Bài giảng cơ sở văn hóa Việt Nam - Tiến trình lịch sử của văn hóa Việt Nam

Chia sẻ: teddynguyentan

Bước đầu hình thành nghề nông nghiệp lúa nước.Tổ chức xã hội : tiến từ bầy người thành bộ lạc (biết làm nhà, thuần dưỡng gia súc…).Kỹ thuật mài đá và chế tác gốm phát triển. Lịch sử xã hội xây dựng hình thái nhà nước đầu tiên nhà nước Văn Lang. Nghề nông nghiệp lúa nước phát triển

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Bài giảng cơ sở văn hóa Việt Nam - Tiến trình lịch sử của văn hóa Việt Nam

I I   ẾN   Ì H   ỊC H   Ử  ỦA   ĂN  
I . TI TR N L SC V
VỆ N
H Ó A   I T  A M
1. Lớp văn hóa bản  địa : (Văn hóa tiền sử + văn 
hóa Văn Lang­Âu Lạc )

2.  Lớp  văn  hóa  giao  lưu  với  Trung  Hoa  và  khu   
vực:  (Văn  hóa  thời  kỳ  Bắc  thuộc  +  Văn  hóa 
Đại Việt )

3. Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa phương Tây: 
(Văn hóa thời kỳ Pháp thuộc + Văn hóa hiện 
đại)
1. LỚP VĂN HÓA BẢN ĐỊA (VĂN HÓA TIỀN 
SỬ +VĂN HÓA VĂN LANG­ÂU LẠC): 
1.1. THỜI KỲ TIỀN SỬ :
­ Thời gian : cách đây 50 vạn năm đến 3000 năm TCN.

­ Các nền văn hóa tiêu biểu : VH Hòa Bình , VH Bắc 

Sơn.

Thành tựu :
­

Bước đầu hình thành nghề nông nghiệp lúa nước.


Tổ chức xã hội : tiến từ bầy người thành bộ lạc (biết làm 


nhà, thuần dưỡng gia súc…)
Kỹ thuật mài đá và chế tác gốm phát triển

1.2. THỜI KỲ VĂN HÓA VĂN LANG­ ÂU LẠC :
(từ thiên niên kỷ 3TCN đến năm 179 TCN)

a. Văn hóa Đông Sơn : 
Lịch sử­xã hội : xây dựng hình thái nhà nước đầu tiên­nhà 
­

nước Văn Lang.
Nông nghiệp : nghề nông nghiệp lúa nước phát triển, kéo 
­

theo sự phát triển về nông cụ và chế biến nông sản.
Chế tác công cụ : kỹ thuật đúc đồng thau đạt tới trình độ 
­

điêu luyện.
Nghi lễ và tín ngưỡng : thờ mặt trời, thờ Thần nông, tín 
­

ngưỡng phồn thực…
=> VH Đông Sơn là đỉnh cao của văn hóa VN , là nền văn 
hóa tiêu biểu xác lập bản sắc văn hóa dân tộc.
b. Văn hóa Sa Huỳnh :

­  Không gian : nằm  ở miền Trung (từ  Đèo Ngang  đến 
Bình Thuận).
­ Đặc trưng văn hóa :
* Hình thức mai táng bằng mộ chum.
* Kỹ thuật chế tạo đồ sắt đạt đến trình độ cao.
* Cư dân Sa Huỳnh có óc thẩm mỹ phong phú ( 
đồ trang sức đa dạng, có nét thẩm mỹ cao).
* Giai  đoạn cuối : nghề buôn bán bằng  đường 
biển khá phát triển.
c. Văn hóa Đồng Nai :

­ Thời gian : từ thế kỷ II đến thế kỷ I TCN
­  Không  gian  :  nằm  ở  miền  châu  thổ  sông  Cửu 
Long, tập trung ở vùng Đông Nam bộ.
­ Đặc trưng văn hóa :
* Kỹ thuật chế tác  đồ  đá khá phổ biến, với 
chế phẩm đặc thù là đàn đá.
*  Ngành  nghề  phổ  biến  :  trồng  lúa  cạn,   
làm nương rẫy, săn bắn…
2. LỚP VĂN HÓA GIAO LƯU VỚI TRUNG HOA 
VÀ KHU VỰC :


2.1. Văn hóa Việt Nam thời kỳ Bắc thuộc :
2.1.1. Bối cảnh lịch sử văn hóa:
* Bối cảnh lịch sử :
   ­ Năm 179TCN: Triệu Đà đánh bại An Dương Vương, 
chiếm nhà nước Âu Lạc
   ­ Năm 111TCN : nhà Hán chiếm nước Nam Việt , đặt 
ách đô hộ suốt 10 thế kỷ.
* Bối cảnh văn hóa :
­ Tiếp xúc cưỡng bức và giao thoa với văn hóa Hán.

­ Tiếp xúc giao lưu tự nhiên với văn hóa Ấn.
2.1.2. Các vùng văn hóa :
a. Văn hóa ở châu thổ Bắc bộ :
    ­ Chính sách Hán hóa và giao lưu văn hóa cưỡng 
bức  (  thể  chế  chính  trị,  phong  tục  tập  quán, 
truyền bá các học thuyết…)
          ­  Đối  kháng  văn  hóa  Hán  để  bảo  tồn  bảo  tồn 
bản sắc văn hóa dân tộc ( bảo tồn tiếng Việt,  ý 
thức trọng nữ, tín ngưỡng thờ tổ tiên…)
        ­  Tiếp  biến  văn  hóa  Hán  để  làm  giàu  cho  văn 
hóa cổ truyền ( ngôn ngữ, tôn giáo, kỹ thuật làm 
giấy, làm gốm…) 
b.Văn hóa Chămpa :

 ­ Vương quốc Chămpa : tồn tại từ thế kỷ 6 đến 1697.
 ­ Kế thừa di sản văn hóa Sa Huỳnh và chịu ảnh hưởng sâu 
đậm của văn hóa Ấn Độ :
* Tổ chức nhà nước : vua  được xem là 
hậu thân của thần trên mặt  đất,  được 
đồng nhất hóa với thần Siva.
*  Tín  ngưỡng  :  thờ  cúng  tổ  tiên,  thờ 
quốc  mẫu  Po  IưNagar,  tục  thờ  linga 

* Tôn giáo chính thống : đạo Bàlamôn
c. Văn hóa Óc Eo :
    ­  Vương  quốc  Phù  Nam  :  tồn  tại  khoảng  từ  đầu  thế  kỷ  I 
đến năm 627.
  ­ Đặc điểm văn hóa :
*  Nghề  buôn  bán  phát  triển  (thương 
cảng  Óc Eo),  biết sử dụng tiền vàng, 
đồng, thiếc để trao đổi.
* Tín ngưỡng  đa thần: cả Bàlamôn giáo 
lẫn Phật giáo
*  Kiến  trúc  nhà  cửa,  đô  thị  phong  phú, 
quy hoạch hợp lý.
* Nghề thủ công phát triển,  đa dạng và 
2.2. VĂN HÓA VIỆT NAM THỜI KỲ TỰ
CHỦ (938->1858)
2.2.1.BỐI CẢNH LỊCH SỬ VĂN HÓA : 
a.Bối cảnh lịch sử :
* Biến đổi tự thân trong nội bộ quốc gia :
- Các vương triều thay thế nhau xây dựng một
quốc gia tự chủ.
- Đất nước mở rộng về phía nam.
*Biến đổi ngoại cảnh : liên tục chống ngoại xâm
b.Bối cảnh văn hóa : Văn hóa dân tộc khôi phục và
thăng hoa nhanh chóng với ba lần phục hưng :
• Lần thứ nhất : thời Lý Trần

• Lần thứ hai : thời Hậu Lê

• Lần thứ ba : thời các nhà Nguyễn
2.2.2. ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA :
a. Văn hóa Đại Việt thời Lý Trần ( 938­1400) :
Hệ tư tưởng : dung hòa Tam giáo (Phật giáo cực 


thịnh).  Ý  thức  dân  tộc  được  khẳng  định,  đề  cao 
những giá trị văn hóa bản địa.
Văn  hóa  vật  chất  :  kiến  trúc  phát  triển  mạnh  với 


nhiều  công  trình  quy  mô  lớn.  Những  làng  nghề 
thủ công xuất hiện.
Nền văn hóa bác học hình thành : luật pháp, sử 


học,  y  dược  học,  thiên  văn,  lịch  pháp,  binh 
pháp…
b. Văn hóa Đại Việt thời Hậu Lê ( 1400­1788) :

Hệ  tư  tưởng  :  Nho  giáo  cực  thịnh,  thâm 


nhập sâu rộng vào mọi mặt của đời sống.
Giáo dục : chăm lo việc học tập, thi cử  để 


đào  tạo  nhân  tài.  Chế  độ  đào  tạo  nho  sĩ 
được xây dựng quy củ.
Các  ngành  nghệ  thuật  phát  triển  mạnh 


(đặc  biệt  là  nhạc  cung  đình  và  chèo, 
tuồng).
c. Văn hóa Đại Việt thời các nhà Nguyễn (1788 
­1858) :

Hệ tư tưởng : Nho giáo dần mất vai trò độc tôn. 


Kitô giáo bắt đầu du nhập vào Việt Nam.
Chữ quốc ngữ xuất hiện .


Văn hóa phát triển chuyên sâu trên từng lãnh 


vực : nông học, kiến trúc, mỹ thuật, văn học, lịch 
sử, luật pháp…
­ Văn học chữ Nôm phát triển rực rỡ.
­ Kiến trúc : kinh thành Huế, lăng tẩm…
­ Nghệ thuật tạo hình : điêu khắc dân gian
3. LỚP VĂN HÓA GIAO LƯU VỚI
VĂN HÓA PHƯƠNG TÂY :
3.1.1. Bối cảnh lịch sử văn hóa :
 Bối cảnh lịch sử :

1958 : Pháp xâm lược Việt Nam. 
1884 : Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp.
8.1945 : Cách mạng tháng Tám thành công.
 Bối cảnh văn hóa :

­  Tiếp xúc cưỡng bức và giao thoa văn hóa Việt Pháp
­  Giao lưu văn hóa tự nguyện với thế giới Đông Tây.
3.1.2. ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA :
a. GIAI ĐOẠN VĂN HÓA PHÁP THUỘC (1858­1945)  :
    Văn hóa phương Tây tác động toàn diện lên mọi lĩnh vực đời 
sống:
    ­ Hệ tư tưởng : trào lưu tư tưởng dân chủ tư sản và tư tưởng 
Mác­Lênin.  Các  tư  tưởng  tự  do,  dân  chủ,  bình  đẳng  được 
tiếp thu và phổ biến rộng rãi.
    ­ Văn hóa vật chất :  đô thị phát triển, kéo theo sự phát triển 
của kiến trúc đô thị, giao thông vận tải, khoa học kỹ thuật...
      ­  Văn  hóa  xã  hội  tinh  thần  :  chuyển  biến  mạnh  mẽ  theo 
hướng  Âu  hóa trên nhiều lĩnh vực (  giáo dục, chữ  viết, văn 
học, nghệ thuật…)
b. GIAI ĐOẠN VĂN HÓA HIỆN ĐẠI (TỪ 1945 
ĐẾN NAY):


Sự phát triển của văn hóa nghệ thuật chuyên 


nghiệp.
Kế thừa và nâng cao các giá trị văn hóa truyền 


thống.
Giao lưu văn hóa ngày càng mở rộng.

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản