Ảnh hưởng của gia đình đến sự phát triển nhân cách của trẻ

Chia sẻ: Nguyenhoang Phuonguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

1
461
lượt xem
97
download

Ảnh hưởng của gia đình đến sự phát triển nhân cách của trẻ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới. Sự phát triển về kinh tế, xã hội đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục. Nghị quyết trung ương IV khóa VII( tháng11/1993) về tiếp tục sự nghiệp giáo dục chỉ rõ: “Phải xác định rõ mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp giáo dục và đào tạo. Toàn bộ hệ thống giáo dục phải hướng vào mục tiêu đào tạo những con người có kiến thức văn hóa, khoa học, có kỹ năng nghề nghiệp, lao động...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ảnh hưởng của gia đình đến sự phát triển nhân cách của trẻ

  1. A - PHẦN MỞ ĐẦU I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1/Cơ sở lý luận: Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới. Sự phát triển về kinh tế, xã hội đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục. Nghị quyết trung ương IV khóa VII( tháng11/1993) về tiếp tục sự nghiệp giáo dục chỉ rõ: “Phải xác định rõ mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp giáo dục và đào tạo. Toàn bộ hệ thống giáo dục phải hướng vào mục tiêu đào tạo những con người có kiến thức văn hóa, khoa học, có kỹ năng nghề nghiệp, lao động tự chủ, sáng tạo, có kỹ thuật, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, sống lành mạnh, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước vào những năm 90 và chuẩn bị cho tương lai.” Để đạt được mục tiêu này, giáo dục nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn.Giáo dục trong nhà trường dù tốt đến mấy, nhưng thiếu giáo cục trong nhà trường và ngoài xã hội, thì kết quả giáo dục cũng không hoàn toàn”.(Bài nói của Hồ Chủ Tịch tại hội nghị cán bộ Đảng trong ngành giáo dục ngày 3-8/6/1957).Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người, nhất là tuổi ấu thơ của mỗi cuộc đời, thì gia đình luôn là chiếc nôi ấp ủ cả về thể chất lẫn tâm hồn.Gia đình là môi trường sống, môi trường giáo dục suốt cuộc đời của sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người.Tác động của con người rất to lớn đối với mỗi thành viên trong gia đình, nhất là đối với lứa tuổi học sinh tiểu học. Trong gia đình, cha mẹ, anh em... các mỗi quan hệ này luôn chi phối, ảnh hưởng đến quả trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.Cha mẹ là người thầy giáo đầu tiên của con cái họ, là người đặt nền tảng nhân cách cho con cái họ
  2. . Trẻ tiếp xúc với các chuẩn mực đầu tiên từ cha mẹ, từ những mối quan hệ phức hợp của gia đình.Trình độ văn hóa chính trị, đạo đức,lý tưởng sống, hành vi, kinh nghiệm hành vi giao tiếp của cha mẹ, của các mối quan hệ trong gia đình luôn luôn ảnh hưởng trực tiếp, ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Môi trường sống, điều kiện kinh tế, mọi sinh hoạt văn hóa của các thành viên trong gia đình, sự quan tâm của cha mẹ đối với sự tu dưỡng, rèn luyện, tình cảm của cha mẹ đối với con cái, sự trưởng thành của con cái.... hết thảy đều ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tâm lý của trẻ.Đó chính là nền móng đầu tiên và cũng chính động lực thôi thúc trẻ hoàn thiện nhân cách.Ảnh hưởng của gia đình có hai chiều hướng, nếu gia đình tốt thực sự là môi trường giáo dục thì những dấu ấn tốt sẽ khắc sâu trong tâm khảm của trẻ và sẽ là động lực vô biên tạo nên bản lĩnh thông minh,sáng tạo trong cuộc đấu tranh với cái tầm thường, cái xấu xa, cái ác...để trở thành” người”.Kết quả nghiên cứu và thực tiễn cuộc sống cho thấy, những con người chân chính phần nhiều được trưởng thành trong quan hệ gia đình lành mạnh, tốt đẹp, cha mẹ là những người công dân có nhân cách.Người ta hỏi cụ Ỗcana Apđêpra Xukhômlinxcaia 90 tuổi rằng:”Có những bí mật về giáo dục trong gia đình hay không?”.Bà cụ trả lời:”không, đơn giản là phải nghiêm khắc với chính mình, có trách nhiệm đối với bản thân và gia đình về những lời nói và hành động của mình và có hành động đừng nóng nảy, bộp chộp “.9142 tình huống giáo dục và gia đình,E-Ĩec-May-Cơ, nhà xuất bản giáo dục 1991, trang 25).Ngược laij, những gia đình có mỗi quan hệ không lành mạnh, cha mẹ không phải là những mẫu mực về những nhân cách và xã hội, không có phương pháp nuôi dạy con đúng đắn...sẽ để lại những dấu ấn không lành mạnh, sẽ dấn đến những sai lệch về nhân cách ở đứa trẻ.Đến một lúc nào đó có điều kiện khi đến tuổi trưởng thành, những đứa trẻ này sẽ mắc những sai lầm trong cuộc sống.Thực tiễn cuộc sống đã cho thấy rằng, có một số người khi còn niên thiếu hoặc đến khi thành niên đã mắc phải những thiếu sót, có những biểu hiện lệch lạc, thậm chí phạm pháp ...thì một trong những nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện ấy là do
  3. gia đình đã không để lại ở họ những dấu ấn tốt đẹp, để tạo ra sức mạnh – cái động lực của quả trình lựa chọn và điều chỉnh quá trình nhận thức, hành vi, tình cảm của mình. 2/ Cơ sở thực tiễn: Đất nước ta với nền kinh tế thị trường,mở cửa,giao lưu,hôi nhập thế giới, bên cạnh những mặt tích cực cũng có những mặt tiêu cực nảy sinh.Trong xã hội xuất hiện một số bộ phận sống chạy theo đồng tiền và lợi nhuận kinh tế vô điều kiện.Một số do lối sóng thực dụng, tha hóa, phong cách sống ‘ tây hóa’. Do đó nó có phần ảnh hưởng đến quá trình phát triển nhân cách của trẻ, đặc biệt là học sinh ở lứa tuổi tiểu học. Trong quá trình giảng dạy tại trường tiểu học phú lộc cùng với những nhận thức của bản thân về vai trò của gia đình trong công tác giáo dục học sinh tiểu học, chúng tôi nhận thấy rằng, để giáo dục trẻ tốt, mỗi cha mẹ học sinh cần phải nhận thức đúng, rõ được trách nhiệm về vai trò của mình trong sự “ lớn lên” của trẻ. Vì vậy cần phải xem xét hiện nay, các gia đình nói chung và cha mẹ học sinh nói riêng đã thực hiện chức năng giáo dục trẻ như thế nào?Gia đình đã tạo ra những điều kiện gì và có thái độ ra sao đối với việc giáo dục con em mình trong việc giáo dục con em họ ở lứa tuổi tiểu học? Để giải quyết những vấn đề trên, chúng tôi đã chọn đề tài”Điều tra về tác động của gia đình”.
  4. II/MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: Nghiên cứu đề tài này, chúng tôi nhằm tìm hiểu thực trạng các yếu tố tác động giáo dục của gia đình đối với trẻ em lứa tuổi tiểu học( những biểu hiện và nguyên nhân).Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phối hợp tốt giữa gia đình, nhà trường, xã hội trong việc giáo dục trẻ. Nhằm giúp cha mẹ học sinh nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình trong giáo dục con cái và có biện pháp giáo dục trẻ có hiệu quả. III/ ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU: 1/Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng giáo dục đến học sinh lớp 4B4trường tiểu học Phú Lộc –Krông Năng- Đăk Lăk. 2/Khách thể nghiên cứu: Gia đình học sinh và giáo viên chủ nhiệm lớp 4B4trường tiểu học Phú Lộc –Krông Năng- Đăk- Lăk. V/ NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 1/Nhiệm vụ nghiên cứu: -Nghiên cứu điều kiện sinh hoạt vật chất, tinh thần của gia đình.Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và thái ĐỘ CỦA CHA MẸ học sinh đối với việc học tập và rèn luyện của con cái.Nghiên cứu mối quan tâm của gia đình với giáo dục của nhà trường. -Đề xuất những giải pháp nhằm phối hợp tốt nhà trường với gia đình, nhằm nâng cao trình độ sư phạm và trách nhiệm của cha mẹ học sinh trong việc giáo dục học sinh tiểu học.
  5. 2/Phạm vi nghiên cứu:Vì điều kiện và thời gian có hạn, chúng tôi chỉ nghiên cứu thực trạng những tác động của gia đình học sinh lớp 4B4 trường tiểu học Phú Lộc- những nguyên nhân của thực trạng ấy và bước đầu đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao trách nhiệm và trình độ sư phạm của cha mẹ học sinh trong việc giáo dục học sinh tiểu học. IV – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU : Trong sáng kiến lần này, chúng tôi đã sử dụng kết hợp thống nhất một số phương pháp, gồm những phương pháp chủ yếu sau : 1. Phương pháp điều tra : đây là phương pháp chủ yếu của việc nghiên cứu. Chúng tôi đã tiến hành điều tra bằng cách phát phiếu cho phụ huynh học sinh, học sinh và giáo viên chủ nhiệm lớp 4B4 trường tiểu học Phú lộc Krông Năng để thu được những câu trả lời khách quan. 2. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục : 3. Phương pháp đọc sách và tài liệu. 4. Phương pháp trò chuyện : chúng tôi đã trực tiếp trò chuyện với một số phụ huynh học sinh, học sinh và giáo viên chủ nhiệm lớp 4B4 để bổ sung thông tin cho phương pháp điều tra. 5. Phương pháp xử lý số liệu.
  6. B – THỰC TRẠNG CHƯƠNG I : THỰC TRẠNG VỀ TÁC ĐỘNG GIÁO DỤC CỦA GIA ĐÌNH VỚI HỌC SINH LỚP 4B4 TRƯỜNG TIỂU HỌC PHÚ LỘC : Sau khi đã xác định được mục đích nhiệm vụ nghiên cứu, chúng tôi đã xây dựng hệ thống các nội dung nghiên cứu, ghi sẵn trên phiếu và phát phiếu điều tra cho các bậc phụ huynh học sinh lớp 4B4 trường tiểu học Phú Lộc. Để có những số liệu tin cậy, đảm bảo độ chính xác cao, có được những thông tin đầy đủ cho phiếu điều tra, chúng tôi cũng đã trò chuyện trực tiếp với một số phụ huynh ở 10 gia đình học sinh. Khi đến thăm các gia đình, trò chuyện trực tiếp thân mật với phụ huynh, học sinh chúng tôi đã thu được một kết quả đáng quan tâm, cụ thể như sau : Mức độ tác dụng khác (%) Các yếu tố tác động của TT gia đình Tiêu Bình Tích cực thường cực 01 Điều kiện sinh hoạt vật 10 20 70 chất : kinh tế, nghề nghiệp của GĐ 02 Điều kiện sinh hoạt văn 9.3 23.2 67.5 hóa tinh thần 03 Quan hệ giữa các thành 11.6 28 60.4
  7. viên trong gia đình 04 Quan hệ xã hội của bố 0 51.2 48.8 mẹ anh chị 05 Thái độ của bố mẹ đối 4.7 65 30.3 với việc học của con 7 63 30 - Đối với việc đi học 21 44.1 34.9 của con - Đối với nhà trường và giáo viên Qua nội dung và kết quả nghiên cứu, chúng tôi thấy cuìng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội chung của cả nước, kinh tế của từng gia đình cũng phát triển. Trong số các gia đình học sinh lớp 4B4 mà chúng tôi nghiên cứu, có khoảng 70% gia đình học sinh có điều kiện kinh tế tốt và đó cũng là yếu tố ảnh hưởng tích cực đến quá trình giáo dục trẻ ngay trong gia đình, tạo điều kiện tốt về vật chất cho việc học tập của trẻ như có bàn học riêng, đèn học tập riêng, mua sắm đầy đủ sách vở, đồ dùng phục cho việc học tập của trẻ. Tuy nhiên vẫn còn có 10% gia đình học sinh có điều kiện kinh tế từ khá đến tốt nhưng lại gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc học tập và rèn luyện của trẻ. Có những phương tiện vật chất, dụng cụ trong sinh hoạt gia đình như tivi, cassete, việc ăn uống đầy đủ nhưng không có định hướng, không có lựa chọn... trẻ tự xem băng hình, phim ảnh, các phim bạo lực, tự do ăn uống tiêu xài (Nói chung là muốn gì được nấy). Đó chính là những mầm mống dẫn đến hành vi ngông cuồng vô lễ của trẻ. Do đó trong số 3 em học sinh cá biệt của lớp thì đã có 2 em thuộc gia đình khá giả kiểu này.
  8. Về các mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình như quan hệ cha mẹ, quan hệ vợ chồng, anh em... có 88,8% số gia đình có mối quan hệ tốt, mẫu mực, ảnh hưởng thuận lợi đến việc giáo dục trẻ. Nhưng vẫn còn 11.6% gia đình được coi là “Gia đình không trọn vẹn” như bố mẹ bỏ nhau, trẻ chỉ ở với bố hoặc mẹ, hoặc luôn luôn bất hòa, to tiếng với nhau trước mặt con cái. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục trẻ. Trong số các gia đình học sinh lớp 4B1 có 21% gia đình thiếu sự quan tâm đúng mức, thể hiện sự khái quá khi đặt ra yêu cầu cho trẻ. Có những yêu cầu quá cao, quá khắt khe luôn yêu cầu trẻ bằng những mệnh lệnh cứng nhắc, trẻ phải làm thế này, trẻ phải làm thế lia... hoặc không có phương pháp giáo dục trẻ, hoặc là biểu hiện sự nuông chiều trẻ theo kiểu muốn gì được nấy, hoặc chỉ đặc biệt quan tâm đáp ứng những đòi hỏi vật chất của trẻ. Dẫn đến trẻ chỉ biết hưởng thụ, đòi hỏi, ỷ lại. Phần lớn (79%) gia đình học sinh được nghiên cứu đều thể hiện rõ truyền thống gia đình việt nam. Các bậc phụ huynh luôn quan tâm chăm sóc việc học hành, tu dưỡng của trẻ. Trong đó, đặc biệt có 34,9% gia đình có phương pháp giáo dục trẻ khá tốt. Qua kết quả nghiên cứu về mối quan hệ của gia đình đối với nhà trường và giáo viên, phần lớn các gia đình học sinh đều giữ mối quan hệ tốt với nhà trường, có sự liên hệ chặt chẽ đối với giáo viên và nhà trường, có trách nhiệm chung với nhà trường trong công việc giáo dục trẻ. Thể hiện ở số liệu điều tra gồm 30% gia đình học sinh thường xuyên ghi sổ liên lạc giữa nhà trường và gia đình một cách tỉ mỉ về sự tiến bộ của trẻ. Hơn 93% gia đình học sinh tham gia các cuộc họp phụ huynh định kỳ đầy đủ và có những đóng góp đáng kể cho nhà trường, cho lớp về cả vật chất lẫn những ý kiến xây dựng mục tiêu, nhiệm vụ của trường, lớp. Nhất là phương pháp giáo dục trẻ. Tuy nhiên còn gần 7% gia đình học sinh ít hoặc có thể nói là không quan tâm đến mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường, biểu hiện ở việc không tham gia họp phụ huynh định kỳ, sổ liên lạc gửi về chỉ ký cho qua loa xong chuyện, không quan tâm đến việc giáo dục con cái, chỉ bận bịu với công việc làm ăn.
  9. Qua phân tích những số liệu trên, chúng tôi thấy rằng các tác động của gia đình đến trẻ là một trong những vấn đề cần quan tâm đến việc giáo dục trẻ.
  10. CHƯƠNG III : NHỮNG NGUYÊN NHÂN I – Một số nguyên nhân dẫn đến những ảnh hưởng tích cực của gia đình đến việc giáo dục học sinh lớp 4B4, trường tiểu học Phú Lộc : - Điều kiện kinh tế văn hóa, vật chất của gia đình tốt, cha mẹ học sinh phần lớn là những bậc cha mẹ có trình độ, vốn hiểu biết xã hội rộng. - Cha mẹ học sinh luôn quan tâm đến việc học tập và rèn luyện của con cái như : nhắc nhở con học tập, kiểm tra thường xuyên, tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho trẻ học.... luôn động viên giúp đỡ trẻ khi chúng gặp khó khăn hay khi có được những tiến bộ trong tu dưỡng. - Cha mẹ học sinh luôn kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm, với nhà trường, quan tâm đến việc giáo dục trẻ trong nhà trường. - Môi trường học tập, sinh sống của trẻ là trung tâm kinh tế, văn hóa... II – Những nguyên nhân dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực của gia đình đến việc giáo dục học sinh lớp 4B4, trường tiểu học Phú Lộc : - Trình độ hiểu biết về văn hóa – xã hội của cha mẹ học sinh thấp, nghề nghiệp của cha mẹ học sinh là nghề tự do : Buôn bán, xe thồ,... nghề nghiệp không ổn định. - Trẻ sống trong gia đình “không toàn vẹn” - Một số bậc cha mẹ học sinh chưa nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc giáo dục con cái. Hoặc là họ không có được sự hiểu biết về tâm lý của trẻ em, không có phương pháp giáo dục đúng đắn, còn mang tư tưởng “Khoán trắng” việc giáo dục con cái cho thầy cô, không quan tâm đến việc giáo dục trẻ, thường đổ dồn hết trách nhiệm giáo dục trẻ cho nhà trường và xã hội.
  11. - Nhà trường chưa quan tâm đến việc giáo dục gia đình, chưa chú ý đúng mức đến việc bồi dưỡng phương pháp giáo dục trẻ cho các bậc cha mẹ, chưa có biện pháp giúp các bậc cha mẹ có được phương pháp giáo dục con cái tốt và giúp họ nhận thức được trách nhiệm của cha mẹ trong việc giáo dục con cái. Môi trường gia đình ảnh hưởng đến sự tiến bộ của trẻ về mọi mặt, song nhà trường chưa thực sự là nòng cốt hướng dẫn giáo dục gia đình. Nhà trường chưa phát huy vai trò chủ đạo trong việc giúp cha mẹ học sinh nhận thức được một điều quan trọng, đó là đạo đức của cha mẹ, nếp sống của gia đình, truyền thống của gia đình đều ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, ảnh hưởng đến chiều hướng hứng thú nghề nghiệp, ý thức công dân của trẻ sau này. - Hội nghị phụ huynh hàng kỳ còn mang nặng hình thức thông báo kết quả học tập, rèn luyện của học sinh (điều này sổ liên lạc đã có) hoặc chỉ nhằm bàn bạc thống nhất các khoản đóng góp hỗ trợ..., không giành khoảng thời gian gặp gỡ ngắn ngủi và quý báu ấy để nêu những tấm gương gia đình giáo dục con tốt, trao đổi kinh nghiệm giáo dục con cái trong gia đình, tạo điều kiện để các bậc phụ huynh học hỏi kinh nghiệm, phương pháp nuôi dạy con tốt với nhau. CHƯƠNG IV : GIẢI PHÁP Trên cơ sở phân tích về thực trạng và nguyên nhân của những tác động giáo dục của gia đình đến việc giáo dục trẻ, để có những tác động tích cực của gia đình đến trẻ, tôi xin đưa ra những giải pháp sau đây : - Ngay từ đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm cần sớm hình thành và ổn định tổ chức, quán triệt các sinh hoạt phụ huynh của lớp để cha mẹ học sinh nắm chắc được kế hoạch học tập và rèn luyện con cái họ. Định kỳ triệu tập toàn thể phụ huynh của lớp chủ nhiệm để xác định trách nhiệm thống nhất giữa nhà trường và gia đình về nội dung, nhiệm vụ giáo dục trong từng giai đoạn; thống
  12. nhất phân công nhiệm vụ của gia đình và nhà trường trong việc giáo dục học sinh, đề ra những biện pháp tác động giáo dục. C. PHẦN KẾT LUẬN Trang bị cho phụ huynh học sinh một số kiến thức về phương pháp tổ chức giáo dục gia đình, giúp họ nhận thức được ảnh hưởng của nề nếp sinh hoạt gia đình. Giúp cha mẹ học sinh hiểu được mối quan hệ trong gia đình và đạo đức, hành vi ứng xử của cha mẹ là bài học đạo đức, la nền tảng nhân cách của trẻ. Giáo viên chủ nhiệm phải nhận thức được trách nhiệm của mình trong giáo dục gia đình. Giáo viên chủ nhiệm là nòng cốt hướng dẫn giáo dục gia đình. Các cuộc họp phụ huynh cần tránh tệ hình thức không cần thiết, nội dung cuộc họp chủ yếu hướng vào việc tạo điều kiện cho cha mẹ học sinh trao đổi về kinh nghiệm giáo dục trẻ trong gia đình, kinh nghiệm xây dựng gia đình thành môi trường giáo dục lý tưởng. Thường xuyên liên lạc với gia đình học sinh bằng nhiều hình thức(sổ liên lạc, thăm hỏi gia đình học sinh...) có như vậy mới giúp các bậc học sinh hiểu rõ nhiệm vụ của họ, tránh tư tưởng khoán trắng cho nhà trường hoặc tự đề ra những yếu cầu phi giáo dục hoặc đi ngược lại mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục của trường, lớp, của gia đình. Tập hợp các bạc cha mẹ học sinh có kinh nghiệm giáo dục trẻ để vận động, hướng dẫn giáo dục gia đình cho một số bậc cha mẹ học sinh còn nhiều khó khăn, lúng túng trong phương pháp tổ chức giáo dục gia đình, phương pháp giáo dục con cái.
Đồng bộ tài khoản