Bài 1: Khái niệm bệnh, nguyên nhân gây bệnh cây nông nghiệp

Chia sẻ: babydragonqa

Tham khảo bài thuyết trình 'bài 1: khái niệm bệnh, nguyên nhân gây bệnh cây nông nghiệp', nông - lâm - ngư, nông nghiệp phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Bài 1: Khái niệm bệnh, nguyên nhân gây bệnh cây nông nghiệp

Môn học: Bệnh cây nông nghiệp

Phần 1: Đại cương
Bài 1: Khái niệm bệnh, nguyên nhân gây bệnh
Bài 2: Khái niệm tương tác bệnh
Bài 3: Sinh thái bệnh
Bài 4: Phòng chống

Phần 2: Chuyên khoa
Bài 5: Nấm và bệnh nấm
Bài 6: Bệnh nấm hại cây lương thực
Bài 7: Bệnh nấm hại cây rau, hoa, CAQ, CCN
Bài 8: Vi khuẩn/phytoplasma và bệnh vi khuẩn/phytoplasma
Bài 9: Virus/viroid và bệnh virus/viroid
Bài 10: Tuyến trùng và bệnh tuyến trùng
Bài 1: Khái niệm bệnh, nguyên nhân gây bệnh


1.Định nghĩa bệnh cây
2.Tầm quan trọng (tác hại)
3.Đối tượng (các lĩnh vực nghiên cứu)
4.Các nhóm tác nhân gây bệnh
5.Tính ký sinh của tác nhân gây bệnh
1. Định nghĩa bệnh cây


PLANT PATHOLOGY = PHYTOPATHOLOGY

phyto = cây
pathos = bệnh
logos = nghiên cứu
1.Định nghĩa bệnh cây


PLANT PATHOLOGY = PHYTOPATHOLOGY

phyto = cây
pathos = bệnh
logos = nghiên cứu

Plant pathology = bệnh cây học
1. Định nghĩa bệnh cây




cây khỏe ?
1. Định nghĩa bệnh cây

cây  ỏe 
kh
• Thực  ện ốtnhấtcác  ức 
hi t     ch
năng  nh ý 
si l được    nh  ởi
quiđị b  
tềm   ăng   r ền  ủa 
i n dit uy c nó
1. Định nghĩa bệnh cây
cây  ỏe 
kh
 Q uang  ợp
h
 H ô  ấp
h
 V ận 
chuyển nước,khoáng,di dưỡng)
(     nh 
 Tr đổichất(
ao     đường,đạm ,chấtbéo..
      .)
 D ự r
tữ
 Si sản
nh 
1. Định nghĩa bệnh cây

Định  ĩa  ( áo r nh)
ngh 1 gi t ì  
• B ệnh cây à r ng háikhông  nh hường 
l tạ t   bì t
có quá r nh  ệnh ý  ến  ng i t c  ảy 
tì b l bi độ lên ụ x
r ở r
a  t ong cây  các  ếu ố  ạicảnh 
do  y t ngo  
không  phù  ợp  ặc  si vậtgây  a,
h ho ký  nh    r  
dẫn  n  ự 
đế s phá  ỷ  ức  ăng  nh ý,cấu 
hu ch n si l  
t o,gi m     ăng  ất  ẩm   ấtcây 
ạ   ả sútn su ,ph ch  
t ồng”
r
1. Định nghĩa bệnh cây

Định  ĩa   Pl   hol
ngh 2 ( antPat ogy,A gr os,2005)
  i  
• B ệnh 
cây à  ộtl ạtcác  ản  ng  n hấy 
l m  o   ph ứ nhì t
hoặc không  n hấy  ủa ế 
nhì t c t bào  ặc  ô 
ho m
do  ộtsi vậtgây  ệnh  ặc  ếu ố  ôi
m   nh    b ho y t m  
t ường  ẫn ớicác hay  ibấtl ivề  nh 
r d t   t đổ    ợ   hì
dạng,chức  ăng,sự hống  ấtcủa 
  n   t nh   cây.
1. Định nghĩa bệnh cây

Định  ĩa 
ngh 3
• B ệnh   à  ự  ch hí có í t n hương,
cây l s kí t ch  tnh ổ t  
lên ục  ởim ộtt nhân 
i t b    ác  gây  ệnh  ặc  ếu 
b ho y
t   ôit ường  ẫn ớihủy  ạichức  ăng 
ố m  r d t   ho   n
của  ô  t  
m và ế bào  chủ  ẫn ớiphátt i n 
ký  d t    r ể
t i u  ứng
r ệ ch



Annual Review of Phytopathology. 1995. 33:269-102
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
• Tổng  ản ượng 
s l cây r ng oàn hế  ới
tồ t t gi  
năm   n ỷ U
2002:1. nghì t   SD
  5 
• Thi thạido 
ệ     côn rt ùng,bệnh  ạivà  ỏ 
  h   c
dại:36. %
   5 




Cỏ dại: Côn trùng: Diseases: 14.1 %
12.2 % 10.2 % (~ 220 tỷ USD)
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
2.Lịch  ử:bệnh  ốc  ương 
s   m s  ây ạ  
khoait t i
bắc  u  ăm  
 n 1840  ã àm   5 r ệu  ười
đ l 1. t i ng  
A i ơl chếtđói
x en   




Nấm gây bệnh: Triệu chứng Nạn đói tại
Phytophthora bệnh Aixơlen
infestans
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
3.Ở  et
  Vi nam ,các  ệnh  ạil như  o 
  b h  úa  đạ
ôn,bạc á  ấthi n 
  l xu   ệ hàng  ăm
n

B ệnh  o  ( ấm :Pyr cul i or zae)
đạ ôn n   i ar a  i




N ấm   V ếtbệnh r
  t ên 
V ếtbệnh 
 
bệnh cổ bông
t ên á
r l
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
3. Ở  et
Vi nam ,các  ệnh  ạil như  o 
  b h  úa  đạ
ôn,bạc á  ấthi n 
  l xu   ệ hàng  ăm
n
B ệnh  ạc á vikhuẩn:Xant
b l (     hom onas  yzae)
or




Vi khuẩn Vết bệnh Ruộng bị bệnh
gây bệnh trên lá
2. Tầm quan trọng của bệnh cây

4. Tạim i n  am ,bệnh 
  ề N   vàng ùn  l
l – ùn 
xoắn á  ang à 
l đ l nguy  ơ ớn 
c l cho  ản 
s
xuấtl
 úa




• Bệnh: Vàng lùn • Bệnh: Lùn xoắn lá
• Virus gây bệnh: Rice • Virus gây bệnh: Rice rugged stunt
grassy stunt virus virus (RRSV)
(RGSV)
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
•10    ện í bị  ễm  1 r ệu ấn)
% di tch  nhi ( t i t
•Q uá 
30% ,Vi tN am   ẽ  ảinhập  ạo
  ệ  s ph   g
 
Vietnamnews, 06-11-2006
Prime Minister urges action on pest
infestation of rice crop
HCM CITY — “Prime Minister Nguyen
Tan Dung has again urged the
extermination of brown planthopper pests
in order to curb the resulting ragged stunt
rice disease currently plaguing southern
rice fields.
Dung, who chaired a meeting on fighting dân ỉ
N ông  tnh  Long  n 
A
the rice disease in HCM City last đang  ổ  ỏ 
nh b cây úa 
l
Saturday, said human resources and bệnh
materials, pesticides in particular, must Vi nam new s,6­
et   11­
be supplied to stamp out the brown
planthoppers.”
2006
Bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá (cập nhật 2008)
Lúa bị bệnh vàng lún xoắn lá và rầy nâu cánh nhỏ đang là mối nguy
cơ vụ lúa năm nay. KTNT- Ngày 18-7-2008, ông Hồ Văn Chiến - giám
đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam - cho biết trong tuần qua đã có
hơn 5.000ha lúa hè thu và thu đông bị bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá, nâng
tổng số diện tích lúa bị bệnh này lên 7.896ha, trong số đó hơn 4.000ha bị
nhiễm bệnh nặng.
Vẫn theo ông Chiến, tại nhiều tỉnh khu vực phía Nam đã xuất hiện
rầy nâu với mật độ rất lớn như dự báo. Tại Đồng Tháp có từ 2,9 triệu
con vào bẫy đèn/đêm, tại Kiên Giang có 2,8 triệu con/bẫy/đêm. Đến nay
toàn vùng có 137.746ha lúa hè thu và 25.931ha lúa thu đông bị nhiễm rầy
nâu. Hiện đã xuất hiện cháy rầy cục bộ trên diện tích 600ha ở các tỉnh
Kiên Giang, Long An, Đồng Tháp, Bình Thuận, Đồng Nai, Tây Ninh.


Thứ Bẩy, 19-7-2008
Báo Kinh tế nông thôn
2. Tầm quan trọng của bệnh cây
Tác  ạicủa  ệnh 
h   b cây t  ắt
( óm t )
t ùng,bệnh  ạivà  ỏ  ại  5   
.C ôn r   h   c d :36. %
 C ỏ  ại  2   
d :12. %
 C ôn r
t ùng:10. %
  2 
 B ệnh  ạichi m   1   t ng 
h   ế 14. % ( ươ đương 
220 ỷ 
t
U SD ) 
.Lịch  ử:bệnh  ốc  ương 
s   m s khoait   5 r ệu 
 ây:1. t i
ngườichếtở  i ơl vào hế  ỷ 
    A x en  t k 19 
 Ơ  ước a,bệnh  o  khô  ằn  ạil  hường 
. n t   đạ ôn  v h  úa:t
xuyên
ề nam :  ệnh úa ùn  ắn á  ang  ực  ỳ 
. M i n   b l l xo l đ c k
êm t ọ
nghi  r ng
3. Đối tượng nghiên cứu của bệnh cây học


Bệnh cây học




Nguyên Tương tác Dịch tễ học Phòng
nhân -Triệu chứng -Phát tán bệnh chống
-Đặc điểm -Tính kháng -Chu kỳ bệnh - Nguyên lý
-Sinh học --......... -Dự báo -Phương pháp
-Phân loại -.......... -............
-...
4. Các nhóm tác nhân gây
bệnh
Nguyên nhân


• B ệnh  ữu  nh
h si Bệnh phi sinh

.G ây  a  ởicác  nh 
  r b   si . Gây ra bởi các yếu tố
vậtsống
  môi trường bất lợi

.C ó  ả  ăng an 
  kh n l . Không có khả năng lan
t uyền
r truyền


Bệnh truyền nhiễm B ệnh không 
t uyền  ễm
r nhi
4. Các nhóm tác nhân gây bệnh

B ệnh 
không r ền  ễm
t uy nhi

1. Y ếu ố  tđaibấtl i  nh  ưỡng,cấu 
t đấ      ợ :di d  
t úc  ậtl và hành  ần 
r v  ý  t ph hóa  ọc  t
h đấ  
không hí hợp
t ch 

2.C ác  ếu ố hờitếtbấtl i  ệtđộ,ẩm  
y t t  i    ợ :nhi    
độ,m ưa 
  bão  phù  ợp
không  h

3.C ác  ấtđộc,khíđộc:C ác    c ừ 
ch         khíđộ t nhà 
m áy 
4. Các nhóm tác nhân gây bệnh
Bệnh truyền nhiễm

1. Nấm: 100.000 loài, trong đó 10.000 loài
gây bệnh cây) Bệnh đạo ôn

2. Vi khuẩn 1.600 loài, trong đó 100 loài gây
bệnh cây)

3. Virus: 2000 loài, trong đó 1000 loài gây
Bệnh héo rũ
bệnh cây)

4. Tuyến trùng: hàng ngàn loài, trong đó vài
trăm loài gây bệnh cây

5. Dich khuẩn bào (Phytoplasma)
Bệnh khảm lá
6. Viroid

7. Thực vật ký sinh

8. Trùng roi
Bệnh TT nốt sưng
Nấm gây bệnh cây

Đặc  i m  
đ ể chung
Tr 80%   ố  ệnh  ạicây r ng à 
1. ên  s b h   t ồ l do 
n ấm  
gây  a. 
r  
2. ần ớn  ấm   cơ 
Ph l n si t ưở
có  quan  nh r ng 
l sợinấm   cấu ạo  ạng  ợi  ợp 
à    có  t d s ,h
thành  ộtt n  ấm
m  ả n
3. ợinấm   a 
S   đ bào  ặc  n 
ho đơ bào,phân 
 
nhánh
Nấm gây bệnh cây

Đặc  i m  
đ ể chung
1. hông  di p ục,dị  ưỡng
K có  ệ l   d
2. nh  ản ạo  a 
Si s t r bào ử
t
3. ế 
T bào  ợinấm   vách ế 
s   có  t bào,nhân;
   
ế bào  ấtcó 
t   ch   không  bào  các 
và  bào 
quan.
Nấm gây bệnh cây




B ào ử 
t
S ợinấm  
 
nấm
phân 
nhánh

Tản  ấm  r m ôi
n t ên   
t ường 
r nuôicấy 
 
và r m ô  ệnh
t ên  b
Nấm gây bệnh cây




Nấm chổi
N ấm  ỗ 
l N ấm   ốc 
m (Penicillium
( i e)
Polpor   ( ucor  
M ) digitatum)
hạicây 
  hạiquả 
  gây bệnh
thân gỗ đào mốc lục cây
có múi
Nấm gây bệnh cây

N ấm   hi
R zoct a 
oni
anigây  ệnh 
sol   b
khô  ằn úa,l   ổ 
v l  ở c
ễ cây r ng  ạn
r   tồ c
Virus gây bệnh cây
Đặc  i m  
đ ể chung
1. r l t nhân 
Vi us à ác  gây  ệnh  c  ệt
b đặ bi  
không  cấu ạo ế 
có  t t bào
Phân ử  r t ường  ỉ  ồm    
2. t vi us h ch g hai
thành  ần  nh à  tnucl c 
ph chí l axi  ei và 
pr ei  
ot n.
A tnucl c  ủa  a  ố  r  hực  ậtl
3. xi  ei c đ s vi utt v  à 
A R N ,m ộtsố tl A D N .
    í à   
Virus gây bệnh cây
Đặc  i m  
đ ể chung
A tnucl c  ủa  a  ố  r  hực  ậtl
1. xi  ei c đ s vi utt v  à 
A R N ,m ộtsố tl A D N .
    í à   
2.   tnucl c  ằm    
A xí  ei n ở bên r được 
t ong  bao 
bọc  ằng  ộtl p  ỏ 
b m  ớ v ngoàipr ei  
  ot n.
Phân ử có  ch  ỡ  ấtnhỏ  hông 
3. t   kí c r   (t
t ường à    ục ớivàit ăm   )nên 
h l vàich t    r nm  
chỉ  t ể 
có h quan   sátđược  ằng  nh  ển 
b kí hi
viđi n ử độ 
  ệ t ( phóng  it it ểu 
đạ  ố  hi
100.000) 
.
Virus gây bệnh cây

C ấu r của 
t úc  Tobacco  osai vi us TM V)
m c  r (

LõiA R N
 

V ỏ  ot n
pr ei



Phân ử  V  ụp 
t TM ch
dướikí hi n   
  nh  ể vi
đi n ử
ệ t
Virus gây bệnh cây




Been common Begomovirus gây
mosaic virus bệnh xoăn vàng lá
(BCMV) gây bệnh cà chua (Hà Nội)
khảm lá đậu đũa
(Hòa Bình)
Vi khuẩn gây bệnh cây

Đặc  i m  
đ ể chung
1. visi vậtcó  ơ hể  n 
Là    nh    c t đơ bào
2. visi vậttền 
Là    nh   i nhân:không  nhân hật 
  có  t ,
bộ  en  N A   ằm  ự  t ong ế 
gi D n t do r t bào  ất
ch
3. ế 
T bào  được bao  ọc  ởim ộtm àng ế 
b b     t bào 
chấtbên r
  t ong  m ộtvách ế    ững  ắc 
và    t bào v ch
bên ngoài( ạo  a  nh hể  ố  nh  ủa   
 t r hì t c đị c vi
khuẩn)
4. ần ớn  l
Ph l có ông  oi(   ộtđầu  ặc 
r  ở m   ho phân  ố 
b
khắp ế 
t bào)
5. nh  ản  ằng 
Si s b đ
phân  ôi
Vi khuẩn gây bệnh cây


Bộ gien DNA




Lông roi Màng tế Vách tế bào
bào chất




Sinh sản bằng
phân đôi

Vi khuẩn Xanthomonas
oryzae
Vi khuẩn gây bệnh cây




Vi khuẩn Triệu chứng bệnh
Xanthomonas bạc lá lúa
oryzae gây
bệnh bạc lá lúa
Tuyến trùng thực vật
Đặc  i m  
đ ể chung
• Là 
nhóm   ng  ậthạ  ng huốc 
độ v   đẳ t
ngành  un r
gi t òn
•   a  ố  nh  un  m   a hành  u,
Đ s hì gi ki chi t đầ  
thân  đuôi  ơ hể hường    2  
và  .C t t dài0, ­
1m m ,đôikhicó oàidàit ikhoảng 
      l    ớ   12 
m m .M ộtsố oàicó 
    l   con    nh o.
cáiphì t
• Tấn công cây t ồng bằng cách dùng 
r
ki   ch        nh  ưỡng
m chí hútđể hútdi d
Tuyến trùng thực vật
H ì t  uyến r
nh háit t ùng
Tuyến trùng thực vật




Phần  u 
đầ
vớiki  
  m
chí hút
ch 
Tuyến trùng thực vật



Tr ng


M ộtt ến 
 uy
t ùng 
r non hì
( nh 
un)đ
gi   ang  xâm  
nhập  vào  ễ
r Tuyến r
t ùng  ốt
n  
sưng  el dogyne 
M oi
M ộtTT   
  cái gây  ệnh  ốtsưng 
b n  
phì t đang 
nh o  ễ cà 
r   chua
đẻ r ng
tứ
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa

Tí ký  nh 
nh  si
• Q uan  ệ  ữa 
h gi cây r ng  visi vậtgây 
t ồ và    nh   
bệnh à 
l quan  ệ  si  
h ký  nh.
• Tí ký  nh à  nh hức 
nh  si l hì t quan  ệ  ữa   
h gi hai
si vậtm à  ộtsi vậtnày   ậtký  nh)
nh    m   nh    (v   si  
sống bám   sử  ụng 
và  d các  ồn hức  n   
ngu t ă ở
m ộtsi vậtki ( chủ)để  ống.
  nh    a ký    s  
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa
Tính ký sinh
Ký sinh chuyên tính: chỉ có khả năng sử dụng các vật chất hữu cơ sẵn
có trong tế bào sống. VD nấm gỉ sắt, sương mai, phấn trắng hoặc
virus
Bán ký sinh: sống ký sinh trên tế bào sống là chủ yếu nhưng vẫn có
khả năng sống trên tàn dư , mô suy nhược hoặc đã chết. Một số
loài nấm túi
Bán hoại sinh: chủ yếu sống trên tế bào suy nhược, đã chết, trên tàn
dư cây trồng, trên đất, trên hạt, quả, nhưng có thể ký sinh trên tế
bào sống. Vd. nấm mốc, nấm Botrytis.
Hoại sinh: chỉ có thể sống ở các tế bào cây đã chết, tàn dư, đất. Các
loại này ý nghĩa lớn phân giải vật chất hữu cơ trong đất trồng. Một
số là những vi sinh vật đối kháng, có thể được sử dụng trong việc
phòng ngừa bệnh cây (biện pháp sinh học).
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa
Tí gây  ệnh/tnh  c
nh  b  í độ
Tí gây  ệnh pat
nh  b ( hogeni t pat
ciy/ hogeni :l
c)  à 
khả  ăng 
n gây  a  ệnh r cây  ủa  ộtt
r b t ên  c m  ác 
  kháini m   ấtl ng m ộtt
nhân.Là    ệ ch  ượ (  ác 
nhân  ỉ  t ể 
ch có h gây  ệnh  ặc 
b ho không gây 
bệnh) .
Tí độc vi ul
nh  ( r ence/ r ent :l m ức    ủa 
vi ul )  à  độ c
í gây  ệnh.Đây à 
tnh  b   l kháini m   ố ượng 
  ệ s l có 
nghĩa  ộtt nhân  tnh 
m  ác  có í gây  ệnh  ới
b v  
m ức    c 
độ độ khác nhau 
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa

Tí chuyên 
nh  hóa
1.M ộtl  
 oàicây  ặc  ộtt p  oàn  ồm   ững oàicây 
ho m  ậ đ g nh l  
khác nhau  m ộtl   si nào  ó 
do   oàiký  nh  đ gây  a  ệnh 
r b
gọil "phổ  chủ" 
 à  ký  hay  ạm     chủ"  ủa oài
"ph viký  c l  
si đ  
ký  nh  ó.
2.K hả  ăng  ọn ọc,t ch  ng  ủa  ộtl   si
n ch l  hí ứ c m  oàiký  nh 
t ên  ộtphạm     chủ  ấtđịnh  ọil tnh 
r m   viký  nh   g  à í
chuyên  hóa  ủa  si vật 
c ký  nh  .
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa
Tí chuyên 
nh  hóa
1. nh  hóa  ộng:tnh  a hực  ủa 
Tí chuyên  r  í đ t c ký 
si vậtnhư 
nh    các  ấm   hi
n R zoct a,Scl otum ,
ni   er i  
v.   t ể 
v… có h phá  ạit ên  ều 
h  r nhi cây r ng  ư 
t ồ nh
đậu  ,bông,l c,t ốc á,cà 
đỗ    ạ  hu l   chua,l v. .
 úa  v.
2. nh 
Tí chuyên  hóa  ẹp   ên í đơn hực 
h nóil tnh  t
của  si vật hídụ  ư 
ký  nh  ,t   nh các  ấm   ương 
n s
m ai  ấm  han  en,m ộtsố    ẩn   
,n t đ     vikhu chi
Xant hom onas.
5. Tính ký sinh, tính gây bệnh và tính chuyên hóa
Tí chuyên 
nh  hóa
1. ếu  ỉ hí ứng ây  ệnh r các  ơ 
N ch t ch  l b t ên  c quan 
ở  ộtgi   oạn,t ổisi l nhấtđịnh 
m   aiđ  u   nh ý    nào 
đó hìgọil "tnh 
t    à  í chuyên  hóa  aiđoạn" 
gi  
hoặc  í chuyên 
"tnh  hóa uổisi l
t   nh ý".
2. ếu  si chỉ hí ứng ây  ệnh 
N ký  nh  t ch  l b vào oại
l  
hay oạicơ 
m ô  l   quan  ấtđịnh nhu  ô,m ô 
nh   ( m  
m ạch  ẫn,l   ễ,quả)t   ọil "tnh 
d  á,r    hìg  à  í chuyên 
hóa  ô","tnh 
m   í chuyên hóa  ơ 
c quan". 
Nguồn Internet về bệnh
cây

1. The Plant Pathology Internet Guide Book
Có tất cả các chủ đề liên quan tới bệnh cây

http://www.pk.uni-bonn.de/ppigb/ppigb.htm
Nguồn Internet về bệnh
cây
1. American Phytopathological Society (APS)
Website rất tốt về môn học bệnh cây. Có
thể truy cập vào Education Center :
• Nhiều chủ đề, bài học về bệnh cây
• Một từ điển thuật ngữ có minh họa
• http://www.apsnet.org/
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản