Bài giảng quản lý hành chính nhà nước về giáo dục và đào tạo

Chia sẻ: yenhoangbank321

Nhà nước là một hiện tượng cơ bản, phức tạp của mọi xã hội có giai cấp, là tác nhân biến đổi của xã hội và phát triển kinh tế. chính vì thế các nhà tư tưởng đã tiếp cận và đưa ra các lý giải khác nhau

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Bài giảng quản lý hành chính nhà nước về giáo dục và đào tạo

§¹i häc quèc gia Hµ Néi
khoa s− ph¹m




Bµi gi¶ng

qu¶n lý hμnh chÝnh nhμ n−íc
vÒ gi¸o dôc vμ ®μo t¹o

PhÇn II

(Chư¬ng tr×nh dïng cho SV khoa SP, §HQG HN)
PGS-TS §Æng xu©n h¶i - ®µo phó qu¶ng




Hµ Néi 2007
qu¶n lý hμnh chÝnh NN vÒ GD & §t.

PGS-TS. ®Æng Xu©n H¶i, §μo phó qu¶ng
- 04. 8645903; o989 54 54 29

Ch−¬ng I

mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ Nhμ n−íc, qu¶n lý hμnh
chÝnh nhμ n−íc vμ c«ng vô, c«ng chøc
A. LÝ luËn chung vÒ nhµ n−íc, Nhµ n−íc CHXHCN ViÖt Nam
1. Nguån gèc cña nhµ n−íc
Nhµ n−íc lµ mét hiÖn t−îng c¬ b¶n, phøc t¹p cña mäi x· héi cã giai cÊp, lµ t¸c nh©n
biÕn ®æi cña x· héi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. ChÝnh v× thÕ c¸c nhµ t− t−ëng ®· tiÕp cËn vµ ®−a
ra nh÷ng lý gi¶i kh¸c nhau vÒ nguån gèc ph¸t sinh ra nhµ n−íc.
ThuyÕt thÇn häc cho r»ng Th−îng ®Õ lµ ng−êi s¾p ®Æt trËt tù x· héi. Nhµ n−íc
còng vËy, ®Òu do Th−îng ®Õ s¸ng t¹o ra ®Ó b¶o vÖ trËt tù chung, hä coi Th−îng ®Õ lµ lùc
l−îng siªu nhiªn, quyÒn lùc nhµ n−íc lµ vÜnh cöu. Sù phôc tïng quyÒn lùc nhµ n−íc lµ
cÇn thiÕt vµ tÊt yÕu.
ThuyÕt gia tr−ëng cho r»ng nhµ n−íc lµ kÕt qu¶ cña sù ph¸t triÓn lÞch sö gia ®×nh, lµ
h×nh thøc tæ chøc tù nhiªn cña cuéc sèng con ng−êi, nhµ n−íc cã trong mäi x· héi vµ
quyÒn lùc nhµ n−íc vÒ c¬ b¶n gièng nh− quyÒn cña ng−êi ®øng ®Çu gia ®×nh.
ThuyÕt khÕ −íc x∙ héi cho r»ng sù ra ®êi cña nhµ n−íc lµ s¶n phÈm cña 1 khÕ −íc
gi÷a nh÷ng con ng−êi sèng trong tr¹ng th¸i tù nhiªn kh«ng cã nhµ n−íc. Nh©n d©n cã thÓ
lËt ®æ nhµ n−íc vµ nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn, nÕu nh− hä vi ph¹m hîp ®ång.
ThuyÕt b¹o lùc cho r»ng nhµ n−íc xuÊt hiÖn trùc tiÕp tõ sù sö dông b¹o lùc cña thÞ
téc nµy ®èi víi thÞ téc kh¸c, mµ kÕt qu¶ lµ thÞ téc chiÕn th¾ng “nghÜ ra” 1 tæ chøc ®Æc biÖt
(nhµ n−íc) ®Ó n« dÞch kÎ chiÕn b¹i.
C¸c nhµ kinh ®IÓn cña chñ nghÜa M¸c-Lª nin ®· chØ ra r»ng: Nhµ n−íc kh«ng
ph¶i lµ 1 hiÖn t−îng vÜnh cöu, bÊt biÕn, mµ nhµ n−íc lµ 1 ph¹m trï lÞch sö, cã qu¸ tr×nh
ph¸t sinh, ph¸t triÓn vµ tiªu vong.
LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn x· héi loµi ng−êi ®· chøng tá r»ng: x· héi loµi
ng−êi ®· cã mét thêi kú dµi kh«ng cã nhµ n−íc. §ã lµ thêi kú lÞch sö kÐo dµi hµng triÖu
n¨m cña chÕ ®é c«ng x· nguyªn thuû.
Trong chÕ ®é ®ã, quyÒn lùc x· héi ®−îc g¾n víi mét hÖ thèng qu¶n lý gi¶n ®¬n: Héi
®ång thÞ téc. §ã lµ 1 h×nh thøc tæ chøc quyÒn lùc cao nhÊt cña thÞ téc gåm nh÷ng ng−êi
cao tuæi cã uy tÝn trong céng ®ång, héi ®ång ®ã quyÕt ®Þnh tÊt c¶ nh÷ng vÊn ®Ò quan
träng cña thÞ téc nh−: Tæ chøc lao ®éng s¶n xuÊt; TiÕn hµnh chiÕn tranh; Gi¶i quyÕt c¸c
tranh chÊp néi bé...
Nh÷ng quyÕt ®Þnh cña héi ®ång thÞ téc thÓ hiÖn ý chÝ chung cña tÊt c¶ mäi thµnh
viªn vµ cã tÝnh b¾t buéc chung ®èi víi tÊt c¶ mäi ng−êi. MÆc dï trong thÞ téc ch−a cã c¸c
tæ chøc c−ìng chÕ viÖc thi hµnh c¸c quyÕt ®Þnh ®ã, nh−ng quyÒn lùc x· héi cã hiÖu lùc rÊt
cao vµ ®· thÓ hiÖn tÝnh c−ìng chÕ m¹nh mÏ.
Nh− vËy, trong x· héi céng s¶n nguyªn thuû ch−a cã nhµ n−íc, ph¸p luËt. Nh−ng ®·
tån t¹i nh÷ng qui ph¹m x· héi nh−: ®¹o ®øc, tËp qu¸n, t«n gi¸o... ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan
hÖ cña c¸c thµnh viªn trong x· héi. C¸c qui ph¹m x· héi trªn thÓ hiÖn ý chÝ chung cña
2 http://www.ebook.edu.vn
mäi thµnh viªn trong x· héi vµ ®−îc tÊt c¶ tu©n theo mét c¸ch ®· tù gi¸c. ViÖc tù gi¸c
tu©n theo c¸c qui t¾c nµy ®· trë thµnh thãi quen, tËp qu¸n cña c¸c céng ®ång. Nã ®−îc
®¶m b¶o thùc hiÖn b»ng søc m¹nh cña cña Héi ®ång thÞ téc.
LÞch sö x· héi nguyªn thuû ®· tr¶i qua 3 giai ®o¹n ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Sù
ph©n c«ng lao ®éng x· héi ®· ®Èy nhanh qu¸ tr×nh ph©n ho¸ x· héi, lµm cho sù ph©n biÖt
giµu - nghÌo, m©u thuÉn giai cÊp ngµy cµng ph¸t triÓn. Sù ph¸t triÓn cña nh÷ng yÕu tè ®ã
®· lµm ®¶o lén ®êi sèng thÞ téc, tæ chøc Héi ®ång thÞ téc trë nªn bÊt lùc, kh«ng thÓ gi¶i
quyÕt næi nh÷ng m©u thuÉn, xung ®ét giai cÊp. §Ó ®iÒu hµnh, qu¶n lý mét x· héi míi,
mét x· héi chøa ®Çy nh÷ng m©u thuÉn, xung ®ét quyÒn lîi cña c¸c giai cÊp, tÊt yÕu ph¶i
cã mét tæ chøc quyÒn lùc míi ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi, ®iÒu hoµ c¸c xung ®ét
giai cÊp, ®ã lµ nhµ n−íc.
Nhµ n−íc chØ ra ®êi khi nÒn s¶n xuÊt, nÒn v¨n minh x· héi ph¸t triÓn ®Õn mét tr×nh
®é nhÊt ®Þnh, cïng víi sù ph¸t triÓn ®ã lµ sù xuÊt hiÖn chÕ ®é t− h÷u vµ ph©n chia x· héi
thµnh giai cÊp, m©u thuÉn giai cÊp kh«ng thÓ tù ®iÒu hoµ ®−îc, ®ã lµ nh÷ng nguyªn nh©n
chñ yÕu ®Ó xuÊt hiÖn nhµ n−íc.
2. B¶n chÊt cña nhµ n−íc
- Nhµ n−íc mang tÝnh giai cÊp:
C.Marx - Ph.Engen ®· kh¼ng ®Þnh:“Nhµ n−íc thùc chÊt lµ b¹o lùc cã tæ chøc cña mét
giai cÊp ®Ó ®µn ¸p nh÷ng giai cÊp kh¸c”(1).
V.I. Lªnin còng ®· chØ râ: “Nhµ n−íc d−íi chÕ ®é t− b¶n chñ nghÜa, nhµ n−íc theo ®óng
nghÜa cña nã, lµ mét bé m¸y trÊn ¸p ®Æc biÖt cña giai cÊp nµy ®èi víi mét giai cÊp kh¸c, h¬n
n÷a l¹i lµ cña thiÓu sè ®èi víi ®a sè”.(2)
Trong x· héi bãc lét, bé m¸y nµy chñ yÕu lµ nh»m ®¶m b¶o vµ b¶o vÖ lîi Ých cña
giai cÊp thèng trÞ chiÕm ®¹i ®a sè quyÒn së h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n xuÊt.
Trong x· héi XHCN, nhµ n−íc b¶o vÖ lîi Ých cña nh©n d©n lao ®éng theo ®óng ph¸p
luËt cña nhµ n−íc XHCN.
BÊt cø nhµ n−íc cña giai cÊp nµo còng lµ mét tæ chøc quyÒn lùc chÝnh trÞ ®¹i biÓu
cho lîi Ých cña giai cÊp Êy. §Ó thùc hiÖn ®−îc vai trß lµ c«ng cô cña mét giai cÊp, th× bé
m¸y nhµ n−íc ph¶i thÓ hiÖn chøc n¨ng võa trÊn ¸p sù ph¶n kh¸ng cña giai cÊp bÞ trÞ, võa
thùc thi chøc n¨ng qu¶n lý trªn c¸c lÜnh vùc kinh tÕ- x· héi. Nh− vËy, nhµ n−íc mang
tÝnh giai cÊp.
- Nhµ n−íc có vai trò XH:
Bªn c¹nh tÝnh giai cÊp, nhµ n−íc cßn cã vai trß x· héi:
Nhµ n−íc thùc thi chøc n¨ng qu¶n lý trªn hÇu hÕt c¸c lÜnh vùc ®êi sèng x· héi, duy
tr× trËt tù, kØ c−¬ng trong XH vµ phôc vô nh÷ng nhu cÇu thiÕt yÕu cña ®êi sèng céng
®ång. Ngoµi ra, b»ng søc m¹nh cña quyÒn lùc chÝnh trÞ vµ søc m¹nh cña bé m¸y, tµi
chÝnh...nhµ n−íc cßn gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®ét xuÊt mµ tõng c«ng d©n, tõng céng ®ång
nhá kh«ng tù gi¶i quyÕt ®−îc

Nhµ n−íc lµ 1 tæ chøc quyÒn lùc chÝnh trÞ, mét bé m¸y ®Æc biÖt t¸ch ra
khái x∙ héi ®Ó thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ ®èi néi vµ ®èi
ngo¹i, nh»m b¶o vÖ lîi Ých cña giai cÊp thèng trÞ, duy tr× sù æn ®Þnh vÒ kinh tÕ -
x∙ héi vµ b¶o vÖ quyÒn lîi cña giai cÊp thèng trÞ.

3. §Æc tr−ng (dÊu hiÖu c¬ b¶n) cña nhµ n−íc
a. Nhµ n−íc thiÕt lËp quyÒn lùc c«ng céng ®Æc biÖt, mét hÖ thèng c¸c c¬ quan
nhµ n−íc quyÒn lùc chuyªn nghiÖp, mang tÝnh c−ìng chÕ ®èi víi mäi thµnh viªn trong x·

(1)
C.Marx - Ph.Engen. TuyÓn tËp, tËp 1, Nhµ xuÊt b¶n Sù thËt - Hµ Néi, 1980, tr.563.
(2)
V.I. Lªnin, Toµn tËp, TËp 33, Nhµ xuÊt b¶n TB, M. 1976, tr. 110.
3 http://www.ebook.edu.vn
héi. QuyÒn lùc ®ã mang tÝnh chÝnh trÞ chø kh«ng hoµ nhËp vµo d©n c−; nã bao gåm bé
m¸y qu¶n lý nhµ n−íc, trong ®ã cã nh÷ng thiÕt chÕ nh−: qu©n ®éi, c¶nh s¸t, nhµ tï... ®Ó
thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng cña nhµ n−íc: qu¶n lý, c−ìng chÕ, trÊn ¸p. Nh− vËy, tæ chøc
quyÒn lùc c«ng céng ®Æc biÖt nµy ®· t¸ch khái x· héi, mang tÝnh giai cÊp s©u s¾c vµ phôc
vô chñ yÕu cho lîi Ých cña giai cÊp thèng trÞ.
QuyÒn lùc nhµ n−íc thÓ hiÖn ë søc m¹nh c−ìng chÕ th«ng qua viÖc sö dông nh÷ng
ph−¬ng ph¸p ®Æc biÖt, ph−¬ng ph¸p c−ìng chÕ nhµ n−íc, víi nh÷ng c«ng cô ®Æc biÖt lµ
ph¸p luËt, bé m¸y nhµ n−íc... nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng c«ng viÖc ®èi néi, ®èi ngo¹i vµ t¹o
nªn sù tËp trung, thèng nhÊt søc m¹nh quyÒn lùc vµo trong tay nhµ n−íc.
b. Nhµ n−íc lµ bé m¸y qu¶n lý, c−ìng chÕ d©n c− theo ®Þa bµn l∙nh thæ nhÊt
®Þnh. §ã chÝnh lµ ®iÓm xuÊt ph¸t vµ giíi h¹n ®Ó thùc hiÖn c¸c quyÒn, nghÜa vô cña nhµ
n−íc víi c«ng d©n.
c. Nhµ n−íc qui ®Þnh vµ thùc hiÖn viÖc thu c¸c lo¹i thuÕ d−íi c¸c h×nh thøc b¾t
buéc ®Ó cã nguån vËt chÊt (tµi chÝnh) chi phÝ cho bé m¸y nhµ n−íc vµ c¸c ho¹t ®éng
qu¶n lý nhµ n−íc.
d. Nhµ n−íc ban hµnh ph¸p luËt cã tÝnh chÊt b¾t buéc chung ®èi víi mäi tæ
chøc, mäi thµnh viªn trong x∙ héi. Nhµ n−íc qu¶n lý x· héi b»ng ph¸p luËt vµ b»ng c¸c
biÖn ph¸p kh¸c nh»m ®¹t ®−îc môc ®Ých ®· ®Æt ra.
®. Nhµ n−íc cã chñ quyÒn quèc gia: chñ quyÒn quèc gia thÓ hiÖn quyÒn ®éc lËp
tù quyÕt cña nhµ n−íc vÒ nh÷ng chÝnh s¸ch ®èi néi vµ ®èi ngo¹i kh«ng phô thuéc vµo
c¸c thÕ lùc bªn ngoµi.
4. C¸c chøc n¨ng cña nhµ n−íc vµ c¸c kiÓu tæ chøc nhµ n−íc
a. C¸c chøc n¨ng cña nhµ n−íc.
Chøc n¨ng cña nhµ n−íc ®−îc thÓ hiÖn th«ng qua nh÷ng ph−¬ng diÖn ho¹t ®éng c¬
b¶n cña nhµ n−íc, ph¶n ¸nh b¶n chÊt nhµ n−íc vµ nh»m thùc hiÖn c¸c môc ®Ých, nhiÖm
vô cña nhµ n−íc.
Nh− vËy, chøc n¨ng cña nhµ n−íc ®−îc quy ®Þnh xuÊt ph¸t tõ b¶n chÊt nhµ n−íc, do
c¬ së kinh tÕ vµ kÕt cÊu giai cÊp cña x· héi quyÕt ®Þnh; nã bao gåm hai chøc n¨ng chñ yÕu
lµ chøc n¨ng ®èi néi vµ chøc n¨ng ®èi ngo¹i.
+ Chøc n¨ng ®èi néi thÓ hiÖn vai trß cña nhµ n−íc trong ph¹m vi qu¶n lý quèc gia.
+ Chøc n¨ng ®èi ngo¹i ph¶n ¸nh mèi quan hÖ cña nhµ n−íc víi c¸c quèc gia, c¸c d©n téc
kh¸c.
C¶ hai chøc n¨ng nµy cã mèi quan hÖ mËt thiÕt hç trî cho nhau, thóc ®Èy nhau,
h−íng chñ thÓ ®Õn môc ®Ých cña nhµ n−íc. Nhµ n−íc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng cña m×nh
d−íi c¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n: ho¹t ®éng lËp ph¸p; ho¹t ®éng hµnh ph¸p; ho¹t ®éng t− ph¸p.
b. C¸c kiÓu tæ chøc nhµ n−íc trong lÞch sö
KiÓu tæ chøc nhµ n−íc lµ tæng thÓ c¸c dÊu hiÖu c¬ b¶n, ®Æc thï cña nhµ n−íc, thÓ
hiÖn b¶n chÊt giai cÊp vµ c¸c ®iÒu kiÖn tån t¹i vµ ph¸t triÓn nhµ n−íc trong mét h×nh th¸i
kinh tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh. Do ®ã, mçi quan hÖ s¶n xuÊt sÏ cã mét kiÓu nhµ n−íc t−¬ng
øng; x· héi loµi ng−êi ®· tån t¹i c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh; thÝch øng víi nã
lµ c¸c kiÓu nhµ n−íc:
* KiÓu nhµ n−íc chñ n«.
* KiÓu nhµ n−íc phong kiÕn.
* KiÓu nhµ n−íc t− s¶n.
* KiÓu nhµ n−íc x∙ héi chñ nghÜa.
Ba kiÓu nhµ n−íc ®Çu tiªn dùa trªn c¬ së chÕ ®é chiÕm h÷u t− nh©n vÒ t− liÖu s¶n
xuÊt, b¶o vÖ chÕ ®é t− h÷u, b¶o vÖ quyÒn lîi cña giai cÊp thèng trÞ.
KiÓu nhµ n−íc x· héi chñ nghÜa lµ mét kiÓu nhµ n−íc míi, cã nhiÖm vô b¶o vÖ chÕ ®é
së h÷u toµn d©n vµ c¸c h×nh thøc së h÷u hîp hiÕn, hîp ph¸p kh¸c; x©y dùng nÒn d©n chñ x·
héi chñ nghÜa vµ nÒn kinh tÕ míi theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa.
4 http://www.ebook.edu.vn
6. H×nh thøc nhµ n−íc
H×nh thøc nhµ n−íc lµ c¸ch thøc tæ chøc quyÒn lùc nhµ n−íc vµ nh÷ng ph−¬ng ph¸p
®Ó thùc hiÖn quyÒn lùc nhµ n−íc cña giai cÊp thèng trÞ. H×nh thøc nhµ n−íc bao gåm ba
bé phËn: H×nh thøc chÝnh thÓ, h×nh thøc cÊu tróc nhµ n−íc vµ chÕ ®é chÝnh trÞ.
- H×nh thøc chÝnh thÓ: lµ c¸ch thøc tæ chøc vµ tr×nh tù thµnh lËp ra c¸c c¬ quan
quyÒn lùc nhµ n−íc tèi cao, c¬ cÊu vµ tr×nh tù h×nh thµnh c¸c c¬ quan nhµ n−íc ®ã, mèi
quan hÖ qua l¹i cña c¬ quan nhµ n−íc víi nhau vµ víi nh©n d©n còng nh− møc ®é tham
gia cña d©n vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh c¸c c¬ quan ®ã. H×nh thøc chÝnh thÓ bao gåm: chÝnh
thÓ qu©n chñ; chÝnh thÓ céng hoµ.
- ChÕ ®é chÝnh trÞ: lµ tæng thÓ c¸c ph−¬ng thøc, biÖn ph¸p, ph−¬ng tiÖn ®Ó thùc
hiÖn quyÒn lùc nhµ n−íc. LÞch sö thÕ giíi ®· cã sù hiÖn diÖn cña hai chÕ ®é chÝnh trÞ: chÕ
®é ®éc tµi vµ chÕ ®é d©n chñ.
- H×nh thøc cÊu tróc nhµ n−íc lµ c¬ cÊu vÒ mÆt tæ chøc l·nh thæ, sù ph©n chia ®Þa
giíi hµnh chÝnh cña quèc gia. Trªn thÕ giíi cã hai h×nh thøc tæ chøc nhµ n−íc c¬ b¶n lµ:
nhµ n−íc ®¬n nhÊt vµ nhµ n−íc liªn bang

II. Nhμ n−íc Céng hoμ x∙ héi chñ nghÜa ViÖt Nam
1. Kh¸i l−îc vÒ hÖ thèng chÝnh trÞ ViÖt Nam
HÖ thèng chÝnh trÞ lµ tæng thÓ c¸c c¬ quan vµ tæ chøc nhµ n−íc, c¸c tæ chøc x· héi liªn kÕt
l¹i, ho¹t ®éng theo c¬ chÕ ®¶m b¶o quyÒn lùc thuéc vÒ giai cÊp thèng trÞ, theo sù l·nh ®¹o cña
®¶ng cÇm quyÒn.
HÖ thèng chÝnh trÞ cña n−íc Céng hoµ x∙ héi chñ nghÜa ViÖt Nam lµ tæng thÓ c¸c lùc
l−îng chÝnh trÞ bao gåm §¶ng Céng s¶n, nhµ n−íc, c¸c tæ chøc, ®oµn thÓ nh©n d©n mang
tÝnh chÊt chÝnh trÞ, ®¹i diÖn cho quyÒn lîi cña c¸c giai cÊp vµ tÇng líp x· héi kh¸c nhau,
d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, chóng hîp t¸c, ®Êu tranh víi nhau, t¹o
thµnh mét thÓ chÕ chÝnh trÞ, quyÕt ®Þnh ph−¬ng h−íng c¬ b¶n vµ ®−êng lèi x©y dùng ®Êt
n−íc.
HÖ thèng chÝnh trÞ ViÖt Nam lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ®Êu tranh c¸ch m¹ng, phï hîp
víi c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi vµ nhu cÇu kh¸ch quan cña x· héi.
HÖ thèng chÝnh trÞ lµ mét c¬ cÊu tæ chøc gåm: §¶ng Céng s¶n, Nhµ n−íc Céng
hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam vµ c¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi, ®oµn thÓ nh©n d©n.
Nh− vËy, c¬ cÊu hÖ thèng chÝnh trÞ ë ViÖt Nam gåm:
- §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam - lùc l−îng l·nh ®¹o nhµ n−íc vµ x· héi.
- Nhµ n−íc Céng hoµ x∙ héi chñ nghÜa ViÖt Nam - trung t©m cña quyÒn lùc chÝnh
trÞ mang tÝnh chÊt ph¸p quyÒn, lµ bé x−¬ng sèng cña c¶ hÖ thèng.
- C¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x∙ héi, ®oµn thÓ nh©n d©n bao gåm: MÆt trËn Tæ quèc
ViÖt Nam, Tæng Liªn ®oµn lao ®éng ViÖt Nam, Héi N«ng d©n ViÖt Nam, §oµn Thanh
niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, Héi Liªn hiÖp phô n÷ ViÖt Nam, Héi Cùu chiÕn binh ViÖt
Nam v.v...
C¬ chÕ chung cña hÖ thèng chÝnh trÞ ë ViÖt Nam lµ: §¶ng l·nh ®¹o Nhµ n−íc vµ
toµn thÓ x· héi, Nhµ n−íc qu¶n lý, nh©n d©n lµm chñ x· héi. Nh− vËy, hÖ thèng chÝnh trÞ
ViÖt Nam ®· thÓ hiÖn chøc n¨ng ho¹t ®éng cña hÖ thèng c¬ cÊu tæ chøc trong chÕ ®é
chÝnh trÞ x· héi x· héi chñ nghÜa.
C¬ chÕ vËn hµnh cña hÖ thèng chÝnh trÞ ë ViÖt Nam lµ: §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam
lµ lùc l−îng l∙nh ®¹o Nhµ n−íc vµ toµn thÓ x∙ héi, h−íng x∙ héi ®i lªn chñ nghÜa x∙
héi; Nhµ n−íc qu¶n lý x∙ héi b»ng ph¸p luËt, nh©n d©n lµm chñ x∙ héi chñ yÕu b»ng
nhµ n−íc vµ c¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x∙ héi, ®oµn thÓ x∙ héi. Nh− vËy, hÖ thèng chÝnh
trÞ cña ViÖt Nam võa thÓ hiÖn tÝnh ph¸p lý cô thÓ, võa thÓ hiÖn chøc n¨ng tæ chøc,
ho¹t ®éng cña chÕ ®é chÝnh trÞ x∙ héi x∙ héi chñ nghÜa.

5 http://www.ebook.edu.vn
2. Nhµ n−íc Céng hoµ x∙ héi chñ nghÜa ViÖt Nam
2.1. §Þnh h−íng chÝnh trÞ cña §¶ng vÒ x©y dùng Nhµ n−íc trong giai
®o¹n 5 n¨m 2006 – 2010.
( TrÝch B¸o c¸o §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø X....)
a. Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Xây dựng cơ chế vận hành của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm
nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân; quyền lực nhà nước là
thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập
pháp, hành pháp và tư pháp. Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng tính cụ thể, khả thi của
các quy định trong văn bản pháp luật. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát
tính hợp hiến, hợp pháp trong các hoạt động và quyết định của các cơ quan công quyền.
Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội. Hoàn thiện cơ chế bầu cử
nhằm nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội; tăng hợp lý số lượng đại biểu chuyên
trách, phát huy tốt hơn vai trò của đại biểu và đoàn đại biểu Quốc hội. Tổ chức lại một
số Uỷ ban của Quốc hội; nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các
Uỷ ban của Quốc hội. Đổi mới hơn nữa quy trình xây dựng luật, giảm mạnh việc ban
hành pháp lệnh. Thực hiện tốt hơn nhiệm vụ quyết định các vấn đề quan trọng của đất
nước và chức năng giám sát tối cao.
Đẩy mạnh cải cách hành chính, đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo
hướng xây dựng hệ thống cơ quan hành pháp thống nhất, thông suốt, hiện đại. Luật hoá
cơ cấu, tổ chức của Chính phủ; tổ chức bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, bảo đảm tinh
gọn và hợp lý. Phân cấp mạnh, giao quyền chủ động hơn nữa cho chính quyền địa
phương, nhất là trong việc quyết định về ngân sách, tài chính, đầu tư, nguồn nhân lực,
thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Trung ương.
Xây dựng hệ thống cơ quan tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm
minh, bảo vệ công lý, quyền con người. Đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược cải cách tư
pháp đến năm 2020. Cải cách tư pháp khẩn trương, đồng bộ; lấy cải cách hoạt động xét
xử làm trọng tâm; thực hiện cơ chế công tố gắn với hoạt động điều tra. Xây dựng cơ chế
phán quyết về những vi phạm Hiến pháp trong hoạt động lập pháp, hành pháp và tư
pháp.
Nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng nhân dân và uỷ ban nhân dân, bảo
đảm quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong phạm vi
được phân cấp. Phát huy vai trò giám sát của hội đồng nhân dân. Tổ chức hợp lý chính
quyền địa phương, phân định lại thẩm quyền đối với chính quyền ở nông thôn, đô thị,
hải đảo.
Thực hiện các giải pháp nhằm chấn chỉnh bộ máy và quy chế hoạt động của cơ
quan, cán bộ, công chức. Cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức và đào tạo, bồi dưỡng
theo yêu cầu nâng cao chất lượng cả về năng lực và phẩm chất đạo đức. Thực hiện chế
độ trách nhiệm trong đề cử, bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo theo hướng cấp trưởng giới
thiệu cấp phó, cấp sử dụng trực tiếp giới thiệu để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết
định. Có cơ chế kịp thời đưa ra khỏi bộ máy nhà nước những công chức không xứng
đáng, kém phẩm chất và năng lực.
b. Tích cực phòng ngừa và kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí
Toàn Đảng, toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội phải có quyết tâm chính trị
cao đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí. Bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, quy định về
quản lý kinh tế - tài chính, quản lý tài sản công, ngân sách nhà nước, các quỹ do nhân
dân đóng góp và do nước ngoài viện trợ; về thanh tra, giám sát, kiểm tra, kiểm kê, kiểm
soát. Đẩy mạnh cải cách hành chính; thực hiện cơ chế giám sát của nhân dân, thông qua
các đại diện trực tiếp và gián tiếp, đối với đảng viên, công chức, cơ quan, đơn vị. Bảo
đảm công khai, minh bạch các hoạt động kinh tế, tài chính trong các cơ quan hành
6 http://www.ebook.edu.vn
chính, đơn vị cung ứng dịch vụ công và doanh nghiệp nhà nước. Tiếp tục đổi mới chế
độ tiền lương đối với cán bộ, công chức.
Khẩn trương và nghiêm chỉnh thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật
Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Bổ sung, hoàn thiện Luật Khiếu nại và tố cáo.
Xử lý kiên quyết, kịp thời, công khai những người tham nhũng, bất kể ở chức vụ nào,
đương chức hay đã nghỉ hưu, tịch thu, sung công tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng;
những người bao che cho tham nhũng, cố tình ngăn cản việc chống tham nhũng hoặc lợi
dụng việc tố cáo tham nhũng để vu khống, làm hại người khác, gây mất đoàn kết nội bộ.
Có cơ chế khuyến khích và bảo vệ những người tích cực đấu tranh chống tham nhũng,
tiêu cực. Biểu dương và nhân rộng những gương cần kiệm liêm chính, chí công vô tư.
Hoàn thiện cơ chế dân chủ, thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở; phát huy vai
trò của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân
trong việc giám sát cán bộ, công chức và cơ quan công quyền, phát hiện, đấu tranh với
các hiện tượng tham nhũng. Đẩy mạnh việc hợp tác quốc tế về phòng, chống tham
nhũng.
Các cấp uỷ và tổ chức đảng, các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân, cán bộ
lãnh đạo, trước hết là cán bộ cấp cao, phải trực tiếp tham gia và đi đầu trong việc phòng,
chống tham nhũng, lãng phí.

2.2. C¸c quan ®iÓm cña §¶ng vÒ x©y dùng vµ hoµn thiÖn Nhµ n−íc
CH XHCN ViÖt Nam
a. X©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn x∙ héi chñ nghÜa cña d©n, do d©n vµ v× d©n,
lÊy liªn minh gi÷a giai cÊp c«ng nh©n víi giai cÊp n«ng d©n vµ ®éi ngò trÝ thøc lµm
nÒn t¶ng, do §¶ng Céng s¶n l∙nh ®¹o
Toµn bé néi dung cña quan ®iÓm trªn ®· ®−îc ghi nhËn trong C−¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt
n−íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam (1991), ®−îc §¶ng Céng s¶n
ViÖt Nam kh¼ng ®Þnh nhiÒu lÇn trong c¸c v¨n kiÖn quan träng nh−: NghÞ quyÕt Ban ChÊp
hµnh Trung −¬ng 8 (kho¸ VII), B¸o c¸o §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII. Quan ®iÓm
mang tÝnh nguyªn t¾c “X©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña d©n, do d©n, v×
d©n...” cßn ®−îc cô thÓ ho¸ trong NghÞ quyÕt Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng 3, 7 (kho¸
VIII).
V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX (4/2001) cßn nhÊn m¹nh: “X©y dùng nhµ
n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng”.
Quan ®iÓm nµy ®· ®−îc Nhµ n−íc thÓ chÕ ho¸ thµnh mét nguyªn t¾c HiÕn ®Þnh, ®−îc
ghi nhËn ë §iÒu 2 vµ §iÒu 4 Ch−¬ng I, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001).
X©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña d©n, do d©n vµ v× d©n.
Nhµ n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam mang b¶n chÊt cña giai cÊp c«ng nh©n.
MÆt kh¸c, d©n chñ x· héi chñ nghÜa lµ b¶n chÊt cña Nhµ n−íc ViÖt Nam. D©n chñ x· héi chñ
nghÜa võa lµ môc tiªu võa lµ ®éng lùc cña cña c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa.
Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, mäi c«ng d©n cã quyÒn d©n chñ, b×nh ®¼ng vÒ
chÝnh trÞ, nh−ng ch−a ph¶i hoµn toµn b×nh ®¼ng vÒ kinh tÕ. §ã lµ mét sù h¹n chÕ kh¸ch quan
trong ®iÒu kiÖn lÞch sö hiÖn nay.
Nh©n d©n ViÖt Nam ®· thùc hiÖn c¸c quyÒn c«ng d©n vÒ chÝnh trÞ (quyÒn bÇu cö, øng
cö, quyÒn tham gia qu¶n lý nhµ n−íc, quyÒn b·i nhiÖm c¸c ®¹i biÓu Quèc héi vµ Héi ®ång
nh©n d©n...) ®Ó x©y dùng vµ hoµn thiÖn bé m¸y nhµ n−íc ViÖt Nam. MÆt kh¸c toµn d©n cßn
thùc hiÖn nghiªm chØnh c¸c nghÜa vô c«ng d©n (c¸c nghÜa vô: b¶o vÖ tæ quèc, b¶o vÖ trËt tù
an toµn x· héi vµ an ninh quèc gia; tu©n thñ HiÕn ph¸p, ph¸p luËt; ®ãng thuÕ vµ lao ®éng
c«ng Ých...) ®Ó b¶o vÖ vµ duy tr× sù ho¹t ®éng cña bé m¸y nhµ n−íc.
Nhµ n−íc ViÖt Nam lu«n lu«n ch¨m lo tíi ®êi sèng cña nh©n d©n, nh©n d©n ViÖt Nam
còng lu«n quan t©m x©y dùng vµ cñng cè Nhµ n−íc; th«ng qua ho¹t ®éng cña Quèc héi vµ
7 http://www.ebook.edu.vn
Héi ®ång nh©n d©n, b»ng c¸c ý kiÕn ph¶n ¸nh, b»ng c¸c ho¹t ®éng gi¸m s¸t, kiÓm tra c¸n bé,
c«ng chøc, c¬ quan nhµ n−íc, nh©n d©n ®· gãp phÇn x©y dùng hÖ thèng c¸c c¬ quan nhµ
n−íc ViÖt Nam ngµy cµng trong s¹ch vµ v÷ng m¹nh.
Nh− vËy, Nhµ n−íc ViÖt Nam lµ thµnh qu¶ c¸ch m¹ng cña nh©n d©n ViÖt Nam, nh©n d©n
thiÕt lËp ra Nhµ n−íc vµ lu«n lu«n cñng cè Nhµ n−íc v÷ng m¹nh. Ng−îc l¹i, Nhµ n−íc
còng cã nh÷ng c¬ chÕ thÝch hîp ®Ó d©n gi¸m s¸t, kiÓm tra c¸c viªn chøc, c¬ quan nhµ
n−íc ®Ó Nhµ n−íc xøng ®¸ng víi sù tin cËy cña d©n, xøng ®¸ng lµ Nhµ n−íc cña d©n. MÆt
kh¸c, Nhµ n−íc ViÖt Nam còng lu«n t«n träng vµ b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña
c«ng d©n.
b. QuyÒn lùc nhµ n−íc lµ thèng nhÊt, cã sù ph©n c«ng vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬
quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn: lËp ph¸p, hµnh ph¸p vµ t− ph¸p.
. QuyÒn lùc nhµ n−íc ®−îc tËp trung vµ thèng nhÊt
QuyÒn lùc nhµ n−íc gåm c¸c quyÒn: quyÒn lËp ph¸p, quyÒn hµnh ph¸p, quyÒn t− ph¸p;
c¸c quyÒn lùc nµy ®−îc ph©n c«ng cho c¸c c¬ quan nhµ n−íc (c¬ quan lËp ph¸p, c¬ quan
hµnh ph¸p, c¬ quan t− ph¸p), c¸c c¬ quan nµy n»m trong mét bé m¸y nhµ n−íc thèng nhÊt,
®Æt d−íi sù l·nh ®¹o thèng nhÊt cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. HiÕn ph¸p ®· ghi nhËn: “...
quyÒn lùc nhµ n−íc lµ thèng nhÊt, cã sù ph©n c«ng vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc
trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p, hµnh ph¸p vµ t− ph¸p”.
§iÒu 2, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001)ghi nhËn: "TÊt c¶ quyÒn lùc nhµ
n−íc thuéc vÒ nh©n d©n". Khi bÇu c¸c ®¹i biÓu Quèc héi vµ Héi ®ång nh©n d©n, nh©n d©n ®·
uû quyÒn cho c¸c c¬ quan nhµ n−íc thùc hiÖn quyÒn lùc cña m×nh. HiÕn ph¸p cßn kh¼ng
®Þnh: “Quèc héi vµ Héi ®ång nh©n d©n lµ c¸c c¬ quan ®¹i diÖn cho ý chÝ, nguyÖn väng cña
toµn d©n, do d©n bÇu nªn”, “Quèc héi lµ c¬ quan ®¹i biÓu cao nhÊt cña nh©n d©n, c¬ quan
quyÒn lùc nhµ n−íc cao nhÊt cña n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam”.
. Sù ph©n c«ng gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p,
hµnh ph¸p, t− ph¸p
Quèc héi ®−îc ph©n c«ng thùc thi quyÒn lËp ph¸p; §iÒu 83 (s®d) ghi nhËn: “Quèc héi
lµ c¬ quan duy nhÊt cã quyÒn lËp HiÕn vµ lËp ph¸p“
Quèc héi lµ c¬ quan cã quyÒn lËp ph¸p, quyÒn gi¸m s¸t tèi cao toµn bé ho¹t ®éng cña
bé m¸y nhµ n−íc; Quèc héi cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò quan träng cã liªn quan
®Õn ®êi sèng cña quèc gia: vÊn ®Ò chiÕn tranh vµ hoµ b×nh, c¸c biÖn ph¸p ®Æc biÖt ®Ó b¶o
®¶m quèc phßng vµ an ninh quèc gia....
ChÝnh phñ ®−îc ph©n c«ng thùc thi quyÒn hµnh ph¸p; §iÒu 109 (s®d) ®· ghi nhËn:
"ChÝnh phñ lµ c¬ quan chÊp hµnh cña Quèc héi, c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc cao
nhÊt cña n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam”.
ChÝnh phñ thùc hiÖn quyÒn lËp qui vµ tæ chøc ®iÒu hµnh bé m¸y hµnh chÝnh nhµ n−íc
c¸c cÊp; lµ c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc cao nhÊt chÞu tr¸ch nhiÖm tæ chøc, ®iÒu hµnh bé
m¸y hµnh chÝnh nhµ n−íc, nh»m ®−a HiÕn ph¸p, luËt, nghÞ quyÕt (do Quèc héi ban hµnh)
vµo trong cuéc sèng.
Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vµ ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao ®−îc ph©n c«ng thùc thi
quyÒn t− ph¸p. ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm s¸t c¸c ho¹t ®éng t− ph¸p
vµ chøc n¨ng c«ng tè nh»m chuÈn bÞ chøng cø, t¹o ®iÒu kiÖn cho Toµ ¸n nh©n d©n thùc hiÖn
chøc n¨ng xÐt xö.
. Sù phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p,
hµnh ph¸p, t− ph¸p
Sù phèi hîp gi÷a ChÝnh phñ, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao
víi Quèc héi trong ho¹t ®éng lËp ph¸p vµ ho¹t ®éng lËp qui.
Sù phèi hîp gi÷a Quèc héi víi ChÝnh phñ, c¬ quan t− ph¸p trong c¸c ho¹t ®éng gi¸m
s¸t, xÐt b¸o c¸o, chÊt vÊn, xö lý c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt (§iÒu 84, §iÒu 112 (s®d).


8 http://www.ebook.edu.vn
Sù phèi hîp gi÷a Bé t− ph¸p, Bé quèc phßng víi Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao trong ho¹t
®éng qu¶n lý hµnh chÝnh t− ph¸p nh−: qu¶n lý c«ng t¸c gi¸m ®Þnh t− ph¸p, qu¶n lý c«ng t¸c
thi hµnh ¸n, qu¶n lý c«ng t¸c hîp t¸c quèc tÕ vÒ t− ph¸p ….
c. Thùc hiÖn nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Nhµ
n−íc
Tõ khi ra ®êi ®Õn nay, §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lu«n tæ chøc, ho¹t ®éng theo nguyªn
t¾c tËp trung d©n chñ; nhê ®ã, §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· l·nh ®¹o thµnh c«ng sù nghiÖp
c¸ch m¹ng ViÖt Nam trong h¬n nöa thÕ kû qua. Quan ®iÓm “Thùc hiÖn nguyªn t¾c tËp trung
d©n chñ...” ®· ®−îc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam kh¼ng ®Þnh trong nhiÒu v¨n kiÖn quan träng
cña §¶ng vÒ x©y dùng Nhµ n−íc ViÖt Nam (NghÞ quyÕt Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng 8
- Kho¸ VII, B¸o c¸o §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII...), V¨n kiÖn Héi nghÞ Ban ChÊp
hµnh Trung −¬ng 3 (khãa VIII).
TËp trung d©n chñ lµ mét nguyªn t¾c HiÕn ®Þnh; §iÒu 6, Ch−¬ng I, HiÕn ph¸p ViÖt
Nam 1992 (s® n¨m 2001)®· ghi nhËn: "Quèc héi, Héi ®ång nh©n d©n vµ c¸c c¬ quan kh¸c
cña Nhµ n−íc ®Òu tæ chøc vµ ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ".
Quan ®iÓm trªn ®· ®−îc Nhµ n−íc ViÖt Nam ghi nhËn trong ba HiÕn ph¸p: HiÕn ph¸p
1959 ( §iÒu 4, Ch−¬ng1); HiÕn ph¸p 1980 (§iÒu 6, Ch−¬ng1); HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992
(s® n¨m 2001)( §iÒu 6, Ch−¬ng1).
TËp trung d©n chñ lµ sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a sù l·nh ®¹o, chØ ®¹o tËp trung, thèng nhÊt
cña c¸c c¬ quan trung −¬ng, cña cÊp trªn víi më réng d©n chñ, nh»m t¨ng c−êng tÝnh chñ
®éng, s¸ng t¹o vµ khai th¸c mäi tiÒm n¨ng cña c¸c c¬ quan ®Þa ph−¬ng, cña cÊp d−íi, ®ång
thêi ®¶m b¶o ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong viÖc tham gia qu¶n lý nhµ n−íc vµ
thùc hiÖn c¸c quyÒn vµ nghÜa vô c«ng d©n.
d. T¨ng c−êng ph¸p chÕ x∙ héi chñ nghÜa, x©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn ViÖt
Nam, qu¶n lý x∙ héi b»ng ph¸p luËt, coi träng gi¸o dôc, n©ng cao ®¹o ®øc.
T¨ng c−êng ph¸p chÕ chÝnh lµ ho¹t ®éng ®−a ph¸p luËt vµo thùc tiÔn ®êi sèng x· héi, lµ
biÖn ph¸p tiªn quyÕt nh»m n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý nhµ n−íc, thiÕt lËp trËt tù kû c−¬ng x·
héi. Quan ®iÓm “T¨ng c−êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa...” ®· ®−îc §¶ng Céng s¶n ViÖt
Nam nhÊn m¹nh trong nhiÒu v¨n kiÖn vÒ x©y dùng vµ hoµn thiÖn Nhµ n−íc ViÖt Nam (NghÞ
quyÕt Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng 8 - Kho¸ VII, B¸o c¸o §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn
thø VIII - 6/1996...). V¨n kiÖn Héi nghÞ BCH TW 3 (khãa VIII).
Quan ®iÓm “T¨ng c−êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa... “®· trë thµnh mét nguyªn t¾c
HiÕn ®Þnh. §iÒu 12, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001) kh¼ng ®Þnh: "Nhµ n−íc qu¶n
lý x· héi b»ng ph¸p luËt, kh«ng ngõng t¨ng c−êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa ".
®. T¨ng c−êng vai trß l∙nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi Nhµ n−íc
Quan ®iÓm nµy ®−îc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ghi nhËn trong nhiÒu v¨n kiÖn quan
träng cña §¶ng (c¸c B¸o c¸o §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø III, IV, V, VI,VII, VIII, IX,
NghÞ quyÕt Héi nghÞ Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng 8 - Kho¸ VII, NghÞ quyÕt Héi nghÞ Ban
ChÊp hµnh Trung −¬ng 3 - Kho¸ VIII).
§¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi Nhµ n−íc lµ mét nguyªn t¾c HiÕn ®Þnh - §iÒu
4, Ch−¬ng I, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001)®· kh¼ng ®Þnh "§¶ng Céng s¶n ViÖt
Nam, ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n ViÖt Nam, ®¹i biÓu trung thµnh quyÒn lîi cña
giai cÊp c«ng nh©n, nh©n d©n lao ®éng vµ cña c¶ d©n téc... lµ lùc l−îng l·nh ®¹o Nhµ n−íc vµ
x· héi". §©y còng lµ mét quan ®iÓm mang tÝnh nguyªn t¾c xuyªn suèt trong c¶ qu¸ tr×nh
x©y dùng Nhµ n−íc ViÖt Nam vµ ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh trong c¸c b¶n HiÕn ph¸p cña n−íc
Céng hoµ XHCN ViÖt Nam. HiÕn ph¸p 1959, HiÕn ph¸p 1980, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992
(s® n¨m 2001).
Thùc tiÔn x©y dùng nhµ n−íc cña c¸c n−íc x· héi chñ nghÜa trªn thÕ giíi còng ®·
kh¼ng ®Þnh nguyªn t¾c ®ã. ë n−íc nµo, §¶ng Céng s¶n gi÷ v÷ng vai trß l·nh ®¹o Nhµ
n−íc th× ë n−íc ®ã, viÖc x©y dùng Nhµ n−íc x· héi chñ nghÜa còng thµnh c«ng. ë n−íc

9 http://www.ebook.edu.vn
nµo, §¶ng Céng s¶n bu«ng láng sù l·nh ®¹o, l¹i bÞ c¸c thÕ lùc chèng ®èi, m−în cí "®æi
míi", "d©n chñ", ®ßi "®a nguyªn chÝnh trÞ"... th× ë ®ã Nhµ n−íc x· héi chñ nghÜa suy yÕu
hoÆc tan r·. Muèn hoµn thiÖn Nhµ n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®ßi hái
ph¶i t¨ng c−êng vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng
LÞch sö c¸ch m¹ng ViÖt Nam trong gÇn mét thÕ kû qua ®· chØ râ: Thµnh c«ng cña
c¸ch m¹ng ViÖt Nam víi c¸c dÊu Ên lÞch sö chãi läi: 1945, 1954, 1975 vµ c«ng cuéc ®æi míi
tõ 1986 ®Õn nay ®· kh¼ng ®Þnh vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng lµ yªu cÇu kh¸ch quan, lµ ®iÒu kiÖn
kh«ng thÓ thiÕu ®−îc ®Ó ®¶m b¶o cho Nhµ n−íc ViÖt Nam gi÷ ®óng b¶n chÊt cña nã: Nhµ
n−íc cña d©n, do d©n vµ v× d©n.
§¶ng cÇm quyÒn nh−ng §¶ng kh«ng bao biÖn, lµm thay Nhµ n−íc, §¶ng cÇm quyÒn
th«ng qua Nhµ n−íc ®Ó qu¶n lý x· héi, ph¸t huy vai trß vµ hiÖu lùc qu¶n lý x· héi cña Nhµ
n−íc, lµm cho ®−êng lèi cña §¶ng ®i vµo cuéc sèng, trë thµnh hiÖn thùc x· héi.
HiÖn nay, viÖc ®¶m b¶o vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi Nhµ n−íc lµ vÊn ®Ò cã
tÝnh nguyªn t¾c, mäi tæ chøc §¶ng vµ ®¶ng viªn ®Òu ph¶i qu¸n triÖt vµ thùc hiÖn tèt, bëi
v×: Víi ©m m−u “diÔn biÕn hoµ b×nh “, c¸c thÕ lùc thï ®Þch ®ang dïng mäi thñ ®o¹n xuyªn
t¹c vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng, chia rÏ Nhµ n−íc, nh©n d©n víi §¶ng, ®èi lËp quyÒn lùc nhµ
n−íc víi vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng. MÆt kh¸c, ®· cã mét bé phËn ®¶ng viªn nhËn thøc kh«ng
®óng vÒ vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng, khi ®−îc giao quyÒn th× kh«ng th−êng xuyªn rÌn luyÖn,
phai nh¹t ý thøc, vi ph¹m kØ luËt §¶ng, vi ph¹m ph¸p luËt cña Nhµ n−íc, g©y thiÖt h¹i ®Õn lîi
Ých cña nh©n d©n, cña Nhµ n−íc.
2.3. B¶n chÊt cña Nhµ n−íc Céng hoµ XHCN ViÖt Nam
- Nhµ n−íc ViÖt Nam mang b¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n “Nhµ n−íc CHXHCN ViÖt
Nam lµ nhµ n−íc ph¸p quyÒn XHCN cña nh©n d©n, do nh©n d©n, v× nh©n d©n. TÊt c¶ quyÒn lùc
nhµ n−íc thuéc vÒ nh©n d©n mµ nÒn t¶ng lµ liªn minh giai cÊp c«ng nh©n víi giai cÊp n«ng d©n
vµ tÇng líp trÝ thøc”.
Nhµ n−íc ph¸p quyÒn lµ nhµ n−íc cña ph¸p quyÒn, nã ban hµnh ph¸p luËt, tu©n thñ
ph¸p luËt vµ qu¶n lý x· héi b»ng ph¸p luËt.
Nhµ n−íc ph¸p quyÒn lµ mét häc thuyÕt vÒ nhµ n−íc, trong ®ã kh¼ng ®Þnh ph¸p luËt
gi÷ ®Þa vÞ thèng trÞ ®èi víi mäi lÜnh vùc ®êi sèng x· héi:
Ph¸p luËt lµ hÖ thèng c¸c qui t¾c xö sù mang tÝnh b¾t buéc, do Nhµ n−íc ban hµnh,
t¹o ra hµnh lang ph¸p lý, nh»m ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi theo ý chÝ cña nhµ n−íc,
trong ®ã Nhµ n−íc còng ph¶i ®Æt m×nh d−íi ph¸p luËt.
Ph¸p luËt qui ®Þnh tÊt c¶ c¬ cÊu tæ chøc, c¬ chÕ ho¹t ®éng, ph¹m vi thÈm quyÒn cña tÊt c¶
c¸c c¬ quan nhµ n−íc.
Ph¸p luËt chi phèi, ®iÒu chØnh mäi hµnh vi c«ng d©n, mäi ho¹t ®éng cña Nhµ n−íc.
Ph¸p luËt qui ®Þnh râ chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña tõng chøc danh c«ng chøc, tõng
lo¹i c¬ quan nhµ n−íc.
Trong Nhµ n−íc ph¸p quyÒn, mäi c«ng d©n cã quyÒn ®−îc th«ng tin vÒ ph¸p luËt vµ tù
gi¸c thùc hiÖn ph¸p luËt.
Nhµ n−íc ph¸p quyÒn ®¶m b¶o sù c«ng khai ho¸ ho¹t ®éng cña c«ng chøc vµ c¬ quan
nhµ n−íc ®èi víi toµn d©n nh»m t¹o c¬ së hiÖn thùc cho viÖc thùc hiÖn d©n chñ ho¸ trong
mäi lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi.
Ph¸p luËt b¶o vÖ vµ t«n träng c¸c quyÒn, gi¸ trÞ vµ lîi Ých cña con ng−êi, quyÒn vµ
nghÜa vô c«ng d©n ph¶i ®−îc ghi nhËn trong HiÕn ph¸p.
Nhµ n−íc ViÖt Nam lÊy liªn minh gi÷a giai cÊp c«ng nh©n víi giai cÊp n«ng d©n vµ
®éi ngò trÝ thøc lµm nÒn t¶ng. §ã lµ mét Nhµ n−íc x· héi chñ nghÜa theo lËp tr−êng vµ lý
t−ëng cña giai cÊp c«ng nh©n, nÒn t¶ng t− t−ëng lµ chñ nghÜa M¸c Lª nin vµ t− t−ëng Hå
ChÝ Minh.


10 http://www.ebook.edu.vn
- TÝnh nh©n d©n thÓ hiÖn ë b¶n chÊt d©n chñ x· héi chñ nghÜa, d©n chñ lµ b¶n chÊt cña
Nhµ n−íc ViÖt Nam. B¶n chÊt nhµ n−íc ta, ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh râ trong c¸c b¶n hiÕn ph¸p ViÖt
Nam “TÊt c¶ quyÒn lùc nhµ n−íc thuéc vÒ nh©n d©n”. QuyÒn lùc Êy n»m trong tay nh©n d©n
cã tæ chøc, kh«ng ph¶i tõng nhãm ng−êi hay c¸ nh©n rêi r¹c mµ n»m trong tay mét tæ
chøc quyÒn lùc chÝnh trÞ cao nhÊt, ®¹i diÖn cho ý chÝ cña nh©n d©n, lµ Nhµ n−íc Céng
hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam.
- TÝnh d©n téc thÓ hiÖn ë ®Æc thï cña ®Êt n−íc ViÖt Nam, nh©n d©n ViÖt Nam lµ mét
céng ®ång gåm nhiÒu d©n téc, cã c¸c giai cÊp vµ tÇng líp kh¸c nhau sèng trªn cïng mét
l·nh thæ quèc gia, cã truyÒn thèng ®oµn kÕt ®Êu tranh x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc, cã
nh÷ng lîi Ých c¨n b¶n thèng nhÊt vµ cã môc ®Ých chung lµ ®i lªn chñ nghÜa x· héi; nh©n
d©n còng cã nh÷ng lîi Ých bé phËn kh¸c nhau vµ còng cã nh÷ng kh¸c biÖt nhÊt ®Þnh,
nh−ng ®−îc §¶ng l·nh ®¹o vµ Nhµ n−íc qu¶n lý thèng nhÊt vµ ®iÒu chØnh b»ng tuyªn
truyÒn gi¸o dôc vµ b»ng ph¸p luËt. Céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt Nam, trong ®ã c¸ nh©n
tõng c«ng d©n kh«ng nh÷ng cã ®Þa vÞ lµm chñ cña m×nh, mµ quyÒn lµm chñ cßn
®−îc Nhµ n−íc b¶o ®¶m b»ng ph¸p luËt trªn mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi.
- Nhµ n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam kh«ng chØ lµ mét c¬ quan thèng
trÞ giai cÊp, mµ cßn lµ bé m¸y thèng nhÊt qu¶n lý x· héi vÒ mäi mÆt. Nhµ n−íc ta lµ nhµ
n−íc cña chÕ ®é nh©n d©n lµm chñ x· héi, lµm chñ quyÒn lùc chÝnh trÞ th«ng qua nhµ
n−íc. Do vËy, nÒn d©n chñ x· héi chñ nghÜa lµ h×nh thøc cña tæ chøc cña nhµ n−íc: Mét
mÆt lµ nhµ n−íc thùc hiÖn d©n chñ víi ®a sè nh©n d©n, chuyªn chÝnh víi kÎ thï cña nh©n
d©n; mÆt kh¸c, quan träng h¬n lµ tæ chøc, x©y dùng lªn mét x· héi míi, x· héi x· héi
chñ nghÜa vµ qu¶n lý mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi kh«ng ngõng ph¸t triÓn.
B¶n chÊt cña Nhµ n−íc thÓ hiÖn trªn mét sè ®Æc ®iÓm sau:
- Nhµ n−íc ViÖt Nam ®¶m b¶o sù tËp trung, thèng nhÊt quyÒn lùc, tÊt c¶ quyÒn lùc nhµ
n−íc thuéc vÒ nh©n d©n:
- Nhµ n−íc ViÖt Nam lµ nhµ n−íc biÓu hiÖn ý chÝ tËp trung cña khèi ®¹i ®oµn kÕt c¸c d©n
téc. TÝnh d©n téc ®−îc ph¸t huy nhê sù kÕt hîp víi tÝnh giai cÊp, tÝnh nh©n d©n, tÝnh thêi ®¹i.
- Nhµ n−íc ViÖt Nam lµ mét thiÕt chÕ cña nÒn d©n chñ x· héi chñ nghÜa, thùc hiÖn d©n
chñ ho¸ trong ®êi sèng kinh tÕ x· héi nh»m ®¹t môc tiªu “D©n giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng
b»ng, d©n chñ, v¨n minh” mµ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· kh¼ng ®Þnh.
- Nhµ n−íc ViÖt Nam võa lµ mét bé m¸y quyÒn lùc, mét c¬ quan c−ìng chÕ, võa lµ mét
tæ chøc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi nh»m chèng l¹i c¸c
hµnh vi g©y mÊt æn ®Þnh chÝnh trÞ, trËt tù, kØ c−¬ng ph¸p luËt vµ b¶o vÖ c¸c quyÒn, lîi Ých hîp
ph¸p cña c«ng d©n, b¶o vÖ lîi Ých cña tËp thÓ, cña nhµ n−íc theo HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt.
2.4. C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y nhµ n−íc Céng Hoµ XHCN ViÖt Nam
Theo HiÕn ph¸p 1992 (s®), c¬ cÊu tæ chøc bé m¸y nhµ n−íc ta gåm cã: Quèc héi, Uû
ban Th−êng vô Quèc héi, Chñ tÞch n−íc; ChÝnh phñ; Toµ ¸n nh©n d©n vµ ViÖn kiÓm s¸t
nh©n d©n; Héi ®ång nh©n d©n vµ Uû ban nh©n d©n c¸c cÊp.
2.4.1. Quèc héi
a. §Þa vÞ ph¸p lý cña Quèc héi
§iÒu 83 - HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001)®· quy ®Þnh:
“Quèc héi lµ c¬ quan ®¹i biÓu cao nhÊt cña nh©n d©n, c¬ quan quyÒn lùc nhµ n−íc
cao nhÊt cña n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam.
Quèc héi lµ c¬ quan duy nhÊt cã quyÒn lËp hiÕn vµ lËp ph¸p.
Quèc héi quyÕt ®Þnh nh÷ng chÝnh s¸ch c¬ b¶n vÒ ®èi néi vµ ®èi ngo¹i, nhiÖm vô
kinh tÕ - x· héi, quèc phßng, an ninh cña ®Êt n−íc, nh÷ng nguyªn t¾c chñ yÕu vÒ tæ chøc
vµ ho¹t ®éng cña bé m¸y nhµ n−íc, vÒ quan hÖ x· héi vµ ho¹t ®éng cña c«ng d©n.


11 http://www.ebook.edu.vn
Quèc héi thùc hiÖn quyÒn gi¸m s¸t tèi cao ®èi víi toµn bé ho¹t ®éng cña Nhµ
n−íc”.
b. Nh÷ng nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña Quèc héi ®· ®−îc HiÕn ph¸p 1992, §iÒu 84
quy ®Þnh:
Lµm HiÕn ph¸p vµ söa ®æi HiÕn ph¸p; lµm luËt vµ söa ®æi luËt; Quèc héi quyÕt ®Þnh
ch−¬ng tr×nh x©y dùng luËt, ph¸p lÖnh
Thùc hiÖn quyÒn gi¸m s¸t tèi cao viÖc tu©n theo HiÕn ph¸p, luËt vµ c¸c nghÞ quyÕt cña
Quèc héi; xÐt b¸o c¸o ho¹t ®éng cña Chñ tÞch n−íc, Uû ban Th−êng vô Quèc héi, ChÝnh
phñ, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao;
QuyÕt ®Þnh kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc;
QuyÕt ®Þnh chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tiÒn tÖ quèc gia; quyÕt ®Þnh dù to¸n ng©n s¸ch nhµ
n−íc vµ ph©n bæ ng©n s¸ch trung −¬ng; phª chuÈn quyÕt to¸n ng©n s¸ch nhµ n−íc; quy ®Þnh,
söa ®æi, b·i bá c¸c thø thuÕ;
QuyÕt ®Þnh chÝnh s¸ch d©n téc, chÝnh s¸ch t«n gi¸o cña Nhµ n−íc;
Quy ®Þnh tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Quèc héi, Chñ tÞch n−íc, ChÝnh phñ, Toµ ¸n nh©n
d©n, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng;
BÇu, miÔn nhiÖm, b·i nhiÖm Chñ tÞch n−íc, Phã Chñ tÞch n−íc, Chñ tÞch Quèc héi,
Phã Chñ tÞch Quèc héi, c¸c Uû viªn th−êng vô Quèc héi, Thñ t−íng ChÝnh phñ,
Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao; phª
chuÈn ®Ò nghÞ cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm, c¸ch chøc
Phã Thñ t−íng, Bé tr−ëng vµ c¸c thµnh viªn kh¸c cña ChÝnh phñ; phª chuÈn ®Ò nghÞ
cña Chñ tÞch n−íc vÒ danh s¸ch thµnh viªn Héi ®ång quèc phßng vµ an ninh; bá phiÕu
tÝn nhiÖm ®èi víi nh÷ng ng−êi gi÷ c¸c chøc vô do Quèc héi bÇu hoÆc phª chuÈn.
B·i bá c¸c v¨n b¶n cña Chñ tÞch n−íc, Uû ban Th−êng vô Quèc héi, ChÝnh phñ, Thñ
t−íng ChÝnh phñ, Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao tr¸i víi
HiÕn ph¸p, luËt vµ nghÞ quyÕt cña Quèc héi v.v...
C¸c dù ¸n luËt ®−îc Quèc héi th«ng qua khi cã trªn 50% tæng sè ®¹i biÓu Quèc héi
®ång ý t¸n thµnh. ViÖc thay ®æi HiÕn ph¸p ph¶i cã Ýt nhÊt 2/3 tæng sè ®¹i biÓu ®ång ý.
Sau khi c¸c dù ¸n ®−îc Quèc héi th«ng qua sÏ ®−îc chuyÓn cho Chñ tÞch n−íc c«ng
bè chËm nhÊt lµ 15 ngµy kÓ tõ ngµy ®−îc th«ng qua, nÕu nh− Quèc héi kh«ng quy
®Þnh râ ngµy v¨n b¶n cã hiÖu lùc thi hµnh.
2.4.2. Uû ban Th−êng vô Quèc héi
a. §Þa vÞ ph¸p lý cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi:
Uû ban Th−êng vô Quèc héi lµ c¬ quan th−êng trùc cña Quèc héi, thay mÆt Quèc
héi quyÕt ®Þnh mét sè vÊn ®Ò trong thêi gian Quèc héi kh«ng häp.
C¸c thµnh viªn cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi do Quèc héi bÇu, miÔn nhiÖm vµ
b·i nhiÖm. Thµnh viªn cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi kh«ng thÓ ®ång thêi lµ thµnh
viªn ChÝnh phñ vµ lµm viÖc theo chÕ ®é chuyªn tr¸ch. Tæ chøc Uû ban Th−êng vô Quèc
héi gåm cã: Chñ tÞch, c¸c Phã Chñ tÞch vµ c¸c Uû viªn th−êng vô Quèc héi.
b. Uû ban Th−êng vô Quèc héi cã nh÷ng nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n sau ®©y:
. C«ng bè vµ chñ tr× viÖc bÇu cö ®¹i biÓu Quèc héi.
. Tæ chøc viÖc chuÈn bÞ, triÖu tËp vµ chñ tr× c¸c kú häp Quèc héi.
. Gi¶i thÝch HiÕn ph¸p, luËt, ph¸p lÖnh
. Ra ph¸p lÖnh vÒ nh÷ng vÊn ®Ò ®−îc Quèc héi giao.
. Gi¸m s¸t viÖc thi hµnh HiÕn ph¸p, luËt, nghÞ quyÕt cña Quèc héi, ph¸p lÖnh vµ nghÞ
quyÕt cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi; gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ, Toµ ¸n
nh©n d©n tèi cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao; ®×nh chØ viÖc thi hµnh c¸c v¨n b¶n cña
ChÝnh phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi
cao tr¸i víi HiÕn ph¸p, luËt, nghÞ quyÕt cña Quèc héi vµ tr×nh Quèc héi huû bá c¸c v¨n
12 http://www.ebook.edu.vn
b¶n ®ã; huû bá c¸c v¨n b¶n cña ChÝnh phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ, Toµ ¸n nh©n d©n tèi
cao, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao tr¸i víi ph¸p lÖnh, nghÞ quyÕt cña Uû ban Th−êng vô
Quèc héi.
. Gi¸m s¸t, h−íng dÉn ho¹t ®éng cña Héi ®ång nh©n d©n; b·i bá c¸c nghÞ quyÕt sai
tr¸i cña Héi ®ång nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng; gi¶i t¸n Héi ®ång
nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng trong tr−êng hîp Héi ®ång nh©n d©n ®ã
lµm thiÖt h¹i nghiªm träng ®Õn lîi Ých cña nh©n d©n.
. ChØ ®¹o, ®iÒu hoµ, phèi hîp ho¹t ®éng cña Héi ®ång d©n téc vµ c¸c Uû ban cña
Quèc héi; h−íng dÉn vµ b¶o ®¶m ®iÒu kiÖn ho¹t ®éng cña ®¹i biÓu Quèc héi.
. QuyÕt ®Þnh tæng ®éng viªn hoÆc ®éng viªn côc bé; ban bè t×nh tr¹ng khÈn cÊp
trong c¶ n−íc hoÆc ë tõng ®Þa ph−¬ng.
. Thùc hiÖn quan hÖ ®èi ngo¹i cña Quèc héi.
. Tæ chøc tr−ng cÇu ý d©n theo quyÕt ®Þnh cña Quèc héi...
2.4.3. Chñ tÞch n−íc
§iÒu 91, HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001)quy ®Þnh:
"Chñ tÞch n−íc lµ ng−êi ®øng ®Çu Nhµ n−íc, thay mÆt n−íc Céng hoµ x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam vÒ ®èi néi vµ ®èi ngo¹i".
Chñ tÞch n−íc do Quèc héi bÇu ra trong sè ®¹i biÓu Quèc héi.
Chñ tÞch n−íc chÞu tr¸ch nhiÖm vµ b¸o c¸o c«ng t¸c tr−íc Quèc héi.
NhiÖm kú cña Chñ tÞch n−íc theo nhiÖm kú cña Quèc héi. Khi Quèc héi hÕt nhiÖm kú,
Chñ tÞch n−íc tiÕp tôc lµm nhiÖm vô cho ®Õn khi Quèc héi kho¸ míi bÇu ra Chñ tÞch n−íc
míi.
NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña Chñ tÞch n−íc
. C«ng bè HiÕn ph¸p, luËt, ph¸p lÖnh;
. Thèng lÜnh c¸c lùc l−îng vò trang nh©n d©n vµ gi÷ chøc vô Chñ tÞch Héi ®ång quèc
phßng vµ an ninh;
. §Ò nghÞ Quèc héi bÇu, miÔn nhiÖm, b·i nhiÖm Phã chñ tÞch n−íc, Thñ t−íng
ChÝnh phñ, Ch¸nh ¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi
cao;
. C¨n cø vµo nghÞ quyÕt cña Quèc héi bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm, c¸ch chøc Phã Thá
t−íng, Bé tr−ëng vµ c¸c thµnh viªn kh¸c cña ChÝnh phñ;
. C¨n cø vµo nghÞ quyÕt cña Quèc héi hoÆc cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi, c«ng
bè quyÕt ®Þnh tuyªn bè t×nh tr¹ng chiÕn tranh, c«ng bè quyÕt ®Þnh ®¹i x¸;
. C¨n cø vµo nghÞ quyÕt cña Uû ban Th−êng vô Quèc héi, ra lÖnh tæng ®éng viªn
hoÆc ®éng viªn côc bé, c«ng bè t×nh tr¹ng khÈn cÊp; trong tr−êng hîp Uû ban Th−êng vô
Quèc héi kh«ng thÓ häp ®−îc, ban bè t×nh tr¹ng khÈn cÊp trong c¶ n−íc hoÆc ë tõng ®Þa
ph−¬ng;
. Bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm, c¸ch chøc Phã Ch¸nh ¸n, ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi
cao, Phã viÖn tr−ëng, KiÓm s¸t viªn ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao...

2.4.4. ChÝnh phñ
§iÒu 109 (s®d) ®· ghi nhËn: "ChÝnh phñ lµ c¬ quan chÊp hµnh cña Quèc héi, c¬
quan hµnh chÝnh nhµ n−íc cao nhÊt cña n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam.
ChÝnh phñ thèng nhÊt qu¶n lÝ viÖc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸,
x· héi, quèc phßng an ninh vµ ®èi ngo¹i cña Nhµ n−íc; b¶o ®¶m hiÖu lùc cña bé m¸y
nhµ n−íc tõ Trung −¬ng ®Õn c¬ së, b¶o ®¶m viÖc t«n träng vµ chÊp hµnh HiÕn ph¸p vµ
ph¸p luËt; ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ
Tæ quèc, b¶o ®¶m æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cña nh©n d©n.

13 http://www.ebook.edu.vn
ChÝnh phñ chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc Quèc héi vµ b¸o c¸o c«ng t¸c víi Quèc héi, ñy ban
th−êng vô Quèc héi, Chñ tÞch n−íc"(1)
. Nguyªn t¾c lµm viÖc cña ChÝnh phñ
ChÝnh phñ lµm viÖc theo chÕ ®é kÕt hîp sù l·nh ®¹o cña tËp thÓ ChÝnh phñ víi sù ®iÒu
hµnh cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vµ ®Ò cao tr¸ch nhiÖm cña mçi thµnh viªn ChÝnh phñ. ChÝnh
phñ gi¶i quyÕt c«ng viÖc theo c¸c nguyªn t¾c sau:
Gi¶i quyÕt c«ng viÖc ®óng thÈm quyÒn vµ ph¹m vi tr¸ch nhiÖm; cÊp trªn kh«ng lµm
thay c«ng viÖc cña cÊp d−íi, tËp thÓ kh«ng lµm thay c«ng viÖc cña c¸ nh©n vµ ng−îc l¹i;
Mçi viÖc chØ mét ng−êi phô tr¸ch vµ chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh. Thñ tr−ëng c¬ quan
®−îc ph©n c«ng c«ng viÖc ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh vÒ c«ng viÖc ®−îc ph©n c«ng;
Tu©n thñ tr×nh tù, thñ tôc vµ thêi h¹n gi¶i quyÕt c«ng viÖc theo ®óng c¸c quy ®Þnh
cña ph¸p luËt, ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch c«ng t¸c cña ChÝnh phñ; ®ång thêi thùc hiÖn c¶i
c¸ch thñ tôc hµnh chÝnh b¶o ®¶m râ rµng, minh b¹ch, kÞp thêi vµ hiÖu qu¶;
B¶o ®¶m sù phèi hîp c«ng t¸c, trao ®æi th«ng tin trong gi¶i quyÕt c«ng viÖc vµ
trong mäi ho¹t ®éng theo chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh.
§iÒu 2, LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ qui ®Þnh
ChÝnh phñ quyÕt nghÞ tËp thÓ nh÷ng c«ng viÖc sau ®©y:
Ch−¬ng tr×nh ho¹t ®éng c¶ nhiÖm kú vµ ch−¬ng tr×nh c«ng t¸c hµng n¨m cña ChÝnh
phñ;
Ch−¬ng tr×nh x©y dùng luËt, ph¸p lÖnh c¶ nhiÖm kú vµ hµng n¨m; c¸c dù ¸n luËt,
ph¸p lÖnh vµ c¸c dù ¸n kh¸c tr×nh Quèc héi vµ Uû ban Th−êng vô Quèc héi; nghÞ quyÕt,
nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ;
Ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng cña ChÝnh phñ triÓn khai thùc hiÖn c¸c nghÞ quyÕt cña
§¶ng;
C¸c vÊn ®Ò quan träng vÒ chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ ph¸t triÓn kinh tÕ, x·
héi, quèc phßng, an ninh, ®èi néi vµ ®èi ngo¹i;
ChiÕn l−îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi dµi h¹n, 5 n¨m, hµng
n¨m; c¸c c«ng tr×nh quan träng quèc gia; dù to¸n Ng©n s¸ch nhµ n−íc, dù kiÕn ph©n bæ
ng©n s¸ch Trung −¬ng vµ møc bæ sung tõ ng©n s¸ch Trung −¬ng cho ng©n s¸ch tõng ®Þa
ph−¬ng, tæng quyÕt to¸n Ng©n s¸ch nhµ n−íc hµng n¨m tr×nh Quèc héi;
§Ò ¸n vÒ chÝnh s¸ch d©n téc, chÝnh s¸ch t«n gi¸o tr×nh Quèc héi;
§Ò ¸n tr×nh Quèc héi vÒ c¬ cÊu tæ chøc cña ChÝnh phñ, viÖc thµnh lËp, b·i bá c¸c
Bé, c¬ quan ngang Bé; vÒ thµnh lËp míi, nhËp, chia, ®iÒu chØnh ®Þa giíi tØnh, thµnh phè
trùc thuéc Trung −¬ng (gäi chung lµ Uû ban nh©n d©n tØnh), thµnh lËp, gi¶i thÓ c¸c ®¬n vÞ
hµnh chÝnh - kinh tÕ ®Æc biÖt;
ViÖc thµnh lËp, s¸p nhËp, gi¶i thÓ c¬ quan thuéc ChÝnh phñ; viÖc thµnh lËp míi,
nhËp, chia, ®iÒu chØnh ®Þa giíi c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh d−íi cÊp tØnh;
C¸c b¸o c¸o cña ChÝnh phñ tr−íc Quèc héi, Uû ban Th−êng vô Quèc héi, Chñ tÞch
n−íc;
KiÓm ®iÓm sù chØ ®¹o ®iÒu hµnh, thùc hiÖn quy chÕ lµm viÖc cña ChÝnh phñ;
Nh÷ng vÊn ®Ò kh¸c mµ ph¸p luËt quy ®Þnh thuéc thÈm quyÒn cña ChÝnh phñ.
2.4.5. Héi ®ång nh©n d©n vµ ñy ban nh©n d©n
a. Héi ®ång nh©n d©n
- Héi ®ång nh©n d©n lµ c¬ quan quyÒn lùc nhµ n−íc ë ®Þa ph−¬ng, ®¹i diÖn cho ý chÝ,
nguyÖn väng vµ quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n, do nh©n d©n ®Þa ph−¬ng bÇu ra, chÞu
tr¸ch nhiÖm tr−íc nh©n d©n ®Þa ph−¬ng vµ c¬ quan nhµ n−íc cÊp trªn.
- C¨n cø vµo HiÕn ph¸p, luËt, v¨n b¶n cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc cÊp trªn, xuÊt ph¸t tõ
lîi Ých chung cña ®Êt n−íc vµ lîi Ých cña nh©n d©n ®Þa ph−¬ng, Héi ®ång nh©n d©n ra
(1)
HiÕn ph¸p n−íc CHXHCN ViÖt Nam n¨m 1992, tr. 58-59, NXB ChÝnh trÞ quèc gia, H, 1992.
14 http://www.ebook.edu.vn
nghÞ quyÕt vÒ c¸c biÖn ph¸p b¶o ®¶m thi hµnh nghiªm chØnh HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt ë
®Þa ph−¬ng; vÒ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ ng©n s¸ch; vÒ quèc phßng, an
ninh ë ®Þa ph−¬ng; vÒ c¸c biÖn ph¸p æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n, hoµn
thµnh mäi nhiÖm vô cÊp trªn giao cho, lµm trßn nghÜa vô ®èi víi c¶ n−íc.
Héi ®ång nh©n d©n ®−îc thµnh lËp ë c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh tØnh, thµnh phè trùc
thuéc trung −¬ng; quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh phè trùc thuéc tØnh; x·, thÞ trÊn, ph−êng.
§iÒu 03, LuËt Tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n vµ Uû ban nh©n d©n cã quy ®Þnh: “Trong
ph¹m vi, quyÒn h¹n cña m×nh, Héi ®ång nh©n d©n vµ Uû ban nh©n d©n qu¶n lý ®Þa ph−¬ng
theo HiÕn ph¸p, luËt vµ c¸c v¨n b¶n cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc cÊp trªn, ph¸t huy quyÒn lµm
chñ cña nh©n d©n, t¨ng c−êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa, ng¨n ngõa vµ chèng c¸c biÓu hiÖn
quan liªu, h¸ch dÞch, cöa quyÒn, tham nhòng, l·ng phÝ vµ c¸c biÓu hiÖn tiªu cùc kh¸c trong
c¸c c¬ quan nhµ n−íc, c¸n bé, c«ng chøc nhµ n−íc, trong bé m¸y chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng”.
NhiÖm vô cña Héi ®ång nh©n d©n cßn ®−îc quy ®Þnh trong §iÒu 11 LuËt Tæ chøc Héi
®ång nh©n d©n vµ Uû ban nh©n d©n nh− sau: “C¨n cø vµo chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n
cña cÊp m×nh vµ xuÊt ph¸t tõ lîi Ých chung cña ®Êt n−íc, cña nh©n d©n ®Þa ph−¬ng, Héi ®ång
nh©n d©n quyÕt ®Þnh nh÷ng chñ tr−¬ng, biÖn ph¸p quan träng ®Ó x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Þa
ph−¬ng vÒ mäi mÆt, lµm trßn nghÜa vô víi c¶ n−íc".
b. ñy ban nh©n d©n
§iÒu 123 HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001)quy ®Þnh: “ñy ban nh©n d©n do
Héi ®ång nh©n d©n bÇu ra, lµ c¬ quan chÊp hµnh cña Héi ®ång nh©n d©n, c¬ quan hµnh
chÝnh nhµ n−íc ë ®Þa ph−¬ng, chÞu tr¸ch nhiÖm chÊp hµnh HiÕn ph¸p, luËt, c¸c v¨n b¶n
cña c¬ quan nhµ n−íc cÊp trªn vµ nghÞ quyÕt cña Héi ®ång nh©n d©n.”
Uû ban nh©n d©n lµ c¬ quan thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc ë ®Þa ph−¬ng võa
do Héi ®ång nh©n d©n giao cho, võa do Uû ban nh©n d©n cÊp trªn giao cho vµ chÞu sù
l·nh ®¹o thèng nhÊt cña ChÝnh phñ.
Uû ban nh©n d©n lµ c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc ho¹t ®éng th−êng xuyªn cña ®Þa
ph−¬ng, thuéc hÖ thèng hµnh chÝnh nhµ n−íc thèng nhÊt cña c¶ n−íc, nh−ng thùc hiÖn
viÖc chØ ®¹o, ®iÒu hµnh hµng ngµy c«ng viÖc hµnh chÝnh nhµ n−íc ë ®Þa ph−¬ng, chÞu
tr¸ch nhiÖm qu¶n lý mäi mÆt ®êi sèng x· héi ë ®Þa ph−¬ng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2.4.6. Toµ ¸n nh©n d©n vµ ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n
Toµ ¸n nh©n d©n vµ ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt
Nam, trong ph¹m vi chøc n¨ng cña m×nh, cã nhiÖm vô b¶o vÖ ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa,
b¶o vÖ chÕ ®é x· héi chñ nghÜa vµ quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n, b¶o vÖ tµi s¶n nhµ n−íc,
cña tËp thÓ, b¶o vÖ tÝnh m¹ng, tµi s¶n, tù do, danh dù vµ nh©n phÈm cña c«ng d©n.
a. Toµ ¸n nh©n d©n
§iÒu 127 cña HiÕn ph¸p 1992 (s® n¨m 2001) quy ®Þnh: "Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao,
c¸c Toµ ¸n nh©n d©n ®Þa ph−¬ng, c¸c Toµ ¸n qu©n sù vµ c¸c Toµ ¸n kh¸c do luËt ®Þnh lµ
nh÷ng c¬ quan xÐt xö cña n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam".
ViÖc xÐt xö cña Toµ ¸n nh©n d©n cã Héi thÈm nh©n d©n, cña Toµ ¸n qu©n sù cã Héi
thÈm qu©n nh©n.
Khi xÐt xö, ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n b×nh ®¼ng, ®éc lËp, chØ tu©n theo
ph¸p luËt. Tr−íc toµ, mäi c«ng d©n ®Òu b×nh ®¼ng tr−íc ph¸p luËt.
Toµ ¸n xÐt xö c«ng khai, trõ nh÷ng tr−êng hîp ®Æc biÖt, nh−ng quyÕt ®Þnh cña Toµ
¸n ph¶i c«ng khai ®Ó mäi ng−êi ®−îc biÕt. (§iÒu 130,131 HiÕn ph¸p 1992).
Khi xÐt xö: “quyÒn bµo ch÷a cña bÞ c¸o ®−îc b¶o ®¶m. BÞ c¸o cã thÓ tù bµo ch÷a
hoÆc nhê ng−êi kh¸c bµo ch÷a cho m×nh”. (s®d..§iÒu 132.)
- Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao lµ c¬ quan xÐt xö cao nhÊt vµ cã quyÒn tr×nh dù ¸n luËt
ra Quèc héi, hoÆc dù ¸n ph¸p lÖnh lªn Uû ban Th−êng vô Quèc héi vÒ c«ng t¸c xÐt xö.
- Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh vµ Toµ ¸n qu©n sù cÊp qu©n khu xÐt xö s¬ thÈm nh÷ng
vô ¸n h×nh sù kh«ng thuéc thÈm quyÒn cña Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn vµ Toµ ¸n qu©n sù
15 http://www.ebook.edu.vn
cÊp khu vùc hoÆc nh÷ng vô ¸n thuéc thÈm quyÒn cña Toµ ¸n cÊp d−íi mµ m×nh lÊy lªn
®Ó xÐt xö.
- Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn vµ Toµ ¸n qu©n sù cÊp khu vùc xÐt xö s¬ thÈm
nh÷ng vô ¸n h×nh sù vÒ nh÷ng téi ph¹m Ýt nghiªm träng, téi ph¹m nghiªm träng, téi ph¹m
rÊt nghiªm träng theo qui ®Þnh t¹i Bé luËt H×nh sù vµ Bé luËt Tè tông H×nh sù hiÖn hµnh.
b. ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n
ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thùc hµnh chøc n¨ng c«ng tè vµ kiÓm s¸t c¸c ho¹t ®éng t−
ph¸p, ®¶m b¶o cho ph¸p luËt ®−îc chÊp hµnh nghiªm chØnh vµ thèng nhÊt.
ViÖn kiÓm s¸t tæ chøc vµ ho¹t ®éng mét c¸ch chÆt chÏ theo chÕ ®é thñ tr−ëng. §iÒu
138 HiÕn ph¸p ViÖt Nam 1992 (s® n¨m 2001) ®· quy ®Þnh: “ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n do
ViÖn tr−ëng l·nh ®¹o. ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n cÊp d−íi chÞu sù l·nh ®¹o cña
ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n cÊp trªn; ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n c¸c
®Þa ph−¬ng, ViÖn tr−ëng ViÖn KiÓm s¸t qu©n sù c¸c cÊp chÞu sù l·nh ®¹o thèng nhÊt cña
ViÖn tr−ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao“.
- ViÖn kiÓm s¸t ND thùc hµnh quyÒn kiÓm s¸t c¸c ho¹t ®éng t− ph¸p nh−: KiÓm s¸t
®iÒu tra; KiÓm s¸t xÐt xö; KiÓm s¸t thi hµnh ¸n; KiÓm s¸t giam gi÷ vµ c¶i t¹o:
- ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thùc hµnh quyÒn c«ng tè:
Khi ph¸t hiÖn ra nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n ph¶i kiÕn
nghÞ, yªu cÇu söa ch÷a vi ph¹m, lo¹i trõ nh÷ng nguyªn nh©n vµ ®iÒu kiÖn dÉn ®Õn vi
ph¹m ph¸p luËt. NÕu vi ph¹m mang tÝnh chÊt téi ph¹m th× ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n
thùc hiÖn ngay quyÒn khëi tè hoÆc yªu cÇu c¬ quan ®iÒu tra khëi tè ®Ó ®iÒu tra, nh»m
truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù. B¶o ®¶m kh«ng ®Ó mét hµnh vi ph¹m téi nµo tho¸t khái
viÖc xö lý cña ph¸p luËt.

B. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
I. Kh¸i niÖm qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc (QLHCNN).
Tr−íc khi tiÕp cËn qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc, ®iÒu quan träng lµ nªn thèng nhÊt
quan niÖm vÒ qu¶n lý.
1. Qu¶n lý lµ g×?
Cã quan niÖm cho r»ng qu¶n lý lµ hµnh chÝnh, lµ cai trÞ, quan niÖm kh¸c l¹i cho
r»ng qu¶n lý lµ ®iÒu hµnh, ®iÒu khiÓn, chØ huy. C¸c c¸ch nãi nµy kh«ng cã g× kh¸c nhau
vÒ néi dung mµ chØ kh¸c ë chç dïng thuËt ng÷.
Song, nÕu xem xÐt qu¶n lý d−íi gãc ®é chÝnh trÞ - x· héi, vµ gãc ®é hµnh ®éng
thiÕt thùc, th× qu¶n lý ®−îc hiÓu nh− sau: "Qu¶n lý lµ sù t¸c ®éng cã ý thøc ®Ó chØ huy,
®iÒu khiÓn c¸c qu¸ tr×nh x· héi vµ hµnh vi ho¹t ®éng cña con ng−êi nh»m ®¹t ®Õn môc
tiªu, ®óng ý chÝ cña chñ thÓ qu¶n lý vµ phï hîp víi quy luËt kh¸ch quan".
2. Qu¶n lý nhµ n−íc lµ g×?
Qu¶n lý nhµ n−íc ra ®êi cïng víi sù xuÊt hiÖn cña nhµ n−íc, lµ sù qu¶n lý cña Nhµ
n−íc, ®èi víi x· héi vµ c«ng d©n. §©y lµ d¹ng qu¶n lý x· héi mang tÝnh quyÒn lùc nhµ
n−íc, ®−îc sö dông quyÒn lùc nhµ n−íc ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi vµ hµnh vi ho¹t
®éng cña con ng−êi, kh¸c víi d¹ng qu¶n lý cña c¸c chñ thÓ kh¸c (C«ng ®oµn, §oµn thanh
niªn...) chØ dïng ph−¬ng thøc gi¸o dôc vËn ®éng quÇn chóng.
"Qu¶n lý nhµ n−íc lµ sù chØ huy, ®iÒu hµnh ®Ó thùc thi quyÒn lùc nhµ n−íc, do tÊt
c¶ c¸c c¬ quan nhµ n−íc (lËp ph¸p, hµnh ph¸p, t− ph¸p) tiÕn hµnh, ®Ó tæ chøc vµ ®iÓu
chØnh c¸c qu¸ tr×nh x· héi, vµ hµnh vi ho¹t ®éng cña c«ng d©n".
3. NÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ g×?
NÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ tæng thÓ c¸c tæ chøc vµ quy chÕ ho¹t ®éng cña bé m¸y
hµnh ph¸p cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý c«ng viÖc hµng ngµy cña nhµ n−íc, do c¸c c¬ quan cã
t− c¸ch ph¸p nh©n c«ng quyÒn tiÕn hµnh, bao gåm: thÓ chÕ hµnh chÝnh; c¬ cÊu tæ chøc bé
m¸y hµnh chÝnh; c«ng vô- c«ng chøc; nÒn tµi chÝnh c«ng
16 http://www.ebook.edu.vn
C¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ g×?
C¶i c¸ch hµnh chÝnh ®−îc hiÓu lµ nh÷ng thay ®æi ®−îc thiÕt kÕ cã chñ ®Þnh nh»m
hoµn thiÖn c¸c yÕu tè cña nÒn hµnh chÝnh..§ã lµ:
. C¶i c¸ch thÓ chÕ hµnh chÝnh
. C¶i c¸ch c¬ cÊu tæ chøc bé m¸y hµnh chÝnh
. C¶i c¸ch c«ng vô-c«ng chøc
. C¶i c¸ch nÒn tµi chÝnh c«ng
4. Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ g×?
Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ ho¹t ®éng hµnh chÝnh cña c¸c c¬ quan thùc thi
quyÒn hµnh ph¸p ®Ó qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi theo luËt ph¸p.
§ã lµ ChÝnh phñ vµ c¬ quan chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng c¸c cÊp kh«ng kÓ c¸c tæ chøc thuéc
nhµ n−íc nh−ng kh«ng n»m trong c¬ cÊu quyÒn lùc nh− c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c ®¬n vÞ
sù nghiÖp. C¸c c¬ quan Nhµ n−íc trong lÜnh vùc lËp ph¸p, t− ph¸p kh«ng thuéc hÖ thèng
qu¶n lý hµnh chÝnh, nh−ng trong c¬ chÕ vËn hµnh bé m¸y cña m×nh còng cã c«ng t¸c
hµnh chÝnh nh− chÕ ®é c«ng vô, quy chÕ c«ng vô, quy chÕ c«ng chøc, c«ng t¸c tæ chøc
c¸n bé... PhÇn c«ng t¸c hµnh chÝnh cña c¸c c¬ quan nµy còng tu©n thñ nh÷ng quy ®Þnh
thèng nhÊt cña nÒn Hµnh chÝnh nhµ n−íc.
QuyÒn hµnh ph¸p lµ quyÒn thi hµnh ph¸p luËt vµ tæ chøc ®êi sèng x· héi theo
ph¸p luËt. QuyÒn hµnh ph¸p ®−îc thùc hiÖn bëi c¸c thÈm quyÒn:
Mét lµ, lËp quy ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc ra v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt ®Ó chÊp hµnh
luËt.
Hai lµ, qu¶n lý hµnh chÝnh tøc lµ tæ chøc, ®iÒu hµnh, phèi hîp c¸c ho¹t ®éng kinh
tÕ - x· héi ®Ó ®−a luËt ph¸p vµo ®êi sèng x· héi...
Nh− vËy, cã thÓ ®Þnh nghÜa qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc nh− sau:
"Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ ho¹t ®éng thùc thi quyÒn hµnh ph¸p, lµ sù t¸c
®éng cã tæ chøc vµ ®iÒu chØnh b»ng quyÒn lùc nhµ n−íc ®èi víi c¸c qu¸ tr×nh x· héi vµ
hµnh vi ho¹t ®éng cña c«ng d©n, do c¸c c¬ quan trong hÖ thèng ChÝnh phñ tõ Trung −¬ng
®Õn c¬ së tiÕn hµnh, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña Nhµ n−íc, ph¸t triÓn
c¸c mèi quan hÖ x· héi, duy tr× trËt tù ph¸p luËt, tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu hîp ph¸p cña
nh©n d©n".

II. TÝnh chÊt cña qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc (QLHCNN)
2.1 TÝnh lÖ thuéc vµo chÝnh trÞ.
NÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc lu«n phô thuéc vµo chÝnh trÞ, phôc tïng vµ phôc vô
chÝnh trÞ. Nhµ n−íc nµo còng ph¶i do mét §¶ng l·nh ®¹o, do ®ã b¶n chÊt cña Nhµ n−íc
phô thuéc vµo b¶n chÊt cña §¶ng cÇm quyÒn.
NhiÖm vô chÝnh trÞ lµ nhiÖm vô ®Þnh h−íng cho sù ph¸t triÓn x· héi: §¶ng v¹ch ra
®−êng lèi, chñ tr−¬ng vµ ch−¬ng tr×nh môc tiªu, ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi.
NhiÖm vô hµnh chÝnh lµ tæ chøc thùc hiÖn nhiÖm vô chÝnh trÞ: C¸c c¬ quan nhµ
n−íc thÓ chÕ ho¸ ®−êng lèi chÝnh s¸ch cña §¶ng thµnh v¨n b¶n ph¸p luËt vµ c¸c quyÕt
®Þnh qu¶n lý ®Ó tæ chøc vµ ®iÒu chØnh toµn bé c¸c quan hÖ x· héi vµ hµnh vi ho¹t ®éng
cña con ng−êi. Do ®ã, QLHCNN ph¶i phô thuéc vµo chÝnh trÞ mÆc dï QLHCNN cã kü
thuËt, nghiÖp vô riªng cña mét nÒn hµnh chÝnh khoa häc vµ hiÖn ®¹i.
2.2 TÝnh ph¸p quyÒn.
§Æc tr−ng cña Nhµ n−íc ph¸p quyÒn lµ Nhµ n−íc n¾m lÊy ph¸p luËt vµ tù ®Æt m×nh
d−íi ph¸p luËt. Th«ng qua viÖc ra v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt ®Ó chÊp hµnh luËt, c¸cc c¬
quan hµnh chÝnh nhµ n−íc tæ chøc, ®iÒu hµnh, phèi hîp c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi ®Ó
®−a luËt ph¸p vµo ®êi sèng.


17 http://www.ebook.edu.vn
MÆt kh¸c, QLHCNN ph¶i b¶o ®¶m tÝnh hîp hiÕn hîp ph¸p, ho¹t ®éng trªn c¬ së
luËt vµ ®Ó thi hµnh luËt trong mäi lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi.
2.3 TÝnh hÖ thèng thø bËc chÆt chÏ.
NÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ mét hÖ thèng th«ng suèt tõ trªn xuèng d−íi, cÇn ph¶i
thùc hiÖn nghiªm tóc chÕ ®é quyÒn lùc trùc thuéc theo thø bËc: nh©n viªn phôc tïng thñ
tr−ëng, cÊp d−íi phôc tïng cÊp trªn, ®Þa ph−¬ng phôc tïng Trung −¬ng.
2.4 TÝnh liªn tôc vµ æn ®Þnh trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng.
NÒn hµnh chÝnh hµ n−íc cã nghÜa vô phôc vô d©n, lÊy phôc vô c«ng vô vµ nh©n
d©n lµ c«ng viÖc hµng ngµy, th−êng xuyªn cho nªn qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc ph¶i
®¶m b¶o tÝnh liªn tôc ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu hµng ngµy cña nh©n d©n, cña x· héi vµ ph¶i æn
®Þnh ®Ó b¶o ®¶m ho¹t ®éng kh«ng bÞ gi¸n ®o¹n trong bÊt kú tÝnh huèng chÝnh trÞ - x· héi
nµo.
QLHCNN ph¶i thÝch øng víi mäi thay ®æi cña c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn- x· héi vµ
quèc tÕ (xu h−íng héi nhËp quèc tÕ...).
2.5 TÝnh chuyªn m«n ho¸ nghiÖp vô cao.
Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc cã tÝnh chuyªn m«n ho¸ vµ nghÒ nghiÖp cao, v× ®©y
lµ nghiÖp vô cña mét Nhµ n−íc vµ mét nÒn hµnh chÝnh khoa häc, v¨n minh, hiÖn ®¹i.
Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc kh«ng chØ ®−îc coi lµ mét nghÒ mµ cßn ®−îc coi lµ mét
nghÒ tæng hîp, phøc t¹p, s¸ng t¹o nhÊt trong c¸c nghÒ. C¸n bé, c«ng chøc hµnh chÝnh nhµ
n−íc kh«ng chØ cã chuyªn m«n s©u mµ ph¶i cã kiÕn thøc réng trªn nhiÒu lÜnh vùc.
2.6 TÝnh kh«ng vô lîi c¸ nh©n.
NÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc cã nhiÖm vô phôc vô lîi Ých c«ng vµ lîi Ých cña c«ng
d©n. Mäi ho¹t ®éng trong hÖ thèng hµnh chÝnh nhµ n−íc ®Òu mang tÝnh chÊt phôc vô chø
kh«ng theo ®uæi ®éng c¬ lîi nhuËn. Do ®ã hµnh chÝnh nhµ n−íc ph¶i v« t−, c«ng t©m,
trong s¹ch. C«ng chøc ph¶i “cÇn - kiÖm - liªm - chÝnh - chÝ c«ng v« t−”.

II. C¸c nguyªn t¾c QLHCNN.
2.1. Nguyªn t¾c qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc d−íi sù l∙nh ®¹o cña §¶ng vµ sù
tham gia, kiÓm tra, gi¸m s¸t cña nh©n d©n.
§¶ng l·nh ®¹o QLHCNN b»ng c¸c nghÞ quyÕt cña c¸c c¬ quan §¶ng ë c¸c cÊp,
trong ®ã v¹ch ra ®−êng lèi, chñ tr−¬ng, nhiÖm vô cho qu¶n lý Nhµ n−íc ph−¬ng h−íng
hoµn thiÖn hÖ thèng c¸c c¬ quan qu¶n lý vÒ mÆt tæ chøc c¬ cÊu, còng nh− c¸c h×nh thøc
vµ ph−¬ng ph¸p ho¹t ®éng chung.
§¶ng l·nh ®¹o th«ng qua c«ng t¸c tæ chøc vµ c¸n bé.
§¶ng l·nh ®¹o QLHCNN nh−ng kh«ng lµm thay c¸c c¬ quan Nhµ n−íc.
. Sù tham gia cña nh©n d©n (c¸ nh©n hoÆc tËp thÓ) vµo quyÒn lùc chÝnh trÞ lµ mét
trong nh÷ng ®Æc tr−ng cña chÕ ®é d©n chñ. §iÒu 53 cña HiÕn ph¸p 1992 (s® n¨m 2001)
quy ®Þnh “ c«ng d©n cã quyÒn tham gia qu¶n lý nhµ n−íc vµ x· héi tham gia th¶o luËn
c¸c vÊn ®Ò chung cña c¶ n−íc vµ ®Þa ph−¬ng, kiÕn nghÞ víi c¬ quan nhµ n−íc, biÓu quyÕt
khi nhµ n−íc tæ chøc tr−ng cÇu d©n ý”. Do ®ã ph¶i x©y dùng mét c¬ chÕ b¶o ®¶m thu hót
®«ng ®¶o nh©n d©n tham gia QLHCNN.
Nh©n d©n cã quyÒn tham gia vµo QLHCNN trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp.
Muèn vËy ph¶i thùc hiÖn ®óng ph−¬ng ch©m “D©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm, d©n
kiÓm tra”.
2.2 Nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ.
- TËp trung d©n chñ lµ nguyªn t¾c quan träng chØ ®¹o mäi tæ chøc ho¹t ®éng, sinh
ho¹t néi bé vµ phong c¸ch lµm viÖc cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc.
- TËp trung d©n chñ lµ: Nhµ n−íc ph¶i gi÷ quyÒn thèng nhÊt qu¶n lý nh÷ng vÊn ®Ò
c¬ b¶n ë cÊp trung −¬ng, ®ång thêi ph¶i giao quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm gi¶i quyÕt cho c¸c
®Þa ph−¬ng, c¸c ngµnh, tøc lµ thùc hiÖn ph©n cÊp qu¶n lý cho c¸c cÊp, c¸c ngµnh.
18 http://www.ebook.edu.vn
Trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng QLHCNN, hai mÆt tËp trung vµ d©n chñ lµ mét thÓ
thèng nhÊt kh«ng ®èi lËp, h¹n chÕ nhau.
2.3 Nguyªn t¾c kÕt hîp qu¶n lý theo ngµnh víi qu¶n lý theo l∙nh thæ.
§©y lµ nguyªn t¾c chung cho qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi mäi lÜnh vùc.
- Qu¶n lý ngµnh: lµ sù chØ ®¹o chuyªn m«n theo ngµnh däc tõ Bé → Së → Phßng
→ §¬n vÞ.
Qu¶n lý theo l·nh thæ lµ qu¶n lý theo cÊp hµnh chÝnh. Qu¶n lý ngµnh cã chøc
n¨ng, nhiÖm vô riªng, nh−ng nã l¹i diÔn ra trªn mét ®Þa bµn cô thÓ nªn ph¶i x©y dùng c¬
chÕ phèi hîp cã hiÖu qu¶.
2.4 Nguyªn t¾c qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc b»ng ph¸p luËt vµ t¨ng c−êng
ph¸p chÕ.
Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc b»ng ph¸p luËt vµ t¨ng c−êng ph¸p chÕ lµ nguyªn t¾c
HiÕn ®Þnh. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái tæ chøc vµ ho¹t ®éng qu¶n lý nhµ n−íc ph¶i dùa trªn
c¬ së ph¸p luËt.§iÒu ®ã cã nghÜa lµ hÖ thèng hµnh chÝnh nhµ n−íc ph¶i chÊp hµnh luËt vµ
c¸c quyÕt ®Þnh cña Quèc héi trong chøc n¨ng thùc hiÖn quyÒn hµnh ph¸p..Ph¸p luËt ph¶i
®−îc chÊp hµnh nghiªm chØnh,mäi ng−êi ®Òu b×nh ®¼ng tr−íc ph¸p luËt.nÕu c¸c c¬ quan,
tæ chøc, c¸ nh©n cã nh÷ng sai ph¹m trong ho¹t ®éng qu¶n lý g©y thiÖt h¹i tíi lîi Ých hîp
ph¸p cña c«ng d©n th× ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ph¸p luËt v µ ph¶i båi th−êng cho c«ng
®©n.
2.5 Nguyªn t¾c c«ng khai.
Tæ chøc ho¹t ®éng hµnh chÝnh cña nhµ n−íc ta lµ b¶o ®¶m,b¶o vÖ vµ phôc vô lîi
Ých quèc gia vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n.Do ®ã c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc
ph¶i c«ng khai ho¸ c¸c ho¹t ®éng cho d©n biÕt, thùc hiÖn tèt Quy chÕ d©n chñ ë c¬ së, t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó nh©n d©n kiÓm tra, gi¸m s¸t ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
Ngoµi ra cßn mét sè nguyªn t¾c kh¸c nh−: nguyªn t¾c ph©n biÖt hµnh chÝnh ®iÒu
hµnh víi hµnh chÝnh tµi ph¸n; nguyªn t¾c ph©n biÖt hµnh chÝnh ®iÒu hµnh víi hµnh
chÝnh tµi ph¸n…

IV. Néi dung, quy tr×nh ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
4.1 Néi dung ho¹t ®éng QLHCNN.
Néi dung ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc ®−îc cô thÓ ho¸ th«ng qua c¸c
môc tiªu, nhiÖm vô, chøc n¨ng ho¹t ®éng cô thÓ cña tõng c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc,
tõng cÊp, tõng ngµnh vµ toµn hÖ thèng hµnh chÝnh nhµ n−íc. C¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ
n−íc víi quyÒn h¹n, thÈm quyÒn x¸c ®Þnh, víi c¬ cÊu tæ chøc vµ ®éi ngò c¸n bé, c«ng
chøc t−¬ng øng thùc hiÖn chøc n¨ng hµnh ph¸p trong hµnh ®éng trªn c¸c lÜnh vùc vµ c¸c
mÆt sau:
- Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ kinh tÕ (qu¶n lý c¸c ngµnh kinh tÕ-kÜ thuËt, dÞch
vô), v¨n ho¸, gi¸o dôc, x· héi, ngo¹i giao, an ninh quèc phßng.
- Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ tµi chÝnh, ng©n s¸ch Nhµ n−íc, kÕ to¸n, kiÓm
to¸n, thèng kª, chøng kho¸n, ng©n hµng- tÝn dông, b¶o hiÓm, c«ng s¶n.
- Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ khoa häc- c«ng nghÖ, tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ
m«i tr−êng.
- Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ nguån nh©n lùc vµ ph¸t triÓn c¸c nguån nh©n
lùc, ®Æc biÖt lµ x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc nhµ n−íc.
- Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ tæ chøc bé m¸y hµnh chÝnh.
4.2 Quy tr×nh ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
4.2.1. LËp quy ho¹ch, kÕ ho¹ch.
Trªn c¬ së chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®· ®−îc ho¹ch ®Þnh trong ®−êng lèi
cña §¶ng vµ ®−îc Quèc héi nhÊt trÝ th«ng qua, ChÝnh phñ, c¸c bé, c¸c chÝnh quyÒn ®Þa
ph−¬ng ph¶i x©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn quy ho¹ch ph¸t triÓn cña ngµnh vµ ®Þa ph−¬ng.
19 http://www.ebook.edu.vn
4.2.2 Tæ chøc bé m¸y hµnh chÝnh nhµ n−íc.
X©y dùng mét bé m¸y gän nhÑ, th«ng suèt, cã hiÖu lùc, hiÖu qu¶.
X¸c ®Þnh quan hÖ chØ ®¹o, phèi hîp.
Qu¶n lý chÆt chÏ ho¹t ®éng cña bé m¸y hµnh chÝnh.
4.2.3. Bè trÝ nh©n sù:
S¾p xÕp bè trÝ ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc theo tiªu chuÈn chøc danh
Tiªu chuÈn ho¸ ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc. X©y dùng ®éi ngò c¸n bé,
c«ng chøc, viªn chøc cã uy tÝn vÒ chÝnh trÞ, cã phÈm chÊt ®¹o ®øc, giái chuyªn m«n, cã
tr¸ch nhiÖm khi thi hµnh c«ng vô.
4.2.4. Ra c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý vµ tæ chøc thùc hiÖn quyÕt ®Þnh.
- TËp hîp ®Çy ®ñ th«ng tin, xö lý th«ng tin.
- §Ò ra c¸c ph−¬ng ¸n kh¸c nhau và thÈm ®Þnh hiÖu qu¶ c¸c ph−¬ng ¸n.
- Lùa chän ph−¬ng ¸n.
- Ban hµnh quyÕt ®Þnh qu¶n lý hµnh chÝnh vµ tæ chøc thùc hiÖn quyÕt ®Þnh.
4.2.5. ChØ ®¹o, gi¸m s¸t, kiÓm tra, ®iÒu hoµ, phèi hîp ho¹t ®éng.
- Ph©n c«ng ®¬n vÞ chñ tr×, ®¬n vÞ phèi hîp theo mét c¬ chÕ ®iÒu hoµ, phèi hîp
ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. Trªn c¬ së ®ã: thùc hiÖn chØ ®¹o däc; phèi hîp ngang.
- X©y dùng c¬ chÕ chi tiªu phï hîp ®Ó ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh cã hiÖu qu¶.

4.2.6. Sö dông c¸c nguån lùc.
Chñ yÕu lµ sö dông nguån ng©n s¸ch vµ c«ng s¶n; sö dông ng©n s¸ch tiÕt kiÖm, cã
hiÖu qu¶, ®óng chÕ ®é.
4.2.7. B¸o c¸o, tæng kÕt, ®¸nh gi¸.


V. C«ng cô, h×nh thøc vµ ph−¬ng ph¸p Qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.

5.1 C¸c c«ng cô qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
§Ó thùc hiÖn chøc n¨ng, nhiÖm vô, thÈm quyÒn, c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc
sö dông c¸c c«ng cô chñ yÕu: c«ng së, c«ng s¶n, c«ng vô, c«ng chøc, quyÕt ®Þnh qu¶n lý
hµnh chÝnh nhµ n−íc.
5.1.1. C«ng së: lµ trô së lµm viÖc cña c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc, n¬i l·nh ®¹o
c«ng chøc vµ nh©n viªn thùc thi c«ng vô, lµ n¬i giao tiÕp ®èi néi, ®èi ngo¹i, lµ n¬i ban
hµnh c¸c quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh vµ tæ chøc thùc hiÖn.
5.1.2. C«ng vô: C«ng vô lµ mét d¹ng lao ®éng x· héi cña nh÷ng ng−êi lµm viÖc trong
c«ng së Nhµ n−íc.
5.1.3. C«ng chøc:
Theo Ph¸p lÖnh söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc(
ngµy 29/ 4/ 2003) th× c¸n bé, c«ng chøc lµ c«ng d©n ViÖt Nam, trong biªn chÕ, bao gåm 8
®èi t−îng (Xem phÇn c¸n bé, c«ng chøc...)
5.1.4 C«ng s¶n: Vèn (kinh phÝ) vµ c¸c ®iÒu kiÖn, ph−¬ng tiÖn ®Ó c«ng së ho¹t ®éng.
5.1.5 QuyÕt ®Þnh QLHCNN:
QuyÕt ®Þnh QLHCNN lµ sù biÓu thÞ ý chÝ cña Nhµ n−íc, mang tÝnh mÖnh lÖnh
®¬n ph−¬ng cña quyÒn hµnh ph¸p mµ mäi ®èi t−îng thuéc ph¹m vi ®iÒu chØnh ph¶i
tu©n theo. ChÝnh v× vËy, QLHCNN coi quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh lµ ph−¬ng tiÖn ®Æc
quyÒn.
5.2 H×nh thøc qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc:
a. Ban hµnh c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt.

20 http://www.ebook.edu.vn
b. Ban hµnh c¸c v¨n b¶n ¸p dông ph¸p luËt.
c. Héi nghÞ
§ã lµ h×nh thøc ho¹t ®éng thuéc ph¹m vi chøc n¨ng, nhiÖm vô, thÈm quyÒn cña c¬
quan hµnh chÝnh nhµ n−íc ®Ó b¶o ®¶m tÝnh chñ ®éng, hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng. VÝ dô:
H×nh thøc héi nghÞ ®−îc tiÕn hµnh ë c¸c c¬ quan nhµ n−íc (héi nghÞ ë c¬ quan hµnh
chÝnh nhµ n−íc thÈm quyÒn chung kh¸c víi héi nghÞ ë c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc thÈm
quyÒn riªng, theo chÕ ®é thñ tr−ëng v× nã kh«ng ban hµnh quyÕt ®Þnh cã tÝnh quyÒn lùc).
Trong ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc, héi nghÞ lµ h×nh thøc cÇn thiÕt vµ
quan träng. CÇn ph¶i tæ chøc héi nghÞ theo ph−¬ng ph¸p khoa häc ®Ó tèn Ýt thêi gian mµ
®¹t hiÖu qu¶ cao.
5.3 Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ c¸c biÖn ph¸p ®iÒu hµnh ®Ó ®¶m b¶o
viÖc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ thÈm quyÒn cña c¬ quan vµ c«ng chøc l·nh
®¹o trong c¬ quan QLHCNN.
C¸c ph−¬ng ph¸p QLHCNN mang tÝnh quyÒn lùc nhµ n−íc nªn chóng ph¶i phï
hîp víi ph¸p luËt. ViÖc lùa chän ph−¬ng ph¸p nµo hoÆc kÕt hîp gi÷a c¸c ph−¬ng ph¸p ra
sao lµ tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn chñ quan vµ kh¸ch quan, vµo tr×nh ®é n¨ng lùc vµ nghÖ
thuËt qu¶n lý l·nh ®¹o, nh−ng nhÊt thiÕt kh«ng ®−îc tr¸i víi ph¸p luËt, víi c¬ chÕ qu¶n lý
hiÖn hµnh vµ víi c¸c nguyªn t¾c trong qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh cã thÓ chia thµnh hai nhãm.
5.3.1 Nhãm ph−¬ng ph¸p cña c¸c khoa häc kh¸c ®−îc sö dông trong qu¶n lý
hµnh chÝnh nhµ n−íc: Ph−¬ng ph¸p kÕ ho¹ch ho¸; Ph−¬ng ph¸p thèng kª; Ph−¬ng
ph¸p to¸n häc; Ph−¬ng ph¸p t©m lý häc; Ph−¬ng ph¸p sinh lý häc.....
5.3.2 Nhãm c¸c ph−¬ng ph¸p cña QLHCNN:
a - Ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng, ®¹o ®øc
§©y lµ sù t¸c ®éng vÒ tinh thÇn vµ t− t−ëng ®èi víi con ng−êi ®Ó hä gi¸c ngé lý
t−ëng, ý thøc chÝnh trÞ vµ ph¸p luËt, nhËn biÕt ®−îc viÖc lµm nµo lµ tèt hay xÊu, lµ ®óng
hay sai. ý thøc ®óng th× hµnh ®éng ®óng. Trªn c¬ së ®ã, hä sÏ cã tr¸ch nhiÖm, cã kû luËt,
cã l−¬ng t©m, kh«ng vi ph¹m ph¸p luËt, h¨ng h¸i lao ®éng, ®em hÕt søc m×nh ra cèng
hiÕn.
Ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng lµ nh÷ng c¸ch thøc t¸c ®éng cña ng−êi
qu¶n lý tíi ng−êi bÞ qu¶n lý nh»m biÕn nh÷ng yªu cÇu cña c¸c cÊp qu¶n lý thµnh nghÜa
vô tù gi¸c bªn trong, thµnh nhu cÇu cña ng−êi bÞ qu¶n lý.
Ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng trong qu¶n lý gi¸o dôc lµ c¸ch thøc t¸c
®éng vµo ®èi t−îng qu¶n lý b»ng c¸c biÖn ph¸p l«gic vµ t©m lý nh»m biÕn nh÷ng yªu cÇu
do ng−êi l·nh ®¹o ®Ò ra thµnh nghÜa vô tù gi¸c, thµnh nhu cÇu cña ng−êi thùc hiÖn.
NhiÖm vô cña ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng lµ ®éng viªn tinh thÇn chñ
®éng, tÝch cùc, tù gi¸c cña mäi ng−êi, ®ång thêi t¹o ra bÇu kh«ng khÝ cëi më, tin cËy lÉn
nhau, gióp ®ì nhau hoµn thµnh nhiÖm vô .
Ph−¬ng ph¸p nµy nµy thÓ hiÖn tÝnh nh©n v¨n trong ho¹t ®éng qu¶n lý. Ng−êi l·nh
®¹o mét mÆt ph¶i tæ chøc gi¸o dôc n©ng cao nhËn thøc vÒ nghÜa vô, tr¸ch nhiÖm cña mçi
thµnh viªn, mÆt kh¸c ph¶i cã sù hiÓu biÕt s©u s¾c t©m t− nguyÖn väng cña mçi ng−êi, t«n
träng ý kiÕn cña hä vµ x©y dùng ®−îc c¸c mèi quan hÖ lµnh m¹nh, trong s¸ng, tèt ®Ñp
gi÷a ng−êi qu¶n lý vµ ng−êi bÞ qu¶n lý.
C¸c ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng bao gåm c¸c ph−¬ng ph¸p : gi¸o dôc,
thuyÕt phôc, ®éng viªn, t¹o d− luËn x· héi, giao c«ng viÖc, yªu cÇu cao ...
Thùc chÊt cña ph−¬ng ph¸p nµy lµ sù kÝch thÝch ng−êi bÞ qu¶n lý sao cho hä lu«n
lu«n toµn t©m toµn ý cho c«ng viÖc, coi nh÷ng môc tiªu, nhiÖm vô qu¶n lý nh− lµ nh÷ng
môc tiªu vµ c«ng viÖc cña chÝnh hä; ®ång thêi t¹o ra bÇu kh«ng khÝ cëi më, tin cËy lÉn
21 http://www.ebook.edu.vn
nhau trong tæ chøc .
Trong qu¶n lÝ, ®Æc biÖt lµ qu¶n lý nhµ tr−êng yÕu tè t©m lÝ x· héi ngµy cµng chiÕm
vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng, nã ®iÒu chØnh mäi mèi quan hÖ trong nhµ tr−êng, cã ¶nh h−ëng
lín tíi kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng .
§Æc tr−ng cña c¸c ph−¬ng ph¸ gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng.
Lµ sù t¸c ®éng liªn nh©n c¸ch tíi nhËn thøc, t− t−ëng, t×nh c¶m, lßng tù träng vµ
tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña mçi thµnh viªn trong tæ chøc, biÕn ý chÝ cña tæ chøc thµnh ý chÝ
vµ nguyÖn väng cña c¸ nh©n th«ng qua nh÷ng t¸c ®éng t©m lÝ, trªn c¬ së t«n träng ý kiÕn
vµ nguyÖn väng cña mçi c¸ nh©n.
Nhãm c¸c ph−¬ng ph¸p nµy thÓ hiÖn tÝnh d©n chñ trong ho¹t ®éng qu¶n lý cña
ng−êi l·nh ®¹o. Ng−êi l·nh ®¹o mét mÆt tæ chøc gi¸o dôc n©ng cao nhËn thøc vÒ nhiÖm
vô vµ tr¸ch nhiÖm cña mçi thµnh viªn trong tæ chøc, mÆt kh¸c hä ph¶i cã sù hiÓu biÕt s©u
s¾c t©m t− nguyÖn väng cña mçi viªn chøc, t«n träng ý kiÕn cña hä vµ x©y dùng ®−îc bÇu
kh«ng khÝ lµnh m¹nh cëi më trong tæ chøc .
Tæ chøc cho c¸c thµnh viªn trong tæ chøc (c¸n bé gi¸o viªn nhµ tr−êng, c¸n bé
phßng gi¸o dôc - ®µo t¹o ...) häc tËp, th¶o luËn vÒ c¸c v¨n b¶n ph¸p qui vµ bµn biÖn ph¸p
thùc hiÖn; th¶o luËn x©y dùng môc tiªu, kÕ ho¹ch cña tæ chøc, gãp ý víi c¸c chñ tr−¬ng
quyÕt ®Þnh cña ng−êi qu¶n lý ®èi víi ho¹t ®éng cña tæ chøc. Nh÷ng th«ng tin ph¶n håi
gióp ng−êi l·nh ®¹o xem xÐt vµ ®iÒu chØnh ho¹t ®éng qu¶n lý hoÆc ng−êi c¸n bé qu¶n lý
ph¶i thuyÕt phôc viªn chøc r»ng nh÷ng chñ tr−¬ng ®ã lµ cÇn thiÕt.
X©y dùng bÇu kh«ng khÝ lao ®éng tËp thÓ, ®oµn kÕt nhÊt trÝ, c¸ nh©n g¾n bã víi tËp
thÓ lao ®éng cña m×nh. Trong khi lµm viÖc víi ng−êi d−íi quyÒn, ng−êi l·nh ®¹o ph¶i :
+ HiÓu ®−îc t©m t− nguyÖn väng cña viªn chøc.
+ L¾ng nghe ý kiÕn cña hä.
+ Tin t−ëng vµo kh¶ n¨ng cña hä, cñng cè lßng tin ë hä r»ng hä cã thÓ lµm viÖc tèt
h¬n, giao viÖc cho hä, chØ cho hä c¸ch v−ît khã cña c¸ nh©n, ph¸t huy ®−îc së tr−êng cña
hä.
+ Lùa chän vµ båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé cèt c¸n lµ nh÷ng ng−êi cã uy tÝn trong tæ
chøc .
+ BiÕt uû quyÒn cho nh÷ng ng−êi gióp viÖc.
Ch©n thµnh gi¶i to¶ mét c¸h hîp t×nh, hîp lÝ c¸c xung ®ét, x©y dùng tèt c¸c mèi
quan hÖ trong c«ng t¸c còng nh− trong sinh ho¹t ë trong tæ chøc còng nh− ë ngoµi x· h«Þ.
+ §éng viªn khen th−ëng kÞp thêi. Tæ chøc c¸c ®ît thi ®ua, ®Æc biÖt trong tr−êng
häc, tæ chøc thi ®ua d¹y tèt, häc tèt nh»m ®éng viªn c¸n bé gi¸o viªn d¹y tèt, häc sinh
häc tèt.
+ C¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho c¸n bé gi¸o viªn vµ häc sinh cña nhµ
tr−êng .
§iÒu kiÖn vËn dông
§Ó vËn dông cã kÕt qu¶ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng, ng−êi c¸n bé qu¶n
lý ph¶i :
+ Cã uy tÝn cao, tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô v÷ng vµng, mÉu mùc trong c«ng
t¸c còng nh− cuéc sèng. C¸c ph−¬ng ph¸p t©m lÝ x· héi sÏ ®¹t hiÖu qu¶ cao nÕu ng−êi
qu¶n lý lµ ng−êi cã uy t×n trong tæ chøc, cã kh¶ n¨ng øng xö linh ho¹t vµ sù hiÓu biÕtt
réng r·i, tËp hîp quanh m×nh lùc l−îng cèt c¸n cã uy tÝn trong tæ chøc.
+ Nghiªn cøu n¾m ®−îc ®Æc ®iÓm t©m lý cña nh÷ng ng−êi d−íi quyÒn (c¸n bé gi¸o
viªn) vµ c¸c mèi quan hÖ trong tËp thÓ cã c¸ch thøc t¸c ®éng phï hîp.
+ X©y dùng tËp thÓ s− ph¹m ®oµn kÕt nhÊt trÝ, cã bÇu kh«ng khÝ t©m lý - x· héi
thuËn lîi, cã d− luËn tËp thÓ lµnh m¹nh. Coi träng sù phèi hîp ho¹t ®éng ®ång bé, gióp

22 http://www.ebook.edu.vn
®ì nhau cïng tiÕn bé.
+ C¸n bé qu¶n lý ph¶i cã kh¶ n¨ng øng xö linh ho¹t, nh¹y c¶m, n¾m b¾t nhanh
chãng diÔn biÕn t©m lý cña c¸n bé gi¸o viªn, cã kh¶ n¨ng thuyÕt phôc ®èi t−îng vµ cã
nghÖ thuËt giao tiÕp. Lùa chän ph−¬ng ph¸p t¸c ®éng t©m lý - x· héi ph¶i chó ý ®Õn t×nh
huèng cô thÓ, ®Æc tÝnh riªng cña ng−êi d−íi quyÒn, nh÷ng yÕu tè kh¸ch quan n»m ngoµi
ph¹m vi ¶nh h−ëng trùc tiÕp cña ng−êi l·nh ®¹o.
+ ViÖc gi¸o dôc thuyÕt phôc ®éng viªn sao cho mäi ng−êi tù gi¸c, yªn t©m phÊn
khëi lµm viÖc lµ hÕt søc quan träng vµ cã tÝnh quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i trong qu¶n lý .
¦u nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng
- ¦u ®iÓm :
+ Ph¸t huy quyÒn lµm chñ tËp thÓ vµ mäi tiÒm n¨ng cña mçi thµnh viªn trong tæ
chøc nãi chung lµ ph¸t huy ®−îc néi lùc cña c¸ nh©n vµ tËp thÓ.
+ VËn dông thµnh c«ng ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ, t− t−ëng sÏ mang l¹i hiÖu
qu¶ cao trong ho¹t ®éng cña tæ chøc .
- Nh−îc ®iÓm :
+ L¹m dông c¸c biÖn ph¸p cña ph−¬ng ph¸p nµy sÏ dÉn tíi n¹n héi häp trµn lan.
+ HiÖu qu¶ cña ph−¬ng ph¸p nµy phô thuéc lín vµo nghÖ thuËt cña ng−êi qu¶n lÝ .
b - Ph−¬ng ph¸p kinh tÕ:
Ph−¬ng ph¸p kinh tÕ lµ sù t¸c ®éng mét c¸ch gi¸n tiÕp tíi ng−êi bÞ qu¶n lý b»ng c¬
chÕ kÝch thÝch lao ®éng th«ng qua lîi Ých vËt chÊt ®Ó hä tÝch cùc tham gia c«ng viÖc
chung vµ thùc hiÖn tèt nhiÖm vô ®−îc giao.
§©y lµ ph−¬ng ph¸p mµ chñ thÓ qu¶n lý nhµ n−íc t¸c ®éng gi¸n tiÕp ®Õn hµnh vi
cña c¸c kh¸ch thÓ qu¶n lý dùa trªn c¸c lîi Ých vËt chÊt (l−¬ng, th−ëng, phô cÊp... ) ®Ó lµm
cho c¸c kh¸ch thÓ qu¶n lý suy nghÜ ®Õn lîi Ých cña m×nh, tù gi¸c thùc hiÖn bæn phËn vµ
tr¸ch nhiÖm cña m×nh mét c¸ch tèt nhÊt mµ kh«ng ph¶i ®«n ®èc nh¾c nhë nhiÒu vÒ mÖnh
lÖnh cña chñ thÓ qu¶n lý.
Tuy nhiªn ph¶i biÕt kÕt hîp mét c¸ch ®óng ®¾n gi÷a ba lîi Ých: Lîi Ých cña Nhµ
n−íc, lîi Ých cña tËp thÓ, lîi Ých cña ng−êi lao ®éng. Trong ba lîi Ých nµy, lîi Ých cña
ng−êi lao ®éng lµ ®éng lùc trùc tiÕp, lîi Ých cña Nhµ n−íc lµ tèi cao.
Ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc thÓ hiÖn trªn c¶ hai mÆt: lµm giái, hiÖu qu¶ cao th× ®−îc t¨ng
l−¬ng, t¨ng th−ëng; lµm sai, hiÖu qu¶ thÊp th× bÞ xö lý theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt.
- Trong tr−êng häc, thùc chÊt cña ph−¬ng ph¸p kinh tÕ lµ dùa trªn sù kÕt hîp gi÷a
viÖc thùc hiÖn tr¸ch nhiÖm, nghÜa vô cña c¸n bé gi¸o viªn, häc sinh ghi trong ®iÒu lÖ nhµ
tr−êng, quy chÕ chuyªn m«n,... víi nh÷ng kÝch thÝch cã tÝnh ®ßn bÈy trong nhµ tr−êng .
- ViÖc sö dông ®ßn bÈy kinh tÕ trong qu¶n lý sÏ kÝch thÝch sù ho¹t ®éng ®éc lËp,
s¸ng t¹o cã ®Þnh h−íng (nh÷ng tiªu chuÈn cÇn ®¹t cho mçi møc th−ëng...) ®èi víi mçi
ng−êi, nã thóc ®Èy hä chñ ®éng lµm viÖc cã hiÖu qu¶ mµ kh«ng cÇn sù gi¸m s¸t, b¾t buéc
cña nh÷ng t¸c ®éng hµnh chÝnh.
§Æc tr−ng vµ sù thÓ hiÖn cña ph−¬ng ph¸p kinh tÕ.
§Æc tr−ng cña ph−¬ng ph¸p nµy lµ khuyÕn khÝch viÖc hoµn thµnh nhiÖm vô b»ng lîi
Ých kinh tÕ cã ý nghÜa to lín ®«Ý víi tÝnh tÝch cùc lao ®éng cña con ng−êi. B¶n th©n viÖc
kÝch thÝch vËt chÊt còng ®· chøa ®ùng sù cæ vò vÒ tinh thÇn, ®ã lµ sù thõa nhËn cña tËp
thÓ ®èi víi kÕt qu¶ lao ®éng, phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña mçi ng−êi.
C¸c ph−¬ng ph¸p nµy dùa trªn c¸c ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n kinh tÕ cã tu©n theo c¸c
qui luËt kinh tÕ. Trong qu¶n lý gi¸o dôc ng−êi ta còng sö dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n
kinh tÕ ®Ó tÝnh to¸n vèn ®Çu t−, gi¸ thµnh ®µo t¹o... ¸p dông c¸c chØ tiªu, ®Þnh møc lao
®éng, c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch vËt chÊt th«ng qua c¸c chÕ ®é vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn
th−ëng ...

23 http://www.ebook.edu.vn
Sù t¸c ®éng tíi lîi Ých vËt chÊt cña viªn chøc cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh tíi tÝnh tÝch cùc
lao ®éng cña hä. Lao ®éng nhiÒu víi n¨ng suÊt cao, chÊt l−îng tèt sÏ ®−îc tr¶ c«ng nhiÒu,
®ã lµ thùc chÊt kÝch thÝch vËt chÊt cho c¸ nh©n vµ tËp thÓ.
B¶n th©n kÝch thÝch vËt chÊt còng chøa ®ùng sù cæ vò vÒ tinh thÇn, ®ã lµ sù thõa
nhËn cña tËp thÓ ®èi víi kÕt qu¶ lao ®éng sù cæ vò vÒ tinh thÇn, ®ã lµ sù thõa nhËn cña tËp
thÓ ®èi víi kÕt qu¶ lao ®éng cña mçi ng−êi .
§Ó thùc hiÖn c¸c ph−¬ng ph¸p kinh tÕ cã hiÖu qu¶, ®ßi hái nh÷ng c¸n bé qu¶n lý
gi¸o dôc ph¶i nghiªn cøu, n¾m v÷ng c¸c vÊn ®Ò vÒ kinh tÕ gi¸o dôc ®Ó cã nh÷ng quyÕt
®Þnh, nh÷ng biÖn ph¸p qu¶n lý ®óng ®¾n.
Tæ chøc x©y dùng hÖ thèng c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh møc cho tõng lo¹i lao ®éng trong tæ
chøc (tr−êng häc, Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ...).
Tæ chøc bé m¸y theo dâi qu¸ tr×nh thùc hiÖn, cuèi mçi ®ît (th¸ng, häc k× ...) tæ chøc
b×nh bÇu, ®¸nh gi¸ ph©n lo¹i lao ®éng, th−ëng ph¹t theo chÕ ®é ®· quy ®Þnh.
Tæ chøc ®¸nh gi¸ ph©n lo¹i lao ®éng trong gi¸o viªn, xÕp lo¹i häc tËp trong häc sinh
ph¶i ®¶m b¶o tÝnh c«ng khai, c«ng b»ng vµ d©n chñ.
Trong tæ chøc kÝch thÝch vËt chÊt biÓu hiÖn ë sù quan t©m ®óng møc ®Õn ®êi sèng
c¸n bé gi¸o viªn, chó ý ®Õn tiÒn l−¬ng, tiÒn th−ëng cña hä.
Trong qu¶n lý gi¸o dôc, ph−¬ng ph¸p kinh tÕ ®−îc thÓ hiÖn b»ng c¸c chÕ ®é, chÝnh
s¸ch khuyÕn khÝch vËt chÊt vµ th−êng ®−îc kÕt hîp víi ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh tæ chøc
trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c ®Þnh møc, tiªu chuÈn, chØ tiªu,v.v...
§iÒu kiÖn vËn dông.
§Ó vËn dông cã hiÖu qu¶ ph−¬ng ph¸p kinh tÕ trong qu¶n lý gi¸o dôc, qu¶n lý
tr−êng mÇm non, cÇn ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y :
X©y dùng ®Þnh møc lao ®éng s− ph¹m hîp lý vµ cã c¸ch thøc ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n.
§ßi hái tr×nh ®é tù qu¶n, tù ®iÒu khiÓn kh¸ cao trong ®¬n vÞ.
¸p dông ph−¬ng ph¸p kinh tÕ lu«n g¾n liÒn víi viÖc sö dông “®ßn bÈy kinh tÕ”.
Th−ëng ph¶i ®i ®«i víi ph¹t.
CÇn phèi hîp chÆt chÏ víi ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh tæ chøc v× hai ph−¬ng ph¸p nµy
lu«n bæ sung vµ thóc ®Èy lÉn nhau.
¦u nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p kinh tÕ.
¦u ®iÓm :
- Gi¶m bít tèi ®a viÖc ban hµnh c¸c mÖnh lÖnh, chØ thÞ, ®ång thêi gi¶m bít sù gi¸m
s¸t cña c¸n bé qu¶n lý tíi ho¹t ®éng cña tõng ng−êi .
- Ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o, n©ng cao tÝnh tù gi¸c, ®éc lËp cña mçi ng−êi trong c«ng viÖc.
- ¦u ®iÓm næi bËt cña ph−¬ng ph¸p kinh tÕ lµ nhanh chãng t¹o nªn ®éng c¬ m¹nh
cho ho¹t ®éng v× mang l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho ng−êi lao ®éng .
Nh−îc ®iÓm :
- L¹m dông c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ ®Ó dÉn tíi khuynh h−íng t− lîi, chØ biÕt tíi lîi Ých
c¸ nh©n, Ýt quan t©m tíi tËp thÓ.
- DÔ nÈy sinh t− t−ëng : c¸i g× cã lîi Ých míi lµm, kh«ng cã lîi Ých kh«ng muèn lµm.
Tãm l¹i : Ph−¬ng ph¸p kinh tÕ thùc chÊt lµ dïng “®ßn bÈy kinh tÕ” ®Ó kÝch thÝch tÝnh
tÝch cùc lao ®éng cña mçi ng−êi nh»m hoµn thµnh tèt nhiÖm vô ®−îc giao. Sö dông ph−¬ng
ph¸p nµy mét mÆt mang l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho mçi c¸n bé gi¸o viªn, ®ång thêi t¹o ra sù
thõa nhan¹ vÒ mÆt tinh thÇn ®èi víi kÕt qu¶ lao ®éng cña mçi ng−êi. V× vËy, c¸c biÖn ph¸p
kÝch thÝch vËt chÊt ph¶i ®−îc kÕt hîp chÆt chÏ vµ t−¬ng xøng víi c¸c biÖn ph¸p ®éng viªn
khuyÕn khÝch vÒ tinh thÇn, ph−¬ng ph¸p kinh tÕ hiÖn nay ®−îc sö dông réng r·i trong qu¶n
lý gi¸o dôc .
Ngµy nay, trong bèi c¶nh c¬ chÕ thÞ tr−êng, viÖc vËn dông ph−¬ng ph¸p kinh tÕ ph¶i
24 http://www.ebook.edu.vn
thËn träng ®Ó mét mÆt khuyÕn khÝch tÝnh tÝch cùc lao ®éng cña gi¸o viªn, mÆt kh¸c vÉn
®¶m b¶o uy tÝn s− ph¹m cña gi¸o viªn vµ tËp thÓ nhµ tr−êng.
c - Ph−¬ng ph¸p tæ chøc.
Ph−¬ng ph¸p nµy nh»m ®−a con ng−êi vµo khu«n khæ, kû luËt, kû c−¬ng. §Ó thùc
hiÖn tèt biÖn ph¸p nµy, ®iÒu quan träng lµ ph¶i cã quy chÕ, quy tr×nh, néi quy ho¹t ®éng
cña c¬ quan, cña tõng bé phËn, tõng c¸ nh©n, vµ ph¶i c−¬ng quyÕt thùc hiÖn. Ph¶i nghiªm
tóc kiÓm tra vµ xö lý kÕt qu¶ ®· kiÓm tra mét c¸ch d©n chñ, c«ng b»ng.
Thùc hiÖn tèt ph−¬ng ph¸p nµy th× tr¸ch nhiÖm vµ kû luËt sÏ ®−îc gi÷ v÷ng vµ t¨ng
lªn, hiÖu qu¶ c«ng viÖc sÏ cao, ®oµn kÕt néi bé ®−îc b¶o ®¶m. Ng−îc l¹i, th× t− t−ëng lén
xén, ®oµn kÕt néi bé kh«ng ®¶m b¶o, kû luËt kû c−¬ng láng lÎo, hiÖu qu¶ c«ng viÖc thÊp.
d- Ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh.
§©y lµ ph−¬ng ph¸p t¸c ®éng trùc tiÕp cña chñ thÓ QLHCNN lªn c¸c kh¸ch thÓ
b»ng c¸c mÖnh lÖnh hµnh chÝnh døt kho¸t, b¾t buéc. MÖnh lÖnh nµy cã tÝnh ®¬n ph−¬ng
thuéc chñ thÓ qu¶n lý vµ tÝnh chÊp hµnh v« ®iÒu kiÖn cña kh¸ch thÓ qu¶n lý.
§Æc tr−ng c¬ b¶n cña ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh.
Lµ sù t¸c ®éng hµnh chÝnh mang tÝnh chÊt ®¬n ph−¬ng.
C¸c v¨n b¶n, mÖnh lÖnh do c¬ quan QL cÊp trªn, ng−êi l·nh ®¹o cña tæ chøc (HiÖu
tr−ëng, Tr−ëng phßng ...) ban hµnh mang tÝnh chÊt b¾t buéc, bao gåm:
+ Lµ b¾t buéc ®èi víi ng−êi chÊp hµnh th«ng qua sù t¸c ®éng trùc tiÕp cña ng−êi
qu¶n lý tíi ng−êi bÞ qu¶n lý.
+ Lµ sù b¾t buéc trong tæ chøc bé m¸y nh− : viÖc ph©n c«ng, ph©n nhiÖm, ph©n cÊp,
ph©n quyÒn gi÷a c¸c tæ chøc vµ c¸c thµnh viªn cña nã.
+ Lµ sù b¾t buéc trong qu¶n lý th«ng qua viÖc x©y dùng vµ gi÷ g×n kØ luËt, nÒn nÕp
lao ®éng trong tæ chøc .
Ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh ®−îc thùc hiÖn th«ng qua
viÖc :
+ X©y dùng qui chÕ, néi qui ho¹t ®éng cña tæ chøc (nhµ tr−êng, phßng gi¸o dôc ®µo
t¹o...), bé phËn, c¸ nh©n vµ ph¶i c−¬ng quyÕt thùc hiÖn.
+ Tæ chøc phæ biÕn c¸c v¨n b¶n ph¸p qui cña ngµnh, c¸c quyÕt ®Þnh, mÖnh lÖnh cña
ng−êi l·nh ®¹o trong toµn tæ chøc. Ng−êi l·nh ®¹o kh«ng chØ truyÒn ®¹t th«ng tin, mµ cã
tr¸ch nhiÖm gi¶i thÝch, yªu cÇu chÊp nhËn c¸c quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng ®Ó thùc hiÖn
chóng.
Tæ chøc kiÓm tra viÖc thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p qui, c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý th«ng
qua kiÓm tra ®Þnh k×, kiÓm tra ®ét xuÊt c«ng viÖc cña c¸c nh©n viªn trong tæ chøc, trªn c¬
së gióp ®ì c¸c nh©n viªn thùc hiÖn tèt h¬n nhiÖm vô cña m×nh, ®ång thêi cã thÓ ®iÒu
chØnh c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý cho phï hîp víi thùc tiÔn, nÕu cÇn ph¶i cã h×nh thøc xö ph¹t
®èi víi nh÷ng ai cè t×nh kh«ng tu©n thñ c¸c v¨n b¶n ph¸p qui, c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý.
§iÒu kiÖn vËn dông cã hiÖu qu¶ ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh
chÝnh.
Ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh chØ ph¸t huy t¸c dông ë n¬i nµo cã
sù ph©n ®Þnh tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n, nghÜa vô cho tõng bé phËn, tõng ng−êi râ rµng,
®óng ®¾n.
Kû luËt lao ®éng ®−îc thiÕt lËp nghiªm tóc, bé m¸y kiÓm tra ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶.
C¸c mÖnh lÖnh, chØ thÞ ph¶i ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan, khoa häc (ph¶i xuÊt ph¸t tõ
nhiÖm vô cña tæ chøc, tõ c¸c nguån lùc cã thÓ cã ®−îc, tõ yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn x· héi
...).
Ng−êi qu¶n lý cã quyÒn ra quyÕt ®Þnh vµ d¸m chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc sö dông
quyÒn h¹n ®ã. QuyÕt ®Þnh ph¶i ®¶m b¶o ®óng luËt, ph¶i xuÊt ph¸t tõ lîi Ých cña nhµ

25 http://www.ebook.edu.vn
tr−êng, cña sù nghiÖp gi¸o dôc, phï hîp víi hoµn c¶nh ®iÒu kiÖn cô thÓ.
Bèn phÈm chÊt quan träng cÇn cho nh÷ng quyÕt ®Þnh cã hiÖu qu¶ lµ :
. Kinh nghiÖm
. ãc s¸ng t¹o
. XÐt ®o¸n
. Nh÷ng kh¶ n¨ng ®Þnh l−îng.
Khi ¸p dông ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh c¸n bé qu¶n lý cÇn
ph¶i :
+ Cã ®Çy ®ñ vµ n¾m v÷ng néi dung c¸c v¨n b¶n ph¸p quy cña c¬ quan qu¶n lý cÊp
trªn, cña tr−êng mÇm non.
+ Tæ chøc phæ biÕn kÞp thêi c¸c v¨n b¶n ph¸p quy, c¸c chØ thÞ mÖnh lÖnh cña cÊp
trªn còng nh− cña ng−êi l·nh ®¹o tíi nh÷ng ng−êi thùc hiÖn. Phæ biÕn kh«ng ®¬n thuÇn lµ
truyÒn ®¹t th«ng tin mµ ph¶i cã tr¸ch nhiÖm gi¶i thÝch, lµm s¸ng tá néi dung vµ c¸ch thùc
hiÖn ®Ó mäi ng−êi chÊp nhËn, tÝch cùc ho¹t ®éng theo ®óng quy ®Þnh.
+ Th−êng xuyªn kiÓm tra viÖc thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p quy, c¸c mÖnh lÖnh
qu¶n lý ®· ban hµnh b»ng nhiÒu h×nh thøc. Trªn c¬ së ®ã gióp ®ì, uèn n¾n, ®éng viªn,
®iÒu chØnh khi cÇn thiÕt.
¦u nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh.
- ¦u ®iÓm:
+ §¶m b¶o tÝnh kØ c−¬ng, kØ luËt trong mäi ho¹t ®éng cña tæ chøc
+ TÝnh linh ho¹t, kÞp thêi cña c¸c quyÕt ®Þnh cña ng−êi qu¶n lý .
- Nh−îc ®iÓm:
+ Sù ¸p ®Æt cña c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý lµm cho ng−êi bÞ qu¶n lý r¬i vµo tr¹ng
th¸i bÞ ®éng.
+ L¹m dông c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh dÔ dÉn ®Õn tíi t×nh tr¹ng quan liªu, mÖnh
lÖnh.
Tãm l¹i, ph−¬ng ph¸p tæ chøc vµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh lµ tèi cÇn thiÕt trong
c«ng t¸c qu¶n lý, nã ph¶i ®−îc xem nh− nh÷ng biÖn ph¸p qu¶n lý c¬ b¶n nhÊt ®Ó x©y
dùng nÒn nÕp, duy tr× kØ luËt trong toµn tæ chøc, buéc c¸c viªn chøc ph¶i lµm tèt nhiÖm
vô cña m×nh.
Sù lùa chän vµ kÕt hîp tèi −u c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o .
Qu¸ tr×nh qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i vËn dông nh÷ng tri thøc, nh÷ng quy luËt thuéc
nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau cña khoa häc vµ thùc tiÔn cuéc sèng. Do ®ã viÖc ¸p dông c¸c
ph−¬ng ph¸p qu¶n lý kh¸c nhau lµ tÊt yÕu. Mçi ph−¬ng ph¸p ®Òu cã −u nh−îc ®iÓm riªng,
kh«ng cã ph−¬ng ph¸p qu¶n lý nµo lµ v¹n n¨ng vµ chiÕm vÞ trÝ ®éc t«n. V× thÕ trong qu¶n
lý gi¸o dôc, viÖc lùa chän ®óng ®¾n vµ biÕt kÕt hîp tèi −u c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý phï
hîp víi nguyªn t¾c qu¶n lý, ®èi t−îng qu¶n lý, t×nh huèng qu¶n lý ®Ó ®¹t kÕt qu¶ cao ®ã
chÝnh lµ tµi n¨ng nghÖ thuËt qu¶n lý .
DÊu hiÖu cña viÖc vËn dông tèt ph−¬ng ph¸p qu¶n lý lµ n¨ng suÊt, chÊt l−îng, hiÖu
qu¶ gi¸o dôc cao, kh«ng khÝ t©m lý trong tËp thÓ lµnh m¹nh.
Ph−¬ng ph¸p lµ lÜnh vùc s¸ng t¹o cña ng−êi qu¶n lÝ, nã ®ßi hái ng−êi qu¶n lý võa
cã tri thøc, võa cã kinh nghiÖm nghÒ nghiÖp, kinh nghiÖm øng xö vµ cã ãc s¸ng t¹o. Nã
võa mang tÝnh khoa häc, võa mang tÝnh nghÖ thuËt.
Ph¶i tuú theo c«ng viÖc, con ng−êi, hoµn c¶nh cô thÓ vµ thêi gian mµ lùa chän vµ kÕt
hîp c¸c ph−¬ng ph¸p cho phï hîp nh»m ®em l¹i hiÖu qu¶ qu¶n lý cao.
Trong thùc tiÔn qu¶n lý ph¶i biÕt sö dông tæng hîp c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý, bëi v× :
+ §èi t−îng qu¶n lý chÞu t¸c ®éng cña hµng lo¹t quy luËt, nªn mçi ph−¬ng ph¸p chØ
vËn dông mét hay mét vµi quy luËt.
26 http://www.ebook.edu.vn
+ HÖ thèng qu¶n lý hÕt søc phøc t¹p, ®ång thêi diÔn ra nhiÒu mèi quan hÖ kh«ng thÓ
t¸ch rêi nhau, g¾n bã h÷u c¬ víi nhau, do ®ã, mçi ph−¬ng ph¸p chØ ®iÒu chØnh ®−îc mét
vµi mèi quan hÖ nµo ®ã.
+ §èi t−îng qu¶n lý lµ con ng−êi. B¶n th©n con ng−êi kh«ng chØ lµ sù tæng hoµ c¸c
mèi quan hÖ x· héi, mµ thùc chÊt con ng−êi còng lµ s¶n phÈm cña tù nhiªn. Kh«ng nh÷ng
thÕ ë mçi con ng−êi cßn tån t¹i mét thÕ giíi riªng vÒ t©m hån, vÒ t©m linh. Do vËy, chØ cã
liªn kÕt c¸c ph−¬ng ph¸p míi ®iÒu chØnh tæng hoµ c¸c mèi quan hÖ phøc t¹p nãi trªn.
+ Mçi ph−¬ng ph¸p ®Òu cã −u vµ nh−îc ®iÓm riªng, cÇn ph¶i kÕt hîp l¹i ®Ó bæ sung,
hç trî, kh¾c phôc lÉn nhau. Nh− vËy, nghÖ thuËt qu¶n lý cßn lµ tµi n¨ng s¸ng t¹o trong sö
dông tæng hîp c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý ®Ó h×nh thµnh c¬ chÕ qu¶n lý hîp lý.
+ Thùc tiÔn cßn chøng minh con ng−êi lµ s¶n phÈm cña m«i tr−êng, lu«n lu«n phô
thuéc vµo ®iÒu kiÖn cña m«i tr−êng. Trong ®iÒu kiÖn tr×nh ®é ph¸t triÓn hiÖn nay cña x·
héi v¨n minh, ngoµi nh÷ng ph−¬ng ph¸p t¸c ®éng lªn ®èi t−îng qu¶n lý nªu trªn, cßn
nh÷ng hÖ thèng ph−¬ng ph¸p t¸c ®éng lªn c¸c tÇng vµ ph¹m vi ngµy cµng réng lín cña
m«i tr−êng kh¸ch quan. TÊt c¶ ®Òu v× cuéc sèng t−¬ng lai ngµy cµng tèt ®Ñp vµ v¨n minh
cña con ng−êi trªn hµnh tinh nµy.
+ Ho¹t ®éng gi¸o dôc - ®µo t¹o vµ qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o kh«ng ph¶i lµ c¸c
yÕu tè t¸ch biÖt, mµ g¾n chÆt víi nhau. Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý nµo ®−îc vËn dông còng
ph¶i nh»m ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr−ëng, ®em l¹i hiÖu qu¶ cao. Do vËy, ho¹t ®éng qu¶n
lý ph¶i lÊy môc tiªu t¨ng tr−ëng vµ hiÖu qu¶ lµm tiªu chÝ ®¸nh gi¸.
Trong bèn ph−¬ng ph¸p trªn, theo quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ta hiÖn nay th×:
Ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ t− t−ëng ®¹o ®øc ®−îc ®Æt lªn hµng ®Çu, ph¶i lµm
th−êng xuyªn liªn tôc vµ nghiªm tóc.
Ph−¬ng ph¸p tæ chøc lµ hÕt søc quan träng cã tÝnh khÈn cÊp.
Ph−¬ng ph¸p kinh tÕ lµ c¬ b¶n, lµ ®éng lùc thóc ®Èy mäi ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh
chÝnh nhµ n−íc.
Ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh lµ rÊt cÇn thiÕt nh−ng ph¶i ®−îc sö dông mét c¸ch ®óng
®¾n.

VI. N©ng cao hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
4.1 Kh¸i niÖm, mèi t−¬ng quan gi÷a hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh
nhµ n−íc.
HiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ chuÈn mùc biÓu thÞ quyÒn lùc
nhµ n−íc vµ n¨ng lùc tæ chøc thùc hiÖn cña bé m¸y qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
HiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc liªn quan ®Õn quyÒn lùc, n¨ng lùc,
kÕt qu¶ vµ chi phÝ.

QuyÒn lùc KÕt qu¶



Th«ng tin HiÖu lùc HiÖu qu¶ T−¬ng


Chi phÝ
N¨ng lùc

HiÖu lùc qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ sù thùc hiÖn vµ hoµn thµnh ®óng chøc
n¨ng nhiÖm vô, thÈm quyÒn quy ®Þnh, ®¹t kÕt qu¶ dù kiÕn.
27 http://www.ebook.edu.vn
HiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ mèi t−¬ng quan gi÷a kÕt qu¶ thu ®−îc
tèi ®a so víi chi phÝ thùc hiÖn kÕt qu¶ ®ã ë møc tèi thiÓu.
Chi phÝ thùc hiÖn kÕt qu¶ ®−îc biÓu hiÖn b»ng chi phÝ vÒ nh©n lùc, vËt lùc, tµi
chÝnh vµ thêi gian.
KÕt qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc cÇn ph¶i h−íng ®Õn c¸c môc tiªu ph¸t
triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc trong tõng thêi kú.
HiÖu lùc hµnh chÝnh nhµ n−íc lµ sù ®iÒu hµnh th−êng xuyªn, sù ®iÒu phèi, phèi
hîp nhÞp nhµng gi÷a c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc nh»m t¸c ®éng ®Õn c¸c qu¸ tr×nh
kinh tÕ - x· héi vµ hµnh vi ho¹t ®éng cña c«ng d©n b»ng quyÒn lùc nhµ n−íc víi n¨ng lùc
®éi ngò c¸n bé c«ng chøc ®Ó duy tr× trËt tù x· héi, kû c−¬ng nhµ n−íc, theo dâi vµ ph¸t
hiÖn, xö lý nghiªm minh c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt ®Ó phôc vô ®¾c lùc vµ thóc ®Èy
m¹nh mÏ c«ng cuéc ®æi míi theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸.
4.2. Nh÷ng ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó n©ng cao hiÖu lùc,
hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc.
X· héi ngµy c¸ng ph¸t triÓn th× nhiÖm vô cña qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ
n−íc ngµy cµng phøc t¹p vµ nÆng nÒ. §ã kh«ng chØ v× sù biÕn ®éng nhanh chãng cña
®èi t−îng qu¶n lý, ph¹m vi c¸c vÊn ®Ò cÇn qu¶n lý ngµy cµng më réng, mµ cßn do
tÝnh chÊt vµ tÇm quan träng cña qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc ®· thay ®æi nhiÒu so
víi tr−íc, nhu cÇu cña nh©n d©n vÒ mäi mÆt ngµy cµng cao, do sù t¸c ®éng m¹nh mÏ
cña t×nh h×nh quèc tÕ, cña nh÷ng nh©n tè míi, cña thêi ®¹i ®Õn t×nh h×nh trong n−íc
trong ®iÒu kiÖn héi nhËp quèc tÕ, theo xu thÕ toµn cÇu ho¸. NÒn kinh tÕ tri thøc
còng ®ßi hái qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc ph¶i thÝch øng nh»m n©ng cao chÊt
l−îng, hiÖu lùc, hiÖu qu¶.
Muèn n©ng cao hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc, cÇn
thùc hiÖn tèt mét sè ®Þnh h−íng sau:
- Qu¸n triÖt nh÷ng quan ®iÓm cña §¶ng, Nhµ n−íc vÒ x©y dùng, hoµn
thiÖn Nhµ n−íc trong giai ®o¹n C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸.
- Qu¸n triÖt nh÷ng t− t−ëng chØ ®¹o cña §¶ng, nhµ n−íc vÒ c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh
nhµ n−íc
- TiÕp tôc thùc hiÖn chÊn chØnh bé m¸y nhµ n−íc vµ c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh nhµ
n−íc theo Ch−¬ng tr×nh tæng thÓ c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc ban hµnh kÌm theo
QuyÕt ®Þnh sè 136/2001/Q§-TTg ngµy 17/9/2001 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ), môc tiªu
chung cña c¶i c¸ch hµnh chÝnh giai ®o¹n nµy lµ: “X©y dùng mét nÒn hµnh chÝnh d©n chñ,
trong s¹ch, v÷ng m¹nh, chuyªn nghiÖp, hiÖn ®¹i ho¸, ho¹t ®éng cã hiÖu lùc, hiÖu qu¶
theo nguyªn t¾c cña Nhµ n−íc ph¸p quyÒn XHCN d−íi dù l·nh ®¹o cña §¶ng; x©y dùng
®éi ngò c¸n bé c«ng chøc cã phÈm chÊt vµ n¨ng lùc ®¸p øng yªu cÇu cña c«ng cuéc x©y
dùng, ph¸t triÓn ®Êt n−íc”.
Tr−íc m¾t ®Ó n©ng cao hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc c©n ph¶i
thùc hiÖn nh÷ng gi¶i ph¸p sau:
+ §èi míi, n©ng cao chÊt l−îng c«ng t¸c lËp ph¸p vµ gi¸m s¸t tèi cao cña Quèc
héi ®èi víi toµn bé ho¹t ®éng cña Nhµ n−íc.
+ C¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh nhµ n−íc ®−îc coi lµ träng t©m cña viÖc x©y dùng hoµn
thiÖn Nhµ n−íc.
+ C¶i c¸ch tæ chøc vµ ho¹t ®éng t− ph¸p, cñng cè,kiÖn toµn bé m¸y c¸c c¬ quan t−
ph¸p.
+ §Èy m¹nh ®Êu tranh chèng tham nhòng.

C. c«ng chøc, c«ng vô, Ph¸p lÖnh c¸n bé-c«ng chøc 2003.
1. Mét sè vÊn ®Ò vÒ c¸n bé, c«ng chøc vµ Ph¸p lÖnh c¸n bé - c«ng chøc

28 http://www.ebook.edu.vn
1.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i ban hµnh Ph¸p lÖnh c¸n bé - c«ng chøc
- §èi víi c¸c quèc gia trªn thÕ giíi, luËt c«ng chøc, ®iÒu lÖ c«ng chøc, quy chÕ c«ng
chøc lµ c«ng cô quan träng ®Ó ®µo t¹o, båi d−ìng, tuyÓn dông, qu¶n lý vµ sö dông ®éi
ngò c«ng chøc nhµ n−íc, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong viÖc x©y dùng bé m¸y hµnh
chÝnh nhµ n−íc.
- ë ViÖt Nam, trong h¬n 60 n¨m qua, §¶ng vµ Nhµ n−íc thùc hiÖn chÕ ®é nh©n sù
trong ®ã lÊy ng−êi c¸n bé lµm trung t©m. §éi ngò c¸n bé, c«ng nh©n viªn chøc ®· cã
nh÷ng ®ãng gãp rÊt to lín vµo c«ng cuéc x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc. Tuy nhiªn c¬
chÕ nµy cã nhiÒu nh−îc ®iÓm, ®Õn nay kh«ng cßn phï hîp víi t×nh h×nh kinh tÕ - x·
héi.
- Trong nh÷ng n¨m thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi cña ®Êt n−íc, vÊn ®Ò x©y dùng ®éi
ngò c¸n bé, c«ng chøc ®ñ sè l−îng vµ chÊt l−îng trë thµnh mét ®ßi hái cÊp b¸ch cña
c«ng cuéc ®æi míi. ViÖc ban hµnh Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc ®· ®¸p øng yªu cÇu
bøc xóc tõ nhiÒu n¨m, lµ c«ng cô quan träng ®Ó thùc hiÖn c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh cña
Nhµ n−íc. Ph¸p lÖnh ®· thÓ chÕ ho¸ ®−êng lèi cña §¶ng vÒ c«ng t¸c c¸n bé trong thêi
kú míi, lµ c¨n cø ®Ó x©y dùng ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc cã ®¹o ®øc, phÈm chÊt, tµi
n¨ng,
§Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu cña ®Êt n−íc trong giai ®o¹n ph¸t triÓn míi, Nhµ n−íc ta ®·
ban hµnh lÇn ®Çu tiªn Ph¸p lÖnh sè 01/2000/PL-UBTVQH 11 (do UBTVQH kho¸ X
ban hµnh) ngµy 26/02/ 1998
Cho tíi nay, Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc ®· ®−îc Nhµ n−íc söa ®æi, bæ xung 2 lÇn:
- LÇn thø nhÊt: Ph¸p lÖnh söa ®æi, bæ xung mét sè ®iÒu Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc sè
21/2000/PL-UBTVQH 11, ngµy 28/04/ 2000.
- LÇn thø hai: Ph¸p lÖnh sè 11/2003 /PL-UBTV QH11 ngµy 29/4/2003, söa ®æi, bæ
xung mét sè ®iÒu Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc sè 21/2000/PL-UBTVQH 11,
Ph¸p lÖnh gåm 7 ch−¬ng, 48 ®iÒu.

1.2. C¸n bé, c«ng chøc
1.2.1. Kh¸i niÖm: C¸n bé, c«ng chøc lµ ng−êi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn: lµ c«ng d©n ViÖt
Nam, trong biªn chÕ nhµ n−íc (§iÒu 1, Ph¸p lÖnh c¸n bé - c«ng chøc 2003) bao gåm:
a. Nh÷ng ng−êi do bÇu cö ®Ó ®¶m nhiÖm chøc vô theo nhiÖm kú trong c¬ quan nhµ
n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi ë trung −¬ng, cÊp tØnh, cÊp huyÖn.
b. Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, bæ nhiÖm hoÆc ®−îc giao nhiÖm vô th−êng xuyªn
lµm trong tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi ë trung −¬ng, cÊp tØnh, cÊp
huyÖn.
c. Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, bæ nhiÖm vµo mét ng¹ch c«ng chøc hoÆc giao gi÷
mét c«ng vô th−êng xuyªn trong c¸c c¬ quan nhµ n−íc ë trung −¬ng, cÊp tØnh, cÊp
huyÖn.
d. Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, bæ nhiÖm vµo mét ng¹ch viªn chøc hoÆc giao gi÷
mét nhiÖm vô th−êng xuyªn trong ®¬n vÞ sù nghiÖp cña Nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ
chøc chÝnh trÞ- x· héi.
®. ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n, kiÓm s¸t viªn ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n.
e. Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, bæ nhiÖm hoÆc ®−îc giao nhiÖm vô th−êng xuyªn
lµm viÖc trong c¸c c¬ quan, ®¬n vÞ thuéc Qu©n ®éi nh©n d©n mµ kh«ng ph¶i lµ sü


29 http://www.ebook.edu.vn
quan, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp, c«ng nh©n quèc phßng, lµm viÖc trong c¸c c¬ quan,
®¬n vÞ thuéc C«ng an nh©n d©n mµ kh«ng ph¶i lµ sü quan, h¹ sü quan chuyªn nghiÖp.
g. Nh÷ng ng−êi do bÇu cö ®Ó ®¶m nhiÖm chøc vô theo nhiÖm kú trong Th−êng trùc
Héi ®ång nh©n d©n,Uû ban nh©n d©n; BÝ th−, Phã BÝ th− §¶ng uû; ng−êi ®øng ®Çu tæ
chøc chÝnh trÞ- x· héi x·, ph−êng, thÞ trÊn.
h. Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, giao gi÷ mét chøc danh chuyªn m«n nghiÖp vô
thuéc Uû ban nh©n d©n cÊp x·.
. C¸n bé, c«ng chøc quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÓm a, b, c, ®, e, g vµ h kho¶n 1 §iÒu nµy ®−îc
h−ëng l−¬ng tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc, c¸n bé, c«ng chøc quy ®Þnh t¹i ®iÓm ® kho¶n 1
§iÒu nµy ®−îc h−ëng l−¬ng tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc vµ c¸c nguån thu sù nghiÖp theo
quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
C¸n bé lµ c«ng d©n ViÖt Nam, trong biªn chÕ nhµ n−íc, h−ëng l−¬ng tõ tõ ng©n s¸ch
nhµ n−íc, gåm 2 nhãm ®èi t−îng:
- Nh÷ng ng−êi do bÇu cö ®Ó ®¶m nhiÖm chøc vô theo nhiÖm kú trong c¬ quan nhµ
n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi
- Nh÷ng ng−êi ®−îc tuyÓn dông, bæ nhiÖm hoÆc ®−îc giao nhiÖm vô th−êng
xuyªn lµm viÖc trong tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi
1.2.2. NghÜa vô, quyÒn lîi cña c¸n bé, c«ng chøc (tõ §iÒu 6 ®Õn §iÒu 8 cña Ph¸p
lÖnh CB CC)
- Trung thµnh víi Nhµ n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam; b¶o vÖ sù an toµn,
danh dù vµ lîi Ých quèc gia;
- ChÊp hµnh nghiªm chØnh ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng vµ chÝnh s¸ch, ph¸p luËt cña
Nhµ n−íc; thi hµnh nhiÖm vô, c«ng vô theo ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
- TËn tôy phôc vô nh©n d©n, t«n träng nh©n d©n;
- Liªn hÖ chÆt chÏ víi nh©n d©n, tham gia sinh ho¹t víi céng ®ång d©n c− n¬i c− tró, l¾ng
nghe ý kiÕn vµ chÞu sù gi¸m s¸t cña nh©n d©n;
- Cã nÕp sèng lµnh m¹nh, trung thùc, cÇn kiÖm liªm chÝnh, chÝ c«ng v« t−; kh«ng ®−îc
quan liªu, h¸ch dÞch, cöa quyÒn, tham nhòng;
- Cã ý thøc tæ chøc kû luËt vµ tr¸ch nhiÖm trong c«ng t¸c; thùc hiÖn nghiªm chØnh néi
quy cña c¬ quan, tæ chøc; gi÷ g×n vµ b¶o vÖ cña c«ng, b¶o vÖ bÝ mËt nhµ n−íc theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt;
- Th−êng xuyªn häc tËp n©ng cao tr×nh ®é; chñ ®éng, s¸ng t¹o, phèi hîp trong c«ng t¸c
nh»m hoµn thµnh tèt nhiÖm vô, c«ng vô ®−îc giao;
- ChÊp hµnh sù ®iÒu ®éng, ph©n c«ng c«ng t¸c cña c¬ quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn.
C¸n bé, c«ng chøc chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ph¸p luËt vÒ viÖc thi hµnh nhiÖm vô,
c«ng vô cña m×nh; c¸n bé, c«ng chøc gi÷ chøc vô l·nh ®¹o cßn ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ
viÖc thi hµnh nhiÖm vô, c«ng vô cña c¸n bé, c«ng chøc thuéc quyÒn theo quy ®Þnh cña
ph¸p luËt.
C¸n bé, c«ng chøc ph¶i chÊp hµnh quyÕt ®Þnh cña cÊp trªn; khi cã c¨n cø ®Ó cho lµ
quyÕt ®Þnh ®ã tr¸i ph¸p luËt th× ph¶i b¸o c¸o ngay víi ng−êi ra quyÕt ®Þnh; trong tr−êng
hîp vÉn ph¶i chÊp hµnh quyÕt ®Þnh th× ph¶i b¸o c¸o lªn cÊp trªn trùc tiÕp cña ng−êi ra
quyÕt ®Þnh vµ kh«ng ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ hËu qu¶ cña viÖc thi hµnh quyÕt ®Þnh ®ã.
NghÜa vô cña c¸n bé, c«ng chøc ®−îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 6, 7, 8 cña Ph¸p lÖnh. cã thÓ
ph©n lo¹i ®Ó x¸c ®Þnh c¸c nhãm nghÜa vô mµ c«ng chøc ph¶i thùc hiÖn:
Mét lµ: nhãm quy ®Þnh nghÜa vô liªn quan ®Õn thÓ chÕ, bao gåm:
- Trung thµnh víi Nhµ n−íc, b¶o vÖ sù an toµn, danh dù vµ lîi Ých quèc gia.
- ChÊp hµnh nghiªm chØnh ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng vµ chÝnh s¸ch, ph¸p luËt
Nhµ n−íc.
- TËn tuþ phôc vô nh©n d©n, t«n träng nh©n d©n, lµ c«ng béc cña d©n.
- Liªn hÖ chÆt chÏ víi d©n.

30 http://www.ebook.edu.vn
Hai lµ: nhãm nghÜa vô liªn quan ®Õn ®¹o ®øc c«ng vô:
- C«ng chøc ph¶i cã nÕp sèng lµnh m¹nh, trung thùc, cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng
v« t−.
- Tham gia sinh ho¹t n¬i c− tró, l¾ng nghe ý kiÕn nh©n d©n.
Ba lµ: nhãm nghÜa vô liªn quan ®Õn tr¸ch nhiÖm rÌn luyÖn, häc tËp trau dåi chuyªn
m«n:
- Th−êng xuyªn häc tËp n©ng cao tr×nh ®é.
- Chñ ®éng s¸ng t¹o, phèi hîp c«ng t¸c ®Ó hoµn thµnh nhiÖm vô.
Bèn lµ: nhãm nghÜa vô liªn quan ®Õn kû c−¬ng, t¸c phong vµ ý thøc c«ng d©n.
- Cã ý thøc kû luËt.
- Thùc hiÖn tèt néi quy c¬ quan.
- B¶o vÖ tµi s¶n nhµ n−íc trong c¬ quan.
N¨m lµ: nhãm nghÜa vô vÒ tr¸ch nhiÖm c«ng vô vµ trËt tù thø bËc.
- C«ng chøc ph¶i chÊp hµnh sù ®iÒu ®éng, ph©n c«ng c«ng t¸c cña c¬ quan, tæ chøc cã
thÈm quyÒn.
b. QuyÒn lîi cña c¸n bé, c«ng chøc (§iÒu 9 - PL): §−îc quy ®Þnh trong Ph¸p lÖnh vµ
Bé luËt lao ®éng, bao gåm:
- §−îc nghØ hµng n¨m, nghØ ngµy lÔ vµ nghØ viÖc riªng.
- §−îc nghØ kh«ng h−ëng l−¬ng nÕu cã lý do chÝnh ®¸ng vµ ®−îc sù ®ång ý cña thñ
tr−ëng c¬ quan.
- §−îc h−ëng c¸c chÕ ®é trî cÊp b¶o hiÓm x· héi, èm ®au, tai n¹n lao ®éng, bÖnh
nghÒ nghiÖp, thai s¶n, h−u trÝ vµ chÕ ®é tö tuÊt.
- §−îc h−ëng chÕ ®é h−u trÝ, th«i viÖc.
- C¸n bé, c«ng chøc lµ n÷ cßn ®−îc h−ëng quyÒn quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu tõ 109 ®Õn
117 cña Bé luËt lao ®éng.
- §−îc h−ëng c¸c quyÒn lîi kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
Nh÷ng viÖc c¸n bé, c«ng chøc kh«ng ®−îc lµm
Ph¸p lÖnh dµnh riªng Ch−¬ng III ®Ó quy ®Þnh nh÷ng viÖc c¸n bé, c«ng chøc kh«ng
®−îc lµm. §iÒu ®ã ph¶n ¸nh yªu cÇu chung, lµ ®ßi hái cÇn thiÕt vÒ chÕ ®é c«ng chøc.
§a sè c¸c quèc gia trªn thÕ giíi khi x©y dùng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t
®éng cña c«ng chøc ®Òu cã nh÷ng ®iÒu kho¶n quy ®Þnh mét sè lÜnh vùc c«ng chøc
kh«ng ®−îc lµm.
* Ngoµi ra, tõ §iÒu 15 ®Õn §iÒu 20 cña Ph¸p lÖnh CB CC, cßn quy ®Þnh nghÜa vô ®Æc
biÖt ®ã lµ nghÜa vô tu©n thñ c¸c ®iÒu cÊm mµ CB CC kh«ng ®−îc lµm.
- CB, CC kh«ng ®−îc ch©y l−êi trong c«ng t¸c, trèn tr¸nh tr¸ch nhiÖm hoÆc tho¸i th¸c
nhiÖm vô, c«ng vô; kh«ng ®−îc g©y bÌ ph¸i, mÊt ®oµn kÕt, côc bé, tù ý bá viÖc.
- CB, CC kh«ng ®−îc cöa quyÒn, h¸ch dÞch, s¸ch nhiÔu, g©y khã kh¨n, phiÒn hµ ®èi víi
c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n trong khi gi¶i quyÕt c«ng viÖc.
- CB, CC kh«ng ®−îc thµnh lËp, tham gia lËp hoÆc tham gia qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c doanh
nghiÖp t− nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh, hîp t¸c
x·, bÖnh viÖn t−, tr−êng häc t− vµ tæ chøc nghiªn cøu khoa häc t−.
- CB, CC kh«ng ®−îc lµm t− vÊn cho c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh doanh, dÞch vô vµ
c¸c tæ chøc, c¸ nh©n kh¸c ë trong n−íc vµ n−íc ngoµi vÒ c¸c c«ng viÖc cã liªn quan ®Õn
bÝ mËt Nhµ n−íc, bÝ mËt c«ng t¸c, nh÷ng c«ng viÖc thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña
m×nh vµ c¸c c«ng viÖc kh¸c mµ viÖc t− vÊn ®ã cã kh¶ n¨ng g©y ph−¬ng h¹i ®Õn lîi Ých
Nhµ n−íc. ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ viÖc lµm t− vÊn cña CB, CC.
- Ng−êi ®øng ®Çu (N§§), cÊp phã cña N§§ c¬ quan, tæ chøc, vî hoÆc chång cña nh÷ng
ng−êi ®ã kh«ng ®−îc gãp vèn vµo doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong ph¹m vi ngµnh, nghÒ mµ
ng−êi ®ã trùc tiÕp thùc hiÖn viÖc QLNN.

31 http://www.ebook.edu.vn
- CB, CC lµm viÖc ë nh÷ng ngµnh, nghÒ cã liªn quan ®Õn bÝ mËt Nhµ n−íc, th× trong thêi
h¹n Ýt nhÊt lµ 5 n¨m kÓ tõ khi cã quyÕt ®Þnh h−u trÝ, th«i viÖc, kh«ng ®−îc lµm viÖc cho
c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc, n−íc ngoµi hoÆc tæ chøc liªn doanh víi n−íc ngoµi trong
ph¹m vi c¸c c«ng viÖc cã liªn quan ®Õn ngµnh, nghÒ tr−íc ®©y m×nh ®·c®¶mcnhiÖm.
- Ng−êi N§§ vµ cÊp phã cña N§§ c¬ quan, tæ chøc kh«ng ®−îc bè trÝ vî hoÆc chång,
bè, mÑ, con, anh, chÞ, em ruét cña m×nh gi÷ chøc vô l·nh ®¹o vÒ tæ chøc nh©n sù, kÕ to¸n
tµi vô; lµm thñ quü, thñ kho trong c¬ quan, tæ chøc hoÆc mua b¸n vËt t−, hµng ho¸, giao
dÞch, ký kÕt hîp ®ång cho c¬ quan, tæ chøc ®ã.
Nh÷ng nghÜa vô mµ CB CC ph¶i nghiªm chØnh chÊp hµnh còng ®· ®−îc Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh kh¸i qu¸t trong mÊy ch÷:" CÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng, v« t−."
Trong Ch−¬ng IV vµ Ch−¬ng V, Ph¸p lÖnh quy ®Þnh vÒ viÖc bÇu cö tuyÓn dông, sö
dông c¸n bé,c«ng chøc, qu¶n lý c¸n bé, c«ng chøc.
. Khen th−ëng vµ kû luËt c¸n bé c«ng chøc
ViÖc khen th−ëng vµ xö lý vi ph¹m ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc ®−îc quy ®Þnh t¹i
ch−¬ng VI. C¸n bé, c«ng chøc cã thµnh tÝch th× ®−îc khen th−ëng theo c¸c h×nh thøc: GiÊy
khen; B»ng khen; Danh hiÖu vinh dù Nhµ n−íc; Huy ch−¬ng; Hu©n ch−¬ng.
Khi c¸c bé, c«ng chøc vi ph¹m luËt hoÆc g©y thiÖt h¹i vÒ tµi s¶n cña Nhµ n−íc trong
c¬ quan, tæ chøc th× ¸p dông theo quy ®Þnh cña Ph¸p lÖnh c¸n bé, c«ng chøc. NÕu c«ng
chøc cã hµnh vi tham nhòng th× xö lý theo Ph¸p lÖnh chèng tham nhòng. NÕu hµnh vi vi
ph¹m cña c«ng chøc cã dÊu hiÖu ph¹m téi th× bÞ xö lý theo Bé luËt h×nh sù.
C¸c h×nh thøc kû luËt ®èi víi c«ng chøc vi ph¹m ®−îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 39 cña Ph¸p
lÖnh: KhiÓn tr¸ch; C¶nh c¸o; H¹ bËc l−¬ng; H¹ ng¹ch; C¸ch chøc; Buéc th«i viÖc.
ChÝnh phñ ®· cã c¸c nghÞ ®Þnh quy ®Þnh chi tiÕt viÖc thùc hiÖn Ph¸p lÖnh c¸n bé,
c«ng chøc. Bé Néi vô ®· cã c¸c th«ng t− h−íng dÉn thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ tõng vÊn
®Ò trong c¸c nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ chÕ ®é ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc.

2. Mét sè vÊn ®Ò vÒ c«ng vô
2.1. Quan niÖm chung
2.1.1. C«ng vô
C«ng vô lµ thuËt ng÷ ®−îc tr×nh bµy tõ nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau.
- C«ng vô lµ c¸c ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc nhµ n−íc.
- C«ng vô lµ mét hÖ thèng bao gåm tÊt c¶ ho¹t ®éng cña nh÷ng ng−êi lao ®éng mang tÝnh
d©n sù trong c¸c c¬ quan nhµ n−íc vµ ®−îc bæ nhiÖm dùa trªn n¨ng lùc, kh«ng ph¶i dùa
vµo sù liªn kÕt chÝnh trÞ 1.
- C«ng vô lµ ho¹t ®éng ®em l¹i quyÒn lîi chung cho mäi ng−êi. §iÒu nµy còng cã thÓ
thÊy: c«ng vô (thuËt ng÷) cµng gÇn víi kh¸i niÖm dÞch vô c«ng, khu vùc c«ng, hµnh chÝnh
c«ng.
- C«ng vô lµ mét lo¹i lao ®éng (ho¹t ®éng) ®Æc biÖt thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ
n−íc, thi hµnh luËt ph¸p sö dông hiÖu qu¶ nguån lùc c«ng (c«ng s¶n, ng©n s¸ch) nh»m
®¸p øng môc tiªu cña Nhµ n−íc (chÝnh trÞ) ®· ®Ò ra trong giai ®o¹n ph¸t triÓn. Tuy nhiªn,
c«ng vô th−êng hiÓu theo nghÜa cña c¸c ho¹t ®éng, cô thÓ h¬n lµ c¬ cÊu. …
ë ViÖt Nam, thuËt ng÷ c«ng vô ®−îc hiÓu lµ:
- C«ng vô lµ ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc, c¬ quan nhµ n−íc nh»m thùc hiÖn ý chÝ cña nh©n
d©n.
- C«ng vô lµ quy chÕ, nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc nh»m thùc hiÖn c¸c
chøc n¨ng qu¶n lý x· héi theo môc tiªu ®· v¹ch ra.
- C«ng vô lµ ho¹t ®éng thùc hiÖn ®−êng lèi, chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ
n−íc.
1
Xem chi tiÕt trong “ World Book - 1998”
32 http://www.ebook.edu.vn
- C«ng vô bao gåm toµn bé c¸c ho¹t ®éng cña tÝnh quyÒn lùc c«ng, tÝnh ph¸p lý cña c«ng
chøc, bao gåm:
+ Nh÷ng ho¹t ®éng ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng, nhiÖm vô cña c«ng chøc trong c¸c c«ng së
nh»m gi¶i quyÕt quan hÖ gi÷a c¬ quan NN víi nh©n d©n gäi lµ ho¹t ®éng c«ng vô.
+ Ho¹t ®éng c«ng vô nhµ n−íc mang tÝnh chÊt phôc vô vµ tÝnh chÊt c−âng chÕ. §èi t−îng
phôc vô cña c«ng vô lµ mäi tæ chøc, c¸ nh©n, c«ng d©n vµ ng−êi n−íc ngoµi.
+ Ho¹t ®éng c«ng vô do c¸c viªn chøc nhµ n−íc thùc hiÖn, kh¸c víi c¸c lao ®éng x· héi
kh¸c. Ho¹t ®éng nµy mang tÝnh quyÒn lùc c«ng, phôc vô cho viÖc ban hµnh c¸c quyÕt
®Þnh qu¶n lý nhµ n−íc, ®¸p øng c¸c dÞch vô cña nh©n d©n, t¸c ®éng tíi mäi mÆt ®êi sèng
x· héi. Khi thùc thi c«ng vô, viªn chøc ph¶i lÊy lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, lîi Ých cña
Nhµ n−íc lµm môc tiªu, tiªu chuÈn cho hµnh vi cña m×nh.
Ho¹t ®éng c«ng vô ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c thèng nhÊt, c«ng khai, tu©n
thñ ph¸p luËt, ®óng thÈm quyÒn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n.
Trªn c¬ së c¸c quan niÖm trªn, cã thÓ hiÓu : "C«ng vô lµ ho¹t ®éng mang tÝnh
quyÒn lùc c«ng, tÝnh ph¸p lý ®−îc thùc thi bëi c¸c c«ng chøc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng
cña Nhµ n−íc trong qu¸ tr×nh qu¶n lý mäi mÆt cña ®êi sèng x∙ héi ".
Ho¹t ®éng c«ng vô cã chøa ®ùng c¸c dÊu hiÖu :
- ChØ ®¹o cña Nhµ n−íc th«ng qua ph¸p luËt ;
- Do ng−êi lµm c«ng cho Nhµ n−íc thùc hiÖn ;
- Sö dông quyÒn lùc c«ng khi tiÕn hµnh ;
- Mang tÝnh ph¸p lý ;
- Phôc vô lîi Ých chung ;
- Do Nhµ n−íc tr¶ c«ng (l−¬ng, phô cÊp).
Nh÷ng tiªu chÝ ®ã nh»m ph©n biÖt mét sè ho¹t ®éng cña mét sè tæ chøc mang tÝnh
x· héi, kh«ng ph¶i c«ng vô.
ë mét sè n−íc, c«ng vô mang tÝnh th−êng xuyªn cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ
n−íc nh»m b¶o ®¶m cho mäi ho¹t ®éng qu¶n lý nhµ n−íc ®−îc thùc hiÖn.
Trong mét thÓ chÕ nhµ n−íc nhÊt ®Þnh, cã 3 nhãm ho¹t ®éng sau :
+ Ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan lËp ph¸p ;
+ Ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan t− ph¸p ;
+ Ho¹t ®éng hµnh ph¸p, thùc thi vµ lµm cho cã hiÖu lùc cña hÖ thèng ph¸p luËt.
(1). Trong Nhµ n−íc phong kiÕn, cã :
+ Vua (víi ®éi ngò t− vÊn) ®Ò ra phÐp n−íc ;
+ Quan, nha, t«i triÓn khai thùc hiÖn ;
+ HÖ thèng xÐt xö cña vua ;
(2). Trong Nhµ n−íc tam quyÒn ph©n lËp (cøng r¾n, mÒm dÎo hoÆc kÕt hîp) cã :
+ HÖ thèng lËp ph¸p th«ng qua thÓ chÕ ;
+ HÖ thèng hµnh ph¸p thùc thi ph¸p luËt, hµnh ph¸p hµnh ®éng ;
+ HÖ thèng toµ ¸n xÐt xö.
(3). Trong Nhµ n−íc quyÒn lùc thèng nhÊt, cã ph©n c«ng, phèi hîp c¸c quyÒn cã :
+ C¬ quan quyÒn lùc nhµ n−íc (®−îc nh©n d©n trao quyÒn) x©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt
+ C¬ quan hµnh ph¸p thùc hiÖn ho¹t ®éng hµnh chÝnh, qu¶n lý (hµnh ph¸p hµnh ®éng) ;
+ Toµ ¸n xÐt xö.
C¸c nhãm ho¹t ®éng ®ã th«ng th−êng kh«ng hoµn toµn g¾n liÒn víi ®éi ngò c«ng chøc,
mµ do c¸c dßng téc kÕ thõa, c¸c nhµ chÝnh trÞ hoÆc cã thÓ do c«ng chøc ®¶m nhËn. Do ®ã,


33 http://www.ebook.edu.vn
nÕu theo mét sè ®Þnh nghÜa nªu trªn, mét sè trong c¸c ho¹t ®éng ®ã kh«ng thuéc kh¸i
niÖm c«ng vô.
Th«ng th−êng c«ng vô chØ ®−îc xem xÐt g¾n liÒn víi c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc
(thùc thi ph¸p luËt).
2.1.2. NÒn c«ng vô
ThuËt ng÷ nÒn c«ng vô (the Civil Service) ®−îc sö dông kh¸ phæ biÕn trong nhiÒu tµi liÖu.
Tuy nhiªn, kh«ng tr¸nh khái sù nhÇm lÉn gi÷a c«ng vô vµ nÒn c«ng vô.
NÕu nh− c«ng vô dïng ®Ó chØ c¸c ho¹t ®éng cô thÓ thùc thi quyÒn lùc qu¶n lý hµnh chÝnh
nhµ n−íc, th× “nÒn c«ng vô” mang ý nghÜa cña hÖ thèng, nghÜa lµ nã chøa ®ùng bªn trong
nã tÊt c¶ c«ng vô vµ c¸c ®iÒu kiÖn (quyÒn lùc ph¸p lý) ®Ó cho c«ng vô ®−îc tiÕn hµnh. Tõ
nghiªn cøu thùc tiÔn, nÒn c«ng vô gåm :
- HÖ thèng ph¸p luËt quy ®Þnh c¸c ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan thùc thi c«ng vô (c¬
quan thùc thi quyÒn hµnh ph¸p, quyÒn qu¶n lý nhµ n−íc). HÖ thèng nµy bao gåm HiÕn
ph¸p, c¸c ®¹o luËt vµ c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt kh¸c do c¸c c¬ quan quyÒn lùc
nhµ n−íc cã thÈm quyÒn ban hµnh.
- HÖ thèng c¸c quy chÕ quy ®Þnh c¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng c«ng vô do
ChÝnh phñ hoÆc c¬ quan hµnh chÝnh nhµ n−íc cã thÈm quyÒn ban hµnh, t¹o thµnh hÖ
thèng thñ tôc hµnh chÝnh, quy t¾c quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn.
- C«ng chøc, víi t− c¸ch lµ nh÷ng chñ thÓ thùc sù tiÕn hµnh c¸c c«ng vô cô thÓ. §©y
lµ h¹t nh©n cña nÒn c«ng vô vµ còng chÝnh lµ yÕu tè b¶o ®¶m cho nÒn c«ng vô hiÖu
lùc, hiÖu qu¶.
- C«ng së lµ n¬i tæ chøc tiÕn hµnh c¸c c«ng vô. C«ng së cÇn ph¶i b¶o ®¶m c¸c ®iÒu
kiÖn cÇn thiÕt ®Ó nh©n d©n ®−îc tiÕp cËn víi c«ng vô thuËn tiÖn khi tiÕn hµnh c«ng
vô. HiÖn nay, nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt cÇn thiÕt ®Ó tiÕn hµnh c«ng vô theo xu thÕ
hiÖn ®¹i (bªn c¹nh c«ng chøc hiÖn ®¹i) cÇn ®−îc quan t©m.
Mét sè n−íc, cã sù ph©n chia c«ng vô theo hÖ thèng thø bËc vµ c«ng viÖc :
- C«ng vô mang tÝnh qu¶n lý hµnh chÝnh vµ mang tÝnh sù nghiÖp (dÞch vô c«ng) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c«ng chøc hµnh chÝnh nhµ n−íc (Trung −¬ng) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c«ng chøc thuéc c¸c céng ®ång l·nh thæ (mang tÝnh tù qu¶n) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c¸c tæ chøc sù nghiÖp (bÖnh viÖn, tr−êng häc).
ë n−íc ta, kh¸i niÖm c«ng vô t−¬ng ®èi réng. Do ®ã khi nghiªn cøu c¸c ®Æc tr−ng c«ng
vô cÇn chó ý ®Ó lµm râ c¸c ®Æc tr−ng cho tõng nhãm.
2.2. Nguyªn t¾c vµ ®Þnh h−íng ho¹t ®éng c«ng vô
§èi t−îng cña c«ng vô lµ c«ng d©n, nh»m buéc c«ng d©n ph¶i tu©n thñ theo quy ®Þnh
vµ phôc vô c«ng d©n. Nh− vËy mèi quan hÖ gi÷a c«ng vô vµ c«ng d©n th«ng th−êng
mang tÝnh mét chiÒu, tÝnh chÊt cña luËt c«ng. TÝnh chÊt mét chiÒu ®ã cña luËt c«ng
còng cã thÓ hiÓu lµ Nhµ n−íc thùc thi c«ng vô v× lîi Ých quèc gia, lîi Ých c«ng kh«ng
cã sù b×nh ®¼ng cña c¸c chñ thÓ tham gia quan hÖ nh− trong luËt t− - d©n luËt.
Trong xu thÕ d©n chñ, më réng sù tham gia cña c«ng d©n vµo c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý
nhµ n−íc, x· héi ®ßi hái Nhµ n−íc phôc vô x· héi nhiÒu h¬n vµ tèt h¬n, ®ßi hái Nhµ
n−íc ph¶i t«n träng nhiÒu cam kÕt h¬n trong tiÕn tr×nh phôc vô x· héi.
a. Mét sè nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ho¹t ®éng c«ng vô
- Nguyªn t¾c tu©n thñ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt.
- Nguyªn t¾c lËp quy d−íi luËt.
- Nguyªn t¾c ®óng thÈm quyÒn, chØ ®−îc phÐp thùc hiÖn trong ph¹m vi c«ng vô (chØ ®−îc
lµm nh÷ng g× ph¸p luËt cho phÐp).
- Nguyªn t¾c chÞu tr¸ch nhiÖm.
34 http://www.ebook.edu.vn
- Nguyªn t¾c thèng nhÊt v× lîi Ých c«ng.
- Nguyªn t¾c c«ng khai.
- Nguyªn t¾c liªn tôc, kÕ thõa.
- Nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ.
b. Mét sè quy ®Þnh mang tÝnh ®Þnh h−íng cho c«ng vô
• HÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô thÈm quyÒn cña c¸c c¬
quan thùc thi c«ng vô gåm: HiÕn ph¸p ; luËt ; c¸c v¨n b¶n ph¸p quy ; c¸c quy chÕ néi bé
c¬ quan.
• C¸c quy ®Þnh vÒ tÝnh chÊt hµnh vi cña c«ng vô gåm : hîp ph¸p ; hîp lý ; mang tÝnh
nh©n ®¹o, nh©n v¨n.
• HÖ thèng thñ tôc hµnh chÝnh quy ®Þnh c¸ch thøc, ph−¬ng thøc tiÕn hµnh c«ng
vô trªn c¸c lÜnh vùc víi môc tiªu : ®¬n gi¶n ; dÔ hiÓu ; dÔ thùc hiÖn ; thèng nhÊt ;
khoa häc.
• Quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm khi cã sai lÇm (vi ph¹m tÝnh hîp ph¸p, tÝnh hîp lý) cña c«ng vô
Mét sè n−íc, cã sù ph©n chia c«ng vô theo hÖ thèng thø bËc vµ c«ng viÖc :
- C«ng vô mang tÝnh qu¶n lý hµnh chÝnh vµ mang tÝnh sù nghiÖp (dÞch vô c«ng) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c«ng chøc hµnh chÝnh nhµ n−íc (Trung −¬ng) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c«ng chøc thuéc c¸c céng ®ång l·nh thæ (mang tÝnh tù qu¶n) ;
- C«ng vô thùc thi bëi c¸c tæ chøc sù nghiÖp (bÖnh viÖn, tr−êng häc).
ë n−íc ta, kh¸i niÖm c«ng vô t−¬ng ®èi réng. Do ®ã khi nghiªn cøu c¸c ®Æc tr−ng
c«ng vô cÇn chó ý ®Ó lµm râ c¸c ®Æc tr−ng cho tõng nhãm.
2.3. Tr¸ch nhiÖm cña c«ng chøc khi thi hµnh c«ng vô
§Ó thùc hiÖn c«ng vô, c«ng chøc ®−îc trao nh÷ng quyÒn h¹n nhÊt ®Þnh t−¬ng øng víi
chøc vô do hä ®¶m nhiÖm. Nh÷ng quyÒn h¹n ®ã lµ ph−¬ng tiÖn c«ng vô, kh«ng ph¶i lµ
®Æc quyÒn cña c«ng chøc. C«ng chøc ph¶i thùc hiÖn c«ng vô theo ph¸p luËt.
Khi thùc thi c«ng vô c«ng chøc ph¶i tËn tuþ, trung thùc, hÕt lßng v× c«ng viÖc ®−îc
giao.
Gi÷ g×n kû luËt lao ®éng cña c¬ quan vµ cña Nhµ n−íc, nghiªm chØnh chÊp hµnh ph¸p
luËt.
B¶o vÖ tµi s¶n nhµ n−íc, sö dông tµi s¶n tiÕt kiÖm, chèng l·ng phÝ tµi s¶n vµ tiÒn b¹c
cña Nhµ n−íc.
Gi÷ g×n bÝ mËt c«ng vô, bÝ mËt nhµ n−íc.
§Êu tranh chèng mäi biÓu hiÖn vi ph¹m ph¸p luËt, kÓ c¶ trong c¬ quan nhµ n−íc vµ
ngoµi x· héi.
Chèng l¹i nh÷ng tËt bÖnh nÒn hµnh chÝnh, quan liªu, h¸ch dÞch,cöa quyÒn, s¸ch nhiÔu,
thê ¬ v« tr¸ch nhiÖm, nÐ tr¸nh tr¸ch nhiÖm, tham nhòng, bÌ ph¸i,..
C«ng chøc ph¶i n¾m v÷ng néi dung c«ng viÖc, am hiÓu chuyªn m«n nghiÖp vô, hiÓu
biÕt ph¸p luËt, n¾m ®−îc quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña m×nh.
Khi tiÕp xóc víi mäi ng−êi ph¶i lÞch sù, khiªm tèn, t«n träng vµ l¾ng nghe ý kiÕn cña
d©n. Kh«ng ®−îc tõ chèi thùc hiÖn c¸c dÞch vô hµnh chÝnh ®èi víi c«ng d©n, c¬ quan, tæ
chøc mµ kh«ng cã c¨n cø ph¸p lý.
C«ng chøc kh«ng ®−îc tù ý ngõng thi hµnh c«ng vô khi ch−a ®−îc sù ®ång ý cña
ng−êi cã thÈm quyÒn, kh«ng ®−îc tuú tiÖn rêi bá c«ng së. Khi gi¶i quyÕt c«ng viÖc ph¶i
khÈn tr−¬ng, tr¸nh phiÒn hµ cho d©n.
C«ng chøc kh«ng ®−îc tuú tiÖn gi¶i ®¸p, h−íng dÉn, gi¶i quyÕt c«ng viÖc tr¸i ph¸p
luËt hoÆc tr¸i víi c¸c quy ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn.


35 http://www.ebook.edu.vn
C«ng chøc ph¶i hoµn thµnh nhiÖm vô ®−îc giao c¶ vÒ sè l−îng vµ chÊt l−îng, chÞu
tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n vÒ kÕt qu¶ c«ng viÖc hay quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt c«ng viÖc cña m×nh.
Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng vô, nÕu c«ng chøc cã hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt g©y
thiÖt h¹i trùc tiÕp vÒ vËt chÊt, quyÒn tù do, lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, tæ chøc th× ph¶i
chÞu tr¸ch nhiÖm c«ng vô. C¸c biÖn ph¸p tr¸ch nhiÖm c«ng vô ®ù¬c ¸p dông theo thñ tôc
tè tông hµnh chÝnh do c¬ quan hµnh chÝnh hoÆc Toµ ¸n hµnh chÝnh ¸p dông.

2.4. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi ph¸n hµnh chÝnh
C¸n bé, c«ng chøc nhµ n−íc, c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc trong qu¸ tr×nh thùc thi
c«ng vô cña m×nh, cã thÓ v× mét lý do nµo ®ã mµ g©y nªn thiÖt h¹i cho c«ng d©n hoÆc c¸c
tæ chøc cã liªn quan. §Ó b¶o vÖ quyÒn vµ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña c¸c c¸ nh©n, tæ chøc,
ph¸p luËt cã quy ®Þnh b¶o ®¶m quyÒn khiÕu kiÖn ®èi víi c¸c hµnh vi sai tr¸i ®ã cña c¸c c¬
quan nhµ n−íc hoÆc c«ng chøc nhµ n−íc.

2.3.1. QuyÒn khiÕu n¹i

KhiÕu l¹i lµ viÖc c¸ nh©n, tæ chøc ®Ò nghÞ c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã thÈm quyÒn
xem xÐt l¹i quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh, hµnh vi hµnh chÝnh hoÆc quyÕt ®Þnh kû luËt c¸n bé,
c«ng chøc khi cã c¨n cø cho r»ng quyÕt ®Þnh hoÆc hµnh vi ®ã lµ tr¸i ph¸p luËt, x©m ph¹m
quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña m×nh.

2.3.2. QuyÒn tè c¸o

Tè c¸o lµ viÖc c«ng d©n b¸o cho c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã thÈm quyÒn vÒ hµnh vi
vi ph¹m ph¸p luËt cña bÊt cø c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n nµo g©y thiÖt h¹i hoÆc ®e do¹ g©y
thiÖt h¹i lîi Ých cña Nhµ n−íc, quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, c¬ quan, tæ chøc.

2.3.3. Tr¸ch nhiÖm vµ thÈm quyÒn cña c¬ quan nhµ n−íc xem xÐt gi¶i quyÕt
khiÕu n¹i, tè c¸o
. ThÈm quyÒn gi¶i quyÕt khiÕu n¹i:
ThÈm quyÒn gi¶i quyÕt khiÕu n¹i ®−îc quy ®Þnh t¹i môc 2, Ch−¬ng II, LuËt khiÕu
n¹i tè c¸o (2004).
- Ng−êi ®øng ®Çu c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc c¸c cÊp cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt
khiÕu n¹i ®èi víi quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh, hµnh vi hµnh chÝnh cña m×nh, cña ng−êi cã tr¸ch
nhiÖm do m×nh qu¶n lý trùc tiÕp.
- QuyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cña Chñ tÞch UBND tØnh, Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬
quan ngang Bé, Tæng Thanh tra nhµ n−íc lµ quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cuèi cïng mµ
néi dung thuéc ph¹m vi qu¶n lý cña m×nh.
- Tæng Thanh tra ChÝnh phñ cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt khiÕu n¹i thuéc thÈm quyÒn cña
Thñ t−íng ChÝnh phñ, hoÆc ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ uû quyÒn.
- Ch¸nh Thanh tra UBND c¸c cÊp gi¶i quyÕt khiÕu n¹i thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt
cña Chñ tÞch UBND cïng cÊp, hoÆc ®−îc chñ tÞch UBND cïng cÊp uû quyÒn.
- Thñ t−íng ChÝnh phñ cã quyÒn gi¶i quyÕt cuèi cïng, ®èi víi nh÷ng khiÕu n¹i mµ Bé
tr−ëng ®· gi¶i quyÕt nh−ng cßn cã khiÕu n¹i, khiÕu n¹i ®Æc biÖt phøc t¹p, xem xÐt l¹i
nh÷ng quyÕt ®Þnh ph¶i gi¶i quyÕt nh÷ng tranh chÊp vÒ thÈm quyÒn gi¶i quyÕt khiÕu n¹i
gi÷a c¸c Bé, ngµnh, ®Þa ph−¬ng.
ThÈm quyÒn gi¶i quyÕt tè c¸o: ®−îc quy ®Þnh t¹i môc 2, ch−¬ng IV, LuËt khiÕu n¹i,
tè c¸o.
Ng−êi bÞ tè c¸o thuéc thÈm quyÒn qu¶n lý cña c¬ quan, tæ chøc nµo th× c¬ quan, tæ
chøc ®ã cã tr¸ch nhiÖm gi¶i quyÕt.

36 http://www.ebook.edu.vn
Ng−êi ®øng ®Çu c¬ quan, tæ chøc bÞ tè c¸o th× ng−êi ®øng ®Çu c¬ quan, tæ chøc cÊp
trªn trùc tiÕp cã tr¸ch nhiÖm gi¶i quyÕt.
C¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông bÞ tè c¸o lµ cã hµnh vi ph¹m téi th× gi¶i quyÕt theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt tè tông h×nh sù.
Ch¸nh thanh tra c¸c cÊp cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt tè c¸o thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt
cña thñ tr−ëng c¬ quan cïng cÊp khi ®−îc giao; xem xÐt, kÕt luËn néi dung tè c¸o mµ thñ
tr−ëng c¬ quan cÊp d−íi trùc tiÕp cña thñ tr−ëng c¬ quan cïng cÊp ®· gi¶i quyÕt nh−ng cã
vi ph¹m ph¸p luËt, kiÕn nghÞ ng−êi ®· gi¶i quyÕt xem xÐt, gi¶i quyÕt l¹i.
Tæng Thanh tra nhµ n−íc cã thÈm quyÒn x¸c minh, kÕt luËn néi dung tè c¸o, kiÕn
nghÞ biÖn ph¸p xö lý tè c¸o thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña Thñ t−íng ChÝnh phñ khi
®−îc giao; xem xÐt, kÕt luËn vÒ néi dung tè c¸o mµ Bé tr−ëng, thñ tr−ëng c¬ quan ngang
Bé, Chñ tÞch UBND tØnh ®· gi¶i quyÕt, trong tr−êng hîp kÕt luËn viÖc gi¶i quyÕt tè c¸o cã
vi ph¹m ph¸p luËt th× kiÕn nghÞ ng−êi ®· gi¶i quyÕt xem xÐt, gi¶i quyÕt l¹i.
Thñ t−íng ChÝnh phñ chØ ®¹o viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng tè c¸o cã néi dung ®Æc biÖt phøc t¹p,
quyÕt ®Þnh xö lý tè c¸o mµ Tæng Thanh tra nhµ n−íc ®· kÕt luËn, kiÕn nghÞ.

2.5. H−íng dÉn viÖc xö lý kû luËt c¸n bé, c«ng chøc
( NghÞ ®Þnh sè: 35/2005/N§-CP, ngµy 17 th¸ng 3/ 2005, vÒ viÖc xö lý kû luËt c¸n
bé, c«ng chøc: Tõ §iÒu 20 ®Õn §iÒu 25)
a. H×nh thøc khiÓn tr¸ch (§iÒu 20)
¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc cã hµnh vi vi ph¹m kû luËt lÇn ®Çu nh−ng ë møc
®é nhÑ.
b. H×nh thøc c¶nh c¸o (§iÒu 21)
¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc ®· bÞ khiÓn tr¸ch mµ t¸i ph¹m hoÆc vi ph¹m ë
møc ®é nhÑ nh−ng khuyÕt ®iÓm cã tÝnh chÊt th−êng xuyªn hoÆc tuy míi vi ph¹m lÇn ®Çu
nh−ng cã tÝnh chÊt t−¬ng ®èi nghiªm träng; vi ph¹m lÇn ®Çu nh−ng liªn quan ®Õn t− c¸ch,
phÈm chÊt cña c¸n bé, c«ng chøc, lµm ¶nh h−ëng ®Õn uy tÝn cña c¬ quan, tæ chøc, ®¬n vÞ;
vi ph¹m nghÜa vô c¸n bé, c«ng chøc liªn quan ®Õn tr¸ch nhiÖm rÌn luyÖn, häc tËp, kû
c−¬ng, t¸c phong cña c¸n bé, c«ng chøc; lµm gi¶ hå s¬, lý lÞch vµ sö dông v¨n b»ng,
chøng chØ kh«ng hîp ph¸p nh−ng ch−a g©y hËu qu¶; vi ph¹m ë møc ®é nhÑ quy ®Þnh
nh÷ng viÖc c¸n bé, c«ng chøc kh«ng ®−îc lµm cña Ph¸p lÖnh C¸n bé, c«ng chøc.
c. H×nh thøc h¹ bËc l−¬ng (§iÒu 22)

¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc vi ph¹m nghÜa vô c¸n bé, c«ng chøc ®ang trong
thêi gian bÞ kû luËt c¶nh c¸o mµ t¸i ph¹m; liªn quan ®Õn ®¹o ®øc c«ng vô vµ vi ph¹m kû
luËt cña c¬ quan, tæ chøc, ®¬n vÞ quy ®Þnh; lµm gi¶ hå s¬, lý lÞch vµ sö dông v¨n b»ng,
chøng chØ kh«ng hîp ph¸p ®Ó ®−îc n©ng bËc l−¬ng hoÆc n©ng ng¹ch; vi ph¹m kû luËt vµ
ph¸p luËt nghiªm träng trong khi thi hµnh nhiÖm vô, c«ng vô; vi ph¹m t−¬ng ®èi nghiªm
träng nh÷ng ®iÒu c¸n bé, c«ng chøc kh«ng ®−îc lµm quy ®Þnh t¹i Ph¸p lÖnh C¸n bé, c«ng
chøc.

d. H×nh thøc h¹ ng¹ch (§iÒu 23)

¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc cã hµnh vi vi ph¹m kû luËt vµ ph¸p luËt trong khi
thi hµnh nhiÖm vô, c«ng vô mµ xÐt thÊy kh«ng ®ñ phÈm chÊt ®¹o ®øc vµ tiªu chuÈn
nghiÖp vô chuyªn m«n cña ng¹ch ®ang ®¶m nhiÖm; vi ph¹m nghiªm träng nh÷ng ®iÒu
c¸n bé, c«ng chøc kh«ng ®−îc lµm quy ®Þnh t¹i Ph¸p lÖnh C¸n bé, c«ng chøc.

37 http://www.ebook.edu.vn
®. H×nh thøc c¸ch chøc (§iÒu 24)

¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc gi÷ chøc vô cã hµnh vi vi ph¹m kû luËt vµ ph¸p
luËt nghiªm träng kh«ng thÓ ®Ó tiÕp tôc ®¶m nhiÖm chøc vô ®−îc giao.

e. H×nh thøc buéc th«i viÖc (§iÒu 25)
- ¸p dông ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc ph¹m téi bÞ Tßa ¸n ph¹t tï giam.
- Héi ®ång kû luËt cã thÓ kiÕn nghÞ ng−êi cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh h×nh thøc kû
luËt buéc th«i viÖc ®èi víi c¸c tr−êng hîp sau:
+ C¸n bé, c«ng chøc ®ang trong thêi gian thi hµnh mét trong c¸c h×nh thøc kû luËt
h¹ ng¹ch, c¸ch chøc mµ t¸i ph¹m hoÆc tiÕp tôc vi ph¹m kû luËt;
+ C¸n bé, c«ng chøc tuy cã hµnh vi vi ph¹m lÇn ®Çu nh−ng tÝnh chÊt vµ møc ®é vi
ph¹m rÊt nghiªm träng, kh«ng cßn xøng ®¸ng ®øng trong ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc;
+ C¸n bé, c«ng chøc sö dông v¨n b»ng, chøng chØ kh«ng hîp ph¸p ®Ó ®−îc tuyÓn
dông vµo c¬ quan, tæ chøc, ®¬n vÞ cña nhµ n−íc;
+ C¸n bé, c«ng chøc nghiÖn ma tóy;
+ C¸n bé, c«ng chøc tù ý bá viÖc vµ ®· ®−îc c¬ quan, tæ chøc, ®¬n vÞ göi giÊy gäi 3
lÇn mµ kh«ng ®Õn.


Ch−¬ng 2
§−êng lèi, quan ®iÓm vÒ GI¸O Dôc
& ®μo t¹o cña §¶ng vμ nhμ n−íc
2.1. Mét sè vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt trong gD& ®T hiÖn nay
(ChiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc 2001 – 2010; Ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè
201/2001/Q§-TTg, ngµy 28 th¸ng 12 n¨m 2001 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ)
2.1.1. T×nh h×nh gi¸o dôc ViÖt Nam hiÖn nay:
A. Nh÷ng thµnh tùu:
B−íc vµo thÕ kû 21, gi¸o dôc ViÖt Nam ®· tr¶i qua 15 n¨m ®æi míi vµ thu ®−îc
nh÷ng thµnh qu¶ quan träng vÒ më réng quy m«, ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc gi¸o dôc vµ
n©ng cÊp c¬ së vËt chÊt cho nhµ tr−êng. Tr×nh ®é d©n trÝ ®−îc n©ng cao. ChÊt l−îng gi¸o
dôc cã nh÷ng chuyÓn biÕn b−íc ®Çu.
a) Mét hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n t−¬ng ®èi hoµn chØnh, thèng nhÊt vµ ®a d¹ng
ho¸ ®· ®−îc h×nh thµnh víi ®Çy ®ñ c¸c cÊp häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o tõ mÇm non ®Õn sau
®¹i häc. M¹ng l−íi c¸c tr−êng phæ th«ng ®−îc x©y dùng réng kh¾p trªn toµn quèc. C¸c
tØnh vµ nhiÒu huyÖn miÒn nói cã tr−êng néi tró vµ b¸n tró cho con em c¸c d©n téc Ýt
ng−êi. C¸c tr−êng, líp trung t©m d¹y nghÒ ph¸t triÓn d−íi nhiÒu h×nh thøc, c¸c líp d¹y
nghÒ ng¾n h¹n ph¸t triÓn m¹nh. C¸c tr−êng ®¹i häc vµ cao ®¼ng ®−îc thµnh lËp ë hÇu hÕt
c¸c khu d©n c− lín cña c¶ n−íc, c¸c vïng, c¸c ®Þa ph−¬ng. C¬ së vËt chÊt kü thuËt c¸c
tr−êng ®−îc n©ng cÊp, c¶i thiÖn. Sè tr−êng líp ®−îc x©y dùng míi theo chuÈn quèc gia
ngµy cµng t¨ng. HÖ thèng gi¸o dôc ®· b−íc ®Çu ®−îc ®a d¹ng ho¸ c¶ vÒ lo¹i h×nh, ph−¬ng
thøc vµ nguån lùc... tõng b−íc hoµ nhËp víi xu thÕ chung cña gi¸o dôc thÕ giíi. Tõ mét
hÖ thèng chØ cã c¸c tr−êng c«ng lËp vµ chñ yÕu lµ lo¹i h×nh chÝnh quy ®Õn nay ®· cã c¸c
tr−êng ngoµi c«ng lËp, cã nhiÒu lo¹i h×nh kh«ng chÝnh quy, cã c¸c tr−êng më, cã 4
ph−¬ng thøc ®µo t¹o tõ xa, ph−¬ng thøc liªn kÕt ®µo t¹o víi n−íc ngoµi. Thùc hiÖn chÕ ®é

38 http://www.ebook.edu.vn
thu häc phÝ víi hÇu hÕt c¸c cÊp häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o sau phæ cËp. Tû lÖ häc sinh, sinh
viªn ngoµi c«ng lËp trong tæng sè häc sinh, sinh viªn ngµy cµng t¨ng, trong n¨m häc 2000
- 2001 chiÕm 66% trÎ em c¸c nhµ trÎ, h¬n 50% häc sinh mÉu gi¸o, h¬n 34% häc sinh
trung häc phæ th«ng, h¬n 11% sinh viªn ®¹i häc.
b) Quy m« gi¸o dôc t¨ng nhanh, b−íc ®Çu ®¸p øng nhu cÇu häc tËp cña x· héi.
N¨m häc 2000 - 2001 cã gÇn 18 triÖu häc sinh phæ th«ng, 820.000 häc sinh häc nghÒ
(130.000 häc nghÒ dµi h¹n), 1 triÖu sinh viªn cao ®¼ng, ®¹i häc. Sè sinh viªn trªn v¹n d©n
®¹t 118, v−ît chØ tiªu ®Þnh h−íng cho n¨m 2000 mµ NghÞ quyÕt Trung −¬ng 2 Kho¸ VIII
®· ®Ò ra. Quy m« ®µo t¹o nghÒ tõ n¨m 1997 ®Õn n¨m 2000 t¨ng 1,8 lÇn. Lùc l−îng lao
®éng ®· qua ®µo t¹o theo c¸c lo¹i h×nh vµ tr×nh ®é kh¸c nhau chiÕm 20% trong tæng sè
lao ®éng c¶ n−íc, ®¹t chØ tiªu ®Þnh h−íng NghÞ quyÕt Trung −¬ng 2 Kho¸ VIII ®· ®Ò ra.
c) C«ng b»ng x· héi trong gi¸o dôc c¬ së vÒ c¬ b¶n ®−îc ®¶m b¶o, gi¸o dôc ë c¸c
vïng d©n téc thiÓu sè cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc, ®· thµnh lËp gÇn 250 tr−êng d©n téc
néi tró vµ h¬n 100 tr−êng b¸n tró. C¶ n−íc ®· hoµn thµnh c«ng t¸c xo¸ mï ch÷, phæ cËp
gi¸o dôc tiÓu häc vµ ®ang thùc hiÖn phæ cËp trung häc c¬ së. GÇn 94% d©n c− tõ 15 tuæi
trë lªn biÕt ch÷; sè n¨m ®i häc trung b×nh ®¹t 7,3. VÒ c¬ b¶n n−íc ta ®· ®¹t ®−îc sù b×nh
®¼ng nam n÷ trong gi¸o dôc c¬ së.
d) C«ng t¸c x· héi ho¸ gi¸o dôc ®· ®em l¹i kÕt qu¶ b−íc ®Çu. C¸c lùc l−îng x· héi
tham gia ngµy cµng tÝch cùc vµo viÖc huy ®éng trÎ ®Õn tr−êng, x©y dùng c¬ së vËt chÊt
cña tr−êng häc, ®Çu t− më tr−êng, ®ãng gãp kinh phÝ cho gi¸o dôc d−íi nhiÒu h×nh thøc
kh¸c nhau. Tû träng nguån kinh phÝ x· héi ®ãng gãp trong tæng kinh phÝ gi¸o dôc ngµy
cµng t¨ng, ®¹t kho¶ng 25% vµo n¨m 2000.
e) ChÊt l−îng gi¸o dôc cã chuyÓn biÕn trªn mét sè mÆt. Tr×nh ®é hiÓu biÕt, n¨ng
lùc tiÕp cËn tri thøc míi cña mét bé phËn häc sinh, sinh viªn ®−îc n©ng cao; gi¸o dôc
trung häc phæ th«ng chuyªn ®¹t tr×nh ®é cao cña khu vùc vµ thÕ giíi, sè häc sinh phæ
th«ng ®¹t c¸c gi¶i quèc gia vµ quèc tÕ ë mét sè m«n häc ngµy cµng t¨ng. Sè ®«ng sinh
viªn tèt nghiÖp ®¹i häc, cao ®¼ng cã hoµi b·o lËp th©n, lËp nghiÖp vµ cã tinh thÇn tù lËp,
n¨ng ®éng. ChÊt l−îng ®µo t¹o cña mét sè ngµnh khoa häc c¬ b¶n vµ khoa häc c«ng nghÖ
®· ®−îc n©ng cao mét b−íc. Gi¸o dôc ®¹i häc ®· tõng b−íc v−¬n lªn, ®µo t¹o ®−îc mét
®éi ngò ®«ng ®¶o c¸n bé khoa häc kü thuËt tõ cö nh©n, th¹c sü cho ®Õn tiÕn sÜ, ®· vµ ®ang
c«ng t¸c vµ cã nh÷ng cèng hiÕn quan träng trong hÇu hÕt c¸c lÜnh vùc kinh tÕ, x· héi.
Nhê nh÷ng thµnh tùu cña gi¸o dôc vµ c¸c lÜnh vùc x· héi kh¸c mµ chØ sè ph¸t triÓn con
ng−êi (HDI) cña n−íc ta theo b¶ng xÕp lo¹i cña Ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn Liªn hiÖp quèc
(UNDP) 10 n¨m gÇn ®©y cã nh÷ng tiÕn bé ®¸ng kÓ: tõ 0,456 - xÕp thø 121 t¨ng lªn 0,682
- xÕp thø 101/174 n−íc. So víi chØ sè ph¸t triÓn kinh tÕ (GDP/ng−êi), HDI v−ît lªn 19
bËc.
Nguyªn nh©n cña nh÷ng thµnh tùu lµ do ®¹i bé phËn nh©n d©n ta cã tinh thÇn hiÕu
häc, ch¨m lo cho viÖc häc tËp cña con em; phÇn lín c¸c nhµ gi¸o tËn tuþ víi nghÒ. §¶ng
vµ Nhµ n−íc ta ®· rÊt quan t©m vµ cã nh÷ng chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch ®óng ®¾n ph¸t triÓn
gi¸o dôc. Thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña Héi nghÞ lÇn thø 2 Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng
Kho¸ VIII vµ thi hµnh LuËt Gi¸o dôc, sù nghiÖp gi¸o dôc ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch
cùc.
ë tÇm vÜ m«, ChÝnh phñ ®· chØ ®¹o triÓn khai phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së
trong c¶ n−íc, ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng; chØ ®¹o x©y dùng vµ triÓn khai
quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng ®¹i häc vµ cao ®¼ng giai ®o¹n 2001-2010; tËp trung x©y
dùng vµ cñng cè hai §¹i häc Quèc gia vµ mét sè tr−êng träng ®iÓm kh¸c; quan t©m nhiÒu
h¬n ®Õn ph¸t triÓn gi¸o dôc cho c¸c vïng s©u, 5 vïng xa, vïng d©n téc Ýt ng−êi; kh¾c
phôc mét b−íc nh÷ng hiÖn t−îng tiªu cùc trong gi¸o dôc. ChÝnh phñ còng ®· tËp trung
hoµn thiÖn tõng b−íc hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« vÒ gi¸o dôc, chØ ®¹o thùc hiÖn c¸c
39 http://www.ebook.edu.vn
gi¶i ph¸p kh¾c phôc c¸c yÕu kÐm, bÊt cËp, ®iÒu chØnh c¬ cÊu vµ n©ng cao chÊt l−îng gi¸o
dôc.
§Çu t− cho gi¸o dôc tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc vµ c¸c nguån kh¸c t¨ng lªn. Ng©n
s¸ch nhµ n−íc dµnh cho gi¸o dôc t¨ng tõ 8% n¨m 1990 lªn tíi 15% n¨m 2000. NhiÒu
ch−¬ng tr×nh, ®Ò ¸n lín huy ®éng ®a d¹ng nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn gi¸o dôc, ®Æc biÖt lµ
cho gi¸o dôc phæ th«ng ®· ®−îc triÓn khai. Ngµnh gi¸o dôc ®· cã mét sè ®æi míi vÒ môc
tiªu gi¸o dôc; ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh gi¸o dôc vµ c¸c nguån kinh phÝ, huy ®éng x· héi
tham gia ph¸t triÓn gi¸o dôc, t¹o c¬ héi cho nhiÒu ng−êi häc tËp, t¨ng c−êng trao ®æi vµ
hîp t¸c quèc tÕ.
C¸c ®oµn thÓ quÇn chóng, c¸c tæ chøc x· héi cã nhiÒu ho¹t ®éng trî gióp ph¸t triÓn
gi¸o dôc. Sù æn ®Þnh chÝnh trÞ, nh÷ng thµnh qu¶ ph¸t triÓn kinh tÕ, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n
d©n cña thêi kú ®æi míi ®· t¹o thªm ®iÒu kiÖn còng nh− m«i tr−êng thuËn lîi cho gi¸o
dôc ph¸t triÓn.
Tãm l¹i, nh÷ng thµnh tùu cña gi¸o dôc ViÖt Nam:
a) Mét hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n t−¬ng ®èi hoµn chØnh, thèng nhÊt vµ ®a d¹ng ho¸ ®·
®−îc h×nh thµnh víi ®Çy ®ñ c¸c cÊp häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o
b) Quy m« gi¸o dôc t¨ng nhanh, b−íc ®Çu ®¸p øng nhu cÇu häc tËp cña x· héi.
c) C«ng b»ng x· héi trong gi¸o dôc c¬ së vÒ c¬ b¶n ®−îc ®¶m b¶o,
d) C«ng t¸c x· héi ho¸ gi¸o dôc ®· ®em l¹i kÕt qu¶ b−íc ®Çu.
e) ChÊt l−îng gi¸o dôc cã chuyÓn biÕn trªn mét sè mÆt.
B. Nh÷ng yÕu kÐm:
MÆc dÇu ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu nªu trªn, nh−ng nh×n chung, gi¸o dôc n−íc ta
cßn yÕu vÒ chÊt l−îng, mÊt c©n ®èi vÒ c¬ cÊu; hiÖu qu¶ gi¸o dôc ch−a cao; gi¸o dôc ch−a
g¾n bã chÆt chÏ víi thùc tiÔn; ®µo t¹o ch−a g¾n víi sö dông; ®éi ngò gi¸o viªn cßn yÕu, c¬
së vËt chÊt cßn thiÕu; ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc vµ c«ng t¸c qu¶n lý
chËm ®æi míi; mét sè hiÖn t−îng tiªu cùc, thiÕu kû c−¬ng chËm ®−îc kh¾c phôc.
a) ChÊt l−îng gi¸o dôc nãi chung cßn thÊp mét mÆt ch−a tiÕp cËn ®−îc víi tr×nh ®é
tiªn tiÕn trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi, mÆt kh¸c ch−a ®¸p øng víi c¸c ngµnh nghÒ trong
x· héi. Häc sinh, sinh viªn tèt nghiÖp cßn h¹n chÕ vÒ n¨ng lùc t− duy s¸ng t¹o, kü n¨ng
thùc hµnh, kh¶ n¨ng thÝch øng víi nghÒ nghiÖp; kû luËt lao ®éng, tinh thÇn hîp t¸c vµ
c¹nh tranh lµnh m¹nh ch−a cao; kh¶ n¨ng tù lËp nghiÖp cßn h¹n chÕ.
b) HiÖu qu¶ ho¹t ®éng gi¸o dôc ch−a cao. Tû lÖ häc sinh tèt nghiÖp cuèi cÊp so víi
nhËp häc ®Çu cÊp cßn thÊp, nhÊt lµ ë vïng nói, vïng s©u, vïng xa (n¨m häc 1999 - 2000
tû lÖ nµy ë tiÓu häc vµ trung häc c¬ së xÊp xØ 70%, ë trung häc phæ th«ng 78%). Tû lÖ lao
®éng ®· qua ®µo t¹o cßn thÊp; cßn nhiÒu häc sinh, sinh viªn sau khi tèt nghiÖp ch−a cã
viÖc lµm.
c) C¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu vïng miÒn ®· ®−îc kh¾c phôc mét
b−íc song vÉn cßn mÊt c©n ®èi. C«ng t¸c chØ ®¹o còng nh− t©m lý x· héi vÉn cßn nÆng vÒ
®µo t¹o ®¹i häc, ch−a chó träng ®óng møc ®Õn ®µo t¹o nghÒ, ®Æc biÖt lµ nghÒ tr×nh ®é cao.
ViÖc t¨ng quy m« ®µo t¹o trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y chñ yÕu diÔn ra ë bËc ®¹i häc;
tû lÖ häc sinh, sinh viªn cao ®¼ng kü thuËt, c«ng nghÖ, trung häc chuyªn nghiÖp vµ häc
nghÒ cßn thÊp vµ t¨ng chËm. C«ng t¸c dù b¸o, quy ho¹ch ®Þnh h−íng ngµnh nghÒ ®µo t¹o
ch−a tèt.
Häc sinh, sinh viªn ch−a ®−îc nhµ tr−êng h−íng dÉn ®Çy ®ñ vÒ nghÒ nghiÖp vµ
t¹o kh¶ n¨ng tù lËp nghiÖp. C¸c c¬ së gi¸o dôc, nhÊt lµ gi¸o dôc ®¹i häc vµ gi¸o dôc nghÒ
nghiÖp tËp trung qu¸ nhiÒu vµo c¸c thµnh phè lín, khu c«ng nghiÖp lín. Gi¸o dôc ë vïng
40 http://www.ebook.edu.vn
s©u, vïng xa, vïng ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè cßn khã kh¨n. Ch−a chó träng ®óng
møc ®Õn c¸c h×nh thøc gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy, gi¸o dôc bªn ngoµi nhµ tr−êng, ®Æc
biÖt cho nh÷ng ng−êi ®ang lao ®éng.
d) §éi ngò nhµ gi¸o thiÕu vÒ sè l−îng vµ nh×n chung thÊp vÒ chÊt l−îng, ch−a ®¸p
øng ®−îc yªu cÇu võa ph¶i t¨ng nhanh quy m« võa ph¶i ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l−îng,
hiÖu qu¶ gi¸o dôc. §Æc biÖt lµ ®éi ngò gi¶ng viªn c¸c tr−êng ®¹i häc Ýt cã ®iÒu kiÖn
th−êng xuyªn tiÕp cËn, cËp nhËt tri thøc vµ nh÷ng thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ míi cña
thÕ giíi.
e) C¬ së vËt chÊt cña nhµ tr−êng cßn thiÕu thèn. Ch−a thanh to¸n hÕt c¸c líp häc 3
ca; vÉn cßn c¸c líp häc tranh tre nøa l¸ ë miÒn nói, vïng s©u, vïng xa. Th− viÖn, trang
thiÕt bÞ phôc vô gi¶ng d¹y vµ häc tËp cßn rÊt thiÕu vµ l¹c hËu.
g) Ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chËm ®æi míi, chËm hiÖn ®¹i
ho¸. Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cßn mang nÆng tÝnh hµn l©m, kinh viÖn, nÆng vÒ thi cö; ch−a
chó träng ®Õn tÝnh s¸ng t¹o, n¨ng lùc thùc hµnh vµ h−íng nghiÖp; ch−a g¾n bã chÆt chÏ
víi nhu cÇu cña thùc tiÔn ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi còng nh− nhu cÇu cña ng−êi häc; ch−a
g¾n bã hiÖu qu¶ víi nghiªn cøu khoa häc - c«ng nghÖ vµ triÓn khai øng dông. Gi¸o dôc trÝ
lùc ch−a kÕt hîp h÷u c¬ víi gi¸o dôc phÈm chÊt ®¹o ®øc, nh©n c¸ch c«ng d©n, tr¸ch
nhiÖm ®èi víi x· héi, ý thøc tù t«n d©n téc...ChÕ ®é thi cö cßn l¹c hËu. C¸ch tuyÓn sinh
®¹i häc cßn nÆng nÒ vµ tèn kÐm
h) C«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc cßn kÐm hiÖu qu¶. Mét sè hiÖn t−îng tiªu cùc, thiÕu kû
c−¬ng trong gi¸o dôc ch−a ®−îc ng¨n chÆn kÞp thêi. C¸c hiÖn t−îng th−¬ng m¹i ho¸ gi¸o
dôc nh−: mua b»ng, b¸n ®iÓm, tuyÓn sinh v−ît chØ tiªu, thu chi sai nguyªn t¾c lµm ¶nh
h−ëng ®Õn uy tÝn cña nhµ tr−êng, cña nhµ gi¸o. HiÖn t−îng gian lËn trong kiÓm tra, thi cö
cña häc sinh, sinh viªn ¶nh h−ëng xÊu ®Õn nh©n c¸ch vµ th¸i ®é lao ®éng cña ng−êi häc
sau nµy. Ma tuý vµ c¸c tÖ n¹n x· héi ®· x©m nhËp vµo nhµ tr−êng. Nh×n chung, chÊt
l−îng vµ hiÖu qu¶ n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc vµ båi d−ìng nh©n tµi cßn thÊp, ch−a
®¸p øng ®−îc nhu cÇu cña ®Êt n−íc trong giai ®o¹n ph¸t triÓn míi.
Nguyªn nh©n cña nh÷ng yÕu kÐm, bÊt cËp tr−íc hÕt lµ do nh÷ng yÕu tè chñ quan,
tr×nh ®é qu¶n lý gi¸o dôc ch−a theo kÞp víi thùc tiÔn vµ nhu cÇu ph¸t triÓn khi nÒn kinh tÕ
®ang chuyÓn tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa; ch−a
phèi hîp tèt vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån lùc cña Nhµ n−íc vµ x· héi; chËm ®æi míi c¶
vÒ t− duy vµ ph−¬ng thøc qu¶n lý; chËm ®Ò ra c¸c ®Þnh h−íng chiÕn l−îc vµ chÝnh s¸ch vÜ
m« ®óng ®¾n ®Ó xö lý mèi t−¬ng quan lín gi÷a quy m«, chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ trong gi¸o
dôc. C¸c v¨n b¶n ph¸p quy vÒ gi¸o dôc ch−a ®−îc ban hµnh kÞp thêi. C«ng t¸c thanh tra
gi¸o dôc cßn yÕu vµ ch−a ®−îc quan t©m ®óng møc. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ lý luËn ph¸t triÓn
gi¸o dôc trong giai ®o¹n míi ch−a ®−îc quan t©m nghiªn cøu ®óng møc ®Ó ®Þnh h−íng
c¸c ho¹t ®éng thùc tiÔn. N¨ng lùc cña c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc c¸c cÊp ch−a ®−îc chó
träng n©ng cao. Mét sè c¸n bé qu¶n lý vµ gi¸o viªn suy gi¶m vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc.
Quan ®iÓm "gi¸o dôc lµ quèc s¸ch hµng ®Çu" cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ch−a ®−îc nhËn thøc
®Çy ®ñ vµ thùc sù chØ ®¹o hµnh ®éng trong mét bé phËn c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý c¸c cÊp.
Gi¸o dôc vÉn ®−îc xem nh− lµ c«ng viÖc riªng cña ngµnh gi¸o dôc; ch−a t¹o ra ®−îc sù
liªn kÕt, phèi hîp ®ång bé gi÷a c¸c ngµnh c¸c cÊp, c¸c lùc l−îng x· héi vµ ngµnh gi¸o
dôc ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp gi¸o dôc; viÖc kÕt hîp gi¸o dôc nhµ tr−êng víi gi¸o dôc gia
®×nh vµ gi¸o dôc ngoµi x· héi ch−a ®−îc quan t©m ®óng møc.
VÒ mÆt kh¸ch quan, trong nh÷ng n¨m qua gi¸o dôc n−íc ta chÞu mét søc Ðp rÊt lín
vÒ nhu cÇu häc tËp ngµy cµng t¨ng do d©n sè vµ tr×nh ®é d©n trÝ t¨ng, song lao ®éng d−
thõa nhiÒu, kh¶ n¨ng sö dông lao ®éng cña nÒn kinh tÕ cßn h¹n chÕ, kh¶ n¨ng ®Çu t− cho
gi¸o dôc cßn h¹n hÑp. §Êt n−íc chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ thùc hiÖn chÝnh


41 http://www.ebook.edu.vn
s¸ch më cöa ®ang lµm thay ®æi thang gi¸ trÞ x· héi, phÈm chÊt cña ng−êi lao ®éng... §iÒu
®ã ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn ®Þnh h−íng ph¸t triÓn nh©n c¸ch ng−êi häc.
Gi¸o dôc n−íc ta ch−a cã nh÷ng biÖn ph¸p hiÖu qu¶ ®Ó t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn
nh÷ng thay ®æi ®ã. Nh÷ng chËm trÔ trong viÖc c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n−íc, trong viÖc
®æi míi qu¶n lý kinh tÕ, tµi chÝnh, sö dông lao ®éng, chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng... còng lµ
nh÷ng yÕu tè c¶n trë viÖc gi¶i quyÕt cã hiÖu qu¶ nh÷ng v−íng m¾c cña ngµnh gi¸o dôc
trong viÖc huy ®éng søc m¹nh tæng hîp cña toµn x· héi v× sù nghiÖp ph¸t triÓn gi¸o dôc
®Ó t¹o mét sù t¨ng tr−ëng nhanh chãng, ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu rÊt cao cña qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc.
N−íc ta cßn nghÌo, thu nhËp quèc d©n trªn ®Çu ng−êi thÊp, nguån tµi chÝnh, c¬ së
vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ ®Çu t− cho gi¸o dôc cßn nhiÒu thiÕu thèn, trong lóc nhu cÇu cña x· héi
®èi víi gi¸o dôc t¨ng nhanh. Trong bèi c¶nh ®ã, dï cßn nh÷ng yÕu kÐm vµ bÊt cËp nªu
trªn, nh÷ng thµnh tùu gi¸o dôc ®· ®¹t trong nh÷ng n¨m võa qua lµ rÊt ®¸ng tr©n träng.
Tãm l¹i, nh÷ng yÕu kÐm cña gi¸o dôc ViÖt Nam:
a) ChÊt l−îng gi¸o dôc nãi chung cßn thÊp
b) HiÖu qu¶ ho¹t ®éng gi¸o dôc ch−a cao.
c) C¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu vïng miÒn ®· ®−îc kh¾c phôc mét b−íc
song vÉn cßn mÊt c©n ®èi.
d) §éi ngò nhµ gi¸o thiÕu vÒ sè l−îng vµ nh×n chung thÊp vÒ chÊt l−îng
e) C¬ së vËt chÊt cña nhµ tr−êng cßn thiÕu thèn.
g) Ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc chËm ®æi míi, chËm hiÖn ®¹i ho¸.
h) C«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc cßn kÐm hiÖu qu¶.

C. Bèi c¶nh vμ thêi c¬, th¸ch thøc ®èi víi
gi¸o dôc n−íc ta trong vμi thËp kû tíi:
C1. Bèi c¶nh quèc tÕ:
a) Cuéc c¸ch m¹ng khoa häc - c«ng nghÖ sÏ tiÕp tôc ph¸t triÓn víi nh÷ng b−íc tiÕn
nh¶y vät trong thÕ kû 21, ®−a thÕ giíi chuyÓn tõ kû nguyªn c«ng nghiÖp sang kû nguyªn
th«ng tin vµ ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc, ®ång thêi t¸c ®éng tíi tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc, lµm biÕn
®æi nhanh chãng vµ s©u s¾c ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña x· héi. Kho¶ng c¸ch gi÷a
c¸c ph¸t minh khoa häc- c«ng nghÖ vµ ¸p dông vµo thùc tiÔn ngµy cµng thu hÑp l¹i; kho
tµng kiÕn thøc cña nh©n lo¹i ngµy cµng ®a d¹ng, phong phó vµ t¨ng theo cÊp sè nh©n.
b) Toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ mét xu thÕ kh¸ch quan, võa lµ qu¸
tr×nh hîp t¸c ®Ó ph¸t triÓn võa lµ qu¸ tr×nh ®Êu tranh cña c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn ®Ó b¶o
vÖ lîi Ých quèc gia. Sù c¹nh tranh kinh tÕ gi÷a c¸c quèc gia sÏ ngµy cµng quyÕt liÖt h¬n
®ßi hái ph¶i t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, n©ng cao chÊt l−îng hµng ho¸ vµ ®æi míi c«ng nghÖ
mét c¸ch nhanh chãng. C¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng, m¹ng viÔn th«ng, Internet t¹o
thuËn lîi cho giao l−u vµ héi nhËp v¨n ho¸, ®ång thêi còng ®ang diÔn ra cuéc ®Êu tranh
gay g¾t ®Ó b¶o tån b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc.
Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc - c«ng nghÖ, sù ph¸t triÓn n¨ng ®éng cña c¸c
nÒn kinh tÕ, qu¸ tr×nh héi nhËp vµ toµn cÇu ho¸ ®ang lµm cho viÖc rót ng¾n kho¶ng c¸ch
vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn gi÷a c¸c n−íc trë nªn hiÖn thùc h¬n vµ nhanh h¬n. Khoa häc - c«ng
nghÖ trë thµnh ®éng lùc c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Gi¸o dôc lµ nÒn t¶ng cña
sù ph¸t triÓn khoa häc - c«ng nghÖ, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®¸p øng nhu cÇu cña x· héi
hiÖn ®¹i vµ ®ãng vai trß chñ yÕu trong viÖc n©ng cao ý thøc d©n téc, tinh thÇn tr¸ch nhiÖm
vµ n¨ng lùc cña c¸c thÕ hÖ hiÖn nay vµ mai sau.
42 http://www.ebook.edu.vn
c) §æi míi gi¸o dôc ®ang diÔn ra trªn quy m« toµn cÇu. Bèi c¶nh trªn ®· t¹o nªn
nh÷ng thay ®æi s©u s¾c trong gi¸o dôc, tõ quan niÖm vÒ chÊt l−îng gi¸o dôc, x©y dùng
nh©n c¸ch ng−êi häc ®Õn c¸ch tæ chøc qu¸ tr×nh vµ hÖ thèng gi¸o dôc. Nhµ tr−êng tõ chç
khÐp kÝn chuyÓn sang më cöa réng r·i, ®èi tho¹i víi x· héi vµ g¾n bã chÆt chÏ víi nghiªn
cøu khoa häc - c«ng nghÖ vµ øng dông; nhµ gi¸o thay v× chØ truyÒn ®¹t tri thøc, chuyÓn
sang cung cÊp cho ng−êi häc ph−¬ng ph¸p thu nhËn th«ng tin mét c¸ch hÖ thèng, cã t−
duy ph©n tÝch vµ tæng hîp. §Çu t− cho gi¸o dôc tõ chç ®−îc xem lµ phóc lîi x· héi
chuyÓn sang ®Çu t− cho ph¸t triÓn.
V× vËy, c¸c quèc gia, tõ nh÷ng n−íc ®ang ph¸t triÓn ®Õn nh÷ng n−íc ph¸t triÓn ®Òu
nhËn thøc ®−îc vai trß vµ vÞ trÝ hµng ®Çu cña gi¸o dôc, ®Òu ph¶i ®æi míi gi¸o dôc ®Ó cã
thÓ ®¸p øng mét c¸ch n¨ng ®éng h¬n, hiÖu qu¶ h¬n, trùc tiÕp h¬n nh÷ng nhu cÇu cña sù
ph¸t triÓn ®Êt n−íc.
C2. Bèi c¶nh trong n−íc:
§¹i héi IX cña §¶ng ®· tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh r»ng trªn c¬ së n¾m v÷ng hai nhiÖm
vô chiÕn l−îc x©y dùng chñ nghÜa x· héi vµ b¶o vÖ Tæ quèc; trong thêi gian tõ nay ®Õn
n¨m 2010 ®Êt n−íc ta ra khái t×nh tr¹ng kÐm ph¸t triÓn n©ng cao râ rÖt ®êi sèng vËt chÊt
vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, t¹o nÒn t¶ng ®Ó ®Õn n¨m 2020 n−íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét
n−íc c«ng nghiÖp theo h−íng hiÖn ®¹i. Con ®−êng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña
n−íc ta cÇn vµ cã thÓ rót ng¾n thêi gian so víi c¸c n−íc ®i tr−íc, võa cã nh÷ng b−íc tuÇn
tù, võa cã nh÷ng b−íc nh¶y vät. §Ó ®i t¾t ®ãn ®Çu tõ mét ®Êt n−íc kÐm ph¸t triÓn th×
vai trß cña gi¸o dôc vµ khoa häc c«ng nghÖ l¹i cµng cã tÝnh quyÕt ®Þnh. Gi¸o dôc ph¶i ®i
tr−íc mét b−íc, n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc vµ båi d−ìng nh©n tµi ®Ó thùc hiÖn
thµnh c«ng c¸c môc tiªu cña ChiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. ë n−íc ta, qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®−îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn tån t¹i nhiÒu h×nh thøc së
h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ
nghÜa. S¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn lµm cho thÞ tr−êng lao ®éng ®−îc më réng, nhu cÇu
häc tËp t¨ng lªn; mÆt kh¸c, còng lµm thay ®æi quan niÖm vÒ gi¸ trÞ, ¶nh h−ëng ®Õn viÖc
lùa chän ngµnh nghÒ, ®éng c¬ häc tËp, c¸c quan hÖ trong nhµ tr−êng vµ ngoµi x· héi. Tù
do c¹nh tranh lµm ph©n ho¸ giµu nghÌo, lµm t¨ng thªm sù c¸ch biÖt vÒ c¬ héi häc tËp gi÷a
c¸c tÇng líp d©n c−.
X· héi t¹o ®iÒu kiÖn cho gi¸o dôc ph¸t triÓn, ®ång thêi còng ®ßi hái gi¸o dôc ph¶i
phôc vô ®¾c lùc cho x· héi; kÞp thêi ®iÒu chØnh c¬ cÊu vµ quy m«, n©ng cao tr×nh ®é ®µo
t¹o ®¸p øng c¸c nhu cÇu ®a d¹ng cña thùc tiÔn, t¨ng hiÖu qu¶ gi¸o dôc, nh¹y bÐn vµ thÝch
øng nhanh víi nh÷ng biÕn ®éng cña nhu cÇu nh©n lùc. Gi¸o dôc cÇn ph¶i ®Þnh h−íng l¹i
quan niÖm vÒ c¸c gi¸ trÞ; båi d−ìng phÈm chÊt nh©n c¸ch míi, n¨ng lùc míi vµ ®¶m b¶o
c«ng b»ng vÒ c¬ héi häc tËp ë mäi cÊp bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o cho mäi tÇng líp nh©n
d©n.
C3. Thêi c¬ vµ th¸ch thøc:
Bèi c¶nh quèc tÕ vµ trong n−íc võa t¹o thêi c¬ lín võa ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc
kh«ng nhá cho gi¸o dôc n−íc ta. Sù ®æi míi vµ ph¸t triÓn gi¸o dôc ®ang diÔn ra ë quy m«
toµn cÇu t¹o c¬ héi tèt ®Ó gi¸o dôc ViÖt Nam nhanh chãng tiÕp cËn víi c¸c xu thÕ míi, tri
thøc míi, nh÷ng c¬ së lý luËn, ph−¬ng thøc tæ chøc, néi dung gi¶ng d¹y hiÖn ®¹i vµ tËn
dông c¸c kinh nghiÖm quèc tÕ ®Ó ®æi míi vµ ph¸t triÓn.
§¶ng, Nhµ n−íc vµ nh©n d©n ta ngµy cµng coi träng vai trß cña gi¸o dôc, quan t©m
nhiÒu h¬n vµ ®ßi hái gi¸o dôc ph¶i ®æi míi vµ ph¸t triÓn ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng lín
cña mäi tÇng líp nh©n d©n vÒ häc tËp vµ tiÕp thu nh÷ng kiÕn thøc, kü n¨ng nghÒ nghiÖp,
rÌn luyÖn nh÷ng phÈm chÊt, n¨ng lùc cÇn thiÕt trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸ ®Êt n−íc vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ.

43 http://www.ebook.edu.vn
Gi¸o dôc n−íc ta ph¶i v−ît qua kh«ng chØ nh÷ng th¸ch thøc riªng cña gi¸o dôc
ViÖt Nam mµ c¶ nh÷ng th¸ch thøc chung cña gi¸o dôc thÕ giíi. Mét mÆt ph¶i kh¾c phôc
nh÷ng yÕu kÐm bÊt cËp, ph¸t triÓn m¹nh mÏ ®Ó thu hÑp kho¶ng c¸ch víi nh÷ng nÒn gi¸o
dôc tiªn tiÕn còng ®ang ®æi míi vµ ph¸t triÓn. MÆt kh¸c, ph¶i kh¾c phôc sù mÊt c©n ®èi
gi÷a yªu cÇu ph¸t triÓn nhanh quy m« vµ nguån lùc cßn h¹n chÕ, gi÷a yªu cÇu ph¸t triÓn
nhanh quy m« vµ ®ßi hái gÊp rót n©ng cao chÊt l−îng; gi÷a yªu cÇu võa t¹o ®−îc chuyÓn
biÕn c¬ b¶n, toµn diÖn võa gi÷ ®−îc sù æn ®Þnh t−¬ng ®èi cña hÖ thèng gi¸o dôc.
Thùc tiÔn chuyÓn ®æi c¬ chÕ vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®ßi hái gi¸o dôc ph¶i tiÕp cËn vµ
thÝch nghi víi c¬ chÕ míi, ph¶i lu«n ph¸t triÓn vµ ®i tr−íc mét b−íc ®ãn ®Çu sù ph¸t triÓn
cña x· héi. D©n téc ta cã truyÒn thèng yªu n−íc, lao ®éng cÇn cï, tinh thÇn hiÕu häc,
n¨ng lùc tiÕp thu, vËn dông tri thøc vµ kü n¨ng míi. CÇn ph¸t huy nh÷ng lîi thÕ ®ã ®Ó
v−ît qua th¸ch thøc, tranh thñ thêi c¬ x©y dùng mét nÒn gi¸o dôc tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i,
h−íng tíi mét x· héi häc tËp, nh»m ®¸p øng nhu cÇu ®µo t¹o nguån nh©n lùc, n©ng cao
phÈm chÊt toµn diÖn cña con ng−êi ViÖt Nam trong thêi ®¹i míi, thóc ®Èy tiÕn bé x· héi.
2.1.2. C¸c quan ®iÓm chØ ®¹o ph¸t triÓn GD;
- Gi¸o dôc lµ quèc s¸ch hµng ®Çu. Ph¸t triÓn gi¸o dôc lµ nÒn t¶ng, nguån
nh©n lùc chÊt l−îng cao lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp
CN ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn x· héi, t¨ng tr−ëng kinh tÕ
nhanh vµ bÒn v÷ng.
- X©y dùng nÒn gi¸o dôc cã tÝnh nh©n d©n, d©n téc, khoa häc, hiÖn ®¹i, theo
®Þnh h−íng XHCN, lÊy CN M¸c-Lªnin vµ t− t−ëng Hå ChÝ Minh lµm nÒn t¶ng.
Thùc hiÖn c«ng b»ng XH trong gi¸o dôc, t¹o c¬ héi b×nh ®¼ng ®Ó ai còng ®−îc häc
hµnh. Nhµ n−íc vµ XH cã c¬ chÕ, chÝnh s¸ch gióp ®ì ng−êi nghÌo häc tËp, khuyÕn
khÝch nh÷ng ng−êi häc giái ph¸t triÓn tµi n¨ng.
- Ph¸t triÓn gi¸o dôc ph¶i g¾n víi nhu cÇu ph¸t triÓn KT - XH, tiÕn bé khoa
häc - c«ng nghÖ, cñng cè quèc phßng- an ninh; thùc hiÖn nguyªn lý gi¸o dôc: häc
®i ®«i víi hµnh, gi¸o dôc kÕt hîp víi L§-SX, lÝ luËn g¾n liÒn víi thùc tiÔn, gi¸o
dôc nhµ tr−êng, kÕt hîp víi gi¸o dôc gia ®×nh vµ gi¸o dôc x· héi.
- Gi¸o dôc lµ sù nghiÖp cña §¶ng, NN vµ cña toµn d©n. X©y dùng x· héi häc
tËp, nhµ n−íc gi÷ vai trß chñ ®¹o trong ph¸t triÓn gi¸o dôc; ®Èy m¹nh x· héi ho¸
gi¸o dôc.
2.1.3. Môc tiªu vμ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn Gi¸o Dôc
A. Môc tiªu chung
a. T¹o b−íc chuyÓn biÕn c¬ b¶n vÒ chÊt l−îng gi¸o dôc theo h−íng tiÕp cËn
víi tr×nh ®é tiªn tiÕn cu¶ thÕ giíi, phï hîp víi thùc tiÔn VN, phôc vô thiÕt thùc cho
sù ph¸t triÓn KT -XH cña ®Êt n−íc; cña tõng vïng, tõng ®Þa ph−¬ng; h−íng tíi mét
x· héi häc tËp. PhÊn ®Êu ®−a nÒn gi¸o dôc n−íc ta tho¸t khái t×nh tr¹ng tôt hËu trªn
mét sè lÜnh vùc so víi c¸c n−íc ph¸t triÓn trong khu vùc.
b. ¦u tiªn n©ng cao chÊt l−îng ®µo t¹o nh©n lùc, ®Æc biÖt chó träng nh©n lùc
khoa häc - c«ng nghÖ tr×nh ®é cao, c¸n bé qu¶n lý, c«ng nh©n giái vµ c«ng nh©n kü
thuËt lµnh nghÒ trùc tiÕp gãp phÇn n©ng cao søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ; ®Èy
nhanh tiÕn ®é thùc hiÖn phæ cËp THCS.
c. §æi míi môc tiªu, néi dung, ph−¬ng ph¸p, ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc c¸c cÊp
bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o; ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o ®¸p øng yªu cÇu võa t¨ng
quy m«, võa n©ng cao chÊt l−îng, hiÖu qu¶ vµ ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y - häc; ®æi
míi qu¶n lý gi¸o dôc ®µo t¹o c¬ së ph¸p lý vµ ph¸t huy néi lùc ph¸t triÓn gi¸o dôc.

44 http://www.ebook.edu.vn
B. Môc tiªu ph¸t triÓn c¸c cÊp bËc häc, tr×nh ®é vµ lo¹i h×nh gi¸o dôc:
§ång thêi víi viÖc t¨ng c−êng chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶, tiÕp tôc më réng qui m« c¸c cÊp
bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o, phï hîp víi c¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu vïng
miÒn cña nh©n lùc. N©ng tØ lÖ lao ®éng ®· qua ®µo t¹o ë c¸c tr×nh ®é vµo n¨m 2010 ®¹t
40%, trong ®ã tõ cao ®¼ng trë lªn 6%, trung häc chuyªn nghiÖp 8%, c«ng nh©n kü thuËt
26%. Thùc hiÖn phæ cËp trung häc c¬ së trong c¶ n−íc.
Thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi trong gi¸o dôc vµ t¹o c¬ héi häc tËp ngµy cµng tèt h¬n cho
c¸c tÇng líp nh©n d©n, ®Æc biÖt lµ ë c¸c vïng cßn nhiÒu khã kh¨n.
a) Gi¸o dôc mÇm non: N©ng cao chÊt l−îng ch¨m sãc gi¸o dôc trÎ tr−íc 6 tuæi, t¹o
c¬ së ®Ó trÎ ph¸t triÓn toµn diÖn vÒ thÓ chÊt, t×nh c¶m, trÝ tuÖ, thÈm mü; më réng hÖ thèng
nhµ trÎ vµ tr−êng líp mÉu gi¸o trªn mäi ®Þa bµn d©n c−, ®Æc biÖt ë n«ng th«n vµ nh÷ng
vïng khã kh¨n; t¨ng c−êng c¸c ho¹t ®éng phæ biÕn kiÕn thøc vµ t− vÊn nu«i d¹y trÎ cho
c¸c gia ®×nh.
§Õn n¨m 2010 hÇu hÕt trÎ em ®Òu ®−îc ch¨m sãc, gi¸o dôc b»ng nh÷ng h×nh thøc thÝch
hîp. T¨ng tû lÖ trÎ d−íi 3 tuæi ®Õn nhµ trÎ tõ 12% n¨m 2000 lªn 15% n¨m
2005 vµ 18% n¨m 2010. §èi víi trÎ 3 - 5 tuæi t¨ng tû lÖ ®Õn tr−êng, líp mÉu gi¸o tõ 50%
n¨m 2000 lªn 58% vµo n¨m 2005 vµ 67% vµo n¨m 2010; riªng trÎ em 5 tuæi t¨ng tû lÖ
huy ®éng ®Õn mÉu gi¸o ®Ó chuÈn bÞ vµo líp 1 tõ 81% n¨m 2000 lªn 85% vµo n¨m 2005
vµ 95% vµo n¨m 2010. Gi¶m tØ lÖ suy dinh d−ìng cña trÎ trong c¸c c¬ së gi¸o dôc mÇm
non xuèng d−íi 20% vµo n¨m 2005, d−íi 15% vµo n¨m 2010.
b) Gi¸o dôc phæ th«ng:
Thùc hiÖn gi¸o dôc toµn diÖn vÒ ®øc, trÝ, thÓ, mü. Cung cÊp häc vÊn phæ th«ng c¬ b¶n, hÖ
thèng vµ cã tÝnh h−íng nghiÖp; tiÕp cËn tr×nh ®é c¸c n−íc ph¸t triÓn trong khu vùc. X©y
dùng th¸i ®é häc tËp ®óng ®¾n, ph−¬ng ph¸p häc tËp chñ ®éng, tÝch cùc, s¸ng t¹o; lßng
ham häc, ham hiÓu biÕt, n¨ng lùc tù häc, n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc vµo cuéc sèng.
TiÓu häc: Ph¸t triÓn nh÷ng ®Æc tÝnh tù nhiªn tèt ®Ñp cña trÎ em, h×nh thµnh ë häc sinh
lßng ham hiÓu biÕt vµ nh÷ng ®øc tÝnh, kü n¨ng c¬ b¶n ®Çu tiªn ®Ó t¹o høng thó häc tËp vµ
häc tËp tèt. Cñng cè vµ n©ng cao thµnh qu¶ phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc trong c¶ n−íc.
T¨ng tû lÖ huy ®éng häc sinh trong ®é tuæi ®Õn tr−êng tõ 95% n¨m 2000 lªn 97% n¨m
2005 vµ 99% n¨m 2010.
Trung häc c¬ së: Cung cÊp cho häc sinh häc vÊn phæ th«ng c¬ së vµ nh÷ng hiÓu biÕt
ban ®Çu vÒ kü thuËt vµ h−íng nghiÖp ®Ó thùc hiÖn ph©n luång sau trung häc c¬ së, t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó häc sinh tiÕp tôc häc tËp hoÆc ®i vµo cuéc sèng lao ®éng. §¹t chuÈn phæ cËp
trung häc c¬ së ë c¸c thµnh phè, ®« thÞ, vïng kinh tÕ ph¸t triÓn vµo n¨m 2005, trong c¶
n−íc vµo n¨m 2010. T¨ng tû lÖ häc sinh trung häc c¬ së trong ®é tuæi tõ 74% n¨m 2000
lªn 80% vµo n¨m 2005 vµ 90% vµo n¨m 2010.
Trung häc phæ th«ng: Thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh ph©n ban hîp lý nh»m ®¶m b¶o cho häc
sinh cã häc vÊn phæ th«ng, c¬ b¶n theo mét chuÈn thèng nhÊt, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn
cho sù ph¸t huy n¨ng lùc cña mçi häc sinh, gióp häc sinh cã nh÷ng hiÓu biÕt vÒ kü thuËt,
chó träng h−íng nghiÖp ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc ph©n luång sau trung häc phæ
th«ng, ®Ó häc sinh vµo ®êi hoÆc chän ngµnh nghÒ häc tiÕp sau khi tèt nghiÖp.
T¨ng tû lÖ häc sinh trong ®é tuæi vµo trung häc phæ th«ng tõ 38% n¨m 2000 lªn 45% vµo
n¨m 2005 vµ 50% vµo n¨m 2010.
c) Gi¸o dôc nghÒ nghiÖp: §Æc biÖt quan t©m n©ng cao chÊt l−îng d¹y nghÒ g¾n
víi n©ng cao ý thøc kû luËt lao ®éng vµ t¸c phong lao ®éng hiÖn ®¹i. G¾n ®µo t¹o víi nhu
cÇu sö dông, víi viÖc lµm trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, c¬ cÊu lao ®éng,

45 http://www.ebook.edu.vn
®¸p øng nhu cÇu cña c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ xuÊt, khu vùc n«ng th«n, c¸c ngµnh
kinh tÕ mòi nhän vµ xuÊt khÈu lao déng.
Më réng ®µo t¹o kü thuËt viªn, nh©n viªn nghiÖp vô cã kiÕn thøc vµ kü n¨ng nghÒ
nghiÖp ë tr×nh ®é trung cÊp dùa trªn nÒn häc vÊn trung häc c¬ së. H×nh thµnh hÖ thèng
®µo t¹o kü thuËt thùc hµnh ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, trong ®ã chó träng
ph¸t triÓn ®µo t¹o nghÒ ng¾n h¹n vµ ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt, kü thuËt viªn, nh©n viªn
nghiÖp vô cã tr×nh ®é cao dùa trªn nÒn häc vÊn trung häc phæ th«ng hoÆc trung häc
chuyªn nghiÖp.
Trung häc chuyªn nghiÖp: Thu hót häc sinh trong ®é tuæi vµo c¸c tr−êng trung häc
chuyªn nghiÖp ®¹t 10% n¨m 2005, 15% n¨m 2010.
D¹y nghÒ: Thu hót häc sinh sau trung häc c¬ së vµo häc c¸c tr−êng d¹y nghÒ tõ 6% n¨m
2000 lªn 10% n¨m 2005, 15% n¨m 2010.
D¹y nghÒ bËc cao: Thu hót häc sinh sau trung häc phæ th«ng, trung häc chuyªn nghiÖp
vµo häc c¸c ch−¬ng tr×nh nµy ®¹t 5% n¨m 2005, 10% n¨m 2010.
d) Gi¸o dôc cao ®¼ng, ®¹i häc vµ sau ®¹i häc: §¸p øng nhu cÇu nguån nh©n lùc
tr×nh ®é cao phï hîp víi c¬ cÊu kinh tÕ - x· héi cña thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸, n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh vµ hîp t¸c b×nh ®¼ng trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ
quèc tÕ. T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó më réng gi¸o dôc sau trung häc th«ng qua viÖc ®a
d¹ng ho¸ ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o trªn c¬ së x©y dùng mét hÖ thèng liªn th«ng phï hîp víi
c¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu vïng miÒn cña nh©n lùc vµ n¨ng lùc cña c¸c
c¬ së ®µo t¹o. T¨ng c−êng n¨ng lùc thÝch øng víi viÖc lµm trong x· héi, n¨ng lùc tù t¹o
viÖc lµm cho m×nh vµ cho nh÷ng ng−êi kh¸c.
N©ng tû lÖ sinh viªn trªn mét v¹n d©n tõ 118 n¨m häc 2000 - 2001 lªn 200 vµo n¨m
2010. T¨ng quy m« ®µo t¹o th¹c sÜ tõ 11.727 häc viªn n¨m 2000 lªn 38.000, nghiªn cøu
sinh tõ 3.870 n¨m 2000 lªn 15.000 vµo n¨m 2010.
e) Gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy:
Ph¸t triÓn gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy nh] lµ mét h×nh thøc huy ®éng tiÒm n¨ng cña
céng ®ång ®Ó x©y dùng x· héi häc tËp, t¹o c¬ héi cho mäi ng−êi, ë mäi tr×nh ®é, mäi løa
tuæi, mäi n¬i cã thÓ häc tËp suèt ®êi, phï hîp víi hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cña mçi c¸
nh©n, gãp phÇn n©ng cao d©n trÝ vµ chÊt l−îng nguån nh©n lùc. Cñng cè vµ n©ng cao kÕt
qu¶ xo¸ mï ch÷ cho ng−êi lín, ®Æc biÖt ë vïng nói, vïng s©u, vïng xa. Thùc hiÖn cã hiÖu
qu¶ c¸c ch−¬ng tr×nh sau xo¸ mï ch÷, bæ tóc trªn tiÓu häc ®Ó gãp phÇn thùc hiÖn chñ
tr−¬ng phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së vµo n¨m 2010; t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn phæ
cËp bËc trung häc trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. T¹o c¬ héi cho ®«ng ®¶o ng−êi lao ®éng
®−îc tiÕp tôc häc tËp, ®−îc ®µo t¹o l¹i, ®−îc båi d−ìng ng¾n h¹n, ®Þnh kú vµ th−êng
xuyªn theo c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, c¸c ch−¬ng tr×nh kü n¨ng nghÒ nghiÖp phï hîp víi
nhu cÇu n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, t¨ng thu nhËp hoÆc chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp. Chó
träng ph¸t triÓn c¸c ch−¬ng tr×nh chuÈn ho¸ ®éi ngò gi¸o viªn, c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý,
c«ng chøc nhµ n−íc tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng.
g) Gi¸o dôc trÎ khuyÕt tËt: T¹o c¬ héi cho trÎ khuyÕt tËt ®−îc häc tËp ë mét trong c¸c lo¹i
h×nh líp hoµ nhËp, b¸n hoµ nhËp hoÆc chuyªn biÖt, ®¹t tû lÖ 50% vµo n¨m 2005 vµ 70%
vµo n¨m 2010.
C. C¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn gi¸o dôc:
§Ó ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu trªn, cÇn tËp trung thùc hiÖn 7 nhãm gi¶i ph¸p
lín:
- §æi míi môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc;
- Ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o, ®æi míi ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc;
46 http://www.ebook.edu.vn
- §æi míi qu¶n lý gi¸o dôc;
- TiÕp tôc hoµn chØnh c¬ cÊu hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n vµ ph¸t triÓn m¹ng l−íi
tr−êng líp vµ c¸c c¬ së gi¸o dôc;
- T¨ng c−êng nguån tµi chÝnh, c¬ së vËt chÊt cho gi¸o dôc;
- §Èy m¹nh x· héi ho¸ gi¸o dôc;
- §Èy m¹nh hîp t¸c quèc tÕ vÒ gi¸o dôc. Trong ®ã:
+ §æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o lµ c¸c gi¶i
ph¸p träng t©m;
+ §æi míi qu¶n lý gi¸o dôc lµ kh©u ®ét ph¸.
C1. §æi míi môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh GD:
Môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh ®−îc ®æi míi theo h−íng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸, tiÕp cËn víi tr×nh ®é tiªn tiÕn cña khu vùc vµ tham gia; ®ång thêi, thÝch øng víi nhu
cÇu nguån nh©n lùc cho c¸c lÜnh vùc kinh tÕ -x· héi cña ®Êt n−íc, tõng vïng vµ tõng ®Þa
ph−¬ng.
a. GD phæ th«ng: N©ng cao chÊt l−îng GD toµn diÖn; thùc hiÖn gi¶m t¶i, cã c¬ cÊu
ch−¬ng tr×nh hîp lý võa ®¶m b¶o ®−îc chuÈn kiÕn thøc phæ th«ng, c¬ b¶n, vïa t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó ph¸t triÓn n¨ng lùc cña mçi häc sinh, n©ng cao n¨ng lùc t− duy, kü n¨ng thùc
hµnh, t¨ng tÝnh thùc tiÔn, coi träng kiÕn thøc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n; bæ sung nh÷ng
thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i phï hîp víi kh¶ n¨ng tiÕp thu cña häc sinh vµ
tiÕp cËn tr×nh ®é GD phæ th«ng ë c¸c n−íc ph¸t triÓn trong khu vùc; quan t©m ®Çy ®ñ ®Õn
GD phÈm chÊt, ®¹o ®øc, ý thøc c«ng d©n, gi¸o dôc søc khoÎ thÈm mü cho häc sinh.
b. GD nghÒ nghiÖp: X©y dùng vµ ban hµnh danh môc ngµnh nghÒ ®µo t¹o, ®æi míi vµ
chuÈn ho¸ néi dung, ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o theo h−íng mÒm dÎo, n©ng cao kü n¨ng thùc
hµnh, n¨ng lùc tù t¹o viÖc lµm, n¨ng lùc thÝch øng víi sù biÕn ®æi nhanh chãng cña c«ng
nghÖ vµ thùc tÕ s¶n xuÊt kinh doanh, g¾n kÕt chÆt chÏ víi viÖc lµm trong x· héi, liªn
th«ng víi c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o kh¸c.
c. GD ®¹i häc, cao ®¼ng vµ sau §H: TiÕn hµnh ®æi míi m¹nh mÏ ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o
theo h−íng ®a d¹ng ho¸, chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, t¹o ®iÒu kiÖn mau chãng tiÕp thu cã
chän läc nh÷ng ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña c¸c n−íc ph¸t triÓn vÒ khoa häc tù nhiªn, kü
thuËt vµ c«ng nghÖ phï hîp víi yªu cÇu cña ®Êt n−íc, phôc vô thiÕt thùc cho sù ph¸t triÓn
kinh tÕ - x· héi, cña tõng ngµnh, lÜnh vùc, vïng, tõng ®Þa ph−¬ng nãi riªng. ThiÕt kÕ c¸c
ch−¬ng tr×nh chuyÓn tiÕp, c¸c ch−¬ng tr×nh ®a giai ®o¹n vµ ¸p dông c¸c quy tr×nh ®µo t¹o
mÒm dÎo nh»m t¨ng c¬ héi häc ®¹i häc cho mäi ng−êi, nhÊt lµ nh÷ng ng−êi ë n«ng th«n,
miÒn nói, vïng s©u, vïng xa.
§æi míi chÕ ®é thi cö, chÕ ®é tuyÓn sinh, x©y dùng ph−¬ng ph¸p, quy tr×nh vµ hÖ
thèng ®¸nh gi¸ chÊt l−îng ®µo t¹o, chÊt l−îng gi¶ng viªn, chÊt l−îng sinh viªn mét c¸ch
kh¸ch quan, chÝnh x¸c; xem ®©y lµ mét biÖn ph¸p c¬ b¶n kh¾c phôc tÝnh chÊt ®èi phã víi
thi cö cña nÒn GD hiÖn nay, thóc ®Èy viÖc lµnh m¹nh ho¸ qu¸ tr×nh GD kh«ng chØ ë tr×nh
®é ®¹i häc, cao ®¼ng mµ ë c¸c cÊp bËc GD phæ th«ng.
C2. Ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o, ®æi míi ph−¬ng ph¸p GD:
Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ®éi ngò nhµ gi¸o lµ gi¶i ph¸p träng t©m; Ph¸t triÓn ®éi ngò
nhµ gi¸o ®¶m b¶o ®ñ vÒ sè l−îng, hîp lý vÒ c¬ cÊu vµ chuÈn vÒ chÊt l−îng ®¸p øng nhu
cÇu võa t¨ng quy m« võa n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ GD.
§æi míi vµ hiÖn ®¹i ho¸ c¸c ph−¬ng ph¸p GD. ChuyÓn tõ viÖc truyÒn ®¹t trÝ thøc
thô ®éng, thÇy gi¶ng, trß ghi sang h−íng dÉn ng−êi häc chñ ®éng t− duy trong qu¸ tr×nh
tiÕp cËn tri thøc; d¹y cho ng−êi häc ph−¬ng ph¸p tù häc, tù thu nhËn th«ng tin mét c¸ch
hÖ thèng vµ cã t− duy ph©n tÝch, tæng hîp.
47 http://www.ebook.edu.vn
a. Gi¸o viªn mÇm non: §µo t¹o gi¸o viªn mÇm non ®¸p øng nhu cÇu gi¸o viªn cho c¸c c¬
së GDMN c«ng lËp vµ ngoµi c«ng lËp, tiÕn tíi chuÈn ho¸ ®éi ngò gi¸o viªn MN. X©y
dùng chÝnh s¸ch ®èi víi gi¸o viªn MN, ®Æc biÖt lµ gi¸o viªn ë n«ng th«n, miÒn nói, vïng
s©u, vïng xa.
b. Gi¸o viªn phæ th«ng: §iÒu chØnh c¬ cÊu ®éi ngò gi¸o viªn phæ th«ng, t¨ng c−êng gi¸o
viªn nh¹c ho¹, thÓ dôc thÓ thao, n÷ c«ng gia ch¸nh, gi¸o viªn h−íng nghiÖp vµ d¹y nghÒ
®Ó ®a d¹ng ho¸ viÖc häc vµ ho¹t ®éng cña häc sinh trong qu¸ tr×nh tiÕn tíi häc 2 buæi/
ngµy. N©ng dÇn tû lÖ gi¸o viªn tiÓu häc cã tr×nh ®é cao ®¼ng.
PhÊn ®Êu ®Õn 2005 tÊt c¶ gi¸o viªn THCS ®Òu cã tr×nh ®é cao ®¼ng trë lªn, trong
®ã nh÷ng gi¸o viªn tr−ëng, phã c¸c Bé m«n cã tr×nh ®é ®¹i häc. N©ng tû lÖ gi¸o viªn
THPT cã tr×nh ®é th¹c sü lªn 10% vµo n¨m 2010. §Æc biÖt chó träng ®Çu t− cho viÖc x©y
dùng ®éi ngò gi¸o viªn cho c¸c tØnh miÒn nói, vïng s©u, vïng xa, cho ®ång bµo c¸c d©n
téc thiÓu sè. Gi¸o viªn ®−îc th−êng xuyªn tham gia c¸c líp båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é.
c. Gi¸o viªn c¸c tr−êng d¹y nghÒ vµ trung häc chuyªn nghiÖp:
§µo t¹o vµ båi d−ìng ®éi ngò gi¸o viªn c¸c tr−êng d¹y nghÒ vµ trung häc chuyªn
nghiÖp theo chuÈn, bæ sung gi¸o viªn cho mét sè lÜnh vùc ngµnh nghÒ míi, thùc hiÖn lu©n
phiªn båi d−ìng chuyªn m«n nghiÖp vô theo chu kú 5 n¨m/lÇn. N©ng tû lÖ gi¸o viªn trung
häc chuyªn nghiÖp cã tr×nh ®é sau ®¹i häc lªn 10% vµo n¨m 2010.
d. Gi¶ng viªn §H, C§;
KhÈn tr−¬ng ®µo t¹o, bæ sung vµ n©ng cao tr×nh ®é ®éi ngò gi¶ng viªn ®¹i häc,
cao ®¼ng ®Ó mét mÆt gi¶m tû lÖ sinh viªn/ gi¶ng viªn trung b×nh ®ang qu¸ cao hiÖn nay
(30) xuèng kho¶ng 20, trong ®ã 10-15 ®èi víi c¸c ngµnh KH tù nhiªn, kü thuËt vµ CN, 20
- 25 ®èi víi c¸c ngµnh khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n, c¸c ngµnh kinh tÕ, mÆt kh¸c, ®ãn ®Çu
sù ph¸t triÓn GD ®¹i häc trong nh÷ng n¨m s¾p tíi. T¨ng tû lÖ gi¸o viªn §H cã tr×nh ®é
Th¹c sü lªn 40% cã tr×nh ®é tiÕn sü lªn 25% vµo n¨m 2010.
Lùa chän c¸c sinh viªn giái bæ sung nguån gi¸o viªn cho c¸c tr−êng §H, C§ vµ
tiÕp tôc ®µo t¹o trong vµ ngoµi n−íc. ¦u tiªn göi gi¶ng viªn §H, C§ ®i ®µo t¹o, båi
d−ìng ë n−íc ngoµi b»ng ng©n s¸ch NN vµ c¸c nguån kinh phÝ kh¸c.
e. Hoµn thiÖn ®Þnh møc lao ®éng, chÕ ®é lµm viÖc, chÕ ®é chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o:
Tõng b−íc x©y dùng chÕ ®é tr¶ l−¬ng theo sè l−îng vµ chÊt l−îng d¹y häc. Thùc
hiÖn tèt c¸c chÝnh s¸ch −u ®·i ®èi víi nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD ë c¸c vïng cã ®iÒu
kiÖn kinh tÕ - XH khã kh¨n, GD c¸c ®èi t−îng ®Æc biÖt. NN cã chÕ ®é, chÝnh s¸ch −u ®·i
vÒ l−¬ng ®èi víi nhµ gi¸o. Më réng diÖn tuyÓn gi¸o viªn, gi¶ng viªn theo chÕ ®é hîp
®ång dµi h¹n.
g. T¨ng c−êng n¨ng lùc ®µo t¹o vµ ®æi míi ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña c¸c tr−êng s− ph¹m
vµ c¸c khoa s− ph¹m:
Thµnh lËp míi c¸c khoa s− ph¹m, c¸c trung t©m ®µo t¹o, båi d−ìng gi¸o viªn trong
mét sè tr−êng §H, C§ kh¸c. TËp trung x©y dùng hai tr−êng s− ph¹m träng ®iÓm võa ®µo
t¹o gi¸o viªn cã chÊt l−îng cao, võa nghiªn cøu KH GD ®¹t tr×nh ®é tiªn tiÕn. ¦u tiªn
®µo t¹o gi¸o viªn ng−êi d©n téc vµ gi¸o viªn biÕt tiÕng d©n téc cho c¸c c¬ së GD ë vïng
cã nhiÒu ng−êi thuéc c¸c d©n téc thiÓu sè.
C3. §æi míi qu¶n lý GD:
Gi¶i ph¸p ®æi míi qu¶n lý gi¸o dôc lµ kh©u ®ét ph¸.
a. N©ng cao hiÖu lùc chØ ®¹o tËp trung cña ChÝnh phñ trong viÖc thùc hiÖn chiÕn
l−îc GD. §æi míi chøc n¨ng vµ ph−¬ng thøc ho¹t ®éng cña Héi ®ång Quèc gia do Thñ
t−íng lµm Chñ tÞch theo h−íng gióp Thñ t−íng chØ ®¹o thùc hiÖn ChiÕn l−îc ph¸t triÓn

48 http://www.ebook.edu.vn
GD. Héi ®ång Quèc gia GD cã bé phËn gióp viÖc, huy ®éng ®«ng ®¶o lùc l−îng c¸c nhµ
khoa häc, GD, ho¹t ®éng KT- XH cã uy tÝn thuéc c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau tham gia vµo
qu¸ tr×nh x©y dùng, thÈm ®Þnh c¸c chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn, ®¸nh gi¸
chÊt l−îng, hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng GD vµ tiÕn ®é thùc hiÖn ChiÕn l−îc.
b. §æi míi c¬ chÕ vµ ph−¬ng thøc qu¶n lý GD theo h−íng ph©n cÊp mét c¸ch hîp
lý nh»m gi¶i phãng vµ ph¸t huy m¹nh mÏ tiÒm n¨ng, søc s¸ng t¹o, tÝnh tù ®éng vµ tù chÞu
tr¸ch nhiÖm cña mçi cÊp vµ mçi c¬ së GD, gi¶i quyÕt mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nh÷ng bÊt cËp
cña toµn hÖ thèng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Cô thÓ lµ:
- TËp trung lµm tèt 3 nhiÖm vô chñ yÕu: x©y dùng chiÕn l−îc, quy ho¹ch vµ kÕ ho¹ch
ph¸t triÓn GD, x©y dùng c¬ chÕ chÝnh s¸ch vµ quy chÕ qu¶n lý néi dung vµ chÊt l−îng
®µo t¹o; tæ chøc kiÓm tra vµ thanh tra. §Æc biÖt chó träng c«ng t¸c thanh tra GD vµ ®¶m
b¶o chÊt l−îng GD th«ng qua viÖc tæ chøc vµ chØ ®¹o hÖ thèng kiÓm ®Þnh chÊt l−îng; x©y
dùng c¬ chÕ phèi hîp qu¶n lý gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi, c¬ chÕ g¾n kÕt gi¸o dôc
-®µo t¹o víi nghiªn cøu khoa häc - c«ng nghÖ vµ øng dông qua c¸c h×nh thøc tæ chøc,
liªn kÕt, c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« vµ vi m«.
- T¨ng c−êng chÊt l−îng cña c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch; tiÕn hµnh dù b¸o th−êng xuyªn, t¨ng
c−êng cung cÊp th«ng tin vÒ nhu cÇu nh©n lùc cña x· héi cho c¸c ngµnh c¸c cÊp, c¸c c¬
së GD ®Ó ®iÒu tiÕt quy m«, c¬ cÊu ngµnh nghÒ vµ tr×nh ®é ®µo t¹o cho phï hîp víi nhu
cÇu sö dông.
- Thùc hiÖn ph©n cÊp qu¶n lý m¹nh mÏ cho c¸c Bé, c¸c ®Þa ph−¬ng, giao quyÒn qu¶n lý
vÒ tæ chøc, c¸n bé vµ tµi chÝnh cho c¸c c¬ quan qu¶n lý GD ®Þa ph−¬ng. Hoµn thiÖn quy
chÕ qu¶n lý ho¹t ®éng cña c¸c lo¹i h×nh tr−êng. Giao quyÒn chñ ®éng cao h¬n cho c¸c
tr−êng §H, cao ®¼ng ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c tr−êng chñ ®éng, s¸ng t¹o trong viÖc thùc
hiÖn cã hiÖu qu¶ c¸c môc tiªu GD, ®ång thêi còng ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm lín h¬n ®èi víi
x· héi vµ nh©n d©n.
- Thùc hiÖn c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n−íc trong nÒn GD vµ ®æi míi ph−¬ng thøc qu¶n lý
GD. ThÓ chÕ ho¸ vai trß, chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm qu¶n lý GD c¸c
cÊp; ban hµnh vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c quy ph¹m ph¸p luËt vÒ GD.
c. X©y dùng vµ thùc hiÖn chuÈn ho¸ ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc. §µo t¹o vµ båi
d−ìng th−êng xuyªn ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý GD c¸c cÊp vÒ kiÕn thøc, kü n¨ng qu¶n lý vµ
rÌn luyÖn phÈm chÊt ®¹o ®øc; ®ång thêi ®iÒu chØnh, s¾p xÕp l¹i c¸n bé theo yªu cÇu míi
phï hîp víi n¨ng lùc vµ phÈm chÊt cña tõng ng−êi.
Sö dông c¸c ph−¬ng tiÖn, thiÕt bÞ kü thuËt thÝch hîp ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña c«ng
t¸c qu¶n lý. X©y dùng hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý gi¸o dôc, khai th¸c nguån th«ng tin
quèc tÕ vÒ gi¸o dôc, hç trî viÖc ®¸nh gi¸ t×nh h×nh vµ ra quyÕt ®Þnh.
d. T¨ng c−êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi gi¸o dôc.
C¸c cÊp uû §¶ng tõ T.¦ ®Õn ®Þa ph−¬ng th−êng xuyªn l·nh ®¹o vµ kiÓm tra viÖc
thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch GD, ®Æc biÖt lµ c«ng t¸c x· héi ho¸ GD, c«ng t¸c
GD chÝnh trÞ, t− t−ëng, x©y dùng nÒ nÕp, kû c−¬ng, coi viÖc ph¸t triÓn vµ n©ng cao chÊt
l−îng GD lµ 1 chØ tiªu phÊn ®Êu x©y dùng ®¶ng bé trong s¹ch, v÷ng m¹nh. Ph¸t triÓn
§¶ng, t¨ng c−êng x©y dùng vµ cñng cè tæ chøc §¶ng ®Ó thùc sù trë thµnh h¹t nh©n l·nh
®¹o trong nhµ tr−êng.
C4. TiÕp tôc hoµn chØnh c¬ cÊu hÖ thèng GD quèc d©n vµ ph¸t triÓn
m¹ng l−íi tr−êng, líp, c¬ së GD:
Hoµn thiÖn c¬ cÊu hÖ thèng GD quèc d©n theo h−íng ®a d¹ng ho¸, chuÈn ho¸, liªn
th«ng liªn kÕt tõ GD phæ th«ng, GD nghÒ nghiÖp ®Õn §H, C§, sau §H. Tæ chøc ph©n
luång sau THCS vµ THPT.

49 http://www.ebook.edu.vn
a. C¬ cÊu l¹i hÖ thèng gi¸o dôc ®¸p øng nhu cÇu cña ®Êt n−íc trong giai ®o¹n CNH,
H§H, tiÕp thu cã chän läc kinh nghiÖm tæ chøc hÖ thèng GD tiªn tiÕn trªn thÕ giíi phï
hîp víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam. C¬ cÊu l¹i c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o theo chuÈn quèc tÕ. C¶i tiÕn
häc chÕ, ®æi míi tuyÓn sinh, ®a d¹ng ho¸ ph−¬ng thøc ®µo t¹o, x©y dùng c¸c quy chuÈn
vÒ liªn th«ng, chuyÓn tiÕp gi÷a c¸c cÊp bËc, tr×nh ®é ®µo t¹o, gi÷a c¸c c¬ së ®µo t¹o vµ
thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p kh¸c hç trî viÖc ®iÒu chØnh c¬ cÊu hÖ thèng GD.
b. Më thªm c¸c c¬ së gi¸o dôc mÇm non, ®Æc biÖt ë n«ng th«n vµ nh÷ng vïng khã kh¨n.
KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn vµ tr−êng mÇm non ngoµi c«ng lËp, c¸c tr−êng mÇm non ë c¸c
®¬n vÞ s¶n xuÊt - kinh doanh.
c. Ph¸t triÓn m¹ng l−íi tr−êng phæ th«ng réng kh¾p trªn toµn quèc. X©y dùng trªn mçi ®Þa
bµn x·, ph−êng hoÆc ë n¬i th−a d©n th× côm x·, ph−êng Ýt nhÊt1 tr−êng tiÓu häc vµ 1
tr−êng THCS ®¹t tiªu chuÈn quèc gia. Mçi tØnh x©y dùng Ýt nhÊt mét tr−êng THPT träng
®iÓm. Cñng cè vµ më thªm c¸c tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró. Liªn kÕt c¸c tr−êng thpt
víi c¸c trung t©m kü thuËt tæng hîp, h−íng nghiÖp, c¸c c¬ së ®µo t¹o nghÒ ë c¸c ®Þa bµn
®Ó t¨ng thêi l−îng ho¹t ®éng cña häc sinh t¹i ®ã trong qóa tr×nh tiÕn tíi häc vµ ho¹t ®éng
c¶ ngµy t¹i tr−êng.
d. Thùc hiÖn ph©n ban ë c¸c cÊp THPT trªn c¬ së ®¶m b¶o chuÈn kiÕn thøc phæ th«ng, c¬
b¶n, toµn diÖn vµ h−íng nghiÖp cho mäi häc sinh, cã néi dung n©ng cao ë mét sè m«n
häc ®Ó ph¸t triÓn n¨ng lùc, ®¸p øng nguyÖn väng cña häc sinh. Hoµn thiÖn m« h×nh
tr−êng THPT chuyªn ë c¸c ®Þa ph−¬ng hoÆc ë c¸c tr−êng §H ®Ó båi d−ìng häc sinh cã
n¨ng khiÕu trong c¸c lÜnh vùc khoa häc, v¨n häc, nghÖ thuËt, thÓ dôc - TT.
e. Cñng cè vµ më thªm c¸c c¬ së d¹y nghÒ, ®Æc biÖt lµ c¸c c¬ së g¾n víi ®Þa bµn d©n c−,
®µo t¹o theo c¸c ngµnh nghÒ phï hîp víi nhu cÇu lao ®éng ë ®Þa ph−¬ng. PhÊn ®Êu x©y
dùng 25 tr−êng ®µo t¹o nghÒ träng ®iÓm vµo n¨m 2005, 40 tr−êng vµo n¨m 2010.
g. TriÓn khai thùc hiÖn quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng §H, cao ®¼ng. TËp trung ®Çu t−
x©y dùng vµ ph¸t triÓn c¸c tr−êng träng ®iÓm bao gåm: §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, §H
Quèc gia thµnh phè HCM, 2 tr−êng §HSP träng ®iÓm vµ mét sè tr−êng kh¸c.
h. Cñng cè vµ më thªm c¸c c¬ së GD th−êng xuyªn nh− trung t©m GD th−êng xuyªn,
trung t©m GD céng ®ång, tr−êng bæ tóc v¨n ho¸ ®¸p øng nhu cÇu häc tËp th−êng xuyªn
cña mäi ng−êi, ë mäi løa tuæi vµ tr×nh ®é. T¨ng c−êng cho 2 viÖn ®¹i häc më vÒ ph−¬ng
tiÖn, thiÕt bÞ, tµi liÖu ®Ó më réng h×nh thøc GD tõ xa.
C 5. T¨ng c−êng nguån tµi chÝnh, c¬ së vËt chÊt cho GD:
a. Ng©n s¸ch nhµ n−íc lµ nguån tµi chÝnh chñ yÕu cña GD. Nhµ n−íc −u tiªn ®Çu t− cho
GD trong t−¬ng quan víi c¸c ngµnh kh¸c. N©ng tû lÖ chi cho GD trong ng©n s¸ch nhµ
n−íc tõ 15% n¨m 2000 lªn Ýt nhÊt 18% n¨m 2005 vµ 20% n¨m 2010; tranh thñ nguån tµi
chÝnh vay víi l·i suÊt −u ®·i cho GD tõ Ng©n hµng TG (WB), Ng©n hµng Ph¸t triÓn Ch©u
¸ (ADB), c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ c¸c n−íc.
b. §æi míi c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh theo h−íng song song víi viÖc trao quyÒn chñ ®éng
vÒ tµi chÝnh cÇn thùc hiÖn chÕ ®é tµi chÝnh c«ng khai vµ chÕ ®é kiÓm to¸n nh»m t¨ng hiÖu
qu¶ sö dông c¸c nguån tµi chÝnh ®Çu t− cho GD. Hoµn thiÖn c¬ chÕ, chÝnh s¸ch tÝn dông
cho GD
c. C¸c ®Þa ph−¬ng cã kÕ ho¹ch cô thÓ x©y dùng thªm tr−êng së ®Ó ®Èy nhanh tiÕn ®é phæ
cËp GD THCS, t¨ng sè l−îng häc sinh phæ th«ng vµ ho¹t ®éng c¶ ngµy t¹i tr−êng lªn tíi
70%, n©ng tû lÖ c¸c tr−êng ®−îc x©y dùng theo chuÈn quèc gia lªn tíi 50% vµo n¨m
2010. §Æc biÖt quan t©m x©y dùng tr−êng kiªn cè, b¸n kiªn cè cho c¸c vïng th−êng x¶y
ra thiªn tai.


50 http://www.ebook.edu.vn
d. T¨ng c−êng vµ hiÖn ®¹i ho¸ trang thiÕt bÞ phôc vô ®æi míi ch−¬ng tr×nh, néi dung,
ph−¬ng ph¸p GD. PhÊn ®Êu ®Õn n¨m 2010 cã 60% tr−êng phæ th«ng vµ 100% tr−êng §H,
cao ®¼ng ®−îc nèi m¹ng Internet. Më réng kÕt nèi Internet trùc tiÕp cho hÖ thèng ®¹i häc.
e. X©y dùng th− viÖn tr−êng. §Õn n¨m 2010 tÊt c¶ c¸c tr−êng phæ th«ng ®Òu cã th− viÖn
tr−êng. X©y dùng hÖ thèng th− viÖn ®iÖn tö kÕt nèi gi÷a c¸c tr−êng ®¹i häc trong tõng
vïng tiÕn tíi kÕt nèi víi c¸c th− viÖn trong ph¹m vi quèc gia, khu vùc vµ quèc tÕ.
g. X©y dùng mét sè phßng thÝ nghiÖm quèc gia trong c¸c tr−êng §HQG, c¸c tr−êng §H
träng ®iÓm, ®Çu ngµnh. X©y dùng c¸c c¬ së thùc nghiÖm vÒ c«ng nghÖ ë 1 sè tr−êng cao
®¼ng.
C6. §Èy m¹nh x· héi ho¸ GD:
Hoµn thiÖn c¬ së lý luËn, thùc tiÔn, c¬ chÕ chÝnh s¸ch vµ c¸c gi¶i ph¸p x· héi ho¸
GD, nh»m t¹o sù nhÊt trÝ cao trong xuÊt hiÖn vÒ nhËn thøc vµ tæ chøc thùc hiÖn; bæ sung
vµ hoµn thiÖn nh÷ng v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt, c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« khuyÕn khÝch
m¹nh mÏ c¸c tæ chøc KT -XH, c¸c c¸ nh©n ®Çu t− cho ph¸t triÓn GD.
- Ph¸t triÓn c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp. ChuyÓn mét sè tr−êng c«ng lËp thµnh tr−êng
ngoµi c«ng lËp khi cã ®ñ ®iÒu kiÖn thÝch hîp.
- Cñng cè vµ n©ng cao chÊt l−îng GD cña c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp. N©ng tû lÖ häc
sinh häc nghÒ (ng¾n h¹n vµ dµi h¹n) ngoµi c«ng lËp ®Õn n¨m 2010 lªn kho¶ng 70%, tû lÖ
sinh viªn ngoµi c«ng lËp ®Õn n¨m 2010 lªn kho¶ng 30%.
- Më réng c¸c quü khuyÕn häc, quü b¶o trî GD, khuyÕn khÝch c¸ nh©n vµ tËp thÓ ®Çu t−
ph¸t triÓn GD; ®æi míi chÕ ®é häc phÝ cña c¸c tr−êng §H, C§ c«ng lËp vµ ngoµi c«ng
lËp theo h−íng ®¶m b¶o t−¬ng xøng víi chÊt l−îng vµ c¸c dÞch vô GD.
- Më réng vµ t¨ng c−êng c¸c mèi quan hÖ cña nhµ tr−êng víi c¸c ngµnh, ®Þa ph−¬ng, c¬
quan, ®¬n vÞ, doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc KT - XH; t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó x· héi cã thÓ ®ãng
gãp x©y dùng c¬ së vËt chÊt, gãp ý kiÕn cho quy ho¹ch ph¸t triÓn nhµ tr−êng.
- X©y dùng nhµ tr−êng trë thµnh trung t©m v¨n ho¸, m«i tr−êng GD lµnh m¹nh, GD toµn
diÖn vÒ ®øc, trÝ, thÓ, mü. Ph¸t huy truúÒn thèng t«n s− träng ®¹o, nªu cao phÈm chÊt nhµ
gi¸o, lµm tèt c«ng t¸c GD chÝnh trÞ t− t−ëng, phÊn ®Êu ®Ó c¸c nhµ gi¸o thùc sù lµ nh÷ng
ng−êi mÉu mùc vÒ mäi mÆt, lµ tÊm g−¬ng s¸ng cho häc sinh.
- N©ng cao nhËn thøc, t¨ng c−êng sù l·nh ®¹o cña c¸c cÊp uû §¶ng, sù gi¸m s¸t cña Héi
®ång ND, sù qu¶n lý cña UBND c¸c cÊp; ph¸t huy vai trß cña c¸c tæ chøc C«ng ®oµn,
Héi Phô n÷, §oµn TN, §éi thiÕu niªn TP, Héi häc sinh - SV, Héi Cha mÑ häc sinh, Héi
khuyÕn häc vµ c¸c tæ chøc ®oµn thÓ, tæ chøc x· héi kh¸c trong viÖc huy ®éng nguån lùc
x· héi tham gia ph¸t triÓn sù nghiÖp GD.
C7. §Èy m¹nh hîp t¸c quèc tÕ vÒ GD:
a. Huy ®éng nguån lùc tõ hîp t¸c quèc tÕ ®Ó t¨ng c−êng trang thiÕt bÞ; x©y dùng c¬ së
vËt chÊt cho GD phæ th«ng, ®Æc biÖt ë c¸c vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi khã kh¨n.
b. T¨ng sè dù ¸n viÖn trî vèn vay ®Ó ®µo t¹o ®éi ngò lao ®éng kü thuËt ®¸p øng c¸c yªu
cÇu vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu lao ®éng vµ xuÊt khÈu lao ®éng.
c. Hîp t¸c ®Çu t− x©y dùng mét sè trung t©m c«ng nghÖ cao trong c¸c c¬ së ®µo t¹o ®¹i
häc; nhËp thiÕt bÞ thÝ nghiÖm khoa häc tiªn tiÕn ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c ®µo
t¹o vµ nghiªn cøu khoa häc.
d. Ph¸t triÓn c¸c dù ¸n hîp t¸c trong lÜnh vùc nghiªn cøu kü thuËt nãi chung vµ nghiªn
cøu khoa häc GD nãi riªng cña c¬ së ®µo t¹o §H, c¸c viÖn, c¸c trung t©m chuyªn nghiªn
cøu vÒ GD.
e. KhuyÕn khÝch c¸c chñ ®Çu t− n−íc ngoµi cã kinh nghiÖm, tiÓm lùc, truyÒn thèng vµ
tr×nh ®é tiªn tiÕn thµnh lËp c¬ së GD 100% vèn n−íc ngoµi hoÆc liªn doanh víi c¸c ®èi

51 http://www.ebook.edu.vn
t¸c VN ®Ó ®µo t¹o ®¹i häc, d¹y nghÒ, GD tõ xa, më c¸c kho¸ båi d−ìng ng¾n h¹n cã tr×nh
®é khu vùc vµ quèc tÕ t¹i VN theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt VN.
g. X©y dùng c¬ chÕ chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi vµ qu¶n lý tèt viÖc
du häc tù tóc.

2.2. Mét sè nhiÖm vô träng t©m vμ c¸c gi¶i ph¸p
(TrÝch B¸o c¸o cña ChÝnh phñ tr×nh QH t¹i kú häp thø 6, QH kho¸ XI/ th¸ng
11/2004)
2.2.1. §¸p øng nhu cÇu häc tËp cña nh©n d©n, huy ®éng mäi nguån lùc
ph¸t triÓn gi¸o dôc, ®Èy m¹nh x∙ héi ho¸ gi¸o dôc, x©y dùng x∙ héi häc tËp
ChÝnh phñ sÏ tËp trung chØ ®¹o thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p sau:
- B¾t ®Çu qu¸ tr×nh më réng quy m« gi¸o dôc ®¹i häc vµ gi¸o dôc nghÒ nghiÖp ngay tõ
n¨m häc 2005-2006: n¨m 2005 t¨ng quy m« tuyÓn sinh §H, C§ tõ 5% lªn 10%, tiÕp tôc
duy tr× tèc ®é t¨ng trong c¸c n¨m tiÕp theo ®Ó ®Õn n¨m 2010 ®¹t møc 200 sinh viªn / 1
v¹n d©n.
- Hoµn thiÖn hÖ thèng gi¸o dôc theo h−íng liªn th«ng, më ra nhiÒu kh¶ n¨ng vµ c¬ héi
häc tËp kh¸c nhau cho thÕ hÖ trÎ lùa chän, ®Æc biÖt lµ ph¸t triÓn hÖ thèng d¹y nghÒ, chó
träng d¹y nghÒ tr×nh ®é cao.
- Ban hµnh chÝnh s¸ch t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó duy tr×, cñng cè vµ ph¸t triÓn c¸c tr−êng ngoµi
c«ng lËp, kh¾c phôc t×nh tr¹ng ph©n biÖt ®èi xö víi tr−êng ngoµi c«ng lËp, b¶o ®¶m ®Ó
tr−êng ngoµi c«ng lËp b×nh ®¼ng víi tr−êng quèc lËp.
- Trong n¨m 2005 x©y dùng vµ ban hµnh chÝnh s¸ch häc phÝ hîp lý trªn c¬ së ®æi míi
quan niÖm vÒ häc phÝ.
- Tõ n¨m 2005 tæ chøc triÓn khai §Ò ¸n x©y dùng x· héi häc tËp, lÊy Héi KhuyÕn häc vµ
c¸c ®oµn thÓ lµm nßng cèt thùc hiÖn.
- Ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn c¸c h×nh thøc huy ®éng céng ®ång tham gia gi¸m s¸t c¸c ho¹t
®éng cña nhµ tr−êng vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò quan träng cña gi¸o dôc.
- Phèi hîp chÆt chÏ víi MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam vµ c¸c tæ chøc thµnh viªn cña MÆt
trËn ®Ó huy ®éng mäi lùc l−îng x· héi, tr−íc hÕt lµ cha mÑ häc sinh x©y dùng m«i tr−êng
gi¸o dôc lµnh m¹nh, ng¨n chÆn vµ chèng l¹i c¸c tÖ n¹n, tiªu cùc x· héi th©m nhËp vµo
nhµ tr−êng.
2.2.2. N©ng cao râ rÖt chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc
ChÝnh phñ sÏ tËp trung chØ ®¹o tiÕp tôc ®æi míi môc tiªu, néi dung gi¸o dôc, ®æi
míi m¹nh mÏ c¸ch d¹y, c¸ch häc trong nhµ tr−êng, t¨ng c−êng c¸c ®iÒu kiÖn vÒ ®éi ngò
gi¸o viªn, gi¶ng viªn, c¬ së vËt chÊt kü thuËt theo h−íng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Trong
®ã, c¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu lµ:
- X©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng chuÈn quèc gia cho gi¸o dôc bao gåm: chuÈn kiÕn
thøc, kü n¨ng ®èi víi tõng cÊp häc, bËc häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o vµ chuÈn c¸c ®iÒu kiÖn
b¶o ®¶m chÊt l−îng gi¸o dôc (®éi ngò gi¸o viªn, gi¶ng viªn, c¸n bé qu¶n lý vµ c«ng nh©n
viªn; SGK, gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu tham kh¶o; tr−êng së, thiÕt bÞ, phßng thÝ nghiÖm, th−
viÖn, s©n ch¬i, b·i tËp...), c¸c yªu cÇu c¬ b¶n vÒ ®¹o ®øc, t¸c phong vµ tr¸ch nhiÖm cña
ng−êi häc tr−íc gia ®×nh vµ x· héi.
- X©y dùng danh môc ngµnh nghÒ vµ ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn nh©n lùc quèc gia.
- TiÕp tôc ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc. §èi víi gi¸o dôc phæ th«ng tiÕp tôc thùc hiÖn
kÕ ho¹ch triÓn khai ch−¬ng tr×nh, SGK míi theo NghÞ quyÕt 40/2000/QH10 cña Quèc
héi. Trªn c¬ së nghiªm tóc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ triÓn khai h¬n hai n¨m qua, tiÕp thu c¸c ý
kiÕn ®ãng gãp cña x· héi tæ chøc rµ so¸t, chØnh lý nh»m kh¾c phôc c¸c sai sãt, gi¶m hîp
lý néi dung ch−¬ng tr×nh ë tiÓu häc vµ THCS phï hîp víi ®Æc ®iÓm t©m, sinh lý cña häc
sinh. Ngay trong n¨m häc 2004-2005, ChÝnh phñ sÏ chØ ®¹o Bé GD&§T rót kinh nghiÖm

52 http://www.ebook.edu.vn
thÝ ®iÓm ph©n ban trong tr−êng THPT ®Ó x©y dùng ph−¬ng ¸n ph©n ho¸ mÒm dÎo, linh
ho¹t, kh¶ thi víi b−íc ®i thÝch hîp.
- TËp trung ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y vµ häc. TriÓn khai §Ò ¸n d¹y häc tin häc vµ øng
dông c«ng nghÖ th«ng tin trong nhµ tr−êng. Gi¶m bít giê lªn líp, t¨ng thêi gian tù häc vµ
th¶o luËn chuyªn ®Ò, nhÊt lµ ë bËc ®¹i häc. ChØ ®¹o ®Èy nhanh viÖc triÓn khai häc chÕ tÝn
chØ ë c¸c tr−êng §H, C§, THCN vµ d¹y nghÒ ngay tõ n¨m 2005.
- X©y dùng vµ n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc. Tæ chøc
båi d−ìng gi¸o viªn víi néi dung chñ yÕu lµ ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc, lµm cho mäi
gi¸o viªn ®Òu qu¸n triÖt yªu cÇu coi träng vai trß chñ ®éng cña ng−êi häc, ph¸t huy n¨ng
lùc s¸ng t¹o trong c¸ch tiÕp thu vµ vËn dông tri thøc vµo cuéc sèng; ph¸t triÓn ë ng−êi häc
n¨ng lùc tù häc, tù nghiªn cøu, tù ®¸nh gi¸ vµ kh¶ n¨ng lËp nghiÖp.
Tõng b−íc xo¸ bá sù c¸ch biÖt kh«ng cÇn thiÕt gi÷a gi¸o viªn trong biªn chÕ víi
gi¸o viªn ngoµi biªn chÕ, gi÷a gi¸o viªn c¸c tr−êng c«ng lËp víi gi¸o viªn c¸c tr−êng
ngoµi c«ng lËp, tiÕn tíi mäi gi¸o viªn cã c¸c quyÒn lîi vµ tr¸ch nhiÖm nh− nhau (chØ kh¸c
nhau ë nguån tr¶ l−¬ng)
- Thùc hiÖn Ch−¬ng tr×nh kiªn cè ho¸ tr−êng, líp häc, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông, ®Èy
nhanh tiÕn ®é gi¶i ng©n nguån c«ng tr¸i, t¨ng c−êng kiÓm tra, gi¸m ®Þnh, b¶o ®¶m chÊt
l−îng c«ng tr×nh x©y dùng tr−êng häc. Kiªn quyÕt xo¸ bá t×nh tr¹ng häc 3 ca.
- Tõ n¨m 2005 triÓn khai hÖ thèng kiÓm ®Þnh chÊt l−îng. Thùc hiÖn c«ng bè ®Þnh kú kÕt
qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng.
- Trªn c¬ së t¨ng c−êng n¨ng lùc vµ chÊt l−îng ®µo t¹o, t¨ng sè l−îng, ®ång thêi n©ng
cÊp tr×nh ®é ®µo t¹o nh©n lùc phôc vô xuÊt khÈu lao ®éng; thu hót häc sinh, sinh viªn c¸c
n−íc ®Õn ViÖt Nam du häc; tiÕn tíi tham gia thÞ tr−êng ®µo t¹o nh©n lùc quèc tÕ.
2.2.3. Thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi trong lÜnh vùc gi¸o dôc, −u tiªn ph¸t
triÓn gi¸o dôc vïng ®ång bµo d©n téc, vïng khã kh¨n vµ gi¸o dôc ®èi víi trÎ
em bÞ thiÖt thßi
B¾t ®Çu tõ n¨m 2005, ChÝnh phñ sÏ tËp trung chØ ®¹o thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô, gi¶i ph¸p
sau:
- §iÒu chØnh ®Þnh h−íng ®Çu t− tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc, tËp trung ®Çu t− cho gi¸o dôc phæ
cËp, ph¸t triÓn gi¸o dôc vïng khã kh¨n, c¸c ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm, ch−¬ng tr×nh nh©n
lùc quèc gia.
- Xo¸ x· "tr¾ng" vÒ c¬ së gi¸o dôc mÇm non, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó hÇu hÕt trÎ 5 tuæi con em
®ång bµo d©n téc thiÓu sè ®−îc häc mÉu gi¸o nh»m chuÈn bÞ vÒ tiÕng ViÖt tr−íc khi vµo
líp mét.
- Më réng h×nh thøc tÝn dông häc tËp, t¹o ®iÒu kiÖn cho con em gia ®×nh nghÌo, gia ®×nh
cã thu nhËp thÊp (cËn nghÌo) ®−îc tiÕp cËn c¸c c¬ héi gi¸o dôc, nhÊt lµ ë c¸c bËc häc cao.
- Tæ chøc c¸c h×nh thøc häc tËp ®a d¹ng ®Ó ngµy cµng nhiÒu trÎ khuyÕt tËt ®−îc häc tËp,
gióp c¸c em phôc håi chøc n¨ng vµ héi nhËp x· héi.
2.2.4. N©ng cao kh¶ n¨ng chñ ®éng héi nhËp quèc tÕ cña gi¸o dôc ViÖt
Nam.
ChÝnh phñ tËp trung chØ ®¹o thùc hiÖn tõ n¨m 2005 c¸c gi¶i ph¸p sau:
- Cho phÐp ¸p dông cã chän läc c¸c ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh tiªn tiÕn vÒ c¸c m«n to¸n,
khoa häc tù nhiªn, c«ng nghÖ, ngo¹i ng÷ cña c¸c n−íc ph¸t triÓn vµo gi¸o dôc §H vµ gi¸o
dôc nghÒ nghiÖp, b¶o ®¶m phï hîp víi môc tiªu, yªu cÇu vµ thùc tiÔn gi¸o dôc n−íc ta;
®ång thêi x©y dùng c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi víi c¸c c¬ së gi¸o
dôc n−íc ngoµi.
- TriÓn khai chiÕn l−îc d¹y vµ häc ngo¹i ng÷ trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n, tËp trung
chñ yÕu vµo tiÕng Anh, khuyÕn khÝch d¹y vµ häc ngo¹i ng÷ thø hai.



53 http://www.ebook.edu.vn
- Cho phÐp c¸c tr−êng §H, C§ hîp t¸c víi c¸c tr−êng cã uy tÝn ë n−íc ngoµi thùc hiÖn
ch−¬ng tr×nh liªn kÕt ®µo t¹o theo m« h×nh nh÷ng n¨m ®Çu ®µo t¹o trong n−íc, nh÷ng
n¨m cßn l¹i ®µo t¹o ë n−íc ngoµi, ®Æc biÖt lµ trong c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o sau ®¹i häc.
- TËp trung kinh phÝ cña Nhµ n−íc vµ huy ®éng lùc l−îng gi¶ng viªn tr×nh ®é cao ®Ó x©y
dùng mét sè tr−êng ®¹i häc cã tr×nh ®é quèc tÕ.
2.2.5. N©ng cao hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý trong gi¸o dôc
§Ó thùc hiÖn nhiÖm vô nµy, tr−íc hÕt cÇn tËp trung ®æi míi c¬ chÕ, thùc hiÖn m¹nh
mÏ viÖc ph©n cÊp qu¶n lý gi¸o dôc:
- ChÝnh phñ sÏ tËp trung chØ ®¹o x©y dùng chiÕn l−îc, chÝnh s¸ch, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch
ph¸t triÓn gi¸o dôc; x©y dùng mét sè luËt vÒ gi¸o dôc nh− LuËt Gi¸o viªn, LuËt Gi¸o dôc
®¹i häc, LuËt Gi¸o dôc nghÒ nghiÖp... tr×nh Quèc héi th«ng qua.
- Bé GD&§T, Bé L§, TB & XH phèi hîp víi c¸c Bé, ngµnh cã liªn quan gióp ChÝnh phñ
b¶o ®¶m thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi lÜnh vùc gi¸o dôc, ®Æc biÖt lµ
hoµn thiÖn hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p lý vµ t¨ng c−êng c«ng t¸c thanh tra, kiªm tra; phèi hîp
ho¹t ®éng cña ®Þa ph−¬ng trong viÖc thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng vÒ gi¸o dôc.
- Tõ n¨m 2004 thùc hiÖn ngay viÖc triÓn khai NghÞ ®Þnh 166/2004/N§-CP cña ChÝnh phñ
"Quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc", thùc hiÖn ph©n cÊp cho chÝnh
quyÒn ®Þa ph−¬ng quyÕt ®Þnh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm cô thÓ ho¸ c¸c chÝnh s¸ch gi¸o dôc, huy
®éng nguån lùc, x©y dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc,
®¶m b¶o ph¸t triÓn quy m« vµ n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc t¹i ®Þa ph−¬ng.
- Ban hµnh c¸c quy ®Þnh cô thÓ ®Ó t¨ng c−êng quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬
së gi¸o dôc vÒ s¶n phÈm ®µo t¹o, tµi chÝnh, nh©n lùc, tuyÓn sinh...
- Rµ so¸t, bè trÝ, s¾p xÕp l¹i ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc. Tæ chøc ®µo t¹o, båi
d−ìng ®Ó x©y dùng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc tËn t©m, th¹o viÖc vµ cã n¨ng lùc
®iÒu hµnh.
- §−a c«ng t¸c x©y dùng quy ho¹ch, kÕ ho¹ch vµo nÒn nÕp; quy ho¹ch kÕ ho¹ch ph¸t
triÓn ngµnh ph¶i c¨n cø vµo dù b¸o nhu cÇu nh©n lùc cña ®Êt n−íc.
- Trong qu¸ tr×nh ®æi míi qu¶n lý gi¸o dôc lÊy viÖc qu¶n lý chÊt l−îng lµm nhiÖm vô
träng t©m. Qu¶n lý chÆt chÏ qu¸ tr×nh häc tËp, ®¸nh gi¸ vµ "®Çu ra" b»ng c¸ch t¨ng c−êng
kiÓm so¸t chÊt l−îng trong suèt qu¸ tr×nh ®µo t¹o.
2.2.6. Kh¾c phôc nh÷ng tiªu cùc trong lÜnh vùc gi¸o dôc
a- §èi víi c¸c tiªu cùc trong d¹y thªm, häc thªm:
D¹y thªm, häc thªm tån t¹i chñ yÕu ë ®« thÞ, vïng kinh tÕ ph¸t triÓn, cã phÇn lµ
nhu cÇu chÝnh ®¸ng cña nhiÒu häc sinh vµ phô huynh häc sinh. BiÓu hiÖn tiªu cùc cña d¹y
thªm lµ t¹o ra "nhu cÇu gi¶" nh»m b¾t häc sinh häc thªm víi môc ®Ých kiÕm lîi. §Ó kh¾c
phôc nh÷ng tiªu cùc ®ã, sÏ thùc hiÖn nghiªm tóc c¸c biÖn ph¸p sau:
- Söa ®æi, bæ sung quy ®Þnh vÒ tæ chøc vµ qu¶n lý d¹y thªm, häc thªm ®Ó thèng nhÊt thùc
hiÖn trong n−íc.
- Hoµn thiÖn néi dung, ch−¬ng tr×nh vµ SGK ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng theo h−íng phï
hîp víi yªu cÇu vµ ®iÒu kiÖn d¹y vµ häc ë c¸c vïng miÒn, t¨ng c−êng c¬ së vËt chÊt,
chuyÓn dÇn c¸c tr−êng cã ®iÒu kiÖn sang häc 2 buæi / ngµy.
- §æi míi ®¸nh gi¸, c¶i tiÕn thi cö, tuyÓn sinh theo h−íng b¸m s¸t ch−¬ng tr×nh, SGK;
gi¶m bít sè kú thi, ®¬n gi¶n ho¸ h×nh thøc thi, ¸p dông thi tr¾c nghiÖm......më réng quy
m« §H, C§ vµ c¶i tiÕn kú thi tuyÓn sinh.
- T¨ng c−êng c¸c biÖn ph¸p gi¸o dôc chÝnh trÞ t− t−ëng cho ®éi ngò gi¸o viªn, nghiªn cøu
gi¶i quyÕt chÕ ®é, chÝnh s¸ch ®èi víi gi¸o viªn ®ång thêi xö lý nghiªm minh ®èi víi c¸c
tr−êng hîp vi ph¹m.
b - §èi víi c¸c tiªu cùc trong viÖc cÊp ph¸t, sö dông v¨ng b»ng, chøng chØ vµ
®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp kh«ng ®óng thùc chÊt:

54 http://www.ebook.edu.vn
- T¨ng c−êng thanh tra, kiÓm tra, xö lý nghiªm tóc, kÞp thêi theo ®óng c¸c quy ®Þnh ®·
ban hµnh.
- T¨ng c−êng tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ së gi¸o dôc trong viÖc b¶o ®¶m quy tr×nh ®µo t¹o vµ
cÊp ph¸t v¨n b»ng t−¬ng øng víi tr×nh ®é thùc chÊt cña ng−êi häc, tr−íc hÕt ®èi víi c¸c
hÖ ®µo t¹o kh«ng chÝnh quy.
- Kiªn quyÕt xö lý nghiªm minh c¸c tr−êng hîp sao chÐp luËn v¨n, luËn ¸n, phèi hîp víi
c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng thanh tra, kiÓm tra vµ xö lý c¸c c¬ së tæ chøc sao in, mua
b¸n luËn v¨n, luËn ¸n víi dông ý xÊu.
- X©y dùng c¬ chÕ ®¸nh gi¸, sö dông c¸n bé c«ng chøc c¨n cø vµo tr×nh ®é,
n¨ng lùc vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng thùc tiÔn, kh¾c phôc t×nh tr¹ng tuyÓn chän, ®Ò b¹t
qu¸ thiªn vµo b»ng cÊp, gãp phÇn ng¨n chÆn tËn gèc t×nh tr¹ng "häc gi¶, b»ng thËt".

Ch−¬ng III. LuËt Gi¸o dôc.
I. giíi thiÖu kh¸I qu¸t LuËt Gi¸o dôc 1998
Qu¸ tr×nh thÓ chÕ ho¸ qu¶n lý GD tr−íc khi cã LuËt Gi¸o dôc.
Tr¶i mÊy ngh×n n¨m dùng n−íc vµ gi÷ n−íc truyÒn thèng t«n s− träng ®¹o ®· trë
thµnh b¶n s¾c d©n téc vµ gi¸ trÞ bÒn v÷ng cña con ng−êi Viªt Nam. §¶ng, Nhµ n−íc vµ
nh©n d©n ta kh«ng ngõng phÊn ®Êu ®Ó gi÷ v÷ng vµ ph¸t huy truyÒn thèng tèt ®Ñp ®ã.
H¬n 50 n¨m qua, nÒn gi¸o dôc quèc d©n ®· ®−îc x©y dùng thµnh mét hÖ thèng ngµy
cµng hoµn chØnh tõ gi¸o dôc mÇm non ®Õn ®µo t¹o tiÐn sü, gãp phÇn chñ yÕu vµo sù
nghiÖp n©ng cao d©n trÝ, §T nh©n lùc, båi d−ìng nh©n tµi phôc vô c«ng cuéc x©y dùng vµ
b¶o vÖ Tæ quèc.
§Ó qu¶n lÝ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc, Nhµ n−íc ®· ban hµnh c¸c v¨n b¶n quy ph¹m
ph¸p luËt, kh«ng ngõng thÓ chÕ ho¸ ®−êng lèi chñ tr−¬ng cña §¶ng vÒ gi¸o dôc. Tõ n¨m
1945 ®Õn 1998, Nhµ n−íc ®· ban hµnh 756 v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt vÒ gi¸o dôc d−íi
d¹ng c¸c nghÞ ®Þnh, quyÕt ®Þnh, th«ng t−, chØ thÞ :
- S¾c lÖnh SL20 ( 8-9-1945) lµ s¾c lÖnh ®Çu tiªn vÒ GD, ®©y lµ s¾c lÖnh thµnh l¹p
Nha b×nh d©n häc vô vµ c−ìng b¸ch häc quèc ng÷; tiÕp ®Õn SL 146 (20-6-1946) vµ SL
147 (10-8-1946) ®· ®Æt nÒn mãng cho hµnh lang ph¸p lÝ ®èi víi ho¹t ®éng gi¸o dôc cña
n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ, ë ®ã ®−a ra nh÷ng nguyen t¾c c¬ b¶n cho mét nÒn gi¸o
dôc míi vµ viÖc tæ chøc bËc häc c¬ b¶n.
- Th«ng t− sè 56 (31-7-1950) cña Bé Gi¸o dôc chØ ®¹o c¶i c¸ch gi¸o dôc (CCGD)
lÇn 1
- NghÞ ®Þnh sè 1027 (27- 8- 1956) cña ChÝnh phñ chØ ®¹o CCGD lÇn 2
- NghÞ quyÕt sè (NQ) 14 (12-1978) vµ c¸c QuyÕt ®Þnh sè 243/CP (28/6/1979); Q§
sè 126/CP (19/3/1981)... kÌm theo H−íng dÉn chØ ®¹o CCGD lÇn 3
- §Æc biÖt tõ n¨m 1991 khi ®· ban hµnh LuËt B¶o vÖ ch¨m sãc (BVCS) trÎ em, LuËt
Phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc (16/8/1991) vµ NghÞ ®Þnh 90/CP vÒ c¬ cÊu hÖ thèng gi¸o dôc
t¹o nªn mét hµnh lang ph¸p lÝ râ rµng cho c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý gi¸o dôc trong giai ®o¹n
míi.
VÒ quan hÖ quèc tÕ Nhµ n−íc ta ®· tham gia ký kÕt vµ phª chuÈn mét sè v¨n kiÖn
liªn quan ®Õn gi¸o dôc:
- C«ng −íc cña Liªn hîp quèc vÒ quyÒn trÎ em (1990) ;
- Tuyªn ng«n thÕ giíi vÒ gi¸o dôc cho mäi ng−êi (1990) ;
Nh÷ng v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt mµ Nhµ n−íc ®· ban hµnh tr−íc khi cã LuËt
Gi¸o dôc nh×n chung cã néi dung chÝnh x¸c, ph¹m vi ®iÒu chØnh râ rµng, kÞp thêi gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò n¶y sinh vÒ ph¸p quy trong lÜnh vùc gi¸o dôc, gióp cho gi¸o dôc
kh«ng ngõng ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, nhiÒu v¨n b¶n thiÕu cô thÓ, hÖ thèng v¨n b¶n thiÕu
®ång bé ; ph¹m vi ®iÒu chØnh ch−a réng ; hiÖu lùc ph¸p lÝ ch−a cao.

55 http://www.ebook.edu.vn
MÆc dï tõ 1992, LuËt Phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®· ®−îc ban hµnh nh−ng còng míi
chØ giíi h¹n ph¹m vi ®iÒu chØnh ë mét bé phËn, ch−a t¹o c¬ së ph¸p lÝ cho toµn bé ho¹t
®éng cña hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. CÇn cã mét v¨n b¶n ph¸p luËt cã tÝnh ph¸p lÝ cao,
ph¹m vi ®iÒu chØnh réng.
Thùc hiÖn chñ tr−¬ng x©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn Céng hoµ XHCN ViÖt Nam
vµ c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh, t¨ng c−êng thÓ chÕ ho¸ chñ tr−¬ng ®−êng lèi GD - §T cña
§¶ng trong thêi kú míi. §¹i héi §¶ng VIII vµ Héi nghÞ Trung −¬ng 2 kho¸ VIII ®· xem
xÐt ban hµnh LuËt Gi¸o dôc lµ mét chñ tr−¬ng quan träng nh»m ph¸t triÓn gi¸o dôc.
Quèc héi kho¸ IX, t¹i kú häp thø 8 th¸ng 10 n¨m 1995, ®· ®−a viÖc so¹n th¶o LuËt
GD vµo kÕ ho¹ch x©y dùng ph¸p luËt cña Quèc héi
Tõ n¨m 1995 ®Õn 1998, Nhµ n−íc ®· xem xÐt vµ cho ý kiÕn ®èi víi 23 lÇn dù th¶o,
ngµy 07/ 08/ 1998 LuËt Gi¸o dôc ®· ®−îc c«ng bè ®Ó lÊy ý kiÕn cña nh©n d©n, c¸c ngµnh,
c¸c cÊp. T¹i kú häp thø 4 Quèc héi kho¸ X, sau 9 ngµy lµm viÖc khÈn tr−¬ng vµ nghiªm
tóc gåm nh÷ng buæi th¶o luËn ë tæ, ë héi tr−êng, chØnh lÝ vµ biÓu quyÕt th«ng qua tõng
®iÒu, ngµy 02/ 12/ 1998 Quèc héi th«ng qua toµn bé LuËt Gi¸o dôc bao gåm : Lêi nãi
®Çu, 9 ch−¬ng, 110 ®iÒu vµ quy ®Þnh LuËt Gi¸o dôc cã hiÖu lùc tõ ngµy 01/ 06/ 1999.

II. giíi thiÖu LuËt Gi¸o dôc 2005
1. Sù cÇn thiÕt ban hµnh LuËt Gi¸o dôc 2005
1.1 Qua gÇn 7 n¨m thùc hiÖn, LuËt Gi¸o dôc ®−îc Quèc héi th«ng qua ngµy
02/12/1998 ®· t¹o c¬ së ph¸p lý ®Ó sù nghiÖp gi¸o dôc tiÕp tôc ph¸t triÓn, hÖ thèng gi¸o
dôc quèc d©n ®−îc tõng b−íc kiÖn toµn, tr×nh ®é d©n trÝ vµ chÊt l−îng nguån nh©n lùc
®−îc n©ng cao. Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn gi¸o dôc, ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò
bøc xóc do thùc tÕ cuéc sèng ®Æt ra; cÇn cã thªm mét sè quy ®Þnh míi, ®ång thêi cÇn söa
®æi, bæ sung mét sè quy ®Þnh ®· cã nh»m t¨ng c−êng c¬ së ph¸p lý, t¹o ®iÒu kiÖn cho sù
nghiÖp gi¸o dôc ph¸t triÓn m¹nh mÏ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu häc tËp cña nh©n d©n vµ phôc vô
cã hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®æi míi kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc.
1.2. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX ®· x¸c ®Þnh nh÷ng quan ®iÓm vµ ph−¬ng
h−íng c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn gi¸o dôc, trong ®ã næi bËt lµ c¸c yªu cÇu n©ng cao chÊt l−îng
gi¸o dôc toµn diÖn, ®æi míi néi dung, ph−¬ng ph¸p d¹y häc, hoµn thiÖn hÖ thèng tr−êng
líp vµ hÖ thèng qu¶n lý gi¸o dôc; chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, x· héi ho¸ gi¸o dôc; thùc hiÖn
c«ng b»ng trong gi¸o dôc vµ x©y dùng x· héi häc tËp. Héi nghÞ lÇn thø s¸u Ban chÊp hµnh
Trung −¬ng kho¸ IX n¨m 2002 tiÕp tôc nhÊn m¹nh ph−¬ng h−íng, nhiÖm vô do §¹i héi
IX v¹ch ra, ®ång thêi x¸c ®Þnh vai trß nßng cèt cña ®éi ngò nhµ gi¸ovµ c¸n bé qu¶n lý
gi¸o dôc trong viÖc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô vÒ gi¸o dôc. C¸c quan ®iÓm cña §¶ng trong
c¸c v¨n kiÖn nªu trªn vÒ ph¸t triÓn sù nghiªp gi¸o dôc trong thêi kú míi cÇn ®−îc thÓ chÕ
ho¸ trong LuËt gi¸o dôc.
1.3. Trong nh÷ng n¨m qua, nhËn thøc quan ®iÓm “ph¸t triÓn gi¸o dôc lµ quèc s¸ch
hµng ®Çu” mÆc dï ®· ®−îc n©ng lªn, song ch−a thÓ hiÖn ®Çy ®ñ trong c«ng t¸c chØ ®¹o vµ
tæ chøc thùc hiÖn ë nhiÒu c¸n bé qu¶n lý vµ cÊp qu¶n lý, nhÊt lµ khi ph¶i x©y dùng vµ lùa
chän c¸c ph−¬ng ¸n ®Çu t− cho gi¸o dôc, x©y dùng c¬ chÕ, chÝnh s¸ch cho c¸c tæ chøc vµ
ho¹t ®éng gi¸o dôc. Trong qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc, sù phèi hîp gi÷a c¸c ngµnh, c¸c
cÊp cßn cã nhiÒu tr−êng hîp thiÕu chÆt chÏ, ch−a ®ång bé, kÐm hiÖu qu¶. Sù phèi hîp
gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi ch−a ®−îc triÓn khai thùc hiÖn ®óng møc. T×nh h×nh
®ã ®ßi hái cÇn söa ®æi LuËt Gi¸o dôc nh»m x¸c ®Þnh râ h¬n hµnh lang ph¸p lý ®Ó t¨ng
c−êng sù phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc trong c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc, gi÷a c¸c tæ
chøc, c¸ nh©n tham gia ho¹t ®éng gi¸o dôc.
1.4. Trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, khoa häc - c«ng
nghÖ cã nh÷ng b−íc ph¸t triÓn nh¶y vät, c«ng cuéc c¶i c¸ch gi¸o dôc ®ang diÔn ra trªn
quy m« toµn cÇu, viÖc söa ®æi LuËt Gi¸o dôc cßn nh»m t¹o thªm ®iÒu kiÖn ®Ó gi¸o dôc

56 http://www.ebook.edu.vn
n−íc ta tiÕp cËn tr×nh ®é ph¸t triÓn vÒ gi¸o dôc cña c¸c n−íc tiªn tiÕn, trªn c¬ së ®ã, phôc
vô tèt h¬n sù nghiÖp ®æi míi kinh tÕ - x· héi cu¶ ®Êt n−íc trong thêi kú héi nhËp vµ ph¸t
triÓn ë ®Çu thÕ kû XXI.
2. Nguyªn t¾c chØ ®¹o, qu¸ tr×nh so¹n th¶o, th¶o luËn vµ th«ng qua
dù ¸n LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi)
2.1 ViÖc x©y dùng LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi) ®−îc tiÕn hµnh theo c¸c nguyªn t¾c chØ
®¹o sau ®©y:
LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi) thÓ chÕ ho¸ ®−êng lèi, quan ®iÓm gi¸o dôc cña §¶ng ®−îc
chØ ra trong c¸c v¨n kiÖn cña §¹i héi IX, kÕt luËn cña Héi nghÞ TW6 vµ nghÞ quyÕt Héi
nghÞ TW9 kho¸ IX, t¹o chuyÓn biÕn c¬ b¶n vÒ chÊt l−îng gi¸o dôc vµ qu¶n lý gi¸o dôc
theo h−íng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, x· héi ho¸, gãp phÇn thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi, héi
nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ x©y dùng x· héi häc tËp.
HiÕn ph¸p n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m 1992 ®· ®−îc söa ®æi,
bæ sung n¨m 2001 lµ c¨n cø ph¸p lý c¬ b¶n ®Ó söa ®æi LuËt gi¸o dôc. §ång thêi c¸c quy
®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc n¨m 2005 ph¶i ®¶m b¶o phï hîp vµ ®ång bé víi ph¸p luËt hiÖn
hµnh, ®Æc biÖt lµ c¸c bé luËt míi ban hµnh kÓ tõ n¨m 1998 trë l¹i ®©y.
LuËt Gi¸o dôc n¨m 2005 lµ LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi) v× vËy ph¶i xuÊt ph¸t tõ nh÷ng
®ßi hái kh¸ch quan vµ t¹o c¬ së ph¸p lý ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc sù bøc xóc, gãp
phÇn th¸o gì nh÷ng khã kh¨n, v−íng m¾c trong ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ trong c«ng t¸c
qu¶n lý gi¸o dôc, trong ®ã, −u tiªn tËp trung vµo c¸c vÊn ®Ò: thùc hiÖn chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸, n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc; ®Èy m¹nh x· héi ho¸ gi¸o dôc vµ x©y
dùng x· héi häc tËp; hoµn thiÖn hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n; t¨ng c−êng qu¶n lý nhµ
n−íc, thùc hiÖn ph©n cÊp m¹nh mÏ cho ®Þa ph−¬ng, n©ng cao quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch
nhiÖm cña c¸c c¬ së gi¸o dôc.
2.2 Qu¸ tr×nh so¹n th¶o LuËt Gi¸o dôc 2005
Thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña Quèc héi, thang 3/2003 ChÝnh phñ ®· thµnh lËp Ban
so¹n th¶o LuËt söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o dôc do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o lµm tr−ëng ban.
Trong qu¸ tr×nh x©y dùng Dù ¸n LuËt, d−íi sù chØ ®¹o cña ChÝnh phñ, Ban so¹n
th¶o ®· phèi hîp chÆt chÏ víi Uû ban Trung −¬ng, Uû ban V¨n ho¸ Giao dôc Thanh niªn,
ThiÕu niªn vµ Nhi ®ång cña Quèc héi, V¨n phßng ChÝnh phñ, Bé T− ph¸p, Bé Lao ®éng -
Th−¬ng binh vµ X· héi, Liªn hiÖp c¸c héi khoa häc vµ kü thuËt, Héi KhuyÕn häc ViÖt
Nam, Héi Cùu gi¸o chøc ViÖt Nam vµ c¸c Bé, ngµnh, ®oµn thÓ, c¸c ®Þa ph−¬ng tiÕn hµnh
kh¶o s¸t, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh vµ x©y dùng b¸o c¸o tæng kÕt 5 n¨m thi hµnh LuËt gi¸o dôc;
tæ chøc nghiªn mét sè chuyªn ®Ò, s−u tÇm, nghiªn cøu, hÖ thèng ho¸ c¸c v¨n b¶n cña
§¶ng, Nhµ n−íc, c¸c quy ®Þnh cô thÓ cña c¸c Bé, ngµnh liªn quan ®Õn gi¸o dôc. Ban so¹n
th¶o còng ®· tham kh¶o c¸c ®¹o luËt vÒ gi¸o dôc ban hµnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vµ
kinh nghiÖm vÒ qu¶n lý nhµ n−íc, x©y dùng hÖ thèng gi¸o dôc cña mét sè quèc gia trong
khu vùc vµ thÕ giíi. Ban so¹n th¶o ®· phéi hîp víi c¸c c¬ quan, ®oµn thÓ cã liªn quan ë
mét sè tØnh, thµnh phè ®Ó tæ chøc th¶o luËn gãp ý cho Dù ¸n LuËt gi¸o dôc; tËp trung ®éi
ngò chuyªn gia giái gãp ý cho LuËt ®ång thêi còng ®· tiÕn hµnh tr−ng cÇu ý kiÕn cña ®¹i
diÖn c¸c nhµ gi¸o, nhµ khoa häc, c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc vµ phô huynh häc sinh t¹i c¸c
®Þa ph−¬ng vµ mét sè tr−êng ®¹i häc, cao ®¼ng.
Ngµy 26/8/2004, ChÝnh phñ ®· cã tê tr×nh Uû Ban Th−êng vô Quèc héi vÒ Dù ¸n
LuËt (tê tr×nh sè 1208/ CP-PC); Ngµy 21/9/2004, Uû ban V¨n ho¸, Gi¸o dôc, Thanh niªn,
ThiÕu niªn vµ Nhi ®ång cña Quèc héi ®· häp cho ý kiÕn thÈm tra. T¹i phiªn häp th−êng
kú th¸ng 9, Uû ban Th−êng vô Quèc héi còng ®· cho ý kiÕn vÒ Dù ¸n LuËt. Ngµy 26, 27
th¸ng 11 n¨m 2004, t¹i K× häp thø 6, Quèc héi ®· cho ý kiÕn vÒ Dù ¸n LuËt gi¸o dôc.
TiÕp thu ý kiÕn ®ãng gãp cña ®¹i biÓu Quèc héi, Dù ¸n LuËt ®· tiÕp tôc ®−îc chØnh lý vµ
hoµn thiÖn thªm.
57 http://www.ebook.edu.vn
Ngµy22, 23 th¸ng2 n¨m 2005, Héi nghÞ ®¹i biÓu Quèc héi chuyªn tr¸ch lÇn thø
n¨m ®· th¶o luËn vÒ dù th¶o 17 LuËt Gi¸o dôc ( söa ®æi); Ngµy 13/5/2005, Quèc héi ®·
th¶o luËn t¹i héi tr−êng vÒ Dù ¸n LuËt gi¸o dôc(söa ®æi). Nh×n chung, c¸c ý kiÕn rÊt
phong phó, cô thÓ, thÓ hiÖn sù quan t©m vµ tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao cña c¸c vÞ ®¹i biÓu
Quèc héi ®èi víi viÖc ®æi míi gi¸o dôc, thùc hiÖn chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, n©ng cao chÊt
l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc, x©y dùng x· héi häc tËp.
Trªn c¬ së ý kiÕn cña c¸c ®¹i biÓu Quèc héi, thùc hiÖn chØ ®¹o cña Uû ban Th−êng
vô Quèc héi, Ban so¹n th¶o ®· phèi hîp chÆt chÏ víi Ban c«ng t¸c lËp ph¸p cña Uû ban
Th−êng vô Quèc héi, §oµn th− kÝ kú häp vµ c¸c c¬ quan, tæ chøc co liªn quan nghiªm tóc
tiÕp thu, chØnh lÝ, hoµn thiÖn Dù ¸n LuËt. Ngµy 13 th¸ng 5 n¨m 2005, t¹i Kú häp thø 7
Quèc héi kho¸ XI ®· th¶o luËn t¹i héi tr−êng vÒ dù ¸n LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi). ChiÒu
ngµy 20 th¸ng 5 n¨m 2005, LuËt Gi¸o dôc (söa ®æi) ®· ®−îc Quèc héi biÓu quyÕt th«ng
qua. Ngµy 14 th¸ng 6 n¨m 2005 Chñ tÞch Quèc héi NguyÔn V¨n An kÝ x¸c nhËn Quèc
héi th«ng qua LuËt gi¸o dôc, ngµy 14 th¸ng 7 n¨m 2005, Chñ tÞch n−íc TrÇn §øc L−¬ng
kÝ lÖnh c«ng bè LuËt Gi¸o dôc n¨m 2005 cã hiÖu lùc kÓ tõ ngµy 01 th¸ng 01 n¨m 2006.
3. Bè côc vµ néi dung c¬ b¶n cña LuËt i¸o dôc
LuËt Gi¸o dôc 2005 gåm 9 ch−¬ng, 120 ®iÒu, bá bít 3 ®iÒu, bæ sung 13 ®iÒu míi,
söa ®æi 83 ®iÒu (trong ®ã cã 68 ®iÒu ®−îc chØnh lý vÒ néi dung vµ 15 ®iÒu ®−îc chØnh lý
vÒ kü thuËt). Lý do bá 3 ®iÒu trong môc 4 ch−¬ng VII vÒ thanh tra LuËt Gi¸o dôc lµ v×
mét sè néi dung quy ®Þnh vÒ thanh tra gi¸o dôc ®· ®−îc quy ®Þnh t¹i LuËt Thanh tra vµ do
LuËt Thanh tra ®iÒu chØnh.
Lý do thªm 13 ®iÒu míi lµ nh»m quy ®Þnh c¸c néi dung vÒ ch−¬ng tr×nh, tr¸ch
nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý, tæ chøc kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc, c¸c hµnh vi bÞ cÊm ®èi
víi nhµ gi¸o vµ ng−êi häc, chÝnh s¸ch ®èi víi trÎ em t¹i c¸c c¬ së gi¸o dôc mÇm non,
chÝnh s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp vµ c¸c tæ chøc cÇn cã mµ trong LuËt Gi¸o dôc 1998
ch−a quy ®Þnh. C¸c ®iÒu bæ xung míi gåm quy ®Þnh vÒ ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc (§iÒu 6),
vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc (§iÒu 16), kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o
dôc (§iÒu 17), ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc mÇm non (§iÒu 24), Héi ®ång tr−êng (§iÒu 53),
môc 4 ch−¬ng III, chÝnh s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp, t− thôc gåm 4 ®iÒu: quy ®Þnh nhiÖm
vô, quyÒn h¹n cña tr−êng d©n lËp, t− thôc (§iÒu 65), chÕ ®é tµi chÝnh ( §iÒu 66), quyÒn së
h÷u tµi s¶n, rót vèn vµ chuyÓn nh−îng vèn ( §iÒu 67), chÝnh s¸ch −u ®·i (§iÒu 68), c¸c
hµnh vi nhµ gi¸o kh«ng ®−îc lµm ( §iÒu 75), quyÒn vµ chÝnh s¸ch ®èi víi trÎ em t¹i c¬ së
gi¸o dôc mÇm non (§iÒu 84), c¸c hµnh vi bÞ cÊm ®èi víi ng−êi häc (§iÒu 88), ban ®¹i
diÖn cha mÑ häc sinh (§iÒu 96).
Bè côc LuËt Gi¸o dôc bao gåm:
Ch−¬ng I, Nh÷ng quy ®Þnh chung gåm 20 ®iÒu, quy ®Þnh vÒ ph¹m vi ®iÒu chØnh;
môc tiªu gi¸o dôc; tÝnh chÊt, nguyªn lý gi¸o dôc; hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n; yªu cÇu vÒ
néi dung, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc; ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc; ng«n ng÷ dïng trong nhµ tr−êng
vµ c¬ së gi¸o dôc kh¸c, d¹y vµ häc tiÕng nãi, ch÷ viÕt cña d©n téc thiÓu sè, d¹y ngo¹i
ng÷; v¨n b»ng, chøng chØ; ph¸t triÓn gi¸o dôc; quyÒn vµ nghÜa vô häc tËp cña c«ng d©n;
phæ cËp gi¸o dôc; x· héi ho¸ sù nghiÖp gi¸o dôc; ®Çu t− cho gi¸o dôc; qu¶n lý nhµ n−íc
vÒ gi¸o dôc; vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña nhµ gi¸o; vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n
lý gi¸o dôc; kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc; nghiªn cøu khoa häc; kh«ng truyÒn b¸ t«n
gi¸o trong nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc kh¸c; cÊm lîi dông c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc.
Ch−¬ng II. HÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n gåm 27 ®iÒu, quy ®Þnh vÒ gi¸o dôc mÇm
non ( môc tiªu, yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p, ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, c¬ së gi¸o
dôc)l gi¸o dôc phæ th«ng (môc tiªu, yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p, ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc, s¸ch gi¸o khoa, c¬ së gi¸o dôc, x¸c nhËn hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh tiÓu häc vµ cÊp
v¨n b»ng tèt nghiÖp trung häc); gi¸o dôc nghÒ nghiÖp ( môc tiªu, yªu cÇu vÒ néi dung,
ph−¬ng ph¸p, ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, c¬ së gi¸o dôc, v¨n b»ng, chøng chØ).
58 http://www.ebook.edu.vn
Ch−¬ng III. Nhµ tr−êng vµ c¬ së gi¸o dôc kh¸c gåm 22 ®iÒu, quy ®Þnh tæ chøc,
ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng (nhµ tr−êng trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n; tr−êng cña c¬
quan nhµ n−íc, cña tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi, cña lùc l−îng vò trang
nh©n d©n; thµnh lËp nhµ tr−êng; thÈm quyÒn thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp, ®×nh chØ
ho¹t ®éng, s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ nhµ tr−êng; ®iÒu lÖ nhµ tr−êng; héi ®ång tr−êng,
hiÖu tr−ëng, héi ®ång t− vÊn trong nhµ tr−êng, tæ chøc §¶ng trong nhµ tr−êng, ®oµn thÓ,
tæ chøc x· héi trong nhµ tr−êng); nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng ( nhiÖm vô vµ
quyÒn h¹n cña tr−êng trung cÊp, tr−êng trung cÊp chuyªn nghiÖp, tr−êng cao ®¼ng nghÒ,
tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc trong nghiªn cøu khoa häc phôc vô x· héi, quyÒn tù chñ
vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña tr−êng trung cÊp nghÒ, tr−êng trung cÊp chuyªn nghiÖp, tr−êng
cao ®¼ng nghÒ, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc); c¸c lo¹i tr−¬ng chuyªn biÖt (tr−êng phæ
th«ng d©n téc néi tró, tr−êng phæ th«ng d©n téc b¸n tró, tr−êng dù bÞ ®¹i häc, tr−êng
chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu, tr−êng líp dµnh cho ng−êi tµn tËt, tr−êng gi¸o d−ìng); ChÝnh
s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp, t− thôc (nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng d©n lËp, t− thôc,
chÕ ®é tµi chÝnh, quyÒn së h÷u tµi s¶n rót vèn vµ chuyÓn nh−îng vèn, chÝnh s¸ch −u ®·i);
tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së gi¸o dôc kh¸c.
Ch−¬ng IV, Nhµ gi¸o gåm 13 ®iÒu, quy ®Þnh nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ gi¸o
(gi¸o s−, phã gi¸o s−, nhiÖm vô cña nhµ gi¸o, quyÒn cña nhµ gi¸o, thØnh gi¶ng, c¸c hµnh
vi nhµ gi¸o kh«ng ®−îc lµm, ngµy nhµ gi¸o ViÖt Nam); ®µo t¹o vµ båi d−ìng nhµ gi¸o (
tr×nh ®é chuÈn ®−îc båi d−ìng cña nhµ gi¸o, tr−êng s− ph¹m, nhµ gi¸o cña tr−êng cao
®¼ng, tr−êng ®¹i häc); chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o ( båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô,
tiÒn l−¬ng, chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc c«ng t¸c ë tr−êng chuyªn
biÖt, ë vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n).
Ch−¬ngV. NG−êi häc gåm 10 ®iÒu, quy ®Þnh nhiÖm vô vµ quyÒn cña ng−êi häc
(ng−êi häcm quyÒn vµ chÝnh s¸ch ®èi víi trÎ em t¹i c¬ së gi¸o dôc mÇm non, nhiÖm vô
cña ng−êi häc, quyÒn cña ng−êi häc, nghÜa vô cña ng−êi häc t¹i tr−êng cao ®¼ng, tr−êng
®¹i häc quèc lËp, c¸c hµnh vi bÞ cÊm ®èi víi ng−êi häc); chÝnh s¸ch ®èi víing−êi häc
(häc bæng vµ trî cÊp x· héi, chÕ ®é cö tuyÓn, tÝn dông gi¸o dôc,miÔn, gi¶m phÝ dÞch vô
c«ng céng cho häc sinh, sinh viªn).
Ch−¬ngVI. Nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi gåm 6 ®iÒu, quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña
nhµ tr−êng, tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh, quyÒn cña cha mÑ hoÆc ng−êi gi¸m hé cña häc
sinh, ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh, tr¸ch nhiÖm cña x· héi, quü khuyÕn häc, quü b¶o trî
gi¸o dôc.
Ch−¬ngVII. Qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc gåm 15 ®iÒu, quy ®Þnh néi dung qu¶n
lý nhµ n−íc vµ c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc, ®Çu t− cho gi¸o dôc (ng©n s¸ch nhµ
n−íc chi cho gi¸o dôc, −u tiªn ®Çu t− tµi chÝnh vµ ®Êt ®ai x©y dùng tr−êng häc, khuyÕn
khÝch ®Çu t− cho gi¸o dôc, häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh, −u ®·i vÒ thuÕ trong xuÊt b¶n s¸ch
gi¸o khoa, s¶n xuÊt thiÕt bÞ d¹y häc, ®å ch¬i); hîp t¸c quèc tÕ vÒ gi¸o dôc ( khuyÕn khÝch
vÒ gi¸o dôc víi n−íc ngoµi, khuyÕn khÝch vÒ hîp t¸c gi¸o dôc víi ViÖt Nam, c«ng nhËn
v¨n b»ng n−íc ngoµi); thanh tra gi¸o dôc (quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña thanh tra gi¸o dôc,
tæ chøc ho¹t ®éng cña thanh tra gi¸o dôc).
Ch−¬ng VIII. Khen th−ëng vµ xö lý vi ph¹m gåm 5 ®iÒu, quy ®Þnh phong tÆng
danh hiÖu nhµ gi¸o nh©n d©n, nhµ gi¸o −u tó; khen th−ëng ®èi víi tæ chøc, c¸ nh©n cã
thµnh tÝch trong gi¸o dôc; khen th−ëng ®èi víi ng−êi häc; phong tÆng danh hiÖu tiÐn sÜ
danh dù.
Ch−¬ng IX. §iÒu kho¶n thi hµnh gåm 2 ®iÒu, quy ®Þnh vÒ hiÖu lùc thi hµnh vµ
h−íng dÉn thi hµnh.
LuËt Gi¸o dôc 2005 ®−îc x©y dùng trªn c¬ së kÕ thõa vµ ph¸t triÓn nh÷ng quy ®Þnh
cña LuËt Gi¸o dôc 1998, nh÷ng néi dung míi ®−îc bæ xung bao gåm c¸c quy ®Þnh nh»m
tËp chung gi¶i quyÕt 5 nhãm vÊn ®Ò:

59 http://www.ebook.edu.vn
Mét lµ, ®Ó hoµn thiÖn mét b−íc vÒ hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n, LuËt ®· kh¼ng
®Þnh vÞ trÝ cña gi¸o dôc th−êng xuyªn, ph¸t triÓn gi¸o dôc nghÒ nghiÖp theo ba cÊp ®µo
t¹o, t¨ng kh¶ n¨ng liªn th«ng, ph©n luång gi÷a c¸c bé phËn cña hÖ thèng.
Hai lµ, LuËt ®· x¸c ®Þnh râ yªu cÇu vÒ ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, vÒ ®iÒu kiÖn thµnh
lËp nhµ tr−êng, c¸c ®Þnh nh÷ng tiªu trÝ c¬ b¶n ®Ó mét tr−êng ®¹i häc hoÆc viÖn nghiªn
cøu ®−îc phÐp ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sü, ®inh h−íng vÒ c«ng t¸c kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o
dôc, t¹o ®iÒu kiÖn chuyÓn ®æi tõ ®µo t¹o theo n¨m häc sang ®µo t¹o theo tÝch luü tÝn chØ,
t¨ng tÝnh c¹nh tranh gi÷a c¸c c¬ së gi¸o dôc.
Ba lµ, ®Ó n©ng cao tÝnh c«ng b»ng x· héi trong gi¸o dôc, LuËt ®· cã nh÷ng quy
®Þnh më réng c¬ héi häc tËp, x¸c ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch hç trî cho con em ®ång bµo d©n
téc thiÓu sè, c¸c ®èi t−îng ®−îc h−ëng chÝnh s¸ch x· héi, con em gia ®×nh nghÌo.
Bèn lµ, ®Ó t¨ng c−êng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc, LuËt ®· x¸c ®Þnh nh÷ng quy
ph¹m nh»m ng¨n ngõa, h¹n chÕ c¸c hµnh vi tiªu cùc, x¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña héi
®ång nh©n d©n, Uû ban nh©n d©n cÊp tØnh, n©ng cao tÝnh tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña
nhµ tr−êng, ®Æc biÖt lµ c¸c tr−êng d¹y nghÒ, c¸c tr−êng trung cÊp, cao ®¼ng vµ ®¹i häc.
N¨m lµ, ®Ó khuyÕn khÝch ®Çu t− më tr−êng ngoµi c«ng lËp, LuËt ®· cã c¸c quy
®Þnh b¶o ®¶m sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c lo¹i h×nh tr−êng vµ quy ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch hç trî
tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc.

III. mét sè néi dung cña LuËt Gi¸o dôc 2005
1. Kh¼ng ®inh vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc.
§iÓm míi cña LuËt Gi¸o dôc 2005 lµ, bªn c¹nh viÖc vÉn x¸c ®Þnh vai trß cña
nhµ gi¸o trong b¶o ®¶m chÊt l−îng gi¸o dôc, LuËt bæ xung 01 ®iÒu míi (§iÒu 16), quy
®Þnh vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc:
“Vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý GD;
C¸n bé qu¶n lý GD gi÷ vai trß quan träng trong viÖc tæ chøc, qu¶n lý, ®iÒu hµnh
c¸c ho¹t ®éng GD.
C¸n bé qu¶n lý GD ph¶i kh«ng ngõng häc tËp, rÌn luyÖn, n©ng cao phÈm chÊt ®¹o
®øc, tr×nh ®é chuyªn m«n, n¨ng lùc qu¶n lý vµ tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n.
Nhµ n−íc cã kÕ ho¹ch x©y dùng vµ n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý GD
nh»m ph¸t huy vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý GD, b¶o ®¶m ph¸t triÓn sù nghiÖp
gi¸o dôc ”

2. Hoµn thiÖn quy ®Þnh vÒ hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n
- LuËt quy ®Þnh thèng nhÊt viÖc bá thi tèt nghiÖp tiÓu häc (®· ®−îc x¸c ®Þnh t¹i
NghÞ quyÕt sè 37/2004/QH11 cña Quèc héi), häc sinh vµo häc líp s¸u ph¶i hoµn thµnh
ch−¬ng tr×nh tiÓu häc, ®−îc hiÖu tr−ëng nhµ tr−êng x¸c nhËn trong häc b¹. LuËt còng x¸c
®Þnh nh÷ng tr−êng hîp Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh häc sinh cã thÓ häc
tr−íc tuæi, häc v−ît líp, häc l−u ban.
- LuËt quy ®Þnh c¬ së gi¸o dôc phæ th«ng bao gåm c¶ tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu
cÊp häc (§iÒu 30), vÊn ®Ò nµy xuÊt ph¸t tõ vÊn ®Ò thùc tÕ hiÖn nay ë mét sè ®Þa ph−¬ng
®Æc biÖt lµ c¸c tØnh miÒn nói, vung s©u, vïng xa khã kh¨n trong viÖc tæ chøc c¸c tr−êng
phæ th«ng cho tiÓu häc, trung häc c¬ së, trung häc phæ th«ng riªng biÖtm do sè líp häc
vµ sè häc sinh kh«ng ®ñ theo quy ®Þnh. V× vËy, trong thùc tÕ ®· h×nh thµnh nh÷ng tr−êng
phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc (tiÓu häc, trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng hoÆc tiÓu
häc, trung häc…).
- LuËt Gi¸o dôc 2005 bá quy ®Þnh vÒ kú thi tèt nghiÖp trung häc c¬ së. Theo kÕt
qu¶ phiÕu xin ý kiÕn ®¹i biÓu Quèc héi t¹i kú häp thø 7 cho thÊy, cã 83% t¸n thµnh bá kú
thi tèt nghiÖp trung häc c¬ së. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung häc c¬ së, cã ®ñ ®iÒu
60 http://www.ebook.edu.vn
kiÖn theo quy ®Þnh th× ®−îc tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh
phè thuéc tØnh cËp b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së ( §iÒu 31). ViÖc bá kú thi nµy gãp
phÇn gi¶m bít tèn kÐm cho gia ®×nh, nhµ tr−êng vµ x· héi còng nh− t©m lý c¨ng th¼ng
cña häc sinh. Tuy nhiªn, thùc hiÖn theo ph−¬ng ph¸p nµy ®ßi hái võa ph¶i ®æi míi c¸ch
häc, c¸ch d¹y, võa ph¶i n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña häc sinh, cña thÇy c« gi¸o vµ c¸n bé
qu¶n lý gi¸o dôc, cña gia ®×nh vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng. C¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc cÇn
cã sù phèi hîp chØ ®¹o viÖc s¸t sao thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, tæ chøc tèt viÖc kiÓm
tra hÕt m«n, kiÓm tra häc kú, kiÓm tra cuèi n¨m ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng gi¸o dôc ngay
trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc. Ph¶i tæ chøc tèt viÖc tuyÓn sinh vµo c¸c tr−êng trung häc phæ
th«ng, tr−êng trung cÊp theo h−íng ®¶m b¶o tÝnh nghiªm tóc, c«ng b»ng, kh¸ch quan,
tr¸nh g©y nh÷ng c¨ng th¼ng qu¸ møc kh«ng cÇn thiÕt.
-LuËt kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña gi¸o dôc th−êng xuyªn trong toµn bé hÖ thèng gi¸o dôc
quèc d©n b»ng quy ®Þnh t¹i §iÒu 4 “hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n gåm gi¸o dôc chÝnh quy
vµ gi¸o dôc th−êng xuyªn”.
§iÒu nµy cho thÊy gi¸o dôc th−êng xuyªn ®· trë thµnh mét bé phËn quan träng
bªn c¹nh gi¸o dôc chÝnh quy trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. Gi¸o dôc th−êng xuyªn
hiÖn nay cã vai trß lín trong viÖc ®µo t¹o, båi d−ìng nguån nh©n lùc, ®¸p øng yªu cÇu
thay ®æi c«ng nghÖ trong s¶n xuÊt vµ ®êi sèng, x©y dùng x· héi häc tËp. Ë n−íc ta trong
nh÷ng n¨m gÇn ®©y, gi¸o dôc th−êng xuyªn ®· ph¸t triÓn nhanh chãng vµ tõng b−íc ®¸p
øng nhu cÇu häc tËp cho hµng triÖu ng−êi cã nhu cÇu häc tËp liªn tôc, häc tËp suèt ®êi.
- LuËt x¸c ®Þnh râ yªu cÇu vÒ ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc:
Do tÇm quan träng cña ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, LuËt cã mét ®iÒu riªng vÒ ch−¬ng
tr×nh gi¸o dôc ë phÇn quy ®Þnh chung, nªu nh÷ng nguyªn t¾c vµ yªu cÇu c¬ b¶n vÒ viÖc
x©y dùng thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc.
§iÒu 6. Ch−¬ng tr×nh GD
1. Ch−¬ng tr×nh GD thÓ hiÖn môc tiªu GD; quy ®Þnh chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng,
ph¹m vi vµ cÊu tróc néi dung GD, ph−¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng GD, c¸ch
thøc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ GD ®èi víi c¸c m«n häc ë mçi líp, mçi cÊp häc hoÆc tr×nh ®é ®µo
t¹o.
2. Ch−¬ng tr×nh GD ph¶i b¶o ®¶m tÝnh hiÖn ®¹i, tÝnh æn ®Þnh, tÝnh thèng nhÊt; kÕ
thõa gi÷a c¸c cÊp häc, c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph©n luång, liªn th«ng,
chuyÓn ®æi gi÷a c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o, ngµnh ®µo t¹o vµ h×nh thøc GD trong hÖ thèng GD
quèc d©n.
3. Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc vµ kü n¨ng quy ®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD ph¶i
®−îc cô thÓ hãa thµnh s¸ch gi¸o khoa ë GD phæ th«ng, gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu gi¶ng d¹y ë
GD nghÒ nghiÖp, GD ®¹i häc, GD th−êng xuyªn. S¸ch gi¸o khoa, gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu
gi¶ng d¹y ph¶i ®¸p øng yªu cÇu vÒ ph−¬ng ph¸p GD.

Trong ch−¬ng quy ®Þnh cô thÓ vÒ hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n ( ch−¬ng II), LuËt
còng ®· bæ xung mét sè ®iÒu cÒ ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña tõng cÊp häc vµ tr×nh ®é ®µo
t¹o ( §iÒu 24,29, 35, 41). C¸c quy ®Þnh nµy ®¶m b¶o c¬ chÕ qu¶n lý gi¸o dôc b»ng
ch−¬ng tr×nh trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc dan, gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc.
- LuËt quy ®Þnh nguyªn t¾c chung vÒ c«ng t¸c kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc:
§iÒu 17. KiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD
KiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD lµ biÖn ph¸p chñ yÕu nh»m x¸c ®Þnh møc ®é thùc hiÖn
môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi dung GD ®èi víi nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c.
ViÖc kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD ®−îc thùc hiÖn ®Þnh kú trong ph¹m vi c¶ n−íc vµ
®èi víi tõng c¬ së GD. KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD ®−îc c«ng bè c«ng khai ®Ó x·
héi biÕt vµ gi¸m s¸t. Bé tr−ëng Bé GD&§T cã tr¸ch nhiÖm chØ ®¹o thùc hiÖn kiÓm ®Þnh

61 http://www.ebook.edu.vn
chÊt l−îng GD.
§©y lµ ®iÓm míi v× LuËt Gi¸o dôc n¨m 1998 ch−a quy ®Þnh vÒ vÊn ®Ò nµy. Trong
qu¸ tr×nh th¶o luËn x©y dùng LuËt, cã mét sè ý kiÕn ®Ò nghÞ cÇn bæ xung nh÷ng quy ®Þnh
cô thÓ, vÝ dô nh− chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ hÖ thèng tæ chøc cña c¬ quan kiÓm
®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc, tr¸ch nhiÖm cña Bé GI¸O GD&§T trong viÖc chØ ®¹o, x©y
dùng c¸c tiªu chÝ kiÓm ®Þnh ®èi víi tõng cÊp häc, tõng tr×nh ®é ®µo t¹o…Tuy nhiªn, cã
thÓ thÊy r»ng kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc lµ mét vÊn ®Ò míi, do n−íc ta ch−a cã kinh
nghiÖm tõ thùc tiÔn, v× vËy chØ cã thÓ quy ®Þnh tõ nguyªn t¾c chung, trªn c¬ së ®ã, ChÝnh
phñ sÏ ban hµnh nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ ®Ó chØ ®¹o trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn vµ rót
kinh nghiÖm tõ thùc tiÔn nh»m hoµn chØnh c¸c v¨n b¶n d−íi luËt, ®¶m b¶o cho viÖc thùc
hiÖn chñ tr−¬ng nµy cã hiÖu qu¶. Nh− vËy, theo tinh thÇn cña LuËt, yªu cÇu ®Æt ra trong
thêi gian tíi lµ ph¶i x©y dùng quy tr×nh, tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ vµ triÓn khai kÕ ho¹ch kiÓm
®Þnh chÊt l−îng c¸c c¬ së gi¸o dôc, nh»m ®¸nh gi¸, ph©n lo¹i n¨ng l−îng, chÊt l−îng cña
c¸c c¬ së nµy.
LuËt Gi¸o dôc 2005 t¹o lËp c¬ së ph¸p lý cho viÖc chuyÓn tiÕp dÇn tõ tæ chøc ®µo
t¹o theo niªn chÕ sang ®µo t¹o theo tÝn chØ ë gi¸o dôc ®¹i häc vµ gi¸o dôc nghÒ nghiÖp,
t¨ng c−êng tÝnh liªn th«ng vµ ph©n luång trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n: Kho¶n 4,
§iÒu 6 quy ®Þnh “ Ch−¬ng tr×nh GD ®−îc tæ chøc thùc hiÖn theo n¨m häc ®èi víi GD
mÇm non vµ GD phæ th«ng; theo n¨m häc hoÆc theo h×nh thøc tÝch luü tÝn chØ ®èi víi GD
nghÒ nghiÖp, GD ®¹i häc.
KÕt qu¶ häc tËp m«n häc hoÆc tÝn chØ mµ ng−êi häc tÝch luü ®−îc khi theo häc mét
ch−¬ng tr×nh GD ®−îc c«ng nhËn ®Ó xem xÐt vÒ gi¸ trÞ chuyÓn ®æi cho m«n häc hoÆc tÝn
chØ t−¬ng øng trong ch−¬ng tr×nh GD kh¸c khi ng−êi häc chuyÓn ngµnh nghÒ ®µo t¹o,
chuyÓn h×nh thøc häc tËp hoÆc häc lªn ë cÊp häc, tr×nh ®é ®µo t¹o cao h¬n.
Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh viÖc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh GD theo h×nh thøc tÝch luü
tÝn chØ, viÖc c«ng nhËn ®Ó xem xÐt vÒ gi¸ trÞ chuyÓn ®æi kÕt qu¶ häc tËp m«n häc hoÆc tÝn
chØ.
LuËt söa ®æi, bæ xung mét sè néi dung cô thÓ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn d¹y
nghÒ:
Theo ®ã, d¹y nghÒ ®µo t¹o 3 tr×nh ®é: s¬ cÊp, trung cÊp vµ cao ®¼ng: häc sinh tèt
nghiÖp tr×nh ®é trung cÊp vµ tr×nh ®é cao ®¼ng ®−îc cÊp b»ng nghÒ t−¬ng øng víi tr×nh ®é
®µo t¹o. ViÖc bæ sung d¹y nghÒ tr×nh ®é cao ®¼ng ( cÊp b»ng cao ®¼ng nghÒ) nh»m ®¸p
øng nhu cÇu thÞ tr−êng lao ®éng vÒ ®éi ngò c«ng nh©n kü thuËt cã kü n¨ng nghÒ nghiÖp
vµ kiÕn thøc chuyªn m«n cao, ®Æc biÖt lµ nh÷ng nghÒ thuéc lÜnh vùc kü thuËt, c«ng nghÖ
hiÖn ®¹i nh− tù ®éng ho¸, c¬ - ®iÖn tö, c¬ khÝ chÝnh x¸c, c«ng nghÖ th«ng tin, ho¸ dÇu,
c«ng nghÖ chÕ biÕn kh¸c.ViÖc më rén d¹y nghÒ ®Õn tr×nh ®é cao ®¼ng còng thu hót häc
sinh vµ ng−êi lao ®éng häc nghÒ, gãp phÇn thùc hiÖn ph©n luång sau trung häc phæ
th«ng. Cao ®¼ng nghÒ ®¹o t¹o c«ng nh©n kü thuËt trùc tiÕp s¶n xuÊt cã tr×nh ®é cao ®¼ng,
v× vËy thêi l−îng thùc hµnh chiÕm tØ lÖ lín trong ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o. Thùc tÕ, mét sè
n−íc còng ®· cã ®µo t¹o vµ cÊp v¨n b»ng cao ®¼ng nghÒ.
- LuËt sung quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn chung ®Ó mét c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc ®−îc giao
nhiÖm vô ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ, cô thÓ, t¹i §iÒu 42 LuËt quy ®Þnh:
1. C¬ së GD ®¹i häc bao gåm:
a) Tr−êng cao ®¼ng ®µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng;
b) Tr−êng ®¹i häc ®µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc; ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c
sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ khi ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ giao.
ViÖn nghiªn cøu khoa häc ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ, phèi hîp víi tr−êng ®¹i häc ®µo
t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ khi ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ giao.
2. C¬ së GD ®¹i häc ®−îc giao nhiÖm vô ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ khi b¶o ®¶m c¸c

62 http://www.ebook.edu.vn
®iÒu kiÖn sau ®©y:
a) Cã ®éi ngò gi¸o s−, phã gi¸o s−, tiÕn sÜ ®ñ sè l−îng, cã kh¶ n¨ng x©y dùng, thùc
hiÖn ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o vµ tæ chøc héi ®ång ®¸nh gi¸ luËn ¸n;
b) Cã c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ b¶o ®¶m ®¸p øng yªu cÇu ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn
sÜ;
c) Cã kinh nghiÖm trong c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc; ®· thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô
nghiªn cøu thuéc ®Ò tµi khoa häc trong c¸c ch−¬ng tr×nh khoa häc cÊp nhµ n−íc; cã kinh
nghiÖm trong ®µo t¹o, båi d−ìng nh÷ng ng−êi lµm c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc.
Víi quy ®Þnh nµy, trong qu¸ tr×nh triÓn khai LuËt, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o sÏ kiÓm
tra viÖc thùc hiÖn c¸c yªu cÇu trªn ®©y vµ tiÕn hµnh s¾p xÕp l¹i c¸c c¬ së ®µo t¹o.
3, Bæ sung quy ®Þnh nh»m t¨ng c−êng qu¶n lý nhµ n−íc vµ gi¸o dôc.
LuËt bæ sung thªm c¸c quy ®Þnh cã tÝnh nguyªn t¾c t¹i §iÒu 14:
“ Qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD
Nhµ n−íc thèng nhÊt qu¶n lý hÖ thèng GD quèc d©n vÒ môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi
dung, kÕ ho¹ch GD, tiªu chuÈn nhµ gi¸o, quy chÕ thi cö, hÖ thèng v¨n b»ng, chøng chØ;
tËp trung qu¶n lý chÊt l−îng GD, thùc hiÖn ph©n c«ng, ph©n cÊp qu¶n lý GD, t¨ng c−êng
quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬ së gi¸o dôc.
VÒ néi dung qu¶n lý nhµ n−íc, t¹i §iÒu 99, xuÊt ph¸t tõ quan niÖm, néi dung quan
träng cña viÖc qu¶n lý gi¸o dôc lµ qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc, kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o
dôc vµ c«ng t¸c thèng kª cã vai trß rÊt quan träng trong c«ng t¸c qu¶n lý, LuËt bæ sung 2
kho¶n: Kho¶n 4 quy ®Þnh néi dung: tæ chøc, qu¶n lý viÖc b¶o d¶m chÊt l−îng gi¸o dôc vµ
kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc; kho¶n 5 quy ®Þnh néi dung: thùc hiÖn c«ng t¸c thèng kª,
th«ng tin vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng gi¸o dôc.
4. Nh÷ng söa ®æi, bæ sung nh»m ®Èy m¹nh viÖc thùc hiÖn x· héi ho¸
GD.
VÒ ®Çu t− cho gi¸o dôc, ®ång thêi víi viÖc Nhµ n−íc khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc vµ
c¸ nh©n ®Çu t− vµo lÜnh vùc gi¸o dôc, t¹i §iÒu 13 LuËt bæ sung quy ®Þnh Nhµ n−íc b¶o hé
c¸c quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc, ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë
n−íc ngoµi, tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi ®Çu t− cho gi¸o dôc.
LuËt quy ®Þnh 3 lo¹i h×nh tr−êng t¹i §iÒu 48:
“ Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n
1. Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n ®−îc tæ chøc theo c¸c lo¹i h×nh sau
®©y:
a) Tr−êng c«ng lËp do Nhµ n−íc thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt, b¶o
®¶m kinh phÝ cho c¸c nhiÖm vô chi th−êng xuyªn;
b) Tr−êng d©n lËp do céng ®ång d©n c− ë c¬ së thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së
vËt chÊt vµ b¶o ®¶m kinh phÝ ho¹t ®éng;
c) Tr−êng t− thôc do c¸c tæ chøc x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc kinh
tÕ hoÆc c¸ nh©n thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ b¶o ®¶m kinh phÝ ho¹t ®éng
b»ng vèn ngoµi ng©n s¸ch nhµ n−íc.
2. Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n thuéc mäi lo¹i h×nh ®Òu ®−îc thµnh lËp theo
quy ho¹ch, kÕ ho¹ch cña Nhµ n−íc nh»m ph¸t triÓn sù nghiÖp GD. Nhµ n−íc t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó tr−êng c«ng lËp gi÷ vai trß nßng cèt trong hÖ thèng GD quèc d©n.“
ViÖc nªu râ kh¸i niÖm trong LuËt thÕ nµo lµ tr−êng c«ng lËp, tr−êng d©n lËp,
tr−êng t− thôc t¹o c¬ së ph¸p lý râ rµng ®èi víi vÊn ®Ò së h÷u vµ qu¶n lý tµi s¶n cña nhµ
tr−êng, vµ nh− vËy lo¹i h×nh tr−êng b¸n c«ng sÏ kh«ng tån t¹i n÷a mµ ®−îc chuyÓn dÇn
sang c¸c lo¹i h×nh kh¸c.

63 http://www.ebook.edu.vn
NhËn thøc râ, c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp lµ h×nh thøc tæ chøc cã t¸c dông quan
träng trong viÖc huy ®éng c«ng søc, trÝ tuÖ vµ nguån vèn tõ x· héi ®Ó ph¸t triÓn tõ gi¸o
dôc, nªn rÊt cÇn t¹o ®iÒu kiÖn ph¸p lý ®Ó c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ph¸t triÓn, LuËt Gi¸o
dôc 2005 cã thªm 1 môc míi t¹i ch−¬ng III (ChÝnh s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp, tr−êng t−
thôc) quy ®Þnh cô thÓ c¸c chÝnh s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp, t− thôc bao gåm:
- NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc (§iÒu 650.
- ChÕ ®é tµi chÝnh (§iÒu 66).
- QuyÒn së h÷u tµi s¶n, rót vèn vµ chuyÓn nh−îng vèn (§iÒu 67).
- ChÝnh s¸ch −u ®·i (§iÒu 68).
ViÖc kh¼ng ®Þnh trong LuËt “tµi chÝnh, tµi s¶n cña tr−êng t− thôc thuéc së h÷u cña
c¸c thµnh viªn gãp vèn” còng nh− ®Æt vÊn ®Ò “rót vèn, chuyÓn nh−îng vèn ®èi víi tr−êng
t− thôc” lµ t− duy míi cña c¸c nhµ lµm luËt, ®iÒu nµy kh¾c phôc mét ®iÓm yÕu bÊy l©u
nay trong chÝnh s¸ch x· héi ho¸ gi¸o dôc lµ ch−a quy ®inh rµnh m¹ch vÒ së h÷u cña c¸c
c¬ së ngoµi c«ng lËp, dÉn ®Õn t©m lý e ng¹i cña c¸c nhµ ®Çu t− vµo lÜnh vùc gi¸o dôc ®µo
t¹o.
5. Nh÷ng söa ®æi, bæ sung nh»m ph©n cÊp m¹nh cho ®Þa ph−¬ng, c©ng
cao quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña së gi¸o dôc.
5.1. VÒ viÖc thu vµ sö dông häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh.
LuËt ®· quy ®Þnh râ: häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh lµ kho¶n tiÒn cña gia ®×nh ng−êi
häc hoÆc ng−êi häc ph¶i nép ®Ó gãp phÇn ®¶m b¶o chi phÝ cho c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc
(§iÒu 105). Theo LuËt Gi¸o dôc 1998, ChÝnh phñ quy ®Þnh khung häc phÝ, c¬ chÕ thu vµ
sö dông häc phÝ; nay söa l¹i thµnh: ChÝnh phñ quy ®Þnh thu vµ sö dông häc phÝ ®−îc ph©n
cÊp cho Bé Tµi chÝnh, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o (®èi víi c¸c tr−êng do trung −¬ng qñan lý).
Riªng ®èi víi tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc th× LuËt quy ®Þnh “C¬ së gi¸o dôc d©n
lËp, t− thôc ®−îc quyÒn chñ ®éng x©y dùng møc thu häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh.” NghÜa lµ,
vÒ ph¸p lý, kh«ng ph¶i theo møc quy ®Þnh cña c¬ quan qu¶n lý.
5.2 VÒ v¨n b»ng, chøng chØ vµ thÈm quyÒn cÊp v¨n b»ng, chøng chØ.
Cã nh÷ng söa ®æi, bæ sung sau ®©y:
- §èi víi gi¸o dôc phæ th«ng, t¹i §iÒu 31, LuËt bæ sung hai ®iÓm míi: Mét lµ, bá
v¨n b»ng tèt nghiÖp tiÓu häc, thay thÕ b»ng h×nh thøc hiÖu tr−ëng tr−êng tiÓu häc x¸c
nhËn trong häc b¹ viÖc hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh tiÓu häc; Hai lµ, ph©n cÊp ®Ó tr−ëng
phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cÊp huyÖn cÊp b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së. ViÖc cÊp b»ng
trung häc phæ th«ng vÉn thuéc thÈm quyÒn cña gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nh− quy
®Þnh hiÖn hµnh.
-§èi víi c¸c c¬ së gi¸o dôc nghÒ nghiÖp, c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc vµ sau ®¹i häc th×
thùc hiÖn nguyªn t¾c ®−îc giao nhiÖm vô tæ chøc ®µo t¹o ë tr×nh ®é nµo th× thñ tr−ëng c¬
së cã tr¸ch nhiÖm vµ thÈm quyÒn cÊp v¨n b»ng ë tr×nh ®é Êy. Quy ®Þnh nµy nh»m gãp
phÇn n©ng cao tr¸ch nhiÖm vµ kÕt qu¶ ®µo t¹o, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó x· héi ®¸nh gi¸ ®óng s¶n
phÈm gi¸o dôc, c¬ quan nhµ n−íc kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm thay cho c¬ së gi¸o dôc vÒ chÊt
l−îng ®µo t¹o cña chÝnh c¬ së. C¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc tËp trung thùc hiÖn
nhiÖm cô qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc, kiÓm tra, thanh tra, kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o
dôc, ban hµnh v¨n b¶n qu¶n lý vµ tæ chøc thùc hiÖn ph¸p luËt.
5.3 VÒ nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng.
T¹i §iÒu 58, LuËt ®· bæ sung néi dung “ X¸c nhËn hoÆc cÊp v¨n b»ng, chøng chØ
theo thÈm quyÒn”; thay thÕ quy ®Þnh hiÖn hµnh: nhµ tr−êng cã trach nhiÖm “Qu¶n lý, sö
dông ®Êt ®ai, tr−êng së, trang thiÕt bÞ vµ tµi chÝnh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt” b»ng quy
®Þnh: nhµ tr−êng cã tr¸ch nhiÖm huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc theo quy ®Þnh
cña ph¸p luËt”.

64 http://www.ebook.edu.vn
- VÒ nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n nghiªn cøu khoa häc, t¹i §iÒu 59, LuËt Gi¸o dôc n¨m
1998 chØ quy ®Þnh ®èi víi tr−êng ®¹i häc, cao ®¼ng, nay ®−îc më réng cho tr−êng trung
cÊp nghÒ, tr−êng trung cÊp chuyªn nghiÖp.
-T¹i §iÒu 60, LuËt Gi¸o dôc 2005 bæ sung quy ®Þnh: tr−êng trung cÊp, tr−êng cao
®¼ng, tr−êng ®¹i häc cã quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm trong viÖc “x©y dùng chØ tiªu
tuyÓn sinh” vµ “ tuyÓn dông, qu¶n lý, sö dông, ®·i ngé nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn”.
-T¹i §iÒu 46, LuËt còng bæ sung quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc
khi thùc hiÖn gi¸o dôc th−êng xuyªn lÊy b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng, ®¹i häc chØ ®−îc liªn
kÕt víi c¬ së gi¸o dôc ®Þa ph−¬ng lµ tr−êng ®¹i häc, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng trung cÊp,
trung t©m gi¸o dôc th−êng xuyªn cÊp tØnh víi ®iÒu kiÖn c¬ së gi¸o dôc t¹i ®Þa ph−¬ng b¶o
®¶m c¸c yªu cÇu vÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ c¸n bé qu¶n lý cho viÖc ®µo t¹o tr×nh ®é cao
®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc.

6. X¸c ®Þnh râ quyÒn h¹n vµ tæ chøc cña thanh tra GD
Luật Giáo dục năm 2005 cơ bản đã thừa kế Luật Giáo dục năm 1998 những quy
định về thanh tra giáo dục.
Tuy nhiên, do Luật Thanh tra (có hiệu lực từ 01/01/2004) đã quy định khá cụ thể
về quyền hạn trách nhiệm của thanh tra chuyên ngành nên trong Luật Giáo dục
năm 2005 không nhắc lại những nội dung cụ thể về quyền hạn, trách nhiệm của
Thanh tra giáo dục.
Luật Giáo dục năm 2005 có 3 điều về Thanh tra giáo dục. (gồm có §iều 111; 112;
113).
Khoản 1 §iều 111 Luật Giáo dục năm 2005 có nêu rõ chức năng của Thanh
tra giáo dục:
1. Thanh tra giáo dục thực hiện quyền thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước về
giáo dục nhằm đảm bảo việc thi hành pháp luật, phát huy nhân tố tích cực, phòng
ngừa và xử lý vi phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của
tổ chức cá nhân trong lĩnh vực giáo dục.
Tại khoản 2 §iều 111 cũng đã nêu rõ nhiệm vụ của thanh tra giáo dục:
2. Thanh tra chuyên ngành về giáo dục có những nhiệm vụ sau đây:
a. Thanh tra việc thực hiện chính sách và pháp luật về giáo dục.
b. Thanh tra việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch, chương trình, nội dung, phương
pháp giáo dục, quy chế chuyên môn, quy chế thi cử, cấp bằng, chứng chỉ, việc thực
hiện các quy định về điều kiện cần thiết đảm bảo chất lượng giáo dục ở cơ sở giáo
dục.
c. Thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực giáo dục theo quy
định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo;
d. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục theo quy định của pháp luật
về xử lý vi phạm hành chính;
e. Thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa và đấu tranh chống tham nhũng trong lĩnh vực
giáo dục theo quy định của pháp luật về chống tham nhũng;
f. Kiến nghị các biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật về giáo dục, đề nghị sửa đổi,
bổ sung các chính sách và quy định của nhà nước về giáo dục;
g. Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. Về cơ bản, trong Luật
Giáo dục 2005 những quy định về Thanh tra giáo dục đã đảm bảo cho thanh tra
tham gia vào việc phòng ngừa và đấu tranh chống tham nhũng cũng như việc thực
hiện tốt những quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục.
Khi soạn thảo Luật Giáo dục (sửa đổi) năm 2005 đã có nghiên cứu về Luật Thanh
tra.
Vì vậy những quy định về tổ chức và hoạt động của thanh tra giáo dục trong Luật
Giáo dục cũng phù hợp với quy định trong Luật thanh tra. Ví dụ như ở Luật Giáo
dục năm 1998 có các điều quy định cụ thể về quyền hạn, trách nhiệm của Thanh tra
giáo dục, nay ở Luật Giáo dục năm 2005 tại §iều 112 nêu quyền hạn và trách
65 http://www.ebook.edu.vn
nhiệm của Thanh tra giáo dục như sau: “Thanh tra giáo dục có quyền hạn và trách
nhiệm theo quy định của pháp luật về thanh tra”.
Về tổ chức hoạt động của thanh tra giáo dục
Theo quy định tại §iều 113 của Luật Giáo dục năm 2005 các cơ quan thanh tra
giáo dục ở các cấp quản lý nhà nước về giáo dục gồm có:
- Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Thanh tra Sở Giáo dục và Đào tạo
Hoạt động thanh tra giáo dục được thực hiện theo quy định của Luật Thanh tra. Để
hoạt động thanh tra chuyên ngành được tổ chức và tiến hành ở các cơ sở giáo dục
đào tạo, phát huy được vai trò của công tác thanh tra trong quản lý chuyên ngành,
Luật Giáo dục năm 2005 cũng đã quy định rõ tại §iều 113: - Hoạt động thanh tra
giáo dục ở cấp huyện do trưởng phòng giáo dục và đào tạo trực tiếp phụ trách, theo
sự chỉ đạo nghiệp vụ của thanh tra sở giáo dục và đào tạo.
- Hoạt động thanh tra giáo dục trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục
đại học do thủ trưởng cơ sở trực tiếp phụ trách theo quy định của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo, theo trưởng cơ quan quản lý nhà nước về dạy nghề.
Luật Giáo dục đã căn cứ vào những quy định của pháp luật về thanh tra để đặt ra
yêu cầu về hoạt động thanh tra trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo
dục đại học. Đồng thời Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang soạn thảo Quy định về
tổ chức và hoạt động thanh tra trong các trường đại học, cao đẳng.
Bàn về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục tôi xin được lưu ý thêm một số vấn
đề: các tổ chức, cá nhân muốn tham gia vào hoạt động giáo dục đào tạo cần phải
nắm vững Luật Giáo dục. Theo quy định của pháp luật, trong trường hợp các văn
bản Luật ở nhiều lĩnh vực có những vấn đề liên quan hoặc khác nhau thì phải tuân
theo luật chuyên ngành. Nói một cách khác đi: Phải tuân thủ Luật Giáo dục khi
tham gia hoạt động giáo dục đào tạo.
Môc 4, Ch−¬ng VII (Thanh tra gi¸o dôc) bao gåm 3 §iÒu (§iÒu 111, 112, 113)
®−îc söa ®æi, bè xung phï hîp víi LuËt Thanh tra vµ c¸c v¨n b¶n quy ®Þnh vÒ
thanh tra gi¸o dôc. C¸c quy ®Þnh t¹i Môc nµy ®−îc cô thÓ h¬n vÒ thanh tra gi¸o
dôc, nhiÖm vô, quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm vµ tæ chøc ho¹t ®éng cña thanh tra GD.
§iÒu 112 nªu quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña Thanh tra gi¸o dôc, theo ®ã, khi
tiÕn hµnh thanh tra, trong ph¹m vi thÈm quyÒn qu¶n lý cña Thñ tr−ëng c¬ quan
qu¶n lý gi¸o dôc cïng cÊp, thanh tra gi¸o dôc cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh t¹m ®×nh
chØ ho¹t ®éng tr¸i ph¸p luËt trong lÜnh vùc gi¸o dôc, th«ng b¸o cho c¬ quan cã
thÈm quyÒn ®Ó xö lý vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ quyÕt ®Þnh cña m×nh.
§iÒu 113 quy ®Þnh cô thÓ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña thanh tra gi¸o dôc.
Trong ®ã x¸c ®Þnh c¬ quan thanh tra gi¸o dôc gåm Thanh tra Bé Gi¸o dôc vµ §µo
t¹o vµ thanh tra së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. Kh«ng cã tæ chøc thanh tra gi¸o dôc cÊp
huyÖn, tuy nhiªn LuËt quy ®Þnh “ Ho¹t ®éng thanh tra gi¸o dôc ë cÊp huyÖn do
Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trùc tiÕp phô tr¸ch theo sù chØ ®¹o nghiÖp vô cña
thanh tra së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o”.

IV. Những điểm mới cơ bản của Luật Giáo dục 2005
So với Luật Giáo dục năm 1998, có 110 điều, Luật Giáo dục năm 2005 có
120 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 83 điều về nội dung và 15 điều về kỹ thuật, bỏ
bớt 3 điều và viết thêm 13 điều mới. Những nội dung mới được bổ sung bao gồm
các quy định nhằm tập trung giải quyết năm nhóm vấn đề:
1. Hoàn thiện một bước về hệ thống giáo dục quốc dân,
Khẳng định vị trí của giáo dục thường xuyên, phát triển giáo dục nghề nghiệp theo ba
trình độ đào tạo, tăng khả năng liên thông, phân luồng giữa các bộ phận của hệ thống.
Luật quy định thống nhất việc bỏ thi tốt nghiệp tiểu học (đã được xác định tại Nghị quyết
số 37 của Quốc hội), học sinh vào học lớp sáu phải hoàn thành chương trình tiểu học,

66 http://www.ebook.edu.vn
được hiệu trưởng nhà trường xác nhận trong học bạ. Luật cũng xác định những trường
hợp Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định học sinh có thể học trước tuổi, học vượt
lớp, học lưu ban.
Tại Điều 30, Luật quy định cơ sở giáo dục phổ thông bao gồm cả trường phổ thông có
nhiều cấp học, vấn đề này xuất phát từ thực tế hiện nay ở một số địa phương đặc biệt là
các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa khó khăn trong việc tổ chức các trường phổ thông
cho tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông riêng biệt, do số lớp học và số học
sinh không đủ theo quy định. Vì vậy, trong thực tế đã hình thành những trường phổ thông
có nhiều cấp học (tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông hoặc tiểu học, trung
học…).
Về kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở, theo kết quả phiếu xin ý kiến đại biểu Quốc hội tại
kỳ họp thứ 7 cho thấy, có 83 % tán thành phương án bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở.
Học sinh học hết chương trình trung học cơ sở, có đủ điều kiện theo quy định thì được
trưởng phòng giáo dục và đào tạo quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh cấp bằng tốt
nghiệp trung học cơ sở. (Luật Giáo dục năm 1998 quy định học sinh học hết chương trình
THCS theo quy định thì được dự thi và nếu đạt yêu cầu thì được Giám đốc sở giáo dục và
Đào tạo tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cấp bằng tốt nghiệp THCS). Việc bỏ kỳ thi
này góp phần giảm bớt tốn kém cho gia đình, nhà trường và xã hội cũng như tâm lý căng
thẳng trong thi cử của học sinh.
Tuy nhiên, thực hiện theo phương án này đòi hỏi vừa phải đổi mới cách học, cách dạy,
vừa phải nâng cao trách nhiệm của học sinh, của thầy cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục,
của gia đình và chính quyền địa phương. Các cấp quản lý giáo dục cần có sự phối hợp chỉ
đạo sát sao việc thực hiện chương trình giáo dục, tổ chức tốt việc kiểm tra hết môn, kiểm
tra học kỳ, kiểm tra cuối năm để bảo đảm chất lượng giáo dục ngay trong quá trình dạy
và học. Phải tổ chức tốt việc tuyển sinh vào các trường trung học phổ thông, trường trung
cấp theo hướng đảm bảo tính nghiêm túc, công bằng, khách quan, tránh gây những căng
thẳng quá mức không cần thiết.
Luật Giáo dục năm 2005 quy định dạy nghề đào tạo 3 trình độ: sơ cấp, trung cấp và cao
đẳng; học sinh tốt nghiệp trình độ trung cấp và trình độ cao đẳng được cấp bằng nghề
tương ứng với trình độ đào tạo. Luật quy định giáo dục đại học đào tạo 4 trình độ, trong
đó đào tạo trình độ cao đẳng được quy định cụ thể đối với người có bằng tốt nghiệp
THPT, trung cấp (gồm trung cấp chuyên nghiệp và trung cấp nghề) thì thời gian là từ hai
đến ba năm (Luật Giáo dục năm 1998 quy định đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện
trong ba năm học); từ một năm rưỡi đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp
trung cấp cùng chuyên ngành. Quy định về đào tạo trình độ cao đẳng cũng được bổ sung
cụ thể đối với người có bằng tốt nghiệp trung cấp cùng chuyên ngành (hai năm rưỡi đến
bốn năm học) và sửa đổi thời gian đào tạo đối với người có bằng nghiệp cao đẳng cùng
chuyên ngành (từ một năm rưỡi đến hai năm học). Đào tạo trình độ thạc sĩ được thực
hiện từ một đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp đại học (Luật Giáo dục
năm 1998 quy định thực hiện trong hai năm học). Để đảm bảo việc quy định đối với một
số bằng chuyên môn đặc biệt (chuyên khoa 1, chuyên khoa 2 của ngành y…), Thủ tướng
Chính phủ quy định cụ thể việc đào tạo trình độ tương đương với trình độ thạc sĩ, trình độ
tiến sĩ ở một số ngành chuyên môn đặc biệt.
Có thể thấy, các quy định được bổ sung trên đây nhằm khuyến khích và tạo điều kiện cho
người học tiếp tục nâng cao trình độ nghề nghiệp, đảm bảo phân luồng và liên thông
trong hệ thống giáo dục.
Trong Luật, vị trí của giáo dục thường xuyên đã được khẳng định “hệ thống giáo dục
quốc dân gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên”. Giáo dục thường xuyên
hiện nay có vai trò rất quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, đáp ứng
yêu cầu thay đổi công nghệ trong sản xuất và đời sống, xây dựng xã hội học tập. Sự thay
đổi này đòi hỏi người lao động luôn phải học tập, không ngừng nâng cao trình độ tay
67 http://www.ebook.edu.vn
nghề, cập nhật kiến thức và hơn nữa học để có thể thay đổi nghề nghiệp theo yêu cầu của
cá nhân và xã hội. ở nước ta trong những năm gần đây, giáo dục thường xuyên đã được
phát triển nhanh chóng và từng bước đáp ứng nhu cầu học tập cho hàng triệu người có
nhu cầu học tập liên tục, học tập suốt đời. ở nhiều nước, giáo dục thường xuyên phát
triển rất mạnh, rất đa dạng về mô hình tổ chức và chương trình giảng dạy, học tập, nhằm
tạo các điều kiện tốt nhất đáp ứng mọi yêu cầu học tập suốt đời, học tập liên tục của mọi
công dân. Giáo dục thường xuyên một mặt vừa là phương thức học tập, mặt khác do nhu
cầu phát triển đã trở thành một bộ phận quan trọng bên cạnh giáo dục chính quy trong hệ
thống giáo dục quốc dân.
Cơ sở giáo dục thường xuyên trong Luật Giáo dục năm 2005 được bổ sung thêm trung
tâm học tập cộng đồng được tổ chức tại xã, phường, thị trấn nhằm khẳng định về mặt
pháp lý đối với hình thức tổ chức này, vốn đã phát triển rất mạnh mẽ trong mấy năm vừa
qua nhằm huy động tiềm năng của cộng đồng để đáp ứng nhu cầu học tập của mọi tầng
lớp nhân dân và xây dựng một xã hội học tập. Luật cũng bổ sung quy định trách nhiệm
của cơ sở giáo dục đại học khi thực hiện giáo dục thường xuyên lấy bằng tốt nghiệp cao
đẳng, đại học chỉ được liên kết với cơ sở giáo dục tại địa phương là trường đại học,
trường cao đẳng, trường trung cấp, trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh với điều
kiện cơ sở giáo dục tại địa phương bảo đảm các yêu cầu về cơ sở vật chất, thiết bị và cán
bộ quản lý cho việc đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học.
2. Nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục,
Xác định rõ yêu cầu về chương trình giáo dục, về điều kiện thành lập nhà trường, xác
định những tiêu chí cơ bản để một trường đại học hoặc viện nghiên cứu được phép đào
tạo trình độ tiến sĩ, định hướng về công tác kiểm định chất lượng giáo dục, tạo điều kiện
chuyển đổi từ đào tạo theo năm học sang đào tạo theo tích luỹ tín chỉ, tăng tính cạnh
tranh giữa các cơ sở giáo dục.
Do tầm quan trọng của chương trình giáo dục, các nhà làm luật đã thiết kế một điều
riêng về chương trình giáo dục ở phần quy định chung, nêu những nguyên tắc và yêu cầu
cơ bản về việc xây dựng, thực hiện chương trình giáo dục. ë chương quy định cụ thể về
hệ thống giáo dục quốc dân, Luật cũng đã bổ sung một số điều về chương trình giáo dục
của từng cấp học và trình độ đào tạo. Các quy định này bảo đảm cơ chế quản lý giáo dục
bằng chương trình trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần nâng cao chất lượng giáo
dục.
Luật Giáo dục năm 2005 có 1 điều quy định về kiểm định chất lượng giáo dục (Luật Giáo
dục năm 1998 chưa quy định về vấn đề này). Kiểm định chất lượng giáo dục là một giải
pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, kiểm định chất lượng
giáo dục là một vấn đề mới, do nước ta chưa có kinh nghiệm từ thực tiễn, vì vậy chỉ có
thể quy định về nguyên tắc chung, trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ ban hành những quy định
cụ thể để chỉ đạo trong quá trình tổ chức thực hiện và rút kinh nghiệm từ thực tiễn nhằm
hoàn chỉnh các văn bản dưới luật, đảm bảo cho việc thực hiện chủ trương này có hiệu
quả. Như vậy, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là phải xây dựng quy trình, tiêu chuẩn
đánh giá và triển khai kế hoạch kiểm định chất lượng các cơ sở giáo dục, nhằm đánh giá,
phân loại năng lực, chất lượng của các cơ sở này.
3. Nâng cao tính công bằng xã hội trong giáo dục và tăng thêm cơ hội học tập
cho nhân dân đặc biệt là cơ hội học tập của con em đồng bào dân tộc thiểu số, các
đối tượng được hưởng chính sách xã hội, con em gia đình nghèo.
Luật Giáo dục năm 2005 bổ sung quy định về việc Nhà nước ưu tiên bố trí giáo viên, cơ
sở vật chất, thiết bị và ngân sách cho các trường, lớp dành cho người tàn tật, khuyết tật
do nhà nước thành lập; có chính sách ưu đãi đối với các trường, lớp dành cho người tàn
tật, khuyết tật do tổ chức, cá nhân thành lập. Bên cạnh đó, Luật cũng quy định Nhà nước
có chính sách tín dụng ưu đãi về lãi suất, điều kiện và thời hạn vay tiền để người học
thuộc gia đình có thu nhập thấp có điều kiện học tập.

68 http://www.ebook.edu.vn
Việc sửa đổi Luật lần này đã bổ sung nhiều quy định thể hiện chính sách ưu tiên của nhà
nước đối với phát triển giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số, ví dụ như yêu cầu Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo quy định việc học tiếng Việt cho trẻ em người dân tộc thiểu số trước
khi vào học lớp 1, hoặc chế độ cử tuyển được sửa đổi, bổ sung nhiều vấn đề cụ thể, theo
đó nhấn mạnh Nhà nước dành riêng chỉ tiêu cử tuyển đối với những dân tộc thiểu số chưa
có hoặc có rất ít cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp và có chính sách tạo
nguồn tuyển sinh nhằm đào tạo cán bộ cho các vùng này. Việc cử tuyển được giao cho
Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào nhu cầu địa phương, có trách nhiệm đề xuất chỉ tiêu
cử tuyển, phân bổ chỉ tiêu cử tuyển theo ngành nghề phù hợp, cử người đi học cử tuyển
theo đúng chỉ tiêu được duyệt và tiêu chuẩn quy định, có trách nhiệm phân công công tác
cho người được cử đi học sau khi tốt nghiệp.
4. Tăng cường quản lý nhà nước về giáo dục,
Xác định những quy phạm nhằm ngăn ngừa, hạn chế các hành vi tiêu cực, xác định rõ
trách nhiệm của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, nâng cao tính tự chủ, tự
chịu trách nhiệm của nhà trường, đặc biệt là các trường dạy nghề, các trường trung cấp,
cao đẳng và đại học.
Luật Giáo dục năm 2005 bổ sung 2 nội dung quản lý nhà nước về giáo dục bao gồm cả tổ
chức quản lý việc bảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục; thực
hiện công tác thống kê, thông tin về tổ chức và hoạt động giáo dục. Bổ sung nội dung quy
định việc phân bổ ngân sách thể hiện được chính sách ưu tiên của Nhà nước đối với giáo
dục phổ cập, phát triển giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số.
Để chấn chỉnh kỷ cương trong ngành giáo dục, Luật bổ sung quy định về những việc nhà
giáo không được làm nhằm bảo vệ và nâng cao uy tín của nhà giáo cũng như thanh danh
nghề dạy học; bổ sung một điều quy định các hành vi đặc thù người học không được làm.
Tăng cường quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục là yêu cầu cần thiết
trong công tác quản lý. Luật Giáo dục năm 2005 xác định cơ sở giáo dục đại học được
giao đào tạo ở trình độ nào thì thủ trưởng cơ sở đào tạo đó có trách nhiệm và thẩm quyền
cấp văn bằng ở trình độ ấy nhằm góp phần nâng cao trách nhiệm về kết quả đào tạo, tạo
điều kiện để xã hội đánh giá đúng sản phẩm giáo dục, cơ quan nhà nước không chịu trách
nhiệm thay cho các cơ sở giáo dục về chất lượng đào tạo của chính cơ sở. Cơ quan quản
lý nhà nước về giáo dục tập trung thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về giáo dục, kiểm
tra, thanh tra, kiểm định chất lượng giáo dục, ban hành văn bản quản lý và tổ chức thực
hiện pháp luật. Điều 42 được bổ sung thêm khoản 2 quy định về điều kiện để cơ sở giáo
dục đại học được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ. Khi đã được giao nhiệm vụ đào
tạo tiến sĩ thì thủ trưởng cơ sở đào tạo tiến sĩ có thẩm quyền cấp bằng tiến sĩ.
Nhiệm vụ và quyền hạn của nhà trường cũng được sửa đổi, bổ sung nội dung về xây
dựng cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá; tự đánh giá chất lượng giáo
dục và chịu sự kiểm định chất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền kiểm định chất
lượng giáo dục. Luật cũng khẳng định quyền tự chủ của nhà trường trong việc cấp phát
văn bằng, chứng chỉ; tuyển dụng, quản lý nhà giáo, cán bộ, nhân viên, tham gia vào quá
trình điều động của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với nhà giáo, cán bộ,
nhân viên.
5. Khuyến khích đầu tư phát triển trường ngoài công lập, tạo cơ sở pháp lý để
nâng cao chất lượng hoạt động của các trường dân lập, tư thục.
Luật Giáo dục năm 2005 quy định nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân được tổ
chức theo các loại hình: công lập, dân lập, tư thục (không duy trì loại hình bán công).
Khái niệm trường dân lập, tư thục được thể hiện rõ trong Luật: Trường dân lập là trường
do cộng đồng dân cư ở cơ sở thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh
phí hoạt động; trường tư thục là trường do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghề


69 http://www.ebook.edu.vn
nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo
đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước.
Luật Giáo dục 2005 có thêm 1 mục mới tại chương III (gồm các §iều 65, 66, 67 và 68)
quy định cụ thể về các chính sách đối với trường dân lập, tư thục bao gồm: nhiệm vụ và
quyền hạn của trường dân lập, tư thục, chế độ tài chính quyền sở hữu tài sản, rút vốn và
chuyển nhượng vốn, chính sách ưu đãi. Khẳng định trong Luật “tài chính, tài sản của
trường tư thục thuộc sở hữu của các thành viên góp vốn”, đặt vấn đề “rút vốn, chuyển
nhượng vốn đối với trường tư thục” là tư duy mới của các nhà làm luật, điều này khắc
phục một điểm yếu bấy lâu nay trong chính sách xã hội hoá giáo dục là chưa quy định
rành mạch về sở hữu của các cơ sở ngoài công lập, dẫn đến tâm lý e ngại của các nhà đầu
tư khi đầu tư vào lĩnh vực giáo dục đào tạo.

Trên đây là những điểm mới cơ bản đã được sửa đổi, bổ sung trong Luật Giáo dục năm
2005. Các nội dung này sẽ được hướng dẫn và sửa đổi, bổ sung trong các văn bản dưới
Luật để phù hợp với các quy định mới của Luật, nhằm hoàn thiện các quy định về hoạt
động giáo dục tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển giáo dục trong tình hình hiện nay.

Tãm l¹i : Những điểm mới cơ bản của Luật Giáo dục 2005
1. Hoàn thiện một bước về hệ thống giáo dục quốc dân
2. Nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục,
3. Nâng cao tính công bằng xã hội trong giáo dục
4. Tăng cường quản lý nhà nước về giáo dục,
5. Khuyến khích đầu tư phát triển trường ngoài công lập
III. mét sè c«ng t¸c cÇn triÓn khai ®Ó thùc hiÖn tèt LuËt
gi¸o dôc
§Ó ®−a LuËt Gi¸o dôc vµo cuéc sèng, tr−íc m¾t cÇn lµm tèt nh÷ng c«ng viÖc
sau ®©y:
1. Tæ chøc tËp huÊn, giíi thiÖu c¸c quy ®Þnh cña LuËt ®Õn c¸c c¬ quan, nhµ
tr−êng, c¸n bé qu¶n lý, nhµ gi¸o, ng−êi häc vµ nh©n d©n.
§©y lµ c«ng viÖc quan träng, thiÕt thùc nh»m ®−a c¸c quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc
®i vµo cuéc sèng, n©ng cao ý thøc, tr¸ch nhiÖm cña tõng ng−êi d©n còng nh− c¸c c¬ quan,
tæ chøc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña LuËt, tham gia tÝch cùc vµ cã hiÖu qu¶ vµo
c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ qu¶n lý gi¸o dôc.
Thùc hiÖn chñ tr−¬ng cña Uû ban th−êng vô Quèc héi vÒ tuyªn truyÒn cña luËt,
ph¸p lÖnh ®· th«ng qua t¹i kú häp thø 7, KÕ ho¹ch phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt cña
ChÝnh phñ vµ cña ngµnh gi¸o dôc, ngµy 19/7/2005, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· ban hµnh
KÕ ho¹ch tuyªn truyÒn, phæ biÕn LuËt Gi¸o dôc 2005 (KÕ ho¹ch sè 6115/KH -
BGD&§T). KÕ ho¹ch nªu râ c¸c yªu cÇu vÒ môc ®Ých, ®èi t−îng, néi dung, h×nh thøc vµ
biÖn ph¸p tuyªn truyÒn LuËt, theo ®ã, thñ tr−ëng c¸c c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc, c¸c c¬ së
gi¸o dôc c¨n cø vµo KÕ ho¹ch nµy phèi hîp víi c¸c ®¬n vÞ liªn quan ®Ó x©y dùng kÕ
ho¹ch cô thÓ vµ tæ chøc triÓn khai viÖc tuyªn truyÒn, phæ biÕn LuËt cho c¸c ®èi t−îng
thuéc quyÒn qu¶n lý.
2. KhÈn tr−¬ng ban hµnh hÖ thèng v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt quy ®Þnh
chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh LuËt.
ViÖc so¹n th¶o vµ ban hµnh c¸c v¨n b¶n h−íng dÉn LuËt Gi¸o dôc cã ý nghÜa quan
träng, gãp phÇn ®−a c¸c quy ®Þnh cña LuËt vµo cuéc sèng. Ngµy 01/7/2005, Bé tr−ëng Bé
Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· ban hµnh QuyÕt ®Þnh 3542/Q§-BG&§T ph©n c«ng c¸c ®¬n vÞ
so¹n th¶o, phèi hîp so¹n th¶o c¸c dù th¶o v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt quy ®Þnh chi tiÕt

70 http://www.ebook.edu.vn
vµ h−íng dÉn thi hµnh LuËt gi¸o dôc. Theo ®ã, tõ nay ®Õn th¸ng 3/2006, Bé sÏ ph¶i tr×nh
ChÝnh phñ, Thñ t−íng chÝnh phó ban hµnh 8 NghÞ ®Þnh, 03 QuyÕt ®Þnh vµ ban hµnh theo
thÈm quyÒn 16 v¨n b¶n cÊp bé vµ kiªn bé. §ång thêi víi viÖc so¹n th¶o míi c¸c dù th¶o
v¨n b¶n ®· ®−îc x¸c ®Þnh, mét yªu cÇu ®Æt ra lµ ph¶i trµ so¸t c¸c v¨n b¶n hiÖn hµnh, ®Æc
biÖt lµ c¸c ®iÒu lÖ nhµ tr−êng, c¸c quy chÕ ®µo t¹o, thi, kiÓm tra vµ c«ng nhËn tèt nghiÖp,
c¸c quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc kh¸c…, cã kÕ ho¹ch söa
®æi, bæ sung c¸c v¨n b¶n hiÖn hµnh, b¶o ®¶m kÞp thêi yªu cÇu cña n¨m häc míi 2005-
2006 vµ ®Ó thùc hiÖn ngay khi LuËt Gi¸o dôc cã hiÖu lùc thi hµnh vµo ngµy 01/01/2006.
3.TiÕn hµnh triÓn khai mét sè quy ®Þnh t¸c ®éng lín ®Õn hÖ thèng:
Thø nhÊt lµ, chuyÓn ®æi lo¹i h×nh tr−êng b¸n c«ng sang c¸c lo¹i h×nh tr−êng kh¸c:
- Tr−êng ®¹i häc, cao ®¼ng, trung häc chuyªn nghiÖp b¸n c«ng chuyÓn sang lo¹i
h×nh tr−êng t− thôc.
-Tr−êng phæ th«ng b¸n c«ng chuyÓn sang tr−êng c«ng lËp hoÆc t− thôc.
-Tr−êng mÇm non b¸n c«ng ë n«ng th«n chuyÓn sang d©n lËp.
Thø hai lµ, x¸c ®Þnh l¹i quyÒn ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c sü, tr×nh ®é tiÕn sü cña c¸c c¬
së gi¸o dôc ®¹i häc.
4. Mét sè v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt kh¸c h−íng dÉn viÖc thùc hiÖn LuËt
Gi¸o dôc.
4.1. KÕ ho¹ch triÓn khai
§Ó LuËt Gi¸o dôc ®i vµo cuéc sèng kÕ ho¹ch sÏ ban hµnh hÖ thãng v¨n b¶n quy ®Þnh
chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh LuËt Gi¸o dôc sau:
a/ NghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ:
1. NghÞ ®Þnh (N§) h−íng dÉn thi hµnh mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o dôc;
2. N§ vÒ ph©n cÊp qu¶n lý GD;
3. N§ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng thanh tra GD;
4. N§ quy ®Þnh tiªu chuÈn, thñ tôc bæ nhiÖm vµ miÔn nhiÖm c¸c chøc danh GS,
PGS;
5. N§ vÒ ph−¬ng thøc GD kh«ng chÝnh quy;
6. N§ quy ®Þnh nghÜa vô cña ng−êi häc t¹i c¸c tr−êng cao ®¼ng, ®¹i häc c«ng lËp;
7. N§ quy ®Þnh quan hÖ quèc tÕ trong lÜnh vùc GD;
8. N§ vÒ cñng cè vµ ph¸t triÓn GD mÇm non;
9. N§ h−íng dÉn thi hµnh LuËt Gi¸o dôc ®èi víi c¸c tr−êng cña c¬ quan HC NN,
cña tæ chøc chÝnh trÞ x· héi;
10. N§ thµnh lËp, ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së v¨n ho¸ GD n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam;
11. N§ vÒ chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o c«ng t¸c ë tr−êng chuyªn biÖt, ë vïng cã
®iÒu kiÖn KT- XH ®Æc biÖt khã kh¨n;
12. N§ vÒ xö ph¹t hµnh chÝnh trong lÜnh vùc GD;
13. N§ qui ®Þnh viÖc kÕt hîp ®µo t¹o, gi¶ng d¹y víi c«ng t¸c NCKH gi÷a c¸c tr−êng
®¹i häc vµ viÖn NCKH.
b. C¸c v¨n b¶n cña Thñ t−íng ChÝnh phñ:
1. §iÒu lÖ Tr−êng ®¹i häc;
2. §iÒu lÖ Tr−êng cao ®¼ng;
3. Qui chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng ®¹i häc d©n lËp;
4. Häc phÝ c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp.
c. C¸c v¨n b¶n cña Bé tr−ëng Bé GD&§T:
1. §iÒu lÖ tr−êng mÇm non, tiÓu häc, trung häc c¬ së vµ THPT, THCN, cao ®¼ng;
2. Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña trung t©m GDTX, trung t©m KTTH- HN.
3. Qui chÕ tæ chøc tr−êng chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu;
4, Qui chÕ SV,häc viªn ng−êi n−íc ngoµi t¹i ViÖt nam;
71 http://www.ebook.edu.vn
5. Qui chÕ ®µo t¹o sau ®¹i häc;
6. Qui ®Þnh biªn so¹n, duyÖt in, ph¸t hµnh vµ sö dông s¸ch gi¸o khoa, gi¸o tr×nh;
7. Qui chÕ thiÕt bÞ tr−êng häc;
8. Qui chÕ tr−êng thùc hµnh SP;
9. Ch−¬ng tr×nh GD tiÓu häc, THCS, THPT;
10. Ch−¬ng tr×nh khung vÒ gi¸o dôc THCN, gi¸o dôc ®¹i häc;
11. Qui chÕ thi, cÊp v¨n b»ng vµ céng nhËn v¨n b»ng ë c¸c bËc häc, cÊp häc.
Cho ®Õn thêi ®iÓm nµy ch−a ph¶i tÊt c¶ c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt nªu trªn ®·
®−îc ban hµnh, nh−ng tÊt c¶ v¨n b¶n nµy ®· ®−îc dù th¶o, trong sè ®ã nhiÒu v¨n b¶n ®·
®−îc chÝnh thøc ban hµnh. Mét c¸n bé qu¶n lý GD cÇn ph¶i cã " Sæ tay " vÒ c¸c v¨n b¶n
nµy. ë ®©y chóng t«i ®iÓm qua mét sè v¨n b¶n liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¶n lý nhµ tr−êng.
* Ngµy 30/8/2000 ChÝnh phñ ®· ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 43/2000/N§- CP gåm 45
®iÒu quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o dôc (C«ng b¸o sè
36 (1526) - 30/9/2000). NghÞ ®Þnh 43 nhÊn m¹nh vÊn ®Ò ph©n luång vµ liªn th«ng trong
GD (®iÒu 2) ®ång thêi lµm râ vÊn ®Ò −u tiªn ®¶m b¶o ph¸t triÓn GD ë vïng cã ®iÒu kiÖn
kinh tÕ- XH ®Æc biÖt khã kh¨n (®iÒu 3)
NghÞ ®Þnh 43 còng chØ râ nguyªn t¾c quy ho¹ch m¹ng l−íi c¬ së GD nh− sau:
- Mçi x· cã Ýt nhÊt 1 tr−êng tiÓu häc; Mçi côm x· cã Ýt nhÊt 1 tr−êng trung häc c¬
së; Mçi quËn huyÖn cã Ýt nhÊt 1 tr−êng trung häc phæ th«ng; Mçi tØnh cã Ýt nhÊt 1 tr−êng
trung häc chuyªn nghiÖp hoÆc mét tr−êng d¹y nghÒ hoÆc kÕt hîp c¶ 2, trung t©m kû
thuËt tæng hîp- h−íng nghiÖp, trung t©m GD th−êng xuyªn thuéc tØnh.(®iÒu 16).
NghÞ ®Þnh 43 còng cô thÓ ho¸ ®iÒu kiÖn thµnh lËp tr−êng vµ thñ tôc ®×nh chØ ho¹t
®éng nhµ tr−êng:
- Thanh tra GD tiÕn hµnh thanh tra vµ kiÕn nghÞ víi c¬ quan qu¶n lý GD;
- C¬ quan qu¶n lý GD tæ chøc thÈm ®Þnh, lÊy ý kiÕn c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan, tr×nh
cÊp thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng nhµ tr−êng theo kho¶n 2 ®iÒu 47 cña LuËt
Gi¸o dôc (CÊp nµo cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp tr−êng th× cÊp ®ã cã thÈm quyÒn
quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng, s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ nhµ tr−êng )
ë ®iÒu 22 còng chØ râ c¸c tr−êng hîp nhµ tr−êng bÞ gi¶i thÓ; §ã lµ:
- Môc tiªu ®µo t¹o cña tr−êng kh«ng cßn phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ- x·
héi;
- Kh«ng kh¾c phôc ®−îc t×nh tr¹ng yÕu kÐm sau thêi gian bÞ ®×nh chØ ho¹t ®éng vµ
kh«ng cã ®Ò ¸n kh¶ thi ®Ó tæ chøc, x©y dùng l¹i nhµ tr−êng;
- Theo ®Ò nghÞ cña tæ chøc, c¸ nh©n xin thµnh lËp tr−êng.
Thñ tôc gi¶i thÓ còng ®−îc tiÕn hµnh nh− thñ tôc ®×nh chØ ho¹t ®éng nhµ tr−êng.
§Ó b¶o ®¶m ph¸p chÕ trong qu¶n lý GD, ngµy 30/6/1999 Bé tr−ëng Bé GD&§T ®·
ra ChØ thÞ 29/1999/CT- BGD&§T vÒ viÖc t¨ng c−êng kiÓm tra, thanh tra viÖc qu¶n lý, cÊp
ph¸t, sö dông c¸c lo¹i v¨n b»ng, chøng chØ (VB- CC) cña hÖ thèng GD quèc d©n nh»m lËp
l¹i kû c−¬ng trong lÜnh vùc nµy.
ChØ thÞ nªu râ yªu cÇu cña viÖc kiÓm tra, thanh tra viÖc qu¶n lý, cÊp ph¸t vµ sö dông
v¨n b»ng, chøng chØ lµ: Ph¸t hiÖn, xö lÝ nh÷ng c¸ nh©n vµ ®¬n vÞ cÊp ph¸t VB- CC bÊt hîp
ph¸p dï cè ý hay kh«ng cè ý ( cÊp ph¸t kh«ng ®óng thÈm quyÒn, cÊp ph¸t cho ng−êi ch−a
®ñ ®iÒu kiÖn, cÊp ph¸t khi ch−a cã ®ñ hå s¬ theo quy ®Þnh, kh«ng ®óng mÉu quy ®Þnh ).
ChØ thÞ còng neu râ ®èi t−îng, néi dung, ph−¬ng ph¸p kiÓm tra, thanh tra vµ tæ chøc thùc
hiÖn.
* Ngµy 9/12/2000 Quèc héi ®· ra NghÞ quyÕt sè 40/2000/QH10 vÒ ®æi míi ch−¬ng
tr×nh GD phæ th«ng( C«ng b¸o sè 7(1546) ngµy 22/2/01 )gåm 3 vÊn ®Ò lín: Môc tiªu cña
viÖc ®æi míi; TiÕn ®é thùc hiÖn: Tæ chøc thùc hiÖn.
Trong phÇn môc tiªu cña viÖc ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng (CTGDPT)
chØ râ: ViÖc ®æi míi CTGDPT ph¶i qu¸n triÖt môc tiªu, yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng
72 http://www.ebook.edu.vn
ph¸p GD cña c¸c bËc häc, cÊp häc quy ®Þnh trong LuËt Gi¸o dôc; kh¾c phôc nh÷ng mÆt
cßn h¹n chÕ cña ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa hiÖn hµnh, t¨ng c−êng tÝnh thùc tiÔn, kü
n¨ng thùc hµnh, n¨ng lùc tù häc, coi träng kiÕn thøc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n, bæ
sung nh÷ng thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i phï hîp víi kh¶ n¨ng tiÕp thu cña
häc sinh. T¨ng c−êng tÝnh liªn th«ng; Thùc hiÖn ph©n luång...
Trong phÇn tiÕn ®é thùc hiÖn NghÞ quyÕt nhÊn m¹nh cÇn triÓn khai thÝ ®iÓm, tæng
kÕt rót kinh nghiÖm ph¶i chu ®¸o, khÈn tr−¬ng ®Ó ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu nªu trªn. TriÓn
khai ®¹i trµ ë líp 1 vµ líp 6 tõ n¨m häc 2002- 2003, b¾t ®Çu tõ líp 10 tõ n¨m häc 2004-
2005.
Trong phÇn tæ chøc thùc hiÖn chØ râ: Bé GD&§T cã tr¸ch nhiÖm huy ®éng, tËp hîp
c¸c nhµ khoa häc c¸c nhµ s− ph¹m c¸c c¸n bé qu¶n lý GD am hiÓu, cã kinh nghiÖm vÒ
GD phæ th«ng vµ c¸c GV giái tham gia biªn so¹n, thÝ ®iÓm, thÈm ®Þnh ch−¬ng tr×nh s¸ch
gi¸o khoa míi vµ h−íng dÉn ¸p dông ®èi víi c¸c ®Þa bµn kh¸c nhau. Bé Tµi chÝnh, Bé kÕ
ho¹ch vµ ®Çu t−, Ban tæ chøc - c¸n bé ChÝnh phñ vµ c¸c Bé ngµnh cã liªn quan cïng víi
Bé GD&§T b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn. Uû ban nh©n d©n tØnh cã tr¸ch nhiÖm
chØ ®¹o thùc hiÖn ë ®Þa ph−¬ng, b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc.
* Ngµy 9/12/2000 Quèc héi ®· ra NghÞ quyÕt sè 41/2000/QH10 vÒ thùc hiÖn phæ
cËp GD trung häc c¬ së ( C«ng b¸o sè 7(1546) ngµy 22/2/01 )gåm 3 vÊn ®Ò lín: Môc tiªu
phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së; TiÕn ®é thùc hiÖn: Tæ chøc thùc hiÖn.
Trong phÇn Môc tiªu phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së (PCTHCS) giai ®o¹n 2001-
2010 lµ ph¶i b¶o ®¶m cho hÇu hÕt thanh thiÕu niªn sau khi tèt nghiÖp tiÓu häc tiÕp tôc
häc tËp ®Ó ®¹t tr×nh ®é THCS tr−íc khi hÕt tuæi 18. C¸c chØ tiªu cÇn ®¹t:
- §èi víi ph−êng x·:
B¶o ®¶m duy tr×, cñng cè kÕt qu¶ vµ hoµn thiÖn môc tiªu phæ cËp GD tiÓu häc. Huy
®éng sè häc sinh tèt nghiÖp tiÓu häc vµo THCS ®¹t 95% trë lªn, ë nh÷ng vïng khã kh¨n
®¹t tõ 85% trë lªn vµ tû lÖ tèt nghiÖp THCS t−¬ng øng 90% ( vµ 75% ) trë lªn trong ®é
tuæi tõ 15- 18.
- §èi víi quËn huyÖn b¶o ®¶m 90% sè x· ph−êng ®¹t môc tiªu PCTHCS.
- §èi víi tØnh b¶o ®¶m 100% sè quËn huyÖn ®¹t môc tiªu PCTHCS.
Trong NghÞ quyÕt còng quy ®Þnh rÊt râ tr¸ch nhiÖm cña c«ng d©n, gia ®×nh, tæ chøc
vµ nhµ n−íc ®èi víi viÖc PCTHCS.
Trong phÇn tæ chøc thùc hiÖn chØ râ tr¸ch nhiÖm cña c¸c cÊp c¸c ngµnh thùc hiÖn
nhiÖm vô PCTHCS thuéc ph¹m vi cña m×nh.
4. Ngµy 4/5/2001, ChÝnh phñ còng ®· ra NghÞ ®Þnh 18/2001/N§- CP quy ®Þnh vÒ
thµnh lËp vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së v¨n ho¸, gi¸o dôc n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam (C«ng
b¸o sè 21(1560), ngµy 08/6/01 ).
NghÞ ®Þnh nµy gåm 6 ch−¬ng, 37 ®iÒu.
Ch−¬ng 1- Nh÷ng quy ®Þnh chung ®· chØ râ: C¸c c¬ së v¨n ho¸ GD n−íc ngoµi ho¹t
®éng nh»m môc ®Ých lîi nhuËn kh«ng thuéc ph¹m vi ®iÒu chØnh cña N§ nµy vµ ®−îc thùc
hiÖn theo quy ®iÞnh cña luËt ®Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam (®iÒu 1- 3).
Ch−¬ng 2 quy ®Þnh râ thñ tôc cÊp, gia h¹n, söa ®æi, bæ sung vµ thu håi giÊy phÐp lËp
vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së v¨n ho¸ GD n−íc ngoµi d−íi d¹ng nh− v¨n phßng ®¹i diÖn, c¬
së liªn kÕt, c¬ së ®éc lËp (®iÒu 5-15 ).
Ch−¬ng 3 (gåm 10 ®iÒu: tõ ®iÒu 16-27) Quy ®Þnh quyÒn h¹n tr¸ch nhiÖm cña c¬ së
v¨n ho¸, GD n−íc ngoµi t¹i ViÖt nam.
Ch−¬ng 4- VÒ qu¶n lý nhµ n−íc.
Ch−¬ng 5 VÊn ®Ò xö lý vi ph¹m chØ râ quyÒn vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c Bé GD&§T; Bé
VH-TT; Bé L§- TBXH vµ cña UBND tØnh n¬i ®Æt c¸c c¬ së VH- GD n−íc ngoµi thùc hiÖn
quyÒn qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi c¸c c¬ së ®ã.

73 http://www.ebook.edu.vn
III. Qu¶n lý nhμ n−íc vÒ gi¸o dôc vμ ®μo t¹o.
1. Kh¸i niÖm qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD&§T.
1.1. Kh¸i niÖm: Qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (QLNN vÒ GD&§T) lµ viÖc
nhµ n−íc thùc hiÖn quyÒn lùc c«ng ®Ó ®iÒu hµnh, ®iÒu chØnh toµn bé c¸c ho¹t ®éng
GD&§T trong ph¹m vi toµn x∙ héi nh»m thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc cña Nhµ n−íc.
* Quan niÖm kh¸c:
- QLNN vÒ GD&§T lµ sù qu¶n lý cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc cã thÈm quyÒn, cña bé m¸y
qu¶n lý gi¸o dôc tõ trung −¬ng ®Õn c¬ së lªn hÖ thèng GDQD vµ c¸c ho¹t ®éng GD cña
x· héi nh»m n©ng cao d©n trÝ - ®µo t¹o nh©n lùc- båi d−ìng nh©n tµi cho ®Êt n−íc vµ hoµn
thiÖn nh©n c¸ch cho c«ng d©n.
- QLNN vÒ GD&§T lµ sù t¸c ®éng cã tæ chøc vµ ®iÒu chØnh b»ng quyÒn lùc nhµ n−íc
®èi víi c¸c ho¹t ®éng GD&§T do c¸c c¬ quan qu¶n lý cã tr¸ch nhiÖm vÒ gi¸o dôc cña
Nhµ n−íc tõ trung −¬ng ®Õn c¬ së tiÕn hµnh ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng, nhiÖm vô theo qui
®Þnh cña Nhµ n−íc nh»m ph¸t triÓn sù nghiÖp GD&§T, duy tr× kØ c−¬ng, tho¶ m·n nhu
cÇu GD&§T cña nh©n d©n, thùc hiÖn môc tiªu GD&§T cña nhµ n−íc.
* Nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n trong QLNN vÒ GD & §T.
+ Chñ thÓ QLNN vÒ GD&§T lµ c¸c c¬ quan cã thÇm quyÒn, (®iÒu 87 LuËt Gi¸o dôc).
+ Kh¸ch thÓ cña QLNN vÒ GD&§T lµ qu¶n lý hÖ thèng GDQD vµ qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng
GD&§T trong toµn x· héi.
+ Môc tiªu GD&§T: b¶o ®¶m trËt tù kû c−¬ng trong c¸c ho¹t ®éng GD&§T, ®Ó thùc hiÖn
®−îc môc tiªu n©ng cao d©n trÝ...... ph¸t triÓn nh©n c¸ch cña c«ng d©n; ë mçi cÊp häc, bËc
häc môc tiªu ®ã ®−îc cô thÓ ho¸ trong LuËt Gi¸o dôc, ChiÕn l−îc ph¸t triÓn GD, ®iÒu lÖ c¸c
nhµ tr−êng.
+ C«ng cô chñ yÕu trong qu¶n lý HCNN lµ hÖ thèng c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt, do
®ã, c«ng t¸c thÓ chÕ t¹o ra hµnh lang ph¸p lý cho c¸c ho¹t ®éng QLNN vÒ GD&§T.
+ Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý HCNN.( 04 PP).
* QLNN lµ viÖc thùc thi ba quyÒn: LËp ph¸p - hµnh ph¸p - t− ph¸p ®Ó ®iÒu chØnh mäi
quan hÖ x· héi vµ hµnh vi cña c«ng d©n. Cßn QLNN vÒ GD&§T thùc chÊt lµ thùc thi
quyÒn hµnh ph¸p ®Ó tæ chøc, ®iÒu hµnh vµ ®iÒu chØnh mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
trong ph¹m vi toµn x· héi.
1.2.1. Mét sè tÝnh chÊt.
QLNN vÒ GD&§T lµ QLNN vÒ 1 ngµnh, 1 lÜnh vùc cô thÓ nh−ng nã còng cã nh÷ng
tÝnh chÊt cña QLNN vµ qu¶n lý HCNN nãi chung, ë ®©y chØ xin nh¾c l¹i 5 tÝnh chÊt cÇn
l−u ý:
- TÝnh lÖ thuéc vµo chÝnh trÞ:
QLNN vÒ GD phôc tïng vµ phôc vô nhiÖm vô chÝnh trÞ; tu©n thñ chñ tr−¬ng ®−êng lèi
cña §¶ng vµ Nhµ n−íc.
- TÝnh x· héi:
GD lµ sù nghiÖp cña NN vµ cña toµn x· héi. Trong QLNN vÒ GD cÇn ph¶i coi träng tÝnh
XH ho¸ vµ d©n chñ ho¸ GD (DCH GD). GD&§T lu«n ph¸t triÓn trong mèi quan hÖ víi sù
ph¸t triÓn cña KT-XH v× vËy QLNN vÒ GD cÇn l−u ý tÝnh chÊt nµy ®Ó cã nh÷ng ®iÒu
chØnh phï hîp.
- TÝnh ph¸p quyÒn:
QLNN lµ qu¶n lý b»ng ph¸p luËt; QLNN vÒ GD còng phÈi tu©n thñ hµnh lang ph¸p lÝ mµ
nhµ n−íc ®· quy ®Þnh cho mäi ho¹t ®éng qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng GD&§T; T¨ng c−êng
ph¸p chÕ XHCN.
- TÝnh chuyªn m«n nghiÖp vô:
74 http://www.ebook.edu.vn
C«ng chøc ho¹t ®éng trong lÜnh vùc GD&§T cÇn ph¶i ®−îc ®µo t¹o víi c¸c tr×nh ®é
t−¬ng øng víi c¸c ng¹ch, bËc ®· ®−îc quy ®Þnh. ViÖc tuyÓn chän c«ng chøc cÇn ®¸p øng
c¸c chuÈn mµ nhµ n−íc ®· ban hµnh.
- TÝnh hiÖu lùc, hiÖu qu¶:
LÊy hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng chuyªn m«n-nghiÖp vô ®Ó ®¸nh gi¸ c¸n bé c«ng chøc, viªn
chøc ngµnh GD&§T; ChÊt l−îng, hiÖu qu¶ vµ sù b¶o ®Èm trËt tù kû c−¬ng trong GD&§T
lµ th−íc ®o tr×nh ®é, n¨ng lùc, uy tÝn cña c¸c c¬ së GD&§T vµ cña c¸c c¬ quan QLNN vÒ
GD&§T.


1.2.2. Mét sè ®Æc ®iÓm cña QLNN vÒ GD&§T.
a- §Æc ®iÓm kÕt hîp qu¶n lý hµnh chÝnh vµ qu¶n lý chuyªn m«n trong c¸c ho¹t ®éng
qu¶n lý gi¸o dôc (®Æc ®iÓm HC- GD).
Hµnh chÝnh - gi¸o dôc thùc chÊt lµ triÓn khai chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n do
Nhµ n−íc qui ®Þnh (ph©n cÊp, ph©n c«ng hoÆc uû quyÒn), C¸c c¬ quan QLNN vÒ GD&§T
®iÒu hµnh, ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng GD&§T. Qu¶n lý HC thùc chÊt lµ viÖc x©y dùng c¸c
v¨n b¶n ph¸p quy vµ chÊp hµnh c¸c v¨n b¶n. KÕt hîp víi qu¶n lý gi¸o dôc lµ ®−a viÖc x©y
dùng c¸c v¨n b¶n cho c¸c ho¹t ®éng chuyªn m«n cña gi¸o dôc vµ lµm cho moÞ ng−êi
hiÓu, biÕt ®−îc c¸c qui ®Þnh cña v¨n b¶n ®Ó thùc hiÖn cho ®óng. §©y lµ ®Æc ®iÓm quan
träng nhÊt trong ho¹t ®éng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD&§T nh»m b¶o ®¶m m«i tr−êng s−
ph¹m thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn ®−îc môc tiªu gi¸o dôc mµ Nhµ n−íc quy ®Þnh. Quan
t©m thÝch ®¸ng ®Õn ®Æc ®iÓm nµy sÏ gióp cho c¸c c¸n bé QLGD gi¶i quyÕt tèt mèi quan
hÖ ngµnh- l·nh thæ trong ho¹t ®éng QLGD. Qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng GD&§T trªn 1 ®Þa
bµn cÇn ph¶i hiÓu râ nghiÖp vô s− ph¹m, ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh GD ®Ó chØ ®¹o, qu¶n lý
chuyªn m«n. ChØ trªn c¬ së biÕt kÕt hîp QLHC vµ qu¶n lý chuyªn m«n th× míi cã thÓ chØ
®¹o, qu¶n lý tèt ho¹t ®éng GD&§T tiÕn tíi thùc hiÖn tèt môc tiªu GD&§T cña Nhµ
n−íc.
b- §Æc ®iÓm vÒ tÝnh quyÒn lùc nhµ n−íc trong ho¹t ®éng qu¶n lý gi¸o dôc.
+ §iÒu kiÖn ®Ó triÓn khai qu¶n lý nhµ n−íc lµ ph¶i cã t− c¸ch ph¸p nh©n vµ yªu cÇu vÒ
tÝnh hîp ph¸p trong qu¶n lý lµ yªu cÇu tr−íc hÕt. Muèn cã t− c¸ch ph¸p nh©n th× CBQL
ph¶i ®−îc bæ nhiÖm vµ khi ®· ®−îc bæ nhiÖm cÇn ph¶i thùc hiÖn ®óng, ®ñ chøc n¨ng,
thÈm quyÒn. Kh«ng l¹m quyÒn còng kh«ng ®ïn ®Èy tr¸ch nhiÖm; thùc hiÖn ®óng chÕ ®é
thñ tr−ëng trong viÖc ra quyÕt ®Þnh vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý
tr−íc tËp thÓ vµ cÊp trªn.
+ Ph−¬ng tiÖn QLNN vÒ GD&§T lµ c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt, ®©y chÝnh lµ hµnh
lang ph¸p lÝ cho viÖc triÓn khai c¸c ho¹t ®éng QLGD, b¶o ®¶m tÝnh quyÒn lùc nhµ n−íc
trong qu¶n lý; ph−¬ng ph¸p chñ yÕu ®Ó QLNN lµ ph−¬ng ph¸p hµnh chÝnh, ph−¬ng ph¸p
tæ chøc.
+ Trong QLNN ph¶i tu©n thñ thø bËc chÆt chÏ ho¹t ®éng qu¶n lý theo sù ph©n cÊp râ rµng
vµ mÖnh lÖnh - phôc tïng lµ biÓu hiÖn râ nhÊt cña tÝnh quyÒn lùc trong QLNN.
c- §Æc ®iÓm kÕt hîp nhµ n−íc - x∙ héi trong qu¸ tr×nh triÓn khai QLNN vÒ GD.
GD&§T lµ mét ho¹t ®éng mang tÝnh x· héi cao vµ §¶ng ta còng ®· nhÊn m¹nh t−
t−ëng GD&§T lµ sù nghiÖp cña §¶ng, Nhµ n−íc vµ cña toµn d©n; d©n chñ ho¸ vµ x· héi
ho¸ c«ng t¸c gi¸o dôc lµ mét t− t−ëng cã tÝnh chiÕn l−îc vµ nã cã vai trß rÊt to lín trong
sù ph¸t triÓn gi¸o dôc nãi chung vµ QLGD nãi riªng;
QLNN vÒ GD&§T lµ viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng, nhiÖm vô, thÈm quyÒn do Nhµ n−íc
qui ®Þnh, ph©n cÊp trong c¸c ho¹t ®éng QLGD. ë mét c¬ së gi¸o dôc, QLNN vÒ GD&§T
thùc chÊt lµ qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng HC-GD, v× vËy nã cã hai mÆt qu¶n lý th©m nhËp
vµo nhau, ®ã lµ qu¶n lý hµnh chÝnh sù nghiÖp gi¸o dôc vµ qu¶n lý chuyªn m«n trong qu¸
tr×nh s− ph¹m; ChÝnh v× vËy, QLNN vÒ GD&§T cÇn l−u ý c¸c ®Æc ®iÓm nªu trªn..
75 http://www.ebook.edu.vn
1.2.3. Nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n cña qu¶n lý gi¸o dôc.
a- Nguyªn t¾c ®¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong qu¶n lý gi¸o dôc.
§©y lµ nguyªn t¾c c¬ b¶n hµng ®Çu cña qu¶n lý gi¸o dôc. Nguyªn t¾c nµy xuÊt
ph¸t tõ chç nÒn gi¸o dôc XHCN ViÖt Nam lµ mét bé phËn kh¨ng khÝt cña sù nghiÖp c¸ch
m¹ng XHCN ViÖt Nam do §¶ng céng s¶n ViÖt Nam l·nh ®¹o (Theo ®iÒu 4 HiÕn ph¸p
n−íc céng hßa XHCN ViÖt Nam : §¶ng céng s¶n ViÖt Nam.....lµ lùc l−îng l·nh ®¹o Nhµ
n−íc vµ x· héi)
+ Néi dung nguyªn t¾c:
• §¶ng l·nh ®¹o gi¸o dôc th«ng qua c¸c chØ thÞ, nghÞ quyÕt. Sù l·nh ®¹o cña §¶ng
vÒ mÆt t− t−ëng còng nh− vÒ mÆt tæ chøc ph¶i ®−îc ®¶m b¶o mét c¸ch tuyÖt ®èi ë mäi cÊp
qu¶n lý gi¸o dôc
• Mäi chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch gi¸o dôc ®Ò ra ph¶i phôc vô ®−êng lèi vµ nhiÖm vô
c¸ch m¹ng trong tõng giai ®o¹n; ®ång thêi khi xem xÐt, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶, ¶nh h−ëng cña
mét chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch gi¸o dôc ph¶i ®øng v÷ng trªn lËp tr−êng vµ quan ®iÓm cña
§¶ng, c¨n cø vµo lîi Ých cña toµn thÓ nh©n d©n lao ®éng.
• Mäi chñ thÓ qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i n¾m v÷ng, qu¸n triÖt c¸c quan ®iÓm cña §¶ng
vÒ gi¸o dôc; nghiªm tóc, kiªn tr× tæ chøc thùc hiÖn ®−êng lèi gi¸o dôc cña §¶ng, biÕn
®−êng lèi ®ã thµnh hiÖn thùc. Néi dung, ph−¬ng ph¸p vµ tæ chøc gi¸o dôc ph¶i b¶o ®¶m
nguyªn lý gi¸o dôc cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin vµ ®−êng lèi chÝnh s¸ch gi¸o dôc cña
§¶ng.
• Trong c¸c nhµ tr−êng ph¶i tæ chøc vµ l·nh ®¹o tèt viÖc gi¸o dôc ®−êng lèi, chÝnh
s¸ch cña §¶ng vµ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho häc sinh, n©ng cao tr×nh ®é gi¸c ngé XHCN
cho gi¸o viªn vµ nh©n viªn trong tr−êng; tæ chøc cho häc sinh vµ gi¸o viªn tham gia c¸c
ho¹t ®éng x· héi ë ®Þa ph−¬ng.
• Ng−êi ®øng ®Çu c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc c¸c cÊp ( tõ Bé ®Õn Tr−êng) t«n träng sù
l·nh ®¹o cña tæ chøc c¬ së ®¶ng theo ®óng quy ®Þnh cña ®iÒu lÖ §¶ng; mÆt kh¸c, ng−êi qu¶n
lý ph¶i quan t©m x©y dùng chi bé §¶ng vµ c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng trong ®¬n vÞ c«ng t¸c,
ph¸t huy ¶nh h−ëng chÝnh trÞ cña c¸c tæ chøc ®ã trong toµn ®¬n vÞ.
Gi¸o dôc, nhµ tr−êng kh«ng ®øng ngoµi chÝnh trÞ mµ phôc vô chÝnh trÞ. Nguyªn t¾c
®¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng CSVN trong qu¶n lý gi¸o dôc ®· vµ ®ang lµ nguyªn t¾c c¬
b¶n ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn trong c«ng cuéc ®æi míi qu¶n lý gi¸o dôc
hiÖn nay.
Thùc hiÖn tèt nguyªn t¾c nµy lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn quan träng b¶o ®¶m
thùc hiÖn th¾ng lîi ®−êng lèi, chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch cña §¶ng vÒ gi¸o dôc.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• §Ó thùc hiÖn nguyªn t¾c ®¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong qu¶n lý gi¸o dôc
®ßi hái chñ thÓ qu¶n lý ph¶i nghiªn cøu n¾m v÷ng c¸c chØ thÞ, nghÞ quyÕt cña §¶ng vÒ
gi¸o dôc vµ cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc thùc hiÖn nghiªm tóc trong ph¹m vi tõng ®¬n vÞ; Ph¶i
lµm cho ®−êng lèi, chÝnh s¸ch gi¸o dôc cña §¶ng trë thµnh hÖ t− t−ëng chØ ®¹o toµn bé
c«ng t¸c gi¸o dôc.

76 http://www.ebook.edu.vn
• Gi¸o viªn lµ lùc l−îng quyÕt ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc nªn cÇn ph¶i coi träng
c«ng t¸c gi¸o dôc chÝnh trÞ t− t−ëng, thuyÕt phôc, ®éng viªn lµm cho hä nhËn thøc s©u s¾c
quan ®iÓm gi¸o dôc cña §¶ng vµ tù gi¸c thùc hiÖn trong khu«n khæ ph¸p luËt; TËp trung
søc x©y dùng ®éi ngò gi¸o viªn m¹nh vÒ tæ chøc, v÷ng vµng vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô cã
®Çy ®ñ nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn hãa môc tiªu gi¸o dôc.
• MÆt kh¸c, ®Ó ®¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng cÇn ch¨m lo x©y dùng c¸c tæ chøc
§¶ng vµ tæ chøc quÇn chóng trong ngµnh v÷ng m¹nh. Ch¨m lo x©y dùng, kiÖn toµn bé
m¸y chÝnh quyÒn nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng tæ chøc chØ ®¹o thùc hiÖn; G¾n ho¹t ®éng gi¸o
dôc cña nhµ tr−êng, cña c¸c c¬ së gi¸o dôc víi c¸c phong trµo chÝnh trÞ-x· héi ë ®Þa
ph−¬ng; TÝch cùc huy ®éng céng ®ång x· héi tham gia ph¸t triÓn sù nghiÖp gi¸o dôc theo
®óng ®−êng lèi, chñ tr−¬ng gi¸o dôc cña §¶ng.
§¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong qu¶n lý gi¸o dôc lµ ®¶m b¶o sù thèng nhÊt
gi÷a chÝnh trÞ vµ qu¶n lý gi¸o dôc. Thùc hiÖn nguyªn t¾c nµy ®ßi hái mçi c¬ quan gi¸o
dôc ph¶i x©y dùng ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng thiÕt thùc, cô thÓ ®Ó thùc hiÖn tèt c¸c chØ thÞ,
nghÞ quyÕt cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc.
b- Nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ.
TËp trung d©n chñ lµ nguyªn t¾c b¾t nguån tõ b¶n chÊt cña chÕ ®é XHCN, lµ
nguyªn t¾c chØ ®¹o toµn bé ho¹t ®éng qu¶n lý. §iÒu 6- HiÕn ph¸p n−íc CHXHCN ViÖt
Nam ®· nªu râ: “Quèc héi, Héi ®ång nh©n d©n vµ c¸c c¬ quan kh¸c cña Nhµ n−íc ®Òu tæ
chøc vµ ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ”.
Tinh thÇn cña nguyªn t¾c nµy trong qu¶n lý gi¸o dôc lµ ë chç ph¶i th−êng xuyªn
kÕt hîp sù l·nh ®¹o tËp trung víi sù tham gia cña qu¶ng ®¹i quÇn chóng lao ®éng vµo
c«ng viÖc tæ chøc qu¶n lý gi¸o dôc.
Nhµ n−íc thèng nhÊt, tËp trung qu¶n lý vÒ chÕ ®é, chÝnh s¸ch gi¸o dôc; vÒ môc
tiªu, néi dung gi¸o dôc vµ qui chÕ v¨n b»ng... ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn cho c¬ së chñ ®éng
s¸ng t¹o trong viÖc triÓn khai c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ qu¶n lý GD cô thÓ. §èi víi c¬ së
ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña tËp thÓ s− ph¹m, ®ång thêi ®Ò cao tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n theo
chÕ ®é Thñ tr−ëng ®èi víi viÖc QLNN, thùc hiÖn d©n chñ ho¸ gi¸o dôc, thùc hiÖn Quy
chÕ d©n chñ ë nhµ tr−êng.
+ Néi dung nguyªn t¾c:
Ph¶i ®¶m b¶o mèi quan hÖ chÆt chÏ vµ tèi −u gi÷a tËp trung vµ d©n chñ trong qu¶n
lý. TËp trung vµ d©n chñ lµ hai mÆt cña mét thÓ thèng nhÊt, tËp trung ph¶i trªn c¬ së d©n
chñ vµ d©n chñ ph¶i thùc hiÖn trong khu«n khæ tËp trung:
• KhÝa c¹nh tËp trung thÓ hiÖn ë chç ph¶i thèng nhÊt qu¶n lý tõ mét trung t©m-
Ph¶i t¨ng c−êng qu¶n lý tËp trung , thèng trªn quy m« toµn quèc vÒ nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n.
Nã cã nghÜa lµ sù chØ huy, ®iÒu phèi thèng nhÊt dùa trªn quan hÖ mÖnh lÖnh phôc tïng tõ
cÊp qu¶n lý Trung −¬ng ®Õn c¸c c¬ së thùc hiÖn qu¸ tr×nh gi¸o dôc ®µo t¹o, mÆt kh¸c thÓ
hiÖn sù thùc hiÖn trong thùc tiÔn ®−êng lèi gi¸o dôc cña §¶ng mét c¸ch nhÊt qu¸n, kh«ng
cã bÊt kú ngo¹i lÖ nµo.
TËp trung biÓu hiÖn ë 3 ®iÓm chÝnh:
Thø nhÊt, cã bé chØ huy lµm nhiÖm vô l·nh ®¹o;
Thø hai, cã lÒ lèi lµm viÖc hîp lý;
77 http://www.ebook.edu.vn
Thø ba, thùc hiÖn chÕ ®é mét thñ tr−ëng ë tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ, c¸c cÊp.
• KhÝa c¹nh d©n chñ biÓu hiÖn ë chç: ph¶i ph¸t huy më réng tèi ®a quyÒn chñ
®éng cña c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c c¬ së gi¸o dôc, cña quÇn chóng lao ®éng trong viÖc gi¶i
quyÕt c¸c vÊn ®Ò träng yÕu, b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p, ph−¬ng tiÖn ®a d¹ng s¸ng t¹o.
Nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ g¾n liÒn víi vÊn ®Ò ph©n cÊp qu¶n lý trong qu¶n lý
gi¸o dôc: mét ®Æc tr−ng quan träng cña nguyªn t¾c nµy ®ã lµ sù ph©n cÊp qu¶n lý thÝch
hîp, vÊn ®Ò ph©n cÊp qu¶n lý cßn liªn quan tíi nguyªn t¾c kÕt hîp gi÷a qu¶n lý theo
ngµnh vµ qu¶n lý theo l·nh thæ. B¶n chÊt cña viÖc ph©n cÊp qu¶n lý lµ sù ñy quyÒn tõ cÊp
qu¶n lý cao h¬n cho cÊp qu¶n lý thÊp h¬n. Sù ñy quyÒn nµy kÌm theo nh÷ng vÊn ®Ò tæ
chøc, chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n, thÈm quyÒn cña mçi cÊp. Mét trong nh÷ng nÐt
®Æc tr−ng cña hÖ thèng gi¸o dôc ®µo t¹o lµ m¹ng l−íi gi¸o dôc ®µo t¹o tr¶i réng ®Õn tËn
th«n x·, v× vËy vÊn ®Ò ph©n cÊp qu¶n lý lµ mét ®ßi hái kh¸ch quan, hîp quy luËt.
Trong qu¶n lý gi¸o dôc viÖc ®¶m b¶o d©n chñ cßn thÓ hiÖn ë chç thùc hiÖn c«ng
khai, cung cÊp ®Çy ®ñ th«ng tin ®Ó c¸n bé c«ng nh©n viªn, gi¸o viªn ®−îc biÕt, ®−îc bµn,
®−îc lµm vµ ®−îc kiÓm tra gi¸m s¸t.
D©n chñ biÓu hiÖn ë 5 ®iÓm chÝnh:
Thø nhÊt, x¸c ®Þnh râ ph¹m vi tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n cña c¸c cÊp;
Thø hai, ®Ò cao tÝnh tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬ së;
Thø ba, chÊp nhËn ®Êu tranh, chÊp nhËn liªn kÕt;
Thø t−, gi¸o dôc båi d−ìng ý t−ëng cho quÇn chóng, t¹o c¬ héi cho hä ®−îc häc tËp
n©ng cao tr×nh ®é vÒ mäi mÆt ®Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn tèt viÖc quÇn chóng “ biÕt, bµn,
lµm vµ kiÓm tra”;
Thø n¨m, gi¶m bít viÖc häp hµnh kh«ng cÇn thiÕt, tiÕt kiÖm thêi gian cho c¸c cÊp lµm
tèt c«ng viÖc cña hä.
Nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ cã néi dung phong phó vµ cã vai trß quan träng trong
qu¶n lý. Thùc hiÖn nguyªn t¾c nµy võa ®Ò cao tr¸ch nhiÖm cña c¸ nh©n ng−êi phô
tr¸ch, võa ®Ò cao quyÒn lµm chñ cña ng−êi lao ®éng, võa chèng ®−îc t×nh tr¹ng tËp
trung quan liªu, võa chèng ®−îc t×nh tr¹ng bÌ ph¸i, ®¶m b¶o sù thèng nhÊt ý chÝ vµ
hµnh ®éng, lµm t¨ng søc m¹nh cña tæ chøc.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái thùc hiÖn nghiªm tóc chÕ ®é thñ tr−ëng kÕt hîp víi chÕ
®é lÊy ý kiÕn tËp thÓ.
• Trong tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp kh«ng cã ngo¹i lÖ, tÝnh tËp thÓ ph¶i ®i ®«i víi viÖc
x¸c ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c nhÊt tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n cña mçi ng−êi ®èi víi mét c«ng
viÖc ®−îc x¸c ®Þnh.
• Trong c¸c cuéc th¶o luËn, lÊy ý kiÕn tËp thÓ cÇn ®i ®Õn kÕt luËn râ rµng, døt
kho¸t, ng−êi qu¶n lý cÇn cè g¾ng lµm cho nh÷ng quyÕt ®Þnh cña thñ tr−ëng phï hîp víi ý
kiÕn tËp thÓ, ®Ó nã trë thµnh mét quyÕt t©m, mét tiÕng nãi, mét hµnh ®éng chung. §iÒu
nµy ®ßi hái ë ng−êi qu¶n lý ph¶i cã tr×nh ®é vµ nghÖ thuËt qu¶n lý.


78 http://www.ebook.edu.vn
• T¨ng c−êng kØ luËt, më réng d©n chñ, ®Ò cao tr¸ch nhiÖm, lµm râ tr¸ch nhiÖm c¸
nh©n, tr¸ch nhiÖm tËp thÓ trong tõng c«ng viÖc cô thÓ. Tr¸nh t×nh tr¹ng ®ïn ®Èy tr¸ch
nhiÖm cho tËp thÓ, th¶o luËn, “th−¬ng l−îng” kÐo dµi kh«ng ®i ®Õn kÕt luËn râ rµng lµm
c«ng viÖc kh«ng tiÕn triÓn ®ång thêi tr¸nh ®éc ®o¸n chuyªn quyÒn, gia tr−ëng, xa rêi
quÇn chóng, quan liªu, mÊt d©n chñ; Trong c¸c c¬ së gi¸o dôc ph¶i thùc hiÖn tèt qui chÕ
d©n chñ c¬ së
• TËp trung d©n chñ lµ mét nguyªn t¾c cã tÝnh kh¸ch quan, phæ qu¸t, song thùc
hiÖn nã kh«ng ®¬n gi¶n, phô thuéc rÊt nhiÒu vµo b¶n lÜnh, phÈm chÊt ®¹o ®øc vµ phong
c¸ch cña ng−êi qu¶n lý. VËn dông nguyªn t¾c nµy kh«ng ®óng møc ®Òu g©y t¸c h¹i. HoÆc
tËp trung quan liªu mÊt d©n chñ, hoÆc d©n chñ h×nh thøc, hoÆc d©n chñ qu¸ trín theo ®u«i
quÇn chóng, hoÆc ph©n t¸n côc bé... ®Òu c¶n trë sù ph¸t triÓn cña tæ chøc. V× vËy, ng−êi
qu¶n lý ph¶i kh«ng ngõng häc tËp trau dåi kiÕn thøc nghiÖp vô qu¶n lý, ®ång thêi rÌn
luyÖn phong c¸ch qu¶n lý ®Ó ®¶m b¶o kÕt hîp hµi hßa chÕ ®é thñ tr−ëng víi chÕ ®é tËp
thÓ.
c- Nguyªn t¾c ph¸p chÕ.
T¨ng c−êng ph¸p chÕ XHCN lµ mét nguyªn t¾c quan träng tæ chøc vµ ho¹t ®éng
cña c¸c c¬ quan Nhµ n−íc (§iÒu 12- HiÕn ph¸p n−íc CHXHCN ViÖt Nam ®· kh¼ng
®Þnh: Nhµ n−íc ph¶i qu¶n lý x· héi b»ng ph¸p luËt, kh«ng ngõng t¨ng c−êng ph¸p chÕ
XHCN).
+ Néi dung nguyªn t¾c:
C¸c c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i tu©n thñ quy chÕ qu¶n lý hµnh chÝnh cña bé
m¸y nhµ n−íc. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ:
• C¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i lµ mét c¬ quan cã t− c¸ch ph¸p nh©n c«ng quyÒn
trong lÜnh vùc gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, cã ®ñ thÈm quyÒn thùc thi quyÒn hµnh ph¸p ®Ó qu¶n
lý c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña x· héi b»ng ph¸p luËt.
• C¸c c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i lµ mét hÖ thèng c¬ cÊu cã tæ chøc vµ chøc
n¨ng, nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n, thÈm quyÒn ®−îc thÕ chÕ hãa b»ng nh÷ng v¨n b¶n ph¸p
quy ®Ó thùc hiÖn viÖc qu¶n lý víi t− c¸ch lµ bé m¸y nhµ n−íc.
• Ph¸p chÕ cã vai trß quan träng lµ ®¶m b¶o vµ b¶o vÖ quyÒn tù do vµ lîi Ých hîp
ph¸p cña c«ng d©n. T¨ng c−êng ph¸p chÕ lµ mét ®ßi hái cÊp thiÕt cña sù nghiÖp ®æi míi
kinh tÕ – x· héi vµ ®æi míi gi¸o dôc, ®¶m b¶o d©n chñ vµ ng¨n chÆn, lo¹i trõ c¸c vi ph¹m
ph¸p luËt, vi ph¹m kû luËt lao ®éng. V× thÕ ®Ó n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý yªu cÇu mäi chñ
thÓ qu¶n lý gi¸o dôc ho¹t ®éng trªn nguyªn t¾c ph¸p chÕ.
• Nguyªn t¾c ph¸p chÕ ®ßi hái c«ng t¸c tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan qu¶n
lý gi¸o dôc, cña mäi chñ thÓ qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i tiÕn hµnh theo ®óng quy ®Þnh cña ph¸p
luËt, chèng sù l¹m quyÒn, lÈn tr¸nh nghÜa vô.
• Mäi c¸n bé gi¸o viªn ph¶i t«ng träng vµ thùc hiÖn nghiªm chØnh c¸c yªu cÇu cña
ph¸p luËt vµ c¸c quy ph¹m cña ngµnh trong ho¹t ®éng cña m×nh. Nh÷ng ng−êi vi ph¹m
ph¸p luËt, vi ph¹m kû luËt lao ®éng ph¶i ®−îc xö lý nghiªm minh. §¶m b¶o nguyªn t¾c
ph¸p chÕ trong qu¶n lý gi¸o dôc lµ ®iÒu kiÖn ®Ó gi÷ nghiªm kû luËt.

79 http://www.ebook.edu.vn
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Coi träng c«ng t¸c tuyªn truyÒn gi¸o dôc ph¸p luËt cho ®èi t−îng qu¶n lý ®Ó h×nh
thµnh cho hä cã ý thøc ph¸p luËt, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó mäi c¸n bé c«ng nh©n viªn, gi¸o viªn
vµ häc sinh ®−îc n¾m v÷ng vµ thùc hiÖn nghiªm chØnh nh÷ng chÕ ®é quy ®Þnh cña Nhµ
n−íc còng nh− néi quy, quy chÕ cña tr−êng.
• Th−êng xuyªn kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn ph¸p luËt vµ c¸c quy ph¹m cña
ngµnh trong ph¹m vi ®¬n vÞ. Ph¸t hiÖn sai sãt trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ó kÞp thêi uèn
n¾n, söa ch÷a. Gi÷ v÷ng trËt tù, kû c−¬ng nÒn nÕp trong mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc.
• C¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc nhÊt thiÕt ph¶i lµ nh÷ng ng−êi n¾m v÷ng ph¸p luËt, n¾m
v÷ng c¸c quy ph¹m cña ngµnh ®Ó qu¶n lý ®¬n vÞ theo ®óng ph¸p luËt.
d- Nguyªn t¾c kÕt hîp Nhµ n−íc vµ x∙ héi
XuÊt ph¸t tõ luËn ®iÓm: gi¸o dôc lµ sù nghiÖp cña toµn d©n (hay lµ toµn d©n ch¨m
lo cho sù nghiÖp gi¸o dôc), nguyªn t¾c nµy gi÷ vai trß quan träng trong qu¶n lý gi¸o dôc.
+ Néi dung nguyªn t¾c: Tõ ®Æc ®iÓm quan träng cña hÖ thèng qu¶n lý gi¸o dôc lµ sù tham
gia ngµy cµng t¨ng cña quÇn chóng lao ®éng, cña c¸c tæ chøc x· héi vµo x©y dùng vµ qu¶n lý
gi¸o dôc, qu¶n lý nhµ tr−êng víi nh÷ng h×nh thøc vµ ph−¬ng ph¸p ho¹t ®éng vèn cã.
Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái ph¶i kÕt hîp qu¶n lý gi¸o dôc mang tÝnh chÊt nhµ n−íc víi qu¶n lý
gi¸o dôc mang tÝnh chÊt x· héi:
• Qu¶n lý cã tÝnh chÊt Nhµ n−íc lµ ho¹t ®éng cã tÝnh chØ huy - chÊp hµnh, thùc
hiÖn chøc n¨ng nhiÖm vô, thÈm quyÒn do Nhµ n−íc qui ®Þnh, ph©n cÊp trong c¸c ho¹t
®éng qu¶n lý gi¸o dôc. Thùc hiÖn qu¶n lý gi¸o dôc cã tÝnh chÊt nhµ n−íc lµ: thùc hiÖn
viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch cho gi¸o dôc - ®µo t¹o, lËp ph¸p, lËp qui cho c¸c ho¹t
®éng gi¸o dôc - ®µo t¹o, thùc hiÖn quyÒn hµnh ph¸p trong qu¶n lý gi¸o dôc; Tæ chøc bé
m¸y qu¶n lý gi¸o dôc; Huy ®éng c¸c nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp gi¸o dôc; Thanh
tra, kiÓm so¸t nh»m thiÕt lËp trËt tù kû c−¬ng, ph¸p luËt trong ho¹t ®éng qu¶n lý vµ ph¸t
triÓn sù nghiÖp gi¸o dôc. Víi mçi cÊp qu¶n lý, c¸c néi dung ®ã l¹i ®−îc cô thÓ ho¸, trong
c¸c tr−êng häc, thùc hiÖn qu¶n lý cã tÝnh chÊt Nhµ n−íc lµ thùc hiÖn tèt c¸c néi dung: Tæ
chøc thùc hiÖn chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch gi¸o dôc th«ng qua viÖc thùc hiÖn môc tiªu, néi
dung gi¸o dôc vµ ®¶m b¶o c¸c qui chÕ chuyªn m«n; Qu¶n lý ®éi ngò c¸n bé gi¸o viªn, c¬
së vËt chÊt thiÕt bÞ, tµi chÝnh... theo c¸c qui ®Þnh chung; Thùc hiÖn kiÓm tra néi bé, b¶o
®¶m an ninh trËt tù trong nhµ tr−êng; §iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng theo ®óng
®iÒu lÖ nhµ tr−êng ®· ®−îc ban hµnh vµ gi¸m s¸t sù tu©n thñ ®iÒu lÖ ®ã.
• Qu¶n lý gi¸o dôc cã tÝnh chÊt x· héi lµ ho¹t ®éng cña c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng
nh©n d©n, c¸c tæ chøc x· héi thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng x· héi nhÊt ®Þnh, ®éc lËp hoÆc céng
t¸c víi c¸c c¬ quan nhµ n−íc, dùa vµo c¸c chuÈn mùc, ®iÒu lÖ cña tæ chøc x· héi vµ søc
m¹nh t¸c ®éng vÒ ®¹o ®øc, tham gia cïng c¸c c¬ së gi¸o dôc ®Ó gi¸o dôc ng−êi häc, ®µo
t¹o c¸n bé, båi d−ìng gi¸o viªn, bæ sung cho c¸c nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc vÒ tri thøc
khoa häc, nghÖ thuËt, chÝnh trÞ, kinh nghiÖm qu¶n lý, x©y dùng c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ
gi¸o dôc ngµy cµng hiÖn ®¹i, ch¨m lo ®êi sèng nhµ gi¸o, t¹o ra mét m«i tr−êng x· héi
thuËn lîi cho c«ng t¸c gi¸o dôc thÕ hÖ trÎ.

80 http://www.ebook.edu.vn
KÕt hîp Nhµ n−íc vµ x· héi trong qu¶n lý gi¸o dôc t¹o m«i tr−êng cho mèi quan
hÖ gi÷a gi¸o dôc vµ x· héi ph¸t huy tèi ®a vai trß cña m×nh. Thùc hiÖn tèt nguyªn t¾c nµy
sÏ n©ng cao h¬n, g¾n bã h¬n, phong phó h¬n tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n−íc vµ x· héi ®èi víi
sù nghiÖp ph¸t triÓn gi¸o dôc, t¹o ®iÒu kiÖn cho gi¸o dôc kh¼ng ®Þnh vai trß thóc ®Èy ph¸t
triÓn x· héi vµ kh¬i dËy mäi tiÒm n¨ng, huy ®éng mäi nguån lùc trong céng ®ång x· héi
tham gia x©y dùng ph¸t triÓn gi¸o dôc.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i thùc hiÖn chøc n¨ng dù b¸o, ®¶m b¶o cho gi¸o dôc lu«n cã
sù thÝch øng víi nÒn kinh tÕ – x· héi;
• §èi víi c¸c c¬ së gi¸o dôc cÇn n¾m v÷ng c¸c v¨n b¶n: LuËt gi¸o dôc, c¸c nghÞ
®Þnh h−íng dÉn, c¸c v¨n b¶n ph¸p qui vÒ gi¸o dôc ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô qu¶n lý
• X©y dông bé m¸y qu¶n lý vµ ®éi ngò c¸n bé c«ng chøc, qui ®Þnh râ chøc n¨ng,
nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña c¸c ®èi t−îng trong tæ chøc, cã c¬ chÕ phèi hîp râ rµng, ®æi míi
c¸ch thøc tæ chøc chØ ®¹o c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý, ®¶m b¶o kØ c−¬ng gãp phÇn thùc hiÖn
tèt môc tiªu gi¸o dôc.
• Ph¶i b¸m s¸t ®iÒu lÖ nhµ tr−êng trong triÓn khai c¸c c«ng viÖc cô thÓ
• Thùc hiÖn x· héi hãa gi¸o dôc (mµ néi dung c¬ b¶n lµ huy ®éng c¸c lùc l−îng x·
héi vµ céng ®ång tham gia ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ qu¶n lý gi¸o dôc), ®a d¹ng hãa nÒn gi¸o
dôc quèc d©n, dùa vµo c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt, ph¸p qui ®Ó d¶m b¶o quyÒn vµ nghÜa vô ®èi
víi mäi ®èi t−îng tham gia ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ qu¶n lý gi¸o dôc.
• X©y dùng vµ cñng cè ho¹t ®éng cña Héi ®ång gi¸o dôc c¸c cÊp, t¹o ®iÒu kiÖn cho
c¸c Héi ®ång gi¸o dôc ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶.
• Trong c¸c nhµ tr−êng cÇn x©y dùng mét c¬ chÕ qu¶n lý ®¶m b¶o sù phèi hîp
gi÷a héi ®ång gi¸o dôc cña tr−êng víi c¸c tæ chøc C«ng ®oµn, ®oµn Thanh niªn céng s¶n
HCM, §éi thiÕu niªn tiÒn phong HCM... trong qu¶n lý tr−êng häc; X©y dùng vµ duy tr×
tèt mèi quan hÖ Nhµ tr−êng – Gia ®×nh- X· héi trong viÖc triÓn khai c¸c ho¹t ®éng gi¸o
dôc, trong ®ã nhµ tr−êng gi÷ vai trß chñ ®¹o...
e- Nguyªn t¾c kÕt hîp qu¶n lý theo ngµnh víi qu¶n lý theo l·nh thæ.
Thùc hiÖn ho¹t ®éng cña hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n ®ßi hái sù qu¶n lý nhµ n−íc
trong lÜnh vùc gi¸o dôc ph¶i tu©n theo nguyªn t¾c kÕt hîp qu¶n lý ngµnh vµ qu¶n lý theo
®Þa ph−¬ng, vïng, l·nh thæ. C¬ së h×nh thµnh cña nguyªn t¾c lµ sù kÕt hîp h÷u c¬ gi÷a
qu¸ tr×nh ph©n bæ c¸c c¬ së cña ngµnh trªn tõng ®Þa bµn thuéc ph¹m vi c¶ n−íc víi vÊn ®Ò
ph©n cÊp qu¶n lý. Kh¸i niÖm ®Þa bµn cã nhiÒu nghÜa: theo quan ®iÓm qu¶n lý hµnh chÝnh
lµ c¸c ®Þa ph−¬ng; theo quan ®iÓm ph©n bè kinh tÕ lµ c¸c vïng kinh tÕ.
+ Néi dung nguyªn t¾c:
• Sù qu¶n lý nhµ n−íc thèng nhÊt tõ Trung −¬ng ®Õn c¬ së vÒ néi dung ho¹t ®éng
gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, kÕt hîp víi sù ph©n cÊp vµ phèi hîp qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ viÖc ®¶m
b¶o c¸c nguån lùc cho c¸c ho¹t ®éng nµy theo ®Þa ph−¬ng, vïng, l·nh thæ.
• Ph¶i ph©n cÊp qu¶n lý thÝch hîp qui ®Þnh râ rµng ph¹m vi tr¸ch nhiÖm cña ngµnh
vµ ®Þa ph−¬ng trªn c¸c vÊn ®Ò cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch, tµi chÝnh, vËt t−, c¸n bé, gi¸o

81 http://www.ebook.edu.vn
viªn...còng nh− tr¸ch nhiÖm quyÒn h¹n cña thñ tr−ëng c¸c tæ chøc gi¸o dôc tr−íc ñy ban
nh©n d©n ®Þa ph−¬ng; trong sù kÕt hîp qu¶n lý theo ngµnh vµ theo ®Þa ph−¬ng, vïng l·nh
thæ hÕt søc ph¸t huy vai trß chñ ®éng, s¸ng t¹o cña ®Þa ph−¬ng nh−ng ph¶i trªn c¬ së ®¶m
b¶o vai trß chØ ®¹o cña qu¶n lý theo ngµnh. ChØ cã kÕt hîp ®óng ®¾n hai mÆt ®ã míi t¹o
ra ®−îc kh¶ n¨ng ph¸t triÓn tèi −u cña gi¸o dôc
• Qu¶n lý theo ngµnh cã tr¸ch nhiÖm ®¶m b¶o thùc hiÖn quan ®iÓm, ®−êng lèi,
chÝnh s¸ch gi¸o dôc thèng nhÊt trong c¶ n−íc; thèng nhÊt môc tiªu, néi dung, ph−¬ng
ph¸p vµ tæ chøc gi¸o dôc th«ng qua ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, c¸c ®iÒu lÖ tæ chøc, c¸c
chÝnh s¸ch chÕ ®é... ban hµnh thèng nhÊt cho c¶ n−íc; thèng nhÊt nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh
chÊt khoa häc vµ chuyªn m«n; thùc hiÖn hîp t¸c víi c¸c ngµnh kh¸c trªn qui m« c¶ n−íc.
§Æc tr−ng qu¶n lý theo ngµnh lµ dùa trªn c¬ së qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung c¸c
nguån lùc, ®Æc biÖt lµ vèn tµi chÝnh vµ trÝ tuÖ, c¸c ®¬n vÞ c¬ së cña ngµnh cã ®iÒu kiÖn
chuyªn m«n hãa, n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ, tµi n¨ng nghÒ nghiÖp cña c¸n bé gi¸o
viªn; cã ®iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng qu¶n lý tèt nhÊt ®¶m b¶o kh«ng ngõng n©ng cao chÊt
l−îng gi¸o dôc, tay nghÒ qu¶n lý v−¬n lªn ®¹t tr×nh ®é cao. Qu¶n lý theo ngµnh cã ®iÒu
kiÖn tuyÓn chän, ®µo t¹o vµ sù dông hîp lý, hiÖu qu¶ ®éi ngò c¸n bé gi¸o viªn vµ c¸c nhµ
qu¶n lý cã tr×nh ®é cao. §ång thêi cã thÓ tËn dông khai th¸c tèt nhÊt mäi tiÒm n¨ng thÕ
m¹nh cña ngµnh ®Ó ph¸t triÓn, n©ng cao tr×nh ®é, sím héi nhËp víi khu vùc vµ quèc tÕ
ngay ë tõng ®¬n vÞ c¬ së.
• Qu¶n lý theo ®Þa ph−¬ng, vïng l·nh thæ cã tr¸ch nhiÖm ®¶m b¶o thùc hiÖn néi
dung vµ c¸c yªu cÇu c¬ b¶n cña qu¶n lý theo ngµnh phï hîp víi hoµn c¶nh ®Þa ph−¬ng,
l·nh thæ; khai th¸c kh¶ n¨ng vµ ph¸t huy thÕ m¹nh cña ®Þa ph−¬ng, ph¸t huy søc m¹nh
tæng hîp cña “Nhµ n−íc vµ nh©n d©n cïng lµm gi¸o dôc”
§Æc tr−ng qu¶n lý trªn ®Þa bµn ®−îc thÓ hiÖn ë chç: Mçi ®Þa bµn chÝnh lµ n¬i héi
tô cña d©n c−, tõ ®ã qu¶n lý nhµ n−íc ch¨m lo ®¶m b¶o cuéc sèng tèt ®Ñp yªn b×nh cho
mäi ng−êi. MÆt kh¸c ®Þa bµn cßn lµ n¬i héi tô c¸c ®¬n vÞ c¬ së cña c¸c ngµnh, qua ®ã
phôc vô tèt nhÊt mäi lîi Ých, mäi nhu cÇu cña d©n c− trªn ®Þa bµn. Tõ sù kÕt hîp h÷u c¬
nµy ®· h×nh thµnh mét c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý, hiÖu qu¶ cao trong ®Çu t− vµ qu¶n lý tÊt c¶
c¸c lÜnh vùc trªn ®Þa bµn. Do ®ã, chØ cã qu¶n lý trªn ®Þa bµn kÕt hîp chÆt chÏ víi qu¶n lý
h÷u c¬ theo ngµnh míi h×nh thµnh ®−îc mét c¬ chÕ qu¶n lý thÝch hîp.
• HÖ thèng GDQD lµ mét thÓ thèng nhÊt:
- Bé GD&§T lµ c¬ quan QLNN vÒ GD&§T thèng nhÊt trong ph¹m vi c¶ n−íc.
- ChÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng QLNN vÒ GD&§T th«ng qua c¬ quan chuyªn m«n cña m×nh
theo chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n do Nhµ n−íc qui ®Þnh phï hîp víi c¬ chÕ ph©n cÊp,
cã tr¸ch nhiÖm b¶o ®¶m m«i tr−êng KT-XH lµnh m¹nh cho c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc diÔn
ra ®óng môc tiªu cña Nhµ n−íc.
* NhiÖm vô, quyÒn h¹n do Bé GD&§T ®−îc nhµ n−íc qui ®Þnh ë NghÞ ®Þnh
85/2003 /N§-CP, ngµy 18/7/2003. VÝ dô:
+ XÐt duyÖt vµ cho ph¸t hµnh c¸c lo¹i s¸ch gi¸o khoa.
+ Qui ®Þnh tiªu chuÈn ®¸nh gi¸, thÓ lÖ cÊp ph¸t vµ thu håi v¨n b»ng, chøng chØ GD&§T.
+ X©y dùng tiªu chuÈn ®Þnh møc gi¸o viªn, tæ chøc, qu¶n lý thèng nhÊt viÖc ®µo t¹o, båi
d−ìng ®éi ngò gi¸o viªn c¸c cÊp.

82 http://www.ebook.edu.vn
+ Thùc hiÖn chøc n¨ng thanh tra gi¸o dôc trong c¶ n−íc.
* NhiÖm vô, quyÒn h¹n H§ND ®Þa ph−¬ng ( LuËt Tæ chøc H§ND vµ UBND):
+ QuyÕt ®Þnh qui ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc cña ®Þa ph−¬ng.
+ Gi¸m s¸t viÖc thi hµnh ph¸p luËt vµ chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch vÒ gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng..
+ QuyÕt ®Þnh chñ tr−¬ng huy ®éng vµ sö dông nguån lùc ë ®Þa ph−¬ng nh»m ph¸t triÓn sù
nghiÖp GD&§T ë ®Þa ph−¬ng.
* NhiÖm vô, quyÒn h¹n cña UBND ®Þa ph−¬ng:
+ X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc, b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn cho
c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp gi¸o dôc trªn ®Þa bµn;
+ Qu¶n lý c¸c tr−êng, c¸c c¬ së gi¸o dôc theo sù ph©n cÊp;
+ ChØ ®¹o thùc hiÖn x· héi ho¸ GD. Tæ chøc thùc hiÖn phæ cËp, xo¸ mï;
KÕt hîp qu¶n lý theo ngµnh víi qu¶n lý theo ®Þa ph−¬ng vµ vïng l·nh thæ thÓ hiÖn:
mäi c¬ së gi¸o dôc thùc hiÖn chøc n¨ng nhiÖm vô gi¸o dôc - ®µo t¹o theo sù chØ ®¹o cña
ngµnh däc, nh−ng ®Òu ®øng trªn mét ®Þa bµn cô thÓ, v× vËy võa chÞu sù qu¶n lý cña
UBND ®Þa ph−¬ng theo sù ph©n cÊp cña Nhµ n−íc, võa chÞu sù qu¶n lý cña c¬ quan gi¸o
dôc cÊp trªn trùc tiÕp.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Ng−êi qu¶n lý ph¶i x¸c ®Þnh râ vÞ trÝ, chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tæ chøc cña m×nh
trong hÖ thèng gi¸o dôc vµ trªn ®Þa bµn.
• HiÓu râ c¬ chÕ qu¶n lý phèi hîp vµ biÕt x©y dùng c¬ chÕ phèi hîp hîp lý, cã hiÖu
qu¶.
- Nguyªn t¾c tÝnh khoa häc
Nguyªn t¾c tÝnh khoa häc lµ mét nguyªn t¾c c¬ b¶n cña qu¶n lý gi¸o dôc, qu¶n lý
gi¸o dôc nhÊt thiÕt ph¶i dùa trªn nh÷ng c¬ së khoa khäc. Lªnin ®· nãi: “kh«ng thÓ nµo
qu¶n lý nÕu kh«ng am hiÓu th«ng th¹o c«ng viÖc, kh«ng thÓ nµo qu¶n lý nÕu kh«ng cã tri
thøc ®Çy ®ñ vÒ khoa häc qu¶n lý”
C¸c nhãm khoa häc lµm c¬ së chñ yÕu cho qu¶n lý gi¸o dôc mét c¸ch khoa häc lµ:
triÕt häc M¸c – Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh, khoa häc tæ chøc qu¶n lý, t©m lý häc, gi¸o
dôc häc, c¸c thµnh tùu cña khoa häc kü thuËt ®−îc sö dông vµo c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh
qu¶n lý (vÝ dô nh− tin häc...).
Qu¶n lý gi¸o dôc lµ mét khoa häc tæng hîp, do ®ã ®¶m b¶o tÝnh khoa häc trong
qu¶n lý gi¸o dôc lµ mét ®ßi hái tÊt yÕu. §ã lµ yªu cÇu vÒ chÊt cña c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o
dôc.
+ Néi dung nguyªn t¾c:
• Qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i x©y dùng trªn hÖ thèng tri thøc s©u réng, trªn sù tæng kÕt
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lý luËn qu¶n lý, nhËn thøc ®−îc nh÷ng quy luËt kh¸ch quan cña
gi¸o dôc, cña tù nhiªn vµ x· héi, nghiªn cøu nh÷ng quy luËt ®ã ®Ó sö dông trong ho¹t
®éng thùc tiÔn qu¶n lý gi¸o dôc.
• Ho¹t ®éng qu¶n lý gi¸o dôc nãi chung vµ qu¶n lý nhµ tr−êng nãi riªng lµ ho¹t
®éng mang tÝnh chÊt tæng hîp rÊt cao. Nã kh«ng chØ dùa vµo kinh nghiÖm mµ ph¶i am
hiÓu tri thøc cña nhiÒu ngµnh khoa häc vµ sù hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ lÜnh vùc lý luËn qu¶n lý
gi¸o dôc.

83 http://www.ebook.edu.vn
• §Ó ®¶m b¶o tÝnh khoa häc trong qu¶n lý gi¸o dôc, ng−êi c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc
ph¶i n¾m v÷ng vµ biÕt tËn dông c¸c quy luËt kh¸ch quan, quy luËt gi¸o dôc, c¸c tri thøc
khoa häc qu¶n lý vµo qu¸ tr×nh tæ chøc ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc. Lµm tèt c«ng
t¸c dù b¸o, biÕt ph©n tÝch tæng hîp c¸c sù kiÖn, hiÖn t−îng gi¸o dôc, c¸c t¸c ®éng qua l¹i,
ph¸t hiÖn ra xu h−íng ph¸t triÓn cña chóng ®Ó cã sù ®iÒu chØnh, t¸c ®éng phï hîp.
• Ph¶i am hiÓu s©u s¾c ®èi t−îng qu¶n lý. Tøc lµ ng−êi qu¶n lý ph¶i hiÓu t−êng tËn
vÒ tÝnh chÊt, nguyªn t¾c tæ chøc c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc, c¸c qu¸ tr×nh gi¸o dôc vµ am
hiÓu ®Æc ®iÓm lao ®éng, ®Æc ®iÓm t©m sinh lý cña ng−êi gi¸o viªn, c¸n bé c«ng nh©n viªn
vµ häc sinh còng nh− ®Æc ®iÓm t©m lý cña c¸c lùc l−îng x· héi tham gia gi¸o dôc...®ã lµ
mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn quan träng hµng ®Çu ®Ó lµm cho ng−êi qu¶n lý cã kh¶ n¨ng
®iÒu hµnh c«ng viÖc mét c¸ch thµnh th¹o, cã hiÖu qu¶.
• Tæ chøc lao ®éng cña chñ thÓ qu¶n lý vµ kh¸ch thÓ qu¶n lý mét c¸ch khoa häc,
ph©n ®Þnh tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n râ rµng t¹o nªn sù phèi hîp chÆt chÏ, thèng nhÊt trong
qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu, nhiÖm vô gi¸o dôc
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Thùc hiÖn nguyªn t¾c nµy ®ßi hái ng−êi c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc ph¶i tu©n thñ
nghiªm ngÆt quy tr×nh khoa häc khi ra c¸c quyÕt ®Þnh hoÆc xö lý th«ng tin ®Ó x¸c ®Þnh
môc tiªu.
• Ng−êi qu¶n lý ph¶i kh«ng ngõng häc tËp, båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é, cËp nhËt
kiÕn thøc thuéc c¸c lÜnh vùc cã liªn quan, biÕt vËn dông chóng vµo thùc tiÔn c«ng t¸c ®Ó
®¸p øng yªu cÇu ngµy cµng cao cña nhiÖm vô qu¶n lý gi¸o dôc.
• ViÖc qu¶n lý ®¶m b¶o tÝnh khoa häc ®ßi hái ph¶i th−êng xuyªn nghiªn cøu, tiÕp
thu, kh¸i qu¸t kinh nghiÖm gi¸o dôc, kinh nghiÖm qu¶n lý vµ ¸p dông cã kÕt qu¶ vµo qu¸
tr×nh qu¶n lý.
• KÕt hîp chÆt chÏ gi÷a lÝ luËn víi t×nh h×nh vµ kinh nghiÖm thùc tÕ trong qu¸ tr×nh
cô thÓ hãa ®−êng lèi thµnh b−íc ®i, môc tiªu, nhiÖm vô, chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn
tr−íc m¾t vµ l©u dµi cña tæ chøc còng nh− trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn.
g- Nguyªn t¾c tÝnh hiÖu qu¶, thiÕt thùc vµ cô thÓ
+ Néi dung nguyªn t¾c:
• ChÊt l−îng gi¸o dôc phô thuéc nhiÒu vµo hiÖu qu¶ qu¶n lý. HiÖu qu¶ qu¶n lý
gi¸o dôc ®−îc tÝnh trªn c¬ së thùc hiÖn c¸c môc tiªu víi nh÷ng chi phÝ nhÊt ®Þnh vÒ- c¸c
nguån lùc cho phÐp (nh©n lùc, vËt lùc, tµi lùc) sao cho ®¹t kÕt qu¶ cao nhÊt víi møc chi
phÝ thÊp nhÊt.
• Tèi −u hãa viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu qu¶n lý víi sù tiÕt kiÖm vµ sö dông hîp lý
søc lao ®éng còng nh− c¸c ph−¬ng tiÖn vËt chÊt kü thuËt.
• N¾m v÷ng vµ vËn dông c¸c thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ vµo lÜnh vùc gi¸o dôc
trong ho¹t ®éng qu¶n lý nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc.
• Gi¸o dôc lµ lo¹i h×nh ho¹t ®éng ®Æc biÖt, kÕt qu¶ cña nã lµ do c¶ mét qu¸ tr×nh
lao ®éng (d¹y häc, gi¸o dôc) liªn tôc, cô thÓ vµ thiÕt thùc t¹o nªn. ChÝnh nã yªu cÇu qu¶n
lý gi¸o dôc ph¶i cô thÓ thiÕt thùc.

84 http://www.ebook.edu.vn
• Ch©n lý bao giê còng cô thÓ, khoa häc kh«ng chØ gi¶i thÝch thÕ giíi mµ cßn c¶i
t¹o thÕ giíi. TÝnh cô thÓ vµ tÝnh thiÕt thùc cña qu¶n lý g¾n liÒn víi tÝnh khoa häc. Qu¶n lý
gi¸o dôc l¹i cµng ph¶i cô thÓ thiÕt thùc.
• Cô thÓ, thiÕt thùc ë ®©y ®−îc ®em ®èi lËp víi c¸i chung, c¸i trõu t−îng. Qu¶n lý
gi¸o dôc ph¶i n¾m chÝnh x¸c th«ng tin, diÔn biÕn t×nh h×nh gi¸o dôc, coi träng ®iÒu tra,
nghiªn cøu, tæng kÕt kinh nghiÖm thùc tiÔn vµ hiÖn thùc khoa häc, nhanh chãng ®Ò ra
nh÷ng biÖn ph¸p ®óng ®¾n, cô thÓ, thiÕt thùc vµ kÞp thêi.
• Trong qu¸ tr×nh qu¶n lý cÇn hiÓu biÕt ®Çy ®ñ, t−êng tËn t×nh h×nh thùc tÕ c«ng
viÖc, biÕt x¸c ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n – then chèt trong tõng thêi gian ®Ó tËp trung søc
gi¶i quyÕt. Quan t©m cô thÓ ®Õn tõng c¸n bé gi¸o viªn, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó hä ph¸t huy ë
møc cao kh¶ n¨ng lµm viÖc cña mçi ng−êi vµ phÊn ®Êu rÌn luyÖn hoµn thiÖn b¶n th©n.
Khi triÓn khai nhiÖm vô ph¶i nªu râ rµng néi dung, yªu cÇu, thêi gian, ®Þa ®iÓm tiÕn hµnh
vµ thêi ®iÓm ph¶i hoµn thµnh vµ ph©n c«ng cô thÓ ®Õn tõng ng−êi hoÆc nhãm ng−êi. Môc
tiªu nhiÖm vô ph¶i phï hîp t×nh h×nh thùc tÕ cña ®¬n vÞ, víi môc tiªu ph¸t triÓn cña ®¬n
vÞ... nghÜa lµ ph¶i kh¶ thi.
• Mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc trong nhµ tr−êng vµ mäi quyÕt ®Þnh ®−a ra thùc hiÖn ®Òu
ph¶i ®−îc kiÓm tra mét c¸ch chu ®¸o lµm c¬ së cho viÖc ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý
®óng ®¾n.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• §Ó thùc hiÖn nguyªn t¾c nµy ®ßi hái ng−êi c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc khi ®−a ra
c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý cÇn tÝnh ®Õn hiÖu qu¶ cña chóng vµ ®¸p øng ®−îc yªu cÇu thùc
tiÔn. Ph¶i cã quan ®iÓm hiÖu qu¶ ®óng ®¾n, biÕt ph©n tÝch hiÖu qu¶ trong tõng tÝnh huèng
kh¸c nhau, biÕt ®Æt lîi Ých chung tr−íc vµ trªn lîi Ých c¸ nh©n, tõ ®ã ra c¸c quyÕt ®Þnh tèi
−u nh»m t¹o ®−îc nh÷ng thµnh qu¶ cã lîi nhÊt cho nhu cÇu ph¸t triÓn cña tæ chøc.
•ViÖc n¾m s©u s¸t t×nh h×nh gi¸o dôc, ph¸t hiÖn, ph©n tÝch tæng kÕt vµ phæ biÕn
nh÷ng kinh nghiÖm gi¸o dôc tiªn tiÕn lµ nh÷ng yªu cÇu chñ yÕu cña tÝnh cô thÓ vµ thiÕt
thùc trong c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc.
- Nguyªn t¾c tÝnh kÕ ho¹ch.
Ho¹t ®éng qu¶n lý nãi chung lu«n ®ßi hái ph¶i ®¶m b¶o tÝnh kÕ ho¹ch, kÕ ho¹ch lµ
trung t©m cña hÖ thèng qu¶n lý, cña mäi ho¹t ®éng qu¶n lý cña nhµ n−íc.
Nguyªn t¾c kÕ ho¹ch trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña qu¶n lý gi¸o dôc cã ý nghÜa
rÊt lín, v× nã ®¶m b¶o ph¸t triÓn nÒn gi¸o dôc theo nh÷ng môc tiªu mµ §¶ng vµ Nhµ
n−íc ®· v¹ch ra, cho phÐp sö dông c¸c nguån lùc cña ®Êt n−íc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ vµo
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn gi¸o dôc.
+ Néi dung nguyªn t¾c:
• Ph¶i cã mét hÖ thèng kÕ ho¹ch chÝnh x¸c (tõ Bé Gi¸o dôc - §µo t¹o tíi c¸c c¬ së
gi¸o dôc) phï hîp víi tr×nh ®é, yªu cÇu qu¶n lý hiÖn ®¹i. KÕ ho¹ch thÓ hiÖn chiÕn l−îc,
s¸ch lù¬c ph¸t triÓn gi¸o dôc, ®Ó thùc hiÖn chóng b»ng hµnh ®éng. Nã ®Þnh râ, vµ theo
thêi gian c¸c môc tiªu cÇn ®¹t, vµ c¶ c¸c biÖn ph¸p thùc hiÖn.



85 http://www.ebook.edu.vn
• Ph¶i dù kiÕn tr−íc viÖc kiÓm tra thùc hiÖn kÕ ho¹ch. KiÓm tra cho phÐp tiÕn hµnh
ph©n tÝch kÞp thêi thùc tr¹ng viÖc phèi hîp c«ng t¸c cña c¸c c¬ quan cÊp d−íi.
• §¶m b¶o tÝnh kÕ ho¹ch lµ mét yªu cÇu cña khoa häc qu¶n lý vµ lµ mét nguyªn
t¾c qu¶n lý. Thùc hiÖn nguyªn t¾c nµy sÏ t¨ng c−êng tÝnh chñ ®éng trong qu¸ tr×nh ®iÒu
hµnh vµ thùc hiÖn nhiÖm vô cña chñ thÓ vµ kh¸ch thÓ qu¶n lý, gi¶m bít ®é bÊt ®Þnh trong
qu¶n lý vµ t¹o kh¶ n¨ng thùc hiÖn c«ng viÖc mét c¸ch kinh tÕ. Qu¶n lý mµ kh«ng ®¶m
b¶o tÝnh kÕ ho¹ch lµ qu¶n lý kh«ng khoa häc, qu¶n lý thiÕu ®Þnh h−íng râ rµng, cô thÓ vµ
nh− vËy hiÖu qu¶ qu¶n lý sÏ rÊt h¹n chÕ.
+ Yªu cÇu ®èi víi viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c:
• Ph¶i ®−a mäi ho¹t ®éng qu¶n lý vµo kÕ ho¹ch
• Ng−êi qu¶n lý ph¶i ®−îc trang bÞ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ kÕ ho¹ch, hiÓu vµ
n¾m ®−îc c¸c lo¹i kÕ ho¹ch trong qu¶n lý gi¸o dôc vµ biÕt x©y dùng kÕ ho¹ch ho¹t ®éng
cña ®¬n vÞ, h−íng dÉn mäi thµnh viªn x©y dùng kÕ ho¹ch c¸ nh©n vµ bé phËn, kiªn tr×
thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®· v¹ch ra
• Ph¶i rÌn thãi quen lµm viÖc cã kÕ ho¹ch cho m×nh vµ cho mäi thµnh viªn trong tæ
chøc. Khi tiÕn hµnh bÊt cø mét ho¹t ®éng nµo ®Òu ph¶i x©y dùng kÕ ho¹ch vµ h×nh thµnh
cho ng−êi d−íi quyÒn thãi quen lµm viÖc cã kÕ ho¹ch. Ng−êi qu¶n lý ph¶i biÕt lùa chän,
nªu ra ®−îc vµ gi¶i quyÕt hîp lý nh÷ng kh©u chñ yÕu. ViÖc gi¶i quyÕt kh©u nµy sÏ ®¶m
b¶o kÕt qu¶ cña viÖc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c.
Tãm l¹i:
Nguyªn t¾c qu¶n lý gi¸o dôc lµ nh÷ng tiªu chuÈn, nh÷ng quy t¾c c¬ b¶n ®−îc ®óc
kÕt tõ thùc tiÔn qu¶n lý gi¸o dôc, lµ chç dùa ®¸ng tin cËy vÒ lý luËn gióp ng−êi c¸n bé
qu¶n lý gi¸o dôc ®Þnh h−íng ®óng ®¾n trong hoµn c¶nh phøc t¹p lu«n biÕn ®æi ®Ó tù m×nh
gi¶i quyÕt c¸c t×nh huèng cô thÓ, ®a d¹ng vµ biÕt tæ chøc mét c¸ch khoa häc ho¹t ®éng
qu¶n lý ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ tèi −u.
Trong thùc tiÔn ho¹t ®éng qu¶n lý gi¸o dôc, c¸c nguyªn t¾c liªn hÖ chÆt chÏ víi
nhau, t¸c ®éng bæ sung cho nhau. ChÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ qu¶n lý gi¸o dôc ®−îc ®¶m b¶o
khi thùc hiÖn tèt c¸c nguyªn t¾c qu¶n lý.

1.2.4. bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vμ ®μo t¹o

A. C¬ së ph¸p lý cña tæ chøc bé m¸y QL gD&§T
C¸c v¨n b¶n ph¸p lý liªn quan tíi tæ chøc bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bao
gåm:
1. HiÕn ph¸p n−íc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam.
HiÕn ph¸p n−íc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®· ®−îc söa ®æi, bæ xung
th¸ng 12 n¨m 2001. Trong HiÕn ph¸p cã c¸c §iÒu 35, §iÒu 36, Ch−¬ng 3; §iÒu 59,
Ch−¬ng 5 lµ nh÷ng c¨n cø cho viÖc tæ chøc bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
2. LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ.
LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ ®−îc Chñ tÞch n−íc c«ng bè ngµy 07 th¸ng 01 n¨m 2002.
Trong LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ cã c¸c §iÒu 1, §iÒu 22, §iÒu 23, §iÒu 26, §iÒu 27, §iÒu
28 liªn quan tíi viÖc tæ chøc bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
3. LuËt Gi¸o dôc.

86 http://www.ebook.edu.vn
LuËt Gi¸o dôc ®−îc ban hµnh ngµy 14 / 06 / 2005. Trong LuËt cã c¸c 9 ch−¬ng,
120 §iÒu liªn quan tíi viÖc tæ chøc bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. §Æc biÖt c¸c
§iÒu 99 vµ §iÒu 100 quy ®Þnh râ néi dung vµ c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ
®µo t¹o.
4. LuËt Tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n vµ Uû ban nh©n d©n.
Ngày 10-12-2003, Chñ tÞch n−íc TrÇn §øc L−¬ng ®· ký lÖnh c«ng bè LuËt Tæ
chøc Héi ®ång nh©n d©n và ñy ban nh©n d©n. Trong LuËt cã c¸c §iÒu 102, §iÒu 114 quy
®Þnh vÒ nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña UBND trong viÖc qu¶n lý lÜnh vùc gi¸o dôc vµ ®µo
t¹o. C¸c §iÒu 128, §iÒu 128, §iÒu 130 qui ®Þnh chung vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¬
quan chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng.
5. C¸c nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ qui ®Þnh chøc n¨ng nhiÖm vô vµ c¬ cÊu tæ
chøc cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o:
- NghÞ ®Þnh sè 86/2002/N§-CP, ngµy 05/11/2002, qui ®Þnh chøc n¨ng nhiÖm vô vµ c¬
cÊu tæ chøc cña Bé, c¬ quan ngang Bé;
- NghÞ ®Þnh sè 85/2003/N§-CP, ngµy 18/7/2003, qui ®Þnh chøc n¨ng nhiÖm vô vµ c¬ cÊu
tæ chøc cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
Ngoµi ra ChÝnh phñ cßn ban hµnh Nghị định số 166/2004/NĐ-CP quy ®Þnh:”Trách
nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của Bé gi¸o dôc&®µo t¹o, các Bộ, c¬ quan ngang
Bé, UBND, c¸c c¬ quan chuyªn m«n thuéc UBND.
6. Th«ng t− liªn tÞch sè 21/2004/TTLT - BGD&§T-BNV cña Bé GD&§T vµ Bé
Néi vô, ngµy 23/7/2004, quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña
c¬ quan chuyªn m«n (Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o vµ phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o) gióp UBND
qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë ®Þa ph−¬ng.


B. C¸c c¬ quan QLNN vÒ GD -§T
B1. Quy ®Þnh ph¸p luËt (§iÒu 100 cña LuËt Gi¸o dôc 2005):
1. ChÝnh phñ thèng nhÊt qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD.
ChÝnh phñ tr×nh Quèc héi tr−íc khi quyÕt ®Þnh nh÷ng chñ tr−¬ng lín cã ¶nh h−ëng
®Õn quyÒn vµ nghÜa vô häc tËp cña c«ng d©n trong ph¹m vi c¶ n−íc, nh÷ng chñ tr−¬ng vÒ
c¶i c¸ch néi dung ch−¬ng tr×nh cña mét cÊp häc; h»ng n¨m b¸o c¸o Quèc héi vÒ ho¹t
®éng GD vµ viÖc thùc hiÖn ng©n s¸ch GD.
2. Bé GD & §T chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ChÝnh phñ thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD.
3. Bé, c¬ quan ngang bé phèi hîp víi Bé GD & §T thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD theo thÈm quyÒn.
4. Uû ban nh©n d©n c¸c cÊp thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD theo sù ph©n cÊp
cña ChÝnh phñ vµ cã tr¸ch nhiÖm b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vÒ ®éi ngò nhµ gi¸o, tµi chÝnh, c¬
së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc cña c¸c tr−êng c«ng lËp thuéc ph¹m vi qu¶n lý, ®¸p øng yªu
cÇu më réng quy m«, n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ GD t¹i ®Þa ph−¬ng.
C. C¸c c¬ quan nhµ n−íc qu¶n lý trùc tiÕp
- Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
- Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
- Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
1. Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
a. VÞ trÝ vµ chøc n¨ng
Theo HiÕn ph¸p vµ LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ, Bé lµ bé phËn cÊu thµnh ChÝnh phñ.
Theo c¸ch ph©n lo¹i chung, cã hai lo¹i bé: mét lµ, Bé qu¶n lý lÜnh vùc c¬ b¶n nh−: kÕ
87 http://www.ebook.edu.vn
ho¹ch, tµi chÝnh, lao ®éng, ngo¹i giao, tæ chøc...; hai lµ, Bé qu¶n lý ngµnh: Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o thuéc nhãm bé qu¶n lý ngµnh nh− kinh tÕ, kü thuËt, v¨n ho¸, x· héi....
Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o lµ c¬ quan cña ChÝnh phñ, thùc hiÖn chøc n¨ng QLNN vÒ
GD&§T trªn ph¹m vi c¶ n−íc bao gåm: gi¸o dôc mÇm non, gi¸o dôc phæ th«ng, gi¸o dôc
trung häc chuyªn nghiÖp, gi¸o dôc ®¹i häc, sau ®¹i häc vµ gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy;
qu¶n lý nhµ n−íc c¸c dÞch vô c«ng thuéc c¸c lÜnh vùc qu¶n lý cña Bé;
Bé tr−ëng Bé GD&§T lµ thµnh viªn ChÝnh phñ, lµ ng−êi ®øng ®Çu vµ l·nh ®¹o bé;
chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc Thñ t−íng ChÝnh phñ, tr−íc Quèc héi vÒ qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD&§T trong ph¹m vi c¶ n−íc.
Nh− vËy theo c¸c v¨n b¶n qui ®Þnh, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cã chøc n¨ng qu¶n lý
nhµ n−íc vÒ GD&§T trªn ph¹m vi c¶ n−íc ®èi víi c¸c bËc häc, cÊp häc vµ c¸c h×nh thøc
gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
b. NhiÖm vô chñ yÕu cña Bé GD&§T.
Trong NghÞ ®Þnh 85/2003/N§-CP, ngµy 18/7/2003, cã quy ®Þnh 24 nhiÖm vô cho Bé
GD&§T, trong ®ã Bé cÇn tËp trung thùc hiÖn 14 vÊn ®Ò chñ yÕu sau:
(1). Tr×nh ChÝnh phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ c¸c dù ¸n luËt, ph¸p lÖnh, c¸c dù th¶o v¨n b¶n
quy ph¹m ph¸p luËt kh¸c; chiÕn l−îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch dµi h¹n, 5 n¨m vµ hµng n¨m
vÒ gi¸o dôc, c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n quan träng cña Bé GD&§T;
(2). Tr×nh ChÝnh phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ chñ tr−¬ng c¶i c¸ch néi dung, ch−¬ng
tr×nh, phæ cËp gi¸o dôc phæ th«ng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn sau khi cÊp cã thÈm quyÒn phª
duyÖt;
(3). Tr×nh ChÝnh phñ c¬ cÊu ®µo t¹o, c¬ cÊu ®Çu t− vµ c¸c chÝnh s¸h b¶o ®¶m chÊt l−îng
®µo t¹o THCN, cao ®¼ng, ®¹i häc vµ sau ®¹i häc; chØ ®¹o, kiÓm tra, tæ chøc thùc hiÖn sau
khi ®−îc phª duyÖt;
(4). Tr×nh ChÝnh phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ:
- C¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch ®Æc thï ®èi víi nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc;
- Khung häc phÝ, c¬ chÕ thu vµ sö dông häc phÝ; c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch kh¸c ®èi
víi ng−êi häc;
- Quy ®Þnh viÖc tÆng th−ëng c¸c danh hiÖu vinh dù cho nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o
dôc;
(5). Ban hµnh theo thÈm quyÒn c¸c quyÕt ®Þnh, chØ thÞ, th«ng t−, néi dung ch−¬ng tr×nh,
ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng, ®iÒu lÖ nhµ tr−êng ®èi víi gi¸o
dôc mÇm non, gi¸o dôc phæ th«ng, gi¸o dôc trung häc chuyªn nghiÖp, gi¸o dôc ®¹i häc,
sau ®¹i häc vµ ph−¬ng thøc gi¸o dôc kh«ng chÝnh quy;
(6). Quy ®Þnh vÒ viÖc biªn so¹n, xuÊt b¶n, in vµ ph¸t hµnh s¸ch gi¸o khoa;
(7). H−íng dÉn, kiÓm tra UBND tØnh thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc
mÇm non, gi¸o dôc phæ th«ng theo ph©n cÊp cña ChÝnh phñ; h−íng dÉn, kiÓm tra c¸c Bé,
c¬ quan ngang Bé, c¬ quan thuéc ChÝnh phñ vµ UBND tØnh thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý
nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc trung häc chuyªn nghiÖp theo ph©n c«ng, ph©n cÊp cña ChÝnh phñ.
(8). Ban hµnh tiªu chuÈn cô thÓ cña nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc; c¸c quy ®Þnh vÒ
ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô ®Ó n©ng cao tr×nh ®é vµ chuÈn
ho¸ nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc;
(9). Quy ®Þnh tiªu chuÈn b¶o ®¶m chÊt l−îng gi¸o dôc; thèng nhÊt qu¶n lý viÖc kiÓm ®Þnh
chÊt l−îng gi¸o dôc;
(10). Quy ®Þnh thñ tôc cÊp ph¸t, thu håi c¸c v¨n b»ng, chøng chØ trong hÖ thèng gi¸o dôc
quèc d©n;
(11). Tæ chøc vµ chØ ®¹o viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch nghiªn cøu khoa häc, øng dông tiÕn bé
khoa häc c«ng nghÖ trong ho¹t ®éng gi¸o dôc - ®µo t¹o;

88 http://www.ebook.edu.vn
(12). Thanh tra, kiÓm tra, gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o, chèng tham nhòng, tiªu cùc vµ xö
lý c¸c vi ph¹m luËt vÒ gi¸o dôc thuéc thÈm quyÒn cña Bé;
(13). QuyÕt ®Þnh vµ chØ ®¹o thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh c¶i c¸ch hµnh chÝnh cña Bé theo môc
tiªu vµ néi dung ch−¬ng tr×nh tæng thÓ c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n−íc ®· ®−îc Thñ r−íng
ChÝnh phñ phª duyÖt;
(14). Phèi hîp víi Bé KÕ ho¹ch ®Çu t−, Bé Tµi chÝnh ph©n bæ ng©n s¸ch nhµ n−íc chi cho
gi¸o dôc, ®iÒu chØnh chi tiÕt trong ph¹m vi tµi chÝnh ®· ®−îc duyÖt cho ch−¬ng tr×nh môc
tiªu gi¸o dôc vµ kiÓm tra c¸c Bé, c¸c c¬ quan ngang Bé, UBND tØnh trong viÖc sö dông,
qu¶n lý kinh phÝ gi¸o dôc vµ c¸c nguån thu kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
c. C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y cña Bé GD&§T.
Tæ chøc néi bé cña Bé GD&§T gåm cã hai bé phËn:
- C¸c tæ chøc gióp Bé tr−ëng thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD&§T, theo
NghÞ ®Þnh sè 85/2003/N§-CP, hiÖn nay Bé GD&§T cã 16 tæ chøc bao gåm 13 Vô vµ 3
c¬ quan V¨n phßng, Thanh tra, Côc kh¶o thÝ vµ KiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc.
- C¸c tæ chøc sù nghiÖp trùc thuéc bé nh−: ViÖn ChiÕn l−îc vµ Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc,
Trung t©m Tin häc, B¸o GD&§T, T¹p chÝ Gi¸o dôc.v.v...
S¬ ®å 1. Tæ chøc bé m¸y cña Bé (nguyªn t¾c chung)

Bé tr−ëng



Thø tr−ëng Thø tr−ëng Thø tr−ëng




- C¸c ®¬n vÞ QL (c¸c vô, Thanh tra, côc...)
- C¸c ®¬n vÞ chøc n¨ng (c¸c vô, ban...)
- C¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp (c¸c viÖn, tr−êng, b¸o ngµnh...)


2. Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
2.1. VÞ trÝ, chøc n¨ng:
Th«ng t− sè 21/2004/TTLT-BGD&§T-BNV “H−íng dÉn chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn
h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña c¬ quan chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc
vµ ®µo t¹o ë ®Þa ph−¬ng”.
Së GD&§T lµ c¬ quan chuyªn m«n thuéc UBND tØnh. Së GD&§T cã chøc n¨ng
tham m−u vµ gióp UBND tØnh thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ ®µo
t¹o (trõ ®µo t¹o nghÒ) trong ph¹m vi ®Þa ph−¬ng; thùc hiÖn mét sè nhiÖm vô, quyÒn h¹n
theo sù uû quyÒn cña UBND tØnh.
2.2. NhiÖm vô, quyÒn h¹n chñ yÕu cña Së GD&§T.
Trong Th«ng t− sè 21, cã quy ®Þnh 21 nhiÖm vô cho Së GD&§T, trong ®ã Së cÇn tËp
trung thùc hiÖn 10 nhiÖm vô chñ yÕu sau:
- Tr×nh UBND tØnh ban hµnh c¸c quyÕt ®Þnh, chØ thÞ vÒ qu¶n lý lÜnh vùc GD&§T thuéc
ph¹m vi qu¶n lý cña ®Þa ph−¬ng vµ ph©n cÊp cña Bé GD&§T.


89 http://www.ebook.edu.vn
- Tr×nh UBND tØnh kÕ ho¹ch dµi h¹n, kÕ ho¹ch 5 n¨m, kÕ ho¹ch hµng n¨m, dù ¸n ph¸t
triÓn GD&§T ë ®Þa ph−¬ng, phï hîp víi quy ho¹ch, kÕ ho¹ch tæng thÓ ph¸t triÓn KT-XH
ë ®Þa ph−¬ng.
- Tr×nh UBND tØnh møc thu häc phÝ cô thÓ trªn ®Þa bµn tØnh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm kiÓm tra
møc thu häc phÝ trªn ®Þa bµn theo quy ®Þnh cña tØnh.
- Qu¶n lý chØ ®¹o c«ng t¸c tuyÓn sinh, thi cö, xÐt duyÖt, cÊp ph¸t v¨n b»ng, chøng chØ
theo quy chÕ cña Bé GD&§T
- Qu¶n lý, chØ ®¹o vµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi dung kÕ ho¹ch
vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ®èi víi c¸c tr−êng, c¬ së gi¸o dôc theo sù ph©n cÊp cña Bé
GD&§T vµ ph©n c«ng cña UBND tØnh.
- Qu¶n lý c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc thuéc ngµnh GD&§T ë ®Þa ph−¬ng theo sù ph©n
c«ng cña UBND tØnh.
- Tæ chøc lËp dù to¸n ng©n s¸ch gi¸o dôc hµng n¨m cña tØnh. Sau khi ®−îc giao dù to¸n
ng©n s¸ch, phèi hîp víi Së Tµi chÝnh ph©n bæ vµ giao dù to¸n chi ng©n s¸ch, h−íng dÉn,
kiÓm tra viÖc thùc hiÖn.
- H−íng dÉn, chØ ®¹o, kiÓm tra viÖc thùc hiÖn phæ cËp gi¸o dôc; chuyªn m«n nghiÖp vô
®èi víi Phßng GD&§T, c¸c tr−êng vµ c¸c c¬ së GD&§T trªn ®Þa bµn.
- Thanh tra, kiÓm tra viÖc thi hµnh ph¸p luËt, gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o, chèng tham
nh÷ng, tiªu cùc vµ xö lý c¸c vi ph¹m ph¸p luËt vÒ c¸c lÜnh vùc thuéc quyÒn qu¶n lý cña
Së theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
- Thùc hiÖn chÕ ®é b¸o c¸o ®Þnh kú vµ ®ét xuÊt vÒ t×nh h×nh thùc hiÖn nhiÖm vô ®−îc giao
víi UBND tØnh vµ Bé GD&§T.
2.3. C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y cña Së GD&§T.
Së GD&§T lµ c¬ quan chuyªn m«n phô thuéc hai chiÒu:
Mét lµ, phô thuéc vµo sù chØ ®¹o, h−íng dÉn, kiÓm tra chuyªn m«n, nghiÖp vô cña
c¬ quan cÊp trªn lµ Bé GD&§T;
Hai lµ, phô thuéc vµo sù qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ n−íc (tæ chøc, biªn chÕ, c«ng t¸c)
cña UBND tØnh.
Së GD&§T cã Gi¸m ®èc vµ kh«ng qu¸ 3 Phã Gi¸m ®èc. §èi víi c¸c tØnh cã trªn
40.000 c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc ngµnh gi¸o dôc vµ ®µo t¹o th× cã kh«ng cã 4 Phã
Gi¸m ®èc.
Gi¸m ®èc Së chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc UBND tØnh vµ tr−íc ph¸p luËt vÒ toµn bé ho¹t
®éng cña Së; Phã Gi¸m ®èc chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc Gi¸m ®èc vµ tr−íc ph¸p luËt vÒ lÜnh
vùc c«ng t¸c ®−îc ph©n c«ng.
C¬ cÊu tæ chøc néi bé cña Së GD&§T gåm cã hai bé phËn:
- C¸c phßng c«ng t¸c thuéc Së: bao gåm c¸c phßng chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ 2 bé phËn
chøc n¨ng mµ tÊt c¶ c¸c Së ®Òu ph¶i cã (V¨n phßng, Thanh tra).
- C¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp cña Së.
C¨n cø vµo khèi l−îng c«ng viÖc, tÝnh chÊt, ®Æc ®iÓm cô thÓ cña tõng ®Þa ph−¬ng. Gi¸m
®èc Së GD&§T chñ tr×, phèi hîp víi Së Néi vô tr×nh UBND tØnh quyÕt ®Þnh cô thÓ tªn
gäi sè phßng chuyªn m«n, nghiÖp vô nh−ng kh«ng qu¸ 08 phßng .
§èi víi thµnh phè Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ c¸c tØnh cã dÊn sè trªn 2 triÖu
ng−êi) vµ kh«ng qu¸ 07 phßng ®èi víi c¸c tØnh cßn l¹i. C¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp cña Së do
Chñ tÞch UBND tØnh quyÕt ®Þnh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
Chñ tÞch UBND cÊp tØnh quyÕt ®Þnh bæ nhiÖm Gi¸m ®èc, Phã G§ Së Gi¸o dôc &
§µo t¹o theo tiªu chuÈn chuyªn m«n, nghiÖp vô do Bé GD&§T quy ®Þnh vµ theo c¸c quy
®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ qu¶n lý c¸n bé.

Bé Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
90 http://www.ebook.edu.vn
Uû ban nh©n d©n
tØnh Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
(c¸c phßng c«ng t¸c &
c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp)


C¸c c¬ së GD&§T Phßng GD&§T
trùc thuéc Së

S¬ ®å 2. Tæ chøc bé m¸y cña Së GD&§T

3. Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
3.1. VÞ trÝ, chøc n¨ng:
Theo Th«ng t− sè 21/2004/TTLT/ BGD&§T-BNV “H−íng dÉn chøc n¨ng, nhiÖm
vô, quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña c¬ quan chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý nhµ n−íc
vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë ®Þa ph−¬ng”.
Phßng GD&§T lµ c¬ quan chuyªn m«n thuéc UBND huyÖn. Phßng GD&§T cã
chøc n¨ng tham m−u vµ gióp UBND huyÖn thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o
dôc vµ ®µo t¹o (trõ ®µo t¹o nghÒ) trong ph¹m vi ®Þa ph−¬ng; thùc hiÖn mét sè nhiÖm vô,
quyÒn h¹n theo uû quyÒn cña UBND huyÖn.
Phßng GD&§T chÞu sù chØ ®¹o qu¶n lý vÒ tæ chøc, biªn chÕ vµ c«ng t¸c cña UBND
huyÖn; ®ång thêi chÞu sù chØ ®¹o, h−íng dÉn, kiÓm tra vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô cña së
GD&§T.
3.2. NhiÖm vô chñ yÕu cña Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
- Tr×nh UBND huyÖn c¸c v¨n b¶n h−íng dÉn thùc hiÖn chÝnh s¸ch, ph¸p luËt, c¸c quy
®Þnh vÒ ho¹t ®éng GD&§T trªn ®Þa bµn; kÕ ho¹ch 5 n¨m vµ kÕ ho¹ch hµng n¨m; Ch−¬ng
tr×nh c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n−íc vÒ lÜnh vùc GD&§T trªn ®Þa bµn vµ tæ chøc thùc hiÖn
sau khi ®−îc phª duyÖt.
- Tr×nh UBND huyÖn vÒ quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng häc vµ c¬ së gi¸o dôc thuéc
huyÖn qu¶n lý.
- ThÈm ®Þnh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm néi dung thÈm ®Þnh c¸c ®Ò ¸n, hå s¬ thµnh lËp, s¸p
nhËp, chia t¸ch, ®×nh chØ, gi¶i thÓ c¸c tr−êng thuéc huyÖn qu¶n lý tr×nh Chñ tÞch UBND
huyÖn quyÕt ®Þnh.
- H−íng dÉn, kiÓm tra UBND cÊp x· thùc hiÖn kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc, viÖc thµnh
lËp, s¸p nhËp, chia t¸ch, ®×nh chØ, gi¶i thÓ c¸c c¬ së gi¸o dôc mÇm non thùc hiÖn theo quy
®Þnh ph¸p luËt.
- Qu¶n lý c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc ngµnh GD&§T trªn ®Þa bµn huyÖn theo ph©n
cÊp cña UBND tØnh vµ ph©n c«ng cña UBND huyÖn; ChÞu tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c quy
®Þnh vÒ GV, quy chÕ thi cö, cÊp ph¸t v¨n b»ng chøng chØ theo quy ®Þnh ph¸p luËt.
- H−íng dÉn, kiÓm tra c¸c c¬ së GD&§T c«ng lËp thuéc ph¹m vi qu¶n lý cña huyÖn x©y
dùng kÕ ho¹ch biªn chÕ hµng n¨m; tæ chøc ®µo t¹o båi d−ìng chuyªn m«n nghiÖp vô ®èi
víi CB, viªn chøc ngµnh GD thuéc ®Þa ph−¬ng qu¶n lý.
- Tæ chøc lËp dù to¸n ng©n s¸ch gi¸o dôc, dù to¸n chi c¸c Ch−¬ng tr×nh môc tiªu Quèc
gia hµng n¨m vÒ gi¸o dôc cña huyÖn. Sau khi ®−îc giao dù to¸n ng©n s¸ch, phèi hîp víi
c¬ quan chuyªn m«n cña UBND huyÖn ph©n bæ, h−íng dÉn, kiÓm tra viÖc thùc hiÖn ng©n
s¸ch GD

91 http://www.ebook.edu.vn
- Tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c phæ cËp gi¸o dôc vµ tæ chøc thùc hiÖn x· héi ho¸ gi¸o dôc
theo sù chØ ®¹o cña UBND huyÖn vµ Së GD&§T.
- Phèi hîp víi c¬ quan liªn quan kiÓm tra vµ thanh tra viÖc thi hµnh ph¸p luËt vÒ lÜnh vùc
GD&§T. Gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o vÒ lÜnh vùc gi¸o dôc &®µo t¹o thuéc thÈm quyÒn
theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô kh¸c do Chñ tÞch UBND huyÖn
giao.
3.3. C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y cña Phßng GD&§T.
Phßng GD&§T lµ c¬ quan chuyªn m«n phô thuéc hai chiÒu: Mét lµ, phô thuéc
vµo sù chØ ®¹o, h−íng dÉn, kiÓm tra chuyªn m«n, nghiÖp vô cña c¬ quan cÊp trªn lµ Së
GD&§T; Hai lµ, phô thuéc vµo sù qu¶n lý hµnh chÝnh NN (tæ chøc, biªn chÕ, c«ng t¸c)
cña UBND huyÖn.
Phßng GD&§T cã 1 Tr−ëng phßng vµ kh«ng qu¸ 2 Phã Tr−ëng phßng.
Tr−ëng phßng chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc UBND huyÖn vµ tr−íc ph¸p luËt vÒ toµn bé
ho¹t ®éng cña phßng; Phã Tr−ëng phßng chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc Tr−ëng phßng vµ tr−íc
ph¸p luËt vÒ lÜnh vùc c«ng t¸c ®−îc ph©n c«ng.
C¨n cø vµo khèi l−îng c«ng viÖc vµ ®Æc ®iÓm cô thÓ cña ®Þa ph−¬ng, Gi¸m ®èc Së
GD&§T x©y dùng ph−¬ng ¸n tr×nh UBND tØnh quyÕt ®Þnh cô thÓ vÒ biªn chÕ cña Phßng
GD&§T huyÖn trong tæng biªn chÕ hµnh chÝnh huyÖn.

Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o

UBND cÊp
huyÖn
Phßng GD - §T ( c¸c tæ
c«ng t¸c & chuyªn viªn)




UBND cÊp x∙ C¸c c¬ së GD&§T
trùc thuéc Phßng

S¬ ®å 3. Tæ chøc bé m¸y cña Phßng GD&§T

Chñ tÞch UBND cÊp huyÖn quyÕt ®Þnh bæ nhiÖm Tr−ëng phßng, Phã TP cña Phßng
Gi¸o dôc & §µo t¹o theo tiªu chuÈn chuyªn m«n, nghiÖp vô do UBND tØnh quy ®Þnh vµ
theo c¸c quy ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ qu¶n lý c¸n bé.
Bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ tæ chøc gi÷ vÞ trÝ quan träng trong viÖc ®iÒu
hµnh, ®iÒu chØnh toµn bé c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n,
viÖc quy ®Þnh râ vÞ trÝ, chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ tr¸ch nhiÖm cña bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc vµ
®µo t¹o vµ hÖ thèng qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cã tÝnh quyÕt ®Þnh trong viÖc tæ chøc vµ ho¹t
®éng cña toµn bé hÖ thèng gi¸o dôc nh»m ®¹t tíi c¸c môc tiªu gi¸o dôc nhµ n−íc ®· quy ®Þnh.
Trong giai ®o¹n hiÖn nay viÖc ®æi míi tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña bé m¸y qu¶n lý gi¸o
dôc cã tÝnh ®ét ph¸ nh»m duy tr× vµ n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc trong toµn bé hÖ thèng gi¸o
dôc qu«c d©n.

6. Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña QLNN vÒ GD&§T.

6.1. Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña QLNN vÒ GD&§T (theo §iÒu 99 LuËt
Gi¸o dôc 2005.)

92 http://www.ebook.edu.vn
1. X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn chiÕn l−îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch, chÝnh s¸ch ph¸t
triÓn GD;
2. Ban hµnh vµ tæ chøc thùc hiÖn v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt vÒ GD; ban hµnh
®iÒu lÖ nhµ tr−êng; ban hµnh quy ®Þnh vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¬ së GD kh¸c;
3. Quy ®Þnh môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi dung GD; tiªu chuÈn nhµ gi¸o; tiªu chuÈn c¬
së vËt chÊt vµ thiÕt bÞ tr−êng häc; viÖc biªn so¹n, xuÊt b¶n, in vµ ph¸t hµnh s¸ch gi¸o khoa,
gi¸o tr×nh; quy chÕ thi cö vµ cÊp v¨n b»ng, chøng chØ;
4. Tæ chøc, qu¶n lý viÖc b¶o ®¶m chÊt l−îng GD vµ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD;
5. Thùc hiÖn c«ng t¸c thèng kª, th«ng tin vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng GD;
6. Tæ chøc bé m¸y qu¶n lý GD;
7. Tæ chøc, chØ ®¹o viÖc ®µo t¹o, båi d−ìng, qu¶n lý nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý
GD;
8. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp GD;
9. Tæ chøc, qu¶n lý c«ng t¸c nghiªn cøu, øng dông khoa häc, c«ng nghÖ trong lÜnh
vùc GD;
10. Tæ chøc, qu¶n lý c«ng t¸c hîp t¸c quèc tÕ vÒ GD;
11. Quy ®Þnh viÖc tÆng danh hiÖu vinh dù cho ng−êi cã nhiÒu c«ng lao ®èi víi sù
nghiÖp GD;
12. Thanh tra, kiÓm tra viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt vÒ GD; gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè
c¸o vµ xö lý c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt vÒ GD.
6.2. Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña QLNN vÒ GD&§T.
- C¸c nhãm néi dung chñ yÕu:
Cã thÓ gom 12 kho¶n l¹i thµnh 5 nhãm néi dung:
1. Ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch cho GD&§T. LËp ph¸p vµ lËp qui cho c¸c ho¹t ®éng GD&§T.
Thùc hiÖn quyÒn hµnh ph¸p trong QLGD. (kho¶n 1, 2, 3)
2. Qu¶n lý c«ng t¸c thèng kª, th«ng tin kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD; (Kho¶n 4, 5)
3. Tæ chøc bé m¸y QLGD. (Kho¶n 6, 7, 11)
4. Huy ®éng vµ qu¶n lý c¸c nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp GD. (Kho¶n 8, 9, 10)
5. Thanh tra, kiÓm tra nh»m thiÕt lËp trËt tù kØ c−¬ng ph¸p luËt trong ho¹t ®éng QLGD vµ
ph¸t triÓn sù nghiÖp GD. (Kho¶n 12)

6.3. Trách nhiệm QLNN về GD của các c¬ quan nhµ n−íc
(1). ChÝnh phñ thèng nhÊt qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc. ChÝnh phñ tr×nh Quèc héi tr−íc
khi quyÕt ®Þnh nh÷ng chñ tr−¬ng lín cã ¶nh h−ëng ®Õn quyÒn vµ nghi· vô häc tËp cña
c«ng d©n trong ph¹m vi c¶ n−íc, nh÷ng chñ tr−¬ng vÒ c¶i c¸ch néi dung ch−¬ng tr×nh cña
c¶ mét cÊp häc; hµng n¨m b¸o c¸o Quèc héi vÒ ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ viÖc thùc hiÖn
ng©n s¸ch gi¸o dôc.
(2). Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ChÝnh phñ thùc hiÖn qu¶n lý nhµ
n−íc vÒ gi¸o dôc. Điều 3, Nghị định số 166/2004/NĐ-ChÝnh phñ quy ®Þnh:” Bộ Giáo dục
và Đào tạo chịu trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục theo quy định tại:
Điều 99, 100 Luật Giáo dục, Nghị định số 85/2003/NĐ-CP ngày 18 tháng 7 năm 2003
của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo
dục và Đào tạo, Điều 47, Điều 48, Điều 49 của Nghị định số 116/2003/NĐ-CP ngày 10
th¸ng 10 năm 2003 của Chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công
chức trong các đơn vị sự nghiệp của nhà nước và Điều 8, Điều 9 của Nghị định số
71/2003/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ về phân cấp quản lý biên chế
hành chính, sự nghiệp nhà nước.
(3). C¸c Bé, c¬ quan ngang Bé, c¬ quan thuéc ChÝnh phñ cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhµ
n−íc vÒ gi¸o dôc theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ.

93 http://www.ebook.edu.vn
ChÝnh phñ qui ®Þnh cô thÓ tr¸ch nhiÖm cña c¸c Bé, c¬ quan ngang Bé, c¬ quan
thuéc ChÝnh phñ trong viÖc phèi hîp víi Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®Ó thùc hiÖn viÖc thèng
nhÊt qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc. Điều 4.Nghị định số 166/2004/NĐ-ChÝnh phñ quy
®Þnh: ”Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của các Bộ:
1. Các Bộ có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước quy định tại
Nghị định của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của mỗi
Bộ; đồng thời phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo đảm sự thống nhất quản lý nhà
nước về giáo dục.
2. Các Bộ có cơ sở giáo dục trực thuộc còn có trách nhiệm:
a. Tham gia ý kiến với Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng chương trình khung giáo dục
đại học, trung học chuyên nghiệp theo quy định tại khoản 3 Điều 5 của Nghị định số
43/2000/NĐ-CP ngày 30 tháng 8 năm 2000 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục;
b. Chỉ đạo, kiểm tra các cơ sở giáo dục trực thuộc thực hiện các quy định về mục tiêu
chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, quy chế thi và quản lý hệ
thống văn bằng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;
c. Thực hiện quản lý các cơ sở giáo dục trực thuộc về tổ chức, biên chế, nhân sự, tài
chính, tài sản và cơ sở vật chất theo quy định của pháp luật; bảo đảm các điều kiện giảng
dạy, học tập và các hoạt động khác của các cơ sở giáo dục trực thuộc;
d. Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục đối với
các cơ sở giáo dục trực thuộc; xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với các
cơ sở giáo dục trực thuộc theo quy định của pháp luật.
3. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động -
Thương binh và Xã hội, Bộ Nội vụ và các cơ quan có liên quan, tổng hợp chỉ tiêu đào tạo
và bồi dưỡng hàng năm và đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của cả nước trình
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; chịu trách nhiệm về tính hợp lý, sự đáp ứng nhu cầu
thực tiễn và cân đối về cơ cấu nguồn nhân lực được đào tạo.
4. Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ quan liên quan
lập dự toán, phân bổ, tổ chức thực hiện ngân sách nhà nước; xây dựng các chính sách,
chế độ, tiêu chuẩn, định mức về tài chính - ngân sách; bảo đảm tài chính và thực hiện
thanh tra, kiểm tra tài chính - ngân sách đối với lĩnh vực giáo dục đào tạo theo quy định
của Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản pháp luật có liên quan.
5. Bộ Nội vụ có trách nhiệm:
Thực hiện những quy định về quản lý biên chế ngành giáo dục và đào tạo quy định tại
Điều 8, Điều 9, Điều 11 của Nghị định số 71/2003/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2003 của
Chính phủ và thực hiện quản lý viên chức sự nghiệp giáo dục và đào tạo theo quy định tại
Điều 46, Điều 47, Điều 49 của Nghị định số 116/2003/NĐ-CP ngày 10 tháng 10 năm
2003 của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công chức trong các đơn
vị sự nghiệp của nhà nước.
(4). UBND c¸c cÊp.
4.1. Trách nhiệm QLNN về giáo dục của UBND cấp tỉnh
(Điều 5, NghÞ ®Þnh 166)
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm về phát triển sự nghiệp giáo dục của
tỉnh, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn tỉnh và có những
nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:
1. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển giáo dục trên địa bàn
tỉnh trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh thông qua hoặc trình Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt; bảo đảm các điều kiện về ngân sách, biên chế giáo viên, cơ sở vật chất và kỹ thuật;


94 http://www.ebook.edu.vn
chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện của Sở Giáo dục và Đào tạo các Sở Ban, ngành có liên
quan và Ủy ban nhân dân cấp huyện.
2. Quản lý nhà nước đối với các loại hình trường, lớp học được giao theo thẩm quyền.
3. Quyết định thành lập, sáp nhập, chia tách, giải thể, đình chỉ hoạt động của các trường
trung học phổ thông, trường phổ thông dân tộc nội trú, trường trung học chuyên nghiệp
thuộc tỉnh, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục
tỉnh, trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp trên cơ sở bảo đảm đúng quy hoạch,
điều kiện và thủ tục quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
4. Chỉ đạo đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong tỉnh.
5. Quyết định công nhận trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ
thông đạt chuẩn quốc gia theo đúng các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
6. Quy định tổ chức bộ máy và nhiệm vụ quyền hạn của Sở Giáo dục và Đào tạo theo
hướng dẫn của Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo.
7. Hướng dẫn, chỉ đạo các đơn vị sự nghiệp giáo dục - đào tạo trong việc lập kế hoạch
biên chế và thực hiện định mức biên chế sự nghiệp giáo dục và đào tạo theo hướng dẫn
của Bộ Giáo dục và Đào tạo; kiểm tra việc thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm
về tài chính, tổ chức bộ máy và biên chế đối với các đơn vị sự nghiệp giáo dục và đào
tạo.
8. Quản lý và kiểm tra việc thực hiện tiêu chuẩn giáo viên, quy chế thi và việc cấp văn
bằng, chứng chỉ theo quy định của pháp luật.
9. Tổ chức thực hiện chủ trương xã hội hóa sự nghiệp giáo dục và phổ cập giáo dục trên
địa bàn tỉnh.
10. Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về giáo dục ở địa phương theo quy định
của pháp luật.
11. Giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm trong giáo dục theo quy định của pháp
luật.
12. Trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê duyệt tổng biên chế hành chính và biên chế sự
nghiệp giáo dục - đào tạo của tỉnh hàng năm trên cơ sở định mức biên chế do cơ quan nhà
nước có thẩm quyền ban hành. Quyết định phân bổ chỉ tiêu biên chế hành chính của Sở
Giáo dục và Đào tạo.
(5). Trách nhiệm của Sở Giáo dục và Đào tạo (Điều 6, NghÞ ®Þnh 166)
Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện
chức năng quản lý nhà nước về giáo dục trong phạm vi toàn tỉnh:
1. Xây dựng và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy hoạch, kế hoạch, chương trình,
dự án phát triển giáo dục ở địa phương; tổ chức thực hiện sau khi được cấp có
thẩm quyền phê duyệt.
2. Chịu trách nhiệm quản lý các trường trực thuộc: trung tâm giáo dục thường xuyên,
trường phổ thông dân tộc nội trú, trường bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục cấp
tỉnh, trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp, trường, lớp dành cho người tàn
tật, trường, cơ sở thực hành sư phạm.
3. Giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý công tác chuyên môn, nghiệp vụ, tổ chức,
biên chế nhân sự, tài chính, tài sản và các hoạt động giáo dục khác của các cơ sở
giáo dục theo đúng quy định của pháp luật.
4. Trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp phép hoạt động của các tổ chức dịch vụ du
học tự túc trên địa bàn theo quy định của pháp luật. Chịu trách nhiệm theo dõi,
kiểm tra hoạt động của tổ chức này theo quy định của pháp luật và phân công của
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
5. Hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện về chuyên môn, nghiệp vụ đối với
Phòng Giáo dục và Đào tạo và các cơ sở giáo dục trực thuộc các Sở, ngành khác.

95 http://www.ebook.edu.vn
6. Chỉ đạo, kiểm tra các đơn vị sự nghiệp giáo dục trực thuộc lập kế hoạch biên chế;
tổng hợp và lập kế hoạch biên chế sự nghiệp giáo dục toàn tỉnh theo hướng dẫn
của cơ quan có thẩm quyền quản lý việc này.
7. Tổ chức lập dự toán ngân sách giáo dục hàng năm của tỉnh gửi Sở Tài chính, Sở
Kế hoạch và Đầu tư, lập dự toán chi các chương trình mục tiêu quốc gia theo quy
định của pháp luật. Sau khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao dự toán ngân
sách, phối hợp với Sở Tài chính phân bổ và giao dự toán chi ngân sách, hướng
dẫn, kiểm tra việc thực hiện.
8. Chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành và Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện xóa
mù chữ và phổ cập giáo dục trên địa bàn.
9. Tổ chức ứng dụng các kinh nghiệm, thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến
trong giáo dục, tổng kết kinh nghiệm, sáng kiến của địa phương; quản lý, chỉ đạo
công tác nghiên cứu khoa học - công nghệ trong các trường, các cơ sở giáo dục
trực thuộc Sở quản lý.
10. Hướng dẫn, chỉ đạo phong trào thi đua, xây dựng và nhân điển hình tiên tiến về
giáo dục trên địa bàn tỉnh.
11. Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh các giải pháp thực
hiện xã hội hóa giáo dục; chỉ đạo hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện.
12. Quản lý, chỉ đạo việc xây dựng, bảo quản, sử dụng tài sản và cơ sở vật chất trường
học; công tác phát hành sách giáo khoa, ấn phẩm giáo dục, thiết bị thí nghiệm và
các phương tiện giáo dục khác theo quy định.
13. Trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền những
quy định cụ thể về quản lý giáo dục, chế độ chính sách đối với nhà giáo và học
sinh phù hợp với các quy định của pháp luật.
14. Kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục; xử lý vi phạm và giải
quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.
15. Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quy định.
16. Thực hiện những nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật hoặc do Ủy ban nhân
dân cấp tỉnh ủy quyền, phân công.
(6). Trách nhiệm QLNN về giáo dục của UBND cấp huyện
(Điều 7 NghÞ ®Þnh 166)
Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục
trên địa bàn huyện; chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về phát triển giáo
dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn huyện:
1. Xây dựng các chương trình, đề án phát triển sự nghiệp giáo dục của huyện trình
Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua; tổ chức và chỉ đạo, kiểm tra việc thực
hiện các chương trình, đề án giáo dục đã được phê duyệt; bảo đảm các điều kiện
về ngân sách và biên chế giáo viên, cơ sở vật chất và kỹ thuật để thực hiện theo
quy định của pháp luật.
2. Quản lý nhà nước các cơ sở giáo dục đóng trên địa bàn.
3. Tổ chức và kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật.
4. Chỉ đạo việc xóa mù chữ và phổ cập giáo dục trên địa bàn huyện và thực hiện các
quy định về tiêu chuẩn giáo viên, quy chế thi.
5. Chỉ đạo, triển khai thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục, thực hiện cơ chế tự
chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính và tổ chức đối với các đơn vị sự nghiệp giáo
dục của huyện theo quy định của pháp luật.
6. Thực hiện theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Ủy ban nhân dân tỉnh
về mô hình tổ chức Bộ máy và khung biên chế của Phòng Giáo dục và Đào tạo;
bảo đảm đủ biên chế hành chính cho Phòng Giáo dục và Đào tạo thực hiện chức
năng, nhiệm vụ được giao.
96 http://www.ebook.edu.vn
7. Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong giáo dục theo quy định của
pháp luật.
8. Quyết định số lượng biên chế của Phòng Giáo dục và Đào tạo trong tổng biên chế
hành chính của huyện.
(7). Trách nhiệm QLNN của Phòng Giáo dục và Đào tạo (Điều 8, N§ 166)
Phòng Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực
hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn huyện:
1. Chủ trì xây dựng và trình Ủy ban nhân dân cấp huyện các chương trình, đề án phát
triển sự nghiệp giáo dục của huyện; tổ chức thực hiện sau khi được cấp có thẩm
quyền phê duyệt.
2. Giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý công tác chuyên môn, nghiệp vụ tổ
chức, biên chế, nhân sự, tài chính, tài sản và các hoạt động khác của các trường
mầm non, trường mẫu giáo, trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường phổ
thông dân tộc bán trú, trường bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục huyện theo quy
định của pháp luật.
3. Hướng dẫn, kiểm tra các cơ sở giáo dục đào tạo công lập thuộc phạm vi quản lý
của huyện xây dựng kế hoạch biên chế sự nghiệp hàng năm để Ủy ban nhân dân
cấp huyện trình cấp có thẩm quyền quyết định.
4. Tổ chức lập dự toán ngân sách giáo dục, dự toán chi các chương trình mục tiêu
quốc gia hàng năm về giáo dục của huyện gửi cơ quan chuyên môn của Ủy ban
nhân dân cấp huyện theo quy định của pháp luật. Sau khi được giao dự toán ngân
sách, phối hợp với cơ quan chuyên môn về tài chính, kế hoạch của Ủy ban nhân
dân cấp huyện trong việc phân bổ ngân sách giáo dục, hướng dẫn, kiểm tra việc
thực hiện ngân sách giáo dục.
5. Chủ trì, phối hợp với các phòng và Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện phổ cập giáo
dục trên địa bàn huyện.
6. Tổ chức ứng dụng các kinh nghiệm, thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến
trong giáo dục, tổng kết kinh nghiệm và sáng kiến của địa phương.
7. Hướng dẫn, chỉ đạo phong trào thi đua của ngành, xây dựng và nhân điển hình tiên
tiến về giáo dục trên địa bàn huyện.
8. Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp huyện các giải pháp
thực hiện xã hội hóa giáo dục; chỉ đạo hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện xã hội
hóa giáo dục.
9. Quản lý, chỉ đạo việc xây dựng, bảo quản, sử dụng tài sản và cơ sở vật chất trường
học; việc phát hành sách giáo khoa, ấn phẩm giáo dục, thiết bị thí nghiệm và các
phương tiện giáo dục khác thuộc phạm vi quản lý.
10. Kiến nghị các cấp có thẩm quyền xử lý vi phạm trong lĩnh vực giáo dục.
11. Thực hiện những nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật hoặc do Ủy ban nhân
dân huyện ủy quyền, phân công.
(8). Trách nhiệm QLNN về giáo dục của UBND cấp xã (Điều 9, N§166) Ủy
ban nhân dân cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo thẩm quyền về giáo
dục trên địa bàn xã và có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:
1. Thực hiện kế hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục ở địa phương.
2. Phối hợp với các cơ sở giáo dục trên địa bàn xây dựng kế hoạch xây dựng, tu sửa
trường lớp trên địa bàn xã trình Hội đồng nhân dân cấp xã phê duyệt.
3. Phối hợp với nhà trường tổ chức đăng ký, huy động trẻ em đến trường; vào lớp 1
đúng độ tuổi và hoàn thành chương trình phổ cập giáo dục; tổ chức thực hiện các
lớp bổ túc văn hóa, thực hiện xóa mù chữ.
4. Tổ chức xây dựng và quản lý, kiểm tra hoạt động của nhà trẻ, lớp mẫu giáo, lớp
mầm non, lớp tiểu học linh hoạt, lớp tiểu học gia đình trên địa bàn xã.
97 http://www.ebook.edu.vn
5. Phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo quản lý trường mẫu giáo, trường mầm
non, trường tiểu học, trường trung học cơ sở đóng trên địa bàn.
Tổ chức thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục; xây dựng môi trường giáo dục lành
mạnh, vận động nhân dân phối hợp với nhà trường giáo dục con em và tham gia bảo vệ,
tôn tạo các công trình dành cho hoạt động học tập, vui chơi của học sinh; huy động các
nguồn lực để phát triển sự nghiệp giáo dục của xã.
Kh¸i qu¸t l¹i :
§èi víi Bé GD&§T:
- X©y dùng chiÕn l−îc vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc; X©y dùng vµ ban hµnh hÖ thèng
v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt lµm c¨n cø cho viÖc tæ chøc vµ triÓn khai c¸c ho¹t ®éng ®æi
míi gi¸o dôc trong toµn bé hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n;
- X©y dùng, cñng cè vµ t¨ng c−êng søc m¹nh cña bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc tõ Trung −¬ng
®Õn c¬ së theo h−íng ®æi míi qu¶n lý gi¸o dôc, x¸c ®Þnh l¹i chøc n¨ng nhiÖm vô cña tõng c¬
quan qu¶n lý thùc hiÖn ph©n c«ng, ph©n cÊp vµ ®Ò cao tÝnh tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬
së nh»m n©ng cao tÝnh hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ trong qu¶n lý.
- X©y dùng chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ huy ®éng, sö dông vµ qu¶n lý c¸c nguån lùc nh»m b¶o
®¶m c¸c ®iÒu kiÖn cho viÖc thùc hiÖn ®æi míi gi¸o dôc.
- Tæ chøc thanh tra, kiÓm tra c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ë c¸c bËc häc, ngµnh häc tren ph¹m
vi toµn quèc; ®¸nh gi¸ vµ thÈm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc.
* §èi víi cÊp ®Þa ph−¬ng: (tØnh, huyÖn th«ng qua c¬ quan chuyªn m«n cña m×nh lµ Së
vµ Phßng):
- X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn qui ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng;
- Khai th¸c vµ b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vÒ nh©n lùc, vËt lùc vµ tµi lùc cho c¸c c¬ së gi¸o
dôc thuéc ®Þa ph−¬ng qu¶n lý.
- Qu¶n lý chuyªn m«n nghiÖp vô c¸c tr−êng häc, c¬ së gi¸o dôc theo sù ph©n cÊp vµ
QLNN vÒ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng.
- Thùc hiÖn kiÓm tra, thanh tra gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng.
* §èi víi cÊp c¬ së gi¸o dôc (cÊp tr−êng):
- Tæ chøc thùc hiÖn chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch GD&§T th«ng qua viÖc thùc hiÖn môc tiªu,
néi dung, kÕ ho¹ch gi¸o dôc vµ b¶o ®¶m c¸c qui chÕ chuyªn m«n, thi cö...
- Qu¶n lý ®éi ngò s− ph¹m, CSVC, tµi chÝnh... theo c¸c qui ®Þnh chung vµ b¶o ®¶m trËt tù
an ninh trong nhµ tr−êng.
- §iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng theo ®iÒu lÖ nhµ tr−êng ®· ®−îc ban hµnh vµ
gi¸m s¸t sù tu©n thñ ®iÒu lÖ ®ã;
- KÕt hîp c¸c ho¹t ®éng kiÓm tra néi bé tr−êng víi thanh tra cña c¸c cÊp qu¶n lý
* CÊp trung −¬ng chó träng ®Õn néi dung x©y dùng c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, chiÕn l−îc,
kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cho ngµnh ë ph¹m vi c¶ n−íc
* CÊp ®é ®Þa ph−¬ng (Së - TØnh, Phßng - HuyÖn) l¹i khu tró ph¹m vi néi dung trªn
ë ®Þa bµn ®−îc ph©n cÊp,
* CÊp c¬ së (nhµ tr−êng) n¬i mµ QLNN ®−îc hiÓu rÊt cô thÓ lµ thùc hiÖn chøc
n¨ng, nhiÖm vô, thÈm quyÒn do nhµ n−íc uû quyÒn triÓn khai c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý nhµ
tr−êng th× l¹i coi träng viÖc tæ chøc thùc hiÖn nh÷ng qui ®Þnh cña nhµ n−íc (mµ cô thÓ lµ
®iÒu lÖ nhµ tr−êng) ë nh÷ng ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ QLGD cô thÓ.
7. Thùc tr¹ng, ph−¬ng h−íng ®æi míi vμ biÖn ph¸p
thùc hiÖn QLNN vÒ GD&§T.
7.1. Thùc tr¹ng;
- NQTW 2 ( kho¸ 8): " C«ng t¸c kiÓm tra, thanh tra GD cßn qu¸ yÕu, thiÕu nh÷ng biÖn
ph¸p h÷u hiÖu ®Ó kiÓm tra ®¸nh gi¸ chÊt l−îng ®µo t¹o, ®Æc biÖt lµ c¸c h×nh thøc " Tr−êng

98 http://www.ebook.edu.vn
më", b¸n c«ng, d©n lËp, t− thôc. ChËm ph¸t hiÖn, thiÕu nghiªm tóc trong xö lý vµ kh¾c
phôc nh÷ng tiªu cùc trong ngµnh GD; C¬ chÕ qu¶n lý cña ngµnh GD&§T ch−a hîp lý:
chøc n¨ng, nhiÖm vô ®Æc biÖt chøc n¨ng, nhiÖm vô QLNN qui ®Þnh thiÕu râ rµng, chång
chÐo, v× vËy QLNN cßn võa «m ®åm võa bu«ng láng...
- NQT¦ 6 ( Kho¸ 9): " ViÖc xÕp l−¬ng nhµ gi¸o ë møc cao nhÊt trong hÖ thèng thang
bËc l−¬ng HC sù nghiÖp nh− yªu cÇu cña NQT¦ 2 vÉn ch−a thùc hiÖn ®−îc. Nh×n chung,
chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o ch−a t¹o ®−îc ®éng lùc ®ñ m¹nh cho ng−êi d¹y ®Ó ®−a sù
nghiÖp GD vµo thÕ æn ®Þnh, theo h−íng ®æi míi b¾t kÞp b−íc ph¸t triÓn cña thÕ kØ míi
nh− NQT¦2 ®· v¹ch ra ", " §Çu t− cña NN cho GD chñ yÕu míi ®ñ chi cho l−¬ng vµ phô
cÊp GV, viÖc ®Çu t− cßn dµn tr¶i, thiÕu sù thèng nhÊt qu¶n lý vµ phèi hîp nhiÒu dù ¸n
®Çu t− cho GD...VÉn cßn hiÖn t−îng c¾t xÐn ng©n s¸ch GD cho c¸c kho¶n chi kh¸c"
- Bé tr−ëng Bé GD&§T: Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n cña nh÷ng bøc xóc hiÖn nay
trong GD&§T lµ do c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc cßn chËm ®æi míi t− duy vµ ph−¬ng thøc
qu¶n lý. §©y lµ nguyªn nh©n c¬ b¶n cña nhiÒu vÊn ®Ò bøc xóc, h¹n chÕ trong gi¸o dôc, do
®ã, ®æi míi qu¶n lý gi¸o dôc ®ang lµ vÊn ®Ò bøc b¸ch hiÖn nay ®èi víi sù ph¸t triÓn cña
gi¸o dôc ViÖt Nam. Cã thÓ ®©y lµ yªu cÇu do nh÷ng n¨m tr−íc ®Ó l¹i vµ b©y giê yªu cÇu
®æi míi ngµy mét nhiÒu lªn.
7.2. Ph−¬ng h−íng ®æi míi.
§èi víi cÊp Bé, Së, Phßng cÇn s¾p xÕp l¹i tæ chøc, ®æi míi c«ng t¸c c¸n bé, ®æi
míi ph−¬ng thøc chØ ®¹o vµ phong c¸ch lµm viÖc ®Ó thùc hiÖn tèt h¬n chøc n¨ng QLNN
cña m×nh. §èi víi cÊp c¬ së (nhµ tr−êng) cÇn ph¶i b¸m s¸t ®iÒu lÖ nhµ tr−êng trong viÖc
triÓn khai c¸c ho¹t ®éng cô thÓ. LuËt Gi¸o dôc, c¸c nghÞ ®Þnh h−íng dÉn vµ nh÷ng v¨n
b¶n ph¸p qui vÒ GD lµ ph−¬ng tiÖn quan träng ®Ó tiÕn hµnh QLNN vÒ GD ë mäi cÊp ®é.
C¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnhlµ c¶i c¸ch ®ång bé 4 yÕu tè, nh»m t¨ng c−êng hiÖu lùc,
hiÖu qu¶ cña qu¶n lý. Nh− vËy, nãi vËn dông tinh thÇn CCHC ®Ó ®æi míi QLGD lµ vËn
dông t− t−ëng ®æi míi mét c¸ch ®ång bé c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý.
VËn dông tinh thÇn CCHC ®Ó ®æi míi QLGD ë mét c¬ së gi¸o dôc lµ qui ®Þnh râ
chøc n¨ng, nhiÖm vô, thÇm quyÒn cña c¸c ®èi t−îng trong tæ chøc. Cã c¬ chÕ phèi hîp râ
rµng. Trong ho¹t ®éng qu¶n lý võa b¶o ®¶m chÕ ®é Thñ tr−ëng nh−ng ph¸t huy cao ®é
d©n chñ c¬ së, t¹o ®iÒu kiÖn cho tËp thÓ s− ph¹m cã thÓ hoµn thµnh tèt nghÜa vô cña hä,
®ång thêi b¶o ®¶m ®óng quyÒn lîi chÝnh ®¸ng cho hä víi môc ®Ých cuèi cïng lµ t¨ng
c−êng hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ cña QLGD ë ®¬n vÞ.
TËp trung ®æi míi ë c¸c kh©u träng yÕu trong gi¸o dôc hiÖn nay:
Theo h−íng nµy, ®· cã nh÷ng héi nghÞ vµ ý kiÕn kh¸c nhau vÒ nh÷ng kh©u träng yÕu cÇn
®æi míi trong qu¶n lý gi¸o dôc:
- Héi nghÞ c¸n bé gi¸o dôc qu¸n triÖt vµ triÓn khai c¸c kÕt luËn cña Héi nghÞ lÇn 6 Ban
chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ IX víi sù tham gia cña ®¹i diÖn c¸c Së GD&DDT, c¸c
tr−êng ®¹i häc, cao ®¼ng do Bé GD&§T tæ chøc ngµy 16-17/6/2002, ®· x¸c ®Þnh cã 4
vÊn ®Ò næi cém trong ngµnh gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, ®ã lµ:
+ ChÊt l−îng gi¸o dôc ch−a ®¸p øng yªu cÇu;
+ MÊt c©n ®èi trong gi¸o dôc;
+ Xu h−íng kh«ng lµnh m¹nh trong gi¸o dôc ®ang t¨ng lªn
+ C¬ së vËt chÊt cßn qu¸ l¹c hËu.
- Ngµy 12/7/2004, t¹i buæi lµm viÖc cña Thñ t−íng Phan V¨n Kh¶i, Chñ tÞch Héi ®ång
Quèc gia Gi¸o dôc víi c¸c nhµ gi¸o, nhµ nghiªn cøu, nhµ qu¶n lý gi¸o dôc, nhµ v¨n ho¸
tiªu biÓu trong c¶ n−íc vÒ c¸c vÊn ®Ò träng t©m cña gi¸o dôc n−íc ta hiÖn nay. Thñ t−íng
Phan V¨n Kh¶i ®· nªu 4 vÊn ®Ò lín cña gi¸o dôc hiÖn nay.

99 http://www.ebook.edu.vn
Mét lµ, xuÊt hiÖn c¸c hiÖn t−îng tiªu cùc chËm ®−îc kh¾c phôc g©y bøc xóc trong
d− luËn nh−; d¹y thªm, häc thªm trµn lan, gian dèi trong thi cö, chÊt l−îng b»ng cÊp
thÊp... Thñ t−íng cho r»ng nh÷ng tiªu cùc nµy hoµn toµn cã thÓ gi¶i quyÕt døt ®iÓm ®−îc
khi cã sù tham gia, gi¸m s¸t tÝch cùc cña c¸c cÊp uû ®¶ng ®Þa ph−¬ng, c¸c lùc l−îng x·
héi.
Hai lµ, vÒ chÊt l−îng gi¸o dôc, ®©y ®ang lµ vÊn ®Ò cã nhiÒu ý kiÕn rÊt kh¸c nhau.
Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò chÊt l−îng gi¸o dôc ph¶i tÝnh ®Õn vai trß cña ®éi ngò gi¸o viªn. n©ng
cao thu nhËp cho gi¸o viªn, ®Çu t− c¬ së trang thiÕt bÞ cho c¸c tr−êng häc....
Ba lµ, cÇn ®æi míi m¹nh mÏ h¬n vÒ quan ®iÓm, t− duy gi¸o dôc ph¶i ®−îc thÓ
hiÖn b»ng thay ®æi ph¬ng ph¸p gi¸o dôc nh»m ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng, s¸ng t¹o cña häc
trß, ph¸t huy ®−îc thÕ m¹nh cña d©n téc ta lµ th«ng minh, cÇn cï.
Bèn lµ, cÇn ®Èy nhanh tiÕn tr×nh x· héi ho¸ gi¸o dôc b»ng c¸ch ®Ó c¸c thµnh phÇn
kh¸c trong x· héi còng ch¨m lo cho gi¸o dôc, më thªm c¸c tr−êng ®¹i häc, t¨ng quy m«
gi¸o dôc, ®¸p øng nguyªn väng chÝnh ®¸ng cña ng−êi d©n lµ ®−îc häc tËp suèt ®êi, x©y
dùng c¶ n−íc trë thµnh mét x· héi häc tËp... X· héi ho¸ gi¸o dôc ®Ó Nhµ n−íc cã ®iÒu
kiÖn cho c¸c phÇn träng yÕu nh− ®µo t¹o gi¸o viªn, gi¸o dôc vïng nghÌo, vïng ®ång bµo
d©n téc miÒn nói...
7.3. BiÖn ph¸p thùc hiÖn ®æi míi QLNN vÒ GD&§T
- T¹o c¬ së ph¸p lý phï hîp h¬n cho ho¹t ®éng GD&§T vµ QL GD. VÊn ®Ò thÓ chÕ, ban
hµnh vµ chØnh söa c¸c v¨n b¶n lµ gèc cña mäi vÊn ®Ò tæ chøc c¸c ho¹t ®éng.
- §æi míi c«ng t¸c qu¶n lý nh©n sù theo h−íng tËp trung1 ®Çu mèi: c¬ quan nµo qu¶n lý
chuyªn m«n th× c¬ quan ®ã cã vai trß chñ chèt trong qu¶n lý c¸c ®iÒu kiÖn nh− qu¶n lý
®éi ngò cïng víi c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c nh− c¬ së vËt chÊt vµ ng©n s¸ch.
- Chó träng ®µo t¹o, båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé c«ng chøc, viªn chøc (®éi ngò gi¸o viªn
vµ c¸n bé qu¶n lý trong ngµnh GD&§T ®ñ vÒ sè l−îng, c©n ®èi vÒ c¬ cÊu, ®ång thêi b¶o
®¶m ®ång bé víi c¸c ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt-thiÕt bÞ d¹y häc theo h−íng chuÈn ho¸ vµ
hiÖn ®¹i ho¸.
- CÇn t¨ng c−êng tÝnh chñ ®éng, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cho qu¶n lý nhµ tr−êng vµ c¬ quan
qu¶n lý gi¸o dôc c¸c cÊp (tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng).

Ch−¬ng IV
®iÒu lÖ nhμ tr−êng vμ nh÷ng quy ®Þnh
®èi víi gi¸o viªn tr−êng phæ th«ng.
I. §iÒu lÖ nhμ tr−êng

1.1. CÊu tróc chung cña ®iÒu lÖ nhμ tr−êng.
§iÒu 52 cña LuËt Gi¸o dôc chØ râ:
- Nhµ tr−êng ®−îc tæ chøc vµ ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc vµ §iÒu lÖ nhµ
tr−êng.
- §iÒu lÖ nhµ tr−êng ph¶i cã nh÷ng néi dung chñ yÕu sau:
NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng; Tæ chøc vµ ho¹t ®éng GD trong nhµ tr−êng;
NhiÖm vô vµ quyÒn cña nhµ gi¸o; NhiÖm vô vµ quyÒn cña ng−êi häc; Tæ chøc vµ qu¶n lý
nhµ tr−êng; C¬ së vËt chÊt vµ thiÕt bÞ nhµ tr−êng; Quan hÖ gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x·
héi.
- Thñ t−íng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh ban hµnh ®iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc; Bé tr−ëng Bé

100 http://www.ebook.edu.vn
GD&§T quyÕt ®Þnh ban hµnh ®iÒu lÖ nhµ tr−êng c¸c bËc häc, cÊp häc kh¸c.
1.2. Vai trß cña ®iÒu lÖ nhμ tr−êng trong QL nhμ tr−êng.
Mét trong nh÷ng néi dung quan träng cña QLNN vÒ GD ë nhµ tr−êng lµ tæ chøc
thùc hiÖn ®iÒu lÖ nhµ tr−êng, cã thÓ nãi r»ng ®iÒu lÖ nhµ tr−êng lµ hµnh lang ph¸p lÝ cô
thÓ cho qu¸ tr×nh qu¶n lý ®èi víi mét nhµ tr−êng cô thÓ ( mçi nhµ tr−êng ®−îc ®iÒu hµnh
theo ®iÒu lÖ nhµ tr−êng t−¬ng øng ). BÊt kú mét c¸n bé QLGD nµo ®ang qu¶n lý nhµ
tr−êng nÒu ph¶i n¾m ch¾c ®iÒu lÖ nhµ tr−êng vµ qu¸n triÖt nã cho tËp thÓ s− ph¹m vµ mäi
ng−êi cã liªn quan ®Õn nhµ tr−êng; ®ång thêi tæ chøc thùc hiÖn tèt nh÷ng ®iÒu ®· ghi
trong ®iÒu lÖ ®ã.
Ngµy 20/7/2000, Bé tr−ëng Bé GD&§T ®· ký QuyÕt ®Þnh sè 27/2000/Q§- BGD
§T vÒ viÖc ban hµnh §iªï lÖ Tr−êng mÇm non.
Ngµy 11/7/2000 Bé tr−ëng Bé GD&§T ®· kÝ quyÕt ®Þnh sè 22; 23/2000/Q§-
BGD&§T ban hµnh §iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc (§LTT`H) vµ §iÒu lÖ Tr−êng trung häc
(§LTTH ). §iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc gåm 7 ch−¬ng, 49 ®IÒu; cßn §iÒu lÖ tr−êng trung
häc gåm 7 ch−¬ng, 45 ®iÒu theo cÊu tróc mµ §iÒu 52 LuËt Gi¸o dôc ®· quy ®Þnh.
Ngµy 02/4/2007 cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®∙ kÝ QuyÕt ®Þnh sè:
07/2007/Q§-BGD§T Ban hµnh §iÒu lÖ Tr−êng trung häc c¬ së, tr−êng trung häc phæ
th«ng vµ tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc
1.3. §iÒu lÖ Tr−êng mÇm non:
Ngµy 20/7/2000 Bé tr−ëng Bé GD&§T ®· kÝ quyÕt ®Þnh sè 27/2000/Q§- BGD
&§T ban hµnh §iÒu lÖ Tr−êng mÇm non (§LTMN). §iÒu lÖ nµy gåm 7 ch−¬ng, 45 ®iÒu
theo cÊu tróc ®· ®−îc quy ®Þnh ë §iÒu 52 LuËt Gi¸o dôc. §iÒu 3 §LTMN chØ râ 8 nhiÖm
vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng mÇm non; §iÒu 18, §LTMN còng quy ®Þnh 8 nhiÖm vô vµ
quúÒn h¹n cña hiÖu tr−ëng. Chóng ta cã thÓ thÊy sù giao thoa cña ®iÒu 3 vµ ®iÒu 18 nµy
vµ ®ã lµ ®iÒu hiÓn nhiªn v× ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô
nhµ tr−êng kh«ng ai kh¸c mµ chÝnh lµ ng−êi hiÖu tr−ëng. Ng−êi hiÖu tr−ëng lµ ng−êi ph¶i
tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng ®Ó triÓn khai c¸c c«ng viÖc cô thÓ vµ th«ng qua nã ®Ó qu¶n lý
tËp thÓ s− ph¹m; Thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch chÕ ®é cña Nhµ n−íc ®èi víi gi¸o viªn, nh©n
viªn, häc sinh; tæ chøc thùc hiÖn quy chÕ d©n chñ trong ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
Ch−¬ng 3 nªu râ c¸c ho¹t ®éng nu«i d−ìng, ch¨m sãc vµ GD trÎ em. §iÒu 2 chØ
râ: ViÖc nu«i d−ìng, ch¨m sãc, GD trÎ ®−îc tiÕn hµnh th«ng qua c¸c ho¹t ®éng theo quy
®Þnh cña ch−¬ng tr×nh:
1. C¸c ho¹t ®éng chung:
- Tæ chøc ®ãn, tr¶ trÎ; Tæ chøc ch¨m sãc GD vÖ sinh c¸ nh©n vµ vÖ sinh m«i tr−êng; Tæ
chøc qu¶n lý søc khoÎ vµ an toµn cho trÎ; Tæ chøc ho¹t ®éng vui ch¬i; Tæ chøc ho¹t ®éng
häc tËp; Tæ chøc ho¹t ®éng lao ®éng; Tæ chøc ngµy héi, ngµy lÓ, d¹o ch¬i vµ tham quan.
2. T¹i tr−êng b¸n tró hoÆc néi, cã thªm c¸c ho¹t ®éng tæ chøc ¨n ngñ cho trÎ.
3. ViÖc nu«i d−ìng, ch¨m sãc, GD trÎ cßn th«ng qua c¸c ho¹t ®éng tuyªn tryÒn
phæ biÕn kiÕn thøc khoa häc vÒ nu«i d−ìng, ch¨m sãc, GD trÎ cho c¸c bËc cha mÑ vµ
céng ®ång.
§iÒu 27, §LTMN còng quy ®Þnh hÖ thèng sæ s¸ch theo dâi ho¹t ®éng GD trong
tr−êng cÇn ph¶i cã lµ:
a/ §èi víi nhµ tr−êng: Sæ tæng hîp; Sæ theo dâi chuyªn m«n; Sæ kiÓm tra ®¸nh gi¸ GV-
NV; Sæ l−u tr÷ c¸c v¨n b¶n, c«ng v¨n; Sæ qu¶n lý tµi s¶n, tµi chÝnh; Sæ qu¶n lý chÕ ®é
¨n cho trÎ.
b. §èi víi gi¸o viªn: Sæ bµi so¹n; Sæ dù giê th¨m líp; Sæ theo dâi trÎ; Sæ theo dâi tµi s¶n
nhãm, líp.
CBQL cña nhµ tr−êng cÇn ph¶i n¾m ch¾c quyÒn vµ nghÜa vô cña GV. §iÒu 29- 34
§LTMN quy ®Þnh 5 quúÒn vµ 7 nhiÖm vô cña GV vµ §iÒu 34 chØ râ cÊm c¸c hµnh vi x©m

101 http://www.ebook.edu.vn
ph¹m th©n thÓ, xóc ph¹m danh dù, nh©n phÈm, ®èi xö kh«ng c«ng b»ng víi trÎ em.
Ch−¬ng 7; Nhµ tr−êng- gia ®×nh- x· héi, ë c¸cDDDiÒu 42- 45 quy ®Þnh râ tr¸ch
nhiÖm cña nhµ tr−êng, gia ®×nh, x· héi trong viÖc phèi hîp ch¨m sãc nu«i d¹y trÎ.
§èi víi c¸n bé QLGD cña tr−êng mÇm non bªn c¹nh viÖc ph¶i qu¸n triÖt ®Çy ®ñ
§iÒu lÖ Tr−êng mÇm non cßn cÇn ph¶i n¾m ch¾c LuËt b¶o vÖ ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ
em.
1.4. §iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc:
Ngµy 11/7/2000 Bé tr−ëng Bé GD&§T ®· kÝ QuyÕt ®Þnh sè 22/2000/Q§-
BGD&§T ban hµnh §iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc (§LTT`H). §iÒu lÖ nµy gåm 7 ch−¬ng, 49
®iÒu. §iÒu 3 §LTTH chØ râ 7 nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng tiÓu häc;
§iÒu 18 §LTTH còng quy ®Þnh 7 nhiÖm vô vµ quúÒn h¹n cña hiÖu tr−ëng. Chóng
ta cã thÓ thÊy sù giao thoa cña §iÒu 3 vµ §iÒu 18 nµy vµ ®ã lµ ®iÒu hiÓn nhiªn v× ng−êi
chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô nhµ tr−êng kh«ng ai kh¸c mµ chÝnh
lµ ng−êi hiÖu tr−ëng. Ng−êi hiÖu tr−ëng lµ ng−êi ph¶i tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng ®Ó triÓn
khai c¸c c«ng viÖc cô thÓ vµ th«ng qua nã ®Ó qu¶n lý tËp thÓ s− ph¹m; Thùc hiÖn c¸c
chÝnh s¸ch chÕ ®é cña Nhµ n−íc ®èi víi gi¸o viªn, nh©n viªn, häc sinh; tæ chøc thùc hiÖn
quy chÕ d©n chñ trong ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
§iÒu 28 §LTTH còng quy ®Þnh hÖ thèng sæ s¸ch theo dâi ho¹t ®éng GD trong
tr−êng cÇn ph¶i cã lµ:
a. §èi víi nhµ tr−êng: Sæ ®¨ng bé; Sæ kÕ ho¹ch c«ng t¸c; Sæ gäi tªn vµ ghi ®iÓm; Sæ ghi
®Çu bµi; Häc b¹ häc sinh; - Sæ theo dâi phæ cËp GD tiÓu häc; Sæ NghÞ quyÕt nhµ tr−êng;
Sæ kiÓm tra ®¸nh gi¸ gi¸o viªn vÒ c«ng t¸c chuyªn m«n; Sæ khen th−ëng kû luËt häc sinh;
Sæ l−u tr÷ c¸c v¨n b¶n, c«ng v¨n; Sæ qu¶n lý tµi s¶n, tµi chÝnh.
b. §èi víi gi¸o viªn: Bµi so¹n; - Sæ dù giê th¨m líp; Sæ chñ nhiÖm (®èi víi GV chñ
nhiÖm); Sæ ghi chÐp tæng hîp.
Víi t− c¸ch lµ CBQL cña nhµ tr−êng cÇn ph¶i n¾m ch¾c quyÒn vµ nghÜa vô cña GV
vµ HS ®Ó ®iÒu hµnh ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ diÔn ra trong tr−êng tiÓu häc:
- §iÒu 32 - 36 §LTT`H quy ®Þnh 5 quyÒn vµ 7 nhiÖm vô cña GV.
- §iÒu 39 - 42 §LTT`H quy ®Þnh râ nhiÖm vô vµ quyÒn cña häc sinh bËc tiÓu häc.
§èi víi CBQLGD cña tr−êng tiÓu häc bªn c¹nh viÖc ph¶i qu¸n triÖt ®Çy ®ñ ®iÒu lÖ
tr−êng tiÓu häc cßn cÇn ph¶i n¾m ch¾c LuËt ch¨m sãc,b¶o vÖ trÎ em vµ LuËt phæ cËp GD
tiÓu häc khi vÉn cßn hiÖu lùc.
1.5. §iÒu lÖ Tr−êng trung häc:
a. Ngµy 02/4/2007 cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· kÝ QuyÕt ®Þnh sè:
07/2007/Q§-BGD§T Ban hµnh §iÒu lÖ Tr−êng trung häc c¬ së, tr−êng trung häc phæ
th«ng vµ tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc.
§iÒu lÖ nµy gåm 7 ch−¬ng, 47 ®iÒu.
I. Tæ chøc qu¶n lý
- NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng trung häc (§iÒu 3)
1. Tæ chøc gi¶ng d¹y, häc tËp vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc kh¸c cña Ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc phæ th«ng.
2. Qu¶n lý gi¸o viªn, c¸n bé, nh©n viªn; tham gia tuyÓn dông vµ ®iÒu ®éng gi¸o
viªn, c¸n bé, nh©n viªn.
3. TuyÓn sinh vµ tiÕp nhËn häc sinh, vËn ®éng häc sinh ®Õn tr−êng, qu¶n lý häc sinh
theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
4. Thùc hiÖn kÕ ho¹ch phæ cËp gi¸o dôc trong ph¹m vi céng ®ång.


102 http://www.ebook.edu.vn
5. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc cho ho¹t ®éng gi¸o dôc. Phèi hîp víi
gia ®×nh häc sinh, tæ chøc vµ c¸ nh©n trong ho¹t ®éng gi¸o dôc.
6. Qu¶n lý, sö dông vµ b¶o qu¶n c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ theo quy ®Þnh cña Nhµ
n−íc.
7. Tæ chøc cho gi¸o viªn, nh©n viªn, häc sinh tham gia ho¹t ®éng x· héi.
8. Tù ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc vµ chÞu sù kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc cña c¬
quan cã thÈm quyÒn kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc.
9. Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô, quyÒn h¹n kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
- NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng (§iÒu 19)
1. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng
a) X©y dùng, tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng;
b) Thùc hiÖn c¸c NghÞ quyÕt, QuyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng ®−îc quy ®Þnh t¹i
kho¶n 2 §iÒu 20 cña §iÒu lÖ nµy;
c) X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc thùc hiÖn nhiÖm vô n¨m häc;
d) Qu¶n lý gi¸o viªn, nh©n viªn; qu¶n lý chuyªn m«n; ph©n c«ng c«ng t¸c, kiÓm tra,
®¸nh gi¸ xÕp lo¹i gi¸o viªn, nh©n viªn; thùc hiÖn c«ng t¸c khen th−ëng, kØ luËt ®èi víi
gi¸o viªn, nh©n viªn theo quy ®Þnh cña Nhµ n−íc; qu¶n lý hå s¬ tuyÓn dông gi¸o viªn,
nh©n viªn;
®) Qu¶n lý häc sinh vµ c¸c ho¹t ®éng cña häc sinh do nhµ tr−êng tæ chøc; xÐt duyÖt
kÕt qu¶ ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i häc sinh, ký x¸c nhËn häc b¹, ký x¸c nhËn hoµn thµnh ch−¬ng
tr×nh tiÓu häc vµo häc b¹ häc sinh tiÓu häc (nÕu cã) cña tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp
häc vµ quyÕt ®Þnh khen th−ëng, kû luËt häc sinh theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo
t¹o;
e) Qu¶n lý tµi chÝnh, tµi s¶n cña nhµ tr−êng;
g) Thùc hiÖn c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc ®èi víi gi¸o viªn, nh©n viªn, häc
sinh; tæ chøc thùc hiÖn Quy chÕ d©n chñ trong ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng; thùc hiÖn c«ng
t¸c x· héi ho¸ gi¸o dôc cña nhµ tr−êng.
h) §−îc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ h−ëng c¸c
chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
i) ChÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc cÊp trªn vÒ toµn bé c¸c nhiÖm vô ®−îc quy ®Þnh trong
kho¶n 1 §iÒu nµy.
2. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña phã HiÖu tr−ëng
a) Thùc hiÖn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc HiÖu tr−ëng vÒ nhiÖm vô ®−îc HiÖu tr−ëng
ph©n c«ng;
b) Cïng víi HiÖu tr−ëng chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc cÊp trªn vÒ phÇn viÖc ®−îc giao;
c) Thay mÆt HiÖu tr−ëng ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng khi ®−îc HiÖu tr−ëng
uû quyÒn;
d) §−îc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ h−ëng c¸c
chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
- Héi ®ång tr−êng (§iÒu 20)
1. Héi ®ång tr−êng ®èi víi tr−êng trung häc c«ng lËp, Héi ®ång qu¶n trÞ ®èi víi
tr−êng trung häc t− thôc ®−îc gäi chung lµ Héi ®ång tr−êng.
2. Héi ®ång tr−êng c«ng lËp cã c¸c nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n sau ®©y:
a) QuyÕt nghÞ vÒ môc tiªu, c¸c dù ¸n, kÕ ho¹ch vµ ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn cña nhµ
tr−êng;
b) QuyÕt nghÞ vÒ viÖc huy ®éng nguån lùc cho nhµ tr−êng;
c) QuyÕt nghÞ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi chÝnh, tµi s¶n cña nhµ tr−êng;

103 http://www.ebook.edu.vn
d) QuyÕt ®Þnh vÒ tæ chøc, nh©n sù theo quy ®Þnh vµ cã quyÒn giíi thiÖu ng−êi ®Ó c¬
quan cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm lµm HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng;
®) Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn c¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng, viÖc thùc hiÖn quy
chÕ d©n chñ trong c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng; gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
3. Thñ tôc thµnh lËp, c¬ cÊu tæ chøc cña Héi ®ång tr−êng c«ng lËp.
a) Thµnh phÇn cña Héi ®ång tr−êng.
NhiÖm k× cña Héi ®ång tr−êng lµ 5 n¨m. Héi ®ång tr−êng cã chñ tÞch vµ c¸c
thµnh viªn kh¸c cña héi ®ång, trong ®ã cã 1 th− ký. C¸c thµnh viªn cña Héi ®ång
tr−êng gåm: mét ®¹i diÖn cña tæ chøc §¶ng do tæ chøc §¶ng cö, mét ®¹i diÖn cña tæ
chøc C«ng ®oµn do Ban chÊp hµnh C«ng ®oµn cö, mét ®¹i diÖn cña Ban gi¸m hiÖu nhµ
tr−êng do Ban gi¸m hiÖu nhµ tr−êng cö, ®¹i diÖn gi¸o viªn (tõ 3 ®Õn 7 ng−êi) do héi
nghÞ toµn thÓ gi¸o viªn bÇu chän, mét ®¹i diÖn Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh cña
tr−êng do Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh cña tr−êng cö. Tæng sè thµnh viªn cña Héi
®ång tr−êng tõ 7 ®Õn lµ 11 ng−êi;
b) Ng−êi cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng nhµ tr−êng (quy ®Þnh t¹i c¸c
kho¶n 3 vµ 4 §iÒu 18 cña §iÒu lÖ nµy) th× cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp Héi
®ång tr−êng (sau ®©y gäi lµ cÊp cã thÈm quyÒn);
c) Quy tr×nh bÇu cö c¸c thµnh viªn vµ thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nh− sau:
- Theo ®Ò nghÞ cña HiÖu tr−ëng (khi thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nhiÖm kú ®Çu
tiªn) vµ cña Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng (khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng, kÓ tõ
nhiÖm kú thø 2 trë ®i), c¬ quan gi¸o dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng (quy ®Þnh t¹i
§iÒu 6 cña §iÒu lÖ nµy) tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn (nãi t¹i ®iÓm b kho¶n 3 cña §iÒu
nµy) duyÖt chñ tr−¬ng, ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn c¸c thµnh viªn vµ thµnh lËp Héi ®ång
tr−êng;
- Khi thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nhiÖm kú ®Çu tiªn, HiÖu tr−ëng tr×nh c¬ quan
gi¸o dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng theo c¸c b−íc sau:
+ B−íc 1: HiÖu tr−ëng tr×nh ®Ó xin phÐp vÒ chñ tr−¬ng, dù kiÕn sè l−îng, c¬ cÊu
thµnh viªn vµ kÕ ho¹ch triÓn khai cô thÓ cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 2: Sau khi cã ý kiÕn phª duyÖt cña cÊp cã thÈm quyÒn, HiÖu tr−ëng trao
®æi víi c¸c tæ chøc liªn quan nãi t¹i kho¶n 3 cña §iÒu nµy vµ häp toµn thÓ gi¸o viªn
cña tr−êng ®Ó chuÈn bÞ nh©n sù cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 3: HiÖu tr−ëng tr×nh danh s¸ch c¸c thµnh viªn Héi ®ång tr−êng.
+ B−íc 4: Khi cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn c«ng nhËn c¸c thµnh
viªn Héi ®ång tr−êng, HiÖu tr−ëng tæ chøc c¸c thµnh viªn cña Héi ®ång tr−êng häp
kho¸ ®Çu tiªn ®Ó bÇu Chñ tÞch vµ Th− ký cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 5: HiÖu tr−ëng tr×nh kÕt qu¶ bÇu chñ tÞch vµ th− ký ®Ó cÊp cã thÈm quyÒn
ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp Héi ®ång tr−êng;
- Khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng (kÓ tõ nhiÖm kú thø 2 trë ®i), 6 th¸ng
tr−íc khi hÕt nhiÖm kú, Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng chÞu tr¸ch nhiÖm tr×nh c¬ quan gi¸o
dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng theo quy tr×nh vµ c¸c b−íc 1, 2, 3, 4, 5 t−¬ng øng
nh− quy ®Þnh ®èi víi HiÖu tr−ëng (nãi t¹i ®iÓm c kho¶n 3 §iÒu nµy) ®Ó thµnh lËp Héi
®ång tr−êng cho nhiÖm kú tiÕp theo.
d) Trong nhiÖm kú, nÕu cã yªu cÇu ®ét xuÊt vÒ viÖc thay ®æi thµnh viªn cña Héi
®ång tr−êng, th× Héi ®ång tr−êng ra NghÞ quyÕt, Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng ®Ò nghÞ c¬
quan gi¸o dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng ®Ó tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh
c«ng nhËn. NÕu thµnh viªn cÇn thay ®æi lµ Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng, th× cÊp cã thÈm
quyÒn lÊy ý kiÕn cña tõng thµnh viªn Héi ®ång tr−êng tr−íc khi quyÕt ®Þnh c«ng nhËn.
4. Ho¹t ®éng cña Héi ®ång tr−êng cña tr−êng c«ng lËp

104 http://www.ebook.edu.vn
a) Héi ®ång tr−êng häp th−êng kú Ýt nhÊt hai lÇn trong mét n¨m. C¸c phiªn häp do
Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng triÖu tËp ®Ó th¶o luËn, biÓu quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò quy ®Þnh t¹i
kho¶n 2 §iÒu nµy. Phiªn häp cña Héi ®ång tr−êng ph¶i ®¶m b¶o cã mÆt Ýt nhÊt 3/4 sè
thµnh viªn (trong ®ã cã chñ tÞch) míi hîp lÖ. C¸c nghÞ quyÕt cña Héi ®ång tr−êng ®−îc
th«ng qua b»ng biÓu quyÕt hoÆc lÊy ý kiÕn b»ng v¨n b¶n t¹i cuéc häp. NghÞ quyÕt cña
Héi ®ång tr−êng chØ cã hiÖu lùc khi ®−îc Ýt nhÊt 2/3 sè thµnh viªn nhÊt trÝ, ®−îc c«ng bè
c«ng khai trong toµn tr−êng. Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng triÖu tËp häp bÊt th−êng khi HiÖu
tr−ëng ®Ò nghÞ hoÆc khi cã Ýt nhÊt 1/3 sè thµnh viªn Héi ®ång ®Ò nghÞ.
b) HiÖu tr−ëng cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng vÒ
nh÷ng néi dung ®−îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu nµy. NÕu HiÖu tr−ëng kh«ng nhÊt trÝ víi
quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng ph¶i kÞp thêi b¸o c¸o xin ý kiÕn c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc
cÊp trªn trùc tiÕp cña nhµ tr−êng. Trong thêi gian chê ý kiÕn cña cÊp cã thÈm quyÒn nãi
t¹i kho¶n 3 §iÒu nµy, HiÖu tr−ëng vÉn ph¶i thùc hiÖn theo quyÕt nghÞ cña Héi ®ång
tr−êng.
6. NhiÖm vô, quyÒn h¹n, thñ tôc thµnh lËp, c¬ cÊu tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Héi
®ång tr−êng cña tr−êng t− thôc ®−îc thùc hiÖn theo Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng tr−êng
t− thôc.
II. Gi¸o viªn
- NhiÖm vô cña gi¸o viªn tr−êng trung häc (§iÒu 31)
1. Gi¸o viªn bé m«n cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
a) D¹y häc vµ gi¸o dôc theo ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch gi¸o dôc; so¹n bµi; d¹y thùc
hµnh thÝ nghiÖm, kiÓm tra, ®¸nh gi¸ theo quy ®Þnh; vµo sæ ®iÓm, ghi häc b¹ ®Çy ®ñ, lªn
líp ®óng giê, qu¶n lý häc sinh trong c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc do nhµ tr−êng tæ chøc, tham
gia c¸c ho¹t ®éng cña tæ chuyªn m«n;
b) Tham gia c«ng t¸c phæ cËp gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng;
c) RÌn luyÖn ®¹o ®øc, häc tËp v¨n ho¸, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô ®Ó n©ng
cao chÊt l−îng, hiÖu qu¶ gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc;
d) Thùc hiÖn §iÒu lÖ nhµ tr−êng; thùc hiÖn quyÕt ®Þnh cña HiÖu tr−ëng, chÞu sù kiÓm
tra cña HiÖu tr−ëng vµ c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc;
®) Gi÷ g×n phÈm chÊt, danh dù, uy tÝn cña nhµ gi¸o, g−¬ng mÉu tr−íc häc sinh,
th−¬ng yªu, t«n träng häc sinh, ®èi xö c«ng b»ng víi häc sinh, b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi
Ých chÝnh ®¸ng cña häc sinh, ®oµn kÕt, gióp ®ì ®ång nghiÖp;
e) Phèi hîp víi gi¸o viªn chñ nhiÖm, c¸c gi¸o viªn kh¸c, gia ®×nh häc sinh, §oµn
Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh trong d¹y
häc vµ gi¸o dôc häc sinh.
g) Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Gi¸o viªn chñ nhiÖm, ngoµi c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 cña §iÒu nµy, cßn
cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
a) T×m hiÓu vµ n¾m v÷ng häc sinh trong líp vÒ mäi mÆt ®Ó cã biÖn ph¸p tæ chøc gi¸o
dôc s¸t ®èi t−îng, nh»m thóc ®Èy sù tiÕn bé cña c¶ líp;
b) Céng t¸c chÆt chÏ víi gia ®×nh häc sinh, chñ ®éng phèi hîp víi c¸c gi¸o viªn bé
m«n, §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh,
c¸c tæ chøc x· héi cã liªn quan trong ho¹t ®éng gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh cña líp
m×nh chñ nhiÖm;
c) NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ xÕp lo¹i häc sinh cuèi kú vµ cuèi n¨m häc, ®Ò nghÞ khen
th−ëng vµ kû luËt häc sinh, ®Ò nghÞ danh s¸ch häc sinh ®−îc lªn líp th¼ng, ph¶i kiÓm tra
l¹i, ph¶i rÌn luyÖn thªm vÒ h¹nh kiÓm trong kú nghØ hÌ, ph¶i ë l¹i líp, hoµn chØnh viÖc ghi
vµo sæ ®iÓm vµ häc b¹ häc sinh;

105 http://www.ebook.edu.vn
d) B¸o c¸o th−êng kú hoÆc ®ét xuÊt vÒ t×nh h×nh cña líp víi HiÖu tr−ëng.
3. Gi¸o viªn thØnh gi¶ng còng ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i kho¶n 1
§iÒu nµy.
4. Gi¸o viªn lµm c«ng t¸c §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh lµ gi¸o viªn
THPT ®−îc båi d−ìng vÒ c«ng t¸c §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, cã nhiÖm vô
tæ chøc c¸c ho¹t ®éng cña §oµn ë nhµ tr−êng vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng víi ®Þa ph−¬ng.
5. Gi¸o viªn lµm tæng phô tr¸ch §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh lµ gi¸o
viªn THCS ®−îc båi d−ìng vÒ c«ng t¸c §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh, cã
nhiÖm vô tæ chøc c¸c ho¹t ®éng cña §éi ë nhµ tr−êng vµ phèi hîp ho¹t ®éng víi ®Þa
ph−¬ng.
- QuyÒn cña gi¸o viªn (§iÒu 32)
1. Gi¸o viªn cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
a) §−îc nhµ tr−êng t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh;
b) §−îc h−ëng mäi quyÒn lîi vÒ vËt chÊt, tinh thÇn vµ ®−îc ch¨m sãc, b¶o vÖ søc
khoÎ theo c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch quy ®Þnh ®èi víi nhµ gi¸o;
c) §−îc trùc tiÕp hoÆc th«ng qua c¸c tæ chøc tham gia qu¶n lý nhµ tr−êng;
d) §−îc h−ëng l−¬ng vµ phô cÊp (nÕu cã) khi ®−îc cö ®i häc ®Ó ®µo t¹o n©ng cao
tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô theo quy ®Þnh hiÖn hµnh;
®) §−îc hîp ®ång thØnh gi¶ng vµ nghiªn cøu khoa häc t¹i c¸c tr−êng vµ c¬ së gi¸o
dôc kh¸c nÕu ®−îc sù ®ång ý cña HiÖu tr−ëng vµ thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô quy
®Þnh t¹i §iÒu 31 cña §iÒu lÖ nµy;
e) §−îc b¶o vÖ nh©n phÈm, danh dù;
g) §−îc h−ëng c¸c quyÒn kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Gi¸o viªn chñ nhiÖm ngoµi c¸c quyÒn quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 cña §iÒu nµy, cßn cã
nh÷ng quyÒn sau ®©y:
a) §−îc dù c¸c giê häc, ho¹t ®éng gi¸o dôc kh¸c cña häc sinh líp m×nh;
b) §−îc dù c¸c cuéc häp cña Héi ®ång khen th−ëng vµ Héi ®ång kû luËt khi gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn häc sinh cña líp m×nh;
c) §−îc dù c¸c líp båi d−ìng, héi nghÞ chuyªn ®Ò vÒ c«ng t¸c chñ nhiÖm;
d) §−îc quyÒn cho phÐp c¸ nh©n häc sinh nghØ häc kh«ng qu¸ 3 ngµy;
®) §−îc gi¶m giê lªn líp hµng tuÇn theo quy ®Þnh khi lµm chñ nhiÖm líp.
3. Gi¸o viªn lµm c«ng t¸c §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, tæng phô tr¸ch
§éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh ®−îc h−ëng c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy
®Þnh hiÖn hµnh.
- Tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o cña gi¸o viªn (§iÒu 33.)
1. Tr×nh ®é chuÈn ®µo t¹o cña gi¸o viªn tr−êng trung häc ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
a) §èi víi gi¸o viªn tiÓu häc: cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp s− ph¹m;
b) §èi víi gi¸o viªn THCS: cã b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt
nghiÖp cao ®¼ng vµ chøng chØ nghiÖp vô s− ph¹m theo ®óng chuyªn ngµnh cña c¸c khoa,
tr−êng s− ph¹m;
c) §èi víi gi¸o viªn THPT: cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt
nghiÖp ®¹i häc vµ cã chøng chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m theo ®óng chuyªn ngµnh t¹i
c¸c khoa, tr−êng ®¹i häc s− ph¹m.
2. Gi¸o viªn ch−a ®¹t tr×nh ®é chuÈn quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy ®−îc nhµ
tr−êng, c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ®¹t tr×nh ®é chuÈn.
3. Gi¸o viªn cã tr×nh ®é trªn chuÈn ®−îc nhµ tr−êng, c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy t¸c dông cña m×nh trong gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc.

106 http://www.ebook.edu.vn
- Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö, trang phôc cña gi¸o viªn (§iÒu 34)
1. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö cña gi¸o viªn ph¶i mÉu mùc, cã t¸c dông gi¸o dôc ®èi
víi häc sinh.
2. Trang phôc cña gi¸o viªn ph¶i chØnh tÒ, phï hîp víi ho¹t ®éng s− ph¹m, theo quy
®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ trang phôc cña viªn chøc Nhµ n−íc.
- C¸c hµnh vi gi¸o viªn kh«ng ®−îc lµm (§iÒu 35)
1. Xóc ph¹m danh dù, nh©n phÈm, x©m ph¹m th©n thÓ cña häc sinh, ®ång nghiÖp,
ng−êi kh¸c.
2. Gian lËn trong kiÓm tra, thi cö, tuyÓn sinh; gian lËn trong ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc
tËp, rÌn luyÖn cña häc sinh.
3. Xuyªn t¹c néi dung gi¸o dôc.
4. Ðp buéc häc sinh häc thªm ®Ó thu tiÒn.
5. Hót thuèc; uèng r−îu, bia; nghe, tr¶ lêi b»ng ®iÖn tho¹i di ®éng khi ®ang d¹y häc,
khi ®ang tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ë nhµ tr−êng.
III. Häc sinh
- NhiÖm vô cña häc sinh (§iÒu 38)
1. KÝnh träng thÇy gi¸o, c« gi¸o, c¸n bé vµ nh©n viªn cña nhµ tr−êng; ®oµn kÕt
gióp ®ì lÉn nhau trong häc tËp, rÌn luyÖn; thùc hiÖn ®iÒu lÖ, néi quy nhµ tr−êng; chÊp
hµnh ph¸p luËt cña Nhµ n−íc;
2. Thùc hiÖn nhiÖm vô häc tËp, rÌn luyÖn theo ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch gi¸o dôc cña
nhµ tr−êng;
3. RÌn luyÖn th©n thÓ, gi÷ g×n vÖ sinh c¸ nh©n, gi÷ g×n vµ b¶o vÖ m«i tr−êng;
4. Tham gia c¸c ho¹t ®éng tËp thÓ cña tr−êng, cña líp, cña §éi ThiÕu niªn TiÒn
phong Hå ChÝ Minh, §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, gióp ®ì gia ®×nh vµ tham
gia c«ng t¸c x· héi.
5. Gi÷ g×n, b¶o vÖ tµi s¶n cña nhµ tr−êng, n¬i c«ng céng; gãp phÇn x©y dùng, b¶o vÖ
vµ ph¸t huy truyÒn thèng cña nhµ tr−êng.
- QuyÒn cña häc sinh (§iÒu 39)
1. §−îc b×nh ®¼ng trong viÖc h−ëng thô gi¸o dôc toµn diÖn, ®−îc b¶o ®¶m nh÷ng
®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, c¬ së vËt chÊt, vÖ sinh, an toµn ®Ó häc tËp ë líp vµ tù häc ë nhµ,
®−îc cung cÊp th«ng tin vÒ viÖc häc tËp cña m×nh, ®−îc sö dông trang thiÕt bÞ, ph−¬ng
tiÖn phôc vô c¸c ho¹t ®éng häc tËp, v¨n ho¸, thÓ thao, thÓ dôc cña nhµ tr−êng theo quy
®Þnh;
2. §−îc t«n träng vµ b¶o vÖ, ®−îc ®èi xö b×nh ®¼ng, d©n chñ, ®−îc quyÒn khiÕu
n¹i víi nhµ tr−êng vµ c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc vÒ nh÷ng quyÕt ®Þnh ®èi víi b¶n th©n
m×nh; ®−îc quyÒn chuyÓn tr−êng khi cã lý do chÝnh ®¸ng theo quy ®Þnh hiÖn hµnh; ®−îc
häc tr−íc tuæi, häc v−ît líp, häc ë tuæi cao h¬n tuæi quy ®Þnh nãi t¹i §iÒu 37 cña §iÒu lÖ
nµy;
3. §−îc tham gia c¸c ho¹t ®éng nh»m ph¸t triÓn n¨ng khiÕu vÒ c¸c m«n häc, thÓ
dôc, thÓ thao, nghÖ thuËt do nhµ tr−êng tæ chøc nÕu cã ®ñ ®iÒu kiÖn;
4. §−îc nhËn häc bæng hoÆc trî cÊp kh¸c theo quy ®Þnh ®èi víi nh÷ng häc sinh
®−îc h−ëng chÝnh s¸ch x· héi, nh÷ng häc sinh cã khã kh¨n vÒ ®êi sèng vµ nh÷ng häc
sinh cã n¨ng lùc ®Æc biÖt;
5. §−îc h−ëng c¸c quyÒn kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
- Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö, trang phôc cña häc sinh (§iÒu 40)
1. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö cña häc sinh trung häc ph¶i cã v¨n ho¸, phï hîp víi
®¹o ®øc vµ lèi sèng cña løa tuæi häc sinh trung häc.


107 http://www.ebook.edu.vn
2. Trang phôc cña häc sinh ph¶i s¹ch sÏ, gän gµng, thÝch hîp víi ®é tuæi, thuËn tiÖn
cho viÖc häc tËp vµ sinh ho¹t ë nhµ tr−êng.
3. Khi ®i häc, kh«ng ®−îc t« son, ®¸nh phÊn, s¬n mãng tay, mãng ch©n, nhuém tãc
®Ó trang ®iÓm.
Tuú ®iÒu kiÖn cña tõng tr−êng, HiÖu tr−ëng cã thÓ quyÕt ®Þnh ®Ó häc sinh mÆc ®ång
phôc mét sè buæi trong tuÇn nÕu ®−îc nhµ tr−êng vµ Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh cña
tr−êng ®ång ý.
- C¸c hµnh vi häc sinh kh«ng ®−îc lµm (§iÒu 41):
1. Xóc ph¹m nh©n phÈm, danh dù, x©m ph¹m th©n thÓ gi¸o viªn, c¸n bé, nh©n viªn
cña nhµ tr−êng, ng−êi kh¸c vµ häc sinh kh¸c;
2. Gian lËn trong häc tËp, kiÓm tra, thi cö, tuyÓn sinh;
3. §¸nh nhau, g©y rèi trËt tù, an ninh trong nhµ tr−êng vµ n¬i c«ng céng;
4. Lµm viÖc kh¸c; nghe, tr¶ lêi b»ng ®iÖn tho¹i di ®éng; hót thuèc, uèng r−îu, bia trong
giê häc, khi ®ang tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña nhµ tr−êng.
5. §¸nh b¹c; vËn chuyÓn, mang ®Õn tr−êng, tµng tr÷, sö dông ma tuý, hung khÝ, vò
khÝ, chÊt næ, chÊt ®éc; l−u hµnh, sö dông v¨n ho¸ phÈm ®éc h¹i, ®åi truþ; tham gia tÖ n¹n
x· héi.
IV. C¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc (§iÒu 26)
1. Ho¹t ®éng gi¸o dôc trªn líp ®−îc tiÕn hµnh th«ng qua viÖc d¹y häc c¸c m«n häc
b¾t buéc vµ tù chän trong ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña cÊp häc do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o ban hµnh.
2. Nhµ tr−êng phèi hîp víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n tham gia gi¸o dôc ngoµi nhµ tr−êng
thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoµi giê lªn líp. Ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoµi giê lªn líp
bao gåm c¸c ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vÒ khoa häc, v¨n häc, nghÖ thuËt, thÓ dôc thÓ thao, an
toµn giao th«ng, phßng chèng tÖ n¹n x· héi, gi¸o dôc giíi tÝnh, gi¸o dôc ph¸p luËt nh»m
ph¸t triÓn toµn diÖn vµ båi d−ìng n¨ng khiÕu; c¸c ho¹t ®éng vui ch¬i, tham quan, du lÞch,
giao l−u v¨n ho¸, gi¸o dôc m«i tr−êng; c¸c ho¹t ®éng x· héi, tõ thiÖn phï hîp víi ®Æc
®iÓm sinh lý løa tuæi häc sinh.
HÖ thèng hå s¬, sæ s¸ch vÒ ho¹t ®éng gi¸o dôc trong tr−êng (§iÒu 27)
HÖ thèng hå s¬, sæ s¸ch theo dâi ho¹t ®éng gi¸o dôc trong tr−êng gåm:
1. §èi víi nhµ tr−êng:
- Sæ ®¨ng bé,
- Sæ gäi tªn vµ ghi ®iÓm,
- Sæ ghi ®Çu bµi,
- Häc b¹ häc sinh,
- Sæ qu¶n lý cÊp ph¸t v¨n b»ng, chøng chØ,
- Sæ theo dâi phæ cËp gi¸o dôc,
- Sæ theo dâi häc sinh chuyÓn ®i, chuyÓn ®Õn,
- Sæ nghÞ quyÕt cña nhµ tr−êng vµ nghÞ quyÕt cña héi ®ång tr−êng,
- Hå s¬ thi ®ua cña nhµ tr−êng,
- Hå s¬ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ gi¸o viªn vµ nh©n viªn,
- Hå s¬ khen th−ëng, kû luËt häc sinh,
- Sæ qu¶n lý vµ hå s¬ l−u tr÷ c¸c v¨n b¶n, c«ng v¨n,
- Sæ qu¶n lý tµi s¶n,
- Sæ qu¶n lý tµi chÝnh,
- Hå s¬ qu¶n lý thiÕt bÞ d¹y häc vµ thùc hµnh thÝ nghiÖm,
- Hå s¬ qu¶n lý th− viÖn,
- Hå s¬ theo dâi søc khoÎ häc sinh.
2. §èi víi gi¸o viªn:
108 http://www.ebook.edu.vn
- Bµi so¹n,
- Sæ kÕ ho¹ch gi¶ng d¹y theo tuÇn,
- Sæ dù giê th¨m líp,
- Sæ chñ nhiÖm (®èi víi gi¸o viªn lµm c«ng t¸c chñ nhiÖm líp).

1.6. §iÒu lÖ Tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp
Ngµy 11/7/2000 Bé tr−ëng Bé GD&§T ®· kÝ QuyÕt ®Þnh sè 24/2000/Q§- BGD&
§T ban hµnh §iÒu lÖ tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp (§LTTHCN). §iÒu lÖ nµy gåm 7
ch−¬ng, 56 ®iÒu theo cÊu tróc ®· ®−îc quy ®Þnh ë §iÒu 52 LuËt Gi¸o dôc.
§iÒu 3 §LTTHCN nªu râ môc tiªu ®µo t¹o cña THCN, ë ®©y nhÊn m¹nh môc tiªu kiÕn
thøc, kü n¨ng, ý thøc kû luËt t¸c phong c«ng nghiÖp ®ãi víi ng−êi häc.
§iÒu 4 §LTTHCN chØ râ 15 nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp;
§iÒu 7 quy ®Þnh ph©n cÊp qu¶n lý ®èi víi tr−êng THCN;
§iÒu 11 §LTTHCN còng quy ®Þnh 9 nhiÖm vô vµ quúÒn h¹n cña hiÖu tr−ëng.
Chóng ta cã thÓ thÊy sù giao thoa cña §iÒu 4 vµ §iÒu 17 nµy vµ ®ã lµ ®iÒu hiÓn nhiªn v×
ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô nhµ tr−êng kh«ng ai kh¸c mµ
chÝnh lµ ng−êi hiÖu tr−ëng. Ng−êi hiÖu tr−ëng lµ ng−êi tæ chøc x©y dùng vµ quyÕt ®Þnh kÕ
ho¹ch ®µo t¹o vµ ph¸t triÓn nhµ tr−êng; ph¶i tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng ®Ó triÓn khai c¸c
c«ng viÖc cô thÓ vµ th«ng qua nã ®Ó qu¶n lý tËp thÓ s− ph¹m thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cña
tr−êng THCN ®· ®−îc quy ®Þnh trong §iÒu 4; Thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch chÕ ®é cña Nhµ
n−íc ®èi víi gi¸o viªn, nh©n viªn, häc sinh; tæ chøc thùc hiÖn Quy chÕ d©n chñ trong ho¹t
®éng cña nhµ tr−êng.
§iÒu 37 §LTTH còng quy ®Þnh hÖ thèng sæ s¸ch theo dâi ho¹t ®éng GD trong
tr−êng cÇn ph¶i cã lµ:
a. §èi víi nhµ tr−êng: Hå s¬ tuyÓn sinh; Sæ ®¨ng ký häc sinh; Hå s¬ tèt nghiÖp; Ch−¬ng
tr×nh c¸c m«n häc; Sæ lªn líp hµng ngµy; Sæ qu¶n lý cÊp ph¸t v¨n b»ng chøng chØ;
Ch−¬ng tr×nh c¸c m«n häc; KÕ ho¹ch ®µo t¹o; TiÕn ®é thùc hiÖn kÕ ho¹ch; KÕ ho¹ch GV;
Sæ NghÞ quyÕt cñanhµ tr−êng; Sæ khen th−ëng kû luËt; Sæ l−u tr÷ c¸c v¨n b¶n, c«ng v¨n;
Sæ qu¶n lý tµi s¶n, tµi chÝnh.
b. §èi víi gi¸o viªn: Gi¸o ¸n lý thuýªt; Gi¸o ¸n thùc hµnh; Sæ tay GV; LÞch gi¶ng d¹y.
CBQL cña nhµ tr−êng cÇn ph¶i n¾m ch¾c quyÒn vµ nghÜa vô cña GV. §iÒu 40, 41
§LTTHCN quy ®Þnh 5 quúÒn vµ 5 nhiÖm vô cña GV vµ nÕu lµ GV lµm c«ng t¸c chñ
nhiÖm ë c¸c ®iÒu naú cßn quy ®Þnh rÊt cô thÓ thªm mét sè quyÒn vµ nghÜa vô ë §iÒu 42.
§iÒu 46, 47, 48, 49 §LTTHCN quy ®Þnh râ nhiÖm vô vµ quyÒn cña häc sinh trung häc
chuyªn nghiÖp. §iÒu 43 quy ®Þnh c¸c kho¶n tµi chÝnh vµ quy ®Þnh qu¶n lý tµi chÝnh ë
tr−êng THCN.
1.7. §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc, §iÒu lÖ tr−êng Cao ®¼ng.
a. §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc
§iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc ®· ®−îc dù th¶o hµng chôc lÇn vµ ®· ®−îc c¸c tr−êng ®¹i häc
®ãng gãp nhiÒu ý kiÕn. Ngµy 30/ 7/ 2003, §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc míi ®−îc ban hµnh theo
QuyÕt ®Þnh sè 153/ 2003/Q§-TTg cña Thñ t−íng ChÝnh phñ, §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc còng
cã cÊu tróc chung theo §iÒu 52 cña LuËt Gi¸o dôc:
Ch−¬ng I. Nh÷ng quy ®Þnh chung
Ch−¬ng II. Ho¹t ®éng GD & §T
Ch−¬ng III. Ho¹t ®éng KH & c«ng nghÖ
Ch−¬ng IV. Nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi.
Ch−¬ng V. Quan hÖ quèc tÕ.


109 http://www.ebook.edu.vn
Ch−¬ngVI. Tæ chøc vµ nh©n sù.
Ch−¬ngVII. Gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn.
Ch−¬ng VIII. Ng−êi häc.
Ch−¬ng IX. Tµi s¶n vµ tµi chÝnh.
Ch−¬ng X. Thanh tra, kiÓm tra, khen th−ëng vµ xö lý vi ph¹m
§iÓm næi bËt cña §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc so víi §iÒu lÖ tr−êng häc cña c¸c bËc häc kh¸c ë
chç trong §iÒu lÖ cña tr−êng ®¹i häc x¸c ®Þnh râ quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm
cña c¸c tr−êng ®¹i häc.
b. §iÒu lÖ tr−êng Cao ®¼ng.
* + §iÒu lÖ tr−êng C§ (ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè 56/2003/QĐ-BGD&ĐT, ngµy 10 -
12 -2003) cña Bé tr−ëng Bé GD&§T víi cÊu tróc nh− sau:
Ch−¬ng I. Nh÷ng quy ®Þnh chung
Ch−¬ng II. Tæ chøc vµ nh©n sù.
Ch−¬ng III. Gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn.
Ch−¬ng IV. Ng−êi häc.
Ch−¬ng V. Tµi s¶n vµ tµi chÝnh.
Ch−¬ng VI. Quan hÖ gi÷a nhµ tr−êng vµ x· héi.
Ch−¬ng VII. Thanh tra, kiÓm tra vµ xö lý vi ph¹m
Gièng nh− quy ®Þnh cña §iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc, §iÒu lÖ tr−êng C§ còng ®−îc
x¸c ®Þnh râ quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm
. Ngµy 04/4/2001 ChÝnh phñ ®· ban hµnh QuyÕt ®Þnh vÒ m¹ng l−íi c¸c tr−êng ®¹i
häc trong giai ®o¹n 2000- 2010; ë QuyÕt ®Þnh nµy ChÝnh phñ ®· chØ râ trong m¹ng l−íi
tr−êng ®¹i häc cã c¸c ®¹i häc quèc gia, ®¹i häc ®a lÜnh vùc vïng; c¸c tr−êng ®¹i häc
chuyªn ngµnh; c¸c tr−êng ®¹i häc ®Þa ph−¬ng, céng ®ång. ë quyÕt ®Þnh nµy còng chØ râ
c¸c mèi quan hÖ gi÷a c¸c tr−êng ®¹i häc.
*/ §èi víi mäi CBQLGD- qu¶n lý nhµ tr−êng cÇn n¾m ch¾c QuyÕt ®Þnh sè
04/2000/Q§- BGD&§T ngµy 01/3/2000 cña Bé tr−ëng Bé GD&§T vÒ "Quy chÕ d©n chñ
trong ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng"; T¹i kho¶n 1, §iÒu 1 cña QuyÕt ®Þnh ®· chØ râ: Thùc
hiÖn d©n chñ trong nhµ tr−êng nh»m thùc hiÖn tèt nhÊt, cã hiÖu qu¶ nhÊt nh÷ng ®iÒu LuËt
Gi¸o dôc quy ®Þnh theo ph−¬ng ch©m " D©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm d©n kiÓm tra" trong
c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng th«ng qua h×nh thøc d©n chñ ®¹i diÖn, d©n chñ trùc tiÕp;
®¶m b¶o cho c«ng d©n ®−îc quyÒn gi¸m s¸t, kiÓm tra, ®ãng gãp ý kiÕn tham gia x©y
dùng sù nghiÖp GD thùc sù lµ cña d©n,do d©n vµ v× d©n. §Ó b¶o ®¶m d©n chñ §iÒu 4 cña
quyÕt ®Þnh nªu râ 10 tr¸ch nhiÖm cña hiÖu tr−ëng; §iÒu 5 chØ râ 5 vÊn ®Ò hiÖu tr−ëng
ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn cho CB- NV ®−îc bµn; ë §iÒu 7 cã quy ®Þnh 8 vÊn ®Ò CB- CC ®−îc
biÕt, tham gia ý kiÕn, gi¸m s¸t kiÓm tra.
CÇn ph¶i nhÊn m¹nh r»ng nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ lµ nguyªn t¾c rÊt quan
träng trong tæ chøc vµ ®iÒu hµnh cña bé m¸y nhµ n−íc cña n−íc céng hoµ x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam, v× vËy ®Ó b¶o ®¶m hµnh lang ph¸p lÝ ®ång thêi thùc hiÖn ®−îc d©n chñ ë
c¬ së ng−êi hiÖu tr−ëng nhµ tr−êng ph¶i biÕt gi¶i quyÕt tèt mèi quan hÖ gi÷a chÕ ®é thñ
tr−ëng vµ quy chÕ d©n chñ ë c¬ së trong tæ chøc ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng,
®ã lµ c¸ch tèt nhÊt ®Ó thùc hiÖn ph¸p chÕ XHCN trong QLGD.
1.8. VÒ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cã liªn quan:
§Ó n¾m ch¾c hµnh lang ph¸p lÝ vµ b¶o ®¶m ph¸p chÕ XHCN trong c¸c ho¹t ®éng
QLGD, ng−êi c¸n bé QLGD cÇn n¾m b¾t thªm mét sè vÊn ®Ò cña Ph¸p lÖnh CB CC ®·
cã hiÖu lùc tõ 03/9/1998 (®· s® n¨m 2000, 2003); bëi v× GV lµ mét CB CC nªn c¸c hµnh
vi còng ®−îc ®iÒu chØnh bëi ph¸p lÖnh nµy. Theo quy ®Þnh cña Bé luËt Lao ®éng, c«ng
chøc, viªn chøc nhµ n−íc, ng−êi gi÷ chøc vô ®−îc bÇu cö hoÆc bæ nhiÖm, ng−êi thuéc lùc

110 http://www.ebook.edu.vn
l−îng vò trang, c¸c tæ chøc chÝnh trÞ x· héi kh«ng thuéc ph¹m vi ¸p dông Bé luËt Lao
®éng mµ do c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c quy ®Þnh (nh− Ph¸p lÖnh CB CC, LuËt sÜ quan...).
Tuy nhiªn ë c¸c nhµ tr−êng cã thÓ cã c¸c ®èi t−îng lµm viÖc theo hîp ®ång, nh÷ng ®èi
t−îng nµy ®−îc ®iÒu chØnh bëi luËt lao ®éng. Qu¶n lý nhµ tr−êng kh«ng chØ qu¶n lý mçi
qu¸ tr×nh GD&§T diÔn ra ë ®©y mµ cßn ph¶i qu¶n lý ®Êt ®ai, tµi s¶n, tµi chÝnh... chÝnh v×
vËy ®Ó b¶o ®¶m ph¸p chÕ trong QLGD ng−êi c¸n bé QLGD cÇn cã ý thøc t×m hiÓu ph¸p
luËt vµ tèt nhÊt lµ ph¶i t¹o cho m×nh mét " Sæ tay " nh÷ng ®iÒu ph¸p luËt liªn quan ®Õn
c«ng viÖc qu¶n lý cña m×nh vµ th−êng xuyªn cËp nhËt nã.
* LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ em.
Ngµy 16- 8- 1991, Nhµ n−íc c«ng bè LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ em gåm n¨m
ch−¬ng, 26 ®iÒu. Trong Ch−¬ng 1 (tõ §iÒu 1- 4) x¸c ®Þnh môc ®Ých ®èi t−îng cña luËt
nµy vµ qui ®Þnh râ trÎ em tõ lät lßng cho ®Õn 16 tuæi lµ ®èi t−îng cña luËt nµy. Ch−¬ng 2
gåm 11 ®iÒu qui ®Þnh c¸c quyÒn cña trÎ em ®−îc ch¨m sãc nu«i d¹y vui ch¬i gi¶i trÝ vµ
®−îc quyÒn thõa kÕ. Nghiªm cÊm ng−êi lín ng−îc ®·i, ®¸nh ®Ëp, hµnh h¹, bãc lét... trÎ
em. T«n träng nh©n phÈm, danh dù cña trÎ (§iÒu 8- 9). Ch−¬ng 3 gåm 6 ®iÒu qui ®Þnh
tr¸ch nhiÖm gia ®×nh, nhµ tr−êng, ®oµn thÓ, x· héi b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn ch¨m sãc gi¸o
dôc trÎ. Ch−¬ng 4 gåm 2 ®iÒu qui ®Þnh khen th−ëng, xö ph¹t trong viÖc thùc hiÖn c¸c ®iÒu
kho¶n cña luËt. Ch−¬ng 5 gåm 2 ®iÒu qui ®Þnh vÒ viÖc xö lÝ c¸c v¨n b¶n cò cã liªn quan
vµ giao cho Héi ®ång bé tr−ëng(CP) qui ®Þnh chi tiÕt viÖc thi hµnh luËt.
MÆc dÇu trong LuËt Gi¸o dôc vµ ®iÒu lÖ c¸c nhµ tr−êng mÇm non, tiÓu häc, THCS,
®· qui ®Þnh quúÒn lîi vµ nghÜa vô cña häc sinh tuy nhiªn viÖc qu¸n triÖt cho GV, ®Æc biÖt
lµ GV ®ang GD, ch¨m sãc trÎ, viÖc nghiªn cøu LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc trÎ em
còng lµ mét ®iÒu cÇn thiÕt.
Ngoµi ra, ®Ó n¾m ch¾c hµnh lang ph¸p lÝ vµ b¶o ®¶m ph¸p chÕ XHCN trong c¸c
ho¹t ®éng QLGD, ng−êi c¸n bé QLGD cÇn n¾m b¾t thªm mét sè v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p
luËt cã liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc nh−:
- LuËt Tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n và ñy ban nh©n d©n (Ngày 10-12-2003). Trong luËt cã
c¸c ®iÒu 102, ®iÒu 114 quy ®Þnh vÒ nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña UBND trong viÖc qu¶n lý
lÜnh vùc GD&§T. C¸c ®iÒu 128, ®iÒu 128, ®iÒu 130 qui ®Þnh chung vÒ tæ chøc vµ ho¹t
®éng cña c¬ quan chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng.
- NghÞ ®Þnh sè 86/2002/N§-CP, ngµy 05/11/2002, qui ®Þnh chøc n¨ng nhiÖm vô vµ c¬
cÊu tæ chøc cña Bé, c¬ quan ngang Bé;
- NghÞ ®Þnh sè 85/2003/N§-CP, ngµy 18/7/2003, qui ®Þnh chøc n¨ng nhiÖm vô vµ c¬ cÊu
tæ chøc cña Bé GD&§T.
- Nghị định số 116/2003/NĐ-CP ngày 10 tháng 10 năm 2003 của Chính phủ về tuyển
dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công chức trong các đơn vị sự nghiệp của nhà nước.
- Nghị định số 71/2003/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ về phân cấp
quản lý biên chế hành chính, sự nghiệp nhà nước.
- Nghị định số 166/2004/NĐ-CP quy ®Þnh:”Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục
của Bé GD&§T, các Bộ, c¬ quan ngang Bé, UBND, c¸c c¬ quan chuyªn m«n thuéc
UBND.
. Th«ng t− liªn tÞch sè 21/2004/TTLT-BGD&§T-BNV cña Bé GD&§T vµ Bé Néi Vô,
ngµy 23/7/2004, quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña c¬ quan
chuyªn m«n (Së GD&§T vµ Phßng GD&§T) gióp UBND qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD&§T
ë ®Þa ph−¬ng.
- Ph¸p lÖnh C¸n bé, c«ng chøc ngµy 29 th¸ng 4 n¨m 2003;




111 http://www.ebook.edu.vn
- NghÞ ®Þnh sè: 35/2005/N§-CP, ngµy 17 th¸ng 3/ 2005; vÒ viÖc xö lý kû luËt c¸n bé,
c«ng chøc
- Nghị định sè 43/2006/NĐ-CP, ngày 25 tháng 4 năm 2006 quy định quyền tự chủ, tự
chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với
các đơn vị sự nghiệp công lập;
- Nghị định sè 75/2006/NĐ-CP, ngày 02 tháng 8 năm 2006;
Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục 2005…


II. Tiªu chuÈn chung c¸c ng¹ch c«ng chøc
Chuyªn ngμnh gD - §T
(Q§ 202 /1994/TCCP-VC( ban hµnh ngµy 08/6/1994 cña Bé tr−ëng, Tr−ëng ban
TCCB CP)
I- Gi¸o viªn mÇm non
1- Chøc tr¸ch;
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n trùc tiÕp ch¨n sãc, nu«i d÷¬ng vµ gi¸o dôc trÎ tõ 3
th¸ng ®Õn 72 th¸ng tuæi t¹i tr−êng líp c«ng lËp.
*NhiÖm vô cô thÓ:
- ChÞu tr¸ch nhiÖm quan lý sè l−îng ch¸u trong nhãm, líp ®−îc ph©n c«ng chÞu tr¸ch
nhiÖm.
- Thùc hiÖn nghiªm chØnh néi quy, quy chÕ cña nhµ trÎ, tr−êng mÉu gi¸o,thùc hiÖn ®Çy
®ñ tr−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch gi¸o dôc do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh phï hîp víi ®iÒu
kiÖn cña tõng nhµ trÎ, tr−êng mÉu gi¸o.
- Lµm ®å ch¬i, ®å dïng d¹y häc, b¶o qu¶n vµ sö dông mäi tµi s¶n ®−îc giao.
- Tuyªn truyÒn kiÕn thøc ch¨m sãc, nu«i d−ìng vµ gi¸o dôc ch¸u theo ph−¬ng ph¸p
khoa häc cho cha mÑ ch¸u vµ phèi hîp chÆt chÏ víi cha mÑ ch¸u ®Î thèng nhÊt trong viÖc
ch¨m sãc nu«i d−ìng vµ gi¸o dôc ch¸u ë gia ®×nh.
- Hoµn thµnh c¸c tr−¬ng tr×nh båi d−ìng. Cã ý thøc tù häc, tù båi d−ìng ®Ó rÌn luyÖn
®¹o ®øc, n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô.
2- HiÓu biÕt
- N¾m ®−îc chñ tr−¬ng, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh
vÒ c«ng t¸c nu«i d−ìng, ch¨m sãc vµ gi¸o dôc ch¸u.
- N¾m v÷ng môc tiªu, kÕ ho¹ch, ch−¬ng tr×nh… c¸c quy chÕ, néi quy vµ c¸c quy ®Þnh
kh¸c nhau cña ngµnh häc mÇm non.
- N¾m ®−îc kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ t©m lý, sinh lý vµ ph−¬ng ph¸p nu«i d−ìng, ch¨m sãc vµ
gi¸o dôc trÎ tõ 3 ®Õn 72 th¸ng tuæi, ®Æc biÖt ë nhãm, líp ®−îc ph©n c«ng phô tr¸ch.
- BiÕt qu¶n lý sö dông vµ b¶o qu¶n tµi s¶n, c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ cña nhãm, líp vµ cña
nhµ tr−êng.
- BiÕt phèi hîp víi cha mÑ c¸c ch¸u trong c«ng t¸c ch¨m sãc, nu«i d−ìng vµ gi¸o dôc trÎ.
3- Yªu cÇu tr×nh ®é
Tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng vµ qua ®µo t¹o nghiÖp vô tõ 6 ®Õn 12 th¸ng hoÆc tèt
nghiÖp trung häc s− ph¹m mÇm non trë lªn.
II- Gi¸o viªn tiÓu häc
1. Chøc tr¸ch:
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n trùc tiÕp gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh ë tr−êng tiÓu
häc c«ng lËp.

112 http://www.ebook.edu.vn
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y c¸c m«n häc theo môc tiªu, kÕ ho¹ch ®µo t¹o bËc häc vµ ch−¬ng tr×nh cña líp
®−îc ph©n c«ng. Thùc hiÖn ®Çy ®ñ chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c ho¹t
®éng gi¸o dôc.
- Thùc hiÖn ®Çy ®ñ, nghiªm tóc quy chÕ, chÕ ®é, néi quy vµ c¸c quy ®Þnh kh¸c cña ngµnh
gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nh−: so¹n bµi, gi¶ng d¹y, chÊm bµi, ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i häc sinh…
- Tæ chøc, phèi hîp víi phô huynh häc sinh ®Ó gi¸o dôc, rÌn luyÖn thãi quen ®¹o ®øc, ý
thøc lao ®éng, nÒn nÕp häc tËp… cho häc sinh.
- Phèi hîp ®−îc víi c¸c ®oµn thÓ tèt chøc c¸c ho¹t ®éng ngoµi giê nh− v¨n nghÖ, thÓ
thao, tham quan, vui ch¬i tËp thÓ ®Ó gãp phÇn gi¸o dôc häc sinh.
- Hoµn thµnh ®Çy ®ñ vµ b¶o ®¶m yªu cÇu c¸c ch−¬ng tr×nh båi d−ìng gi¸o viªn do Bé
Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh. Tù häc, tù båi d−ìng ®Ó rÌn luyÖn ®¹o ®øc, n©ng cao tr×nh
®é chuyªn m«n vµ nghiÖp vô. Sinh ho¹t chuyªn m«n ®Çy ®ñ.
- Tham gia mét sè c«ng t¸c x· héi gãp phÇn tuyªn truyÒn thóc ®Èy thùc hiÖn c¸c chÝnh
s¸ch cña Nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc xãa mï ch÷, phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®èi víi ®Þa ph−-
¬ng.
2. HiÓu biÕt
- N¾m ®−îc môc tiªu bËc häc, n¾m b¾t kÞp thêi ®−êng lèi chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ
c¸c quy ®Þnh cña ngµnh vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bËc tiÓu häc.
- N¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n c¸c m«n häc, nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ t©m lý vµ sinh lý
løa tuæi, ph−¬ng ph¸p nhËn thøc cña häc sinh tiÓu häc.
- N¾m ®−îc chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ tæ chøc c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ®µo t¹o ë bËc tiÓu
häc.
- BiÕt c¸ch phèi hîp víi phô huynh häc sinh ®Ó ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c kÕt qu¶ tu d−ìng, häc
tËp cña häc sinh, phèi hîp gi¸o dôc gi÷a nhµ tr−êng vµ gia ®×nh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶
gi¸o dôc ®µo t¹o.
3. Yªu cÇu tr×nh ®é: Tèt nghiÖp trung häc s− ph¹m trë lªn.
III- Gi¸o viªn trung häc c¬ së( cÊp 2)
1. Chøc tr¸ch;
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n chuyªn tr¸ch gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh ë tr−êng
trung häc c¬ së cÊp 2 c«ng lËp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y c¸c m«n häc theo môc tiªu, néi dung ch−¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch ®µo t¹o cÊp
häc do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
- Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quy chÕ chuyªn m«n nh−: so¹n bµi, gi¶ng d¹y, chÊm bµi, ®¸nh
gi¸ xÕp lo¹i häc sinh vµ c¸c chÕ ®é, néi quy, c¸c quy ®Þnh kh¸c cña ngµnh.
- Hoµn thµnh ®Çy ®ñ c¸c ch¬ng tr×nh, néi dung båi d−ìng, sinh ho¹t chuyªn m«n, c¸c héi
th¶o chuyªn ®Ò m«n häc, cÊp häc, nghiÖp vô.
- §¶m nhiÖm c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc (chñ nhiÖm, lao ®éng h−íng nghiÖp, v¨n nghÖ, thÓ
dôc thÓ thao) theo ch−¬ng tr×nh quy ®Þnh vµ ph©n c«ng cña HÞªu tr−ëng
- Nªu cao ®¹o ®øc, phÈm chÊt cña ng−êi gi¸o viªn, g−¬ng mÉu tham gia c«ng t¸c ®oµn
thÓ, x· héi trong vµ ngoµi tr−êng, phèi hîp víi c¸c gi¸o viªn liªn quan ®Ó x©y dùng tËp
thÓ s− ph¹m trong nhµ tr−êng vµ gi¸o dôc häc sinh.
2. HiÓu biÕt
- N¾m b¾t kÞp thêi c¸c quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c
quy ®Þnh cña ngµnh vÒ c¸c c«ng t¸c gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
- N¾m ®ù¬c môc tiªu bËc häc.

113 http://www.ebook.edu.vn
- N¾m ®−îc kiÕn thøc c¬ b¶n, lý luËn d¹y häc vµ ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y c¸c Bé m«n mµ
gi¸o viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y.
- N¾m ®−îc t©m sinh lý løa tuæi, t×nh h×nh häc tËp bé m«n vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña
häc sinh mµ gi¸o viªn phô tr¸ch.
- HiÓu biÕt vµ tiÕn hµnh ®−îc mét sè ho¹t ®éng gi¸o dôc trong vµ ngoµi nhµ tr−êng.
3. Yªu cÇu tr×nh ®é
Tèt nghiÖp cao ®¼ng s− ph¹m trë lªn, nÕu tèt nghiÖp tr−êng cao ®¼ng( hoÆc ®¹i häc
kh¸c) vÒ mét chuyªn ngµnh cã gi¶ng d¹y trong ch¬ng tr×nh trêng trung häc c¬ së cÊp 2
th× ph¶i hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m theo néi dung ch−¬ng
tr×nh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
IV - Gi¸o viªn cao cÊp trung häc c¬ së( cÊp 2)
1. Chøc tr¸ch:
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n cao nhÊt cña bËc häc, chuyªn tr¸ch gi¶ng d¹y vµ gi¸o
dôc ë bËc trung häc c¬ së cÊp 2 c«ng lËp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Thùc hiÖn tèt c«ng t¸c gi¶ng d¹y c¸c m«n häc ®−îc ph©n c«ng vµ trùc tiÕp gi¶ng d¹y,
gi¸o dôc häc sinh ë c¸c líp ®Æc bÞªt, líp chän, líp chuyªn ®¹t hiÖu qu¶ cao.
- Chñ tr× ra thi tuyÓn chän häc sinh giái bé m«n, kiÓm tra chÊt l−îng bé m«n cÊp huyÖn.
Ph¸t hiÖn vµ båid−ìng häc sinh giái bé m«n cho c¸c líp chän, líp chuyªn.
- Chñ tr× ®−îc viÖc säan th¶o c¸c chuyªn ®Ò cña m«n häc ®Ó båi d−ìng cho gi¸o viªn bé
m«n cña cÊp häc nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¶ng d¹y, gi¸o dôc häc sinh trong nhµ tr−-
êng.
- Chñ tr× ®−îc viÖc tæng kÕt, so¹n th¶o ®−îc c¸c chuyªn ®Ò s− ph¹m, t©m sinh lý häc
sinh, tham gia gi¸o dôc häc sinh c¸ biÖt, tham gia båi d−ìng th−êng xuyªn gi¸o viªn
trong quËn, huyÖn. Lµm gi¸o viªn chñ nhiÖm c¸c líp ®Æc biÖt cã kÕt qu¶.
- Tham gia kiÓm tra, thanh tra gi¶ng d¹y vµ c¸c mÆt c«ng t¸c gi¸o dôc c¸c líp trong cÊp
häc( khi ®−îc ph©n c«ng).
- Chñ tr× x©y dùng vµ thùc hiÖn ®−îc viÖc qu¶n lý phßng thÝ nghiÖm, v−ên thÝ nghiÖm
theo m«n häc m×nh phô tr¸ch.
- Chñ tr× h−íng dÉn, kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ thùc tËp s− ph¹m cña sinh viªn.
- Lµm gi¸o viªn chñ nhiÖm líp trong líp häc theo ph©n c«ng cña HiÖu trëng.
- Lµ thµnh viªn Héi ®ång chÊm thi ®Ó xÐt chän gi¸o viªn giái bé m«n (theo yªu cÇu).
2. HiÓu biÕt
- N¾m v÷ng môc tiªu cÊp häc. N¾m b¾t kÞp thêi c¸c quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi,
chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- HiÓu biÕt s©u s¾c kiÕn thøc c¬ b¶n c¸c m«n häc ®−îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y, cã kü n¨ng
tèt trong gi¶ng d¹y bé m«n. Cã ph−¬ng ph¸p tèt trong tæ chøc gi¸o dôc tËp thÓ häc sinh
trung häc c¬ së cÊp 2 hoÆc c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc.
- N¾m ch¾c t©m sinh lý løa tuæi vµ t×nh h×nh häc tËp, sinh ho¹t, ®¹o ®øc…cña häc sinh ®Ó
cã biÖn ph¸p phï hîp nh»m gi¶ng d¹y, gi¸o dôc cã kÕt qu¶.
- BiÕt phèi hîp c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi nhµ tr−êng ®Ó phôc vô cho c«ng t¸c
gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh cã hiÖu qu¶ cao.
3. Yªu cÇu vÒ tr×nh ®é.
- Tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m (nÕu tèt nghiÖp tr−êng ®¹i häc kh¸c vÒ mét chuyªn ngµnh
cã gi¶ng d¹y trong ch−¬ng tr×nh tr−êng trung häc c¬ së cÊp 2 th× ph¶i qua ®µo t¹o líp båi
d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m theo néi dung ch−¬ng tr×nh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o).
- Cã chøng chØ B ngo¹i ng÷. Gi¸o viªn ngo¹i ng÷ ph¶i cã chøng chØ C ngo¹i ng÷.
- Cã th©m niªn ë ng¹ch gi¸o viªn tèi thiÓu lµ 9 n¨m.
114 http://www.ebook.edu.vn
- Cã c¸c chuyªn ®Ò thuéc c«ng tr×nh c¶i tiÕn chuyªn m«n vµ gi¸o dôc häc sinh cã chÊt
l−îng cao ®−îc cÊp tØnh c«ng nhËn. §· ®−îc c«ng nhËn lµ gi¸o viªn giái cÊp huyÖn, quËn
trë lªn.
V - Gi¸o viªn phæ th«ng trung häc cÊp 3
1. Chøc tr¸ch
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n, chuyªn tr¸ch gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc ë tr−êng phæ th«ng
trung häc cÊp 3 c«ng lËp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y m«n häc theo môc tiªu, néi dung ch−¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña bËc
häc do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
- Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quy chÕ chuyªn m«n, so¹n bµi, gi¶ng bµi, phô ®¹o, coi thi, chÊm
thi, ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i häc sinh, c¸c chÕ ®é néi quy…vµ c¸c quy ®Þnh kh¸c cña Bé Gi¸o
dôc vµ §µo t¹o
- Hoµn thµnh ®Çy ®ñ c¸c ch−¬ng tr×nh, néi dung båi d−ìng, sinh ho¹t chuyªn m«n, c¸c
héi th¶o, chuyªn ®Ò,…vµ tù båi d−ìng ®Ó n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô.
- §¶m nhËn c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc (chñ nhiÖm, lao ®éng h−íng nghiÖp, v¨n nghÖ, thÓ
dôc thÓ thao, luyÖn tËp qu©n sù vµ c¸c ho¹t ®éng ngo¹i khãa kh¸c)theo néi dung ch−¬ng
tr×nh vµ ph©n c«ng cña HiÖu tr−ëng.
- RÌn luyÖn ®¹o ®øc, phÈm chÊt cña ng−êi gi¸o viªn, g−¬ng mÉu tham gia c«ng t¸c x·
héi, ®oµn thÓ trong vµ ngoµi nhµ tr−êng, phèi hîp víi c¸c gi¸o viªn liªn quan ®Ó x©y dùng
tËp thÓ s− ph¹m.
2. HiÓu biÕt
- N¾m ®−îc môc tiªu cÊp häc, n¾m b¾t kÞp thêi c¸c quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi,
chÝnh s¸ch cña nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh vÒ c«ng t¸c gi¸o dôc ®µo t¹o.
- N¾m ®−îc kiÕn thøc c¬ b¶n, lý luËn d¹y häc, ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y bé m«n mµ gi¸o
viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y.
- N¾m ®−îc t©m sinh løa tuæi, t×nh h×nh häc tËp bé m«n vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña
häc sinh mµ gi¸o viªn phô tr¸ch.
- HiÓu biÕt vÒ tiÕn hµnh ®−îc mét sè ho¹t ®éng gi¸o dôc.
3. Yªu cÇu tr×nh ®é
- Tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m trë lªn; nÕu tèt nghiÖp tr−êng ®¹i häc kh¸c vÒ mét chuyªn
ngµnh cã gi¶ng d¹y trong ch−¬ng tr×nh phæ th«ng trung häc cÊp 3 th× ph¶i qua båi d−ìng
nghiÖp vô s− ph¹m theo néi dung ch−¬ng tr×nh cña Bé gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- Cã chøng chØ A ngo¹i ng÷. Gi¸o viªn ngo¹i ng÷ ph¶i cã ch÷ng chØ B cña mét ngo¹i ng÷
kh¸c.
VI- Gi¸o viªn cao cÊp phæ th«ng trung häc cÊp 3
1. Chøc tr¸ch
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n cao nhÊt cña bËc häc, chuyªn tr¸ch gi¶ng d¹y vµ gi¸o
dôc trong tr−êng trung häc phæ th«ng cÊp 3 c«ng lËp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Thùc hiÖn tèt c«ng t¸c gi¶ng d¹y c¸c m«n häc ®−îc ph©n c«ng vµ trùc tiÕp gi¶ng d¹y
®−îc ë c¸c líp dÆc biÖt, líp chän, líp chuyªn...
- Chñ tr× ra ®Ò thi tuyÓn chän häc sinh giái bé m«n, kiÓm tra chÊt l−îng bé m«n cña
tr−êng trë lªn, ph¸t hiÖn, gi¶ng d¹y vµ båi d−ìng cã kÕt qu¶ häc sinh giái bé m«n cho c¸c
líp chän, líp chuyªn...
- Chñ tr× tæ chøc vµ so¹n th¶o ®−îc c¸c chuyªn ®Ò cña m«n häc ®Ó båi d−ìng cho gi¸o
viªn bé m«n cña bËc häc nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¶ng d¹y hoÆc gi¸o dôc.
- Chñ tr× h−íng dÉn, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp s− ph¹m cu¶ sinh viªn.
115 http://www.ebook.edu.vn
- Lµm gi¸o viªn chñ nhiÖm líp trong c¸p häc theo sù ph©n c«ng cña HiÖu tr−ëng.
- Chñ tr× x©y dùng vµ hoµn thiÖn m« h×nh häc cô, phôc vô cho c«ng t¸c gi¶ng d¹y.
- Chñ tr× ®−îc viÖc tæng kÕt ®¸nh gi¸ rót kinh nghiÖm nghiÖp vô gi¶ng d¹y bé m«n, so¹n
th¶o c¸c chuyªn ®Ò s− ph¹m, t©m sinh lý häc. Tham gia gi¸o dôc häc sinh c¸ biÖt. Tham
gia båi d−ìng th−êng xuyªn gi¸o viªn cÊp tØnh vµ thµnh phè.
- Tham gia kiÓm tra, thanh tra gi¶ng d¹y vµ c¸c mÆt c«ng t¸c gi¸o dôc ë c¸c tr−êng cña
bËc häc (khi cã yªu cÇu).
- Lµ thµnh viªn Héi ®ång chÊm thi ®Ó xÐt chän gi¸o viªn giái bé m«n (khi cã yªu cÇu).
2. HiÓu biÕt
- N¾m v÷ng môc tiªu bËc häc. N¾m b¾t kÞp thêi nh÷ng quan ®iÓm, chñ ch−¬ng, ®−êng
lèi, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh gi¸o dôc vµ ®µo t¹o.
- HiÓu biÕt s©u s¾c kiÕn thøc c¬ b¶n bé m«n vµ c¸c m«n häc cã liªn quan, cã kü n¨ng
thµnh th¹o trong gi¶ng d¹y bé m«n, cã ph−¬ng ph¸p tèt trong tæ chøc gi¸o dôc mét tËp
thÓ häc sinh phæ th«ng trung häc cÊp 3 hoÆc ho¹t ®éng gi¸o dôc cã kÕt qu¶.
- N¾m ch¾c t©m sinh lý løa tuæi cña t×nh h×nh häc tËp cña häc sinh ®Ó cã biÖn ph¸p phï
hîp nh»m gi¶ng d¹y, gi¸o dôc cã kÕt qu¶.
- Phèi hîp cã kÕt qu¶ c¸c lùc l−îng gi¸o dôc trong vµ ngoµi nhµ tr−êng ®Ó gi¶ng d¹y vµ
gi¸o dôc.
3. Yªu cÇu tr×nh ®é
- Cã chøng chØ båi d−ìng sau ®¹i häc vÒ m«n trùc tiÕp gi¶ng d¹y.
- Cã chøng chØ C ngo¹i ng÷. Gi¸o viªn ngo¹i ng÷ ph¶i cã chøng chØ C ngo¹i ng÷ thø 2.
- Cã th©m liªn ë ng¹ch gi¸o viªn tèi thiÓu lµ 9 n¨m.
- Cã c¸c c«ng tr×nh s¸ng t¹o thuéc chuyªn ®Ò c¶i tiÕn chuyªn m«n vµ gi¸o dôc ®−îc cÊp
tØnh, thµnh phè c«ng nhËn. §· ®−îc c«ng nhËn lµ gi¸o viªn giái cÊp tØnh, thµnh phè trë
lªn.
- Cã chøng chØ lý luËn M¸c Lªnin theo ch−¬ng tr×nh båi d−ìng cho c«ng chøc sau ®¹i
häc.
VII. Gi¸o viªn trung häc chuyªn nghiÖp.
1. Chøc tr¸ch.
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n ®¶m nhiÖm c«ng viÖc gi¶ng d¹y lý thuyÕt vµ thùc hµnh
trong tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y mét m«n häc (c¶ lý thuyÕt vµ thùc hµnh) trong kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña tr−êng
trung häc chuyªn nghiÖp ®¹t yªu cÇu vÒ tÝnh t− t−ëng, tÝnh khoa häc vµ tÝnh ph−¬ng ph¸p.
- ChuÈn bÞ gi¶ng d¹y vµ gi¶ng d¹y m«n häc m×nh phôc tr¸ch theo yªu cÇu cña kÕ ho¹ch
®Ço t¹o, ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa quy ®Þnh.
- So¹n bµi gi¶ng, bµi h−íng dÉn thùc hµnh vµ c¸c tµi liÖu kh¸c phôc vô gi¶ng d¹y cho
m«n häc.
- Sö dông cã hiÖu qu¶ vµ an toµn c¸c trang thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y häc cã liªn quan dÕn
m«n häc, gãp phÇn x©y dùng vµ bæ sung c¸c trang thiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc ®ã.
- Thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng båi d−ìng vµ tù båi d−ìng theo quy ®Þnh, dù giê, trao ®æi kinh
nghiÖm gi¶ng d¹y vµ h−íng dÉn häc tËp ®èi víi m«n häc. Tham dù c¸c sinh ho¹t chuyªn
m«n, nghiÖp vô kh¸c trong tæ bé m«n.
- Qu¶n lý chÊt l−îng vµ kû luËt häc tËp cña c¸c ®èi t−îng häc sinh ®−îc ph©n c«ng phô
tr¸ch; gãp phÇn gi¸o dôc, x©y dùng nh©n c¸ch häc sinh.
- Tham gia nghiªn cøu, thùc hiÖn khoa häc kü thuËt vµ lao ®éng s¶n xuÊt trong ph¹m vi
c¸c ®Ò tµi cã néi dung liªn quan ®Õn m«n häc ®−îc ph©n c«ng. Tham gia gióp ®ì c¸c
nhãm s¸ng t¹o khoa häc kü thuËt trong häc sinh.
116 http://www.ebook.edu.vn
2. HiÓu biÕt.
- N¾m v÷ng ®−êng lèi chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh
vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o trung häc chuyªn nghiÖp.
- Qu¸n triÖt môc tiªu ®µo t¹o, kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña ngµnh häc cã liªn quan.
- Cã nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n vÒ thùc tÕ s¶n xuÊt, lao ®éng cña ngµnh nghÒ ®−îc ph©n
c«ng gi¶ng d¹y.
- Cã nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ t©m lý häc løa tuæi, gi¸o dôc häc vµ lý luËn d¹y häc. BiÕt
chän h×nh thøc, ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y phï hîp víi m«n häc vµ ®èi t−îng häc sinh do
m×nh phô tr¸ch.
- BiÕt c¸ch tæ chøc vµ qu¶n lý häc sinh ®èi víi m«n häc ®−îc ph©n c«ng.
3. Yªu cÇu vÒ tr×nh ®é.
- Tèt nghiÖp ®¹i häc vÒ ngµnh nghÒ phï hîp víi m«n häc ®−îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y.
- Cã chøng chØ s− ph¹m bËc I theo ch−¬ng tr×nh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh
(trõ gi¸o viªn ®· tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m kü thuËt).
- Cã chøng chØ tr×nh ®é A vÒ ngo¹i ng÷ th«ng dông (nÕu tèt nghiÖp ®¹i häc ë n−íc ngoµi
th× ph¶i cã tr×nh ®é A cña ngo¹i ng÷ kh¸c.
VIII. Gi¸o viªn cao cÊp trung häc chuyªn nghiÖp.
1. Chøc tr¸ch.
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n cao nhÊt cña tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp, chñ tr× tæ
chøc vµ thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô thuéc lÜnh vùc c«ng t¸c gi¶ng d¹y lý thuyÕt vµ thùc hµnh
theo m«n häc ®−îc ph©n c«ng trong tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y thµnh th¹o 2 m«n häc (lý thuyÕt vµ thùc hµnh) trong kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña
tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp ®¹t tr×nh ®é cao vÒ tÝnh t− t−ëng, tÝnh khoa häc vµ tÝnh
ph−¬ng ph¸p.
- Chñ tr× tæ chøc vµ biªn so¹n ®−îc c¸c tµi liÖu gi¶ng d¹y, tham gia tham kh¶o cho m«n
häc.
- Chñ tr× ®−îc viÖc biªn so¹n söa ®æi s¸ch gi¸o khoa cho c¸c m«n häc cña ngµnh häc.
- Tham gia xÐt tuyÓn, ®¸nh gi¸ c¸c tµi liÖu gi¶ng d¹y thuéc ph¹m vi chuyªn m«n cña
m×nh.
- Chñ tr× tæ chøc h−íng dÉn thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng chuyªn m«n nhiÖm vô trong tr−êng;
S¬, tæng kÕt kinh nghiÖm gi¶ng d¹y, häc tËp, ¸p dông vµ h−íng dÉn c¸c h×nh thøc,
ph−¬ng ph¸p vµ ph−¬ng tiÖn d¹y häc tiªn tiÕn cã hiÖu qu¶. Hoµn thiÖn néi dung, ch−¬ng
tr×nh c¸c m«n häc ®−îc ph©n c«ng. Chñ tr× c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu, c¶i tiÕn môc tiªu,
kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña ngµnh häc cã liªn quan theo kÕ ho¹ch cña cÊp trªn.
- ChØ ®¹o tæ chøc qu¶n lý gi¸o dôc ®èi víi c¸c tËp thÓ häc sinh häc trung häc chuyªn
nghiÖp. Tham gia qu¶n lý ®µo t¹o c¸c cÊp tõ tæ bé m«n trë lªn (khi cã yªu cÇu).
- Chñ tr× tæ chøc vµ thùc hiÖn ®−îc c«ng t¸c nghiªn cøu, thùc nghiÖm khoa häc kü thuËt
vµ khoa häc s¶n xuÊt trong nhµ tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp.
- Chñ tr× tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c båi d−ìng chuyªn m«n nghiÖp vô cho ®éi ngò gi¸o
viªn thùc hiÖn.
2. HiÓu biÕt.
- N¾m v÷ng vµ vËn dông ®−êng lèi, chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy
®Þnh cña ngµnh vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o trung häc chuyªn nghiÖp.
- Qu¸n triÖt môc tiªu ®µo t¹o, kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña c¸c ngµnh nghÒ vµ ch−¬ng tr×nh c¸c
m«n häc ®−îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y.
- N¾m v÷ng t×nh h×nh thùc tÕ s¶n xuÊt, lao ®éng cïng c¸c su thÕ ph¸t triÓn, tiÕn bé khoa
häc kü thuËt thuéc lÜnh vùc chuyªn m«n cña m×nh phô tr¸ch.
117 http://www.ebook.edu.vn
- N¾m v÷ng kiÕn thøc vÒ t©m lý häc, gi¸o dôc vµ lý luËn d¹y häc. VËn dông c¸c h×nh
thøc, ph−¬ng ph¸p vµ ph−¬ng tiÖn gi¶ng d¹y tiªn tiÕn cã hiÖu qu¶ trong c«ng t¸c ®µo t¹o.
gi¸o dôc häc sinh trung häc chuyªn nghiÖp.
3. Yªu cÇu vÒ tr×nh ®é.
- Cã chøng chØ ®µo t¹o båi d−ìng sau ®¹i häc vÒ m«n häc hoÆc ngµnh häc ®−îc ph©n
c«ng.
- Cã chøng chØ s− ph¹m bËc II theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- Cã chøng chØ lý luËn M¸c - Lªnin theo ch−¬ng tr×nh båi d−ìng cho c¸n bé sau ®¹i häc.
- Cã chøng chØ tr×nh ®é C vÒ m«n ngo¹i ng÷ th«ng dông.
- Lµm tèt chøc tr¸ch gi¸o viªn trung häc chuyªn nghiÖp Ýt nhÊt 9 n¨m.
- Cã nh÷ng c«ng tr×nh khoa häc s¸ng t¹o vÒ c¶i tiÕn gi¶ng d¹y cña ngµnh häc ¸p dông cã
hiÖu qu¶ lµ ®−îc Héi ®ång khoa häc cña ngµnh häc thõa nhËn.
IX. Gi¸o viªn d¹y nghÒ.
1. Chøc tr¸ch.
Lµ c«ng chøc chuyªn m«n ®¶m nhiÖm viÖc gi¶ng d¹y lý thuyÕt kü thuËt vµ thùc
hµnh trong tr−êng d¹y nghÒ.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- TiÕn hµnh gi¶ng d¹y m«n häc ®−îc ph©n c«ng ®¹t c¸c yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng
ph¸p.
- Th«ng qua qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y m«n häc, tiÕn hµnh gi¸o dôc x©y dùng phÈm chÊt ®¹o
®øc, nghÒ nghiÖp cho häc sinh.
- Sö dông cã hiÖu qu¶ vµ an toµn c¸c trang thiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc cã liªn quan ®Õn
m«n häc ®−îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y. Gãp phÇn x©y dùng c¸c trang thiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y
häc, x©y dùng phßng häc chuyªn m«n cho m«n häc cña m×nh.
- Qu¶n lý chÊt l−îng häc tËp vµ chñ tr× c¸c ho¹t ®éng thùc hµnh nghÒ, s¶n xuÊt trong
ph¹m vi mét líp häc sinh ®−îc ph©n c«ng chÞu tr¸ch. Lµm gi¸o viªn chñ nhiÖm.
- Tham gia c¸c ho¹t ®éng båi d−ìng vµ thùc hiÖn båi d−ìng ®Ó n©ng cao tr×nh ®é.
- Tham gia nghiªn cøu thùc nghiÖm khoa häc ®Ò tµi cÊp nhµ tr−êng víi n«i dung liªn
quan ®Õn m«n häc ®−îc ph©n c«ng d¹y d−íi sù h−íng dÉn cña gi¸o viªn cao cÊp.
2. HiÓu biÕt:
- N¾m v÷ng ®−êng lèi, chÝnh s¸ch, chñ tr−¬ng cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy ®Þnh cña ngµnh
vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o nghÒ.
- Qu¸n triÖt môc tiªu ®µo t¹o vµ néi dung ch−¬ng tr×nh cña m«n häc ®−îc ph©n c«ng
gi¶ng d¹y.
- Cã kiÕn thøc kü thuËt d¹y nghÒ vµ biÕt tæ chøc lao ®éng khoa häc cña nghÒ ®ã.
- BiÕt sö dông c¸c tµi liªu, t− liÖu, th«ng tin, ®å dïng vµ ph−¬ng tiÖn kü thuËt d¹y häc ®Ó
gi¶ng d¹y vµ kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l−îng gi¶ng d¹y, gi¸o dôc häc sinh.
- N¾m v÷ng kü thuËt an toµn lao ®éng.
- Cã hiÓu biÕt vÒ t×nh h×nh thùc tiÔn s¶n xuÊt thuéc nghÒ chuyªn m«n cña m×nh ë ®Þa
ph−¬ng.
3. Yªu cÇu tr×nh ®é:
- Gi¸o viªn d¹y nghÒ cã mét trong c¸c v¨n b»ng vµ chøng chØ sau:
+ Tèt nghiÖp ®¹i häc.
+ Tèt nghiÖp cao ®¼ng s− ph¹m kü thuËt.
+ Tèt nghiÖp trung häc chuyªn nghiÖp vµ cã tay nghÒ t−¬ng ®−¬ng bËc thî trung b×nh cña
nghÒ trë lªn.
- Cã chøng chØ s− ph¹m d¹y nghÒ bËc I theo ch−¬ng tr×nh cña Bé Gi¸o Dôc vµ §µo T¹o

118 http://www.ebook.edu.vn
(Trõ gi¸o viªn ®· tèt nghiÖp s− ph¹m kü thuËt).
- Cã chøng chØ tr×nh ®é A vÒ ngo¹i ng÷ th«ng dông.
X. Gi¸o viªn cao cÊp d¹y nghÒ:
1. Chøc tr¸ch:
Lµ c«ng thøc chuyªn m«n cao nhÊt trong tr−êng hîp d¹y nghÒ, chñ tr× tæ chøc vµ thùc
hiÖn viÖc d¹y lý thuyÕt vµ thùc hµnh theo nghµnh häc ®−îc ph©n c«ng trong tr−êng d¹y
nghÒ.
* NhiÖm vô cô thÓ:
- Gi¶ng d¹y m«n häc (lý thuyÕt vµ thùc hµnh) ®−îc ph©n c«ng ®¹t yªu cÇu cao vÒ n«i
dung vµ ph−¬ng ph¸p.
- Chñ tr× hoÆc tham gia biªn so¹n, thÈm duyÖt ®−îc c¸c ch−¬ng tr×nh tµi liÖu gi¸o khoa
dïng chung trong nghµnh.
- Chñ tr× ®−îc viÖc x©y dùng môc tiªu, kÕ ho¹ch ®µo t¹o nghÒ (c¶ lý thuyÕt vµ thùc hµnh)
thuéc chuyªn m«n ®−îc giao.
- Chñ tr× x©y dùng vµ tæ chøc qu¶n lý phßng thùc hµnh nghÒ theo nghµnh häc.
- Chñ tr× tæng kÕt, ®óc rót kinh nghiÖm vÒ néi dung vµ PP ®µo t¹o nghÒ. Trªn c¬ së ®ã ®Ò
xuÊt c¶i tiÕn môc tiªu, néi dung ch−¬ng tr×nh vµ ph−¬ng thøc ®µo t¹o nghÒ ®¸p øng yªu
cÇu thùc tÕ cña x· héi.
- Chñ tr× hoÆc tham gia c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu, øng dông khoa häc kü thuËt trong c«ng t¸c
d¹y nghÒ ë cÊp nghµnh.
2. HiÓu biÕt:
- N¾m v÷ng ®−êng lèi, chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vµ c¸c quy dÞnh cña ngµnh
vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o nghÒ.
- N¾m v÷ng néi dung m«n häc cã liªn quan ®Õn nghµnh nghÒ ®µo t¹o.
- HiÓu biÕt s©u vÒ tæ chøc qu¶n lý ®µo t¹o vµ s¶n xuÊt vµ xu thÕ ph¸t triÓn vÒ c«ng t¸c
d¹y nghÒ trong n−íc, thÕ giíi.
- Am hiÓu t×nh h×nh kinh tÕ - x· héi ë trong n−íc.
- HiÓu biÕt réng vÒ kü thuËt c«ng nghÖ vµ nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt cña ngµnh vµ
nh÷ng thµnh tùu m¬Ý vÒ khoa häc gi¸o dôc, ®µo t¹o nghÒ nghiÖp ë trong n−íc vµ thÕ giíi.
3. Yªu c©u vÒ tr×nh ®é:
- Cã chøng chØ båi d−ìng sau ®¹i häc vµ cã tay nghÒ ®Ó h−íng dÉn häc sinh theo yªu cÇu
®µo t¹o tay nghÒ cña tr−êng.
- Cã chøng chØ s− ph¹m d¹y nghÒ bËc II theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- Cã chøng chØ lý luËn M¸c Lªnin theo ch−¬ng tr×nh båi d−ìng cho c¸n bé sau ®¹i häc.
- Cã chøng chØ tr×nh ®é C vÒ mét ngo¹i ng÷ th«ng dông.
- Cã th©m niªn gi¸o viªn d¹y nghÒ tèi thiÓu lµ 9 n¨m.
- Cã nh÷ng c«ng tr×nh khoa häc c¶i tiÕng gi¶ng d¹y cña nghµnh nghÒ ®−îc ¸p dông cã
hiÖu qu¶, ®−îc Héi ®ång khoa häc ngµnh häc thõa nhËn.

III. Quy chÕ c«ng nhËn tr−êng trung häc
®¹T tiªu chuÈn quèc gia
(Giai ®o¹n tõ n¨m 2001 ®Õn n¨m 2010; Ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 20/2001/Q§-
BGD&§T, ngµy 05 th¸ng 7 n¨m 2001 cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o)
Ch−¬ng I. Nh÷ng Quy ®Þnh chung
§iÒu 1: Ph¹m vi ®iÒu chØnh
Quy chÕ nµy quy ®Þnh tiªu chuÈn, viÖc tæ chøc xÐt vµ c«ng nhËn tr−êng trung häc
119 http://www.ebook.edu.vn
c¬ së, tr−êng trung häc phæ th«ng (sau ®©y gäi chung lµ tr−êng trung häc) ®¹t chuÈn quèc
gia trong giai ®o¹n tõ n¨m 2001 ®Õn n¨m 2010.
§iÒu 2: XÐt c«ng nhËn
1. C¨n cø vµo tiªu chuÈn quy ®Þnh, c¸c tr−êng trung häc c«ng lËp, b¸n c«ng, d©n lËp, t−
thôc ®¹t danh hiÖu tiªn tiÕn n¨m liÒn kÒ víi n¨m ®Ò nghÞ c«ng nhËn tr−êng ®¹t chuÈn
quèc gia ®−îc quyÒn tù ®¸nh gi¸ vµ ®Ò nghÞ cÊp cã thÈm quyÒn c«ng nhËn ®¹t chuÈn quèc
gia.
21. Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quyÕt ®Þnh c«ng nhËn tr−êng trung häc phæ th«ng
®¹t chuÈn quèc gia. Chñ tÞch UBND tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng quyÕt ®Þnh
c«ng nhËn tr−êng trung häc c¬ së ®¹t chuÈn quèc gia.
§iÓu 3: Thêi h¹n c«ng nhËn
Thêi h¹n c«ng nhËn tr−êng trung häc ®¹t chuÈn quèc gia lµ 5 n¨m kÓ tõ ngµy ký
quyÕt ®Þnh c«ng nhËn.
Trong thêi h¹n 5 n¨m, nÕu tr−êng ®· ®¹t chuÈn quèc gia m¾c nh÷ng sai ph¹m vµ
tiªu chuÈn th× tuú theo tÝnh chÊt, møc ®é sai ph¹m mµ ®−îc xem xÐt ®Ó tiÕp tôc c«ng nhËn
hoÆc kh«ng c«ng nhËn tr−êng ®¹t chuÈn quèc gia.
§iÒu 4: Tr¸ch nhiÖm cña Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, Së gi¸o dôc vµ §µo t¹o phßng gi¸o
dôc vµ ®µo t¹o, Së gi¸o dôc vµ §µo t¹o trong ph¹m vi chøc n¨ng, nhiÖm vô ®−îc giao cã
tr¸ch nhiÖm lùa chän, tËp trung ®Çu t− x©y dùng tr−êng chuÈn quèc gia trªn c¬ së nh÷ng
tr−êng hiÖn cã, ®ång thêi tham m−u cho chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vÒ viÖc ®Çu t− x©y dùng
nh÷ng tr−êng häc míi theo tiªu chuÈn quy ®Þnh vµ phï hîp víi quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t
triÓn gi¸o dôc cña ®Þa ph−¬ng.
Ch−¬ng II- Tiªu chuÈn tr−êng trung häc ®¹t chuÈn quèc gia
§iÒu 5: Tiªu chuÈn 1- Tæ chøc nhµ tr−êng
1. Líp häc
a, Cã ®ñ c¸c khèi líp cña cÊp häc.
b, Cã nhiÒu nhÊt lµ 45 líp.
c, Mçi líp cã kh«ng qu¸ 45 häc sinh.
2. Tæ chøc chuyªn m«n
a, Hµng n¨m tËp trung gi¶i quyÕt ®−îc Ýt nh¸t mét néi dung chuyªn m«n cã t¸c dông
n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ d¹y - häc
b, Cã kÕ ho¹ch båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô cho gi¸o viªn vµ ®¹t
c¸c chØ tiªu ®Ò ra vÒ båi d−ìng trong n¨m häc, båi d−ìng ng¾n h¹n, båi d−ìng vµ ®µo t¹o
dµi h¹n.
3. Tæ chøc chÝnh - qu¶n trÞ
a, Tæ hµnh chÝnh- qu¶n trÞ cã ®ñ sè ng−êi ®¶m nhËn c¸c c«ng viÖc: hµnh chÝnh, qu¶n trÞ,
v¨n th−, l−u tr÷, kÕ to¸n, thñ quü, y tÕ häc ®−êng, b¶o vÖ, phôc vô, thñ kho theo c¸c quy
®Þnh hiÖn hµnh cña §iÒu lÖ Tr−êng trung häc.
b, Cã ®ñ c¸c lo¹i sæ, hå s¬ qu¶n lý, sö dông ®óng theo quy ®Þnh t¹i §iÒu lÖ tr−êng trung
häc vµ nh÷ng quy ®Þnh trong h−íng dÉn sö dông cña tõng lo¹i sæ.
c, Hoµn thµnh tèt nhiÖm vô, kh«ng cã nh©n viªn nµo bÞ kû luËt tõ møc c¶nh c¸o trë lªn.
4. C¸c Héi ®ång vµ ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh
Ho¹t ®éng cña c¸c Héi ®ång vµ ban ®¹i diÖn cña cha mÑ häc sinh trong nhµ tr−êng
cã kÕ ho¹ch, nÒn nÕp, ®¹t hiÖu qu¶ thiÕt thùc gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc, x©y
dùng nÒn nÕp kû c−¬ng cña nhµ tr−êng.
5. Tæ chøc §¶ng vµ c¸c ®oµn thÓ
a, ë nh÷ng tr−êng trung häc ®· cã tæ §¶ng hoÆc chi bé §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, ph¶i
®¹t tiªu chuÈn trong s¹ch, v÷ng m¹nh. Nh÷ng tr−êng ch−a cã tæ chøc §¶ng ph¶i cã kÕ
120 http://www.ebook.edu.vn
ho¹ch vµ ®¹t chØ tiªu cô thÓ vÒ ph¸t triÓn §¶ng viªn trong tõng n¨m häc vµ x©y dùng tæ
chøc c¬ së §¶ng.
b) C«ng ®oµn gi¸o dôc, §oµn Thanh niªn Céng S¶n Hå ChÝ Minh, §éi ThiÕu niªn tiÒn
phong Hå ChÝ Minh cña nhµ tr−êng ®−îc tõ cÊp huyÖn trë lªn c«ng nhËn v÷ng m¹nh vÒ tæ
chøc, tiªn tiÕn trong ho¹t ®éng ë ®Þa ph−¬ng.
§iÒu 6: Tiªu chuÈn 2 - C¸n bé qu¶n lý, gi¸o viªn vµ nh©n viªn
1. HiÖu tr−ëng vµ c¸c Phã HiÖu tr−ëng ®¹t tiªu chuÈn quy ®Þnh theo §iÒu lÖ tr−êng trung
häc; thùc hiÖn tèt quy chÕ d©n chñ trong ho¹t ®éng cña Nhµ tr−êng; ®−îc cÊp qu¶n lý
gi¸o dôc trùc tiÕp xÕp lo¹i tõ kh¸ trë lªn vÒ n¨ng lùc vµ hiÖu qu¶ qu¶n lý.
2. §ñ gi¸o viªn c¸c Bé m«n ®¹t tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o theo quy ®Þnh hiÖn hµnh
trong ®ã Ýt nhÊt cã 20% gi¸o viªn ®¹t tiªu chuÈn d¹y giái tõ cÊp huyÖn trë lªn; cã phÈm
chÊt ®¹o ®øc tèt; kh«ng cã gi¸o viªn xÕp lo¹i yÕu vÒ chuyªn m«n vµ ®¹o ®øc.
3. Cã ®ñ gi¸o viªn hoÆc nh©n viªn phô tr¸ch th− viÖn, phßng thÝ nghiÖm, phßng thùc hµnh
bé m«n, ®−îc ®µo t¹o hoÆc båi d−ìng vÒ nghiÖp vô. Gi¸o viªn, nh©n viªn phô tr¸ch tõng
viÖc nµy lu«n hoµn thµnh tèt nhiÖm vô.
§iÒu 7: Tiªu chuÈn 3 - ChÊt l−îng gi¸o dôc
N¨m häc tr−íc n¨m ®Ò nghÞ c«ng nhËn vµ trong 5 n¨m ®−îc c«ng nhËn ®¹t chuÈn
quèc gia Ýt nhÊt ph¶i ®¹t c¸c chØ tiªu sau:
1. Tû lÖ häc sinh bá häc hµng n¨m kh«ng qu¸ 1%, häc sinh l−u ban kh«ng qu¸ 5%.
2. ChÊt l−îng gi¸o dôc
a) Häc lùc:
XÕp lo¹i giái ®¹t tõ 3% trë lªn.
XÕp lo¹i kh¸ ®¹t tõ 30% trë lªn.
XÕp lo¹i yÕu, kÐm kh«ng qu¸ 5%.
b) H¹nh kiÓm:
XÕp lo¹i kh¸, tèt ®¹t tõ 80% trë lªn.
XÕp lo¹i yÕu kh«ng qu¸ 2%.
3. C¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc:
Thùc hiÖn ®óng quy ®Þnh cña Bé vÒ thêi gian tæ chøc, néi dung c¸c ho¹t ®éng gi¸o
dôc ë trong vµ ngoµi giê lªn líp. Mçi n¨m hoc tæ chøc ®−îc Ýt nhÊt 1 lÇn ho¹t ®éng tËp
thÓ theo quy m« toµn tr−êng.
4. Hoµn thµnh nhiÖm vô ®−îc giao trong kÕ ho¹ch phæ cËp gݸo dôc THCS cña ®Þa
ph−¬ng.
§iÒu 8: Tiªu chuÈn 4 - C¬ së vËt chÊt thiÕt bÞ
1.Nh÷ng tr−êng ®−îc thµnh lËp tr−íc khi Quy chÕ nµy cã hiÖu lùc thi hµnh
a) Khu«n viªn nhµ tr−êng lµ mét khu riªng biÖt, cã t−êng rµo, cæng tr−êng, biÓn tr−êng,
tÊt c¶ c¸c khu trong nhµ tr−êng ®−îc bè trÝ hîp lý, lu«n s¹ch, ®Ñp.
b) C¬ cÊu c¸c khèi c«ng tr×nh trong tr−êng bao gåm:
b.1) Khu phßng häc, phßng thùc hµnh bé m«n:
- §ñ sè phßng häc cho c¸c líp häc mét ca; phßng häc tho¸ng m¸t, ®ñ ¸nh s¸ng; bµn ghÕ
häc sinh, bµn ghÕ gi¸o viªn, b¶ng ®óng quy c¸ch hiÖn hµnh.
- Cã phßng thÝ nghiÖm, c¸c phßng thùc hµnh bé m«n VËt lý, Sinh häc, Ho¸ häc, phßng
Tin häc, ®−îc trang thiÕt bÞ theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ thiÕt bÞ gi¸o dôc trong tr−êng
mÇm non, tr−êng phæ th«ng do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
- Cã phßng häc tiÕng, phßng nghe nh×n.
b.2) Khu phôc vô häc tËp:
Cã th− viÖn ®óng theo tiªu chuÈn quy ®Þnh hiÖn hµnh vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña th−

121 http://www.ebook.edu.vn
viÖn tr−êng häc, phßng truyÒn thèng, khu luyÖn tËp thÓ dôc thÓ thao, phßng lµm viÖc cña
C«ng ®oµn gi¸o dôc, phßng ho¹t ®éng cña §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, §éi
ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh.
b.3) Khu hµnh chÝnh - qu¶n trÞ:
Cã phßng lµm viÖc cña HiÖu tr−ëng, phßng lµm viÖc cña c¸c Phã HiÖu tr−ëng, v¨n phßng
nhµ tr−êng, phßng häp gi¸o viªn, kho, phßng th−êng trùc.
b.4) Khu s©n ch¬i s¹ch, ®¶m b¶o vÖ sinh vµ cã c©y bãng m¸t.
b.5) Khu vÖ sinh ®−îc bè trÝ hîp lý riªng cho gi¸o viªn, cho häc sinh nam, häc sinh n÷,
kh«ng lµm « nhiÔm m«i tr−êng ë trong vµ ngoµi nhµ tr−êng.
b.6) Cã khu ®Ó xe riªng cho gi¸o viªn, cho tõng líp trong khu«n viªn nhµ tr−êng, ®¶m
b¶o trËt tù, an toµn.
b.7) Cã ®ñ n−íc s¹ch cho c¸c ho¹t ®éng d¹y - häc, c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ n−íc sö
dông cho gi¸o viªn, häc sinh; cã hÖ thèng tho¸t n−íc hîp vÖ sinh.
2. Nh÷ng tr−êng ®−îc thµnh lËp sau khi Quy chÕ nµy cã hiÖu lùc thi hµnh
Cã c¬ së vËt chÊt theo quy ®Þnh t¹i ch−¬ng VI §iÒu lÖ tr−êng trung häc vµ c¸c v¨n b¶n
h−íng dÉn kÌm theo cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
§iÒu 9: Tiªu chuÈn 5 - C«ng t¸c x· héi ho¸ gi¸o dôc.
TÝch cùc lµm tham m−u cho cÊp Uû §¶ng vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vÒ c«ng t¸c gi¸o
dôc. Cã nhiÒu h×nh thøc huy ®éng c¸c lùc l−îng x· héi vµo viÖc x©y dùng m«i tr−êng
gi¸o dôc lµnh m¹nh, gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc toµn diÖn.

IV. VÒ chÕ ®é tiÒn l−¬ng ®èi víi c¸n bé,
c«ng chøc
A. Th«ng t− LT sè 01/ 2005/TTLT-BNV-BTC - Ngµy 05/01/2005
Chøc danh HÖ sè l−¬ng cò + HÖ sè
% T¸i cö l−¬ng míi
Chñ tÞch n−íc 10, 00 + % T¸i cö 13, 00
Tổng bí thư
Chñ tÞch QH, 9, 96 + % T¸i cö 12, 50
Thñ t−íng CP

B. VÒ chÕ ®é tiÒn l−¬ng ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc,
viªn chøc vµ LL vò trang
NghÞ ®Þnh
Sè: 204/2004/N§-CP, 14 /12/ 2004
VÒ chÕ ®é tiÒn l−¬ng ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc vµ LL
vò trang
a) Quy ®Þnh 7 b¶ng l−¬ng sau:
B¶ng 1: B¶ng l−¬ng chuyªn gia cao cÊp.
B¶ng 2: B¶ng l−¬ng c¸n bé, c«ng chøc trong c¸c c¬ quan NN
B¶ng 3: B¶ng l−¬ng c¸n bé, viªn chøc trong c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp
cña NN.
B¶ng 4: B¶ng l−¬ng nh©n viªn thõa hµnh, phôc vô trong c¸c c¬
quan NN vµ c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp cña NN.
B¶ng 5: B¶ng l−¬ng c¸n bé chuyªn tr¸ch cÊp x∙.

122 http://www.ebook.edu.vn
B¶ng 6: B¶ng l−¬ng sÜ quan qu©n ®éi ND; sÜ quan, h¹ sÜ quan
c«ng an ND.
B¶ng 7: B¶ng l−¬ng qu©n nh©n chuyªn nghiÖp thuéc qu©n ®éi
ND vµ chuyªn m«n kü thuËt thuéc c«ng an ND


Cô thÓ:
B¶ng 1: B¶ng l−¬ng chuyªn gia cao cÊp.
BËc 1 BËc 2 BËc3
HÖ sè l−¬ng 8, 80 9, 40 10, 00

B¶ng l−¬ng 3
1- Viªn chøc lo¹i A3:
- Nhãm 1 (A3.1):= ( 6 Bậc )
+ Bậc 1: 6, 20…….…+ Bậc 6: 8, 00
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 36
Ng¹ch viªn chøc: KiÕn tróc s− cao cÊp, Nghiªn cøu viªn cao cÊp, Kü s−
cao cÊp, Gi¸o s− - Gi¶ng viªn cao cÊp, D−îc sÜ cao cÊp, B¸c sÜ cao
cÊp........
- Nhãm 2 (A3.2):
- Ng¹ch viªn chøc: Ph¸t thanh viªn cao cÊp, B¶o tµng viªn cao cÊp
Th− viÖn viªn cao cÊp, L−u tr÷ viªn cao cÊp...


2- Viªn chøc lo¹i A2:
- Nhãm 1 (A2.1): Gåm: 8 Bậc )
+ Bậc 1 = 4, 40…… Bậc 8 = 6, 78
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 34
Ng¹ch viªn chøc: KiÕn tróc s− chÝnh, Nghiªn cøu viªn chÝnh, Kü s−
chÝnh, Phã gi¸o s− - Gi¶ng viªnchÝnh, D−îc sÜ chÝnh, B¸c sÜ chÝnh...
- Nhãm 2 (A2.2):
- Ng¹ch viªn chøc: Gi¸o viªn trung häc cao cÊp, Ph¸t thanh viªn
chÝnh, B¶o tµng viªn chÝnh, Th− viÖn viªn chÝnh...
3- Viªn chøc lo¹i A1: = ( 9 Bậc )
+ Bậc 1: 2, 34……+ Bậc 9: 4, 98
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 33
Bậc 1 Bậc 2 …Bậc 9

HÖ sè l−¬ng 2,34 2,67 4,98
Ng¹ch viªn chøc: KiÕn tróc s−, Nghiªn cøu viªn, Kü s−, Gi¶ng viªn,
Gi¸o viªn trung häc, D−îc sÜ, N÷ hé sinh cao cÊp, Y t¸ cao cÊp, B¸c sÜ
4- Viªn chøc lo¹i Ao: := ( 10 Bậc )
+ Bậc 1: 2, 10……+ Bậc 10: 4, 89
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 31
Bậc Bậc Bậc
1 2 10
2,10 2,41 4,89

123 http://www.ebook.edu.vn
Ng¹ch viªn chøc: Gi¸o viªn trung häc c¬ së (cÊp 2), Ph¸t thanh viªn.
5- Viªn chøc lo¹i B::= ( 12 Bậc )
+ Bậc 1: 1, 86……+ Bậc 12: 4, 06
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 20
Bậc 1 Bậc 2 Bậc 12


1,86 2,06 4, 06
Ng¹ch viªn chøc: L−u tr÷ viªn trung cÊp, Kü thuËt viªn l−u tr÷, Gi¸o
viªn tiÓu häc, Gi¸o viªn MN, N÷ hé sinh chÝnh, Y sÜ, D−îc sÜ trung
cÊp....
6- Viªn chøc lo¹i C:
Nhãm 1 (C1):: = ( 12 Bậc )
+ Bậc 1: 1, 65………+ Bậc 12: 3, 63
+ Mức chênh lệch bậc: 0, 18
Ng¹ch viªn chøc: Quan tr¾c viªn s¬ cÊp, Y t¸, N÷ hé sinh, Kü thuËt
viªn y, Hé lý, D−îc t¸…
- Nhãm 2 (C2): Ng¹ch nh©n viªn nhµ x¸c
- Nhãm 3 (C3): Ng¹ch Y c«ng

QuyÕt ®Þnh
Sè: 61/2005/Q§-BNV, 15 /6/ 2005
Ban hµnh t¹m thêi m· sè ng¹ch cña viªn chøc ngµnh GD
A. GV mÇm non (QuyÕt ®Þnh Sè: 61/2005)
1. GV mÇm non cao cÊp
( Tr.®é ®¹i häc)..............- M· sè: 15a.205
2. GV mÇm non chÝnh
( Tr.®é cao ®¼ng)...........- M· sè: 15a.206
3. GV mÇm non
( Tr.®é THSP 12+2 )........- M· sè: 15.115
4. GV mÇm non ch−a ®¹t chuÈn
( ch−a ®¹t tr.®é THSP )...- M· sè: 15c.210

B. GV tiÓu häc
1. GV tiÓu häc cao cÊp………(Tr.®é ®¹i häc) - M· sè: 15a.203
2. GV tiÓu häc chÝnh ……...(Tr.®é cao ®¼ng) - M· sè: 15a.204
3. GV tiÓu häc…………(Tr.®é THSP 12+2) - M· sè: 15.114
4. GV tiÓu häc ch−a ®¹t chuÈn - M· sè: 15c.209
( ch−a ®¹t tr.®é THSP )…
C. GV trung häc c¬ së
1. GV trung häc c¬ së chÝnh ( Tr.®é ®¹i häc) - M· sè: 15a.201
2. GV trung häc c¬ së.............( Tr.®é C§) - M· sè: 15a.202
3. GV trung häc c¬ së ch−a ®¹t chuÈn
( ch−a ®¹t tr.®é C§SP )…..- M· sè: 15c.208
D. GV. THPT
1. GV trung häc cao cÊp..........( Tr.®é Th.s) - M· sè: 15.112
2. GV Trung häc................( Tr.®é ®¹i häc) - M· sè: 15.113

124 http://www.ebook.edu.vn
3. GV THPT ch−a ®¹t chuÈn
( ch−a ®¹t tr.®é §H SP)…. M· sè: 15c.207

ChÕ ®é n©ng bËc l−¬ng, ChÕ ®é tr¶ l−¬ng,
Qu¶n lý tiÒn l−¬ng vμ thu nhËp
NghÞ ®Þnh sè: 204/2004/N§-CP, 14 /12/ 2004
VÒ chÕ ®é tiÒn l−¬ng ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc vµ LL
vò trang
§iÒu 7. ChÕ ®é n©ng bËc l−¬ng
1. Thùc hiÖn n©ng bËc l−¬ng th−êng xuyªn trªn c¬ së kÕt qu¶ hoµn thµnh nhiÖm
vô cña c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc vµ thêi gian gi÷ bËc trong ng¹ch hoÆc
trong chøc danh.
Thêi gian gi÷ bËc trong ng¹ch hoÆc trong chøc danh ®Ó xem xÐt n©ng bËc l−¬ng
th−êng xuyªn quy ®Þnh nh− sau:
a) §èi víi chøc danh chuyªn gia cao cÊp, nÕu ch−a xÕp bËc l−¬ng cuèi cïng
cña b¶ng l−¬ng th× sau 5 n¨m (®ñ 60 th¸ng) gi÷ bËc l−¬ng trong b¶ng l−¬ng
chuyªn gia cao cÊp ®−îc xÐt n©ng lªn mét bËc l−¬ng.
b) §èi víi c¸c ®èi t−îng xÕp l−¬ng theo b¶ng 2, b¶ng 3, b¶ng 4 quy ®Þnh t¹i kho¶n 1
§iÒu 5 NghÞ ®Þnh nµy vµ b¶ng l−¬ng chuyªn m«n, nghiÖp vô ngµnh Toµ ¸n, ngµnh
KiÓm s¸t quy ®Þnh t¹i NghÞ quyÕt sè 730/2004/NQ-UBTVQH11, nÕu ch−a xÕp bËc
l−¬ng cuèi cïng trong ng¹ch hoÆc trong chøc danh th× thêi gian gi÷ bËc trong
ng¹ch hoÆc trong chøc danh ®Ó xÐt n©ng bËc l−¬ng nh− sau:
b1) C¸c ®èi t−îng xÕp l−¬ng theo c¸c ng¹ch tõ lo¹i A0 ®Õn lo¹i A3 cña b¶ng 2,
b¶ng 3 vµ c¸c chøc danh xÕp l−¬ng theo b¶ng l−¬ng chuyªn m«n, nghiÖp vô
ngµnh Tßa ¸n, ngµnh KiÓm s¸t: Sau 3 n¨m (®ñ 36 th¸ng) gi÷ bËc l−¬ng trong
ng¹ch hoÆc trong chøc danh ®−îc xÐt n©ng lªn mét bËc l−¬ng.
b2) C¸c ®èi t−îng xÕp l−¬ng theo c¸c ng¹ch lo¹i B, lo¹i C cña b¶ng 2, b¶ng 3
vµ nh©n viªn thõa hµnh, phôc vô xÕp l−¬ng theo b¶ng 4: Sau 2 n¨m (®ñ 24
th¸ng) gi÷ bËc l−¬ng trong ng¹ch ®−îc xÐt n©ng lªn mét bËc l−¬ng.
c) C¸c ®èi t−îng quy ®Þnh t¹i ®iÓm a vµ ®iÓm b kho¶n 1 §iÒu nµy, nÕu kh«ng
hoµn thµnh nhiÖm vô ®−îc giao hµng n¨m hoÆc bÞ kû luËt mét trong c¸c h×nh thøc
khiÓn tr¸ch, c¶nh c¸o, c¸ch chøc hoÆc bÞ b·i nhiÖm th× cø mçi n¨m kh«ng hoµn
thµnh nhiÖm vô hoÆc bÞ kû luËt bÞ kÐo dµi thªm thêi gian tÝnh n©ng bËc l−¬ng
th−êng xuyªn 1 n¨m (®ñ 12 th¸ng) so víi thêi gian quy ®Þnh.
2. Thùc hiÖn n©ng bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n nh− sau:
a) C¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc lËp thµnh tÝch xuÊt s¾c trong thùc hiÖn nhiÖm
vô mµ ch−a xÕp bËc l−¬ng cuèi cïng trong ng¹ch hoÆc trong chøc danh th× ®−îc
xÐt n©ng mét bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n tèi ®a lµ 12 th¸ng so víi thêi gian quy
®Þnh t¹i ®iÓm a vµ ®iÓm b kho¶n 1 §iÒu nµy. Tû lÖ c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc
®−îc n©ng bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n trong mét n¨m kh«ng qu¸ 5% tæng sè c¸n
bé, c«ng chøc, viªn chøc thuéc biªn chÕ tr¶ l−¬ng cña c¬ quan, ®¬n vÞ (trõ c¸c
tr−êng hîp quy ®Þnh t¹i ®iÓm b kho¶n 2 §iÒu nµy).
b) C¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc ®· cã th«ng b¸o nghØ h−u theo quy ®Þnh cña
Nhµ n−íc, hoµn thµnh nhiÖm vô ®−îc giao, ch−a xÕp bËc l−¬ng cuèi cïng trong
ng¹ch hoÆc trong chøc danh vµ ch−a ®ñ ®iÒu kiÖn thêi gian gi÷ bËc ®Ó ®−îc
n©ng bËc l−¬ng th−êng xuyªn t¹i thêi ®iÓm cã th«ng b¸o nghØ h−u, th× ®−îc
n©ng mét bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n tèi ®a lµ 12 th¸ng so víi thêi gian quy ®Þnh
t¹i ®iÓm a vµ ®iÓm b kho¶n 1 §iÒu nµy.


125 http://www.ebook.edu.vn
3. ViÖc th¨ng, gi¸ng cÊp bËc qu©n hµm vµ n©ng l−¬ng, n©ng phô cÊp qu©n hµm
®èi víi sÜ quan, h¹ sÜ quan, chiÕn sÜ, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp vµ chuyªn m«n
kü thuËt thuéc lùc l−îng vò trang thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn
hµnh ®èi víi lùc l−îng vò trang.
§iÒu 8. ChÕ ®é tr¶ l−¬ng
1. ChÕ ®é tr¶ l−¬ng g¾n víi kÕt qu¶ thùc hiÖn nhiÖm vô cña c¸n bé, c«ng chøc,
viªn chøc; nguån tr¶ l−¬ng vµ theo quy chÕ tr¶ l−¬ng cña c¬ quan, ®¬n vÞ. Thñ
tr−ëng c¬ quan, ®¬n vÞ sau khi trao ®æi víi Ban ChÊp hµnh C«ng ®oµn cïng cÊp
cã tr¸ch nhiÖm x©y dùng, ban hµnh quy chÕ tr¶ l−¬ng ®Ó thùc hiÖn ®èi víi c¸n
bé, c«ng chøc, viªn chøc cña c¬ quan, ®¬n vÞ. Quy chÕ tr¶ l−¬ng ph¶i ®−îc göi
c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn trùc tiÕp ®Ó qu¶n lý, kiÓm tra vµ thùc hiÖn c«ng khai
trong c¬ quan, ®¬n vÞ.
ViÖc tr¶ l−¬ng trong lùc l−îng vò trang thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt
hiÖn hµnh.
2. ChÕ ®é tr¶ l−¬ng lµm viÖc vµo ban ®ªm, lµm thªm giê ®èi víi c¸n bé, c«ng
chøc, viªn chøc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña Bé luËt Lao ®éng.
C¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc thùc hiÖn chÕ ®é trùc 12giê/24giê hoÆc
24giê/24giê ®−îc thùc hiÖn chÕ ®é tr¶ l−¬ng hoÆc phô cÊp ®Æc thï do ChÝnh
phñ, Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh.
3. ChÕ ®é tr¶ l−¬ng trong nh÷ng ngµy nghØ lµm viÖc ®−îc h−ëng l−¬ng; chÕ ®é
t¹m øng tiÒn l−¬ng trong thêi gian bÞ ®×nh chØ c«ng t¸c, bÞ t¹m gi÷, t¹m giam,
thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh sè 114/2002/N§-CP ngµy 31 th¸ng 12
n¨m 2002 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh mét sè ®iÒu
cña Bé luËt Lao ®éng vÒ tiÒn l−¬ng.
4. C¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc trong biªn chÕ tr¶ l−¬ng cña c¬ quan, ®¬n vÞ vµ
c¸c ®èi t−îng h−ëng l−¬ng thuéc lùc l−îng vò trang ®−îc cö ®i c«ng t¸c, lµm
viÖc, häc tËp ë n−íc ngoµi tõ 30 ngµy liªn tôc trë lªn h−ëng sinh ho¹t phÝ do
Nhµ n−íc ®µi thä hoÆc h−ëng l−¬ng, h−ëng sinh ho¹t phÝ do n−íc ngoµi, tæ
chøc quèc tÕ ®µi thä th× trong thêi gian ë n−íc ngoµi ®−îc h−ëng 40% møc
l−¬ng hiÖn h−ëng céng phô cÊp chøc vô l·nh ®¹o vµ phô cÊp th©m niªn v−ît
khung (nÕu cã).
5. C«ng chøc dù bÞ vµ nh÷ng ng−êi trong thêi gian tËp sù hoÆc thö viÖc trong
c¸c c¬ quan nhµ n−íc (kÓ c¶ tËp sù c«ng chøc cÊp x·) vµ trong c¸c ®¬n vÞ sù
nghiÖp cña Nhµ n−íc ®−îc h−ëng møc l−¬ng theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 18 NghÞ
®Þnh sè 115/2003/N§-CP, §iÒu 21 NghÞ ®Þnh sè 116/2003/N§-CP, §iÒu 18 NghÞ
®Þnh sè 117/2003/N§-CP, §iÒu 4 NghÞ ®Þnh sè 121/2003/N§-CP vµ ®−îc h−ëng
chÕ ®é phô cÊp, chÕ ®é tr¶ l−¬ng theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh nµy.
6. ChÕ ®é tr¶ l−¬ng ¸p dông tõ ngµy 01 th¸ng 01 n¨m 2005 ®èi víi c¸n bé
chuyªn tr¸ch vµ c«ng chøc cÊp x· lµ ng−êi ®ang h−ëng chÕ ®é h−u trÝ hoÆc trî
cÊp mÊt søc lao ®éng nh− sau:
a) C¸n bé chuyªn tr¸ch cÊp x· lµ ng−êi ®ang h−ëng chÕ ®é h−u trÝ hoÆc trî cÊp
mÊt søc lao ®éng, ngoµi l−¬ng h−u hoÆc trî cÊp mÊt søc lao ®éng, hµng th¸ng
®−îc h−ëng 90% møc l−¬ng chøc danh hiÖn ®¶m nhiÖm quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh
nµy vµ kh«ng ph¶i ®ãng b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ.
b) C«ng chøc cÊp x· lµ ng−êi ®ang h−ëng chÕ ®é h−u trÝ hoÆc trî cÊp mÊt søc
lao ®éng, ngoµi l−¬ng h−u hoÆc trî cÊp mÊt søc lao ®éng, hµng th¸ng ®−îc
h−ëng 90% møc l−¬ng bËc 1 cña ng¹ch c«ng chøc hµnh chÝnh cã cïng tr×nh ®é
®µo t¹o quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh nµy vµ kh«ng ph¶i ®ãng b¶o hiÓm x· héi, b¶o
hiÓm y tÕ.
§iÒu 9. Nguån kinh phÝ ®Ó thùc hiÖn chÕ ®é tiÒn l−¬ng

126 http://www.ebook.edu.vn
1. TiÕt kiÖm 10% chi th−êng xuyªn (trõ tiÒn l−¬ng vµ c¸c kho¶n cã tÝnh chÊt
l−¬ng) ®èi víi tõng c¬ quan hµnh chÝnh, tõng ®¬n vÞ sù nghiÖp thuéc c¸c Bé, c¬
quan Trung −¬ng vµ c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng.
2. Sö dông tèi thiÓu 40% sè thu ®−îc ®Ó l¹i theo chÕ ®é cña c¸c ®¬n vÞ sù
nghiÖp cã thu (kÓ c¶ c¸c ®¬n vÞ ®· thùc hiÖn c¬ chÕ tµi chÝnh ®èi víi ®¬n vÞ sù
nghiÖp cã thu). Riªng c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp thuéc ngµnh y tÕ sö dông tèi thiÓu
35%.
3. Sö dông tèi thiÓu 40% sè thu ®−îc ®Ó l¹i theo chÕ ®é cña c¸c c¬ quan hµnh
chÝnh cã thu.
4. Ng©n s¸ch ®Þa ph−¬ng sö dông 50% sè t¨ng thu gi÷a dù to¸n n¨m kÕ ho¹ch
so víi dù to¸n n¨m tr−íc liÒn kÒ do Thñ t−íng ChÝnh phñ giao vµ 50% sè t¨ng
thu gi÷a thùc hiÖn so víi dù to¸n n¨m kÕ ho¹ch do Thñ t−íng ChÝnh phñ giao.
5. Ng©n s¸ch Trung −¬ng bæ sung nguån kinh phÝ thùc hiÖn chÕ ®é tiÒn l−¬ng
cho c¸c Bé, c¬ quan Trung −¬ng vµ c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng
trong tr−êng hîp ®· thùc hiÖn ®óng c¸c quy ®Þnh t¹i c¸c kho¶n 1, 2, 3 vµ 4 §iÒu
nµy mµ vÉn cßn thiÕu.
§iÒu 10. Qu¶n lý tiÒn l−¬ng vµ thu nhËp
1. C¸c c¬ quan, ®¬n vÞ thùc hiÖn viÖc xÕp l−¬ng, chÕ ®é phô cÊp l−¬ng, n©ng
bËc l−¬ng, tr¶ l−¬ng, qu¶n lý tiÒn l−¬ng vµ thu nhËp theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh
nµy vµ h−íng dÉn cña c¬ quan cã thÈm quyÒn.
§èi víi c¸c c¬ quan hµnh chÝnh ®−îc kho¸n biªn chÕ vµ kinh phÝ qu¶n lý hµnh
chÝnh vµ c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp cña Nhµ n−íc thùc hiÖn chÕ ®é h¹ch to¸n vµ tù
chñ tµi chÝnh, th× c¨n cø vµo kÕt qu¶ tiÕt kiÖm kinh phÝ hµnh chÝnh vµ møc t¨ng
tr−ëng c¸c nguån thu ®−îc quyÒn quyÕt ®Þnh hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm tiÒn
l−¬ng so víi møc l−¬ng tèi thiÓu chung vµ t¨ng thªm møc trÝch lËp c¸c quü
khen th−ëng, quü phóc lîi ®Ó t¨ng thªm thu nhËp cho c¸n bé, c«ng chøc, viªn
chøc thuéc biªn chÕ tr¶ l−¬ng cña c¬ quan, ®¬n vÞ theo quy ®Þnh cña c¬ quan cã
thÈm quyÒn.
2. Thùc hiÖn ph©n cÊp tr¸ch nhiÖm ®Ó ng−êi ®øng ®Çu c¬ quan nhµ n−íc vµ ng−êi
®øng ®Çu ®¬n vÞ sù nghiÖp cña Nhµ n−íc quyÕt ®Þnh viÖc xÕp l−¬ng, n©ng bËc l−-
¬ng th−êng xuyªn, n©ng bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n vµ phô cÊp th©m niªn v−ît
khung ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc thuéc ph¹m vi qu¶n lý theo ph©n cÊp
cña c¬ quan cã thÈm quyÒn.
3. §èi víi chøc danh chuyªn gia cao cÊp, chuyªn viªn cao cÊp vµ t−¬ng ®−¬ng,
thùc hiÖn ph©n cÊp viÖc quyÕt ®Þnh xÕp l−¬ng, n©ng bËc l−¬ng vµ phô cÊp th©m
niªn v−ît khung nh− sau:
a) §èi víi chøc danh chuyªn gia cao cÊp: ViÖc quyÕt ®Þnh xÕp l−¬ng, n©ng bËc
l−¬ng th−êng xuyªn vµ n©ng bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n, thùc hiÖn theo ph©n cÊp
hiÖn hµnh.
b) §èi víi ng¹ch chuyªn viªn cao cÊp vµ t−¬ng ®−¬ng (lo¹i A3):
b1) ViÖc quyÕt ®Þnh xÕp l−¬ng vµo lo¹i A3 khi ®−îc phª chuÈn kÕt qu¶ bÇu cö,
khi ®−îc bæ nhiÖm vµo ng¹ch (hoÆc chøc danh), n©ng ng¹ch, chuyÓn ng¹ch,
thùc hiÖn theo ph©n cÊp hiÖn hµnh.
b2) ViÖc quyÕt ®Þnh n©ng bËc l−¬ng th−êng xuyªn vµ phô cÊp th©m niªn v−ît
khung trong ng¹ch hoÆc trong chøc danh lo¹i A3 do Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n
d©n tèi cao, ViÖn tr−ëng ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao, Bé tr−ëng, Thñ
tr−ëng c¬ quan ngang Bé, Thñ tr−ëng c¬ quan thuéc ChÝnh phñ, Chñ tÞch ñy
ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng trùc tiÕp sö dông vµ qu¶n lý


127 http://www.ebook.edu.vn
c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc ®ã ra quyÕt ®Þnh thùc hiÖn vµ cã tr¸ch nhiÖm b¸o
c¸o kÕt qu¶ thùc hiÖn vÒ Bé Néi vô.
b3) ViÖc quyÕt ®Þnh n©ng bËc l−¬ng tr−íc thêi h¹n (khi lËp thµnh tÝch xuÊt s¾c
trong thùc hiÖn nhiÖm vô vµ khi cã th«ng b¸o nghØ h−u) trong ng¹ch hoÆc trong
chøc danh lo¹i A3 do Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ViÖn tr−ëng ViÖn
KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao, Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬ quan ngang Bé, Thñ tr−-
ëng c¬ quan thuéc ChÝnh phñ, Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc
thuéc Trung −¬ng trùc tiÕp sö dông vµ qu¶n lý c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc ®ã ra
quyÕt ®Þnh thùc hiÖn sau khi cã tho¶ thuËn cña Bé tr−ëng Bé Néi vô vµ cã tr¸ch
nhiÖm b¸o c¸o kÕt qu¶ thùc hiÖn vÒ Bé Néi vô.

Ch−¬ng V
Mét sè vÊn ®Ò thùc tiÔn gi¸o dôc vμ ®μo t¹o ë
ViÖt Nam
I. ®æi míi gi¸o dôc tHPT
I. thùc tr¹ng ph¸t triÓn gi¸o dôc trung häc phæ th«ng
a) Quy m« ph¸t triÓn:
Trong c¸c cÊp, bËc häc th× sè häc sinh trung häc phæ th«ng cã tèc ®é t¨ng nhanh,
cao nhÊt so víi tiÓu häc vµ trung häc c¬ së, ®Æc biÖt lµ trong 10 n¨m trë l¹i ®©y. Hµng
n¨m b×nh qu©n c¶ n−íc cã kho¶ng 76% häc sinh tèt nghiÖp THCS ®−îc tuyÓn vµo THPT
(tÝnh c¶ khu vùc c«ng lËp vµ ngoµi c«ng lËp). Sè häc sinh nhËp häc t¨ng tõ 554.000 trong
n¨m häc 1991-1992 lªn ®Õn 2.802.000 trong n¨m häc 2005-2006. Ngay c¶ nh÷ng vïng
khã kh¨n nh− MiÒn nói phÝa B¾c vµ T©y nguyªn còng cã tèc ®é t¨ng sè l−îng rÊt cao vµ
sÏ tiÕp tôc t¨ng trong nh÷ng n¨m tíi. §©y lµ c¬ së thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn chñ tr−¬ng
phæ cËp bËc trung häc vµo n¨m 2020 song còng lµm trÇm träng h¬n nh÷ng khã kh¨n rÊt
lín vèn cã trong viÖc ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt, tèi thiÓu ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng.
Thªm n÷a, dÊu hiÖu nãi trªn tuy ph¶n ¶nh mét t×nh h×nh ®¸ng mõng lµ nhu cÇu ®−îc häc
tËp ®Ó ®¹t tr×nh ®é cao cña x· héi ngµy cµng t¨ng, song còng béc lé mét ®iÓm yÕu lµ ch−a
lµm tèt viÖc ph©n luång sau trung häc c¬ së.
b) VÒ m¹ng l−íi tr−êng:
Trong nh÷ng n¨m qua hÖ thèng tr−êng THPT ®· ph¸t triÓn m¹nh. Sè l−îng tr−êng
THPT t¨ng tõ 1.402 trong n¨m häc 1996-1997 lªn 2200 tr−êng vµo n¨m häc 2005-2006.
HiÖn t¹i, b×nh qu©n mçi huyÖn, thÞ trªn toµn quèc cã kho¶ng 3,7 tr−êng THPT.
Sè l−îng c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp còng t¨ng kh¸ m¹nh, nhÊt lµ ë nh÷ng thµnh
phè lín. Tuy nhiªn, m¹ng l−íi tr−êng ®−îc ph©n bè kh«ng ®Òu gi÷a c¸c vïng. T¹i c¸c
vïng miÒn nói phÝa B¾c vµ T©y nguyªn m¹ng l−íi tr−êng vÉn ch−a ®¸p øng nhu cÇu häc
tËp (t−¬ng øng lµ 1,9 tr−êng/huyÖn vµ 2,2 - 2,7 tr−êng/huyÖn cho hai vïng).
c) VÒ chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc ë THPT
ChÊt l−îng gi¸o dôc Trung häc Phæ th«ng còng nh− chÊt l−îng gi¸o dôc cña c¸c
cÊp bËc häc kh¸c ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ trong mÊy n¨m qua. Trªn ph¹m vi
toµn quèc, c¸c tû lÖ bá häc vµ l−u ban ®Òu gi¶m, tû lÖ tèt nghiÖp t¨ng, do ®ã tû lÖ hoµn
thµnh cÊp häc cña toµn quèc ®· t¨ng tõ 82,5% (n¨m häc 1997-1998) lªn 85,1% (n¨m häc
2001-2002). Tuy nhiªn, v× nhiÒu lÝ do, trong ®ã cã sù chªnh lÖch vÒ tr×nh ®é kinh tÕ x·
héi nªn gi÷a c¸c vïng còng cßn nh÷ng kh¸c biÖt vÒ chÊt l−îng; ®Æc biÖt lµ ®èi víi nh÷ng
vïng mµ tèc ®é t¨ng häc sinh qu¸ mÊt c©n ®èi so víi hÖ ®iÒu kiÖn tèi thiÓu ®Ó ®¶m b¶o
chÊt l−îng (thiÕu nhiÒu gi¸o viªn, c¬ së vËt chÊt nghÌo nµn...).

128 http://www.ebook.edu.vn
ChÊt l−îng ®Ò cËp trªn ®©y vÒ thùc chÊt míi ph¶n ¸nh ®−îc mét mÆt lµ chÊt l−îng
häc tËp. Nh÷ng mÆt kh¸c nh− ®¹o ®øc, thÓ lùc, n¨ng lùc vµ xóc c¶m thÈm mÜ, lao ®éng vµ
h−íng nghiÖp theo yªu cÇu gi¸o dôc toµn diÖn tuy ®· chó ý tíi khi ®¸nh gi¸ tæng hîp
song yªu cÇu nµy cÇn mét sù nghiªn cøu c«ng phu, nghiªm tóc, khoa häc vµ kh¸ phøc t¹p
mµ cho ®Õn nay ch−a thÓ thùc hiÖn ®−îc nh− mong muèn.
XÐt vÒ hiÖu qu¶ ngoµi (tøc xÐt vÒ møc ®é ®¸p øng c¸c ®ßi hái cña x· héi ®èi víi
häc sinh sau khi ra tr−êng) th× cho ®Õn nay ch−a cã nh÷ng sè liÖu thèng kª chÝnh x¸c.
NÕu chØ xÐt riªng tõ ph−¬ng diÖn ph©n luång sau trung häc phæ th«ng, c¨n cø vµo kÕt qu¶
kh¶o s¸t 457 tr−êng THPT ë 15 tØnh cña Dù ¸n ph¸t triÓn gi¸o dôc THPT th× cã 19,2%
häc sinh tèt nghiÖp THPT vµo häc ®¹i häc, cao ®¼ng; 7,4% vµo c¸c tr−êng trung häc
chuyªn nghiÖp vµ 4,9% vµo c¸c tr−êng nghÒ. Sè cßn l¹i hoÆc ®i lµm nghÜa vô qu©n sù
hoÆc vµo ®êi tham gia lao ®éng (cã hoÆc kh«ng qua ®µo t¹o).
§¸nh gi¸ chung lµ chÊt l−îng gi¸o dôc trung häc phæ th«ng hiÖn nay mÆc dÇu cã
chuyÓn biÕn song ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu ngµy cµng cao, cµng phong phó, cµng ®a
d¹ng cña x· héi víi nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng trong xu thÕ héi nhËp.
d) VÒ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o gi¸o dôc trung häc phæ th«ng.
- Thêi l−îng häc:
HiÖn nay thêi gian dµnh cho häc sinh häc tËp trong tÊt c¶ c¸c cÊp bËc häc ë n−íc
ta, nÕu tÝnh theo tuÇn lµ 35 tuÇn/n¨m. CÊp trung häc phæ th«ng còng cã sè tuÇn häc nh−
vËy, nÕu tÝnh theo sè tiÕt th× tæng thêi l−îng hµng n¨m cho toµn bé cÊp häc chØ ®¹t xÊp xØ
1000 giê. Con sè nµy thÊp h¬n nhiÒu so víi sè giê häc trung b×nh cña häc sinh cïng cÊp
häc ë c¸c n−íc kh¸c (b×nh qu©n 1200 giê/n¨m häc). CÇn chó ý r»ng thêi l−îng häc lµ mét
trong nh÷ng yÕu tè quan träng ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng häc; thËm chÝ lµ yÕu tè hµng ®Çu
(theo nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ chÊt l−îng häc tËp cña c¸c n−íc trong thêi gian gÇn
®©y).
- Ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa:
§©y lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng gi¸o
dôc. Ch−¬ng tr×nh (ch−¬ng tr×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc) ®−îc biªn so¹n tõ c¸ch ®©y h¬n 25
n¨m (riªng s¸ch gi¸o khoa THPT còng ®· sö dông ®−îc h¬n 10 n¨m). §©y lµ bé ch−¬ng
tr×nh thèng nhÊt cña mét ®Êt n−íc thèng nhÊt kÓ tõ sau c¸ch m¹ng th¸ng 8, ®−îc chuÈn bÞ
mét c¸ch nghiªm tóc, c«ng phu, phôc vô tÝch cùc cho môc tiªu ®µo t¹o ng−êi lao ®éng
ViÖt Nam trong mét giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi nhÊt ®Þnh vµ trong mét bèi c¶nh
thÕ giíi cã phÇn kh¸c so víi hiÖn nay. Ch−¬ng tr×nh ®· qu¸n triÖt yªu cÇu gi¸o dôc toµn
diÖn, tËp trung vµo kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng c¬ b¶n, ®¶m b¶o tÝnh liªn tôc gi÷a c¸c cÊp bËc
häc, ®¶m b¶o yªu cÇu liªn th«ng gi÷a gi¸o dôc phæ th«ng vµ gi¸o dôc chuyªn nghiÖp.
Ch−¬ng tr×nh còng gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc phæ cËp gi¸o dôc, ®¸p øng yªu cÇu häc tËp
tiÕp tôc cña sè ®«ng häc sinh, gãp phÇn ph¸t triÓn qui m« gi¸o dôc phæ th«ng vµ ph¸t
hiÖn, båi d−ìng nh©n tµi t−¬ng lai cho ®Êt n−íc.
Tuy nhiªn, nh− ®· nªu ë trªn, nÕu ch−¬ng tr×nh vÒ c¬ b¶n tá ra phï hîp víi yªu
cÇu vµ ®Æc ®iÓm cña mét giai ®o¹n ®· qua th× ®èi chiÕu víi yªu cÇu cña giai ®o¹n ph¸t
triÓn míi l¹i thÓ hiÖn nhiÒu ®iÒu bÊt cËp mµ næi bËt nhÊt lµ kh«ng thÓ ®¸p øng tèt ®èi víi
môc tiªu ®µo t¹o con ng−êi ViÖt Nam trong giai ®o¹n míi, giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc víi nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc míi thÓ hiÖn trong môc tiªu ®µo
t¹o. Néi dung ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch cßn qu¸ thiªn vÒ lý thuyÕt, Ýt kiÕn thøc øng dông vµ
thùc hµnh, Ýt g¾n víi thùc tiÔn. Khèi l−îng vµ møc ®é néi dung ë mét sè phÇn trong mét
sè m«n cßn nÆng vµ cao, cã hiÖn t−îng kiÕn thøc võa thõa võa thiÕu, cã sù trïng lÆp gi÷a
mét vµi m«n häc. Ch−a chó ý tíi viÖc rÌn luyÖn c¸c kü n¨ng mét c¸ch thÝch ®¸ng, ®Æc
biÖt lµ kü n¨ng thùc hµnh, kü n¨ng vËn dông c¸c ®iÒu ®· häc ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò
trong cuéc sèng. Ch−¬ng tr×nh cßn qu¸ chó ý ®Õn hÖ thèng c¸c m«n häc trªn líp mµ ch−a
quan t©m ®óng møc ®Õn ho¹t ®éng ngoµi giê lªn líp cña ng−êi häc. §Æc biÖt, ch−¬ng
129 http://www.ebook.edu.vn
tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa ch−a trùc tiÕp gãp phÇn gióp gi¸o viªn vµ häc sinh chuyÓn tõ c¸ch
d¹y, häc thô ®éng, ¸p ®Æt, chñ yÕu lµ ®èi phã víi thi cö sang c¸ch d¹y häc tÝch cùc, chñ
®éng ®Ó ph¸t triÓn t− duy s¸ng t¹o, rÌn luyÖn ph−¬ng ph¸p tù häc cho häc sinh, g¾n häc
tËp trong nhµ tr−êng víi thùc tiÔn sinh ®éng, phong phó ngoµi x· héi. Quan niÖm, lèi viÕt,
c¸ch tr×nh bµy s¸ch gi¸o khoa tá ra qu¸ cò so víi yªu cÇu vµ xu thÕ ®æi míi s¸ch gi¸o
khoa trªn thÕ giíi.
- VÒ ®éi ngò gi¸o viªn
§éi ngò gi¸o viªn ®ãng mét vai trß cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh tíi viÖc ®¶m b¶o chÊt
l−îng gi¸o dôc.
VÒ sè l−îng, tæng sè gi¸o viªn trung häc phæ th«ng hiÖn nay trªn toµn quèc tÝnh
®Õn n¨m häc 2005 - 2006 xÊp xØ 107.000 ng−êi. MÆc dï vËy nÕu theo qui ®Þnh tØ lÖ gi¸o
viªn/líp lµ 2,1 th× hiÖn nay míi ®¹t 1,68 (trõ vïng ®ång b»ng s«ng Hång). Gièng nh− ®èi
víi c¸c cÊp, bËc häc kh¸c, c¬ cÊu gi¸o viªn trung häc phæ th«ng còng cã t×nh tr¹ng võa
thõa, võa thiÕu, l¹i kh«ng ®ång bé. Tuy nhiªn ®èi chiÕu víi nhu cÇu ph¸t triÓn cÊp häc
nµy th× ®ßi hái gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng thiÕu gi¸o viªn vÉn ph¶i ®Æt lªn hµng ®Çu, ®Æc biÖt lµ
ë c¸c vïng khã (theo dù b¸o ®Õn n¨m häc 2010 - 2011 sÏ cÇn tíi mét sè l−îng gi¸o viªn
lµ 124.000 ng−êi).
. ChÊt l−îng gi¸o viªn
HÇu hÕt gi¸o viªn c¸c tr−êng THPT ®Òu cã tr×nh ®é ®¹i häc s− ph¹m. TÝnh ®Õn
n¨m häc 2005-2006 ®· cã > 97% gi¸o viªn ®¹t chuÈn (tèt nghiÖp ®¹i häc) vµ 1,7% gi¸o
viªn ®¹t trªn chuÈn (th¹c sÜ). Theo nghiªn cøu cña ViÖn ChiÕn l−îc vµ Ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc tuæi ®êi trung b×nh vµ tuæi nghÒ b×nh qu©n cña gi¸o viªn THPT lµ 35 vµ 11,91 n¨m.
Víi mét sè tuæi nghÒ nhÊt ®Þnh ®a sè gi¸o viªn cã thÓ ®¶m ®−¬ng ®−îc c¸c yªu cÇu d¹y
häc mµ ch−¬ng tr×nh ®Æt ra. Tuy nhiªn, ®éi ngò gi¸o viªn THPT hiÖn nay cßn cã nh÷ng
h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é ngo¹i ng÷, tin häc, vÒ ý thøc vµ kh¶ n¨ng ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y
häc, sù say mª n©ng cao hiÓu biÕt vµ tay nghÒ, tr×nh ®é sö dông thiÕt bÞ d¹y häc, cßn thiÕu
hiÓu biÕt c¬ së khoa häc vµ kü n¨ng ®¸nh gi¸ theo xu thÕ, kü thuËt hiÖn ®¹i. Ngoµi ra, mét
bé phËn nhá cßn cã nh÷ng biÓu hiÖn suy tho¸i ®¹o ®øc cña ng−êi thÇy lµm ¶nh h−ëng ®Õn
uy tÝn chung cña ®éi ngò (nh− Ðp buéc häc sinh häc thªm, lµm nhôc häc sinh...).
- VÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc
V× kinh phÝ gi¸o dôc ®−îc ph©n bæ tõ Ng©n s¸ch nhµ n−íc ®−îc sö dông hÇu hÕt
cho chi th−êng xuyªn cßn kinh phÝ dµnh cho x©y dùng c¬ së vËt chÊt nhµ tr−êng th× chñ
yÕu dùa vµo kh¶ n¨ng ng©n s¸ch cña ®Þa ph−¬ng vµ ®ãng gãp cña phô huynh häc sinh,
nh−ng trong thêi gian qua c¸c ®Þa ph−¬ng ®· rÊt nç lùc trong viÖc t¨ng c−êng c¬ së vËt
chÊt cho c¸c tr−êng häc vµ so víi c¸c cÊp bËc häc kh¸c th× c¸c tr−êng trung häc phæ
th«ng cã c¬ së vËt chÊt t−¬ng ®èi kh¸. Tuy nhiªn ®èi chiÕu víi nh÷ng ®iÒu kiÖn tèi thiÓu
®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng th× c¬ së vËt chÊt cña nhiÒu tr−êng vÉn cßn rÊt thiÕu thèn, ®Æc biÖt
ë nh÷ng vïng khã kh¨n. T×nh tr¹ng häc hai ca trong ngµy vÉn cßn phæ biÕn. §iÒu ®¸ng
l−u ý lµ sÜ sè häc sinh trong mét líp th−êng cao (48-50 häc sinh). T×nh h×nh chÊt l−îng
cña c¸c phßng häc còng lµ vÊn ®Ò cÇn quan t©m v× vÉn cßn 4,14% sè phßng häc ë trong
t×nh tr¹ng t¹m thêi, tËp trung vµo c¸c tØnh miÒn nói.
ChÊt l−îng c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y vµ häc cña c¸c tr−êng THPT còng lµ vÊn ®Ò
cÇn quan t©m. Trong sè 27 tØnh ®−îc kh¶o s¸t ®Ó x©y dùng "KÕ ho¹ch tæng thÓ ph¸t triÓn
gi¸o dôc trung häc” (n¨m 2001) th× chØ cã kho¶ng 38,2% thiÕt bÞ d¹y häc lµ ®¸p øng tiªu
chuÈn quy ®Þnh. T×nh h×nh nµy ®· ®−îc c¶i thiÖn tèt h¬n trong vµi n¨m gÇn ®©y.
Nh− vËy vÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc th× tõ sè l−îng, chÊt l−îng, cho ®Õn c¸c
kh©u trang cÊp, b¶o qu¶n, sö dông ®Òu ®ang ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ph¶i khÈn tr−¬ng gi¶i
quyÕt.
- Qu¶n lý gi¸o dôc

130 http://www.ebook.edu.vn
HiÖn t¹i c¸c tr−êng THPT ®Òu do Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o trùc tiÕp qu¶n lý. Trong
thêi gian qua ®· t¨ng c−êng thùc hiÖn chñ tr−¬ng ph©n cÊp theo h−íng trao quyÒn nhiÒu
h¬n cho c¬ së nh»m khuyÕn khÝch tÝnh chñ ®éng vµ sù n¨ng ®éng cña ®i¹ ph−¬ng, sù
tham gia cña céng ®ång vµ n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan qu¶n lý. Tuy
nhiªn, qu¶n lý vÉn lµ kh©u yÕu v× nhiÒu lý do (tr×nh ®é ®éi ngò, c¬ chÕ cßn nhiÒu ®iÒu bÊt
cËp, ph−¬ng tiÖn phôc vô ho¹t ®éng qu¶n lý cßn thiÕu vµ l¹c hËu...).
Tãm l¹i, trong mét sè n¨m qua chÊt l−îng gi¸o dôc ë THPT ®· cã nh÷ng tiÕn bé
vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o chÊt l−îng gi¸o dôc ë THPT ®· ®−îc c¶i thiÖn, tuy nhiªn nh÷ng
tiÕn bé nµy vÉn ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu vµ ®ßi hái cña thùc tÕ gi¸o dôc ë cÊp THPT.
2. sù cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trung
häc phæ th«ng vµ nh÷ng ®Þnh h−íng ®æi míi
Kh¸c víi nh÷ng lÇn c¶i c¸ch gi¸o dôc tr−íc ®©y (1950, 1956, 1980), ®æi míi gi¸o
dôc phæ th«ng theo NghÞ quyÕt 40 cña Quèc héi lÇn nµy chØ tËp trung vµo viÖc ®æi míi
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng (tõ tiÓu häc qua THCS ®Õn THPT). Tuy nhiªn cÇn hiÓu
ch−¬ng tr×nh theo nghÜa réng, kh«ng chØ bã hÑp trong ph¹m vi néi dung. §æi míi ch−¬ng
tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng lµ mét qu¸ tr×nh ®æi míi tõ môc tiªu, néi dung, ph−¬ng ph¸p ®Õn
ph−¬ng tiÖn gi¸o dôc, ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc, kÓ c¶ viÖc ®æi míi c¸ch x©y dùng
ch−¬ng tr×nh tõ quan niÖm cho ®Õn qui tr×nh kÜ thuËt.
a) NghÞ quyÕt 40/2000/QH10, ngµy 09 th¸ng 12 n¨m 2000 cña Quèc héi kho¸ X
vÒ ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng, ®· kh¼ng ®Þnh môc tiªu cña viÖc ®æi míi
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng lÇn nµy lµ x©y dùng néi dung ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p
gi¸o dôc, s¸ch gi¸o khoa phæ th«ng míi nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc toµn diÖn thÕ
hÖ trÎ, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn nguån nh©n lùc phôc vô c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa
®Êt n−íc, phï hîp víi thùc tiÔn vµ truyÒn thèng ViÖt Nam, tiÕp cËn tr×nh ®é gi¸o dôc phæ
th«ng ë c¸c n−íc ph¸t triÓn trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi.
b) ChiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 2001 - 2010 cña n−íc ta ®· ®Ò ra nhiÖm vô
"KhÈn tr−¬ng biªn so¹n vµ ®−a vµo sö dông æn ®Þnh trong c¶ n−íc bé ch−¬ng tr×nh vµ
s¸ch gi¸o khoa phæ th«ng phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn míi" vµ chiÕn l−îc ph¸t triÓn
gi¸o dôc 2001 - 2010 còng ®· cô thÓ hãa yªu cÇu nµy.
c) Thñ t−íng ChÝnh phñ ®· cã ChØ thÞ sè 14/2001/CT-TTg vÒ viÖc ®æi míi ch−¬ng
tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng thùc hiÖn NghÞ quyÕt sè 40/2000/QH10 cña Quèc héi khãa X vµ
ChØ thÞ sè 30/1998/CT-TTg vÒ ®iÒu chØnh chñ tr−¬ng ph©n ban ë phæ th«ng trung häc vµ
®µo t¹o hai giai ®o¹n ë ®¹i häc, nªu râ c¸c yªu cÇu, c¸c c«ng viÖc mµ Bé Gi¸o dôc vµ §µo
t¹o vµ c¸c c¬ quan cã liªn quan ph¶i khÈn tr−¬ng tiÕn hµnh trong thêi gian tíi.
. Môc tiªu cña cÊp trung häc phæ th«ng (Theo LuËt Gi¸o dôc 2005, §iÒu 27)
Gi¸o dôc trung häc phæ th«ng nh»m gióp häc sinh cñng cè vµ ph¸t triÓn nh÷ng kÕt
qu¶ cña gi¸o dôc trung häc c¬ së, hoµn thiÖn häc vÊn phæ th«ng vµ cã nh÷ng hiÓu biÕt
th«ng th−êng vÒ kÜ thuËt vµ h−íng nghiÖp, cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy n¨ng lùc c¸ nh©n ®Ó lùa
chän h−íng ph¸t triÓn, tiÕp tôc häc ®¹i häc, cao ®¼ng, trung cÊp, häc nghÒ hoÆc ®i vµo
cuéc sèng lao ®éng.
. Mét sè ®Æc ®iÓm cña cÊp trung häc phæ th«ng
+ CÊp THPT gåm 3 n¨m häc tõ líp 10 ®Õn líp 12, lµ cÊp häc cuèi cïng cña gi¸o
dôc phæ th«ng, nèi tiÕp cÊp THCS vµ cã tr¸ch nhiÖm hoµn thµnh viÖc ®µo t¹o tiÕp thÕ hÖ
trÎ häc sinh ®· qua c¸c cÊp, bËc häc tr−íc ®ã cña nhµ tr−êng phæ th«ng. §©y lµ cÊp häc
võa trùc tiÕp t¹o nguån cho bËc cao ®¼ng, ®¹i häc nãi riªng, võa gãp phÇn quan träng vµo
viÖc ®µo t¹o nguån nh©n lùc phôc vô c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc nãi chung.
Nãi cô thÓ h¬n, cÊp häc nµy mét mÆt, cÇn chuÈn bÞ cho häc sinh nh÷ng tri thøc vµ kÜ n¨ng
vÒ khoa häc x· héi, nh©n v¨n, to¸n häc, khoa häc tù nhiªn, kÜ thuËt ®Ó hä cã thÓ tiÕp tôc
®µo t¹o ë bËc häc tiÕp theo, mÆt kh¸c cÇn h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho hä nh÷ng hiÓu biÕt
vÒ nghÒ phæ th«ng cÇn thiÕt cho cuéc sèng, tham gia lao ®éng s¶n xuÊt, x©y dùng x· héi
131 http://www.ebook.edu.vn
vµ khi cã ®iÒu kiÖn tiÕp tôc häc lªn. Tõ trªn nÒn t¶ng ®ã mµ ph¸t triÓn c¸c hÖ thèng phÈm
chÊt, n¨ng lùc cÇn thiÕt ®¸p øng yªu cÇu x©y dùng ®Êt n−íc trong giai ®o¹n míi.
+ Tr−êng THPT chó träng tíi ph©n hãa trong gi¸o dôc, do ®Æc ®iÓm ph¸t triÓn t©m,
sinh lÝ cña häc sinh víi kh¶ n¨ng, nguyÖn väng ®a d¹ng. Tuy nhiªn ph©n hãa theo h−íng
nµo vµ ë møc ®é nµo vÉn ph¶i ®¶m b¶o tÝnh phæ th«ng víi néi dung gi¸o dôc mang tÝnh
chÊt nÒn t¶ng, lµm c¬ së cho sù ph¸t triÓn hµi hßa, toµn diÖn nh©n c¸ch ng−êi häc.
+ Tr−êng THPT cßn mang tÝnh h−íng nghiÖp, gi¸o dôc h−íng nghiÖp ë nhµ tr−êng
sÏ gãp phÇn gióp häc sinh sau khi häc xong cã kh¶ n¨ng t×m vµ thÝch øng nhanh víi
nh÷ng nghÒ thÝch hîp.
- LÝ do cña viÖc ®æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng
a) Do yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®èi víi viÖc ®µo t¹o nguån nh©n
lùc trong giai ®o¹n míi
§Êt n−íc ta ®ang b−íc vµo giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ (CNH, H§H)
víi môc tiªu ®Õn n¨m 2020 ViÖt Nam sÏ tõ mét n−íc n«ng nghiÖp vÒ c¬ b¶n trë thµnh
n−íc c«ng nghiÖp, héi nhËp víi céng ®ång quèc tÕ. Nh©n tè quyÕt ®Þnh th¾ng lîi cña
c«ng cuéc CNH, H§H vµ héi nhËp quèc tÕ lµ con ng−êi, lµ nguån lùc ng−êi ViÖt Nam
®−îc ph¸t triÓn vÒ sè l−îng vµ chÊt l−îng trªn c¬ së mÆt b»ng d©n trÝ ®−îc n©ng cao. ViÖc
nµy cÇn ®−îc b¾t ®Çu tõ gi¸o dôc phæ th«ng, mµ tr−íc hÕt lµ ph¶i b¾t ®Çu tõ viÖc x¸c ®Þnh
môc tiªu ®µo t¹o nh− lµ x¸c ®Þnh nh÷ng g× cÇn ®¹t ®−îc (®èi víi ng−êi häc) sau mét qu¸
tr×nh ®µo t¹o. Nãi chung ®ã lµ mét hÖ thèng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc ®−îc h×nh thµnh trªn
mét nÒn t¶ng kiÕn thøc, kÜ n¨ng ®ñ vµ ch¾c ch¾n.
§Ó ®¸p øng yªu cÇu cña giai ®o¹n míi, ngoµi c¸c phÈm chÊt nh− lßng yªu n−íc,
yªu chñ nghÜa x· héi, quý träng vµ h¨ng say lao ®éng, cã lßng nh©n ¸i, ý thøc tr¸ch
nhiÖm, cßn cã nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc rÊt cÇn thiÕt trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ
nÒn kinh tÕ tËp trung, bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng theo ®Þnh h−íng x· héi chñ
nghÜa, tõ kinh tÕ n«ng nghiÖp sang kinh tÕ c«ng nghiÖp vµ chuÈn bÞ h×nh thµnh kinh tÕ tri
thøc; ®ã lµ phÈm chÊt t«n träng vµ nghiªm tóc tu©n theo ph¸p luËt; quan t©m vµ tham gia
gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò bøc xóc mang tÝnh toµn cÇu; cã t− duy phª ph¸n ®Ó thÝch øng víi
nh÷ng thay ®æi trong cuéc sèng; ®ã lµ n¨ng lùc hîp t¸c vµ giao tiÕp cã hiÖu qu¶, n¨ng lùc
chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp theo yªu cÇu míi cña s¶n xuÊt vµ thÞ tr−êng lao ®éng, n¨ng lùc
qu¶n lý, næi bËt nhÊt lµ n¨ng lùc thÝch øng víi cèt lâi lµ kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt
vÊn ®Ò. Nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc nªu trªn ph¶i ®−îc xem lµ nh÷ng néi dung chñ yÕu
cña môc tiªu gi¸o dôc vµ tr−íc hÕt lµ môc tiªu cña nhµ tr−êng phæ th«ng.
b) Do sù ph¸t triÓn nhanh, m¹nh víi tèc ®é mang tÝnh bïng næ cña khoa häc c«ng
nghÖ thÓ hiÖn qua c¸c lý thuyÕt, c¸c thµnh tùu míi vµ kh¶ n¨ng øng dông cao, réng vµ
nhanh vµo thùc tÕ buéc ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa ph¶i lu«n ®−îc xem xÐt, ®iÒu chØnh.
Häc vÊn mµ nhµ tr−êng phæ th«ng trang bÞ kh«ng thÓ th©u tãm ®−îc mäi tri thøc mong
muèn, v× vËy ph¶i coi träng viÖc d¹y ph−¬ng ph¸p, d¹y c¸ch ®i tíi kiÕn thøc cña loµi
ng−êi, trªn c¬ së ®ã mµ tiÕp tôc häc tËp suèt ®êi. X· héi ®ßi hái ng−êi cã häc vÊn hiÖn
®¹i kh«ng chØ cã kh¶ n¨ng lÊy ra tõ trÝ nhí c¸c tri thøc d−íi d¹ng cã s½n, ®· lÜnh héi ë nhµ
tr−êng phæ th«ng mµ cßn ph¶i cã n¨ng lùc chiÕm lÜnh, sö dông c¸c tri thøc míi mét c¸ch
®éc lËp; kh¶ n¨ng ®¸nh gi¸ c¸c sù kiÖn, c¸c t− t−ëng, c¸c hiÖn t−îng míi mét c¸ch th«ng
minh, s¸ng suèt khi gÆp trong cuéc sèng, trong lao ®éng vµ trong quan hÖ víi mäi ng−êi.
Néi dung häc vÊn ph¶i gãp phÇn quan träng ®Ó ph¸t triÓn høng thó vµ n¨ng lùc nhËn thøc
cña häc sinh; cung cÊp cho häc sinh nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt cho viÖc tù häc vµ tù gi¸o
dôc sau nµy.
c) Do cã nh÷ng thay ®æi trong ®èi t−îng gi¸o dôc. Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu t©m -
sinh lý cña häc sinh vµ ®iÒu tra x· héi häc gÇn ®©y trªn thÕ giíi còng nh− ë n−íc ta cho
thÊy thanh thiÕu niªn cã nh÷ng thay ®æi trong sù ph¸t triÓn t©m - sinh lý, ®ã lµ sù thay ®æi
cã gia tèc. Trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn cña c¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng, trong bèi c¶nh
132 http://www.ebook.edu.vn
héi nhËp, më réng giao l−u, häc sinh ®−îc tiÕp nhËn nhiÒu nguån th«ng tin ®a d¹ng,
phong phó tõ nhiÒu mÆt cña cuéc sèng, cã hiÓu biÕt nhiÒu h¬n, linh ho¹t vµ thùc tÕ h¬n so
víi c¸c thÕ hÖ cïng løa tuæi tr−íc ®©y mÊy chôc n¨m, ®Æc biÖt lµ häc sinh bËc trung häc.
Trong häc tËp, hä kh«ng tho¶ m·n víi vai trß cña ng−êi tiÕp thu thô ®éng, kh«ng chØ chÊp
nhËn c¸c gi¶i ph¸p ®· cã s½n ®−îc ®−a ra. Nh− vËy, ë løa tuæi nµy n¶y sinh mét yªu cÇu
vµ còng lµ mét qu¸ tr×nh: sù lÜnh héi ®éc lËp c¸c tri thøc vµ ph¸t triÓn kü n¨ng. Nh−ng c¸c
ph−¬ng thøc häc tËp tù lËp ë häc sinh nÕu muèn ®−îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn mét c¸ch
cã chñ ®Þnh th× cÇn thiÕt ph¶i cã sù h−íng dÉn ®ång thêi t¹o c¸c ®iÒu kiÖn thuËn lîi.
Ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa ph¶i gãp phÇn trùc tiÕp ®¸p øng yªu cÇu ®ã.
d) Do nhu cÇu ph¶i hoµ chung víi xu thÕ ®æi míi tiÕn bé trªn thÕ giíi trong lÜnh
vùc ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa.
§©y còng lµ mét trong nh÷ng yªu cÇu cÇn thiÕt, ®Æc biÖt lµ c¸c bèi c¶nh thÕ giíi
hiÖn nay víi xu thÕ hßa nhËp.
Tõ nh÷ng thËp kØ cuèi thÕ kØ XX, nhiÒu quèc gia ®· tiÕn hµnh chuÈn bÞ vµ triÓn
khai c¶i c¸ch gi¸o dôc, tËp trung vµo gi¸o dôc phæ th«ng mµ träng ®iÓm lµ c¶i c¸ch
ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa. Ch−¬ng tr×nh cña c¸c n−íc ®Òu h−íng tíi viÖc thùc hiÖn
yªu cÇu n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc, trùc tiÕp gãp phÇn c¶i thiÖn chÊt l−îng nguån nh©n
lùc, n©ng cao chÊt l−îng sèng cña con ng−êi, kh¾c phôc t×nh tr¹ng häc tËp nÆng nÒ, c¨ng
th¼ng, ¶nh h−ëng ®Õn søc kháe, høng thó vµ niÒm tin ®èi víi viÖc häc tËp cña häc sinh,
t×nh tr¹ng gi¸o dôc tho¸t li ®êi sèng, qu¸ nhÊn m¹nh ®Õn tÝnh hÖ thèng, yªu cÇu qu¸ cao
vÒ mÆt lÝ thuyÕt mµ coi nhÑ nh÷ng tri thøc vµ kÜ n¨ng cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn cuéc sèng
hµng ngµy cña häc sinh khiÕn n¨ng lùc ho¹t ®éng thùc tiÔn cña ng−êi häc bÞ h¹n chÕ. Xu
thÕ ®æi míi còng nh»m kh¾c phôc t×nh tr¹ng s¶n phÈm cña gi¸o dôc kh«ng ®¸p øng ®−îc
yªu cÇu biÕn ®æi nhanh vµ ®a d¹ng cña sù ph¸t triÓn x· héi, sù bÊt b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi
tiÕp nhËn gi¸o dôc mµ biÓu hiÖn chñ yÕu lµ sù c¸ch biÖt vÒ ®iÒu kiÖn, vÒ tr×nh ®é gi÷a c¸c
®Þa ph−¬ng vµ khu vùc, c¸ch biÖt gi÷a giíi tÝnh vµ ®Þa vÞ x· héi. Trµo l−u c¶i c¸ch gi¸o
dôc lÇn thø 3 cña thÕ kØ 20 ®ang h−íng vµo viÖc kh¾c phôc nh÷ng biÓu hiÖn nãi trªn ®Ó
chuÈn bÞ cho thÕ hÖ trÎ ë c¸c quèc gia b−íc vµo thÕ kØ XXI.
Tõ tinh thÇn trªn, viÖc x©y dùng ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng ë c¸c n−íc
th−êng theo c¸c xu thÕ sau:
- Quan t©m h¬n n÷a ®Õn viÖc ®¸p øng yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ
c¹nh tranh quèc tÕ trong t−¬ng lai, gãp phÇn thùc hiÖn yªu cÇu b×nh ®¼ng vµ c«ng b»ng vÒ
c¬ héi gi¸o dôc.
- NhÊn m¹nh viÖc g×n gi÷ b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, kÕ thõa truyÒn thèng tèt ®Ñp
cña mçi quèc gia trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa.
- Coi träng thùc hµnh, vËn dông, néi dung ch−¬ng tr×nh th−êng tinh gi¶n, tËp trung
vµo c¸c kiÕn thøc, kÜ n¨ng c¬ b¶n vµ thiÕt thùc, tÝch hîp ®−îc nhiÒu mÆt gi¸o dôc. H×nh
thøc tæ chøc d¹y häc rÊt ®a d¹ng.
- Ch−¬ng tr×nh vµ c¸ch thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh nh− trªn ®· lµm thay ®æi quan niÖm
vµ c¸ch biªn so¹n, c¸ch sö dông s¸ch gi¸o khoa. S¸ch gi¸o khoa trë thµnh tµi liÖu ®Þnh
h−íng vµ hç trî cho qu¸ tr×nh tù häc, tù ph¸t hiÖn, tù chiÕm lÜnh tri thøc míi vµ thùc hµnh
theo n¨ng lùc cña ng−êi häc. C¸c th«ng tin trong s¸ch gi¸o khoa (qua kªnh h×nh vµ kªnh
ch÷) th−êng ®a d¹ng, phong phó, ®ßi hái ng−êi häc ph¶i cã t− duy linh ho¹t, cã ®Çu ãc
phª ph¸n míi ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt ®−îc vÊn ®Ò.C¨n cø vµo nh÷ng yªu cÇu võa nªn ®Ó
xem xÐt ch−¬ng tr×nh phæ th«ng hiÖn hµnh víi nh÷ng −u ®iÓm ®· nªu th× râ rµng lµ ph¶i
tæ chøc x©y dùng l¹i ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa míi cho tÊt c¶ c¸c cÊp bËc häc phæ
th«ng ë n−íc ta.
Nh÷ng ®Þnh h−íng ®æi míi ch−¬ng tr×nh - s¸ch gi¸o khoa Trung häc phæ
th«ng

133 http://www.ebook.edu.vn
D−íi ®©y lµ nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n chØ ®¹o ®æi míi ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o
khoa cña gi¸o dôc phæ th«ng trong giai ®o¹n tõ nay ®Õn n¨m 2010.
a) Qu¸n triÖt môc tiªu gi¸o dôc:
Ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa cña gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i lµ sù thÓ hiÖn cô thÓ
cña môc tiªu gi¸o dôc qui ®Þnh trong LuËt Gi¸o dôc cho tõng cÊp, bËc häc. C¸c phÈm
chÊt vµ n¨ng lùc nªu trong môc tiªu ph¶i ®−îc cô thÓ hãa thµnh hÖ thèng c¸c gi¸ trÞ, bao
gåm c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng cÇn kÕ thõa vµ ph¸t huy ®Ó gi÷ g×n b¶n s¾c d©n téc, c¸c gi¸
trÞ míi ®−îc h×nh thµnh trong giai ®o¹n c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa vµ héi nhËp quèc
tÕ. Lµm ®−îc nh− vËy th× ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa míi ®ãng gãp mét c¸ch hiÖu
qu¶ vµo qu¸ tr×nh chuÈn bÞ nguån nh©n lùc cña ®Êt n−íc trong nh÷ng thËp kØ ®Çu cña thÕ
kØ 21. Víi yªu cÇu x©y dùng môc tiªu ®· nªu, ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa ph¶i quan
t©m ®óng møc ®Õn "d¹y ch÷" vµ "d¹y ng−êi", ®Þnh h−íng nghÒ nghiÖp trong hoµn c¶nh
míi cña x· héi ViÖt Nam hiÖn ®¹i.
b) §¶m b¶o tÝnh khoa häc vµ s− ph¹m:
Ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa cña gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i lµ c«ng tr×nh khoa
häc s− ph¹m, trong ®ã ph¶i lùa chän ®−îc c¸c néi dung c¬ b¶n, phæ th«ng, cËp nhËt víi
nh÷ng tiÕn bé cña khoa häc, c«ng nghÖ, cña kinh tÕ - x· héi, gÇn gòi víi ®êi sèng vµ phï
hîp víi tr×nh ®é nhËn thøc cña häc sinh trong tõng giai ®o¹n häc tËp, g¾n bã víi thùc tÕ
ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc, tÝch hîp ®−îc nhiÒu mÆt gi¸o dôc trong tõng ®¬n vÞ néi dung,
n©ng cao chÊt l−îng thùc hµnh vËn dông theo n¨ng lùc tõng ®èi t−îng häc sinh.
c) ThÓ hiÖn tinh thÇn ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc
Mét trong nh÷ng träng t©m cña ®æi míi ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa cña gi¸o
dôc phæ th«ng lµ tËp trung vµo ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc, thùc hiÖn d¹y häc dùa vµo
ho¹t ®éng häc tËp tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh víi sù tæ chøc vµ h−íng dÉn
®óng møc cña gi¸o viªn, gãp phÇn h×nh thµnh ph−¬ng ph¸p vµ nhu cÇu tù häc, båi d−ìng
høng thó häc tËp, t¹o niÒm tin vµ niÒm vui trong häc tËp.
§æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc lu«n lu«n ®Æt trong mèi quan hÖ víi ®æi míi môc
tiªu, néi dung d¹y häc, ®æi míi c¬ së vËt chÊt vµ thiÕt bÞ d¹y häc; ®æi míi c¸c h×nh thøc
tæ chøc d¹y häc ®Ó phèi hîp gi÷a d¹y häc theo c¸ nh©n vµ c¸c nhãm nhá hoÆc c¶ líp,
gi÷a d¹y häc ë trong phßng häc vµ ngoµi hiÖn tr−êng; ®æi míi m«i tr−êng gi¸o dôc ®Ó
häc g¾n víi thùc hµnh vµ vËn dông; ®æi míi ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh víi sù
khuyÕn khÝch häc sinh tù ®¸nh gi¸ vµ sö dông bé c«ng cô ®¸nh gi¸, phèi hîp kiÓu ®¸nh
gi¸ truyÒn thèng víi tr¾c nghiÖm kh¸ch quan.
d) §¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt:
Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng ph¶i ®¶m b¶o tÝnh chØnh thÓ qua viÖc x¸c ®Þnh
môc tiªu, néi dung, ®Þnh h−íng ph−¬ng ph¸p... tõ bËc tiÓu häc qua trung häc c¬ së ®Õn
trung häc phæ th«ng. Ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa ph¶i ¸p dông thèng nhÊt trong c¶
n−íc, ®¶m b¶o sù b×nh ®¼ng thùc sù trong gi¸o dôc, ®Æc biÖt ë giai ®o¹n häc tËp c¬ b¶n
cña c¸c cÊp, bËc häc phæ cËp gi¸o dôc. TÝnh thèng nhÊt cña ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o
khoa thÓ hiÖn ë:
• Môc tiªu gi¸o dôc
• Quan ®iÓm khoa häc vµ s− ph¹m xuyªn suèt c¸c m«n häc, c¸c cÊp bËc häc
• Tr×nh ®é chuÈn cña ch−¬ng tr×nh trong d¹y häc vµ kiÓm tra, ®¸nh gi¸.
Do sù ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c vïng, miÒn, gi÷a c¸c ®èi t−îng häc sinh
nªn ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p thÝch hîp vµ linh ho¹t vÒ c¸c b−íc ®i, vÒ thêi l−îng, vÒ ®iÒu
kiÖn thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh theo tõng vïng, miÒn, tõng lo¹i ®èi t−îng häc sinh; gi¶i quyÕt
mét c¸ch hîp lÝ gi÷a yªu cÇu cña tÝnh thèng nhÊt víi sù ®a d¹ng vÒ ®iÒu kiÖn häc tËp cña
häc sinh.
e) §¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña tõng ®èi t−îng häc sinh:

134 http://www.ebook.edu.vn
Ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa t¹o c¬ së quan träng ®Ó:
• Ph¸t triÓn tr×nh ®é gi¸o dôc c¬ b¶n cña nguån nh©n lùc ViÖt Nam ®¸p øng giai
®o¹n c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc vµ ®ñ kh¶ n¨ng hîp t¸c, c¹nh tranh
quèc tÕ.
• Ph¸t triÓn n¨ng lùc cña mçi c¸ nh©n, gãp phÇn ph¸t hiÖn vµ båi d−ìng c¸c tµi n¨ng
t−¬ng lai cña ®Êt n−íc b»ng ph−¬ng thøc d¹y häc c¸ nh©n hãa, thùc hiÖn d¹y häc
c¸c néi dung tù chän kh«ng b¾t buéc ngay tõ tiÓu häc vµ ph©n hãa theo n¨ng lùc,
së tr−êng ngµy cµng ®Ëm nÐt qua c¸c h×nh thøc thÝch hîp.
iv. vÊn ®Ò ph©n ban ë trung häc phæ th«ng
1. C¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn cña chñ tr−¬ng ph©n ban
- Ph©n ho¸ trong d¹y häc lµ mét nguyªn t¾c s− ph¹m. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái viÖc
d¹y häc ë tÊt c¶ c¸c cÊp, bËc häc ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng kh¸c biÖt cña häc sinh vÒ ®Æc ®iÓm
t©m-sinh lý, së tr−êng, nguyÖn väng, høng thó, ®iÒu kiÖn sèng, v.v...®Ó ®¹t ®−îc hiÖu qu¶
®èi víi mçi c¸ nh©n. Ph©n ho¸ ®−îc thÓ hiÖn ë cÊp ®é vi m« vµ vÜ m«. Ph©n ho¸ ë cÊp ®é
vi m« lµ t×m kiÕm c¸c ph−¬ng ph¸p, kÜ thuËt d¹y häc sao cho mçi c¸ thÓ hoÆc mçi nhãm,
víi nhÞp ®é häc tËp kh¸c nhau trong giê häc ®Òu ®¹t ®−îc kÕt qu¶ mong muèn. Ph©n ho¸
ë cÊp ®é vÜ m« thÓ hiÖn ë c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc víi nh÷ng néi dung kh¸c nhau
cho tõng líp ®èi t−îng kh¸c nhau còng nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh ph¸t triÓn tèt
nhÊt vÒ n¨ng lùc vµ thiªn h−íng. Nh÷ng h×nh thøc tæ chøc nãi trªn th−êng lµ: ph©n thµnh
c¸c ban víi nh÷ng ch−¬ng tr×nh kh¸c nhau; ph©n lo¹i c¸c gi¸o tr×nh ®Ó häc tËp theo kiÓu
b¾t buéc vµ tù chän, x©y dùng c¸c lo¹i tr−êng chuyªn biÖt hoÆc kÕt hîp c¸c h×nh thøc ®·
nªu.
- Ph©n ho¸ d¹y häc còng gãp phÇn thùc hiÖn yªu cÇu ®µo t¹o vµ ph©n c«ng lao
®éng x· héi theo nguyªn t¾c mçi thµnh viªn sÏ ®ãng gãp cã hiÖu qu¶ nhÊt ®èi víi viÖc ®·
chän hoÆc ®−îc giao trªn c¬ së ®· ®−îc chuÈn bÞ tèt theo ®Þnh h−íng tõ nhµ tr−êng. §©y
thùc chÊt lµ ®¸p øng yªu cÇu ph©n luång lao ®éng cña x· héi mµ nhµ tr−êng ph¶i thùc
hiÖn.
- C¨n cø vµo quy luËt ph¸t triÓn nhËn thøc vµ h×nh thµnh c¸c ®Æc ®iÓm t©m lý th× tõ
nh÷ng líp cuèi cña cÊp trung häc c¬ së, häc sinh ®· béc lé thiªn h−íng, së tr−êng vµ
høng thó ®èi víi nh÷ng lÜnh vùc kiÕn thøc, kÜ n¨ng nhÊt ®Þnh.
- Ph©n ho¸ d¹y häc ë cÊp ®é vÜ m« ®èi víi cÊp trung häc phæ th«ng lµ mét xu thÕ
cña thÕ giíi vµ ®−îc thÓ hiÖn cô thÓ trong thùc tiÔn gi¸o dôc tõ rÊt l©u. Theo kÕt qu¶ cña
c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ hÖ thèng gi¸o dôc vµ c¸c h×nh thøc tæ chøc häc tËp trong
nhµ tr−êng trªn thÕ giíi th× hiÖn nay hÇu nh− kh«ng cßn n−íc nµo d¹y häc theo mét
ch−¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch duy nhÊt cho mäi häc sinh ë tr−êng THPT.
2. VÒ c¸c ph−¬ng ¸n ph©n ban ®· ®−îc thÝ ®iÓm
a) N¨m 1989, Bé Gi¸o dôc (cò) thùc hiÖn NghÞ QuyÕt 14 cña Bé ChÝnh trÞ ®· tiÕn
hµnh thÝ ®iÓm ë diÖn hÑp t¹i hai tr−êng Hoµn KiÕm (Hµ Néi) vµ Lª Hång Phong (Nam Hµ
cò; sau ®ã thªm mét sè tr−êng ë c¸c tØnh phÝa Nam) vÒ mét ph−¬ng ¸n ph©n ban (gåm 5
ban). Thùc nghiÖm ®· ®−a l¹i nhiÒu bµi häc bæ Ých cho viÖc thiÕt kÕ m« h×nh tr−êng
THCB sau nµy (môc tiªu, ph−¬ng ¸n ph©n ban, néi dung vµ ph−¬ng ph¸p d¹y häc c¸c
m«n ë c¸c ban...)
Sau mét thêi gian nghiªn cøu, thu thËp vµ trao ®æi ý kiÕn, ®iÒu chØnh ph−¬ng ¸n
thÝ ®iÓm Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· phª duyÖt trªn c¬ së ý kiÕn t− vÊn cña Héi
®ång gi¸o dôc trung häc ph−¬ng ¸n ph©n ban d−íi ®©y:
- Ph©n ban sím (ngay tõ líp 10).
- Ph©n ban réng (cã Ýt ban) víi ba ban lµ: Khoa häc tù nhiªn (A), Khoa häc tù
nhiªn- kü thuËt (B), Khoa häc x· héi (C).
- KÕt hîp víi gi¸o tr×nh tù chän ®Ó ph©n ho¸ s©u h¬n

135 http://www.ebook.edu.vn
Ph−¬ng ¸n nµy ®· ®−îc thÝ ®iÓm tõ 1993 vµ dõng l¹i vµo n¨m 1997.
b) §¸nh gi¸ chung
Tæng kÕt l¹i qu¸ tr×nh thÝ ®iÓm ph©n ban giai ®o¹n 1993 - 1997, ChØ thÞ 30 cña Thñ
t−êng ChÝnh phñ ®· ®¸nh gi¸ nh− sau: ""Chñ tr−¬ng ph©n ban ë Phæ th«ng Trung häc
nh»m ®¸p øng nguyÖn väng häc tËp vµ ph©n luång häc sinh sau khi häc Trung häc C¬ së
lµ phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n−íc ta". ChÝnh v× vËy mµ trong ChØ thÞ ®·
nªu râ lµ tiÕp tôc thùc hiÖn ph©n ban trªn c¬ së tiÕn hµnh nh÷ng ®iÒu chØnh cÇn thiÕt. Cã
thÓ ®¸nh gi¸ nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ¸n thÝ ®iÓm giai ®o¹n 1993 - 1997 nh−
sau:
- Ph©n ho¸ b»ng h×nh thøc ph©n ban cã nhiÒu thuËn lîi, phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña
n−íc ta hiÖn nay vµ cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn h¬n c¶, so víi nh÷ng h×nh thøc ph©n ho¸ kh¸c.
ViÖc thùc hiÖn thÝ ®iÓm ®Ó rót kinh nghiÖm vµ ®iÒu chØnh lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt, ®−îc
triÓn khai nghiªm tóc, c«ng phu, t¹o nhiÒu thuËn lîi cho sù ®iÒu chØnh vµ triÓn khai ®¹i trµ
sau nµy.
- Môc tiªu cña tr−êng THPT cã ph©n ban còng nh− môc tiªu cña tõng ban ®· ®−îc
x¸c ®Þnh hîp lý, phï hîp víi tÝnh chÊt cña lo¹i tr−êng nµy, ®Æc biÖt lµ tÝnh chÊt ph©n ho¸.
- Bé ch−¬ng tr×nh vµ SGK thÝ ®iÓm, ®Æc biÖt lµ cña ban A vµ ban C, ®−îc thõa nhËn
lµ tèt, hiÖn ®¹i h¬n SGK ®¹i trµ. Qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y thÝ ®iÓm còng ®ång thêi lµ qu¸ tr×nh
thùc hiÖn nh÷ng ®æi míi b−íc ®Çu vÒ ph−¬ng ph¸p vµ tæ chøc d¹y häc.
- C«ng t¸c båi d−ìng gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý ®· ®−îc coi träng. Nh×n chung
gi¸o viªn tham gia thÝ ®iÓm ®· n¾m ®−îc môc tiªu gi¸o dôc, néi dung vµ møc ®é cÇn ®¹t
®−îc qua gi¶ng d¹y m«n häc, ®ång thêi qua ®ã ®· tr−ëng thµnh mét b−íc vÒ chuyªn m«n.
Häc sinh c¸c tr−êng tham gia thÝ ®iÓm ®· cã tiÕn bé râ rÖt c¶ vÒ häc lùc vµ h¹nh kiÓm; tØ
lÖ ®ç tèt nghiÖp vµ tróng tuyÓn vµo ®¹i häc vµ cao ®¼ng kh¸ cao.
- Mét biÓu hiÖn ®¸ng ghi nhËn lµ sù t¨ng tiÕn ®¸ng kÓ vÒ c¬ së vÊt chÊt vµ thiÕt bÞ
tr−êng häc ë c¸c tr−êng thÝ ®iÓm nhê nguån ®Çu t− cña ng©n s¸ch dµnh cho ho¹t ®éng thÝ
®iÓm, ng©n s¸ch ®Þa ph−¬ng vµ sù ®ãng gãp cña c¸c lùc l−îng x· héi.
Tuy nhiªn, qua thÝ ®iÓm còng béc lé nhiÒu thiÕu sãt, bÊt cËp ®èi víi m« h×nh ph©n
ban, môc tiªu vµ néi dung d¹y häc, c¸c ®iÒu kiÖn tèi thiÓu ®Ó thùc hiÖn chñ tr−¬ng, cô thÓ
lµ:
- Ch−a ®¶m b¶o ®−îc khèi l−îng vµ møc ®é cÇn thiÕt vÒ häc vÊn phæ th«ng mµ
mét häc sinh tèt nghiÖp THPT cÇn cã. §iÒu nµy thÓ hiÖn ë néi dung thuéc mét sè m«n
kh«ng ph©n ho¸ cña tõng ban (cã phÇn cßn gi¶n ®¬n, s¬ l−îc, ch−a ®¹t møc tèi thiÓu cÇn
cã).
- Ph−¬ng ¸n ba ban tá ra ®¶m b¶o tÝnh logic vÒ mÆt lý thuyÕt nh−ng trong thùc tÕ
thÝ ®iÓm ®· béc lé nh÷ng bÊt cËp, ®Æc biÖt lµ sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ban B. Môc tiªu
cña ban B ®−îc x¸c ®Þnh vÒ c¬ b¶n lµ ®óng ®¾n, tuy nhiªn l¹i ch−a tÝnh ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò
t©m lý, x· héi - ®Æc biÖt lµ nguyÖn väng vµo häc ®¹i häc (tr−íc hÕt lµ cña phô huynh vµ
häc sinh), nh÷ng khã kh¨n xuÊt hiÖn khi cÇn cã ®iÒu kiÖn ®Ó ®µo t¹o kÜ thuËt, nghÒ ®èi
víi ban nµy (®éi ngò gi¸o viªn, c¬ së vËt chÊt...). MÆc dï ®· cã sù ®iÒu chØnh liªn tôc
song sè häc sinh vµo häc ban B cµng ngµy cµng Ýt, ngay c¶ ë c¸c tr−êng trung häc võa
häc võa lµm.
- Ch−¬ng tr×nh vµ SGK vÉn cßn cã nh÷ng biÓu hiÖn "qu¸ t¶i" (ngay c¶ ®èi víi m«n
chuyªn cña tõng ban), vÉn cßn nÆng vÒ qu¸ lý thuyÕt, yÕu vÒ thùc hµnh vµ øng dông.
Ph−¬ng ph¸p d¹y häc ch−a thÝch hîp víi ®èi t−îng, vÉn chñ yÕu thiªn vÒ truyÒn thô mét
chiÒu, häc tËp thô ®éng. ThiÕt bÞ d¹y häc, ®Æc biÖt lµ ®èi víi m«n Kü thuËt, Kü thuËt øng
dông cßn rÊt thiÕu thèn (®©y còng chÝnh lµ mét trong nguyªn nh©n trùc tiÕp ®Ó ban B tá ra
kÐm hÊp dÉn vµ Ýt hiÖu qu¶).


136 http://www.ebook.edu.vn
- PhÇn lín c¸c tr−êng thÝ ®iÓm ®Òu lµ nh÷ng tr−êng ®−îc xÕp tõ lo¹i kh¸ trë lªn,cã
®éi ngò gi¸o viªn ®ñ kh¶ n¨ng thùc hiÖn ®−îc c¸c yªu cÇu cña ch−¬ng tr×nh, nh−ng ë mét
sè tr−êng vÉn cã t×nh tr¹ng gi¸o viªn ch−a thÓ ®¶m ®−¬ng ®−îc nhiÖm vô gi¶ng d¹y.
ChÝnh v× nh÷ng thiÕu sãt vµ bÊt cËp nãi trªn trong qu¸ tr×nh triÓn khai mµ "®· béc
lé mét sè nh−îc ®iÓm nªn ch−a ®¸p øng ®−îc nh÷ng môc tiªu chÝnh ®· ®Æt ra vµ t¹o sù
kh«ng ®ång t×nh cña x· héi" (ChØ thÞ 30 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ). Tuy nhiªn, ph©n ban
lµ xu thÕ ®óng ®¾n vµ cÇn tiÕp tôc ®−îc thùc hiÖn víi c¸c ®iÒu chØnh cÇn thiÕt.
c) Thùc hiÖn ChØ thÞ 30 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ, tõ n¨m häc 2003 - 2004 ®Õn
nay, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· chØ ®¹o tiÕp tôc ®iÒu chØnh vµ thÝ ®iÓm ph©n ban ë THPT
t¹i 89 tr−êng, 20 tØnh vµ thµnh phè trªn toµn quèc. Theo ph−¬ng ¸n thÝ ®iÓm nµy, tõ líp
10 THPT häc sinh ®−îc lùa chän häc mét trong hai ban:
Ban KHTN víi c¸c m«n n©ng cao lµ To¸n, VËt lÝ, Hãa häc, Sinh häc.
Ban KHXH-NV víi c¸c m«n n©ng cao lµ Ng÷ V¨n, LÞch Sö, §Þa lÝ.
Møc ®é chªnh lÖch kiÕn thøc (tr−íc hÕt ®−îc x¸c ®Þnh bëi thêi l−îng d¹y häc) cña
7 m«n ë tr×nh ®é n©ng cao so víi tr×nh ®é kh«ng n©ng cao lµ 20%.
Ph−¬ng ¸n thÝ ®iÓm nµy cã nh÷ng ®iÓm tiÕn bé, nh−ng mét lÇn n÷a l¹i thÓ hiÖn
nh÷ng bÊt cËp. Mét trong nh÷ng bÊt cËp chñ yÕu lµ ph−¬ng ¸n ®· tá ra thiÕu linh ho¹t,
häc sinh chØ cã thÓ chän 1 trong 2 ban ®Ó häc, trong khi nhu cÇu vµ nguyÖn väng cña häc
sinh th× ®a d¹ng h¬n nhiÒu. Tr−íc t×nh h×nh nh− vËy, t¹i k× häp 12/2004 Quèc héi ®· xem
xÐt vµ ra NghÞ quyÕt 37/2004/QH11 vÒ gi¸o dôc, trong ®ã cã mét néi dung ®Ò nghÞ ChÝnh
phñ xem xÐt tiÕp tôc ®iÒu chØnh ph−¬ng ¸n ph©n ban ë THPT mét lÇn n÷a.
3. Ph−¬ng ¸n ph©n ban chÝnh thøc sÏ ®−îc triÓn khai tõ n¨m häc 2006 - 2007
Thùc hiÖn NghÞ quyÕt sè 37/2004/QH11 cña Quèc héi vÒ gi¸o dôc vµ sù chØ ®¹o
cña Thñ t−íng ChÝnh phñ, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· tiÕn hµnh kh¶o s¸t ®¸nh gi¸ t×nh
h×nh thùc hiÖn thÝ ®iÓm ph©n ban ë trung häc phæ th«ng; h×nh thµnh c¸c ph−¬ng ¸n ®iÒu
chØnh vµ tæ chøc nhiÒu héi th¶o xin ý kiÕn cña c¸n bé qu¶n lÝ gi¸o dôc, gi¸o viªn, häc
sinh, phô huynh häc sinh, c¸c t¸c gi¶ s¸ch gi¸o khoa vµ ®· b¸o c¸o xin ý kiÕn ChÝnh phñ
hai lÇn trong n¨m 2005.
D−íi ®©y lµ nh÷ng ý kiÕn c¬ b¶n ®· ®−îc ChÝnh phñ t¸n thµnh vÒ ph−¬ng ¸n ®iÒu
chØnh ph©n ban ë THPT
a) C¸c nguyªn t¾c ®iÒu chØnh ph©n ban ë THPT
Ph©n ho¸ trong d¹y häc lµ mét trong nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh gi¸o
dôc. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái ngoµi viÖc cung cÊp nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vµ ph¸t triÓn
nh÷ng kÜ n¨ng cÇn thiÕt cho häc sinh cßn cÇn chó ý t¹o ra c¸c c¬ héi lùa chän vÒ néi dung
vµ ph−¬ng ph¸p phï hîp víi n¨ng lùc vµ nguyÖn väng cña häc sinh. Ph©n ho¸ trong d¹y
häc th−êng ®−îc tiÕn hµnh b»ng tæ chøc ph©n ban hoÆc d¹y häc tù chän, hoÆc kÕt hîp c¶
2 h×nh thøc nµy. Ngµy nay xu thÕ chung cña thÕ giíi lµ tæ chøc d¹y häc ph©n ho¸ b»ng tù
chän. Tuy nhiªn, do ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt, ®éi ngò gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý phôc vô
d¹y häc ph©n ho¸ cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn t¹i cßn nhiÒu h¹n chÕ nªn viÖc tæ
chøc ph©n ho¸ trong d¹y häc ë ViÖt Nam cÇn ®−îc tiÕn hµnh theo 2 giai ®o¹n:
Giai ®o¹n 1: Tõ nay ®Õn kho¶ng n¨m 2015 tiÕp tôc thùc hiÖn d¹y häc ë THPT theo
ph−¬ng thøc ph©n ban ®· ®iÒu chØnh.
Giai ®o¹n 2: Sau n¨m 2015 sÏ thùc hiÖn d¹y häc ph©n ho¸ b»ng ph−¬ng thøc tù
chän ®Ó ®¸p øng yªu cÇu rÊt ®a d¹ng cña häc sinh vµ phï hîp víi xu thÕ chung cña thÕ
giíi. Theo ®ã ë tÊt c¶ c¸c m«n häc ®Òu cã hai lo¹i ch−¬ng tr×nh: Ch−¬ng tr×nh n©ng cao
vµ ch−¬ng tr×nh chuÈn. Häc sinh ®−îc lùa chän häc mét trong hai lo¹i ch−¬ng tr×nh nµy
®èi víi tõng m«n häc tuú thuéc vµo n¨ng lùc vµ së thÝch cña c¸ nh©n.



137 http://www.ebook.edu.vn
Trong giai ®o¹n tõ nay ®Õn n¨m 2015 ®Ó tiÕp tôc tæ chøc d¹y häc ph©n ho¸ theo h×nh
thøc ph©n ban, ph−¬ng ¸n ®ang ®−îc thÝ ®iÓm ë cÊp THPT sÏ ®−îc xem xÐt ®iÒu chØnh dùa
trªn c¸c nguyªn t¾c sau:
1. §¶m b¶o tÝnh phæ th«ng, toµn diÖn; ph¸t huy ®−îc nh÷ng n¨ng lùc kh¸c nhau
cña häc sinh trªn nÒn kiÕn thøc chuÈn. T¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc ph©n luång vµ h−íng
nghiÖp mét c¸ch linh ho¹t, gãp phÇn ®µo t¹o nguån nh©n lùc ®a d¹ng ®¸p øng yªu cÇu
ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi.
2. §¶m b¶o tÝnh kh¶ thi, phï hîp víi thùc tÕ cña ViÖt Nam ®Æc biÖt lµ ®iÒu kiÖn
cña c¸c tr−êng THPT khi triÓn khai ®¹i trµ.
3. KÕ thõa ®−îc nh÷ng mÆt tÝch cùc cña ph−¬ng ¸n ph©n ban ®ang thÝ ®iÓm, t¹o ra
®−îc sù phï hîp gi÷a tæ chøc d¹y häc ph©n ban vµ tæ chøc thi tuyÓn sinh cao ®¼ng, ®¹i
häc.
4. §¶m b¶o tiÕn ®é triÓn khai ®¹i trµ ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa míi ë THPT
tõ n¨m häc 2006 - 2007 theo kÕ ho¹ch ®· ®−îc Quèc héi th«ng qua.
5. Tõng b−íc tiÕp cËn ®−îc víi xu thÕ chung cña thÕ giíi trong viÖc ph©n ho¸ d¹y
häc ë THPT.
b) Ph−¬ng ¸n ®iÒu chØnh ph©n ban ë THPT
Néi dung Ph−¬ng ¸n: Ph©n thµnh 3 ban ngay tõ líp 10 víi c¸c ®iÒu chØnh sau:
(1) §iÒu chØnh vÒ tæ chøc d¹y häc cña ph−¬ng ¸n
• Chia 3 ban thùc hiÖn ngay tõ líp 10
- Ban KHTN víi c¸c m«n ph©n hãa lµ: To¸n, VËt lÝ, Hãa häc, Sinh häc.
- Ban KHXH-NV víi c¸c m«n ph©n hãa lµ: Ng÷ v¨n, LÞch sö, §Þa lÝ, Ngo¹i ng÷.
- Ban C¬ b¶n d¹y vµ häc theo ch−¬ng tr×nh chuÈn ®èi víi tÊt c¶ c¸c m«n. Trong kÕ
ho¹ch d¹y häc cña ban C¬ b¶n cã 4 tiÕt d¹y häc tù chän mét tuÇn. Häc sinh ban C¬ b¶n
cã thÓ sö dông sè tiÕt d¹y häc tù chän nµy ®Ó chän häc tõ 1 ®Õn 3 m«n trong sè 8 m«n
n©ng cao. ViÖc lùa chän nµy gióp cho häc sinh häc ban C¬ b¶n cã thÓ ®−îc häc s©u h¬n
mét sè m«n häc phï hîp víi n¨ng lùc vµ së thÝch c¸ nh©n, cã thÓ chuyÓn ban trong qu¸
tr×nh häc tËp vµ cã c¬ héi vµo häc c¸c tr−êng cao ®¼ng, ®¹i häc.
• C¸c tr−êng sÏ quyÕt ®Þnh c¸c ban cã trong tr−êng m×nh, c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn c¬ së
vËt chÊt, ®éi ngò gi¸o viªn vµ kh¶ n¨ng tæ chøc cña nhµ tr−êng.
(2) §iÒu chØnh ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa:
Ch−¬ng tr×nh THPT ®−îc s¾p xÕp l¹i bao gåm ch−¬ng tr×nh chuÈn cho tÊt c¶ c¸c
m«n häc vµ ch−¬ng tr×nh n©ng cao cho 8 m«n ph©n hãa, theo ®ã sÏ cã hai lo¹i s¸ch gi¸o
khoa t−¬ng øng. C¸c s¸ch gi¸o khoa theo ch−¬ng tr×nh chuÈn vµ c¸c s¸ch gi¸o khoa theo
ch−¬ng tr×nh n©ng cao cña 8 m«n ph©n hãa ë hai ban.
Häc sinh ban KHTN dïng s¸ch gi¸o khoa cã néi dung n©ng cao ë c¸c m«n To¸n,
VËt lÝ, Ho¸ häc, Sinh häc vµ dïng s¸ch gi¸o khoa theo ch−¬ng tr×nh chuÈn cña c¸c m«n
cßn l¹i. Häc sinh häc ban KHXH - NV dïng s¸ch gi¸o khoa cã néi dung n©ng cao cña
c¸c m«n Ng÷ v¨n, LÞch sö, §Þa lÝ, Ngo¹i ng÷ vµ s¸ch gi¸o khoa theo ch−¬ng tr×nh chuÈn
cña c¸c m«n cßn l¹i. Riªng ®èi víi ban C¬ b¶n, häc sinh sÏ dïng s¸ch gi¸o khoa theo
ch−¬ng tr×nh chuÈn cho tÊt c¶ c¸c m«n häc. Tuy nhiªn, häc sinh häc ban C¬ b¶n cã thÓ sö
dông s¸ch n©ng cao cho mét sè m«n do nhµ tr−êng quyÕt ®Þnh dùa trªn nhu cÇu cña häc
sinh vµ ®iÒu kiÖn cña nhµ tr−êng.
(3) §iÒu chØnh ph−¬ng ¸n thi tèt nghiÖp THPT vµ tuyÓn sinh ®¹i häc, cao ®¼ng,
trung häc chuyªn nghiÖp tõ n¨m 2009
Song song víi viÖc ®iÒu chØnh ph−¬ng ¸n tæ chøc c¸c ban trong nhµ tr−êng,
ph−¬ng ¸n thi tèt nghiÖp vµ tuyÓn sinh vµo c¸c tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp, cao ®¼ng,
138 http://www.ebook.edu.vn
®¹i häc b¾t ®Çu tõ n¨m 2009 ®ang ®−îc x©y dùng. Ph−¬ng ¸n thi thÝch hîp sÏ lµm cho
viÖc tæ chøc d¹y häc ph©n hãa trong nhµ tr−êng THPT ®¹t ®−îc hiÖu qu¶.
Ph−¬ng ¸n thi vµo n¨m 2009 ®ang ®−îc x©y dùng sÏ ®¶m b¶o c¸c nguyªn sau:
1. §¶m b¶o cho viÖc tæ chøc c¸c k× thi lµ gän nhÑ, kh«ng t¹o nªn sù l·ng phÝ vµ
søc Ðp vÒ t©m lÝ cho häc sinh vµ gia ®×nh häc sinh.
2. §¶m b¶o c«ng b»ng. Häc sinh häc c¸c ban, kÓ c¶ ban C¬ b¶n cã ®ñ ®iÒu kiÖn vµ
c¬ héi nh− nhau ®Ó tham gia dù tuyÓn vµo c¸c tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp, cao ®¼ng,
®¹i häc.
Ph−¬ng ¸n ®iÒu chØnh mÒm dÎo vµ linh ho¹t h¬n so víi ph−¬ng ¸n hai ban ®ang thÝ
®iÓm v× ®· t¹o thªm c¬ héi lùa chän cho häc sinh vµ nhµ tr−êng cã thÓ chñ ®éng trong
viÖc quyÕt ®Þnh c¸c ban trong tr−êng. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng −u ®iÓm nµy ph−¬ng ¸n
®iÒu chØnh cã thÓ t¹o nªn mét sè khã kh¨n, phøc t¹p trong viÖc tæ chøc vµ chØ ®¹o ba ban
häc trong cïng mét nhµ tr−êng.
Ngoµi c¸c tr−êng THPT ph©n ban, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®ang tæ chøc thÝ ®iÓm
c¸c tr−êng THPT kÜ thuËt. Môc ®Ých cña lo¹i h×nh tr−êng nµy lµ chuÈn bÞ nghÒ tèt h¬n
cho häc sinh trªn nÒn häc vÊn phæ th«ng. Bëi vËy ch−¬ng tr×nh cña tr−êng THPT kÜ thuËt
lµ ch−¬ng tr×nh chuÈn, ngoµi ra häc sinh cßn ®−îc chän häc c¸c ch−¬ng tr×nh kÜ thuËt
nghÒ.
KÕt luËn
§Õn thêi ®iÓm nµy (4/2006) vÒ c¬ b¶n chóng ta ®· chuÈn bÞ s½n sµng cho viÖc triÓn
khai thÝ ®iÓm ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa míi ë THPT tõ líp 10 theo ph−¬ng ¸n ph©n
ban ®· ®−îc ®iÒu chØnh:
- Ch−¬ng tr×nh THPT sÏ ®−îc Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh chÝnh
thøc cïng víi Bé ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng vµo th¸ng 4/2006, lµm c¬ së ph¸p lÝ
cho viÖc triÓn khai d¹y häc THPT trªn toµn quèc.
- C¸c s¸ch gi¸o khoa theo ch−¬ng tr×nh chuÈn vµ s¸ch gi¸o khoa theo ch−¬ng tr×nh
n©ng cao ®· ®−îc biªn so¹n, thÈm ®Þnh ®Ó in chÝnh thøc.
- C¸c tµi liÖu d¹y häc tù chän ë THPT ®ang ®−îc tÝch cùc biªn so¹n.
- C«ng t¸c båi d−ìng ®éi ngò gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lÝ b¾t ®Çu ®−îc xóc tiÕn.
Khi triÓn khai d¹y häc theo ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa míi ë THPT ch¾c ch¾n
sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n, ®Æc biÖt ë kh©u tæ chøc c¸c ban vµ tæ chøc d¹y häc tù chän trong
c¸c nhµ tr−êng, c¸c khã kh¨n vµ lóng tóng cña nh÷ng n¨m häc ®Çu tiªn lµ ®iÒu b×nh
th−êng. B»ng sù thèng nhÊt vµ quyÕt t©m cao cña ®éi ngò nh÷ng ng−êi "trong cuéc", tõ
c¸n bé chØ ®¹o, c¸n bé qu¶n lÝ ®Õn toµn thÓ c¸c gi¸o viªn cã thÓ tin r»ng gi¸o dôc THPT
sÏ cã nh÷ng ®æi míi thùc sù vµ ®¹t ®−îc kÕt qu¶ mong ®îi.

II. BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GDPT
A. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ båi d−ìng gi¸o viªn
Nh÷ng −u ®iÓm
1. Về công tác chuẩn bị: C¸c kho¸ båi d−ìng gi¸o viªn cèt c¸n vµ c¸n bé qu¶n lý
gi¸o dôc thùc hiÖn thÝ ®iÓm ph©n ban THPT ®−îc chuÈn bÞ kh¸ chu ®¸o; môc tiªu, ch−¬ng
tr×nh, néi dung, phương tiện sử dụng trong c¸c kho¸ båi d−ìng ®−îc x¸c ®Þnh râ rµng, cô
thÓ vµ phï hîp víi môc tiªu c¸c líp båi d−ìng.
2. Ch−¬ng tr×nh c¸c kho¸ båi d−ìng vÒ c¬ b¶n phï hîp nhu cÇu cña thùc tiÔn gi¸o
dôc, phï hîp yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc, ®¸p øng yªu cÇu ph©n ban ë bËc THPT.

139 http://www.ebook.edu.vn
3. Néi dung c¸c kho¸ båi d−ìng vÒ c¬ b¶n phï hîp vµ ®¸p øng ®−îc môc tiªu cña
c¸c kho¸ båi d−ìng, v× vËy viÖc båi d−ìng gi¸o viªn cèt c¸n vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc
THPT ph©n ban lµ thiÕt thùc.
4. ViÖc x©y dùng kÕ ho¹ch båi d−ìng trong c¶ thêi k× thÝ ®iÓm ph©n ban THPT vµ
kÕ ho¹ch tæ chøc c¸c kho¸ båi d−ìng lµ chu ®¸o, t−¬ng ®èi phï hîp. C¸c kho¸ båi d−ìng
nãi chung thùc hiÖn ®óng kÕ ho¹ch ®· x©y dùng, mÆc dï gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, ®Æc biÖt
lµ khã kh¨n vÒ tiÕn ®é biªn so¹n SGK thÝ ®iÓm.
5. Tµi liÖu dïng trong c¸c kho¸ båi d−ìng c¬ b¶n ®¸p øng ®−îc môc tiªu cña c¸c
kho¸ båi d−ìng. Néi dung tµi liÖu båi d−ìng ®· nªu ®−îc nh÷ng ®iÓm míi cña ch−¬ng
tr×nh vµ SGK THPT ph©n ban thÝ ®iÓm; nªu ®−îc yªu cÇu c¬ b¶n cña ®æi míi ph−¬ng
ph¸p d¹y häc; ®æi míi kiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh THPT; nh÷ng ®iÓm
míi trong d¹y häc tù chän; ®iÓm míi trong qu¶n lý gi¸o dôc ë tr−êng THPT ph©n ban.
Tµi liÖu båi d−ìng c¬ b¶n phï hîp víi ®èi t−îng sö dông vµ ®−îc ®¸nh gi¸ lµ cã Ých cho
gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý trong d¹y häc vµ c«ng t¸c. NhiÒu tµi liÖu cã phÇn h−íng dÉn
thùc hiÖn nªu kh¸ ®Çy ®ñ nh÷ng l−u ý vÒ néi dung khã, ph−¬ng ph¸p d¹y häc cña nh÷ng
ch−¬ng, bµi míi, nh÷ng bµi cã néi dung, kiÕn thøc phøc t¹p.
Néi dung cña tµi liÖu kh¸ thèng nhÊt, chÊt l−îng tµi liÖu t−¬ng ®èi tèt, ®−îc gi¸o
viªn vµ häc viªn tham gia c¸c líp båi d−ìng ®¸nh gi¸ tèt, mét sè tµi liÖu ®−îc ®¸nh gi¸
cao. Tµi liÖu tËp huÊn vÒ ch−¬ng tr×nh d¹y häc tù chän vµ ®æi míi ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc
tËp häc sinh THPT thÝ ®iÓm ®−îc chuÈn bÞ kh¸ c«ng phu, ®· thÓ hiÖn râ viÖc ®æi míi
trong ph−¬ng ph¸p tËp huÊn, gióp häc viªn tÝch cùc tham gia lµm viÖc. Häc viªn ®¸nh gi¸
cao tµi liÖu tËp huÊn, ®· thùc sù gióp Ých cho häc viªn trong d¹y häc vµ sö dông trong båi
d−ìng.
6. ViÖc tæ chøc thùc hiÖn c¸c kho¸ båi d−ìng nghiªm tóc, tµi liÖu båi d−ìng chuÈn
bÞ chu ®¸o vµ ®−a ®Õn tay ng−êi sö dông, ®iÒu kiÖn phôc vô cho c¸c kho¸ båi d−ìng ®¸p
øng ®−îc nh÷ng yªu cÇu tèi thiÓu cho phÐp. ViÖc qu¶n lý hµnh chÝnh, kÕ ho¹ch thùc hiÖn
tõng kho¸ båi d−ìng t−¬ng ®èi hîp lý.
7. VÒ b¸o c¸o viªn, Bé GD & §T ®· x©y dùng ®éi ngò b¸o c¸o viªn c¸c kho¸ båi
d−ìng c¬ b¶n ®¸p øng ®−îc nh÷ng yªu cÇu ®Æt ra, ®¸p øng ®−îc nhiÖm vô cña b¸o c¸o
viªn theo quy ®Þnh cña Bé. B¸o c¸o viªn ®· cã nhiÒu cè g¾ng tõng b−íc thùc hiÖn ph−¬ng
ph¸p míi, sö dông ph−¬ng tiÖn, thiÕt bÞ d¹y häc.
8. Gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý nh×n chung hµi lßng sau khi dù c¸c kho¸ båi d−ìng
vµ ghi nhËn nh÷ng gióp Ých cña tµi liÖu cña nh÷ng kho¸ båi d−ìng víi c«ng viÖc d¹y häc
vµ qu¶n lý gi¸o dôc.
II. Nh÷ng h¹n chÕ
1. VÒ ch−¬ng tr×nh båi d−ìng: Môc tiªu quan träng cña ®æi míi gi¸o dôc lµ ®æi míi
ph−¬ng ph¸p d¹y häc, nh−ng ch−¬ng tr×nh båi d−ìng còn tËp trung nhiều cho c¸c môc
tiªu giíi thiÖu néi dung míi, khã cña ch−¬ng tr×nh vµ SGK míi. Trong khi ®ã nhu cÇu
cña gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý GD lại tËp trung nhiÒu h¬n ë viÖc ®ßi hái ®−îc båi d−ìng
vÒ thùc hiÖn ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc vµ ®æi míi qu¶n lý, h×nh thøc ph©n ban, ph©n
ho¸ trong d¹y häc; d¹y häc theo c¸c chñ ®Ò tù chän cßn míi mÎ, néi dung ch−¬ng tr×nh
båi d−ìng ch−a ®−îc ®Ò cËp tho¶ ®¸ng.
- Thêi gian thùc hµnh ë c¸c líp båi d−ìng cßn Ýt, cÇn ®−îc t¨ng c−êng ®Ó häc viªn cã
thêi gian so¹n c¸c bµi gi¶ng vµ d¹y thö ngay t¹i líp båi d−ìng ®Ó trao ®æi, rót kinh
nghiÖm.
- PhÇn h−íng dÉn ph−¬ng ph¸p so¹n bµi theo h−íng ®æi míi nh×n chung ch−a thËt
thuyÕt phôc, ch−a cã sù thèng nhÊt vÒ cÊu tróc nªn Ýt cã hiÖu qu¶ ®èi víi häc viªn.
- Mét sè bé m«n nh÷ng vÊn ®Ò míi, khã cña ch−¬ng tr×nh-SGK c¸c líp ®−îc t¸c gi¶
ph©n tÝch ch−a thËt s©u; mét sè bé m«n ch−a ®Þnh h−íng ®−îc cô thÓ cho häc viªn ®èi víi
nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n trong ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa míi.
140 http://www.ebook.edu.vn
2. VÒ tµi liÖu båi d−ìng:
- Mét sè vÊn ®Ò vÒ ph−¬ng ph¸p d¹y häc bé m«n theo h−íng tÝch cùc ®−îc biªn
so¹n cßn chung chung, ch−a s©u vµ cô thÓ, tØ lÖ thêi l−îng cho phÇn nµy cßn Ýt so víi c¸c
phÇn kh¸c cña néi dung båi d−ìng, cÇn ®−îc t¨ng c−êng h¬n v× ®æi míi ph−¬ng ph¸p
®ang lµ yªu cÇu quan träng ®ång thêi còng ®ang lµ ®iÓm yÕu cña GV hiÖn nay. Đổi míi
ph−¬ng ph¸p d¹y häc c¸c bé m«n cßn dõng l¹i ë nh÷ng nguyªn t¾c vµ ph−¬ng ph¸p
chung chung, Ýt ®i s©u vµo c¸c tr−êng hîp cô thÓ cña tõng bé m«n, do vËy häc viªn gÆp
nhiÒu khã kh¨n trong viÖc vËn dông vµo m«n häc.
- C¸c bµi so¹n minh häa víi c¸c d¹ng bµi, c¸c thÓ lo¹i, c¸c ph©n m«n kh¸c nhau
cßn Ýt, cÇn t¨ng c−êng h¬n ®Ó lµm mÉu cho häc viªn trong viÖc vËn dông vµo c«ng viÖc
d¹y häc cña m×nh.
- Tµi liÖu b«i d−ìng ®−îc biªn so¹n chñ yÕu lµ cung cÊp kiÕn thøc, ch−a thÓ hiÖn
®−îc nhiÒu vÒ ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc, vËn dông ph−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc, Ýt
cã c©u hái, bµi tËp nh»m t¨ng c−êng c¸c ho¹t ®éng cña ng−êi häc.
- Mét sè khãa båi d−ìng, tµi liÖu chuyÓn ®Õn tay häc viªn chËm nªn ®· ¶nh h−ëng
®Õn chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ cña khãa häc.
3. VÒ tæ chøc c¸c kho¸ båi d−ìng: Thêi ®iÓm tæ chøc mét sè kho¸ båi d−ìng
ch−a thËt phï hîp, có thể điều chỉnh cho phù hợp hơn.
4. Mét sè b¸o c¸o viªn cßn Ýt sö dông ph−¬ng ph¸p míi vµ c¸c ph−¬ng tiÖn kü
thuËt d¹y häc trong khãa båi d−ìng, cßn nÆng vÒ thuyÕt tr×nh, diÔn gi¶i. Thêi gian dµnh
cho häc viªn tù lµm viÖc cßn ch−a nhiÒu.
- Thêi gian thùc hµnh cña c¸c khãa båi d−ìng cßn Ýt do vËy häc viªn Ýt cã c¬ héi ®Ó
rÌn luyÖn c¸c kü n¨ng so¹n bµi gi¶ng, kü n¨ng d¹y häc theo c¸c ph−¬ng ph¸p d¹y häc
tÝch cùc. Båi d−ìng vÒ ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc cÇn ®−îc ®Çu t− nhiÒu h¬n, cÇn cã
c¸c ®iÒu kiÖn vµ thêi gian thÝch hîp h¬n, c¸c bµi minh ho¹ nªu nhiÒu lo¹i h×nh, cã b¨ng
®Üa h×nh minh ho¹.
- Cã mét sè b¸o c¸o viªn cßn cã nh÷ng sai sãt vÒ néi dung, cßn cã nh÷ng lóng tóng
trong ph−¬ng ph¸p, cßn nÆng vÒ lý gi¶i, diÔn thuyÕt, Ýt vËn dông c¸c ph−¬ng ph¸p d¹y häc
tÝch cùc. CÇn cã c¸c kho¸ båi d−ìng chuyªn ®Ò, ®Æc biÖt chó ý båi d−ìng vÒ ph−¬ng ph¸p
d¹y häc bé m«n, vÒ d¹y häc theo chñ ®Ò tù chän, vÒ sö dông trang thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y
häc bé m«n...
5. Møc ®é phï hîp cña môc tiªu, néi dung ch−¬ng tr×nh cña c¸c khãa båi d−ìng
qua kh¶o s¸t thùc tÕ thÊp h¬n so víi kÕt qu¶ ®−îc ®¸nh gi¸ qua håi cøu c¸c t− liÖu. §iÒu
nµy còng dÔ hiÓu v× ®¸nh gi¸ qua thùc tÕ th−êng lµ kh¸ch quan h¬n vµ do vËy, kÕt qu¶
®¸nh gi¸ s¸t thùc h¬n.
B. Båi d−ìng c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc, gi¸o viªn THPT ®¸p
øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc
TiÕp tôc triÓn khai NghÞ quyÕt sè 40/QH10 cña Quèc héi, ChØ thÞ sè 14/2001/CT-TTg
cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ §æi míi ch−¬ng tr×nh GDPT.
Thùc hiÖn ChØ thÞ sè 40-CT/TW ngµy 15/6/2004 cña ban BÝ th− vÒ viÖc x©y dùng,
n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc, ChØ thÞ sè 22/2003/CT-
BGD&§T ngµy 05/6/2003 cña Bé tr−ëng Bé GD&§T vÒ viÖc båi d−ìng nhµ gi¸o vµ c¸n
bé qu¶n lý gi¸o dôc, Bé GD&§T chØ ®¹o c¸c ®¬n vÞ, c¸c ®Þa ph−¬ng thùc hiÖn cã hiÖu
qu¶ kÕ ho¹ch båi d−ìng CBQL gi¸o dôc, gi¸o viªn gãp phÇn quan träng n©ng cao chÊt
l−îng gi¸o dôc:
1. Môc ®Ých båi d−ìng:
Lµm cho ®éi ngò CBQLGD, gi¸o viªn:
N©ng cao tr×nh ®é vÒ chÝnh trÞ, chuyªn m«n vµ qu¶n lý gi¸o dôc ®Ó ®¸p øng yªu
cÇu n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc.
141 http://www.ebook.edu.vn
N¾m v÷ng môc tiªu ®æi míi ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa theo tinh thÇn NQ
40/QH10 cña Quèc héi, ChØ thÞ 14/2001/CT-TTg cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vµ ChØ thÞ sè
40-CT/TW cña ban BÝ th− vÒ x©y dùng, n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò nhµ gi¸o vµ c¸n bé
qu¶n lý gi¸o dôc.
T¨ng c−êng kiÕn thøc, hiÓu vµ n¾m v÷ng ®−îc nh÷ng ®iÓm míi trong ch−¬ng
tr×nh, s¸ch gi¸o khoa; n¾m ®−îc ch−¬ng tr×nh, néi dung tµi liÖu BDTX chu kú III.
T¨ng c−êng n¨ng lùc s− ph¹m, n¾m v÷ng yªu cÇu ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc,
b−íc ®Çu vËn dông ®−îc trong qu¸ tr×nh chØ ®¹o, d¹y häc; tÝch cùc ®æi míi ph−¬ng ph¸p
d¹y häc ®Ó thùc hiÖn tèt c¸c yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc.
Cñng cè kÕt qu¶ båi d−ìng cña c¸c giai ®o¹n, c¸c chu k× BDTX tr−íc vµ tinh thÇn
tù häc, tù båi d−ìng cña gi¸o viªn.
2. Ph−¬ng ch©m båi d−ìng
- KÕt hîp båi d−ìng néi dung víi båi d−ìng vÒ ph−¬ng ph¸p d¹y häc vµ sö dông
thiÕt bÞ d¹y häc (TBDH).
- KÕt hîp båi d−ìng trong hÌ víi tù båi d−ìng trong n¨m häc.
- §a d¹ng ho¸ h×nh thøc båi d−ìng.
- Ph−¬ng ph¸p båi d−ìng t¹i c¸c líp båi d−ìng tËp trung ph¶i phï hîp víi néi dung,
kÕt hîp c¸c h×nh thøc nghe gi¶ng, th¶o luËn vµ thùc hµnh; ®¶m b¶o 70% thêi l−îng båi
d−ìng dµnh cho viÖc trao ®æi, th¶o luËn, thùc hµnh so¹n bµi, tËp gi¶ng, sö dông TBDH,
thiÕt kÕ kiÓm tra ®¸nh gi¸ theo h−íng ®æi míi.
3. Lo¹i h×nh, h×nh thøc vµ ph−¬ng thøc båi d−ìng
a. Lo¹i h×nh båi d−ìng
- Båi d−ìng d¹y ch−¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa míi.
- Båi d−ìng th−êng xuyªn theo chu kú III.
b. H×nh thøc båi d−ìng
- Båi d−ìng th«ng qua c¸c líp tËp huÊn.
- Båi d−ìng th«ng qua sinh ho¹t tæ nhãm chuyªn m«n.
- Båi d−ìng th«ng qua tù häc cña c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc vµ gi¸o viªn.
Tù häc, tù nghiªn cøu tµi liÖu lµ h×nh thøc båi d−ìng chÝnh vµ kÕt hîp víi c¸c h×nh
thøc häc tËp kh¸c. Trªn c¬ së tµi liÖu vµ sù hç trî cña h−íng dÉn viªn, c¸c c¸ nh©n,
nhãm ®ång nghiÖp cã thÓ sö dông trung b×nh 2giê/tuÇn (cã thÓ kÕt hîp vµo c¸c buæi
sinh ho¹t chuyªn m«n cña tr−êng hoÆc trung t©m) ®Ó tiÕn hµnh båi d−ìng.
- Båi d−ìng tõ xa qua c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin Internet, v« tuyÕn truyÒn h×nh, ®µi
ph¸t thanh; c¸c h×nh thøc bæ trî b¨ng h×nh, b¨ng tiÕng...
c. Ph−¬ng thøc båi d−ìng thùc hiÖn CT-SGK THPT míi
- Tæ chøc biªn so¹n tµi liÖu båi d−ìng, x©y dùng b¨ng h×nh c¸c tiÕt d¹y minh ho¹ sö
dông chung trong c¶ n−íc ®Ó ®¶m b¶o thèng nhÊt vÒ ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng
ph¸p båi d−ìng.
- C¸c tr−êng (khoa) §HSP tæ chøc BDGV cèt c¸n c¸c tØnh - thµnh phè.
- C¸c tØnh - TP tæ chøc båi d−ìng cho toµn bé gi¸o viªn d¹y trùc tiÕp CT-SGK míi
vµ c¸n bé phô tr¸ch TBDH (Gi¸o viªn cèt c¸n lµ b¸o c¸o viªn).
4. Thêi gian vµ ®èi t−îng tham gia båi d−ìng
Thêi gian båi d−ìng mçi n¨m häc lµ 1 th¸ng, kÕt hîp c¸c h×nh thøc båi d−ìng tËp
trung, sinh ho¹t chuyªn ®Ò vµ tù häc cã h−íng dÉn
a. BDTX, thùc hiÖn båi d−ìng tËp trung kÕt hîp víi sinh ho¹t chuyªn m«n tõ 5 ®Õn 7
ngµy theo tµi liÖu cña Bé (tµi liÖu do c¸c tr−êng (khoa) §HSP ®−îc Bé giao nhiÖm vô
BDGV THPT biªn so¹n).
b. Båi d−ìng thùc hiÖn CT-SGK míi
142 http://www.ebook.edu.vn
- Tæ chøc båi d−ìng CBQLGD: thêi gian 4 ngµy
- Tæ chøc BDGV d¹y CT-SGK míi
C¸c m«n To¸n, Ng÷ v¨n, VËt lý, Ho¸ häc, Sinh häc: 6 ngµy; c¸c m«n cßn l¹i: 5
ngµy.
5. Ch−¬ng tr×nh, néi dung båi d−ìng.
a. §èi víi c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc
- Nh÷ng kiÕn thøc nh»m n©ng cao nhËn thøc vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh trong t×nh
h×nh míi, NghÞ quyÕt 40/QH10, NghÞ quyÕt 41/QH10, ChØ thÞ 14/CT-TTg, ChØ thÞ 40-
CT/TW cña ban BÝ th− vÒ x©y dùng, n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò nhµ gi¸o vµ CBQLGD.
- Môc tiªu ®æi míi CT-SGK; ®æi míi c«ng t¸c qu¶n lý; môc tiªu BDTX chu kú III
cho gi¸o viªn trung häc.
- Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng; ®æi míi néi dung, ph−¬ng ph¸p d¹y häc theo
CT-SGK míi; ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p BDTX chu kú III.
- C¸c v¨n b¶n chØ ®¹o, qu¶n lý d¹y häc, kiÓm tra, ®¸nh gi¸, qu¶n lý vµ sö dông thiÕt
bÞ d¹y häc trong gi¸o dôc phæ th«ng.
b. §èi víi gi¸o viªn d¹y CT-SGK míi
- Nh÷ng kiÕn thøc nh»m n©ng cao nhËn thøc t− t−ëng chÝnh trÞ, t¨ng c−êng kØ c−¬ng
nÒn nÕp trong qu¶n lý gi¸o dôc vµ d¹y häc.
- Môc tiªu, cÊu tróc, néi dung; nh÷ng ®iÓm míi vµ nh÷ng néi dung tÝch hîp trong
CT-SGK míi.
- §æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc theo h−íng ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng
t¹o, kh¶ n¨ng tù häc cña häc sinh; h−íng dÉn thiÕt kÕ, x©y dùng kÕ ho¹ch d¹y häc; tæ
chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc.
- H−íng dÉn chuÈn bÞ vµ sö dông thiÕt bÞ d¹y häc; h−íng dÉn lµm thÝ nghiÖm, thùc
hµnh vµ tù lµm ®å dïng d¹y häc.
- §æi míi c¸ch kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh theo quy ®Þnh cña Bé
GD&§T.
- H−íng dÉn ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y tù chän.
c. §èi víi gi¸o viªn d¹y CT-SGK kh«ng ph©n ban
Môc tiªu, cÊu tróc ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p BDTX chu kú III theo
h−íng dÉn cña Bé GD&§T.
Ch−¬ng tr×nh, néi dung BDTX ®−îc quy ®Þnh cô thÓ trong ch−¬ng tr×nh BDTX chu
kú III theo QuyÕt ®Þnh sè 19/2004/Q§-BGD&§T ngµy 24/6/2004 vÒ viÖc ban hµnh
ch−¬ng tr×nh BDTX cho gi¸o viªn trung häc phæ th«ng chu k× III (2004-2007).
Ch−¬ng tr×nh BDTX ®−îc cÊu t¹o thµnh c¸c häc phÇn. Mçi häc phÇn ®−îc chia thµnh
c¸c bµi häc (hoÆc tiÓu m«-®un). Cã thÓ cã häc phÇn tù chän (®−îc quy ®Þnh cô thÓ ë
mçi chu kú båi d−ìng) theo yªu cÇu cña cÊp qu¶n lý gi¸o dôc ®Þa ph−¬ng.
Thêi l−îng dµnh cho mçi chu kú BDTX tõ 120 tiÕt ®Õn 150 tiÕt vµ ®−îc thùc hiÖn
t−¬ng øng tõ 2 n¨m ®Õn 4 n¨m häc, bao gåm:
- PhÇn lý luËn gi¸o dôc chung (30 tiÕt): gåm c¸c vÊn ®Ò vÒ chÝnh trÞ, x· héi, c¸c chñ
tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ nuíc vÒ gi¸o dôc.
- PhÇn chuyªn m«n nghiÖp vô gåm 60 ®Õn 90 tiÕt (tuú tõng bé m«n).
6. Ph−¬ng ph¸p båi d−ìng:
- Ph−¬ng ph¸p båi d−ìng gi¸o viªn theo h−íng tÝch cùc vµ t−¬ng t¸c. Coi träng tù häc,
tù båi d−ìng kÕt hîp víi trao ®æi, th¶o luËn, gi¶i ®¸p th¾c m¾c trªn c¬ së mçi ng−êi häc
®Òu cã tµi liÖu häc tËp. KÕt hîp båi d−ìng vÒ néi dung víi båi d−ìng vÒ ph−¬ng ph¸p d¹y
häc, sö dông thiÕt bÞ d¹y häc.

143 http://www.ebook.edu.vn
- Ph−¬ng ph¸p båi d−ìng cÇn phï hîp víi néi dung ®¶m b¶o yªu cÇu nghiªm tóc, hÊp
dÉn, thiÕt thùc, hiÖu qu¶. Ngoµi viÖc tæ chøc nghe gi¶ng, cÇn ph¸t triÓn c¸c h×nh thøc:
th¶o luËn, ®èi tho¹i, thùc hµnh, thao gi¶ng, tham quan thùc tÕ, thùc hµnh so¹n bµi, sö
dông vµ lµm thiÕt bÞ d¹y häc, thiÕt kÕ kiÓm tra ®¸nh gi¸ theo h−íng ®æi míi.
- CÇn ®æi míi c¸ch thøc qu¶n lý, chØ ®¹o häc tËp båi d−ìng theo h−íng thiÕt thùc, hiÖu
qu¶. Chó träng h¬n tíi h×nh thøc häc tËp theo tæ, nhãm chuyªn m«n. Tæ chøc qu¶n lý
viÖc tù häc, tù båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é gi¸o viªn theo ®¬n vÞ tr−êng.
- §a d¹ng ho¸ h×nh thøc båi d−ìng. KÕt hîp båi d−ìng trong hÌ víi tù båi d−ìng trong
n¨m häc.
7. X©y dùng ®éi ngò h−íng dÉn viªn.
§éi ngò h−íng dÉn viªn cho c¸c líp båi d−ìng bao gåm: gi¶ng viªn c¸c tr−êng s−
ph¹m, c¸c chuyªn gia, gi¸o viªn giái c¸c m«n häc, c¸n bé qu¶n lý giái ë ®Þa ph−¬ng,
c¸c cèt c¸n båi d−ìng cÊp tØnh (theo quyÕt ®Þnh cña Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o). H−íng
dÉn viªn cã tr¸ch nhiÖm hç trî gi¸o viªn b»ng nhiÒu h×nh thøc: biªn so¹n tµi liÖu bæ
trî, tham dù vµ gi¶i ®¸p trùc tiÕp c¸c vÊn ®Ò mµ c¸ nh©n hoÆc nhãm häc tËp ch−a gi¶i
quyÕt ®−îc trong qu¸ tr×nh båi d−ìng.
8. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ båi d−ìng.
- KÕt qu¶ båi d−ìng cña gi¸o viªn ®−îc ®¸nh gi¸ qua c¸c chuyªn ®Ò hay häc phÇn
trong toµn kho¸. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ë mçi häc phÇn dùa vµo ®¸nh gi¸ cña mçi bµi häc
trong häc phÇn, b¸o c¸o khoa häc vµ bµi tËp nghiªn cøu khoa häc nÕu cã ë häc phÇn
®ã.
- C¨n cø ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ mçi bµi häc lµ møc ®é hoµn thµnh c¸c tiªu chÝ ®· ®−îc x¸c
®Þnh tõ môc tiªu bµi häc ®ã.
- KÕt qu¶ båi d−ìng ®−îc xÕp theo c¸c møc: Giái, Kh¸, Trung b×nh, YÕu.
- Khi ®· hoµn thµnh tÊt c¶ c¸c häc phÇn theo quy ®Þnh cña ch−¬ng tr×nh båi d−ìng ë møc
®é Trung b×nh trë lªn, gi¸o viªn sÏ ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh
båi d−ìng.
9. NhiÖm vô cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
- Phèi hîp víi c¸c c¬ quan, ban, ngµnh cã liªn quan ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn thùc hiÖn
c«ng t¸c BDGV ®¶m b¶o nh÷ng yªu cÇu trong ChØ thÞ sè 22/2003/CT-BGD&§T ngµy
5/6/2003 cña Bé tr−ëng Bé GD&§T vÒ viÖc båi d−ìng nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o
dôc.
- Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o qu¶n lý, chØ ®¹o triÓn khai thùc hiÖn kÕ ho¹ch, ch−¬ng tr×nh,
néi dung båi d−ìng trªn ph¹m vi toµn quèc; viÖc ban hµnh ch−¬ng tr×nh, tµi liÖu båi
d−ìng.
- LËp kÕ ho¹ch kinh phÝ vµ giao c¸c ®¬n vÞ trùc tiÕp thùc hiÖn c«ng t¸c båi d−ìng. C©n
®èi vµ ph©n bæ kinh phÝ tõ c¸c nguån thuéc ng©n s¸ch Nhµ n−íc, c¸c dù ¸n, ch−¬ng tr×nh
môc tiªu phôc vô cho BDGV. H−íng dÉn sö dông kinh phÝ cho c¸c ®¬n vÞ liªn quan vµ
®Þa ph−¬ng thùc hiÖn.
- ChuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn, cung øng kÞp thêi c¸c t− liÖu, ph−¬ng tiÖn cÇn thiÕt cho triÓn
khai båi d−ìng gi¸o viªn (SGK, TBDH...).
- ChØ ®¹o c¸c ®Þa ph−¬ng thùc hiÖn c«ng t¸c båi d−ìng gi¸o viªn. H−íng dÉn, ®«n ®èc
kiÓm tra viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch båi d−ìng gi¸o viªn cña c¸c ®Þa ph−¬ng.
- Tæ chøc rót kinh nghiÖm, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng t¸c båi d−ìng gi¸o viªn.
Tæng kÕt c«ng t¸c båi d−ìng gi¸o viªn hµng n¨m toµn ngµnh.
10. NhiÖm vô cña c¸c Së GD&§T:
- Thùc hiÖn nhiÖm vô qu¶n lý nhµ n−íc vÒ c«ng t¸c BDGV cña ®Þa ph−¬ng


144 http://www.ebook.edu.vn
- X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc båi d−ìng gi¸o viªn bËc trung häc trong tØnh theo h−íng
dÉn cña Bé vµ b¸o c¸o kÕ ho¹ch båi d−ìng gi¸o viªn vÒ Bé tr−íc 20/3 hµng n¨m.
- X©y dùng ®éi ngò gi¸o viªn cèt c¸n vµ æn ®Þnh l©u dµi ®éi ngò b¸o c¸o viªn theo tõng
ngµnh häc, cÊp häc, bËc häc, m«n häc cô thÓ, ®Ó båi d−ìng gi¸o viªn vµ tham m−u víi
c¸c cÊp uû §¶ng, chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng ®Ó cã chÕ ®é chÝnh s¸ch cho ®éi ngò nµy.
- ChuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn cho triÓn khai BDGV (tµi liÖu BDGV, SGK, SGV, TBDH...) kÞp
thêi vµ ®ñ sè l−îng theo yªu cÇu cña c«ng t¸c BDGV.
- ChuÈn bÞ ®ñ kinh phÝ phôc vô cho båi d−ìng gi¸o viªn (lËp dù to¸n kinh phÝ bao gåm
kinh phÝ mua tµi liÖu båi d−ìng, SGK, SGV míi, thiÕt bÞ, kinh phÝ båi d−ìng gi¶ng viªn
vµ tæ chøc c¸c líp tËp huÊn...)
- Chñ ®éng liªn kÕt víi c¸c tr−êng (khoa) SP phèi hîp víi c¸c ®¬n vÞ h÷u quan tæ chøc
båi d−ìng gi¸o viªn cña ®Þa ph−¬ng.
- ChØ ®¹o chÆt chÏ c«ng t¸c BDGV hÌ theo kÕ ho¹ch cña ®Þa ph−¬ng. Tæ chøc ®iÒu tra
®¸nh gi¸ kÕt qu¶ båi d−ìng, tæ chøc héi nghÞ tæng kÕt båi d−ìng rót kinh nghiÖm, phôc
vô cho c«ng t¸c qu¶n lý chØ ®¹o. B¸o c¸o tæng kÕt vÒ c«ng t¸c BDGV víi Bé GD&§T
tr−íc 30/8 hµng n¨m.
- CÊp GiÊy chøng nhËn hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh båi d−ìng cho gi¸o viªn.
11. NhiÖm vô cña c¸c tr−êng (khoa) s− ph¹m.
- §−a nhiÖm vô BDGV vµo kÕ ho¹ch c«ng t¸c cña tr−êng. Chñ ®éng triÓn khai c«ng t¸c
båi d−ìng gi¸o viªn theo ph©n c«ng cña Bé.
- §−a ch−¬ng tr×nh, néi dung båi d−ìng vµo néi dung båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m cho
sinh viªn, nhÊt lµ sinh viªn n¨m cuèi kho¸.
- Tham gia x©y dùng ch−¬ng tr×nh, tµi liÖu båi d−ìng trªn c¬ së kÕ ho¹ch, ch−¬ng tr×nh
khung cña Bé, ®¶m b¶o phï hîp víi thùc tiÔn cña ®Þa ph−¬ng.
- Chän cö c¸c gi¶ng viªn cã kinh nghiÖm lµm b¸o c¸o viªn c¸c líp tËp huÊn gi¸o viªn
cña Bé vµ c¸c ®Þa ph−¬ng.
- Chñ ®éng phèi hîp víi c¸c ®Þa ph−¬ng x©y dùng kÕ ho¹ch båi d−ìng gi¸o viªn vµ
chuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt (c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ, b¸o c¸o viªn...) ®Ó thùc hiÖn kÕ
ho¹ch BDGV theo yªu cÇu cña ®Þa ph−¬ng.
12. NhiÖm vô vµ quyÒn lîi cña gi¸o viªn
- Nghiªm chØnh thùc hiÖn néi dung vµ ch−¬ng tr×nh båi d−ìng theo quy ®Þnh cña Bé
Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- VËn dông cã hiÖu qu¶ nh÷ng kiÕn thøc, kü n¨ng nghiÖp vô s− ph¹m vµo c«ng t¸c
d¹y häc.
- Nh÷ng gi¸o viªn kh«ng ®¹t yªu cÇu häc tËp ch−¬ng tr×nh båi d−ìng cã nhiÖm vô
tiÕp tôc hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh theo thêi h¹n cña Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, phßng
Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh.
- §−îc quyÒn ®¨ng ký kÕ ho¹ch häc tËp vµ cã thÓ hoµn thµnh kÕ ho¹ch båi d−ìng
tr−íc kú h¹n.
- §−îc cÊp gi¸o tr×nh, tµi liÖu häc tËp (tµi liÖu in, b¨ng ®Üa h×nh, sæ tay häc tËp), tµi
liÖu h−íng dÉn sö dông thiÕt bÞ, thÝ nghiÖm ®· quy ®Þnh.
- §−îc cÊp chøng nhËn khi hoµn thµnh kÕ ho¹ch båi d−ìng, ®−îc khen th−ëng (theo
quy ®Þnh cña ph¸p luËt) khi cã thµnh tÝch xuÊt s¾c trong qu¸ tr×nh båi d−ìng.
- Trong thêi gian tham gia ch−¬ng tr×nh båi d−ìng, gi¸o viªn ®−îc h−ëng nguyªn
l−¬ng vµ tÊt c¶ c¸c kho¶n phô cÊp còng nh− c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch vÒ c«ng t¸c båi
d−ìng gi¸o viªn cña Nhµ n−íc, cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vµ c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn
khÝch cña ®Þa ph−¬ng.
- KÕt qu¶ ®¸nh gi¸ båi d−ìng ®−îc ghi vµo hå s¬ cña mçi c¸ nh©n, lµ mét tiªu chuÈn

145 http://www.ebook.edu.vn
®Ó bè trÝ gi¶ng d¹y, b×nh xÐt danh hiÖu thi ®ua c¸c cÊp theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o.
C. BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN
Kh¶ n¨ng ®¸p øng ®−îc nh÷ng yªu cÇu ngµy cµng cao cña sù nghiÖp gi¸o dôc, mçi
gi¸o viªn ph¶i cã kÕ ho¹ch vµ quyÕt t©m lín trong c«ng t¸c båi d−ìng, tù båi d−ìng,
n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô s− ph¹m, phï hîp víi môc tiªu, yªu cÇu ®µo t¹o
còng nh− thùc tÕ cña ®Êt n−íc vµ tõng ®Þa ph−¬ng. Thùc hiÖn ®óng kÕ ho¹ch båi d−ìng
gi¸o viªn vµ qui chÕ BDTX Chu kú III (®Õn 2008) cña Bé GD&§T; §¶m b¶o thêi gian
båi d−ìng mçi n¨m 1 th¸ng trong hÌ.
1. Ch−¬ng tr×nh, néi dung BDTX
Khung ch−¬ng tr×nh BDTX Chu kú III: Ch−¬ng tr×nh mçi m«n häc trong chu kú
BDTX III gåm 120 tiÕt chia thµnh 3 phÇn:
- PhÇn 1: Båi d−ìng vÒ lÝ luËn gi¸o dôc chung (30 tiÕt)
PhÇn Båi d−ìng lý luËn gi¸o dôc cung cÊp cho CBQL vµ gi¸o viªn nh÷ng lý luËn nhËn
thøc vÒ chÝnh trÞ, x· héi, c¸c ChØ thÞ, NghÞ quyÕt cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ Gi¸o dôc vµ
§µo t¹o.
- PhÇn 2: Båi d−ìng chuyªn m«n vµ nghiÖp vô (60 tiÕt).
PhÇn nµy, néi dung tËp trung vµo chuyªn m«n, nghiÖp vô, ph−¬ng ph¸p d¹y häc ®−îc
thiÕt kÕ thµnh 4 phÇn nhá gåm kho¶ng 21 bµi:
PhÇn 2.1. Giíi thiÖu chung vÒ môc tiªu, néi dung, ph−¬ng ph¸p (3 bµi)
PhÇn 2.2. Giíi thiÖu ph−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc vµ t−¬ng t¸c (6 bµi).
PhÇn 2.3. Giíi thiÖu ¸p dông ph−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc vµ t−¬ng t¸c vµo d¹y häc
bé m«n (10 bµi).
PhÇn 2.4. Thùc hµnh vµ ®¸nh gi¸ gi¶ng d¹y (2 bµi).
- PhÇn 3: Båi d−ìng néi dung phï hîp víi tõng ®Þa ph−¬ng (30 tiÕt)
PhÇn nµy, dµnh cho ®Þa ph−¬ng tù tæ chøc x©y dùng ch−¬ng tr×nh vµ biªn so¹n tµi liÖu
båi d−ìng cho phï hîp víi tõng ®Þa ph−¬ng.
2. Yªu cÇu cña Ch−¬ng tr×nh BDTX
- B¸m s¸t môc tiªu, yªu cÇu cña ®èi t−îng båi d−ìng.
- LÊy ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc lµ träng t©m cña Ch−¬ng tr×nh båi d−ìng trong
mèi quan hÖ tæng thÓ gi÷a ND, PP, PTDH, §G, TCDH (tæ chøc d¹y häc).
- T¨ng c−êng tÝnh thiÕt thùc, hiÖu qu¶ nh»m t¹o ®éng lùc cho gi¸o viªn häc tËp, båi
d−ìng; gióp gi¸o viªn cã ph−¬ng ph¸p tù häc, tù ®¸nh gi¸ vµ vËn dông ®−îc kÕt qu¶ båi
d−ìng vµo thùc hiÖn nhiÖm vô gi¸o dôc ë tõng m«n häc.
- T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c cÊp QLGD tæ chøc thùc hiÖn; chó ý tíi tÝnh ph©n ho¸
vïng, miÒn, tÝnh ®Æc thï cña tõng ®Þa ph−¬ng.
- ThÓ hiÖn tÝnh tÝch hîp gi÷a khoa häc bé m«n víi PPDH, cã tØ lÖ hîp lÝ gi÷a khoa häc
c¬ b¶n víi PPDH, gi÷a lÝ thuyÕt víi thùc hµnh.
- §¸p øng ®−îc c¸c yªu cÇu cña ch−¬ng tr×nh häc tËp tõ xa, t¹o ra sù tương
t¸c gi÷a ng−êi häc víi ng−êi h−íng dÉn; ng−êi häc víi tµi liÖu, b¨ng ®Üa hình;
gi÷a häc tËp BDTX víi c¸c tiÕt d¹y trªn líp, víi m«i tr−êng gi¸o dôc.
- Phï hîp víi tiÕn ®é, b−íc ®i cña viÖc triÓn khai ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa míi.
3. Ph−¬ng ph¸p: ®æi míi ph−¬ng ph¸p båi d−ìng t¹o ®iÒu kiÖn cho gi¸o viªn
®−îc t¨ng c−êng c¸c ho¹t ®éng thiÕt thùc vµ hiÖu qu¶ theo h−íng
- Gi¸o viªn ®−îc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó t¨ng sù chuÈn bÞ: ®äc tr−íc tµi liÖu, viÕt nhËn xÐt, gãp
ý vµ nh÷ng ý kiÕn ®Ò xuÊt tr−íc khi båi d−ìng, tËp huÊn.


146 http://www.ebook.edu.vn
- Gi¸o viªn ®−îc t¨ng c−êng ho¹t ®éng: yªu cÇu tù nghiªn cøu, lµm viÖc theo nhãm,
theo líp.
- Gi¸o viªn ®−îc t¨ng c−êng trao ®æi: víi ®ång nghiÖp, víi gi¶ng viªn, víi häc sinh
trong nhãm nhá, trong líp, trong Héi nghÞ, Héi th¶o.
- Gi¸o viªn ®−îc t¨ng c¬ héi ®¸nh gi¸: b»ng nhiÒu h×nh thøc ®¸nh gi¸ kÕt hîp ®Þnh
l−îng vµ ®Þnh tÝnh; qua nhãm, qua b¸o c¸o, qua trao ®æi, qua s¶n phÈm; b»ng nhiÒu
ph−¬ng thøc ®¸nh gi¸ kÕt hîp tù ®¸nh gi¸ vµ ®−îc ®¸nh gi¸.
- Gi¸o viªn thu ®−îc nhiÒu s¶n phÈm qua qu¸ tr×nh båi d−ìng: th«ng tin ph¶n håi qua
ho¹t ®éng tÝch cùc, t−¬ng t¸c; tµi liÖu do gi¸o viªn biªn so¹n; c¸c bé tµi liÖu, t− liÖu cña
gi¶ng viªn vµ ®ång nghiÖp.
- Gi¸o viªn ®−îc t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng thùc hµnh, thùc tiÔn: kÕt hîp nghe gi¶ng, th¶o luËn,
thùc hµnh, tham quan; tr×nh bµy kÕt qu¶ th¶o luËn, viÕt thu ho¹ch, so¹n bµi gi¶ng, so¹n ®Ò
kiÓm tra; t¹o c¸c t×nh huèng s− ph¹m vµ ®Ô xuÊt ph−¬ng ¸n gi¶i quyÕt.
- T¨ng hÊp dÉn, thiÕt thùc, hiÖu qu¶, phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ.
4. H×nh thøc häc tËp
LÊy viÖc tù häc cña ng−êi häc lµ chÝnh, qua ®ã gióp gi¸o viªn chñ ®éng, tù gi¸c häc
tËp, båi d−ìng dùa vµo tµi liÖu h−íng dÉn víi c¸c h×nh thøc:
- Tù häc cã tµi liÖu vµ ph−¬ng tiÖn hç trî.
- Tù häc cã hç trî cña ®çng nghiÖp.
- Tù häc cã h−ìng dÉn cña gi¶ng viªn.
- Tù häc kÕt hîp th¶o luËn trao ®æi nhãm.
- Tù häc kÕt hîp gi¶i ®¸p th¾c m¾c
5. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp båi d−ìng th−êng xuyªn.
§©y lµ kh©u quan träng gióp cho viÖc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp mét c¸ch tù gi¸c ®Ó
®iÒu chØnh c¸ch häc cña b¶n th©n.
C¸c H×nh thøc ®¸nh gi¸:
- §¸nh gi¸ qua s¶n phÈm, hå s¬ häc tËp cña gi¸o viªn (kÕ ho¹ch, bµi viÕt, bµi so¹n,
phiÕu dù giê, phiÕu nhËn xÐt ®¸nh gi¸, c¸c s¶n phÈm tù lµm...)
- §¸nh gi¸ qua tr¾c nghiÖm kh¸ch quan.
- §¸nh gi¸ qua c¸c ho¹t ®éng: thùc hµnh gi¶ng d¹y, pháng vÊn, th¶o luËn nhãm, dù
giê, viÕt thu ho¹ch, ¸p dông vµo thùc tÕ d¹y häc bé m«n...
- §¸nh gi¸ qua Héi gi¶ng vµ c¸c Kú thi gi¸o viªn d¹y giái.
C¸c Ph−¬ng thøc ®¸nh gi¸:
- Tù ®¸nh gi¸.
- §¸nh gi¸ cña ®ång nghiÖp.
- §¸nh gi¸ cña gi¶ng viªn, cña ng−êi h−íng dÉn.
- §¸nh gi¸ cña c¸c cÊp QLGD.
- CÊp chøng chØ hoµn thµnh c¸c yªu cÇu båi d−ìng.


III. §æi míi qu¶n lý tr−êng Trung häc phæ th«ng
I. Lý do ®æi míi qu¶n lý tr−êng trung häc phæ th«ng ë ViÖt Nam
Trong v¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø hai Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng Khãa VIII ®· chØ
râ: “§æi míi c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc” vµ “§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý” (Nguån: V¨n kiÖn
Héi nghÞ lÇn thø hai Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng khãa VIII. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia,
trang 42 vµ 44).


147 http://www.ebook.edu.vn
KÕt luËn cña Héi nghÞ lÇn thø s¸u Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng khãa IX vÒ tiÕp tôc
thùc hiÖn NghÞ quyÕt Trung −¬ng 2 khãa VIII, ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn gi¸o dôc - ®µo
t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ tõ nay ®Õn n¨m 2005 vµ ®Õn n¨m 2010 ®· x¸c ®Þnh: “Thùc
hiÖn m¹nh mÏ ph©n cÊp qu¶n lý gi¸o dôc; ph¸t huy tÝnh chñ ®éng, tù chÞu tr¸ch nhiÖm
cña c¸c c¬ së gi¸o dôc” vµ “TiÕp tôc x©y dùng ®ång bé vµ kÞp thêi hoµn thiÖn c¸c v¨n b¶n
ph¸p lý gi¸o dôc. X¸c ®Þnh vµ thÓ chÕ hãa vai trß, chøc n¨ng c¸c cÊp qu¶n lý. Hoµn thiÖn
tæ chøc bé m¸y qu¶n lý gi¸o dôc tõ Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®Õn c¸c c¬ së gi¸o dôc”
(Nguån: V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø s¸u Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng khãa IX. NXB ChÝnh
trÞ Quèc gia, trang 131).
Mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn gi¸o dôc cña ChiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc
2001 - 2010 lµ: “§æi míi qu¶n lý gi¸o dôc. §æi míi vÒ c¬ b¶n vµ ph−¬ng thøc qu¶n lý
gi¸o dôc theo h−íng n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý nhµ n−íc, ph©n cÊp m¹nh mÏ nh»m ph¸t
huy tÝnh chñ ®éng vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¸c ®Þa ph−¬ng, cña c¸c c¬ së gi¸o dôc, gi¶i
quyÕt mét c¸ch cã hiÖu qu¶ c¸c vÊn ®Ò bøc xóc, ng¨n chÆn vµ ®Èy lïi c¸c hiÖn t−îng tiªu
cùc hiÖn nay” (Nguån: ChiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc 2001 - 2010. NXB Gi¸o dôc, trang
33).
Qu¶n lý gi¸o dôc ë mét sè n−íc trªn thÕ giíi
Gi¸o dôc lµ mét ho¹t ®éng x· héi réng lín cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn lîi Ých vµ nghÜa
vô, quyÒn lîi cña mäi ng−êi d©n, mäi tæ chøc kinh tÕ - x· héi ®ång thêi cã t¸c ®éng m¹nh
mÏ ®Õn tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña quèc gia do ®ã vÊn ®Ò qu¶n lý gi¸o dôc lu«n lu«n lµ vÊn
®Ò ®−îc c¸c n−íc quan t©m cho dï lµ n−íc lín hay n−íc nhá, n−íc giµu hay n−íc nghÌo,
n−íc ph¸t triÓn hay ®ang ph¸t triÓn. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ thùc hiÖn chÝnh s¸ch gi¸o dôc quèc
gia, n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− cho gi¸o dôc... cho ®Õn vÊn ®Ò thùc hiÖn c¸c môc tiªu gi¸o
dôc, n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc... ®Òu liªn quan ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc tõ b×nh
diÖn quèc gia (vÜ m«) ®Õn c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc ë c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c c¬ së gi¸o dôc -
®µo t¹o. Do ®ã, viÖc nghiªn cøu kinh nghiÖm qu¶n lý gi¸o dôc ë c¸c n−íc trªn thÕ giíi vµ
vËn dông phï hîp víi ®iÒu kiÖn n−íc ta lµ mét yªu cÇu cÊp b¸ch vµ cã ý nghÜa rÊt to lín.
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn m« h×nh qu¶n lý gi¸o dôc cña mét sè n−íc
Trong suèt qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö nh©n lo¹i nãi chung vµ cña tõng quèc gia
nãi riªng, gi¸o dôc lu«n lu«n lµ nhu cÇu c¬ b¶n vµ cã tÝnh phæ qu¸t. Tuy nhiªn, hÖ thèng
gi¸o dôc vµ m« h×nh qu¶n lý gi¸o dôc cña c¸c n−íc l¹i rÊt kh¸c nhau vµ ®a d¹ng. M« h×nh
qu¶n lý gi¸o dôc cña c¸c n−íc chÞu sù chi phèi cña c¸c nh©n tè, ®Æc ®iÓm cña mçi quèc
gia vÒ thÓ chÕ chÝnh trÞ - x· héi, thÓ chÕ nhµ n−íc, chÝnh s¸ch quèc gia vÒ gi¸o dôc, c¬
chÕ kinh tÕ vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, truyÒn thèng v¨n hãa - gi¸o dôc.v.v...
a. §æi míi qu¶n lý tr−êng trung häc phæ th«ng theo ph−¬ng
thøc lÊy nhµ tr−êng lµm c¬ së
§iÒu 14 cña LuËt Gi¸o dôc 2005 ®· x¸c ®Þnh:
“Nhµ n−íc thèng nhÊt qu¶n lý hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n vÒ môc tiªu, ch−¬ng
tr×nh, néi dung, kÕ ho¹ch gi¸o dôc, tiªu chuÈn nhµ gi¸o, quy chÕ thi cö, hÖ thèng v¨n
b»ng, chøng chØ; tËp trung qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc, thùc hiÖn ph©n c«ng, ph©n cÊp
qu¶n lý gi¸o dôc, t¨ng c−êng quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬ së gi¸o dôc”.
LuËt Gi¸o dôc n¨m 2005 ®· cô thÓ hãa vÒ nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng
víi ba néi dung míi:
1) Nhµ tr−êng cã quyÒn tuyÓn dông, qu¶n lý nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn; tham gia
vµo qu¸ tr×nh ®iÒu ®éng cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc cã thÈm quyÒn ®èi víi nhµ gi¸o,
c¸n bé, nh©n viªn.
2) Nhµ tr−êng cã quyÒn huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc theo quy ®Þnh
cña ph¸p luËt.


148 http://www.ebook.edu.vn
3) Nhµ tr−êng cã nhiÖm vô tù ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc vµ chÞu sù kiÓm ®Þnh
chÊt l−îng gi¸o dôc cña c¬ quan cã thÈm quyÒn kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc.
C¸c quy ®Þnh trªn më ra c¬ héi cho nhµ tr−êng phæ th«ng trong viÖc kh¼ng ®Þnh vÞ
thÕ trung t©m cña m×nh ®èi víi tiÕn tr×nh ®æi míi gi¸o dôc. Nhµ tr−êng lµ tÕ bµo cña hÖ
thèng gi¸o dôc, lµ ®iÓm ®Çu vµ ®iÓm cuèi cña mäi sù ®æi míi. V× vËy, kh«ng cã cÊp nµo
tèt h¬n chÝnh nhµ tr−êng trong viÖc t¹o ra tr¸ch nhiÖm, nç lùc vµ sù cam kÕt ®−a ®æi míi
®Õn thµnh c«ng trªn c¬ së ®−îc trao ®ñ quyÒn h¹n ®Ó quyÕt ®Þnh vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò t¹i
chç. Kinh nghiÖm trong n−íc còng nh− thÕ giíi chØ ra r»ng, chõng nµo nhµ tr−êng ch−a
®−îc quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm th× nh÷ng mong muèn vÒ chÊt l−îng vµ hiÖu
qu¶ gi¸o dôc khã thµnh hiÖn thùc.
C¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh vÒ ph©n cÊp cÇn ®−îc bæ sung cho hoµn thiÖn h¬n n÷a, cô
thÓ lµ: NghÞ ®Þnh sè 166/2004/N§-CP ngµy 16 th¸ng 9 n¨m 2004 cña ChÝnh phñ Quy
®Þnh tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc; Th«ng t− liªn tÞch sè
21/2004/TTLT/BGD&§T-BNV ngµy 23 th¸ng 7 n¨m 2004 cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
vµ Bé Néi vô H−íng dÉn chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña c¬ quan
chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë ®Þa ph−¬ng; NghÞ
®Þnh sè 171/2004/N§-CP ngµy 29 th¸ng 9 n¨m 2004 cña ChÝnh phñ Quy ®Þnh tæ chøc
c¸c c¬ quan chuyªn m«n thuéc ñy ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng vµ
NghÞ ®Þnh sè 172/2004/N§-CP ngµy 29 th¸ng 9 n¨m 2004 cña ChÝnh phñ Quy ®Þnh tæ
chøc c¸c c¬ quan chuyªn m«n thuéc ñy ban nh©n d©n huyÖn, quËn, thÞ x·, thµnh phè trùc
thuéc tØnh.
Trong Th«ng t− liªn tÞch sè 21/2004/TTLT/BGD&§T-BNV ngµy 23 th¸ng 7 n¨m
2004 cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vµ Bé Néi vô H−íng dÉn chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn
h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña c¬ quan chuyªn m«n gióp UBND qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ gi¸o
dôc vµ ®µo t¹o ë ®Þa ph−¬ng ®· nªu râ nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
vÒ qu¶n lý tr−êng häc lµ:
“- Tr×nh ñy ban nh©n d©n tØnh quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng,
trung häc c¬ së, tr−êng bæ tóc v¨n hãa, trung t©m gi¸o dôc kÜ thuËt tæng hîp h−íng
nghiÖp, tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, b¸n tró vµ c¸c trung t©m gi¸o dôc th−êng xuyªn
cña tØnh.
- Tr×nh ñy ban nh©n d©n tØnh møc thu häc phÝ cô thÓ trªn ®Þa bµn tØnh ®Ó ñy ban
nh©n d©n tØnh tr×nh Héi ®ång nh©n d©n tØnh quyÕt ®Þnh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt; chÞu
tr¸ch nhiÖm kiÓm tra viÖc thu chi häc phÝ trªn ®Þa bµn.
- ChÞu tr¸ch nhiÖm chØ ®¹o, theo dâi, kiÓm tra vµ ph¸t huy quyÒn tù chñ ho¹t ®éng
cña c¸c tr−êng: tr−êng cao ®¼ng s− ph¹m, tr−êng trung häc chuyªn nghiÖp khèi s−
ph¹m, tr−êng trung häc phæ th«ng, tr−êng bæ tóc v¨n hãa, tr−êng phæ th«ng d©n téc néi
tró, trung t©m gi¸o dôc th−êng xuyªn cña tØnh, tr−êng c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc tØnh (nÕu
cã), trung t©m gi¸o dôc kÜ thuËt - h−íng nghiÖp, tr−êng, líp, c¬ së båi d−ìng, ®µo t¹o t¹i
chøc, tr−êng, líp dµnh cho ng−êi tµn tËt, tr−êng, c¬ së thùc hµnh s− ph¹m vµ c¸c tr−êng
häc kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ theo ñy quyÒn cña ñy ban nh©n d©n tØnh.
- Tr×nh ñy ban nh©n d©n tØnh ban hµnh c¸c quy ®Þnh vÒ thµnh lËp, s¸p nhËp, chia
t¸ch, ®×nh chØ ho¹t ®éng, gi¶i thÓ c¸c tr−êng trung häc c¬ së, tiÓu häc, mÇm non; chÞu
tr¸ch nhiÖm h−íng dÉn, kiÓm tra ñy ban nh©n d©n huyÖn, ñy ban nh©n d©n x·, ph−êng, thÞ
trÊn trùc thuéc huyÖn (sau ®©y gäi chung lµ x·) triÓn khai thùc hiÖn sau khi ®−îc ban
hµnh.
- ThÈm ®Þnh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ néi dung thÈm ®Þnh c¸c ®Ò ¸n, hå s¬ thµnh lËp,
s¸p nhËp, chia t¸ch, ®×nh chØ ho¹t ®éng, gi¶i thÓ c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng tr×nh Chñ
tÞch ñy ban nh©n d©n cÊp tØnh quyÕt ®Þnh.



149 http://www.ebook.edu.vn
- Qu¶n lÝ, chØ ®¹o c«ng t¸c tuyÓn sinh, thi cö, xÐt duyÖt, cÊp ph¸t v¨n b»ng, chøng
chØ theo quy chÕ cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o; cÊp b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së, b»ng
tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng.
- Qu¶n lÝ, chØ ®¹o vµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn môc tiªu, ch−¬ng tr×nh néi dung kÕ
ho¹ch vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ®èi víi c¸c tr−êng, c¸c c¬ së gi¸o dôc ®µo t¹o ®−îc ñy
ban nh©n d©n tØnh ph©n cÊp ñy quyÒn cho Së qu¶n lÝ theo ®iÒu lÖ, quy chÕ, phª chuÈn,
®Þnh møc vµ c¸c quy ®Þnh cña Nhµ n−íc, cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o”.
Nh− vËy, Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cã tr¸ch nhiÖm ph¸t huy quyÒn tù chñ ho¹t ®éng
cña c¸c tr−êng THPT theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ theo ñy quyÒn cña ñy ban nh©n d©n
tØnh.
Theo Quy chÕ §¸nh gi¸, xÕp lo¹i gi¸o viªn mÇm non vµ gi¸o viªn phæ th«ng c«ng
lËp (Ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 06/2006/Q§-BNV ngµy 21 th¸ng 3 n¨m 2006 cña
Bé tr−ëng Bé Néi vô) ®· x¸c ®Þnh: “Ng−êi ®øng ®Çu c¸c c¬ së gi¸o dôc c«ng lËp cã tr¸ch
nhiÖm tæ chøc thùc hiÖn viÖc ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i gi¸o viªn theo Quy chÕ nµy vµ b¸o c¸o
kÕt qu¶ cho c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn trùc tiÕp theo tõng n¨m häc cña c¸c cÊp ®µo t¹o” vµ
“§¸nh gi¸, xÕp lo¹i gi¸o viªn nh»m môc ®Ých lµm râ n¨ng lùc, tr×nh ®é, kÕt qu¶ c«ng t¸c,
phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc, lèi sèng lµm c¨n cø ®Ó c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc bè trÝ, sö
dông, bæ nhiÖm, ®µo t¹o, båi d−ìng vµ thùc hiÖn chÕ ®é, chÝnh s¸ch ®èi víi gi¸o viªn”.
b. Qu¶n lý tr−êng trung häc phæ th«ng (THPT) trªn c¬ së qu¶n
lý theo môc tiªu chÊt l−îng
Thùc hiÖn ®æi míi ch−¬ng tr×nh THPT lµ nh»m h−íng tíi chÊt l−îng gi¸o dôc, ph¸t triÓn
tèi −u c¸c phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña häc sinh, ®¸p øng yªu cÇu cña x· héi chø kh«ng
ph¶i thùc hiÖn nhiÖm vô “Thay s¸ch”, kh«ng ph¶i chØ dõng l¹i ë chç t×m c¸ch truyÒn
thô cho häc sinh c¸c bµi viÕt cña s¸ch gi¸o khoa. §Ó n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc, ph¶i
lµm cho ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc, h×nh thøc tæ chøc gi¸o dôc phï
hîp víi c¸c ®èi t−îng häc sinh cô thÓ, c¸c ®iÒu kiÖn häc tËp cô thÓ.
Do ®ã tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc lµ mét c«ng viÖc ®ßi hái sù s¸ng t¹o nh»m lµm cho
ch−¬ng tr×nh phï hîp víi thùc tiÔn d¹y häc. Mét bµi häc ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ gi¸o dôc cao
ph¶i lµ kÕt qu¶ cña sù nghiªn cøu, tiÕp nhËn thiÕt kÕ cña c¸c nhµ s− ph¹m (víi t− c¸ch lµ
nh÷ng ph−¬ng ¸n cã thÓ) víi sù vËn dông s¸ng t¹o cña gi¸o viªn vµo hoµn c¶nh cô thÓ cña
®Þa ph−¬ng, cña nhµ tr−êng…, ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p s− ph¹m thÝch hîp nhÊt ®èi víi häc
sinh mµ chØ cã ng−êi gi¸o viªn trùc tiÕp ®øng líp míi biÕt râ: nhu cÇu, høng thó, nguyÖn
väng, n¨ng lùc cña tõng häc sinh. Thùc tiÔn d¹y häc hÕt søc phong phó, qu¸ tr×nh d¹y häc
diÔn ra trong nh÷ng ®iÒu kiÖn cã nhiÒu kh¸c biÖt. Do vËy, kh«ng thÓ ®¹t tíi hiÖu qu¶ gi¸o
dôc cao nÕu viÖc d¹y häc diÔn ra ®ång lo¹t, nh− mét d©y chuyÒn s¶n xuÊt… §Ó lµm cho
ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa phï hîp víi häc sinh vµ thùc tiÔn d¹y häc, mét mÆt trong c¬
chÕ qu¶n lý ch−¬ng tr×nh cÇn ph¶i t¹o ra mét ®é “më”, ®Ó dµnh chç cho sù tham gia quyÕt
®Þnh cña c¸c lùc l−îng thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh, cho sù vËn dông linh ho¹t, ®iÒu chØnh
nh÷ng chç ch−a thËt sù phï hîp cña l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ cña gi¸o viªn. Nh− vËy, ®æi
míi ch−¬ng tr×nh THPT ®ßi hái mét sù tham gia ®iÒu chØnh vµ vËn dông mét c¸ch cã
tr¸ch nhiÖm vµ v÷ng vµng vÒ n¨ng lùc chuyªn m«n cña l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ cña gi¸o
viªn.
§iÒu nµy, mét mÆt ®ßi hái HiÖu tr−ëng vµ c¸n bé qu¶n lý nhµ tr−êng ph¶i cã kÕ
ho¹ch ®Ó chñ ®éng tham gia tiÕp tôc hoµn thiÖn vµ cô thÓ ho¸ nh÷ng néi dung, tæ chøc
thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh trong thùc tÕ. §Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc, c¸c néi
dung ch−¬ng tr×nh g¾n víi ®Þa ph−¬ng, nh÷ng ho¹t ®éng tham gia vµo c«ng t¸c thùc tiÔn
vµ ®êi sèng, chØ ®¹o vµ tæ chøc biªn so¹n mét sè chñ ®Ò tù chän… ®iÒu mµ ë c¸c n−íc
ph¸t triÓn ng−êi ta gäi lµ ch−¬ng tr×nh nhµ tr−êng (school curriculum) ®Ó ph©n biÖt víi
ch−¬ng tr×nh chung cña c¶ n−íc (national curriculum). MÆt kh¸c viÖc n©ng cao chÊt l−îng
gi¸o dôc toµn diÖn liªn quan tíi tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt

150 http://www.ebook.edu.vn
chÊt vµ tinh thÇn, m«i tr−êng gi¸o dôc… ®ßi hái hiÖu tr−ëng cÇn ph¶i cã kh¶ n¨ng lËp kÕ
ho¹ch tæng thÓ dµi h¹n ®ång thêi s¾p xÕp kÕ ho¹ch thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô tr−íc m¾t
nh»m h−íng tíi môc tiªu cña ch−¬ng tr×nh. Theo ®ã ng−êi hiÖu tr−ëng cÇn ph¶i øng xö
víi gi¸o viªn theo phong c¸ch qu¶n lý míi thÓ hiÖn ë c¸c dÊu hiÖu:
- D©n chñ trong qu¶n lý
- T«n träng nh©n c¸ch cña gi¸o viªn
- Ph©n biÖt râ quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña tõng thµnh viªn trong nhµ tr−êng.
- T«n träng tÝnh s¸ng t¹o cña gi¸o viªn ®ång thêi coi träng tinh thÇn hîp t¸c trong
nhµ tr−êng.
HiÖu tr−ëng cÇn quan t©m ®Õn viÖc båi d−ìng ®éi ngò gi¸o viªn, n©ng cao phÈm
chÊt vµ n¨ng lùc cña hä, bëi hä lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña viÖc ®æi míi
ch−¬ng tr×nh THPT.
c. Chó träng chØ ®¹o ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc
Trong qu¶n lý ®æi míi ch−¬ng tr×nh THPT, ng−êi HiÖu tr−ëng cÇn thÓ hiÖn râ vai
trß trong qu¶n lý môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc, thiÕt bÞ gi¸o
dôc vµ ®¸nh gi¸ trong gi¸o dôc mét c¸ch ®ång bé vµ toµn diÖn.
Theo ®ã, träng t©m hµng ®Çu cña viÖc ®æi míi ch−¬ng tr×nh THPT lµ ®æi míi
ph−¬ng ph¸p d¹y häc (PPDH) trong nhµ tr−êng theo c¸c ®Þnh h−íng:
- ChuyÓn tõ d¹y häc truyÒn thô mét chiÒu, häc tËp thô ®éng, chñ yÕu lµ ghi nhí kiÕn
thøc ®Ó ®èi phã víi thi cö sang tæ chøc cho häc sinh häc tËp trong ho¹t ®éng vµ b»ng c¸c
ho¹t ®éng tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o, chó träng h×nh thµnh n¨ng lùc tù häc.
- §æi míi c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc:
+ §a d¹ng ho¸, lµm cho ho¹t ®éng häc sinh ®éng, lý thó, tr¸nh nhµm ch¸n, ®¬n
®iÖu.
+ Lµm cho ho¹t ®éng häc g¾n víi m«i tr−êng thùc tÕ, häc tËp c¸ch ®iÒu tra, nghiªn
cøu trong thùc tiÔn cuéc sèng.
- §iÒu mong muèn cña ®æi míi PPDH lµ ®æi míi c¸ch häc cña häc sinh, cè g¾ng
lµm cho häc sinh “®−îc suy nghÜ nhiÒu h¬n, hµnh ®éng nhiÒu h¬n, hîp t¸c häc tËp víi
nhau nhiÒu h¬n, bµy tá ý kiÕn cña m×nh nhiÒu h¬n”.
Do vËy ng−êi hiÖu tr−ëng cÇn quan t©m chØ ®¹o ho¹t ®éng ®æi míi PPDH bëi ®©y lµ
yÕu tè liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc th«ng qua tæ chøc vµ chØ
®¹o mét sè ho¹t ®éng sau:
- Tæ chøc ho¹t ®éng nghiªn cøu, häc tËp, øng dông nh÷ng lý luËn, häc hái vÒ
ph−¬ng ph¸p d¹y häc míi th«ng qua häc tËp chuyªn ®Ò, tæ chøc héi th¶o, trao ®æi kinh
nghiÖm, tæ chøc nghiªn cøu s¸ch b¸o t¹p chÝ…
- Quy ®Þnh vµ qu¶n lý nÒn nÕp vµ chÊt l−îng c¸c ho¹t ®éng cña tæ, nhãm chuyªn
m«n, chó träng ®æi míi ho¹t ®éng sinh ho¹t nhãm chuyªn m«n: trao ®æi gi¸o ¸n, t×m hiÓu
nh÷ng vÊn ®Ò khã, th¶o luËn ®æi míi c¸ch thiÕt kÕ bµi häc, trao ®æi c¸c t×nh huèng d¹y
häc theo h−íng ®æi míi PPDH, tæ chøc dù giê rót kinh nghiÖm c¸c tiÕt häc theo h−íng
tÝch cùc ho¸ vµ t¨ng c−êng mèi quan hÖ t−¬ng t¸c c¸c ho¹t ®éng cña häc sinh.
- Tæ chøc ho¹t ®éng tham quan, trao ®æi, häc tËp kinh nghiÖm nh÷ng ®¬n vÞ thùc
hiÖn ®æi míi PPDH cã kÕt qu¶.
- Tæ chøc cã ®Þnh kú c¸c kú thi tay nghÒ s− ph¹m.
- §æi míi ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ bµi häc, chuyÓn tõ chó ý ®Õn nghÖ thuËt
truyÒn thô cña gi¸o viªn sang chó ý ®¸nh gi¸ n¨ng lùc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng tù lùc, kh¸m
ph¸, s¸ng t¹o cho häc sinh; khuyÕn khÝch t«n vinh nh÷ng c¸ nh©n thùc hiÖn tèt, cã hiÖu
qu¶ viÖc ®æi míi PPDH th«ng qua viÖc x©y dùng chuÈn ®¸nh gi¸ phï hîp vµ sù t«n vinh
vÒ tinh thÇn, ®·i ngé vÒ vËt chÊt.

151 http://www.ebook.edu.vn
Qu¶n lý tr−êng phæ th«ng ngoµi c«ng lËp trªn c¬ së qu¶n lý theo môc tiªu chÊt
l−îng lµ h×nh thøc qu¶n lý phï hîp víi môc tiªu cña c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp.
ChØ cã chÊt l−îng c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp míi thu hót häc sinh, míi ®¶m b¶o nhÞp ®é
ph¸t triÓn bÒn v÷ng, chèng ®−îc nh÷ng c¸ch lµm chØ lµm theo sè l−îng, tuú tiÖn, h¹ thÊp
yªu cÇu gi¸o dôc toµn diÖn… VËy “Qu¶n lý theo môc tiªu chÊt l−îng” ph¶i tiÕn hµnh nh−
thÕ nµo?
- VÒ h×nh thøc c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ph¶i ®−îc chØ ®¹o thèng nhÊt qu¶n lý theo
hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng cña ISO hoÆc TQM. §©y lµ h×nh thøc qu¶n lý ®−îc x©y dùng
trªn c¬ së c¸c tr−êng häc, x©y dùng cho ®−îc môc tiªu chÊt l−îng phï hîp víi ®iÒu kiÖn
hoµn c¶nh mçi nhµ tr−êng. §©y lµ hÖ thèng qu¶n lý mang tÝnh chÊt quèc tÕ, chuÈn bÞ cho
gi¸o dôc ViÖt Nam héi nhËp c¸c n−íc.
- VÒ néi dung, nhµ n−íc muèn qu¶n lý nh÷ng mÆt nµo ®ã cña c¸c tr−êng ngoµi c«ng
lËp ®Òu cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c néi dung, yªu cÇu c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp cã tr¸ch nhiÖm
tu©n thñ theo yªu cÇu ®ã. Cã thÓ yªu cÇu c¸c tr−êng thùc hiÖn theo ®óng c¸c tiªu chuÈn
cña “KiÓm ®Þnh chÊt l−îng”. Cã ®iÒu vËn dông nh÷ng tiªu chuÈn nµy kh«ng nªn ¸p ®Æt
b¾t c¸c tr−êng c«ng lËp thÕ nµo còng b¾t c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp tu©n theo lµ ch−a phï
hîp. ThÝ dô tiªu chuÈn “KiÓm ®Þnh chÊt l−îng” vÒ thiÕt bÞ d¹y häc, c¸c tr−êng ngoµi c«ng
lËp chØ chó träng ®Çu t− nh÷ng thiÕt bÞ cÇn thiÕt, th−êng xuyªn, sö dông chø kh«ng ®Çu t−
cho ®ñ bé ®Ó råi kh«ng sö dông. HoÆc thiÕt bÞ cña c¸c tr−êng còng ®−îc tÝnh to¸n theo
b−íc ®i cña mçi nhµ tr−êng kh«ng ®Çu t− trµn lan.
Qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc theo ISO 9000
Qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc theo ISO 9000 cÇn chó ý:
- LËp kÕ ho¹ch (ho¹ch ®Þnh, thiÕt kÕ):
+ X¸c ®Þnh tÇm nh×n vµ sù cam kÕt chÊt l−îng gi¸o dôc cña l·nh ®¹o.
+ Qu¶n lý môc tiªu vµ chuÈn chÊt l−îng.
+ Qu¶n lý kÕ ho¹ch vµ nguån lùc.
- Tæ chøc, chØ ®¹o c¸c qu¸ tr×nh, c¸c ho¹t ®éng vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o chÊt
l−îng qu¸ tr×nh gi¸o dôc:
Môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, tµi liÖu gi¶ng d¹y, th«ng tin; ®éi
ngò gi¸o viªn; c¬ së vËt chÊt, th− viÖn; m«i tr−êng gi¸o dôc; sö dông hiÖu qu¶ c¸c nguån
lùc (nh©n lùc, vËt lùc, tµi lùc, tin lùc); ®æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc; tæ chøc c¸c ho¹t
®éng gi¸o dôc; kiÓm tra - ®¸nh gi¸; tæ chøc vµ qu¶n lý (kÕ ho¹ch, lÞch gi¶ng d¹y...).
- KiÓm tra - ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc:
+ Gi¸m s¸t, kiÓm tra qu¸ tr×nh thùc hiÖn.
+ §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp: kiÕn thøc, kü n¨ng, th¸i ®é.
+ §¸nh gi¸ sù hµi lßng cña gi¸o viªn, häc sinh, c¸c bªn quan t©m.
§Ó ®¸nh gi¸ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc (s¶n phÈm gi¸o dôc) cÇn ®¸nh gi¸ theo
c¸c tiªu chÝ sau:
+ PhÈm chÊt ®¹o ®øc, ý thøc x· héi vµ c«ng d©n;
+ Tr×nh ®é kiÕn thøc vµ kü n¨ng vËn dông;
+ C¸c chØ sè vÒ søc kháe, t©m lý, sinh häc.v.v...
+ HiÓu biÕt vµ n¨ng lùc thô c¶m thÈm mü;
+ N¨ng lùc sèng vµ thÝch øng x· héi;
+ Kh¶ n¨ng ph¸t triÓn c¸ nh©n;
+ Thùc hiÖn hµnh ®éng ®iÒu chØnh: kh¾c phôc, phßng ngõa vµ c¶i tiÕn th−êng
xuyªn.



152 http://www.ebook.edu.vn
d. Qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc theo m« h×nh qu¶n lý chÊt l−îng tæng thÓ (TQM)
- §Æc tr−ng cña m« h×nh qu¶n lý chÊt l−îng tæng thÓ (QLCLTT) lµ ë chç nã kh«ng
¸p ®Æt mét hÖ thèng cøng nh¾c cho bÊt kú mét c¬ së ®µo t¹o (tr−êng häc) nµo, nã t¹o ra
mét nÒn “v¨n hãa chÊt l−îng” bao trïm lªn toµn bé qu¸ tr×nh ®µo t¹o.

S¬ ®å 2: Qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc theo m« h×nh TQM


Qu¶n lý chÊt l−îng gi¸o dôc
theo TQM
Chñ thÓ qu¶n lý: HiÖu tr−ëng, gi¸o
viªn, häc sinh, ng−êi quan t©m trong


Môc ®Ých -
C¸c yÕu tè C¸c yÕu tè diÔn biÕn cña C¸c yÕu tè nÒn v¨n hãa
®Çu vµo qu¸ tr×nh, ho¹t ®éng ®Çu ra chÊt l−îng
M«i
tr−êng
Ho¹ch ®Þnh - thiÕt kÕ KiÓm tra - ®¸nh gi¸ Tháa m·n nhu cÇu
Thùc hiÖn cña c¸c bªn liªn
quan



Hµnh ®éng ®iÒu chØnh = H§ ph¸t huy ∪ H§ uèn n¾n ∪ H§ xö lý


- QLCLGD theo TQM ®ßi hái mäi thµnh viªn trong nhµ tr−êng ®ång thuËn quyÕt
t©m thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña c¸ nh©n, cña tr−êng, h−íng tíi chÊt l−îng häc sinh.
- Thùc hiÖn c¶i tiÕn tõng b−íc v÷ng ch¾c, c¶i tiÕn liªn tôc, kÕ thõa c¸c mÆt m¹nh,
kh¾c phôc tõng b−íc c¸c yÕu kÐm, c¶i tiÕn ph¶i ®¶m b¶o võa søc vµ ®¶m b¶o thµnh c«ng
QLCLGD.
- §ßi hái ph¶i cã kÕ ho¹ch cô thÓ, ph©n c«ng tr¸ch nhiÖm râ rµng. Mçi ng−êi ®Òu trë
thµnh ng−êi tù qu¶n lý c«ng viÖc cña m×nh ®Õn kÕt qu¶ cuèi cïng. Muèn vËy, ph¶i x©y
dùng ®−îc hÖ thèng tiªu chÝ ®Ó ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña hiÖu tr−ëng, gi¸o viªn, häc sinh
mét c¸ch phï hîp.
- Ph¶i t¹o lËp m¹ng l−íi th«ng tin qu¶n lý hai chiÒu th«ng suèt tõ hiÖu tr−ëng ®Õn
gi¸o viªn, líp häc sinh, cha mÑ häc sinh vµ ng−îc l¹i. Th«ng tin kÞp thêi gióp ng−êi qu¶n
lý ra c¸c quyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh kÞp thêi trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch, t¹o sù g¾n kÕt,
thèng nhÊt trong nhµ tr−êng.
- VËn dông TQM cÇn cã sù båi d−ìng kiÕn thøc, kü n¨ng qu¶n lý, tæ chøc lao ®éng
mét c¸ch khoa häc, t¹o ra nh÷ng thay ®æi nhËn thøc vÒ chÊt l−îng, v¨n hãa chÊt l−îng
cña nhµ tr−êng, mäi ho¹t ®éng ®Òu h−íng tíi n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc.
- T¹o ra mét m«i tr−êng vµ cung c¸ch lµm viÖc céng t¸c, häc hái vµ chia sÎ kinh
nghiÖm gi÷a c¸c ®ång nghiÖp h−íng vµo n©ng cao chÊt l−îng c¸c ho¹t ®éng s− ph¹m
nh»m ®em ®Õn th−êng xuyªn nh÷ng gi¸ trÞ gia t¨ng gióp häc sinh ph¸t triÓn.
Qu¶n lý tr−êng THPT theo h−íng d©n chñ hãa vµ x∙ héi hãa gi¸o dôc
- Theo QuyÕt ®Þnh sè 20/2005/Q§ BGD&§T ngµy 24/6/2005 vÒ viÖc phª duyÖt §Ò
¸n “Quy ho¹ch ph¸t triÓn x· héi hãa gi¸o dôc giai ®o¹n 2005 - 2010” ®· x¸c ®Þnh: “Nhµ
n−íc qu¶n lý thèng nhÊt ®èi víi c¸c c¬ së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o c«ng lËp vµ ngoµi c«ng lËp;
t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c c¬ së ®ã cïng ph¸t triÓn æn ®Þnh, l©u dµi; b¶o ®¶m lîi Ých cña tõng c¸

153 http://www.ebook.edu.vn
nh©n, tËp thÓ vµ toµn x· héi; ph©n cÊp qu¶n lý, g¾n quyÒn h¹n víi tr¸ch nhiÖm cña tõng
cÊp qu¶n lý gi¸o dôc, cña tËp thÓ vµ c¸ nh©n ng−êi ®øng ®Çu c¸c c¬ quan hµnh chÝnh nhµ
n−íc c¸c cÊp; g¾n ph©n cÊp nhiÖm vô víi ph©n cÊp qu¶n lý vÒ tµi chÝnh, tæ chøc nh©n sù
vµ b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt kh¸c” vµ: “T¨ng c−êng thùc hiÖn d©n chñ trong gi¸o
dôc vµ ®µo t¹o, x©y dùng mét hµnh lang ph¸p lý râ rµng, minh b¹ch vµ thùc hiÖn c¶i c¸ch
thñ tôc hµnh chÝnh trong viÖc thµnh lËp c¸c c¬ së gi¸o dôc, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó toµn x· héi
tham gia mét c¸ch thuËn lîi vµo qu¸ tr×nh x· héi hãa”.
- VÒ qu¶n lý tr−êng THPT ngoµi c«ng lËp theo h−íng d©n chñ hãa vµ x· héi hãa
gi¸o dôc. Thùc hiÖn ®óng NghÞ quyÕt 05 cña ChÝnh phñ vÒ x· héi hãa gi¸o dôc, kh«ng
ph©n biÖt tr−êng c«ng lËp vµ ngoµi c«ng lËp trong viÖc ®Çu t− kinh phÝ cho ng−êi häc.
Nhµ n−íc cÇn hç trî c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp vÒ mÆt ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt, ®Ó ®¶m
b¶o mçi tr−êng ngoµi c«ng lËp ®−îc thµnh lËp lµ ®¶m b¶o nh÷ng ®iÒu kiÖn gi¸o dôc toµn
diÖn. Theo ®ã, chØ cho c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ®−îc thµnh lËp khi cã ®ñ ®iÒu kiÖn c¬ së
vËt chÊt, ®éi ngò gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc.
- Mäi ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng ngoµi c«ng lËp, cho dï lµ tr−êng t− thôc th× còng
kh«ng thÓ quan niÖm lµ cña riªng chñ tr−êng hay cña mét hiÖu tr−êng nµo ®ã. S¶n phÈm
cña gi¸o dôc bao giê mang tÝnh x· héi cao. Qu¸ tr×nh ®µo t¹o lµ qu¸ tr×nh tham gia cña
nhiÒu lùc l−îng: gi¸o viªn, c«ng nh©n viªn, cha mÑ häc sinh vµ c¶ b¶n th©n mçi häc sinh.
HiÖn nay qu¶n lý c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp cÇn ph©n ®Þnh râ vÒ së h÷u c¸ nh©n vµ
qu¶n lý c¸ nh©n. VÒ Së h÷u c¸ nh©n kh«ng cã nghÜa lµ cø së h÷u c¸ nh©n lµ qu¶n lý theo
ph−¬ng ph¸p ®éc quyÒn. Ngay c¶ trong kinh tÕ, c¸c tËp ®oµn, c«ng ty cho dï lµ lín ®Õn
®©u ng−êi ta thÊy ph¶i qu¶n lý theo c¸ch ph©n quyÒn vµ d©n chñ míi tËp hîp trÝ tuÖ vµ søc
m¹nh nguån lùc cña c¸c lùc l−îng tham gia.
Nãi ph−¬ng thøc “qu¶n lý theo h−íng d©n chñ hãa” kh«ng cã nghÜa phñ nhËn vai
trß l·nh ®¹o cña c¸ nh©n. VËy “qu¶n lý theo h−íng d©n chñ hãa” ë ®©y lµ qu¶n lý c¸c
tr−êng ngoµi c«ng lËp theo c¸ch nµo?
- HiÖu tr−êng c¸c nhµ tr−êng ngoµi c«ng lËp ph¶i cam kÕt c«ng khai víi häc sinh vÒ
c¸c ch−¬ng tr×nh, néi dung c¸c m«n häc vµ c¸c kÕt qu¶ häc sinh sÏ ®¹t ®−îc sau mçi khãa
häc, n¨m häc.
- HiÖu tr−ëng ph¶i c«ng khai cam kÕt viÖc båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é gi¸o viªn,
gi¸o viªn ®−îc quyÒn tham gia lùa chän c¸c ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc, gi¶ng d¹y vµ nhµ
tr−êng cã tr¸ch nhiÖm ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu cÇn thiÕt ®Ó gióp gi¸o viªn n©ng cao chÊt
l−îng gi¶ng d¹y. Gi¸o viªn ph¶i cam kÕt nhµ tr−êng sÏ ®¸p øng c¸c yªu cÇu n©ng cao chÊt
l−îng gi¶ng d¹y cña nhµ tr−êng.
- Hµng n¨m mäi lùc l−îng gi¸o dôc nhµ tr−êng ®−îc c«ng khai tham gia bµn b¹c
x©y dùng kÕ ho¹ch ph¸t triÓn nhµ tr−êng. Cam kÕt thùc hiÖn tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n vµ c¸c
kÕ ho¹ch cña n¨m häc.
Qu¶n lý tr−êng THPT theo h−íng t¨ng c−êng qu¶n lý c¸c nguån lùc c¬ së
vËt chÊt - thiÕt bÞ gi¸o dôc
Qu¶n lý c¸c nguån lùc c¬ së vËt chÊt - thiÕt bÞ gi¸o dôc cña nhµ tr−êng nh»m thùc
hiÖn tèt ®æi míi ch−¬ng tr×nh.
- §æi míi ch−¬ng tr×nh g¾n liÒn víi nh÷ng yªu cÇu vÒ trang bÞ, sö dông thiÕt bÞ d¹y
bé m«n theo quan niÖm tiªn tiÕn vÒ ph−¬ng ph¸p d¹y häc, coi thiÕt bÞ d¹y häc kh«ng ph¶i
chØ lµ ph−¬ng tiÖn minh häa, “trùc quan hãa” ®iÒu tr×nh bµy, gi¶ng gi¶i cña gi¸o viªn mµ
chÝnh lµ nguån tri thøc, ph−¬ng tiÖn, truyÒn t¶i th«ng tin, ph−¬ng tiÖn t− duy, nghiªn cøu
häc tËp, tiÕp cËn tù nhiªn vµ x· héi cña häc sinh, gióp häc sinh tù t×m kiÕn kiÕn thøc. CÇn
quan t©m khuyÕn khÝch gi¸o viªn t¨ng c−êng sö dông thiÕt bÞ d¹y häc, gi¶m dÇn vµ tiÕn
tíi kh¾c phôc t×nh tr¹ng “d¹y chay”. Trong ®iÒu kiÖn kinh phÝ h¹n hÑp, Nhµ n−íc khã cã
thÓ trang bÞ ®ñ, ®¸p øng tèi ®a nhu cÇu vÒ thiÕt bÞ d¹y häc cho nhµ tr−êng, yªu cÇu tæ
chøc t×m kiÕm vµ tù s¶n xuÊt thiÕt bÞ d¹y häc tiÕp tôc ®−îc ®Æt ra.
154 http://www.ebook.edu.vn
- Ch−¬ng tr×nh míi ®Æt ra nhiÒu yªu cÇu míi vÒ tæ chøc d¹y häc vµ c¸c ho¹t ®éng
gi¸o dôc, lµm cho viÖc d¹y häc tho¸t ra khái giíi h¹n cña bèn bøc t−êng líp häc, lµm cho
c¸c ho¹t ®éng d¹y häc vµ gi¸o dôc g¾n víi thùc tiÔn, g¾n víi cuéc sèng, g¾n víi nh÷ng
®Þa chØ vµ ®èi t−îng mµ häc sinh −u thÝch trong qu¸ tr×nh häc tËp. §ång thêi, ch−¬ng
tr×nh còng ®Æt ra nh÷ng yªu cÇu tæ chøc d¹y häc ph©n hãa hÕt søc ®a d¹ng, ®ßi hái ph¶i
cã ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®Ó thùc hiÖn (ch¼ng h¹n viÖc d¹y häc theo c¸c néi dung tù chän lµm
cho c¸c nhãm häc tËp thay ®æi rÊt linh ho¹t kh«ng trïng hîp víi c¸c líp häc theo quy
®Þnh cña nhµ tr−êng, ®ßi hái sè phßng häc ph¶i nhiÒu h¬n sè líp häc). Ch−¬ng tr×nh míi
®ßi hái nhµ tr−êng ph¶i trë thµnh mét m«i tr−êng gi¸o dôc ®Ých thùc, m«i tr−êng ®Ó ph¸t
triÓn mét c¸ch hµi hßa, toµn diÖn nh©n c¸ch häc sinh chø kh«ng ph¶i chØ lµ n¬i häc sinh
®Õn nghe gi¶ng. ViÖc häc tËp ë THPT th−êng g¾n liÒn víi khoa häc bé m«n, mang tÝnh
nghiªn cøu, g¾n liÒn víi c¸c thiÕt bÞ lµm viÖc, c¸c ®èi t−îng nghiªn cøu cña bé m«n, rÊt
cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh d¹y häc ë c¸c phßng thÝ nghiÖm, phßng bé m«n, phßng m¸y...
- §Ò cËp tíi vÊn ®Ò qu¶n lý vµ sö dông thiÕt bÞ nh»m t¨ng c−êng hiÖu qu¶ thiÕt bÞ
d¹y häc, Thø tr−ëng Bé GD&§T NguyÔn V¨n Väng ®· nªu ra c¸c gi¶i ph¸p tr−íc m¾t
còng nh− l©u dµi ®Ó viÖc qu¶n lý vµ sö dông thiÕt bÞ kh¾c phôc ®−îc tÊt c¶ nh÷ng h¹n chÕ
hiÖn nay:
“- CÇn lµm thay ®æi nhËn thøc cña c¸n bé, gi¸o viªn vÒ c«ng t¸c thiÕt bÞ. §©y lµ mét
vÊn ®Ò cÇn ph¶i trë thµnh néi dung trong c«ng t¸c qu¶n lý. HiÖu tr−ëng, hiÖu phã cÇn coi
®©y lµ mét néi dung ®Ó qu¶n lý nhµ tr−êng.
- Chó träng c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng gi¸o viªn: N¨m nay Bé sÏ chÝnh thøc ban
hµnh tµi liÖu h−íng dÉn sö dông thiÕt bÞ (tµi liÖu nµy ®−îc lµm theo mét quy tr×nh nghiªm
ngÆt, quy tr×nh nµy lµm nh− mét bé s¸ch gi¸o viªn, cã thÈm ®Þnh, cã båi d−ìng gi¸o viªn
vµ yªu cÇu gi¸o viªn sö dông thiÕt bÞ).
SÏ chØ ®¹o c¸c tr−êng s− ph¹m trong kh©u ®µo t¹o gi¸o viªn chó träng ®µo t¹o gi¸o
viªn sö dông thiÕt bÞ ®· cã ®ång thêi ph¶i chó träng båi d−¬ng th−êng xuyªn. Ph¶i rµ so¸t
l¹i xem viÖc båi d−ìng gi¸o viªn sö dông thiÕt bÞ ®· phï hîp ch−a ®Ó ®iÒu chØnh.
T¨ng c−êng c«ng t¸c kiÓm tra ®¸nh gi¸ trªn c¬ së ph¸p lý, hµnh chÝnh trong c«ng
t¸c sö dông thiÕt bÞ. SÏ ph¶i tiÕn thªm mét b−íc n÷a trong c«ng t¸c nµy, cã thÓ ph¶i cã
tiªu chÝ ®Ó ®¸nh gi¸ gi¸o viªn, tiªu chÝ nµy cã hai yªu cÇu, mét lµ kü n¨ng s− ph¹m vµ hai
lµ kh¶ n¨ng sö dông thiÕt bÞ trong c¸c yªu cÇu cô thÓ.
- X©y dùng phßng häc bé m«n: Trong quy chÕ vÒ tr−êng chuÈn quèc gia còng ®· cã
tiªu chÝ vÒ phßng häc bé m«n nh−ng ch−a ®Çy ®ñ. Bé ®ang so¹n th¶o mét v¨n b¶n riªng
vÒ phßng häc bé m«n, gåm nh÷ng phßng häc bé m«n nµo vµ tiªu chÝ cÇn ph¶i c©n nh¾c
®Ó lµm sao võa ®¸p øng t−¬ng lai võa cã thÓ tËn dông ®−îc nh÷ng phßng èc hiÖn t¹i cña
nhµ tr−êng. Phßng häc bé m«n lµ mét gi¶i ph¸p tÝch cùc kú quan träng ®Ó thiÕt bÞ, s¾p tíi
Bé sÏ tËp trung tr−íc m¾t vµo c¸c phßng häc bé m«n To¸n, Lý, Hãa, Sinh. NÕu kh«ng cã
®ñ c¸c ®iÒu kiÖn t¸ch tõng phßng th× cã thÓ ghÐp.
TËp trung ®Ó sím ban hµnh v¨n b¶n chÝnh s¸ch, biªn chÕ cho c¸n bé thiÕt bÞ.
- §Èy m¹nh phong trµo tù lµm ®å dïng d¹y häc. Khi cã danh môc thiÕt bÞ kh«ng
ph¶i lµ tèi thiÓu vµ trong sè ®ã ch¾c ch¾n sÏ cã nh÷ng thiÕt bÞ kh«ng ph¶i ®−îc s¶n xuÊt
b»ng c«ng nghÖ mµ cã thÓ chØ b»ng bµn tay vµ ãc s¸ng t¹o. V× vËy viÖc tù lµm ®å dïng
d¹y häc sÏ rÊt cã ý nghÜa.”
(Nguån: Thø tr−ëng Bé GD&§T NguyÔn V¨n Väng - §iÒu quan träng lµ ph¶i thay ®æi
nhËn thøc cña c¸n bé, gi¸o viªn vÒ viÖc sö dông thiÕt bÞ B¸o Gi¸o dôc vµ Thêi ®¹i. Sè 39
n¨m thø 47. Thø b¶y 1/4/2006)




155 http://www.ebook.edu.vn
Qu¶n lý tr−êng THPT theo h−íng ®¶m b¶o sù l∙nh ®¹o cña tæ chøc §¶ng,
phèi hîp c¸c tæ chøc ®oµn thÓ quÇn chóng cña gi¸o viªn vµ häc sinh
- §æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc THPT ®ßi hái ®æi míi mét c¸ch ®ång bé ho¹t ®éng
cña c¸c tæ chøc trong nhµ tr−êng h−íng vµo thùc hiÖn môc tiªu chung. Ng−êi hiÖu tr−ëng
cÇn chñ ®éng ®¶m b¶o sù l·nh ®¹o cña tæ chøc §¶ng vµ cã kÕ ho¹ch kÕt nèi, phèi hîp
hµnh ®éng víi c¸c tæ chøc ®oµn thÓ quÇn chóng cña gi¸o viªn, häc sinh, ban ®¹i diÖn cha
mÑ häc sinh, c¸c c¬ cÊu tæ chøc ë ®Þa ph−¬ng,... ®Ó tÊt c¶ cïng nh»m vµo ®Þnh h−íng
chung: thùc hiÖn ®æi míi ch−¬ng tr×nh THPT, n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc.
- VÒ quan hÖ phèi hîp thùc hiÖn nhiÖm vô chuyªn m«n. Theo b¶n “Tháa thuËn gi÷a
C«ng ®oµn gi¸o dôc ViÖt Nam víi Bé Gi¸o dôc vµ §¹o t¹o vÒ quan hÖ c«ng t¸c gi÷a c¬
quan gi¸o dôc c¸c cÊp vµ c«ng ®oµn trong ngµnh Gi¸o dôc” ®· chØ râ:
“+ Ng−êi ®øng ®Çu c¸c c¬ së gi¸o dôc, c¬ quan gi¸o dôc, ®¬n vÞ trong ngµnh (sau
®©y gäi chung lµ Thñ tr−ëng c¬ quan gi¸o dôc) cÇn th«ng tin ®Çy ®ñ, kÞp thêi ®−êng lèi,
chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, nh÷ng chñ tr−¬ng, kÕ ho¹ch
c«ng t¸c cña ngµnh tíi tæ chøc c«ng ®oµn gi¸o dôc vµ c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc, lao
®éng (sau ®©y gäi chung lµ ng−êi lao ®éng).
+ Ban ChÊp hµnh c«ng ®oµn c¸c cÊp trong ngµnh (sau ®©y gäi chung lµ c«ng ®oµn
gi¸o dôc) cã tr¸ch nhiÖm vµ chñ ®éng phèi hîp víi c¬ quan gi¸o dôc cïng cÊp tæ chøc
®éng viªn ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ tÝch cùc tham gia thùc hiÖn ®æi míi trong gi¸o
dôc, x©y dùng ®éi ngò nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc cã phÈm chÊt cao, ®ñ vÒ sè
l−îng, ®ång bé vÒ c¬ cÊu, ®¹t chuÈn ®µo t¹o theo quy ®Þnh, gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng
®éi ngò nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc.
+ Thñ tr−ëng c¬ quan gi¸o dôc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c«ng ®oµn chñ ®éng tæ chøc c¸c
ho¹t ®éng tham gia qu¶n lý ngµnh, tÝch cùc c¸c ho¹t ®éng x· héi ®Ó t¨ng c−êng thu hót
nguån lùc x©y dùng ngµnh, cïng cã tr¸ch nhiÖm trong gi¶i quyÕt vµ kh¾c phôc nh÷ng yÕu
kÐm trong ngµnh, thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi trong gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn gi¸o dôc miÒn
nói, vïng khã kh¨n.”
(Nguån: Tháa thuËn sè 394/C§GDVN-BGD&§T ngµy 15 th¸ng 8 n¨m 2005 Gi÷a
C«ng ®oµn gi¸o dôc ViÖt Nam víi Bé Gi¸o dôc vµ §¹o t¹o vÒ quan hÖ c«ng t¸c gi÷a c¬
quan gi¸o dôc c¸c cÊp vµ c«ng ®oµn trong ngµnh Gi¸o dôc).
®. Qu¶n lý tr−êng THPT theo h−íng tù chñ trong qu¶n lý tµi chÝnh
- Trªn c¬ së qui m« ph¸t triÓn häc sinh cña tõng tr−êng, Së Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lËp
dù to¸n ng©n s¸ch gi¸o dôc, dù to¸n chi c¸c ch−¬ng tr×nh môc tiªu hµng n¨m vÒ gi¸o dôc
göi c¬ quan chuyªn m«n cña UBND tØnh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, sau khi ®−îc giao
dù to¸n ng©n s¸ch, phèi hîp víi c¸c c¬ quan chuyªn m«n ph©n bæ ng©n s¸ch gi¸o dôc,
h−íng dÉn, kiÓm tra viÖc thùc hiÖn. Qu¶n lý tµi chÝnh t¹i c¸c tr−êng häc cÇn thùc hiÖn
theo nguyªn t¾c kho¸n tµi chÝnh. Tuy nhiªn, c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc vµ c¸c lÜnh vùc
chuyªn m«n liªn quan cÇn ban hµnh c¸c quy ®Þnh t¹o ®iÒu kiÖn cho nhµ tr−êng tiÕp nhËn
c¸c nguån huy ®éng tµi chÝnh trong x· héi. §ång thêi, cã nh÷ng h−íng dÉn chi tiªu cã
hiÖu qu¶ trong khu«n khæ quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
- Theo QuyÕt ®Þnh sè 20/2005/Q§-BGD&§T ngµy 24/6/2005 VÒ viÖc phª duyÖt §Ò
¸n “Quy ho¹ch ph¸t triÓn x· héi hãa gi¸o dôc giai ®o¹n 2005 - 2010” ®· x¸c ®Þnh:
“ChuyÓn c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng c«ng lËp sang thùc hiÖn c¬ chÕ tù chñ, tù chÞu
tr¸ch nhiÖm vÒ thùc hiÖn nhiÖm vô, tæ chøc bé m¸y, biªn chÕ vµ tµi chÝnh. Tr−íc m¾t,
chuyÓn c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng c«ng lËp cã nguån thu sù nghiÖp ë thµnh phè, thÞ
x·, khu vùc kinh tÕ ph¸t triÓn sang thùc hiÖn c¬ chÕ tù chñ tµi chÝnh, tù ®¶m b¶o mét phÇn
chi phÝ ho¹t ®éng th−êng xuyªn. Cã lé tr×nh chuyÓn c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng b¸n
c«ng lËp sang lo¹i h×nh d©n lËp, t− thôc. KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn tr−êng trung häc phæ
th«ng d©n lËp vµ t− thôc ë c¸c vïng miÒn trªn c¶ n−íc, nhÊt lµ ë c¸c ®« thÞ vµ vïng kinh

156 http://www.ebook.edu.vn
tÕ ph¸t triÓn. §Õn n¨m 2010, tû lÖ häc sinh trung häc phæ th«ng ngoµi c«ng lËp kho¶ng
40%”.
- C¸c tr−êng THPT chñ ®éng trong qu¶n lý tµi chÝnh, thu, chi theo quy ®Þnh cña
NghÞ ®Þnh 10/2002/N§-CP.
- VÒ tµi chÝnh c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp, cÇn ph©n ®Þnh râ vÒ së h÷u c¸ nh©n cña
nh÷ng ng−êi më tr−êng, nh−ng vÒ mÆt qu¶n lý ph¶i qu¶n lý theo h−íng “c«ng khai minh
b¹ch”:
+ §Þnh møc thu häc phÝ cña ng−êi häc do tõng tr−êng c¨n cø sù ®Çu t− c¬ së vËt
chÊt vµ c¸c ch−¬ng tr×nh häc ®Æc thï cña mçi tr−êng mµ cã mét khung häc phÝ cho phï
hîp ng−êi häc, miÔn ng−êi häc chÊp nhËn nh−ng nhµ n−íc ph¶i tham gia qu¶n lý ®Ó b¶o
vÖ quyÒn lîi cña ng−êi häc. Hµng n¨m c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ph¶i lªn kÕ ho¹ch sö
dông ph©n bæ tµi chÝnh cho c¸c h¹ng môc chi, HiÖu tr−êng cã tr¸ch nhiÖm ®iÒu hµnh theo
c¸c h¹ng môc ®· ghi trong kÕ ho¹ch ®· th«ng qua héi ®ång s− ph¹m. Nh÷ng tr−êng cã
Héi ®ång qu¶n trÞ c¸c chñ tÞch vµ HiÖu tr−ëng ph¶i b¸o c¸o c«ng khai víi héi ®ång gi¸o
dôc. C¸c c¸n bé gi¸o viªn cã quyÒn chÊt vÊn c¸c kho¶n chi kh«ng minh b¹ch, kh«ng cã
hiÖu qu¶.
+ Cuèi n¨m tµi chÝnh, c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ph¶i mêi c¬ quan kiÓm to¸n ®Ó x¸c
nhËn c¸c kho¶n chi nhÊt lµ c¸c kho¶n chi cho ho¹t ®éng gi¸o dôc, chi båi d−ìng gi¸o
viªn, chi trang thiÕt bÞ phôc vô n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc, gi¶ng d¹y ph¶i ®−îc ®¶m
b¶o vµ c©n ®èi. B¶n ®¸nh gi¸ cña c¬ quan kiÓm tra ®−îc göi ®Õn c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc
cÊp trªn vµ c¬ quan tµi chÝnh cña ®Þa ph−¬ng ®Ó kÞp thêi can thiÖt khi cã nh÷ng sai tr¸i
v−íng m¾c.
e. Qu¶n lý tr−êng THPT theo h−íng t¨ng c−êng øng dông c¸c thµnh tùu cña
khoa häc - c«ng nghÖ ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng vµo c¸c ho¹t
®éng qu¶n lý gi¸o dôc vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña nhµ tr−êng
- T¨ng c−êng øng dông c¸c thµnh tùu cña khoa häc - c«ng nghÖ trong viÖc thiÕt lËp,
sö dông c¸c ph−¬ng tiÖn d¹y häc hiÖn ®¹i ®Ó ®æi míi ph−¬ng ph¸p, h×nh thøc tæ chøc d¹y
häc.
- ThiÕt lËp hÖ thèng th«ng tin cña tr−êng (gåm ®éi ngò vµ c¸c ®iÒu kiÖn ph−¬ng tiÖn
kü thuËt cÇn thiÕt) ®Ó hÖ thèng ®ã cã ®ñ n¨ng lùc thu nhËn ®Çy ®ñ, xö lý chÝnh x¸c vµ
chuyÓn t¶i kÞp thêi mäi th«ng tin néi bé vµ c¸c th«ng tin ®a chiÒu tõ néi bé nhµ tr−êng
®Õn cÊp qu¶n lý vµ c¸c tæ chøc h÷u quan ngoµi nhµ tr−êng.
- Thu thËp ®Çy ®ñ, xö lý chÝnh x¸c vµ chuyÓn t¶i nhanh chãng ®Õn c¸c bé phËn vµ c¸
nh©n trong tr−êng c¸c tin vÒ chÕ ®é chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ gi¸o dôc, vÒ n¨ng lùc cña bé
m¸y tæ chøc vµ ®éi ngò nh©n sù cña tr−êng, vÒ tiÒm lùc tµi lùc vµ vËt lùc gi¸o dôc cña
tr−êng, nh÷ng ¶nh h−ëng thuËn hoÆc bÊt thuËn cña m«i tr−êng (x· héi, tù nhiªn) ®èi víi
nhµ tr−êng; trong ®ã chó träng ®Õn:
+ Nh÷ng th«ng tin vÒ ChiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi (cÊp quèc gia vµ ®Þa
ph−¬ng), ChiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc (chung vµ cña tõng cÊp häc); nh÷ng th«ng tin vÒ
®æi míi môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc; nh÷ng th«ng tin vÒ chØ
thÞ nhiÖm vô n¨m häc cña ngµnh...;
+ Nh÷ng th«ng tin tõ häc sinh, céng ®ång, x· héi vµ tõ ngay ®éi ngò nhµ gi¸o trong
tr−êng vÒ yªu cÇu x· héi, vÒ chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc cña tr−êng, nh÷ng c¬ héi vµ
th¸ch thøc, nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc cña gi¸o dôc mµ nhµ tr−êng cÇn ph¶i th¸o gì...
+ Nh÷ng th«ng tin vÒ tiÕn bé cña khoa häc - c«ng nghÖ trong n−íc vµ trªn thÕ giíi;
- T×m ®−îc c¸c m©u thuÉn c¬ b¶n, nh÷ng rµo c¶n trong lÜnh vùc th«ng tin vµ truyÒn
th«ng trong tr−êng ®Ó ®Þnh ra c¸c gi¶i ph¸p qu¶n lý nh»m t¹o ra ®éng lùc vµ th¸o gì khã
kh¨n.


157 http://www.ebook.edu.vn
§æi míi ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc THPT lµ c«ng cuéc quan träng, cÊp b¸ch vµ cÇn
thiÕt. Trong bèi c¶nh míi cña ®Êt n−íc, viÖc ®æi míi ch−¬ng tr×nh ®Æt ra nhiÒu yªu cÇu
míi ®èi víi c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc - d¹y häc trong nhµ tr−êng, nhiÒu ®ßi hái míi ®èi víi
ho¹t ®éng s− ph¹m cña gi¸o viªn. §iÒu ®ã ®Æt ra nhiÒu yªu cÇu míi ®èi víi c«ng t¸c qu¶n
lý cña ng−êi hiÖu tr−ëng, ®ßi hái ng−êi hiÖu tr−ëng ph¶i “thay ®æi sù qu¶n lý” ®Ó “qu¶n
lý sù thay ®æi”.

IV. thanh tra toμn diÖn nhμ tr−êng
A. §Þnh h¦íNG CHUNG
1. Ph¹m vi vµ ®èi t−îng ¸p dông
Th«ng t− nµy h−íng dÉn vÒ néi dung, quy tr×nh, c¸ch ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ thanh tra
toµn diÖn nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc vµ ho¹t ®«ng s− ph¹m cña nhµ gi¸o; ®−îc ¸p dông
®èi víi c¸c lo¹i h×nh nhµ tr−êng trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n vµ tr−êng cña c¬ quan
nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ- x· héi, lùc l−îng vò trang nh©n d©n vµ c¬ së
gi¸o dôc kh¸c ( sau ®©y gäi chung lµ nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc).
2. Thanh tra toµn diÖn
Thanh tra toµn diÖn nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc lµ xem xÐt viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô vµ
quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o ®−îc quy ®Þnh theo LuËt Gi¸o dôc, §iÒu lÖ nhµ
tr−êng, quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së gi¸o dôc kh¸c do Bé tr−ëng Bé Gi¸o
dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
3. Thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o
Thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o lµ xem xÐt viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô gi¶ng
d¹y vµ gi¸o dôc cña nhµ gi¸o theo quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc vµ nhòng quy ®Þnh kh¸c
cã liªn quan.
4. Tr¸ch nhiÖm thanh tra toµn diÖn
C¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc cã thÈm quyÒn thµnh lËp hoÆc cho
phÐp thµnh lËp tr−êng, c¬ së gi¸o dôc theo §iÒu 51 cña LuËt Gi¸o dôc vµ NghÞ ®Þnh
sè 166/2004/N§-CP cña ChÝnh phñ ngµy 16/9/2004 qui ®Þnh tr¸ch nhiÖm qu¶n lý
nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc cã tr¸ch nhiÖm thanh tra toµn diÖn nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc.
B. THANH TRA TOμN DIÖN NHμ TR¦êNG, C¥ Së GI¸O DôC
I. Môc ®Ých yªu cÇu
1. §¸nh gi¸ toµn diÖn viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng, c¬ së
gi¸o dôc trªn c¬ së xem xÐt, ®èi chiÕu víi nh÷ng quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc vµ c¸c v¨n
b¶n ph¸p quy h−íng dÉn cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o (Bé GD&§T) vÒ môc tiªu, kÕ
ho¹ch, ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc, quy chÕ chuyªn m«n, quy chÕ thi,
cÊp v¨n b»ng chøng chØ, nh÷ng quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn b¶o ®¶m chÊt l−îng gi¸o dôc.
2. §¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng t×nh h×nh ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc vÒ
viÖc thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt, kh¼ng ®Þnh nh÷ng mÆt ®· lµm ®−îc, ph¸t huy
−u ®iÓm vµ ®Ò xuÊt nhòng biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm (nÕu cã); ®ång thêi kiÕn
nghÞ víi c¸c cÊp qu¶n lý ®iÒu chØnh, bæ sung c¸c chÝnh s¸ch, quy ®Þnh cÇn thiÕt ®Ó nhµ
tr−êng, cë së gi¸o dôc thùc hiÖn nhiÖm vô, quyÒn h¹n theo quy ®Þnh.
3. C¸c cÊp qu¶n lý ®¶m b¶o mçi n¨m häc tiÕn hµnh thanh tra toµn diÖn ®¹t Ýt nhÊt
20% sè tr−êng trùc thuéc vµ 5 n¨m mçi tr−êng ®−îc thanh tra toµn diÖn mét lÇn; thanh tra
ho¹t ®éng s− ph¹m ph¶i ®¹t 20% tæng sè nhµ gi¸o cña tr−êng trùc thuéc.
II. Néi dung thanh tra
1.Thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸o dôc
a) TuyÓn sinh vµ qu¶n lý ng−êi häc: Thùc hiÖn chØ tiªu, sè l−îng häc sinh tõng
khèi (kho¸) líp.
b) Tæ chøc gi¶ng d¹y, häc tËp: Thùc hiÖn kÕ ho¹ch d¹y häc, thùc hiÖn quy chÕ
chuyªn m«n vÒ kiÓm tra, thi häc kú, häc phÇn, ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i häc lùc, kÕt qu¶ tèt
nghiÖp 3 n¨m liÒn kÒ thêi ®iÓm thanh tra; x¸c nhËn hoÆc cÊp v¨n b»ng, chøng chØ.
158 http://www.ebook.edu.vn
c) Ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o (xem néi dung h−íng dÉn ë muc III.Thanh tra
ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o).
d) Thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸o dôc ®¹o ®øc, thÈm mü, thÓ chÊt, quèc phßng, lao ®éng
h−íng nghiÖp, phæ cËp gi¸o dôc, nu«i d−ìng (nÕu cã) theo quy ®Þnh bao gåm ho¹t ®éng
theo kÕ ho¹ch lªn líp, ngoµi giê, ho¹t ®éng x· héi (nÕu cã); kÕt qu¶ xÕp loai ®¹o ®øc
(h¹nh kiÓm) vµ ho¹t ®éng gi¸o dôc 3 n¨m liÒn kÒ.
2. Tæ chøc nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc
a) Sè l−¬ng c¸n bé qu¶n lý, nhµ gi¸o, nh©n viªn theo ®Þnh møc
b) C¸c phßng ban, héi ®ång chøc n¨ng
c) Khoa, tæ chuyªn m«n, nghiÖp vô
d) C¸c tæ chøc ®oµn thÓ
3. C¬ së vËt chÊt kü thuËt
a) DiÖn tÝch khu«n viªn, c¶nh quan (cæng tr−êng, t−êng rµo, c©y xanh) vµ thñ
tôc ph¸p lý vÒ quyÒn sö dông ®Êt.
b) Sè l−îng phßng häc, phßng lµm viÖc, phßng thÝ nghiÖm thùc hµnh, phßng
bé m«n, th− viÖn, phßng ®a chøc n¨ng, phßng y tÕ, bÕp ¨n tËp thÓ, khu néi tró, b¸n tró
(nÕu cã).
c) Trang thiÕt bÞ d¹y häc, ph−¬ng tiÖn lµm viÖc.
d) Khu vùc ®Ó xe, vÖ sinh, s©n ch¬i, b·i tËp, nhµ ®a chøc n¨ng, bÓ b¬i (nÕu cã).
4. C«ng t¸c qu¶n lý cña hiÖu tr−ëng
a) Qu¶n lý kÕ ho¹ch gi¸o dôc (kÕ ho¹ch ®µo t¹o). §èi víi c¸c tr−êng trung cÊp, cao
®¼ng, ®¹i häc ngoµi kÕ ho¹ch trªn cßn cã kÕ ho¹ch nghiªn cøu khoa häc, phôc vô x· héi.
b) Qu¶n lý c¸n bé, nhµ gi¸o, nh©n viªn vµ ng−êi häc.
TuyÓn dông; qu¶n lý hå s¬ nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn, ng−êi häc; viÖc bè
trÝ, sö dông; kÕ ho¹ch båi d−ìng ®éi ngò nhµ gi¸o.
c) Tæ chøc cho nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn vµ ng−êi häc tham gia c¸c ho¹t
®éng x· héi.
d) Thùc hiÖn chÕ ®é chÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o vµ ng−êi häc.
®) Qu¶n lý hµnh chÝnh, tµi chÝnh, c«ng s¶n: Hå s¬, sæ s¸ch; thu chi vµ sö dông c¸c
nguån tµi chÝnh; ®Çu t− x©y dùng, sö dông c¬ së vËt chÊt kü thuËt, b¶o qu¶n tµi s¶n c«ng.
5. Tù ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc vµ kÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc cña c¬
quan thÈm ®Þnh (nÕu cã).
III. Quy tr×nh thanh tra
1. ThÈm quyÒn, c¨n cø ra quyÕt ®Þnh thanh tra toµn diÖn
a) C¨n cø vµo kÕ ho¹ch thanh tra hµng n¨m, thñ tr−ëng c¬ quan thanh tra, tæ chøc
thanh tra, tr−ëng phßng gi¸o dôc quËn, huyÖn ra quyÕt ®Þnh thanh tra vµ thµnh lËp ®oµn
thanh tra toµn diÖn. Khi xÐt thÊy cÇn thiÕt thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc ra quyÕt
®Þnh thanh tra vµ thµnh lËp ®oµn thanh tra.toµn diÖn.
b) §oµn thanh tra cã Tr−ëng ®oµn vµ 5 ®Õn 15 thµnh viªn.
2. Thêi h¹n thanh tra toµn diÖn
a) Cuéc thanh tra do Thanh tra tØnh, Thanh tra bé tiÕn hµnh kh«ng qu¸ 30 ngµy.
b) Cuéc thanh tra do Thanh tra huyÖn, Thanh tra së, Ban thanh tra cña c¸c gi¸o dôc
®¹i häc tiÕn hµnh kh«ng qu¸ 15 ngµy.
c) Thêi h¹n cña cuéc thanh tra toµn diÖn ®−îc tÝnh tõ ngµy c«ng bè quyÕt ®Þnh thanh
tra ®Õn khi kÕt thóc viÖc thanh tra t¹i n¬i ®−îc thanh tra..
3. Tr×nh tù, thñ tôc thanh tra
a) C«ng t¸c chuÈn bÞ
- TËp hîp th«ng tin vÒ ®¬n vÞ ®−îc thanh tra.
- Thu thËp c¸c v¨n b¶n ph¸p quy liªn quan cña Bé ban hµnh.
- LËp kÕ ho¹ch thanh tra: x¸c ®Þnh môc ®Ých, yªu cÇu, néi dung, dù kiÕn thµnh phÇn
®oµn vµ thêi gian tiÕn hµnh thanh tra; dù trï kinh phÝ.
- Tr×nh ng−êi cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh thanh tra.
- Häp ®oµn th«ng b¸o quyÕt ®Þnh thanh tra, ph©n c«ng nhiÖm vô cho tõng thµnh
viªn, x©y dùng mÉu biªn b¶n vµ nh÷ng viÖc cÇn thiÕt kh¸c.

159 http://www.ebook.edu.vn
b) TiÕn hµnh thanh tra
- Tæ chøc c«ng bè quyÕt ®Þnh, th«ng b¸o kÕ ho¹ch thanh tra víi l·nh ®¹o ®¬n vÞ
®−îc thanh tra.
- Nghe b¸o c¸o cña l·nh ®¹o ®¬n vÞ vÒ t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ thôc hiªn nhiÖm vô tõ
®Ëu n¨m häc ®Õn thêi ®iÓm thanh tra.
- ChÊt vÊn, trao ®æi cña ®oµn víi l·nh ®¹o ®¬n vÞ.
- Xem xÐt hå s¬ cña c¸c tæ chuyªn m«n, nghiÖp vu; tæ chøc ®oµn thÓ, phßng ban
chøc n¨ng.
- Xem xÐt ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o: hå s¬ chuyªn m«n, dù giê.
- Héi ý ®oµn tæng hîp kÕt qu¶ thanh tra cña tõng bé ph©n; chuÈn bÞ néi dung lµm
viÖc víi ®¬n vÞ vµ c¸c c¬ quan cã liªn quan.
- Th«ng b¸o dù th¶o kÕt luËn thanh tra.
c) KÕt thóc thanh tra
- ChËm nhÊt sau 15 ngµy, kÓ tõ ngµy kÕt thóc thanh tra, Tr−ëng ®oµn thanh tra ph¶i cã
v¨n b¶n b¸o c¸o kÕt qu¶ thanh tra göi tíi ng−êi ra quyÕt ®Þnh thanh tra vµ thñ tr−ëng
c¬ quan thanh tra cïng cÊp.
- TËp hîp hè s¬ cuéc thanh tra vµ l−u tr÷ theo quy ®Þnh
d) Sau thanh tra
- Th«ng b¸o kÕt qu¶ thanh tra ®Õn ®¬n vÞ ®−îc thanh tra, c¬ quan chñ qu¶n vµ c¸c
®¬n vÞ cã liªn quan.
- Theo dâi viÖc thùc hiÖn c¸c kiÕn nghÞ cña ®oµn thanh tra.
IV. §¸nh gi¸ xÕp lo¹i
1. Nh÷ng c¨n cø ®Ó ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i ®în vÞ ®−îc thanh tra
a) Môc tiªu gi¸o dôc, ch−¬ng tr×nh vµ kÕ ho¹ch gi¸o dôc (®µo t¹o) cña nhµ tr−êng,
c¬ së gi¸o dôc
b) §iÒu lÖ nhµ tr−êng, qui chÕ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së gi¸o dôc.
c) KÕt qu¶ thùc hiÖn nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc.
d) KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng (nÕu cã).
2. Néi dung ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i.
a) §¸nh gi¸ toµn diÖn nhµ tr−êng, c¬ së gi¸o dôc theo bèn néi dung ë Môc II. phÇn
B cña Th«ng t− nµy.
b) KÕt qu¶ thôc hiÖn tõng néi dung vµ kÕt qu¶ chung cña ®¬n vÞ ®−îc thanh tra ®−îc
xªp thµnh 4 lo¹i: tèt, kh¸, ®¹t vµ ch−a ®¹t.
3. Tiªu chuÈn xÕp lo¹i tõng néi dung thanh tra
a) Lo¹i tèt
Thôc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô trong néi dung ®¹t c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh møc,
®óng quy ®Þnh do Bé GD&§T ban hµnh.
b) Lo¹i kh¸
Thôc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô trong néi dung ®¹t 80% c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh
møc, ®óng quy ®Þnh do Bé GD&§T ban hµnh.
c) Lo¹i ®¹t yªu cÇu
Thôc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô trong néi dung ®¹t 50% trë lªn c¸c tiªu chuÈn,
®Þnh møc, ®óng quy ®Þnh do Bé GD&§T ban hµnh.
d) Lo¹i ch−a ®¹t yªu cÇu
Thôc hiÖn ch−a ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô trong néi dung theo c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh
møc, quy ®Þnh do Bé GD&§T ban hµnh.
4. XÕp lo¹i ®èi víi ®¬n vÞ ®−îc thanh tra
a) Tèt: C¸c néi dung 1 vµ 4 xÕp lo¹i tèt, néi dung 2 vµ 3 xÕp lo¹i kh¸.trë lªn
b) Kh¸: C¸c néi dung 1 vµ 4 xÕp lo¹i kh¸ trë lªn, néi dung 2 vµ 3 xÕp lo¹i ®¹t yªu
cÇu trë lªn.
c) §¹t yªu cÇu: C¸c néi dung 1 vµ 4 xÕp lo¹i ®¹t yªu cÇu trë lªn, néi dung 2 vµ 3 xÕp
lo¹i ch−a ®¹t yªu cÇu trë lªn.
d) Ch−a ®¹t yªu cÇu: c¸c tr−êng hîp cßn l¹i.


160 http://www.ebook.edu.vn
C. Thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhμ gi¸o
Th«ng t− nµy h−íng dÉn néi dung, quy tr×nh vµ c¸ch ®¸nh gi¸ ho¹t ®äng s− ph¹m cña
nhµ gia nãi chung; riªng nhµ gi¸o lµ gi¶ng viªn cã nh÷ng h−íng dÉn bæ sung cña thñ
tr−ëng c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc.
(I). H×nh thøc thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m
1. Thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o ®−îc tiÕn hµnh trong cuéc thanh tra
toµn diÖn nhµ tr−êng.
2. Thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o ®−îc tiÕn hµnh ®éc lËp theo kÕ ho¹ch
thanh tra cña c¬ quan qu¶n lý nhµ tr−êng.
(II). Néi dung thanh tra
1. Tiªu chuÈn nhµ gi¸o
a) PhÈm chÊt, ®¹o ®øc, t− t−ëng.
b) Tr×nh ®é ®µo t¹o vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô (v¨n b»ng, chøng chØ).
c) Søc khoÎ.
d) Hå s¬ lý lÞch.
2. Thùc hiÖn nhiÖm vô gi¶ng d¹y cña nhµ gi¸o.
a) KiÓm tra hå s¬
- Xem xÐt hå s¬ chuyªn m«n cña nhµ gi¸o.
- Xem xÐt hå s¬ tæ chuyªn m«n
- Xem xÐt hå s¬ líp, vë häc sinh theo bé m«n.
b) KiÓm tra giê lªn líp
- Dù giê.
- Ph©n tÝch.
- §¸nh gi¸ giê d¹y.
3. KÕt qu¶ gi¶ng d¹y
a) §iÓm kiÓm tra hoÆc kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ m«n häc cña häc sinh tõ ®Çu n¨m ®Õn
thêi ®iÓm thanh tra.
b) KiÓm tra kh¶o s¸t cña c¸n bé thanh tra.
c) So s¸nh kÕt qu¶ cña c¸c líp do gi¸o viªn d¹y víi c¸c líp kh¸c trong 3 n¨m
liÒn kÒ ®Õn thêi ®iÓm thanh tra.
4. Thùc hiÖn nhiÖm vô gi¸o dôc vµ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt
a) Thùc hiÖn c«ng t¸c chñ nhiÖm ( nÕu cã).
b) Thôc hiÖn nghÜa vô c«ng d©n, c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ ®iÒu lÖ nhµ tr−êng,
quy ®Þnh cña c¬ së gi¸o dôc.
c) Gi÷ g×n phÈm chÊt, uy tÝn, danh dù nhµ gi¸o; t«n träng nh©n c¸ch, ®èi xö c«ng
b»ng vµ b¶o vÖ c¸c quyÒn lîi chÝnh ®¸ng cña ng−êi häc.
d) Häc tËp, rÌn luyÖn ®Ó n©ng cao phÈm chÊt ®¹o ®øc, tr×nh ®é chÝnh trÞ, chuyªn
m«n, nghiÖp vô
®) Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
(III). Quy tr×nh thanh tra
1. Thêi h¹n thanh tra
a) Cuéc thanh tra ho¹t ®éng s− ph¹m cña nhµ gi¸o do Thanh tra huyÖn, Thanh tra
së, Ban, phßng thanh tra cña c¸c c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc tiÕn hµnh kh«ng qu¸ 15 ngµy.
c) Thêi h¹n cña cuéc thanh tra ®−îc tÝnh tõ ngµy c«ng bè quyÕt ®Þnh thanh tra ®Õn
khi kÕt thóc viÖc thanh tra t¹i n¬i ®−îc thanh tra..
2. Tr×nh tù thanh tra
a) C«ng t¸c chuÈn bÞ
- Thu thËp th«ng tin vÒ ®èi t−îng thanh tra bao gåm: tr×nh ®é ®µo t¹o, tinh thÇn th¸i ®é
thùc nhiÖm vô, uy tÝn ®èi víi ®ång nghiÖp.
- Nghiªn cøu néi dung ®−îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y cña ®èi t−îng
b) TiÕn hµnh thanh tra

161 http://www.ebook.edu.vn
- Xem xÐt, kiÓm tra hå s¬ c¸ nh©n, phiÕu ®¸nh gi¸ c«ng chøc, viªn chøc, hå s¬
chuyªn m«n.
- Dù Ýt nhÊt hai tiÕt trªn líp; ph©n tÝch ®¸nh gi¸.
- Kh¶o s¸t tr¾c nghiÖm häc sinh sau tiÕt dù; trao ®æi víi ®èi t−îng thanh tra, lËp
phiÕu dù giê.
- Trao ®æi víi tæ tr−ëng chuyªn m«n, tæ chøc ®oµn thÓ.
c) Hoµn thiÖn hå s¬ thanh tra: biªn b¶n, phiÕu dù giê
d) Th«ng b¸o kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ cho ®èi t−îng thanh tra vµ thñ tr−ëng ®¬n vÞ qu¶n lý
®èi t−îng.
(IV). §¸nh gi¸ xÕp lo¹i
1. Nh÷ng c¨n cø ®Ó ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i.
a) Tiªu chuÈn nhµ gi¸o.
b) Tiªu chÝ ®¸nh gi¸ viªn chøc vÒ phÈm chÊt, ®¹o ®øc, vÒ thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña
ph¸p luËt; §iÒu lÖ nhµ tr−êng, qui chÕ chuyªn m«n.
c) Tiªu chÝ ®¸nh gi¸ giê d¹y.
d) KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng (nÕu cã).
2. Néi dung ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i.
a) §¸nh gi¸ theo c¸c néi dung ë Môc II. phÇn C cña Th«ng t− nµy.
b) KÕt qu¶ thôc hiÖn tõng néi dung vµ kÕt qu¶ chung ®−îc xªp thµnh 4 lo¹i: tèt, kh¸,
®¹t vµ ch−a ®¹t.
3. XÕp lo¹i ®èi víi ®èi t−îng ®−îc thanh tra.
a) Tèt: C¸c néi dung 1 vµ 2 xÕp lo¹i tèt, néi dung 3,4 (phiÕu ®¸nh gi¸ nh©n viªn)
xÕp lo¹i kh¸.trë lªn.
b) Kh¸: C¸c néi dung 1 vµ 2 xÕp lo¹i kh¸ trë lªn, néi dung 3, 4 (phiÕu ®¸nh gi¸ nh©n
viªn) xÕp lo¹i ®¹t yªu cÇu trë lªn.
c) §¹t yªu cÇu: C¸c néi dung 1 vµ 2 xÕp lo¹i ®¹t yªu cÇu trë lªn, néi dung 3, 4 (phiÕu
®¸nh gi¸ nh©n viªn) xÕp lo¹i ®¹t yªu cÇu trë lªn.
d) Ch−a ®¹t yªu cÇu: c¸c tr−êng hîp cßn l¹i.




PhÇn phô lôc
1. LuËt Gi¸o dôc ( 14/ 6/ 2005)
Ch−¬ng I. nh÷ng quy ®Þnh chung
§iÒu 1. Ph¹m vi ®iÒu chØnh
LuËt GD quy ®Þnh vÒ hÖ thèng GD quèc d©n; nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c cña hÖ
thèng GD quèc d©n, cña c¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi, lùc
l−îng vò trang nh©n d©n; tæ chøc vµ c¸ nh©n tham gia ho¹t ®éng GD.
§iÒu 2. Môc tiªu GD
Môc tiªu GD lµ ®µo t¹o con ng−êi ViÖt Nam ph¸t triÓn toµn diÖn, cã ®¹o ®øc, tri
thøc, søc khoÎ, thÈm mü vµ nghÒ nghiÖp, trung thµnh víi lý t−ëng ®éc lËp d©n téc vµ chñ
nghÜa x· héi; h×nh thµnh vµ båi d−ìng nh©n c¸ch, phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña c«ng d©n,
®¸p øng yªu cÇu cña sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.
§iÒu 3. TÝnh chÊt, nguyªn lý GD
1. NÒn GD ViÖt Nam lµ nÒn GD x· héi chñ nghÜa cã tÝnh nh©n d©n, d©n téc, khoa
häc, hiÖn ®¹i, lÊy chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ t− t−ëng Hå ChÝ Minh lµm nÒn t¶ng.
2. Ho¹t ®éng GD ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn lý häc ®i ®«i víi hµnh, GD kÕt
162 http://www.ebook.edu.vn
hîp víi lao ®éng s¶n xuÊt, lý luËn g¾n liÒn víi thùc tiÔn, GD nhµ tr−êng kÕt hîp víi GD
gia ®×nh vµ GD x· héi.
§iÒu 4. HÖ thèng GD quèc d©n
1. HÖ thèng GD quèc d©n gåm GD chÝnh quy vµ GD th−êng xuyªn.
2. C¸c cÊp häc vµ tr×nh ®é ®µo t¹o cña hÖ thèng GD quèc d©n bao gåm:
a) GD mÇm non cã nhµ trÎ vµ mÉu gi¸o;
b) GD phæ th«ng cã tiÓu häc, trung häc c¬ së, trung häc phæ th«ng;
c) GD nghÒ nghiÖp cã trung cÊp chuyªn nghiÖp vµ d¹y nghÒ;
d) GD ®¹i häc vµ sau ®¹i häc (sau ®©y gäi chung lµ GD ®¹i häc) ®µo t¹o tr×nh ®é
cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc, tr×nh ®é th¹c sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ.
§iÒu 5. Yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p GD
1. Néi dung GD ph¶i b¶o ®¶m tÝnh c¬ b¶n, toµn diÖn, thiÕt thùc, hiÖn ®¹i vµ cã hÖ
thèng; coi träng GD t− t−ëng vµ ý thøc c«ng d©n; kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng tèt
®Ñp, b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, tiÕp thu tinh hoa v¨n hãa nh©n lo¹i; phï hîp víi sù ph¸t
triÓn vÒ t©m sinh lý løa tuæi cña ng−êi häc.
2. Ph−¬ng ph¸p GD ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, t− duy s¸ng t¹o
cña ng−êi häc; båi d−ìng cho ng−êi häc n¨ng lùc tù häc, kh¶ n¨ng thùc hµnh, lßng say
mª häc tËp vµ ý chÝ v−¬n lªn.
§iÒu 6. Ch−¬ng tr×nh GD
1. Ch−¬ng tr×nh GD thÓ hiÖn môc tiªu GD; quy ®Þnh chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng,
ph¹m vi vµ cÊu tróc néi dung GD, ph−¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng GD, c¸ch
thøc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ GD ®èi víi c¸c m«n häc ë mçi líp, mçi cÊp häc hoÆc tr×nh ®é ®µo
t¹o.
2. Ch−¬ng tr×nh GD ph¶i b¶o ®¶m tÝnh hiÖn ®¹i, tÝnh æn ®Þnh, tÝnh thèng nhÊt; kÕ
thõa gi÷a c¸c cÊp häc, c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph©n luång, liªn th«ng,
chuyÓn ®æi gi÷a c¸c tr×nh ®é ®µo t¹o, ngµnh ®µo t¹o vµ h×nh thøc GD trong hÖ thèng GD
quèc d©n.
3. Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc vµ kü n¨ng quy ®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD ph¶i
®−îc cô thÓ hãa thµnh s¸ch gi¸o khoa ë GD phæ th«ng, gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu gi¶ng d¹y ë
GD nghÒ nghiÖp, GD ®¹i häc, GD th−êng xuyªn. S¸ch gi¸o khoa, gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu
gi¶ng d¹y ph¶i ®¸p øng yªu cÇu vÒ ph−¬ng ph¸p GD.
4. Ch−¬ng tr×nh GD ®−îc tæ chøc thùc hiÖn theo n¨m häc ®èi víi GD mÇm non vµ
GD phæ th«ng; theo n¨m häc hoÆc theo h×nh thøc tÝch luü tÝn chØ ®èi víi GD nghÒ nghiÖp,
GD ®¹i häc.
KÕt qu¶ häc tËp m«n häc hoÆc tÝn chØ mµ ng−êi häc tÝch luü ®−îc khi theo häc mét
ch−¬ng tr×nh GD ®−îc c«ng nhËn ®Ó xem xÐt vÒ gi¸ trÞ chuyÓn ®æi cho m«n häc hoÆc tÝn
chØ t−¬ng øng trong ch−¬ng tr×nh GD kh¸c khi ng−êi häc chuyÓn ngµnh nghÒ ®µo t¹o,
chuyÓn h×nh thøc häc tËp hoÆc häc lªn ë cÊp häc, tr×nh ®é ®µo t¹o cao h¬n.
Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh viÖc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh GD theo h×nh thøc
tÝch luü tÝn chØ, viÖc c«ng nhËn ®Ó xem xÐt vÒ gi¸ trÞ chuyÓn ®æi kÕt qu¶ häc tËp m«n häc
hoÆc tÝn chØ.
§iÒu 7. Ng«n ng÷ dïng trong nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c; d¹y vµ häc tiÕng
nãi, ch÷ viÕt cña d©n téc thiÓu sè; d¹y ngo¹i ng÷
1. TiÕng ViÖt lµ ng«n ng÷ chÝnh thøc dïng trong nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c.
C¨n cø vµo môc tiªu GD vµ yªu cÇu cô thÓ vÒ néi dung GD, Thñ t−íng ChÝnh phñ quy
®Þnh viÖc d¹y vµ häc b»ng tiÕng n−íc ngoµi trong nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c.
2. Nhµ n−íc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ng−êi d©n téc thiÓu sè ®−îc häc tiÕng nãi, ch÷ viÕt
cña d©n téc m×nh nh»m gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, gióp cho häc sinh

163 http://www.ebook.edu.vn
ng−êi d©n téc thiÓu sè dÔ dµng tiÕp thu kiÕn thøc khi häc tËp trong nhµ tr−êng vµ c¬ së
GD kh¸c. ViÖc d¹y vµ häc tiÕng nãi, ch÷ viÕt cña d©n téc thiÓu sè ®−îc thùc hiÖn theo
quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
3. Ngo¹i ng÷ quy ®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD lµ ng«n ng÷ ®−îc sö dông phæ biÕn
trong giao dÞch quèc tÕ. ViÖc tæ chøc d¹y ngo¹i ng÷ trong nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c
cÇn b¶o ®¶m ®Ó ng−êi häc ®−îc häc liªn tôc vµ cã hiÖu qu¶.
§iÒu 8. V¨n b»ng, chøng chØ
1. V¨n b»ng cña hÖ thèng GD quèc d©n ®−îc cÊp cho ng−êi häc sau khi tèt nghiÖp
cÊp häc hoÆc tr×nh ®é ®µo t¹o theo quy ®Þnh cña LuËt nµy.
V¨n b»ng cña hÖ thèng GD quèc d©n gåm b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së, b»ng
tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng, b»ng tèt nghiÖp trung cÊp, b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng,
b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc, b»ng th¹c sÜ, b»ng tiÕn sÜ.
2. Chøng chØ cña hÖ thèng GD quèc d©n ®−îc cÊp cho ng−êi häc ®Ó x¸c nhËn kÕt
qu¶ häc tËp sau khi ®−îc ®µo t¹o hoÆc båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn, nghÒ nghiÖp.
§iÒu 9. Ph¸t triÓn GD
Ph¸t triÓn GD lµ quèc s¸ch hµng ®Çu nh»m n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc, båi
d−ìng nh©n tµi.
Ph¸t triÓn GD ph¶i g¾n víi nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, tiÕn bé khoa häc,
c«ng nghÖ, cñng cè quèc phßng, an ninh; thùc hiÖn chuÈn hãa, hiÖn ®¹i hãa, x· héi hãa;
b¶o ®¶m c©n ®èi vÒ c¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu vïng miÒn; më réng quy
m« trªn c¬ së b¶o ®¶m chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶; kÕt hîp gi÷a ®µo t¹o vµ sö dông.
§iÒu 10. QuyÒn vµ nghÜa vô häc tËp cña c«ng d©n
Häc tËp lµ quyÒn vµ nghÜa vô cña c«ng d©n.
Mäi c«ng d©n kh«ng ph©n biÖt d©n téc, t«n gi¸o, tÝn ng−ìng, nam n÷, nguån gèc gia
®×nh, ®Þa vÞ x· héi, hoµn c¶nh kinh tÕ ®Òu b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi häc tËp.
Nhµ n−íc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi trong GD, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ai còng ®−îc häc
hµnh. Nhµ n−íc vµ céng ®ång gióp ®ì ®Ó ng−êi nghÌo ®−îc häc tËp, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó
nh÷ng ng−êi cã n¨ng khiÕu ph¸t triÓn tµi n¨ng.
Nhµ n−íc −u tiªn, t¹o ®iÒu kiÖn cho con em d©n téc thiÓu sè, con em gia ®×nh ë
vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n, ®èi t−îng ®−îc h−ëng chÝnh s¸ch −u
®·i, ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt vµ ®èi t−îng ®−îc h−ëng chÝnh s¸ch x· héi kh¸c thùc hiÖn
quyÒn vµ nghÜa vô häc tËp cña m×nh.
§iÒu 11. Phæ cËp GD
1. GD tiÓu häc vµ GD trung häc c¬ së lµ c¸c cÊp häc phæ cËp. Nhµ n−íc quyÕt ®Þnh
kÕ ho¹ch phæ cËp GD, b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn phæ cËp GD trong c¶ n−íc.
2. Mäi c«ng d©n trong ®é tuæi quy ®Þnh cã nghÜa vô häc tËp ®Ó ®¹t tr×nh ®é GD
phæ cËp.
3. Gia ®×nh cã tr¸ch nhiÖm t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c thµnh viªn cña gia ®×nh trong ®é
tuæi quy ®Þnh ®−îc häc tËp ®Ó ®¹t tr×nh ®é GD phæ cËp.
§iÒu 12. X∙ héi hãa sù nghiÖp GD
Ph¸t triÓn GD, x©y dùng x· héi häc tËp lµ sù nghiÖp cña Nhµ n−íc vµ cña toµn d©n.
Nhµ n−íc gi÷ vai trß chñ ®¹o trong ph¸t triÓn sù nghiÖp GD; thùc hiÖn ®a d¹ng hãa
c¸c lo¹i h×nh tr−êng vµ c¸c h×nh thøc GD; khuyÕn khÝch, huy ®éng vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó tæ
chøc, c¸ nh©n tham gia ph¸t triÓn sù nghiÖp GD.
Mäi tæ chøc, gia ®×nh vµ c«ng d©n cã tr¸ch nhiÖm ch¨m lo sù nghiÖp GD, phèi hîp
víi nhµ tr−êng thùc hiÖn môc tiªu GD, x©y dùng m«i tr−êng GD lµnh m¹nh vµ an toµn.
§iÒu 13. §Çu t− cho GD
§Çu t− cho GD lµ ®Çu t− ph¸t triÓn.
164 http://www.ebook.edu.vn
Nhµ n−íc −u tiªn ®Çu t− cho GD; khuyÕn khÝch vµ b¶o hé c¸c quyÒn, lîi Ých hîp
ph¸p cña tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc, ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë n−íc ngoµi, tæ chøc, c¸
nh©n n−íc ngoµi ®Çu t− cho GD.
Ng©n s¸ch nhµ n−íc ph¶i gi÷ vai trß chñ yÕu trong tæng nguån lùc ®Çu t− cho GD.
§iÒu 14. Qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD
Nhµ n−íc thèng nhÊt qu¶n lý hÖ thèng GD quèc d©n vÒ môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi
dung, kÕ ho¹ch GD, tiªu chuÈn nhµ gi¸o, quy chÕ thi cö, hÖ thèng v¨n b»ng, chøng chØ;
tËp trung qu¶n lý chÊt l−îng GD, thùc hiÖn ph©n c«ng, ph©n cÊp qu¶n lý GD, t¨ng c−êng
quyÒn tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña c¬ së GD.
§iÒu 15. Vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña nhµ gi¸o
Nhµ gi¸o gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc b¶o ®¶m chÊt l−îng GD.
Nhµ gi¸o ph¶i kh«ng ngõng häc tËp, rÌn luyÖn nªu g−¬ng tèt cho ng−êi häc.
Nhµ n−íc tæ chøc ®µo t¹o, båi d−ìng nhµ gi¸o; cã chÝnh s¸ch sö dông, ®·i ngé, b¶o
®¶m c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn ®Ó nhµ gi¸o thùc hiÖn vai trß vµ tr¸ch
nhiÖm cña m×nh; gi÷ g×n vµ ph¸t huy truyÒn thèng quý träng nhµ gi¸o, t«n vinh nghÒ d¹y
häc.
§iÒu 16. Vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý GD
C¸n bé qu¶n lý GD gi÷ vai trß quan träng trong viÖc tæ chøc, qu¶n lý, ®iÒu hµnh
c¸c ho¹t ®éng GD.
C¸n bé qu¶n lý GD ph¶i kh«ng ngõng häc tËp, rÌn luyÖn, n©ng cao phÈm chÊt ®¹o
®øc, tr×nh ®é chuyªn m«n, n¨ng lùc qu¶n lý vµ tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n.
Nhµ n−íc cã kÕ ho¹ch x©y dùng vµ n©ng cao chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý GD
nh»m ph¸t huy vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé qu¶n lý GD, b¶o ®¶m ph¸t triÓn sù nghiÖp
GD.
§iÒu 17. KiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD
KiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD lµ biÖn ph¸p chñ yÕu nh»m x¸c ®Þnh møc ®é thùc hiÖn
môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi dung GD ®èi víi nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c.
ViÖc kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD ®−îc thùc hiÖn ®Þnh kú trong ph¹m vi c¶ n−íc vµ
®èi víi tõng c¬ së GD. KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD ®−îc c«ng bè c«ng khai ®Ó x·
héi biÕt vµ gi¸m s¸t.
Bé tr−ëng Bé GD & §T cã tr¸ch nhiÖm chØ ®¹o thùc hiÖn kiÓm ®Þnh chÊt l−îng
GD.
§iÒu 18. Nghiªn cøu khoa häc
1. Nhµ n−íc t¹o ®iÒu kiÖn cho nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c tæ chøc nghiªn cøu, øng
dông, phæ biÕn khoa häc, c«ng nghÖ; kÕt hîp ®µo t¹o víi nghiªn cøu khoa häc vµ s¶n xuÊt
nh»m n©ng cao chÊt l−îng GD, tõng b−íc thùc hiÖn vai trß trung t©m v¨n hãa, khoa häc,
c«ng nghÖ cña ®Þa ph−¬ng hoÆc cña c¶ n−íc.
2. Nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c phèi hîp víi tæ chøc nghiªn cøu khoa häc, c¬ së
s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô trong viÖc ®µo t¹o, nghiªn cøu khoa häc vµ chuyÓn giao
c«ng nghÖ, phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi.
3. Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch −u tiªn ph¸t triÓn nghiªn cøu, øng dông vµ phæ biÕn
khoa häc GD. C¸c chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch vÒ GD ph¶i ®−îc x©y dùng trªn c¬ së kÕt qu¶
nghiªn cøu khoa häc phï hîp víi thùc tiÔn ViÖt Nam.
§iÒu 19. Kh«ng truyÒn b¸ t«n gi¸o trong nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c
Kh«ng truyÒn b¸ t«n gi¸o, tiÕn hµnh c¸c nghi thøc t«n gi¸o trong nhµ tr−êng, c¬ së
GD kh¸c cña hÖ thèng GD quèc d©n, cña c¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc
chÝnh trÞ - x· héi, lùc l−îng vò trang nh©n d©n.
§iÒu 20. CÊm lîi dông c¸c ho¹t ®éng GD

165 http://www.ebook.edu.vn
CÊm lîi dông c¸c ho¹t ®éng GD ®Ó xuyªn t¹c chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch, ph¸p luËt
cña Nhµ n−íc, chèng l¹i Nhµ n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, chia rÏ khèi
®oµn kÕt toµn d©n téc, kÝch ®éng b¹o lùc, tuyªn truyÒn chiÕn tranh x©m l−îc, ph¸ ho¹i
thuÇn phong mü tôc, truyÒn b¸ mª tÝn, hñ tôc, l«i kÐo ng−êi häc vµo c¸c tÖ n¹n x· héi.
CÊm lîi dông c¸c ho¹t ®éng GD v× môc ®Ých vô lîi.

Ch−¬ng II
hÖ thèng GD quèc d©n
Môc 1. GD mÇm non
§iÒu 21. GD mÇm non
GD mÇm non thùc hiÖn viÖc nu«i d−ìng, ch¨m sãc, GD trÎ em tõ ba th¸ng tuæi ®Õn
s¸u tuæi.
§iÒu 22. Môc tiªu cña GD mÇm non
Môc tiªu cña GD mÇm non lµ gióp trÎ em ph¸t triÓn vÒ thÓ chÊt, t×nh c¶m, trÝ tuÖ,
thÈm mü, h×nh thµnh nh÷ng yÕu tè ®Çu tiªn cña nh©n c¸ch, chuÈn bÞ cho trÎ em vµo häc
líp mét.
§iÒu 23. Yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p GD mÇm non
1. Néi dung GD mÇm non ph¶i b¶o ®¶m phï hîp víi sù ph¸t triÓn t©m sinh lý cña
trÎ em, hµi hßa gi÷a nu«i d−ìng, ch¨m sãc vµ GD; gióp trÎ em ph¸t triÓn c¬ thÓ c©n ®èi,
khoÎ m¹nh, nhanh nhÑn; biÕt kÝnh träng, yªu mÕn, lÔ phÐp víi «ng, bµ, cha, mÑ, thÇy
gi¸o, c« gi¸o vµ ng−êi trªn; yªu quý anh, chÞ, em, b¹n bÌ; thËt thµ, m¹nh d¹n, hån nhiªn,
yªu thÝch c¸i ®Ñp; ham hiÓu biÕt, thÝch ®i häc.
2. Ph−¬ng ph¸p GD mÇm non chñ yÕu lµ th«ng qua viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng vui
ch¬i ®Ó gióp trÎ em ph¸t triÓn toµn diÖn; chó träng viÖc nªu g−¬ng, ®éng viªn, khÝch lÖ.
§iÒu 24. Ch−¬ng tr×nh GD mÇm non
1. Ch−¬ng tr×nh GD mÇm non thÓ hiÖn môc tiªu GD mÇm non; cô thÓ hãa c¸c yªu
cÇu vÒ nu«i d−ìng, ch¨m sãc, GD trÎ em ë tõng ®é tuæi; quy ®Þnh viÖc tæ chøc c¸c ho¹t
®éng nh»m t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó trÎ em ph¸t triÓn vÒ thÓ chÊt, t×nh c¶m, trÝ tuÖ, thÈm mü;
h−íng dÉn c¸ch thøc ®¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn cña trÎ em ë tuæi mÇm non.
2. Bé tr−ëng Bé GD & §T ban hµnh ch−¬ng tr×nh GD mÇm non trªn c¬ së thÈm
®Þnh cña Héi ®ång quèc gia thÈm ®Þnh ch−¬ng tr×nh GD mÇm non.
§iÒu 25. C¬ së GD mÇm non
C¬ së GD mÇm non bao gåm:
1. Nhµ trÎ, nhãm trÎ nhËn trÎ em tõ ba th¸ng tuæi ®Õn ba tuæi;
2. Tr−êng, líp mÉu gi¸o nhËn trÎ em tõ ba tuæi ®Õn s¸u tuæi;
3. Tr−êng mÇm non lµ c¬ së GD kÕt hîp nhµ trÎ vµ mÉu gi¸o, nhËn trÎ em tõ ba
th¸ng tuæi ®Õn s¸u tuæi.
Môc 2. GD phæ th«ng
§iÒu 26. GD phæ th«ng
1. GD phæ th«ng bao gåm:
a) GD tiÓu häc ®−îc thùc hiÖn trong n¨m n¨m häc, tõ líp mét ®Õn líp n¨m. Tuæi
cña häc sinh vµo häc líp mét lµ s¸u tuæi;
b) GD trung häc c¬ së ®−îc thùc hiÖn trong bèn n¨m häc, tõ líp s¸u ®Õn líp chÝn.
Häc sinh vµo häc líp s¸u ph¶i hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh tiÓu häc, cã tuæi lµ m−êi mét tuæi;
c) GD trung häc phæ th«ng ®−îc thùc hiÖn trong ba n¨m häc, tõ líp m−êi ®Õn líp
m−êi hai. Häc sinh vµo häc líp m−êi ph¶i cã b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së, cã tuæi lµ
m−êi l¨m tuæi.
2. Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh nh÷ng tr−êng hîp cã thÓ häc tr−íc tuæi ®èi víi
166 http://www.ebook.edu.vn
häc sinh ph¸t triÓn sím vÒ trÝ tuÖ; häc ë tuæi cao h¬n tuæi quy ®Þnh ®èi víi häc sinh ë
nh÷ng vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi khã kh¨n, häc sinh ng−êi d©n téc thiÓu sè, häc
sinh bÞ tµn tËt, khuyÕt tËt, häc sinh kÐm ph¸t triÓn vÒ thÓ lùc vµ trÝ tuÖ, häc sinh må c«i
kh«ng n¬i n−¬ng tùa, häc sinh trong diÖn hé ®ãi nghÌo theo quy ®Þnh cña Nhµ n−íc, häc
sinh ë n−íc ngoµi vÒ n−íc; nh÷ng tr−êng hîp häc sinh häc v−ît líp, häc l−u ban; viÖc häc
tiÕng ViÖt cña trÎ em ng−êi d©n téc thiÓu sè tr−íc khi vµo häc líp mét.
§iÒu 27. Môc tiªu cña GD phæ th«ng
1. Môc tiªu cña GD phæ th«ng lµ gióp häc sinh ph¸t triÓn toµn diÖn vÒ ®¹o ®øc, trÝ tuÖ,
thÓ chÊt, thÈm mü vµ c¸c kü n¨ng c¬ b¶n, ph¸t triÓn n¨ng lùc c¸ nh©n, tÝnh n¨ng ®éng vµ
s¸ng t¹o, h×nh thµnh nh©n c¸ch con ng−êi ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa, x©y dùng t− c¸ch vµ
tr¸ch nhiÖm c«ng d©n; chuÈn bÞ cho häc sinh tiÕp tôc häc lªn hoÆc ®i vµo cuéc sèng lao
®éng, tham gia x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.
2. GD tiÓu häc nh»m gióp häc sinh h×nh thµnh nh÷ng c¬ së ban ®Çu cho sù ph¸t
triÓn ®óng ®¾n vµ l©u dµi vÒ ®¹o ®øc, trÝ tuÖ, thÓ chÊt, thÈm mü vµ c¸c kü n¨ng c¬ b¶n ®Ó
häc sinh tiÕp tôc häc trung häc c¬ së.
3. GD trung häc c¬ së nh»m gióp häc sinh cñng cè vµ ph¸t triÓn nh÷ng kÕt qu¶ cña
GD tiÓu häc; cã häc vÊn phæ th«ng ë tr×nh ®é c¬ së vµ nh÷ng hiÓu biÕt ban ®Çu vÒ kü
thuËt vµ h−íng nghiÖp ®Ó tiÕp tôc häc trung häc phæ th«ng, trung cÊp, häc nghÒ hoÆc ®i
vµo cuéc sèng lao ®éng.
4. GD trung häc phæ th«ng nh»m gióp häc sinh cñng cè vµ ph¸t triÓn nh÷ng kÕt
qu¶ cña GD trung häc c¬ së, hoµn thiÖn häc vÊn phæ th«ng vµ cã nh÷ng hiÓu biÕt th«ng
th−êng vÒ kü thuËt vµ h−íng nghiÖp, cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy n¨ng lùc c¸ nh©n ®Ó lùa chän
h−íng ph¸t triÓn, tiÕp tôc häc ®¹i häc, cao ®¼ng, trung cÊp, häc nghÒ hoÆc ®i vµo cuéc
sèng lao ®éng.
§iÒu 28. Yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p GD phæ th«ng
1. Néi dung GD phæ th«ng ph¶i b¶o ®¶m tÝnh phæ th«ng, c¬ b¶n, toµn diÖn, h−íng
nghiÖp vµ cã hÖ thèng; g¾n víi thùc tiÔn cuéc sèng, phï hîp víi t©m sinh lý løa tuæi cña
häc sinh, ®¸p øng môc tiªu GD ë mçi cÊp häc.
GD tiÓu häc ph¶i b¶o ®¶m cho häc sinh cã hiÓu biÕt ®¬n gi¶n, cÇn thiÕt vÒ tù
nhiªn, x· héi vµ con ng−êi; cã kü n¨ng c¬ b¶n vÒ nghe, nãi, ®äc, viÕt vµ tÝnh to¸n; cã thãi
quen rÌn luyÖn th©n thÓ, gi÷ g×n vÖ sinh; cã hiÓu biÕt ban ®Çu vÒ h¸t, móa, ©m nh¹c, mü
thuËt.
GD trung häc c¬ së ph¶i cñng cè, ph¸t triÓn nh÷ng néi dung ®· häc ë tiÓu häc, b¶o
®¶m cho häc sinh cã nh÷ng hiÓu biÕt phæ th«ng c¬ b¶n vÒ tiÕng ViÖt, to¸n, lÞch sö d©n
téc; kiÕn thøc kh¸c vÒ khoa häc x· héi, khoa häc tù nhiªn, ph¸p luËt, tin häc, ngo¹i ng÷;
cã nh÷ng hiÓu biÕt cÇn thiÕt tèi thiÓu vÒ kü thuËt vµ h−íng nghiÖp.
GD trung häc phæ th«ng ph¶i cñng cè, ph¸t triÓn nh÷ng néi dung ®· häc ë trung
häc c¬ së, hoµn thµnh néi dung GD phæ th«ng; ngoµi néi dung chñ yÕu nh»m b¶o ®¶m
chuÈn kiÕn thøc phæ th«ng, c¬ b¶n, toµn diÖn vµ h−íng nghiÖp cho mäi häc sinh cßn cã
néi dung n©ng cao ë mét sè m«n häc ®Ó ph¸t triÓn n¨ng lùc, ®¸p øng nguyÖn väng cña
häc sinh.
2. Ph−¬ng ph¸p GD phæ th«ng ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, s¸ng
t¹o cña häc sinh; phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña tõng líp häc, m«n häc; båi d−ìng ph−¬ng
ph¸p tù häc, kh¶ n¨ng lµm viÖc theo nhãm; rÌn luyÖn kü n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo
thùc tiÔn; t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m, ®em l¹i niÒm vui, høng thó häc tËp cho häc sinh.
§iÒu 29. Ch−¬ng tr×nh GD phæ th«ng, s¸ch gi¸o khoa
1. Ch−¬ng tr×nh GD phæ th«ng thÓ hiÖn môc tiªu GD phæ th«ng; quy ®Þnh chuÈn
kiÕn thøc, kü n¨ng, ph¹m vi vµ cÊu tróc néi dung GD phæ th«ng, ph−¬ng ph¸p vµ h×nh
thøc tæ chøc ho¹t ®éng GD, c¸ch thøc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ GD ®èi víi c¸c m«n häc ë mçi

167 http://www.ebook.edu.vn
líp vµ mçi cÊp häc cña GD phæ th«ng.
2. S¸ch gi¸o khoa cô thÓ hãa c¸c yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc vµ kü n¨ng quy
®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD cña c¸c m«n häc ë mçi líp cña GD phæ th«ng, ®¸p øng yªu
cÇu vÒ ph−¬ng ph¸p GD phæ th«ng.
3. Bé tr−ëng Bé GD & §T ban hµnh ch−¬ng tr×nh GD phæ th«ng, duyÖt s¸ch gi¸o
khoa ®Ó sö dông chÝnh thøc, æn ®Þnh, thèng nhÊt trong gi¶ng d¹y, häc tËp ë c¸c c¬ së GD
phæ th«ng, trªn c¬ së thÈm ®Þnh cña Héi ®ång quèc gia thÈm ®Þnh ch−¬ng tr×nh GD phæ
th«ng vµ s¸ch gi¸o khoa.
§iÒu 30. C¬ së GD phæ th«ng
C¬ së GD phæ th«ng bao gåm:
1. Tr−êng tiÓu häc;
2. Tr−êng trung häc c¬ së;
3. Tr−êng trung häc phæ th«ng;
4. Tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc;
5. Trung t©m kü thuËt tæng hîp - h−íng nghiÖp.
§iÒu 31. X¸c nhËn hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh tiÓu häc vµ cÊp v¨n b»ng tèt
nghiÖp trung häc c¬ së, trung häc phæ th«ng
1. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh tiÓu häc cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé
tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc HiÖu tr−ëng tr−êng tiÓu häc x¸c nhËn trong häc b¹ viÖc
hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh tiÓu häc.
2. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung häc c¬ së cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh
cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc Tr−ëng phßng GD vµ ®µo t¹o huyÖn, quËn, thÞ x·,
thµnh phè thuéc tØnh (sau ®©y gäi chung lµ cÊp huyÖn) cÊp b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬
së.
3. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung häc phæ th«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh
cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc dù thi vµ nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc Gi¸m ®èc së GD vµ
®µo t¹o tØnh, thµnh phè trùc thuéc trung −¬ng (sau ®©y gäi chung lµ cÊp tØnh) cÊp b»ng tèt
nghiÖp trung häc phæ th«ng.
Môc 3. GD nghÒ nghiÖp
§iÒu 32. GD nghÒ nghiÖp
GD nghÒ nghiÖp bao gåm:
1. Trung cÊp chuyªn nghiÖp ®−îc thùc hiÖn tõ ba ®Õn bèn n¨m häc ®èi víi ng−êi
cã b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së, tõ mét ®Õn hai n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt
nghiÖp trung häc phæ th«ng;
2. D¹y nghÒ ®−îc thùc hiÖn d−íi mét n¨m ®èi víi ®µo t¹o nghÒ tr×nh ®é s¬ cÊp, tõ
mét ®Õn ba n¨m ®èi víi ®µo t¹o nghÒ tr×nh ®é trung cÊp, tr×nh ®é cao ®¼ng.
§iÒu 33. Môc tiªu cña GD nghÒ nghiÖp
Môc tiªu cña GD nghÒ nghiÖp lµ ®µo t¹o ng−êi lao ®éng cã kiÕn thøc, kü n¨ng
nghÒ nghiÖp ë c¸c tr×nh ®é kh¸c nhau, cã ®¹o ®øc, l−¬ng t©m nghÒ nghiÖp, ý thøc kû luËt,
t¸c phong c«ng nghiÖp, cã søc khoÎ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho ng−êi lao ®éng cã kh¶ n¨ng
t×m viÖc lµm, tù t¹o viÖc lµm hoÆc tiÕp tôc häc tËp n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp
vô, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, cñng cè quèc phßng, an ninh.
Trung cÊp chuyªn nghiÖp nh»m ®µo t¹o ng−êi lao ®éng cã kiÕn thøc, kü n¨ng thùc
hµnh c¬ b¶n cña mét nghÒ, cã kh¶ n¨ng lµm viÖc ®éc lËp vµ cã tÝnh s¸ng t¹o, øng dông
c«ng nghÖ vµo c«ng viÖc.
D¹y nghÒ nh»m ®µo t¹o nh©n lùc kü thuËt trùc tiÕp trong s¶n xuÊt, dÞch vô cã n¨ng
lùc thùc hµnh nghÒ t−¬ng xøng víi tr×nh ®é ®µo t¹o.
§iÒu 34. Yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p GD nghÒ nghiÖp
168 http://www.ebook.edu.vn
1. Néi dung GD nghÒ nghiÖp ph¶i tËp trung ®µo t¹o n¨ng lùc thùc hµnh nghÒ
nghiÖp, coi träng GD ®¹o ®øc, rÌn luyÖn søc khoÎ, rÌn luyÖn kü n¨ng theo yªu cÇu ®µo
t¹o cña tõng nghÒ, n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn theo yªu cÇu ®µo t¹o.
2. Ph−¬ng ph¸p GD nghÒ nghiÖp ph¶i kÕt hîp rÌn luyÖn kü n¨ng thùc hµnh víi
gi¶ng d¹y lý thuyÕt ®Ó gióp ng−êi häc cã kh¶ n¨ng hµnh nghÒ vµ ph¸t triÓn nghÒ nghiÖp
theo yªu cÇu cña tõng c«ng viÖc.
§iÒu 35. Ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh GD nghÒ nghiÖp
1. Ch−¬ng tr×nh GD nghÒ nghiÖp thÓ hiÖn môc tiªu GD nghÒ nghiÖp; quy ®Þnh
chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng, ph¹m vi vµ cÊu tróc néi dung GD nghÒ nghiÖp, ph−¬ng ph¸p vµ
h×nh thøc ®µo t¹o, c¸ch thøc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ®µo t¹o ®èi víi mçi m«n häc, ngµnh, nghÒ,
tr×nh ®é ®µo t¹o cña GD nghÒ nghiÖp; b¶o ®¶m yªu cÇu liªn th«ng víi c¸c ch−¬ng tr×nh
GD kh¸c.
Bé tr−ëng Bé GD & §T phèi hîp víi Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬ quan ngang bé cã
liªn quan, trªn c¬ së thÈm ®Þnh cña héi ®ång thÈm ®Þnh ngµnh vÒ ch−¬ng tr×nh trung cÊp
chuyªn nghiÖp, quy ®Þnh ch−¬ng tr×nh khung vÒ ®µo t¹o trung cÊp chuyªn nghiÖp bao
gåm c¬ cÊu néi dung, sè m«n häc, thêi l−îng c¸c m«n häc, tû lÖ thêi gian gi÷a lý thuyÕt
vµ thùc hµnh, thùc tËp ®èi víi tõng ngµnh, nghÒ ®µo t¹o. C¨n cø vµo ch−¬ng tr×nh khung,
tr−êng trung cÊp chuyªn nghiÖp x¸c ®Þnh ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña tr−êng m×nh.
Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ phèi hîp víi Bé tr−ëng, Thñ
tr−ëng c¬ quan ngang bé cã liªn quan, trªn c¬ së thÈm ®Þnh cña héi ®ång thÈm ®Þnh
ngµnh vÒ ch−¬ng tr×nh d¹y nghÒ, quy ®Þnh ch−¬ng tr×nh khung cho tõng tr×nh ®é nghÒ
®−îc ®µo t¹o bao gåm c¬ cÊu néi dung, sè l−îng, thêi l−îng c¸c m«n häc vµ c¸c kü n¨ng
nghÒ, tû lÖ thêi gian gi÷a lý thuyÕt vµ thùc hµnh, b¶o ®¶m môc tiªu cho tõng ngµnh, nghÒ
®µo t¹o. C¨n cø vµo ch−¬ng tr×nh khung, c¬ së d¹y nghÒ x¸c ®Þnh ch−¬ng tr×nh d¹y nghÒ
cña c¬ së m×nh.
2. Gi¸o tr×nh GD nghÒ nghiÖp cô thÓ hãa c¸c yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc, kü
n¨ng quy ®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD ®èi víi mçi m«n häc, ngµnh, nghÒ, tr×nh ®é ®µo t¹o
cña GD nghÒ nghiÖp, ®¸p øng yªu cÇu vÒ ph−¬ng ph¸p GD nghÒ nghiÖp.
Gi¸o tr×nh GD nghÒ nghiÖp do HiÖu tr−ëng nhµ tr−êng, Gi¸m ®èc trung t©m d¹y
nghÒ tæ chøc biªn so¹n vµ duyÖt ®Ó sö dông lµm tµi liÖu gi¶ng d¹y, häc tËp chÝnh thøc
trong c¬ së GD nghÒ nghiÖp trªn c¬ së thÈm ®Þnh cña Héi ®ång thÈm ®Þnh gi¸o tr×nh do
HiÖu tr−ëng, Gi¸m ®èc trung t©m d¹y nghÒ thµnh lËp.
§iÒu 36. C¬ së GD nghÒ nghiÖp
1. C¬ së GD nghÒ nghiÖp bao gåm:
a) Tr−êng trung cÊp chuyªn nghiÖp;
b) Tr−êng cao ®¼ng nghÒ, tr−êng trung cÊp nghÒ, trung t©m d¹y nghÒ, líp d¹y
nghÒ (sau ®©y gäi chung lµ c¬ së d¹y nghÒ).
2. C¬ së d¹y nghÒ cã thÓ ®−îc tæ chøc ®éc lËp hoÆc g¾n víi c¬ së s¶n xuÊt, kinh
doanh, dÞch vô, c¬ së GD kh¸c.
§iÒu 37. V¨n b»ng, chøng chØ GD nghÒ nghiÖp
1. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh d¹y nghÒ tr×nh ®é s¬ cÊp, ch−¬ng tr×nh båi d−ìng
n©ng cao tr×nh ®é nghÒ, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý
nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ th× ®−îc dù kiÓm tra vµ nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc Thñ tr−ëng c¬ së
GD nghÒ nghiÖp cÊp chøng chØ nghÒ.
2. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung cÊp chuyªn nghiÖp, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy
®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc dù thi vµ nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc HiÖu tr−ëng
nhµ tr−êng cÊp b»ng tèt nghiÖp trung cÊp chuyªn nghiÖp.
3. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh d¹y nghÒ tr×nh ®é trung cÊp, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo
quy ®Þnh cña Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ th× ®−îc dù thi vµ nÕu ®¹t
169 http://www.ebook.edu.vn
yªu cÇu th× ®−îc HiÖu tr−ëng nhµ tr−êng cÊp b»ng tèt nghiÖp trung cÊp nghÒ. Sinh viªn
häc hÕt ch−¬ng tr×nh d¹y nghÒ tr×nh ®é cao ®¼ng, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Thñ
tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ th× ®−îc dù thi vµ nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc
HiÖu tr−ëng nhµ tr−êng cÊp b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng nghÒ.
Môc 4. GD ®¹i häc
§iÒu 38. GD ®¹i häc
GD ®¹i häc bao gåm:
1. §µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng ®−îc thùc hiÖn tõ hai ®Õn ba n¨m häc tïy theo ngµnh
nghÒ ®µo t¹o ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng hoÆc b»ng tèt nghiÖp
trung cÊp; tõ mét n¨m r−ìi ®Õn hai n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp
cïng chuyªn ngµnh;
2. §µo t¹o tr×nh ®é ®¹i häc ®−îc thùc hiÖn tõ bèn ®Õn s¸u n¨m häc tïy theo ngµnh
nghÒ ®µo t¹o ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng hoÆc b»ng tèt nghiÖp
trung cÊp; tõ hai n¨m r−ìi ®Õn bèn n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp
cïng chuyªn ngµnh; tõ mét n¨m r−ìi ®Õn hai n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng tèt nghiÖp
cao ®¼ng cïng chuyªn ngµnh;
3. §µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ ®−îc thùc hiÖn tõ mét ®Õn hai n¨m häc ®èi víi ng−êi cã
b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc;
4. §µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ ®−îc thùc hiÖn trong bèn n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng
tèt nghiÖp ®¹i häc, tõ hai ®Õn ba n¨m häc ®èi víi ng−êi cã b»ng th¹c sÜ. Trong tr−êng hîp
®Æc biÖt, thêi gian ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ cã thÓ ®−îc kÐo dµi theo quy ®Þnh cña Bé
tr−ëng Bé GD & §T.
Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ viÖc ®µo t¹o tr×nh ®é t−¬ng ®−¬ng víi tr×nh
®é th¹c sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ ë mét sè ngµnh chuyªn m«n ®Æc biÖt.
§iÒu 39. Môc tiªu cña GD ®¹i häc
1. Môc tiªu cña GD ®¹i häc lµ ®µo t¹o ng−êi häc cã phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc,
cã ý thøc phôc vô nh©n d©n, cã kiÕn thøc vµ n¨ng lùc thùc hµnh nghÒ nghiÖp t−¬ng xøng
víi tr×nh ®é ®µo t¹o, cã søc khoÎ, ®¸p øng yªu cÇu x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.
2. §µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng gióp sinh viªn cã kiÕn thøc chuyªn m«n vµ kü n¨ng
thùc hµnh c¬ b¶n ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò th«ng th−êng thuéc chuyªn ngµnh ®−îc ®µo
t¹o.
3. §µo t¹o tr×nh ®é ®¹i häc gióp sinh viªn n¾m v÷ng kiÕn thøc chuyªn m«n vµ cã
kü n¨ng thùc hµnh thµnh th¹o, cã kh¶ n¨ng lµm viÖc ®éc lËp, s¸ng t¹o vµ gi¶i quyÕt nh÷ng
vÊn ®Ò thuéc chuyªn ngµnh ®−îc ®µo t¹o.
4. §µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ gióp häc viªn n¾m v÷ng lý thuyÕt, cã tr×nh ®é cao vÒ
thùc hµnh, cã kh¶ n¨ng lµm viÖc ®éc lËp, s¸ng t¹o vµ cã n¨ng lùc ph¸t hiÖn, gi¶i quyÕt
nh÷ng vÊn ®Ò thuéc chuyªn ngµnh ®−îc ®µo t¹o.
5. §µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ gióp nghiªn cøu sinh cã tr×nh ®é cao vÒ lý thuyÕt vµ thùc
hµnh, cã n¨ng lùc nghiªn cøu ®éc lËp, s¸ng t¹o, ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò míi
vÒ khoa häc, c«ng nghÖ, h−íng dÉn nghiªn cøu khoa häc vµ ho¹t ®éng chuyªn m«n.
§iÒu 40. Yªu cÇu vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p GD ®¹i häc
1. Néi dung GD ®¹i häc ph¶i cã tÝnh hiÖn ®¹i vµ ph¸t triÓn, b¶o ®¶m c¬ cÊu hîp lý
gi÷a kiÕn thøc khoa häc c¬ b¶n, ngo¹i ng÷ vµ c«ng nghÖ th«ng tin víi kiÕn thøc chuyªn
m«n vµ c¸c bé m«n khoa häc M¸c - Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh; kÕ thõa vµ ph¸t huy
truyÒn thèng tèt ®Ñp, b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc; t−¬ng øng víi tr×nh ®é chung cña khu vùc
vµ thÕ giíi.
§µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng ph¶i b¶o ®¶m cho sinh viªn cã nh÷ng kiÕn thøc khoa
häc c¬ b¶n vµ kiÕn thøc chuyªn m«n cÇn thiÕt, chó träng rÌn luyÖn kü n¨ng c¬ b¶n vµ
n¨ng lùc thùc hiÖn c«ng t¸c chuyªn m«n.
170 http://www.ebook.edu.vn
§µo t¹o tr×nh ®é ®¹i häc ph¶i b¶o ®¶m cho sinh viªn cã nh÷ng kiÕn thøc khoa häc
c¬ b¶n vµ kiÕn thøc chuyªn m«n t−¬ng ®èi hoµn chØnh; cã ph−¬ng ph¸p lµm viÖc khoa
häc; cã n¨ng lùc vËn dông lý thuyÕt vµo c«ng t¸c chuyªn m«n.
§µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ ph¶i b¶o ®¶m cho häc viªn ®−îc bæ sung vµ n©ng cao
nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ë tr×nh ®é ®¹i häc; t¨ng c−êng kiÕn thøc liªn ngµnh; cã ®ñ n¨ng
lùc thùc hiÖn c«ng t¸c chuyªn m«n vµ nghiªn cøu khoa häc trong chuyªn ngµnh cña
m×nh.
§µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ ph¶i b¶o ®¶m cho nghiªn cøu sinh hoµn chØnh vµ n©ng cao
kiÕn thøc c¬ b¶n; cã hiÓu biÕt s©u vÒ kiÕn thøc chuyªn m«n; cã ®ñ n¨ng lùc tiÕn hµnh ®éc lËp
c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc vµ s¸ng t¹o trong c«ng t¸c chuyªn m«n.
2. Ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc ph¶i coi träng viÖc båi
d−ìng ý thøc tù gi¸c trong häc tËp, n¨ng lùc tù häc, tù nghiªn cøu, ph¸t triÓn t− duy s¸ng
t¹o, rÌn luyÖn kü n¨ng thùc hµnh, t¹o ®iÒu kiÖn cho ng−êi häc tham gia nghiªn cøu, thùc
nghiÖm, øng dông.
Ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch phèi hîp c¸c h×nh
thøc häc tËp trªn líp víi tù häc, tù nghiªn cøu; coi träng viÖc ph¸t huy n¨ng lùc thùc
hµnh, n¨ng lùc ph¸t hiÖn, gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò chuyªn m«n.
Ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ ®−îc thùc hiÖn chñ yÕu b»ng tù häc, tù nghiªn
cøu d−íi sù h−íng dÉn cña nhµ gi¸o, nhµ khoa häc; coi träng rÌn luyÖn thãi quen nghiªn
cøu khoa häc, ph¸t triÓn t− duy s¸ng t¹o trong ph¸t hiÖn, gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò chuyªn
m«n.
§iÒu 41. Ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh GD ®¹i häc
1. Ch−¬ng tr×nh GD ®¹i häc thÓ hiÖn môc tiªu GD ®¹i häc; quy ®Þnh chuÈn kiÕn
thøc, kü n¨ng, ph¹m vi vµ cÊu tróc néi dung GD ®¹i häc, ph−¬ng ph¸p vµ h×nh thøc ®µo
t¹o, c¸ch thøc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ®µo t¹o ®èi víi mçi m«n häc, ngµnh häc, tr×nh ®é ®µo t¹o
cña GD ®¹i häc; b¶o ®¶m yªu cÇu liªn th«ng víi c¸c ch−¬ng tr×nh GD kh¸c.
Trªn c¬ së thÈm ®Þnh cña Héi ®ång quèc gia thÈm ®Þnh ngµnh vÒ ch−¬ng tr×nh GD
®¹i häc, Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh ch−¬ng tr×nh khung cho tõng ngµnh ®µo t¹o
®èi víi tr×nh ®é cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc bao gåm c¬ cÊu néi dung c¸c m«n häc, thêi
gian ®µo t¹o, tû lÖ ph©n bæ thêi gian ®µo t¹o gi÷a c¸c m«n häc, gi÷a lý thuyÕt víi thùc
hµnh, thùc tËp. C¨n cø vµo ch−¬ng tr×nh khung, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc x¸c ®Þnh
ch−¬ng tr×nh GD cña tr−êng m×nh.
Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh vÒ khèi l−îng kiÕn thøc, kÕt cÊu ch−¬ng tr×nh, luËn
v¨n, luËn ¸n ®èi víi ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ.
2. Gi¸o tr×nh GD ®¹i häc cô thÓ hãa yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc, kü n¨ng quy
®Þnh trong ch−¬ng tr×nh GD ®èi víi mçi m«n häc, ngµnh häc, tr×nh ®é ®µo t¹o.
HiÖu tr−ëng tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc biªn so¹n vµ
duyÖt gi¸o tr×nh c¸c m«n häc ®Ó sö dông chÝnh thøc trong tr−êng trªn c¬ së thÈm ®Þnh
cña Héi ®ång thÈm ®Þnh gi¸o tr×nh do HiÖu tr−ëng thµnh lËp; b¶o ®¶m cã ®ñ gi¸o tr×nh
phôc vô gi¶ng d¹y, häc tËp.
Bé tr−ëng Bé GD & §T cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc biªn so¹n vµ duyÖt c¸c gi¸o tr×nh
sö dông chung cho c¸c tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc.
§iÒu 42. C¬ së GD ®¹i häc
1. C¬ së GD ®¹i häc bao gåm:
a) Tr−êng cao ®¼ng ®µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng;
b) Tr−êng ®¹i häc ®µo t¹o tr×nh ®é cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc; ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c
sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ khi ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ giao.
ViÖn nghiªn cøu khoa häc ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ, phèi hîp víi tr−êng ®¹i häc ®µo
t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ khi ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ giao.
171 http://www.ebook.edu.vn
2. C¬ së GD ®¹i häc ®−îc giao nhiÖm vô ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ khi b¶o ®¶m c¸c
®iÒu kiÖn sau ®©y:
a) Cã ®éi ngò gi¸o s−, phã gi¸o s−, tiÕn sÜ ®ñ sè l−îng, cã kh¶ n¨ng x©y dùng, thùc
hiÖn ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o vµ tæ chøc héi ®ång ®¸nh gi¸ luËn ¸n;
b) Cã c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ b¶o ®¶m ®¸p øng yªu cÇu ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn
sÜ;
c) Cã kinh nghiÖm trong c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc; ®· thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm
vô nghiªn cøu thuéc ®Ò tµi khoa häc trong c¸c ch−¬ng tr×nh khoa häc cÊp nhµ n−íc; cã
kinh nghiÖm trong ®µo t¹o, båi d−ìng nh÷ng ng−êi lµm c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc.
3. M« h×nh tæ chøc cô thÓ cña c¸c lo¹i tr−êng ®¹i häc do ChÝnh phñ quy ®Þnh.
§iÒu 43. V¨n b»ng GD ®¹i häc
1. Sinh viªn häc hÕt ch−¬ng tr×nh cao ®¼ng, cã ®ñ ®iÒu kiÖn th× ®−îc dù thi vµ nÕu
®¹t yªu cÇu theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc HiÖu tr−ëng tr−êng cao
®¼ng hoÆc tr−êng ®¹i häc cÊp b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng.
2. Sinh viªn häc hÕt ch−¬ng tr×nh ®¹i häc, cã ®ñ ®iÒu kiÖn th× ®−îc dù thi hoÆc b¶o
vÖ ®å ¸n, khãa luËn tèt nghiÖp vµ nÕu ®¹t yªu cÇu theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD &
§T th× ®−îc HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc cÊp b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc.
B»ng tèt nghiÖp ®¹i häc cña ngµnh kü thuËt ®−îc gäi lµ b»ng kü s−; cña ngµnh kiÕn
tróc lµ b»ng kiÕn tróc s−; cña ngµnh y, d−îc lµ b»ng b¸c sÜ, b»ng d−îc sÜ, b»ng cö nh©n;
cña c¸c ngµnh khoa häc c¬ b¶n, s− ph¹m, luËt, kinh tÕ lµ b»ng cö nh©n; ®èi víi c¸c ngµnh
cßn l¹i lµ b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc.
3. Häc viªn hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o th¹c sÜ, cã ®ñ ®iÒu kiÖn th× ®−îc b¶o
vÖ luËn v¨n vµ nÕu ®¹t yªu cÇu theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc HiÖu
tr−ëng tr−êng ®¹i häc cÊp b»ng th¹c sÜ.
4. Nghiªn cøu sinh hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o tiÕn sÜ, cã ®ñ ®iÒu kiÖn th×
®−îc b¶o vÖ luËn ¸n vµ nÕu ®¹t yªu cÇu theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th×
®−îc HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc, ViÖn tr−ëng viÖn nghiªn cøu khoa häc cÊp b»ng tiÕn sÜ.
5. Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ thÈm quyÒn cÊp v¨n b»ng cña
c¬ së GD ®¹i häc trong n−íc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 42 cña LuËt nµy khi liªn kÕt ®µo
t¹o víi c¬ së GD ®¹i häc n−íc ngoµi.
6. Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh v¨n b»ng tèt nghiÖp t−¬ng ®−¬ng tr×nh ®é th¹c sÜ,
tr×nh ®é tiÕn sÜ cña mét sè ngµnh chuyªn m«n ®Æc biÖt.
Môc 5. GD th−êng xuyªn
§iÒu 44. GD th−êng xuyªn
GD th−êng xuyªn gióp mäi ng−êi võa lµm võa häc, häc liªn tôc, häc suèt ®êi
nh»m hoµn thiÖn nh©n c¸ch, më réng hiÓu biÕt, n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn, chuyªn m«n,
nghiÖp vô ®Ó c¶i thiÖn chÊt l−îng cuéc sèng, t×m viÖc lµm, tù t¹o viÖc lµm vµ thÝch nghi
víi ®êi sèng x· héi.
Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch ph¸t triÓn GD th−êng xuyªn, thùc hiÖn GD cho mäi
ng−êi, x©y dùng x· héi häc tËp.
§iÒu 45. Yªu cÇu vÒ ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng ph¸p GD th−êng xuyªn
1. Néi dung GD th−êng xuyªn ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c ch−¬ng tr×nh sau ®©y:
a) Ch−¬ng tr×nh xãa mï ch÷ vµ GD tiÕp tôc sau khi biÕt ch÷;
b) Ch−¬ng tr×nh GD ®¸p øng yªu cÇu cña ng−êi häc; cËp nhËt kiÕn thøc, kü n¨ng,
chuyÓn giao c«ng nghÖ;
c) Ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o, båi d−ìng vµ n©ng cao tr×nh ®é vÒ chuyªn m«n, nghiÖp
vô;
d) Ch−¬ng tr×nh GD ®Ó lÊy v¨n b»ng cña hÖ thèng GD quèc d©n.

172 http://www.ebook.edu.vn
2. C¸c h×nh thøc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn ®Ó lÊy v¨n b»ng cña hÖ
thèng GD quèc d©n bao gåm:
a) Võa lµm võa häc;
b) Häc tõ xa;
c) Tù häc cã h−íng dÉn.
3. Néi dung GD cña c¸c ch−¬ng tr×nh quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÓm a, b vµ c kho¶n 1 §iÒu
nµy ph¶i b¶o ®¶m tÝnh thiÕt thùc, gióp ng−êi häc n©ng cao kh¶ n¨ng lao ®éng, s¶n xuÊt,
c«ng t¸c vµ chÊt l−îng cuéc sèng.
Néi dung GD cña ch−¬ng tr×nh GD quy ®Þnh t¹i ®iÓm d kho¶n 1 §iÒu nµy ph¶i b¶o
®¶m c¸c yªu cÇu vÒ néi dung cña ch−¬ng tr×nh GD cïng cÊp häc, tr×nh ®é ®µo t¹o quy
®Þnh t¹i c¸c ®iÒu 29, 35 vµ 41 cña LuËt nµy.
4. Ph−¬ng ph¸p GD th−êng xuyªn ph¶i ph¸t huy vai trß chñ ®éng, khai th¸c kinh
nghiÖm cña ng−êi häc, coi träng viÖc båi d−ìng n¨ng lùc tù häc, sö dông ph−¬ng tiÖn
hiÖn ®¹i vµ c«ng nghÖ th«ng tin ®Ó n©ng cao chÊt l−îng, hiÖu qu¶ d¹y vµ häc.
5. Bé tr−ëng Bé GD & §T, Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ theo
thÈm quyÒn quy ®Þnh cô thÓ vÒ ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, tµi liÖu GD
th−êng xuyªn.
§iÒu 46. C¬ së GD th−êng xuyªn
1. C¬ së GD th−êng xuyªn bao gåm:
a) Trung t©m GD th−êng xuyªn ®−îc tæ chøc t¹i cÊp tØnh vµ cÊp huyÖn;
b) Trung t©m häc tËp céng ®ång ®−îc tæ chøc t¹i x·, ph−êng, thÞ trÊn (sau ®©y gäi
chung lµ cÊp x·).
2. Ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn cßn ®−îc thùc hiÖn t¹i c¸c c¬ së GD phæ th«ng,
c¬ së GD nghÒ nghiÖp, c¬ së GD ®¹i häc vµ th«ng qua c¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng ®¹i
chóng.
3. Trung t©m GD th−êng xuyªn thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn quy
®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 45 cña LuËt nµy, kh«ng thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh GD ®Ó lÊy b»ng
tèt nghiÖp trung cÊp, b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng, b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc. Trung t©m häc tËp
céng ®ång thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh GD quy ®Þnh t¹i ®iÓm a vµ ®iÓm b kho¶n 1 §iÒu 45
cña LuËt nµy.
4. C¬ së GD phæ th«ng, c¬ së GD nghÒ nghiÖp, c¬ së GD ®¹i häc khi thùc hiÖn c¸c
ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn ph¶i b¶o ®¶m nhiÖm vô ®µo t¹o cña m×nh, chØ thùc hiÖn
ch−¬ng tr×nh GD quy ®Þnh t¹i ®iÓm d kho¶n 1 §iÒu 45 cña LuËt nµy khi ®−îc c¬ quan
qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD cã thÈm quyÒn cho phÐp. C¬ së GD ®¹i häc khi thùc hiÖn
ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn lÊy b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng, b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc chØ
®−îc liªn kÕt víi c¬ së GD t¹i ®Þa ph−¬ng lµ tr−êng ®¹i häc, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng
trung cÊp, trung t©m GD th−êng xuyªn cÊp tØnh víi ®iÒu kiÖn c¬ së GD t¹i ®Þa ph−¬ng
b¶o ®¶m c¸c yªu cÇu vÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ c¸n bé qu¶n lý cho viÖc ®µo t¹o tr×nh ®é
cao ®¼ng, tr×nh ®é ®¹i häc.
§iÒu 47. V¨n b»ng, chøng chØ GD th−êng xuyªn
1. Häc viªn häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung häc c¬ së cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh
cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc cÊp b»ng tèt nghiÖp trung häc c¬ së.
Trõ tr−êng hîp häc viªn häc hÕt ch−¬ng tr×nh trung häc c¬ së quy ®Þnh t¹i kho¶n
nµy, häc viªn theo häc ch−¬ng tr×nh GD quy ®Þnh t¹i ®iÓm d kho¶n 1 §iÒu 45 cña LuËt
nµy nÕu cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y th× ®−îc dù thi, nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc cÊp b»ng tèt
nghiÖp:
a) §¨ng ký t¹i mét c¬ së GD cã thÈm quyÒn ®µo t¹o ë cÊp häc vµ tr×nh ®é t−¬ng
øng;

173 http://www.ebook.edu.vn
b) Häc hÕt ch−¬ng tr×nh, thùc hiÖn ®ñ c¸c yªu cÇu vÒ kiÓm tra kÕt qu¶ häc tËp
trong ch−¬ng tr×nh vµ ®−îc c¬ së GD n¬i ®¨ng ký x¸c nhËn ®ñ ®iÒu kiÖn dù thi theo quy
®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T.
ThÈm quyÒn cÊp v¨n b»ng GD th−êng xuyªn ®−îc quy ®Þnh nh− thÈm quyÒn cÊp
v¨n b»ng GD quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu 31, 37 vµ 43 cña LuËt nµy.
2. Häc viªn häc hÕt ch−¬ng tr×nh GD quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÓm a, b vµ c kho¶n 1 §iÒu
45 cña LuËt nµy, nÕu cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T th× ®−îc
dù kiÓm tra, nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc cÊp chøng chØ GD th−êng xuyªn.
Gi¸m ®èc trung t©m GD th−êng xuyªn cÊp chøng chØ GD th−êng xuyªn.

Ch−¬ng III. nhμ tr−êng vμ c¬ së GD kh¸c

Môc 1. Tæ chøc, ho¹t ®éng cña nhμ tr−êng
§iÒu 48. Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n
1. Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n ®−îc tæ chøc theo c¸c lo¹i h×nh sau
®©y:
a) Tr−êng c«ng lËp do Nhµ n−íc thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt, b¶o
®¶m kinh phÝ cho c¸c nhiÖm vô chi th−êng xuyªn;
b) Tr−êng d©n lËp do céng ®ång d©n c− ë c¬ së thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së
vËt chÊt vµ b¶o ®¶m kinh phÝ ho¹t ®éng;
c) Tr−êng t− thôc do c¸c tæ chøc x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc kinh
tÕ hoÆc c¸ nh©n thµnh lËp, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ b¶o ®¶m kinh phÝ ho¹t ®éng
b»ng vèn ngoµi ng©n s¸ch nhµ n−íc.
2. Nhµ tr−êng trong hÖ thèng GD quèc d©n thuéc mäi lo¹i h×nh ®Òu ®−îc thµnh
lËp theo quy ho¹ch, kÕ ho¹ch cña Nhµ n−íc nh»m ph¸t triÓn sù nghiÖp GD. Nhµ n−íc t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó tr−êng c«ng lËp gi÷ vai trß nßng cèt trong hÖ thèng GD quèc d©n.
§iÒu kiÖn, thñ tôc vµ thÈm quyÒn thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp nhµ tr−êng
®−îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 50 vµ §iÒu 51 cña LuËt nµy.
§iÒu 49. Tr−êng cña c¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x∙
héi, lùc l−îng vò trang nh©n d©n
1. Tr−êng cña c¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi cã
nhiÖm vô ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé, c«ng chøc. Tr−êng cña lùc l−îng vò trang nh©n d©n
cã nhiÖm vô ®µo t¹o, båi d−ìng sÜ quan, h¹ sÜ quan, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp vµ c«ng
nh©n quèc phßng; båi d−ìng c¸n bé l·nh ®¹o, c¸n bé qu¶n lý nhµ n−íc vÒ nhiÖm vô vµ
kiÕn thøc quèc phßng, an ninh.
2. ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ vÒ tr−êng cña c¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ
chøc chÝnh trÞ - x· héi, lùc l−îng vò trang nh©n d©n.
§iÒu 50. Thµnh lËp nhµ tr−êng
1. §iÒu kiÖn thµnh lËp nhµ tr−êng bao gåm:
a) Cã ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý vµ nhµ gi¸o ®ñ vÒ sè l−îng vµ ®ång bé vÒ c¬ cÊu, ®¹t
tiªu chuÈn vÒ phÈm chÊt vµ tr×nh ®é ®µo t¹o, b¶o ®¶m thùc hiÖn môc tiªu, ch−¬ng tr×nh
GD;
b) Cã tr−êng së, thiÕt bÞ vµ tµi chÝnh b¶o ®¶m ®¸p øng yªu cÇu ho¹t ®éng cña nhµ
tr−êng.
2. Ng−êi cã thÈm quyÒn quy ®Þnh t¹i §iÒu 51 cña LuËt nµy, c¨n cø nhu cÇu ph¸t
triÓn GD, ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp ®èi víi tr−êng c«ng lËp hoÆc quyÕt ®Þnh cho phÐp thµnh
lËp ®èi víi tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc.
§iÒu 51. ThÈm quyÒn thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp, ®×nh chØ ho¹t ®éng,
174 http://www.ebook.edu.vn
s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ nhµ tr−êng
1. ThÈm quyÒn thµnh lËp tr−êng c«ng lËp vµ cho phÐp thµnh lËp tr−êng d©n lËp,
tr−êng t− thôc ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
a) Chñ tÞch Uû ban nh©n d©n cÊp huyÖn quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng mÇm non,
tr−êng mÉu gi¸o, tr−êng tiÓu häc, tr−êng trung häc c¬ së, tr−êng phæ th«ng d©n téc b¸n
tró;
b) Chñ tÞch Uû ban nh©n d©n cÊp tØnh quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng trung häc phæ
th«ng, tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng trung cÊp thuéc tØnh;
c) Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬ quan ngang bé quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng trung cÊp
trùc thuéc;
d) Bé tr−ëng Bé GD & §T quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng cao ®¼ng, tr−êng dù bÞ ®¹i
häc; Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng cao
®¼ng nghÒ;
®) Thñ t−íng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng ®¹i häc.
2. Ng−êi cã thÈm quyÒn thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp th× cã thÈm quyÒn ®×nh
chØ ho¹t ®éng, s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ nhµ tr−êng.
Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ vÒ thñ tôc thµnh lËp, ®×nh chØ ho¹t ®éng, s¸p
nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ tr−êng ®¹i häc.
Bé tr−ëng Bé GD & §T, Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ theo thÈm
quyÒn quy ®Þnh thñ tôc thµnh lËp, ®×nh chØ ho¹t ®éng, s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ tr−êng ë
c¸c cÊp häc kh¸c.
§iÒu 52. §iÒu lÖ nhµ tr−êng
1. Nhµ tr−êng ®−îc tæ chøc vµ ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña LuËt nµy vµ ®iÒu lÖ
nhµ tr−êng.
2. §iÒu lÖ nhµ tr−êng ph¶i cã nh÷ng néi dung chñ yÕu sau ®©y:
a) NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng;
b) Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng GD trong nhµ tr−êng;
c) NhiÖm vô vµ quyÒn cña nhµ gi¸o;
d) NhiÖm vô vµ quyÒn cña ng−êi häc;
®) Tæ chøc vµ qu¶n lý nhµ tr−êng;
e) Tµi chÝnh vµ tµi s¶n cña nhµ tr−êng;
g) Quan hÖ gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi.
3. Thñ t−íng ChÝnh phñ ban hµnh ®iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc; Bé tr−ëng Bé GD & §T,
Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ ban hµnh ®iÒu lÖ nhµ tr−êng ë c¸c cÊp
häc kh¸c theo thÈm quyÒn.
§iÒu 53. Héi ®ång tr−êng
1. Héi ®ång tr−êng ®èi víi tr−êng c«ng lËp, héi ®ång qu¶n trÞ ®èi víi tr−êng d©n
lËp, tr−êng t− thôc (sau ®©y gäi chung lµ héi ®ång tr−êng) lµ tæ chøc chÞu tr¸ch nhiÖm
quyÕt ®Þnh vÒ ph−¬ng h−íng ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, huy ®éng vµ gi¸m s¸t viÖc sö
dông c¸c nguån lùc dµnh cho nhµ tr−êng, g¾n nhµ tr−êng víi céng ®ång vµ x· héi, b¶o
®¶m thùc hiÖn môc tiªu GD.
2. Héi ®ång tr−êng cã c¸c nhiÖm vô sau ®©y:
a) QuyÕt nghÞ vÒ môc tiªu, chiÕn l−îc, c¸c dù ¸n vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cña nhµ
tr−êng;
b) QuyÕt nghÞ vÒ quy chÕ hoÆc söa ®æi, bæ sung quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña
nhµ tr−êng ®Ó tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt;
c) QuyÕt nghÞ vÒ chñ tr−¬ng sö dông tµi chÝnh, tµi s¶n cña nhµ tr−êng;

175 http://www.ebook.edu.vn
d) Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn c¸c nghÞ quyÕt cña héi ®ång tr−êng, viÖc thùc hiÖn quy
chÕ d©n chñ trong c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
3. Thñ tôc thµnh lËp, c¬ cÊu tæ chøc, quyÒn h¹n vµ nhiÖm vô cô thÓ cña héi ®ång
tr−êng ®−îc quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ nhµ tr−êng.
§iÒu 54. HiÖu tr−ëng
1. HiÖu tr−ëng lµ ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, do
c¬ quan nhµ n−íc cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm, c«ng nhËn.
2. HiÖu tr−ëng c¸c tr−êng thuéc hÖ thèng GD quèc d©n ph¶i ®−îc ®µo t¹o, båi
d−ìng vÒ nghiÖp vô qu¶n lý tr−êng häc.
3. Tiªu chuÈn, nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng; thñ tôc bæ nhiÖm, c«ng nhËn
HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc do Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh; ®èi víi c¸c tr−êng ë c¸c cÊp
häc kh¸c do Bé tr−ëng Bé GD & §T quy ®Þnh; ®èi víi c¬ së d¹y nghÒ do Thñ tr−ëng c¬
quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ quy ®Þnh.
§iÒu 55. Héi ®ång t− vÊn trong nhµ tr−êng
Héi ®ång t− vÊn trong nhµ tr−êng do HiÖu tr−ëng thµnh lËp ®Ó lÊy ý kiÕn cña c¸n
bé qu¶n lý, nhµ gi¸o, ®¹i diÖn c¸c tæ chøc trong nhµ tr−êng nh»m thùc hiÖn mét sè nhiÖm
vô thuéc tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng. Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c héi
®ång t− vÊn ®−îc quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ nhµ tr−êng.
§iÒu 56. Tæ chøc §¶ng trong nhµ tr−êng
Tæ chøc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam trong nhµ tr−êng l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ ho¹t
®éng trong khu«n khæ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt.
§iÒu 57. §oµn thÓ, tæ chøc x∙ héi trong nhµ tr−êng
§oµn thÓ, tæ chøc x· héi trong nhµ tr−êng ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt
vµ cã tr¸ch nhiÖm gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu GD theo quy ®Þnh cña LuËt nµy.

Môc 2. NhiÖm vô vμ quyÒn h¹n cña nhμ tr−êng
§iÒu 58. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña nhµ tr−êng
Nhµ tr−êng cã nh÷ng nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n sau ®©y:
1. Tæ chøc gi¶ng d¹y, häc tËp vµ c¸c ho¹t ®éng GD kh¸c theo môc tiªu, ch−¬ng
tr×nh GD; x¸c nhËn hoÆc cÊp v¨n b»ng, chøng chØ theo thÈm quyÒn;
2. TuyÓn dông, qu¶n lý nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn; tham gia vµo qu¸ tr×nh ®iÒu
®éng cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc cã thÈm quyÒn ®èi víi nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn;
3. TuyÓn sinh vµ qu¶n lý ng−êi häc;
4. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
5. X©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt theo yªu cÇu chuÈn hãa, hiÖn ®¹i hãa;
6. Phèi hîp víi gia ®×nh ng−êi häc, tæ chøc, c¸ nh©n trong ho¹t ®éng GD;
7. Tæ chøc cho nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn vµ ng−êi häc tham gia c¸c ho¹t ®éng
x· héi;
8. Tù ®¸nh gi¸ chÊt l−îng GD vµ chÞu sù kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD cña c¬ quan cã
thÈm quyÒn kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD;
9. C¸c nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 59. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng trung cÊp, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng
®¹i häc trong nghiªn cøu khoa häc, phôc vô x∙ héi
1. Tr−êng trung cÊp, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô vµ
quyÒn h¹n quy ®Þnh t¹i §iÒu 58 cña LuËt nµy, ®ång thêi cã c¸c nhiÖm vô sau ®©y:
a) Nghiªn cøu khoa häc; øng dông, ph¸t triÓn vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ; tham gia
gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò vÒ kinh tÕ - x· héi cña ®Þa ph−¬ng vµ ®Êt n−íc;

176 http://www.ebook.edu.vn
b) Thùc hiÖn dÞch vô khoa häc, s¶n xuÊt kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Khi thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy, tr−êng trung cÊp,
tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc cã nh÷ng quyÒn h¹n sau ®©y:
a) §−îc Nhµ n−íc giao hoÆc cho thuª ®Êt, giao hoÆc cho thuª c¬ së vËt chÊt; ®−îc
miÔn, gi¶m thuÕ, vay tÝn dông theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
b) Liªn kÕt víi c¸c tæ chøc kinh tÕ, GD, v¨n hãa, thÓ dôc, thÓ thao, y tÕ, nghiªn cøu
khoa häc nh»m n©ng cao chÊt l−îng GD, g¾n ®µo t¹o víi sö dông, phôc vô sù nghiÖp ph¸t
triÓn kinh tÕ - x· héi, bæ sung nguån tµi chÝnh cho nhµ tr−êng;
c) Sö dông nguån thu tõ ho¹t ®éng kinh tÕ ®Ó ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt cña
nhµ tr−êng, më réng s¶n xuÊt, kinh doanh vµ chi cho c¸c ho¹t ®éng GD theo quy ®Þnh cña
ph¸p luËt.
§iÒu 60. QuyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña tr−êng trung cÊp, tr−êng cao
®¼ng, tr−êng ®¹i häc
Tr−êng trung cÊp, tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc ®−îc quyÒn tù chñ vµ tù chÞu
tr¸ch nhiÖm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ theo ®iÒu lÖ nhµ tr−êng trong c¸c ho¹t ®éng
sau ®©y:
1. X©y dùng ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, kÕ ho¹ch gi¶ng d¹y, häc tËp ®èi víi c¸c
ngµnh nghÒ ®−îc phÐp ®µo t¹o;
2. X©y dùng chØ tiªu tuyÓn sinh, tæ chøc tuyÓn sinh, tæ chøc qu¸ tr×nh ®µo t¹o, c«ng
nhËn tèt nghiÖp vµ cÊp v¨n b»ng;
3. Tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng; tuyÓn dông, qu¶n lý, sö dông, ®·i ngé nhµ gi¸o, c¸n
bé, nh©n viªn;
4. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc;
5. Hîp t¸c víi c¸c tæ chøc kinh tÕ, GD, v¨n hãa, thÓ dôc, thÓ thao, y tÕ, nghiªn cøu
khoa häc trong n−íc vµ n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.

Môc 3. C¸c lo¹i tr−êng chuyªn biÖt
§iÒu 61. Tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng phæ th«ng d©n téc b¸n tró,
tr−êng dù bÞ ®¹i häc
1. Nhµ n−íc thµnh lËp tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng phæ th«ng d©n téc
b¸n tró, tr−êng dù bÞ ®¹i häc cho con em d©n téc thiÓu sè, con em gia ®×nh c¸c d©n téc
®Þnh c− l©u dµi t¹i vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n nh»m gãp phÇn
t¹o nguån ®µo t¹o c¸n bé cho c¸c vïng nµy.
2. Tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng phæ th«ng d©n téc b¸n tró, tr−êng dù bÞ
®¹i häc ®−îc −u tiªn bè trÝ gi¸o viªn, c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ ng©n s¸ch.
§iÒu 62. Tr−êng chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu
1. Tr−êng chuyªn ®−îc thµnh lËp ë cÊp trung häc phæ th«ng dµnh cho nh÷ng häc
sinh ®¹t kÕt qu¶ xuÊt s¾c trong häc tËp nh»m ph¸t triÓn n¨ng khiÕu cña c¸c em vÒ mét sè
m«n häc trªn c¬ së b¶o ®¶m GD phæ th«ng toµn diÖn.
Tr−êng n¨ng khiÕu nghÖ thuËt, thÓ dôc, thÓ thao ®−îc thµnh lËp nh»m ph¸t triÓn
tµi n¨ng cña häc sinh trong c¸c lÜnh vùc nµy.
2. Nhµ n−íc −u tiªn bè trÝ gi¸o viªn, c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ ng©n s¸ch cho c¸c
tr−êng chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu do Nhµ n−íc thµnh lËp; cã chÝnh s¸ch −u ®·i ®èi víi
c¸c tr−êng n¨ng khiÕu do tæ chøc, c¸ nh©n thµnh lËp.
3. Bé tr−ëng Bé GD & §T phèi hîp víi Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬ quan ngang bé
cã liªn quan quyÕt ®Þnh ban hµnh ch−¬ng tr×nh GD, quy chÕ tæ chøc cho tr−êng chuyªn,
tr−êng n¨ng khiÕu.
§iÒu 63. Tr−êng, líp dµnh cho ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt

177 http://www.ebook.edu.vn
1. Nhµ n−íc thµnh lËp vµ khuyÕn khÝch tæ chøc, c¸ nh©n thµnh lËp tr−êng, líp dµnh
cho ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt nh»m gióp c¸c ®èi t−îng nµy phôc håi chøc n¨ng, häc v¨n
hãa, häc nghÒ, hßa nhËp víi céng ®ång.
2. Nhµ n−íc −u tiªn bè trÝ gi¸o viªn, c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ vµ ng©n s¸ch cho c¸c
tr−êng, líp dµnh cho ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt do NN thµnh lËp; cã chÝnh s¸ch −u ®·i ®èi
víi c¸c tr−êng, líp dµnh cho ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt do tæ chøc, c¸ nh©n thµnh lËp.
§iÒu 64. Tr−êng gi¸o d−ìng
1. Tr−êng gi¸o d−ìng cã nhiÖm vô GD ng−êi ch−a thµnh niªn vi ph¹m ph¸p luËt ®Ó
c¸c ®èi t−îng nµy rÌn luyÖn, ph¸t triÓn lµnh m¹nh, trë thµnh ng−êi l−¬ng thiÖn, cã kh¶
n¨ng t¸i hßa nhËp vµo ®êi sèng x· héi.
2. Bé tr−ëng Bé C«ng an cã tr¸ch nhiÖm phèi hîp víi Bé tr−ëng Bé GD & §T, Bé
tr−ëng Bé Lao ®éng - Th−¬ng binh vµ X· héi quy ®Þnh ch−¬ng tr×nh GD cho tr−êng gi¸o
d−ìng.
Môc 4. ChÝnh s¸ch ®èi víi tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc
§iÒu 65. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc
1. Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc cã nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n nh− tr−êng c«ng lËp
trong viÖc thùc hiÖn môc tiªu, néi dung, ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p GD vµ c¸c quy ®Þnh
liªn quan ®Õn tuyÓn sinh, gi¶ng d¹y, häc tËp, thi cö, kiÓm tra, c«ng nhËn tèt nghiÖp, cÊp
v¨n b»ng, chøng chØ.
2. Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ quy ho¹ch, kÕ
ho¹ch ph¸t triÓn nhµ tr−êng, tæ chøc c¸c ho¹t ®éng GD, x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®éi ngò
nhµ gi¸o, huy ®éng, sö dông vµ qu¶n lý c¸c nguån lùc ®Ó thùc hiÖn môc tiªu GD.
3. V¨n b»ng, chøng chØ do tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc, tr−êng c«ng lËp cÊp cã
gi¸ trÞ ph¸p lý nh− nhau.
4. Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc chÞu sù qu¶n lý cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
§iÒu 66. ChÕ ®é tµi chÝnh
1. Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tù chñ vÒ tµi chÝnh, tù
c©n ®èi thu chi, thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ chÕ ®é kÕ to¸n, kiÓm to¸n.
2. Thu nhËp cña tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc ®−îc dïng ®Ó chi cho c¸c ho¹t ®éng
cÇn thiÕt cña nhµ tr−êng, thùc hiÖn nghÜa vô ®èi víi ng©n s¸ch nhµ n−íc, thiÕt lËp quü ®Çu
t− ph¸t triÓn vµ c¸c quü kh¸c cña nhµ tr−êng. Thu nhËp cßn l¹i ®−îc ph©n chia cho c¸c
thµnh viªn gãp vèn theo tû lÖ vèn gãp.
3. Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc thùc hiÖn chÕ ®é c«ng khai tµi chÝnh vµ cã tr¸ch
nhiÖm b¸o c¸o ho¹t ®éng tµi chÝnh h»ng n¨m cho c¬ quan qu¶n lý GD vµ c¬ quan tµi
chÝnh cã thÈm quyÒn ë ®Þa ph−¬ng.
§iÒu 67. QuyÒn së h÷u tµi s¶n, rót vèn vµ chuyÓn nh−îng vèn
Tµi s¶n, tµi chÝnh cña tr−êng d©n lËp thuéc së h÷u tËp thÓ cña céng ®ång d©n c− ë
c¬ së; tµi s¶n, tµi chÝnh cña tr−êng t− thôc thuéc së h÷u cña c¸c thµnh viªn gãp vèn. Tµi
s¶n, tµi chÝnh cña tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc ®−îc Nhµ n−íc b¶o hé theo quy ®Þnh cña
ph¸p luËt.
ViÖc rót vèn vµ chuyÓn nh−îng vèn ®èi víi tr−êng t− thôc ®−îc thùc hiÖn theo quy
®Þnh cña ChÝnh phñ, b¶o ®¶m sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña nhµ tr−êng.
§iÒu 68. ChÝnh s¸ch −u ®∙i
Tr−êng d©n lËp, tr−êng t− thôc ®−îc Nhµ n−íc giao hoÆc cho thuª ®Êt, giao hoÆc
cho thuª c¬ së vËt chÊt, hç trî ng©n s¸ch khi thùc hiÖn nhiÖm vô do Nhµ n−íc giao theo
®¬n ®Æt hµng, ®−îc h−ëng c¸c chÝnh s¸ch −u ®·i vÒ thuÕ vµ tÝn dông. Tr−êng d©n lËp,
tr−êng t− thôc ®−îc Nhµ n−íc b¶o ®¶m kinh phÝ ®Ó thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®èi víi ng−êi

178 http://www.ebook.edu.vn
häc quy ®Þnh t¹i §iÒu 89 cña LuËt nµy.
ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ chÝnh s¸ch −u ®·i ®èi víi tr−êng d©n lËp, tr−êng
t− thôc.
Môc 5. Tæ chøc vμ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së GD kh¸c
§iÒu 69. C¸c c¬ së GD kh¸c
1. C¬ së GD kh¸c thuéc hÖ thèng GD quèc d©n bao gåm:
a) Nhãm trÎ, nhµ trÎ; c¸c líp ®éc lËp gåm líp mÉu gi¸o, líp xãa mï ch÷, líp ngo¹i
ng÷, líp tin häc, líp dµnh cho trÎ em v× hoµn c¶nh khã kh¨n kh«ng ®−îc ®i häc ë nhµ
tr−êng, líp dµnh cho trÎ tµn tËt, khuyÕt tËt, líp d¹y nghÒ vµ líp trung cÊp chuyªn nghiÖp
®−îc tæ chøc t¹i c¸c c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô;
b) Trung t©m kü thuËt tæng hîp - h−íng nghiÖp; trung t©m d¹y nghÒ; trung t©m GD
th−êng xuyªn; trung t©m häc tËp céng ®ång;
c) ViÖn nghiªn cøu khoa häc ®−îc giao nhiÖm vô ®µo t¹o tr×nh ®é tiÕn sÜ, phèi hîp
víi tr−êng ®¹i häc ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ.
2. ViÖn nghiªn cøu khoa häc, khi ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ giao nhiÖm vô phèi
hîp víi tr−êng ®¹i häc ®µo t¹o tr×nh ®é th¹c sÜ cã tr¸ch nhiÖm ký hîp ®ång víi tr−êng ®¹i
häc ®Ó tæ chøc ®µo t¹o.
3. Bé tr−ëng Bé GD & §T ban hµnh quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së
GD kh¸c quy ®Þnh t¹i ®iÓm b kho¶n 1 §iÒu nµy; quy ®Þnh nguyªn t¾c tæ chøc vµ ho¹t
®éng cña c¸c c¬ së GD kh¸c quy ®Þnh t¹i ®iÓm a kho¶n 1 §iÒu nµy; quy ®Þnh nguyªn t¾c
phèi hîp ®µo t¹o cña c¬ së GD kh¸c quy ®Þnh t¹i ®iÓm c kho¶n 1 §iÒu nµy.

Ch−¬ng IV. Nhμ gi¸o
Môc 1. nhiÖm vô vμ quyÒn cña nhμ gi¸o
§iÒu 70. Nhµ gi¸o
1. Nhµ gi¸o lµ ng−êi lµm nhiÖm vô gi¶ng d¹y, GD trong nhµ tr−êng, c¬ së GD
kh¸c.
2. Nhµ gi¸o ph¶i cã nh÷ng tiªu chuÈn sau ®©y:
a) PhÈm chÊt, ®¹o ®øc, t− t−ëng tèt;
b) §¹t tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô;
c) §ñ søc kháe theo yªu cÇu nghÒ nghiÖp;
d) Lý lÞch b¶n th©n râ rµng.
3. Nhµ gi¸o gi¶ng d¹y ë c¬ së GD mÇm non, GD phæ th«ng, GD nghÒ nghiÖp gäi
lµ gi¸o viªn; ë c¬ së GD ®¹i häc gäi lµ gi¶ng viªn.
§iÒu 71. Gi¸o s−, phã gi¸o s−
Gi¸o s−, phã gi¸o s− lµ chøc danh cña nhµ gi¸o ®ang gi¶ng d¹y ë c¬ së GD ®¹i
häc.
Thñ t−íng ChÝnh phñ quy ®Þnh tiªu chuÈn, thñ tôc bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm chøc
danh gi¸o s−, phã gi¸o s−.
§iÒu 72. NhiÖm vô cña nhµ gi¸o
Nhµ gi¸o cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
1. GD, gi¶ng d¹y theo môc tiªu, nguyªn lý GD, thùc hiÖn ®Çy ®ñ vµ cã chÊt l−îng
ch−¬ng tr×nh GD;
2. G−¬ng mÉu thùc hiÖn nghÜa vô c«ng d©n, c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ ®iÒu lÖ
nhµ tr−êng;
3. Gi÷ g×n phÈm chÊt, uy tÝn, danh dù cña nhµ gi¸o; t«n träng nh©n c¸ch cña ng−êi
häc, ®èi xö c«ng b»ng víi ng−êi häc, b¶o vÖ c¸c quyÒn, lîi Ých chÝnh ®¸ng cña ng−êi häc;

179 http://www.ebook.edu.vn
4. Kh«ng ngõng häc tËp, rÌn luyÖn ®Ó n©ng cao phÈm chÊt ®¹o ®øc, tr×nh ®é chÝnh
trÞ, chuyªn m«n, nghiÖp vô, ®æi míi ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, nªu g−¬ng tèt cho ng−êi
häc;
5. C¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 73. QuyÒn cña nhµ gi¸o
Nhµ gi¸o cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
1. §−îc gi¶ng d¹y theo chuyªn ngµnh ®µo t¹o;
2. §−îc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô;
3. §−îc hîp ®ång thØnh gi¶ng vµ nghiªn cøu khoa häc t¹i c¸c tr−êng, c¬ së GD
kh¸c vµ c¬ së nghiªn cøu khoa häc víi ®iÒu kiÖn b¶o ®¶m thùc hiÖn ®Çy ®ñ nhiÖm vô n¬i
m×nh c«ng t¸c;
4. §−îc b¶o vÖ nh©n phÈm, danh dù;
5. §−îc nghØ hÌ, nghØ TÕt ©m lÞch, nghØ häc kú theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD &
§T vµ c¸c ngµy nghØ kh¸c theo quy ®Þnh cña Bé luËt lao ®éng.
§iÒu 74. ThØnh gi¶ng
1. C¬ së GD ®−îc mêi ng−êi cã ®ñ tiªu chuÈn quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 70 cña
LuËt nµy ®Õn gi¶ng d¹y theo chÕ ®é thØnh gi¶ng.
2. Ng−êi ®−îc mêi thØnh gi¶ng ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i §iÒu 72
cña LuËt nµy.
3. Ng−êi ®−îc mêi thØnh gi¶ng lµ c¸n bé, c«ng chøc ph¶i b¶o ®¶m hoµn thµnh
nhiÖm vô ë n¬i m×nh c«ng t¸c.
§iÒu 75. C¸c hµnh vi nhµ gi¸o kh«ng ®−îc lµm
Nhµ gi¸o kh«ng ®−îc cã c¸c hµnh vi sau ®©y:
1. Xóc ph¹m danh dù, nh©n phÈm, x©m ph¹m th©n thÓ cña ng−êi häc;
2. Gian lËn trong tuyÓn sinh, thi cö, cè ý ®¸nh gi¸ sai kÕt qu¶ häc tËp, rÌn luyÖn
cña ng−êi häc;
3. Xuyªn t¹c néi dung GD;
4. Ðp buéc häc sinh häc thªm ®Ó thu tiÒn.
§iÒu 76. Ngµy Nhµ gi¸o ViÖt Nam
Ngµy 20 th¸ng 11 h»ng n¨m lµ ngµy Nhµ gi¸o ViÖt Nam.

Môc 2. §μo t¹o vμ båi d−ìng nhμ gi¸o
§iÒu 77. Tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o cña nhµ gi¸o
1. Tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o cña nhµ gi¸o ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
a) Cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp s− ph¹m ®èi víi gi¸o viªn mÇm non, gi¸o viªn tiÓu
häc;
b) Cã b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng vµ cã
chøng chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m ®èi víi gi¸o viªn trung häc c¬ së;
c) Cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc vµ cã chøng
chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m ®èi víi gi¸o viªn trung häc phæ th«ng;
d) Cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp nghÒ, cao ®¼ng nghÒ hoÆc lµ nghÖ nh©n, c«ng
nh©n kü thuËt cã tay nghÒ cao ®èi víi gi¸o viªn h−íng dÉn thùc hµnh ë c¬ së d¹y nghÒ;
®) Cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc vµ cã chøng
chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m ®èi víi gi¸o viªn gi¶ng d¹y trung cÊp;
e) Cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc trë lªn vµ cã chøng chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m
®èi víi nhµ gi¸o gi¶ng d¹y cao ®¼ng, ®¹i häc; cã b»ng th¹c sÜ trë lªn ®èi víi nhµ gi¸o
gi¶ng d¹y chuyªn ®Ò, h−íng dÉn luËn v¨n th¹c sÜ; cã b»ng tiÕn sÜ ®èi víi nhµ gi¸o gi¶ng

180 http://www.ebook.edu.vn
d¹y chuyªn ®Ò, h−íng dÉn luËn ¸n tiÕn sÜ.
2. Bé tr−ëng Bé GD & §T, Thñ tr−ëng c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ theo
thÈm quyÒn quy ®Þnh vÒ viÖc båi d−ìng, sö dông nhµ gi¸o ch−a ®¹t tr×nh ®é chuÈn.
§iÒu 78. Tr−êng s− ph¹m
1. Tr−êng s− ph¹m do Nhµ n−íc thµnh lËp ®Ó ®µo t¹o, båi d−ìng nhµ gi¸o, c¸n bé
qu¶n lý GD.
2. Tr−êng s− ph¹m ®−îc −u tiªn trong viÖc tuyÓn dông nhµ gi¸o, bè trÝ c¸n bé qu¶n
lý, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt, ký tóc x¸ vµ b¶o ®¶m kinh phÝ ®µo t¹o.
3. Tr−êng s− ph¹m cã tr−êng thùc hµnh hoÆc c¬ së thùc hµnh.
§iÒu 79. Nhµ gi¸o cña tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc
Nhµ gi¸o cña tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc ®−îc tuyÓn dông theo ph−¬ng thøc
−u tiªn ®èi víi sinh viªn tèt nghiÖp lo¹i kh¸, lo¹i giái, cã phÈm chÊt tèt vµ ng−êi cã tr×nh
®é ®¹i häc, tr×nh ®é th¹c sÜ, tr×nh ®é tiÕn sÜ, cã kinh nghiÖm ho¹t ®éng thùc tiÔn, cã
nguyÖn väng trë thµnh nhµ gi¸o. Tr−íc khi ®−îc giao nhiÖm vô gi¶ng d¹y, gi¶ng viªn cao
®¼ng, ®¹i häc ph¶i ®−îc båi d−ìng vÒ nghiÖp vô s− ph¹m.
Bé tr−ëng Bé GD & §T ban hµnh ch−¬ng tr×nh båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m.

Môc 3. ChÝnh s¸ch ®èi víi nhμ gi¸o
§iÒu 80. Båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô
Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch båi d−ìng nhµ gi¸o vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô ®Ó n©ng
cao tr×nh ®é vµ chuÈn hãa nhµ gi¸o.
Nhµ gi¸o ®−îc cö ®i häc n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô
®−îc h−ëng l−¬ng vµ phô cÊp theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
§iÒu 81. TiÒn l−¬ng
Nhµ gi¸o ®−îc h−ëng tiÒn l−¬ng, phô cÊp −u ®·i theo nghÒ vµ c¸c phô cÊp kh¸c
theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
§iÒu 82. ChÝnh s¸ch ®èi víi nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD c«ng t¸c ë tr−êng
chuyªn biÖt, ë vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x∙ héi ®Æc biÖt khã kh¨n
1. Nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD c«ng t¸c t¹i tr−êng chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu,
tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng phæ th«ng d©n téc b¸n tró, tr−êng dù bÞ ®¹i häc,
tr−êng dµnh cho ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt, tr−êng gi¸o d−ìng hoÆc c¸c tr−êng chuyªn biÖt
kh¸c ®−îc h−ëng chÕ ®é phô cÊp vµ c¸c chÝnh s¸ch −u ®·i theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
2. Nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD c«ng t¸c ë vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc
biÖt khã kh¨n ®−îc Uû ban nh©n d©n c¸c cÊp t¹o ®iÒu kiÖn vÒ chç ë, ®−îc h−ëng chÕ ®é
phô cÊp vµ c¸c chÝnh s¸ch −u ®·i theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
3. Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch lu©n chuyÓn nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD c«ng t¸c ë
vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n; khuyÕn khÝch vµ −u ®·i nhµ gi¸o,
c¸n bé qu¶n lý GD ë vïng thuËn lîi ®Õn c«ng t¸c t¹i vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi
®Æc biÖt khã kh¨n; t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD ë vïng nµy an t©m c«ng
t¸c; tæ chøc cho nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD c«ng t¸c ë vïng d©n téc thiÓu sè ®−îc häc
tiÕng d©n téc thiÓu sè ®Ó n©ng cao chÊt l−îng d¹y vµ häc.

Ch−¬ng V. ng−êi häc
Môc 1. NhiÖm vô vμ quyÒn cña ng−êi häc
§iÒu 83. Ng−êi häc
1. Ng−êi häc lµ ng−êi ®ang häc tËp t¹i c¬ së GD cña hÖ thèng GD quèc d©n. Ng−êi
häc bao gåm:
a) TrÎ em cña c¬ së GD mÇm non;
181 http://www.ebook.edu.vn
b) Häc sinh cña c¬ së GD phæ th«ng, líp d¹y nghÒ, trung t©m d¹y nghÒ, tr−êng
trung cÊp, tr−êng dù bÞ ®¹i häc;
c) Sinh viªn cña tr−êng cao ®¼ng, tr−êng ®¹i häc;
d) Häc viªn cña c¬ së ®µo t¹o th¹c sÜ;
®) Nghiªn cøu sinh cña c¬ së ®µo t¹o tiÕn sÜ;
e) Häc viªn theo häc ch−¬ng tr×nh GD th−êng xuyªn.
2. Nh÷ng quy ®Þnh trong c¸c ®iÒu 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91 vµ 92 cña LuËt nµy chØ ¸p
dông cho ng−êi häc quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÓm b, c, d, ® vµ e kho¶n 1 §iÒu nµy.
§iÒu 84. QuyÒn cña trÎ em vµ chÝnh s¸ch ®èi víi trÎ em t¹i c¬ së GD mÇm non
1. TrÎ em t¹i c¬ së GD mÇm non cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
a) §−îc ch¨m sãc, nu«i d−ìng, GD theo môc tiªu, kÕ ho¹ch GD mÇm non cña Bé
GD & §T;
b) §−îc ch¨m sãc søc khoÎ ban ®Çu; ®−îc kh¸m bÖnh, ch÷a bÖnh kh«ng ph¶i tr¶
tiÒn t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp;
c) §−îc gi¶m phÝ ®èi víi c¸c dÞch vô vui ch¬i, gi¶i trÝ c«ng céng.
2. ChÝnh phñ quy ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch ®èi víi trÎ em t¹i c¬ së GD mÇm non.
§iÒu 85. NhiÖm vô cña ng−êi häc
Ng−êi häc cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
1. Thùc hiÖn nhiÖm vô häc tËp, rÌn luyÖn theo ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch GD cña nhµ
tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
2. T«n träng nhµ gi¸o, c¸n bé vµ nh©n viªn cña nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c; ®oµn
kÕt, gióp ®ì lÉn nhau trong häc tËp, rÌn luyÖn; thùc hiÖn néi quy, ®iÒu lÖ nhµ tr−êng; chÊp
hµnh ph¸p luËt cña Nhµ n−íc;
3. Tham gia lao ®éng vµ ho¹t ®éng x· héi, ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr−êng phï hîp
víi løa tuæi, søc khoÎ vµ n¨ng lùc;
4. Gi÷ g×n, b¶o vÖ tµi s¶n cña nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
5. Gãp phÇn x©y dùng, b¶o vÖ vµ ph¸t huy truyÒn thèng cña nhµ tr−êng, c¬ së GD
kh¸c.
§iÒu 86. QuyÒn cña ng−êi häc
Ng−êi häc cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
1. §−îc nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c t«n träng vµ ®èi xö b×nh ®¼ng, ®−îc cung cÊp
®Çy ®ñ th«ng tin vÒ viÖc häc tËp, rÌn luyÖn cña m×nh;
2. §−îc häc tr−íc tuæi, häc v−ît líp, häc rót ng¾n thêi gian thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh,
häc ë tuæi cao h¬n tuæi quy ®Þnh, häc kÐo dµi thêi gian, häc l−u ban;
3. §−îc cÊp v¨n b»ng, chøng chØ sau khi tèt nghiÖp cÊp häc, tr×nh ®é ®µo t¹o theo
quy ®Þnh;
4. §−îc tham gia ho¹t ®éng cña c¸c ®oµn thÓ, tæ chøc x· héi trong nhµ tr−êng, c¬
së GD kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
5. §−îc sö dông trang thiÕt bÞ, ph−¬ng tiÖn phôc vô c¸c ho¹t ®éng häc tËp, v¨n
hãa, thÓ dôc, thÓ thao cña nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
6. §−îc trùc tiÕp hoÆc th«ng qua ®¹i diÖn hîp ph¸p cña m×nh kiÕn nghÞ víi nhµ
tr−êng, c¬ së GD kh¸c c¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn x©y dùng nhµ tr−êng, b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých
chÝnh ®¸ng cña ng−êi häc;
7. §−îc h−ëng chÝnh s¸ch −u tiªn cña Nhµ n−íc trong tuyÓn dông vµo c¸c c¬ quan
nhµ n−íc nÕu tèt nghiÖp lo¹i giái vµ cã ®¹o ®øc tèt.
§iÒu 87. NghÜa vô lµm viÖc cã thêi h¹n theo sù ®iÒu ®éng cña Nhµ n−íc
1. Ng−êi häc c¸c ch−¬ng tr×nh GD ®¹i häc nÕu ®−îc h−ëng häc bæng, chi phÝ ®µo

182 http://www.ebook.edu.vn
t¹o do Nhµ n−íc cÊp hoÆc do n−íc ngoµi tµi trî theo hiÖp ®Þnh ký kÕt víi Nhµ n−íc th×
sau khi tèt nghiÖp ph¶i chÊp hµnh sù ®iÒu ®éng lµm viÖc cã thêi h¹n cña Nhµ n−íc;
tr−êng hîp kh«ng chÊp hµnh th× ph¶i båi hoµn häc bæng, chi phÝ ®µo t¹o.
2. ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ thêi gian lµm viÖc theo sù ®iÒu ®éng cña c¬ quan nhµ
n−íc cã thÈm quyÒn, thêi gian chê ph©n c«ng c«ng t¸c vµ møc båi hoµn häc bæng, chi phÝ
®µo t¹o quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy.
§iÒu 88. C¸c hµnh vi ng−êi häc kh«ng ®−îc lµm
Ng−êi häc kh«ng ®−îc cã c¸c hµnh vi sau ®©y:
1. Xóc ph¹m nh©n phÈm, danh dù, x©m ph¹m th©n thÓ nhµ gi¸o, c¸n bé, nh©n viªn
cña c¬ së GD vµ ng−êi häc kh¸c;
2. Gian lËn trong häc tËp, kiÓm tra, thi cö, tuyÓn sinh;
3. Hót thuèc, uèng r−îu, bia trong giê häc; g©y rèi an ninh, trËt tù trong c¬ së GD
vµ n¬i c«ng céng.
Môc 2. ChÝnh s¸ch ®èi víi ng−êi häc
§iÒu 89. Häc bæng vµ trî cÊp x∙ héi
1. Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch cÊp häc bæng khuyÕn khÝch häc tËp cho häc sinh ®¹t kÕt
qu¶ häc tËp xuÊt s¾c ë tr−êng chuyªn, tr−êng n¨ng khiÕu quy ®Þnh t¹i §iÒu 62 cña LuËt
nµy vµ ng−êi häc cã kÕt qu¶ häc tËp, rÌn luyÖn tõ lo¹i kh¸ trë lªn ë c¸c c¬ së GD nghÒ
nghiÖp, GD ®¹i häc; cÊp häc bæng chÝnh s¸ch cho sinh viªn hÖ cö tuyÓn, häc sinh tr−êng
dù bÞ ®¹i häc, tr−êng phæ th«ng d©n téc néi tró, tr−êng d¹y nghÒ dµnh cho th−¬ng binh,
ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt.
2. Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch trî cÊp vµ miÔn, gi¶m häc phÝ cho ng−êi häc lµ ®èi
t−îng ®−îc h−ëng chÝnh s¸ch x· héi, ng−êi d©n téc thiÓu sè ë vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ -
x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n, ng−êi må c«i kh«ng n¬i n−¬ng tùa, ng−êi tµn tËt, khuyÕt tËt cã
khã kh¨n vÒ kinh tÕ, ng−êi cã hoµn c¶nh kinh tÕ ®Æc biÖt khã kh¨n v−ît khã häc tËp.
3. Häc sinh, sinh viªn s− ph¹m, ng−êi theo häc c¸c khãa ®µo t¹o nghiÖp vô s−
ph¹m kh«ng ph¶i ®ãng häc phÝ, ®−îc −u tiªn trong viÖc xÐt cÊp häc bæng, trî cÊp x· héi
quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 vµ kho¶n 2 §iÒu nµy.
4. Nhµ n−íc khuyÕn khÝch tæ chøc, c¸ nh©n cÊp häc bæng hoÆc trî cÊp cho ng−êi
häc theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 90. ChÕ ®é cö tuyÓn
1. Nhµ n−íc thùc hiÖn tuyÓn sinh vµo ®¹i häc, cao ®¼ng, trung cÊp theo chÕ ®é cö
tuyÓn ®èi víi häc sinh c¸c d©n téc ë vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n
®Ó ®µo t¹o c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc cho vïng nµy.
Nhµ n−íc dµnh riªng chØ tiªu cö tuyÓn ®èi víi nh÷ng d©n téc thiÓu sè ch−a cã hoÆc
cã rÊt Ýt c¸n bé cã tr×nh ®é ®¹i häc, cao ®¼ng, trung cÊp; cã chÝnh s¸ch t¹o nguån tuyÓn
sinh trªn c¬ së t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó häc sinh c¸c d©n téc nµy vµo häc tr−êng phæ
th«ng d©n téc néi tró vµ t¨ng thêi gian häc dù bÞ ®¹i häc.
2. ñy ban nh©n d©n cÊp tØnh, c¨n cø vµo nhu cÇu cña ®Þa ph−¬ng, cã tr¸ch nhiÖm ®Ò
xuÊt chØ tiªu cö tuyÓn, ph©n bæ chØ tiªu cö tuyÓn theo ngµnh nghÒ phï hîp, cö ng−êi ®i häc
cö tuyÓn theo ®óng chØ tiªu ®−îc duyÖt vµ tiªu chuÈn quy ®Þnh, ph©n c«ng c«ng t¸c cho
ng−êi ®−îc cö ®i häc sau khi tèt nghiÖp.
3. Ng−êi ®−îc cö ®i häc theo chÕ ®é cö tuyÓn ph¶i chÊp hµnh sù ph©n c«ng c«ng
t¸c sau khi tèt nghiÖp.
ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ tiªu chuÈn vµ ®èi t−îng ®−îc h−ëng chÕ ®é cö tuyÓn,
viÖc tæ chøc thùc hiÖn chÕ ®é cö tuyÓn, viÖc båi hoµn häc bæng, chi phÝ ®µo t¹o ®èi víi
ng−êi ®−îc cö ®i häc theo chÕ ®é cö tuyÓn sau khi tèt nghiÖp kh«ng chÊp hµnh sù ph©n
c«ng c«ng t¸c.

183 http://www.ebook.edu.vn
§iÒu 91. TÝn dông GD
Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch tÝn dông −u ®·i vÒ l·i suÊt, ®iÒu kiÖn vµ thêi h¹n vay tiÒn
®Ó ng−êi häc thuéc gia ®×nh cã thu nhËp thÊp cã ®iÒu kiÖn häc tËp.
§iÒu 92. MiÔn, gi¶m phÝ dÞch vô c«ng céng cho häc sinh, sinh viªn
Häc sinh, sinh viªn ®−îc h−ëng chÕ ®é miÔn, gi¶m phÝ khi sö dông c¸c dÞch vô
c«ng céng vÒ giao th«ng, gi¶i trÝ, khi tham quan viÖn b¶o tµng, di tÝch lÞch sö, c«ng tr×nh
v¨n hãa theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.

Ch−¬ng VI. Nhμ tr−êng, Gia ®×nh vμ x· héi
§iÒu 93. Tr¸ch nhiÖm cña nhµ tr−êng
Nhµ tr−êng cã tr¸ch nhiÖm chñ ®éng phèi hîp víi gia ®×nh vµ x· héi ®Ó thùc hiÖn
môc tiªu, nguyªn lý GD. C¸c quy ®Þnh cã liªn quan ®Õn nhµ tr−êng trong Ch−¬ng nµy
®−îc ¸p dông cho c¸c c¬ së GD kh¸c.
§iÒu 94. Tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh
1. Cha mÑ hoÆc ng−êi gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm nu«i d−ìng, GD vµ ch¨m sãc, t¹o
®iÒu kiÖn cho con em hoÆc ng−êi ®−îc gi¸m hé ®−îc häc tËp, rÌn luyÖn, tham gia c¸c
ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
2. Mäi ng−êi trong gia ®×nh cã tr¸ch nhiÖm x©y dùng gia ®×nh v¨n hãa, t¹o m«i
tr−êng thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓn toµn diÖn vÒ ®¹o ®øc, trÝ tuÖ, thÓ chÊt, thÈm mü cña
con em; ng−êi lín tuæi cã tr¸ch nhiÖm GD, lµm g−¬ng cho con em, cïng nhµ tr−êng n©ng
cao chÊt l−îng, hiÖu qu¶ GD.
§iÒu 95. QuyÒn cña cha mÑ hoÆc ng−êi gi¸m hé cña häc sinh
Cha mÑ hoÆc ng−êi gi¸m hé cña häc sinh cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
1. Yªu cÇu nhµ tr−êng th«ng b¸o vÒ kÕt qu¶ häc tËp, rÌn luyÖn cña con em hoÆc
ng−êi ®−îc gi¸m hé;
2. Tham gia c¸c ho¹t ®éng GD theo kÕ ho¹ch cña nhµ tr−êng; tham gia c¸c ho¹t
®éng cña cha mÑ häc sinh trong nhµ tr−êng;
3. Yªu cÇu nhµ tr−êng, c¬ quan qu¶n lý GD gi¶i quyÕt theo ph¸p luËt nh÷ng vÊn ®Ò
cã liªn quan ®Õn viÖc GD con em hoÆc ng−êi ®−îc gi¸m hé.
§iÒu 96. Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh
Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh ®−îc tæ chøc trong mçi n¨m häc ë GD mÇm non vµ GD
phæ th«ng, do cha mÑ hoÆc ng−êi gi¸m hé häc sinh tõng líp, tõng tr−êng cö ra ®Ó phèi hîp
víi nhµ tr−êng thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng GD.
Kh«ng tæ chøc ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh liªn tr−êng vµ ë c¸c cÊp hµnh chÝnh.
§iÒu 97. Tr¸ch nhiÖm cña x∙ héi
1. C¬ quan nhµ n−íc, tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi, tæ chøc chÝnh trÞ -
x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc nghÒ nghiÖp,
tæ chøc kinh tÕ, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n vµ c«ng d©n cã tr¸ch nhiÖm sau ®©y:
a) Gióp nhµ tr−êng tæ chøc c¸c ho¹t ®éng GD vµ nghiªn cøu khoa häc; t¹o ®iÒu
kiÖn cho nhµ gi¸o vµ ng−êi häc tham quan, thùc tËp, nghiªn cøu khoa häc;
b) Gãp phÇn x©y dùng phong trµo häc tËp vµ m«i tr−êng GD lµnh m¹nh, an toµn,
ng¨n chÆn nh÷ng ho¹t ®éng cã ¶nh h−ëng xÊu ®Õn thanh niªn, thiÕu niªn vµ nhi ®ång;
c) T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ng−êi häc ®−îc vui ch¬i, ho¹t ®éng v¨n hãa, thÓ dôc, thÓ thao
lµnh m¹nh;
d) Hç trî vÒ tµi lùc, vËt lùc cho sù nghiÖp ph¸t triÓn GD theo kh¶ n¨ng cña m×nh.
2. Uû ban MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam, c¸c tæ chøc thµnh viªn cña MÆt trËn cã
tr¸ch nhiÖm ®éng viªn toµn d©n ch¨m lo cho sù nghiÖp GD.

184 http://www.ebook.edu.vn
3. §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh cã tr¸ch nhiÖm phèi hîp víi nhµ tr−êng
GD thanh niªn, thiÕu niªn vµ nhi ®ång; vËn ®éng ®oµn viªn, thanh niªn g−¬ng mÉu trong
häc tËp, rÌn luyÖn vµ tham gia ph¸t triÓn sù nghiÖp GD.
§iÒu 98. Quü khuyÕn häc, Quü b¶o trî GD
Nhµ n−íc khuyÕn khÝch tæ chøc, c¸ nh©n thµnh lËp Quü khuyÕn häc, Quü b¶o trî
GD. Quü khuyÕn häc, Quü b¶o trî GD ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

Ch−¬ng VII
Qu¶n lý nhμ n−íc vÒ GD
Môc 1. Néi dung qu¶n lý nhμ n−íc vÒ GD
vμ c¬ quan qu¶n lý nhμ n−íc vÒ GD
§iÒu 99. Néi dung qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD
Néi dung qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD bao gåm:
1. X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn chiÕn l−îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch, chÝnh s¸ch ph¸t
triÓn GD;
2. Ban hµnh vµ tæ chøc thùc hiÖn v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt vÒ GD; ban hµnh
®iÒu lÖ nhµ tr−êng; ban hµnh quy ®Þnh vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¬ së GD kh¸c;
3. Quy ®Þnh môc tiªu, ch−¬ng tr×nh, néi dung GD; tiªu chuÈn nhµ gi¸o; tiªu chuÈn c¬
së vËt chÊt vµ thiÕt bÞ tr−êng häc; viÖc biªn so¹n, xuÊt b¶n, in vµ ph¸t hµnh s¸ch gi¸o khoa,
gi¸o tr×nh; quy chÕ thi cö vµ cÊp v¨n b»ng, chøng chØ;
4. Tæ chøc, qu¶n lý viÖc b¶o ®¶m chÊt l−îng GD vµ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng GD;
5. Thùc hiÖn c«ng t¸c thèng kª, th«ng tin vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng GD;
6. Tæ chøc bé m¸y qu¶n lý GD;
7. Tæ chøc, chØ ®¹o viÖc ®µo t¹o, båi d−ìng, qu¶n lý nhµ gi¸o vµ c¸n bé qu¶n lý
GD;
8. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp GD;
9. Tæ chøc, qu¶n lý c«ng t¸c nghiªn cøu, øng dông khoa häc, c«ng nghÖ trong lÜnh
vùc GD;
10. Tæ chøc, qu¶n lý c«ng t¸c hîp t¸c quèc tÕ vÒ GD;
11. Quy ®Þnh viÖc tÆng danh hiÖu vinh dù cho ng−êi cã nhiÒu c«ng lao ®èi víi sù
nghiÖp GD;
12. Thanh tra, kiÓm tra viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt vÒ GD; gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè
c¸o vµ xö lý c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt vÒ GD.
§iÒu 100. C¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD
1. ChÝnh phñ thèng nhÊt qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD.
ChÝnh phñ tr×nh Quèc héi tr−íc khi quyÕt ®Þnh nh÷ng chñ tr−¬ng lín cã ¶nh h−ëng
®Õn quyÒn vµ nghÜa vô häc tËp cña c«ng d©n trong ph¹m vi c¶ n−íc, nh÷ng chñ tr−¬ng vÒ
c¶i c¸ch néi dung ch−¬ng tr×nh cña mét cÊp häc; h»ng n¨m b¸o c¸o Quèc héi vÒ ho¹t
®éng GD vµ viÖc thùc hiÖn ng©n s¸ch GD.
2. Bé GD & §T chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ChÝnh phñ thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD.
3. Bé, c¬ quan ngang bé phèi hîp víi Bé GD & §T thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ
GD theo thÈm quyÒn.
4. Uû ban nh©n d©n c¸c cÊp thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD theo sù ph©n cÊp
cña ChÝnh phñ vµ cã tr¸ch nhiÖm b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vÒ ®éi ngò nhµ gi¸o, tµi chÝnh, c¬
së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc cña c¸c tr−êng c«ng lËp thuéc ph¹m vi qu¶n lý, ®¸p øng yªu
cÇu më réng quy m«, n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ GD t¹i ®Þa ph−¬ng.

185 http://www.ebook.edu.vn
Môc 2. §Çu t− cho GD
§iÒu 101. C¸c nguån tµi chÝnh ®Çu t− cho GD
C¸c nguån tµi chÝnh ®Çu t− cho GD bao gåm:
1. Ng©n s¸ch nhµ n−íc;
2. Häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh; c¸c kho¶n thu tõ ho¹t ®éng t− vÊn, chuyÓn giao c«ng
nghÖ, s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô cña c¸c c¬ së GD; ®Çu t− cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n
trong n−íc vµ n−íc ngoµi ®Ó ph¸t triÓn GD; c¸c kho¶n tµi trî kh¸c cña tæ chøc, c¸ nh©n
trong n−íc vµ n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 102. Ng©n s¸ch nhµ n−íc chi cho GD
1. Nhµ n−íc dµnh −u tiªn hµng ®Çu cho viÖc bè trÝ ng©n s¸ch GD, b¶o ®¶m tû lÖ
t¨ng chi ng©n s¸ch GD h»ng n¨m cao h¬n tû lÖ t¨ng chi ng©n s¸ch nhµ n−íc.
2. Ng©n s¸ch nhµ n−íc chi cho GD ph¶i ®−îc ph©n bæ theo nguyªn t¾c c«ng khai,
tËp trung d©n chñ; c¨n cø vµo quy m« GD, ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña tõng
vïng; thÓ hiÖn ®−îc chÝnh s¸ch −u tiªn cña Nhµ n−íc ®èi víi GD phæ cËp, ph¸t triÓn GD ë
vïng d©n téc thiÓu sè vµ vïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n.
3. C¬ quan tµi chÝnh cã tr¸ch nhiÖm bè trÝ kinh phÝ GD ®Çy ®ñ, kÞp thêi, phï hîp
víi tiÕn ®é cña n¨m häc. C¬ quan qu¶n lý GD cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý, sö dông cã hiÖu
qu¶ phÇn ng©n s¸ch GD ®−îc giao vµ c¸c nguån thu kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 103. ¦u tiªn ®Çu t− tµi chÝnh vµ ®Êt ®ai x©y dùng tr−êng häc
Bé, c¬ quan ngang bé, Héi ®ång nh©n d©n vµ ñy ban nh©n d©n c¸c cÊp cã tr¸ch
nhiÖm ®−a viÖc x©y dùng tr−êng häc, c¸c c«ng tr×nh thÓ dôc, thÓ thao, v¨n hãa, nghÖ thuËt
phôc vô GD vµo quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ngµnh vµ ®Þa ph−¬ng;
−u tiªn ®Çu t− tµi chÝnh vµ ®Êt ®ai cho viÖc x©y dùng tr−êng häc vµ ký tóc x¸ cho häc
sinh, sinh viªn trong kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi.
§iÒu 104. KhuyÕn khÝch ®Çu t− cho GD
1. Nhµ n−íc khuyÕn khÝch, t¹o ®iÒu kiÖn cho tæ chøc, c¸ nh©n ®Çu t−, ®ãng gãp trÝ
tuÖ, c«ng søc, tiÒn cña cho GD.
2. C¸c kho¶n ®Çu t−, ®ãng gãp, tµi trî cña doanh nghiÖp cho GD vµ c¸c chi phÝ cña
doanh nghiÖp ®Ó më tr−êng, líp ®µo t¹o t¹i doanh nghiÖp, phèi hîp ®µo t¹o víi c¬ së GD,
cö ng−êi ®i ®µo t¹o, tiÕp thu c«ng nghÖ míi phôc vô cho nhu cÇu cña doanh nghiÖp lµ c¸c
kho¶n chi phÝ hîp lý, ®−îc trõ khi tÝnh thu nhËp chÞu thuÕ theo LuËt thuÕ thu nhËp doanh
nghiÖp.
3. C¸c kho¶n ®ãng gãp, tµi trî cña c¸ nh©n cho GD ®−îc xem xÐt ®Ó miÔn, gi¶m
thuÕ thu nhËp ®èi víi ng−êi cã thu nhËp cao theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ.
4. Tæ chøc, c¸ nh©n ®Çu t− x©y dùng c«ng tr×nh phôc vô cho GD; ®ãng gãp, tµi trî,
ñng hé tiÒn hoÆc hiÖn vËt ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp GD ®−îc xem xÐt ®Ó ghi nhËn b»ng h×nh
thøc thÝch hîp.
§iÒu 105. Häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh
1. Häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh lµ kho¶n tiÒn cña gia ®×nh ng−êi häc hoÆc ng−êi häc
ph¶i nép ®Ó gãp phÇn b¶o ®¶m chi phÝ cho c¸c ho¹t ®éng GD. Häc sinh tiÓu häc tr−êng
c«ng lËp kh«ng ph¶i ®ãng häc phÝ. Ngoµi häc phÝ vµ lÖ phÝ tuyÓn sinh, ng−êi häc hoÆc gia
®×nh ng−êi häc kh«ng ph¶i ®ãng gãp kho¶n tiÒn nµo kh¸c.
2. ChÝnh phñ quy ®Þnh c¬ chÕ thu vµ sö dông häc phÝ ®èi víi tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh
nhµ tr−êng vµ c¬ së GD kh¸c.
Bé tr−ëng Bé Tµi chÝnh phèi hîp víi Bé tr−ëng Bé GD & §T, Thñ tr−ëng c¬ quan
qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ ®Ó quy ®Þnh møc thu häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh ®èi víi c¸c
c¬ së GD c«ng lËp trùc thuéc trung −¬ng.
Héi ®ång nh©n d©n cÊp tØnh quy ®Þnh møc thu häc phÝ, lÖ phÝ tuyÓn sinh ®èi víi

186 http://www.ebook.edu.vn
c¸c c¬ së GD c«ng lËp thuéc cÊp tØnh trªn c¬ së ®Ò nghÞ cña Uû ban nh©n d©n cïng cÊp.
C¬ së GD d©n lËp, t− thôc ®−îc quyÒn chñ ®éng x©y dùng møc thu häc phÝ, lÖ phÝ
tuyÓn sinh.
§iÒu 106. ¦u ®∙i vÒ thuÕ trong xuÊt b¶n s¸ch gi¸o khoa, s¶n xuÊt thiÕt bÞ d¹y
häc, ®å ch¬i
Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch −u ®·i vÒ thuÕ ®èi víi viÖc xuÊt b¶n s¸ch gi¸o khoa, gi¸o
tr×nh, tµi liÖu d¹y häc; s¶n xuÊt vµ cung øng thiÕt bÞ d¹y häc, ®å ch¬i cho trÎ em; nhËp
khÈu s¸ch, b¸o, tµi liÖu, thiÕt bÞ d¹y häc, thiÕt bÞ nghiªn cøu dïng trong nhµ tr−êng, c¬ së
GD kh¸c.
Môc 3. Hîp t¸c Quèc tÕ vÒ GD
§iÒu 107. Hîp t¸c quèc tÕ vÒ GD
Nhµ n−íc më réng, ph¸t triÓn hîp t¸c quèc tÕ vÒ GD theo nguyªn t¾c t«n träng ®éc
lËp, chñ quyÒn quèc gia, b×nh ®¼ng vµ c¸c bªn cïng cã lîi.
§iÒu 108. KhuyÕn khÝch hîp t¸c vÒ GD víi n−íc ngoµi
1. Nhµ n−íc khuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c cña
ViÖt Nam hîp t¸c víi tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi, ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë n−íc ngoµi
trong gi¶ng d¹y, häc tËp vµ nghiªn cøu khoa häc.
2. Nhµ n−íc khuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho c«ng d©n ViÖt Nam ra n−íc ngoµi
gi¶ng d¹y, häc tËp, nghiªn cøu, trao ®æi häc thuËt theo h×nh thøc tù tóc hoÆc b»ng kinh
phÝ do tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc cÊp hoÆc do tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi tµi trî.
3. Nhµ n−íc dµnh ng©n s¸ch cö ng−êi cã ®ñ tiªu chuÈn vÒ phÈm chÊt, ®¹o ®øc vµ
tr×nh ®é ®i häc tËp, nghiªn cøu ë n−íc ngoµi vÒ nh÷ng ngµnh nghÒ vµ lÜnh vùc then chèt
®Ó phôc vô cho sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.
§iÒu 109. KhuyÕn khÝch hîp t¸c vÒ GD víi ViÖt Nam
1. Tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi, tæ chøc quèc tÕ, ng−êi ViÖt Nam ®Þnh c− ë n−íc
ngoµi ®−îc Nhµ n−íc ViÖt Nam khuyÕn khÝch, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi¶ng d¹y, häc tËp, ®Çu
t−, tµi trî, hîp t¸c, øng dông khoa häc, chuyÓn giao c«ng nghÖ vÒ GD ë ViÖt Nam; ®−îc
b¶o hé quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam vµ ®iÒu −íc quèc
tÕ mµ Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam lµ thµnh viªn.
2. ViÖc hîp t¸c ®µo t¹o, më tr−êng hoÆc c¬ së GD kh¸c cña ng−êi ViÖt Nam ®Þnh
c− ë n−íc ngoµi, tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi, tæ chøc quèc tÕ trªn l·nh thæ ViÖt Nam do
ChÝnh phñ quy ®Þnh.
§iÒu 110. C«ng nhËn v¨n b»ng n−íc ngoµi
1. ViÖc c«ng nhËn v¨n b»ng cña ng−êi ViÖt Nam do n−íc ngoµi cÊp ®−îc thùc hiÖn
theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T vµ ®iÒu −íc quèc tÕ mµ Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam lµ thµnh viªn.
2. Bé tr−ëng Bé GD & §T ký hiÖp ®Þnh vÒ t−¬ng ®−¬ng v¨n b»ng hoÆc c«ng nhËn
lÉn nhau vÒ v¨n b»ng víi c¸c n−íc, c¸c tæ chøc quèc tÕ.
Môc 4.Thanh tra GD
§iÒu 111. Thanh tra GD
1. Thanh tra GD thùc hiÖn quyÒn thanh tra trong ph¹m vi qu¶n lý nhµ n−íc vÒ GD
nh»m b¶o ®¶m viÖc thi hµnh ph¸p luËt, ph¸t huy nh©n tè tÝch cùc, phßng ngõa vµ xö lý vi
ph¹m, b¶o vÖ lîi Ých cña Nhµ n−íc, quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña tæ chøc, c¸ nh©n trong
lÜnh vùc GD.
2. Thanh tra chuyªn ngµnh vÒ GD cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
a) Thanh tra viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt vÒ GD;
b) Thanh tra viÖc thùc hiÖn môc tiªu, kÕ ho¹ch, ch−¬ng tr×nh, néi dung, ph−¬ng
ph¸p GD; quy chÕ chuyªn m«n, quy chÕ thi cö, cÊp v¨n b»ng, chøng chØ; viÖc thùc hiÖn

187 http://www.ebook.edu.vn
c¸c quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt b¶o ®¶m chÊt l−îng GD ë c¬ së GD;
c) Thùc hiÖn nhiÖm vô gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o trong lÜnh vùc GD theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt vÒ khiÕu n¹i, tè c¸o;
d) Xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc GD theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ
xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh;
®) Thùc hiÖn nhiÖm vô phßng ngõa vµ ®Êu tranh chèng tham nhòng trong lÜnh vùc
GD theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ chèng tham nhòng;
e) KiÕn nghÞ c¸c biÖn ph¸p b¶o ®¶m thi hµnh ph¸p luËt vÒ GD; ®Ò nghÞ söa ®æi, bæ
sung c¸c chÝnh s¸ch vµ quy ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ GD;
g) Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 112. QuyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña Thanh tra GD
Thanh tra GD cã quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thanh
tra.
Khi tiÕn hµnh thanh tra, trong ph¹m vi thÈm quyÒn qu¶n lý cña Thñ tr−ëng c¬ quan
qu¶n lý GD cïng cÊp, thanh tra GD cã quyÒn quyÕt ®Þnh t¹m ®×nh chØ ho¹t ®éng tr¸i ph¸p
luËt trong lÜnh vùc GD, th«ng b¸o cho c¬ quan cã thÈm quyÒn ®Ó xö lý vµ ph¶i chÞu tr¸ch
nhiÖm vÒ quyÕt ®Þnh cña m×nh.
§iÒu 113. Tæ chøc, ho¹t ®éng cña Thanh tra GD
1. C¸c c¬ quan thanh tra GD gåm:
a) Thanh tra Bé GD & §T;
b) Thanh tra së GD vµ ®µo t¹o.
2. Ho¹t ®éng thanh tra GD ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña LuËt thanh tra.
Ho¹t ®éng thanh tra GD ë cÊp huyÖn do Tr−ëng phßng GD vµ ®µo t¹o trùc tiÕp phô
tr¸ch theo sù chØ ®¹o nghiÖp vô cña thanh tra së GD vµ ®µo t¹o.
Ho¹t ®éng thanh tra GD trong c¬ së GD nghÒ nghiÖp, c¬ së GD ®¹i häc do thñ
tr−ëng c¬ së trùc tiÕp phô tr¸ch theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé GD & §T, Thñ tr−ëng c¬
quan qu¶n lý nhµ n−íc vÒ d¹y nghÒ.
Ch−¬ng VIII. Khen th−ëng vμ Xö lý vi ph¹m
§iÒu 114. Phong tÆng danh hiÖu Nhµ gi¸o nh©n d©n, Nhµ gi¸o −u tó
Nhµ gi¸o, c¸n bé qu¶n lý GD, c¸n bé nghiªn cøu GD cã ®ñ tiªu chuÈn theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt th× ®−îc Nhµ n−íc phong tÆng danh hiÖu Nhµ gi¸o nh©n d©n, Nhµ gi¸o
−u tó.
§iÒu 115. Khen th−ëng ®èi víi tæ chøc, c¸ nh©n cã thµnh tÝch trong GD
Tæ chøc, c¸ nh©n cã thµnh tÝch ®ãng gãp cho sù nghiÖp GD ®−îc khen th−ëng theo
quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 116. Khen th−ëng ®èi víi ng−êi häc
Ng−êi häc cã thµnh tÝch trong häc tËp, rÌn luyÖn ®−îc nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c,
c¬ quan qu¶n lý GD khen th−ëng; tr−êng hîp cã thµnh tÝch ®Æc biÖt xuÊt s¾c ®−îc khen
th−ëng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 117. Phong tÆng danh hiÖu TiÕn sÜ danh dù
Nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, x· héi cã uy tÝn quèc tÕ, nhµ gi¸o, nhµ khoa häc lµ ng−êi
ViÖt Nam ®Þnh c− ë n−íc ngoµi, ng−êi n−íc ngoµi cã ®ãng gãp nhiÒu cho sù nghiÖp GD
vµ khoa häc cña ViÖt Nam ®−îc tr−êng ®¹i häc tÆng danh hiÖu TiÕn sÜ danh dù theo quy
®Þnh cña ChÝnh phñ.
§iÒu 118. Xö lý vi ph¹m



188 http://www.ebook.edu.vn
1. Ng−êi nµo cã mét trong c¸c hµnh vi sau ®©y th× tïy theo tÝnh chÊt, møc ®é vi
ph¹m mµ bÞ xö lý kû luËt, xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh hoÆc truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù;
nÕu g©y thiÖt h¹i th× ph¶i båi th−êng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt:
a) Thµnh lËp c¬ së GD hoÆc tæ chøc ho¹t ®éng GD tr¸i phÐp;
b) Vi ph¹m c¸c quy ®Þnh vÒ tæ chøc, ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
c) Tù ý thªm, bít sè m«n häc, néi dung gi¶ng d¹y ®· ®−îc quy ®Þnh trong ch−¬ng
tr×nh GD;
d) XuÊt b¶n, in, ph¸t hµnh s¸ch gi¸o khoa tr¸i phÐp;
®) Lµm hå s¬ gi¶, vi ph¹m quy chÕ tuyÓn sinh, thi cö vµ cÊp v¨n b»ng, chøng chØ;
e) X©m ph¹m nh©n phÈm, th©n thÓ nhµ gi¸o; ng−îc ®·i, hµnh h¹ ng−êi häc;
g) G©y rèi, lµm mÊt an ninh, trËt tù trong nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
h) Lµm thÊt tho¸t kinh phÝ GD; lîi dông ho¹t ®éng GD ®Ó thu tiÒn sai quy ®Þnh;
i) G©y thiÖt h¹i vÒ c¬ së vËt chÊt cña nhµ tr−êng, c¬ së GD kh¸c;
k) C¸c hµnh vi kh¸c vi ph¹m ph¸p luËt vÒ GD.
2. ChÝnh phñ quy ®Þnh cô thÓ vÒ xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc GD.
Ch−¬ng IX
§iÒu kho¶n thi hμnh
§iÒu 119. HiÖu lùc thi hµnh
1. LuËt nµy cã hiÖu lùc thi hµnh kÓ tõ ngµy 01 th¸ng 01 n¨m 2006.
2. LuËt nµy thay thÕ LuËt GD n¨m 1998.
§iÒu 120. Quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh
ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh LuËt nµy.


@2. §iÒu lÖ
Tr−êng trung häc c¬ së, tr−êng trung häc phæ th«ng
vµ tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc
(Ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè: 07/2007/Q§-BGD§T
ngµy 02/4/2007 cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o)
Ch−¬ng I. Nh÷ng quy ®Þnh chung
§iÒu 1. Ph¹m vi ®iÒu chØnh vµ ®èi t−îng ¸p dông
1. §iÒu lÖ nµy quy ®Þnh vÒ tr−êng trung häc c¬ së (THCS), tr−êng trung häc phæ
th«ng (THPT) vµ tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc (sau ®©y gäi chung lµ tr−êng trung
häc), bao gåm: nh÷ng quy ®Þnh chung; tæ chøc vµ qu¶n lý nhµ tr−êng; ch−¬ng tr×nh vµ
c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc; gi¸o viªn; häc sinh; tµi s¶n cña tr−êng; quan hÖ gi÷a nhµ tr−êng,
gia ®×nh vµ x· héi.
2. §iÒu lÖ nµy ¸p dông cho c¸c tr−êng trung häc (kÓ c¶ tr−êng chuyªn biÖt quy ®Þnh
t¹i kho¶n 4 §iÒu 4 cña §iÒu lÖ nµy) vµ tæ chøc, c¸ nh©n tham gia ho¹t ®éng gi¸o dôc ë
tr−êng trung häc.
§iÒu 2. VÞ trÝ cña tr−êng trung häc
Tr−êng trung häc lµ c¬ së gi¸o dôc phæ th«ng cña hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n.
Tr−êng cã t− c¸ch ph¸p nh©n vµ cã con dÊu riªng.
§iÒu 3. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña tr−êng trung häc
Tr−êng trung häc cã nh÷ng nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n sau ®©y:
1. Tæ chøc gi¶ng d¹y, häc tËp vµ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc kh¸c cña Ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc phæ th«ng.
189 http://www.ebook.edu.vn
2. Qu¶n lý gi¸o viªn, c¸n bé, nh©n viªn; tham gia tuyÓn dông vµ ®iÒu ®éng gi¸o
viªn, c¸n bé, nh©n viªn.
3. TuyÓn sinh vµ tiÕp nhËn häc sinh, vËn ®éng häc sinh ®Õn tr−êng, qu¶n lý häc sinh
theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
4. Thùc hiÖn kÕ ho¹ch phæ cËp gi¸o dôc trong ph¹m vi céng ®ång.
5. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc cho ho¹t ®éng gi¸o dôc. Phèi hîp víi
gia ®×nh häc sinh, tæ chøc vµ c¸ nh©n trong ho¹t ®éng gi¸o dôc.
6. Qu¶n lý, sö dông vµ b¶o qu¶n c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ theo quy ®Þnh cña Nhµ
n−íc.
7. Tæ chøc cho gi¸o viªn, nh©n viªn, häc sinh tham gia ho¹t ®éng x· héi.
8. Tù ®¸nh gi¸ chÊt l−îng gi¸o dôc vµ chÞu sù kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc cña c¬
quan cã thÈm quyÒn kiÓm ®Þnh chÊt l−îng gi¸o dôc.
9. Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô, quyÒn h¹n kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 4. HÖ thèng tr−êng trung häc
1. Tr−êng trung häc cã lo¹i h×nh c«ng lËp vµ lo¹i h×nh t− thôc.
a) Tr−êng c«ng lËp do c¬ quan nhµ n−íc cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp vµ Nhµ
n−íc trùc tiÕp qu¶n lý. Nguån ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ kinh phÝ cho chi th−êng
xuyªn, chñ yÕu do ng©n s¸ch nhµ n−íc b¶o ®¶m;
b) Tr−êng t− thôc do c¸c tæ chøc x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc kinh
tÕ hoÆc c¸ nh©n thµnh lËp khi ®−îc c¬ quan nhµ n−íc cã thÈm quyÒn cho phÐp. Nguån
®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ kinh phÝ ho¹t ®éng cña tr−êng t− thôc lµ nguån ngoµi
ng©n s¸ch nhµ n−íc.
2. C¸c tr−êng cã mét cÊp häc gåm:
a) Tr−êng trung häc c¬ së;
b) Tr−êng trung häc phæ th«ng.
3. C¸c tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc gåm:
a) Tr−êng tiÓu häc vµ trung häc c¬ së;
b) Tr−êng trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng;
c) Tr−êng tiÓu häc, trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng.
4. C¸c tr−êng trung häc chuyªn biÖt gåm c¸c lo¹i tr−êng theo quy ®Þnh t¹i Môc 3
Ch−¬ng III cña LuËt Gi¸o dôc.
§iÒu 5. Tªn tr−êng, biÓn tªn tr−êng
1. ViÖc ®Æt tªn tr−êng ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
Tr−êng trung häc c¬ së (hoÆc: trung häc phæ th«ng; tiÓu häc vµ trung häc c¬ së;
trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng; tiÓu häc, trung häc c¬ së vµ trung häc phæ th«ng;
trung häc phæ th«ng chuyªn) + tªn riªng cña tr−êng, kh«ng ghi lo¹i h×nh c«ng lËp, t−
thôc.
2. Tªn tr−êng ®−îc ghi trªn quyÕt ®Þnh thµnh lËp, con dÊu, biÓn tªn tr−êng vµ giÊy tê
giao dÞch.
3. BiÓn tªn tr−êng ghi nh÷ng néi dung sau:
a) Gãc phÝa trªn, bªn tr¸i:
- §èi víi tr−êng trung häc cã cÊp häc cao nhÊt lµ cÊp THCS:
Dßng thø nhÊt: Uû ban nh©n d©n huyÖn (quËn, thÞ x·, thµnh phè) trùc thuéc tØnh
vµ tªn huyÖn (quËn, thÞ x·, thµnh phè) thuéc tØnh;
Dßng thø hai: Phßng Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
- §èi víi tr−êng trung häc cã cÊp THPT:


190 http://www.ebook.edu.vn
Dßng thø nhÊt: Uû ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè vµ tªn tØnh, thµnh phè trùc
thuéc Trung −¬ng;
Dßng thø hai: Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
b) ë gi÷a ghi tªn tr−êng theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 5 cña §iÒu lÖ nµy;
c) D−íi cïng lµ ®Þa chØ, sè ®iÖn tho¹i.
4. Tªn tr−êng vµ biÓn tªn tr−êng cña tr−êng chuyªn biÖt cã Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ
ho¹t ®éng riªng th× thùc hiÖn theo Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña lo¹i tr−êng
chuyªn biÖt ®ã.
§iÒu 6. Ph©n cÊp qu¶n lý
1. Tr−êng trung häc cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS do phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
qu¶n lý.
2. Tr−êng trung häc cã cÊp THPT do së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o qu¶n lý.
§iÒu 7. Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng trung häc cã cÊp tiÓu häc, tr−êng trung
häc chuyªn biÖt vµ tr−êng trung häc t− thôc
1. Tr−êng trung häc cã cÊp tiÓu häc ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy vµ
§iÒu lÖ tr−êng tiÓu häc.
2. C¸c tr−êng trung häc chuyªn biÖt, tr−êng trung häc t− thôc quy ®Þnh t¹i §iÒu 4
cña §iÒu lÖ nµy tu©n theo c¸c quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy vµ Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t
®éng cña tr−êng chuyªn biÖt, tr−êng t− thôc do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban
hµnh.
§iÒu 8. Néi quy tr−êng trung häc
C¸c tr−êng trung häc c¨n cø c¸c quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy vµ c¸c Quy chÕ, §iÒu lÖ
nãi t¹i §iÒu 7 cña §iÒu lÖ nµy (®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp tiÓu häc, tr−êng trung häc
chuyªn biÖt, tr−êng trung häc t− thôc) ®Ó x©y dùng néi quy cña tr−êng m×nh.
Ch−¬ng II
Tæ chøc vµ qu¶n lý nhµ tr−êng
§iÒu 9. Thµnh lËp tr−êng trung häc
§iÒu kiÖn thµnh lËp tr−êng trung häc bao gåm:
1. ViÖc më tr−êng phï hîp víi quy ho¹ch m¹ng l−íi tr−êng trung häc vµ yªu cÇu
ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña ®Þa ph−¬ng.
2. C¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n më tr−êng cã luËn chøng kh¶ thi b¶o ®¶m:
a) Cã ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý vµ gi¸o viªn ®ñ sè l−îng theo c¬ cÊu vÒ lo¹i h×nh gi¸o
viªn, ®¹t tiªu chuÈn vÒ phÈm chÊt vµ tr×nh ®é ®µo t¹o, b¶o ®¶m thùc hiÖn Ch−¬ng tr×nh
gi¸o dôc phæ th«ng;
b) Cã c¬ së vËt chÊt vµ tµi chÝnh b¶o ®¶m ®¸p øng yªu cÇu ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ
thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh t¹i ch−¬ng VI cña §iÒu lÖ nµy.
§iÒu 10. ThÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp tr−êng trung
häc
ThÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp tr−êng trung häc c«ng lËp vµ cho phÐp thµnh lËp
tr−êng trung häc t− thôc ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
1. Chñ tÞch uû ban nh©n d©n huyÖn, quËn, thÞ x·, thµnh phè thuéc tØnh (sau ®©y gäi
chung lµ cÊp huyÖn) quyÕt ®Þnh ®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS,
tr−êng chuyªn biÖt (thuéc thÈm quyÒn theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng
cña tr−êng chuyªn biÖt).
2. Chñ tÞch Uû ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng (sau ®©y gäi
chung lµ cÊp tØnh) quyÕt ®Þnh ®èi víi c¸c tr−êng trung häc cã cÊp THPT, tr−êng chuyªn
biÖt thuéc thÈm quyÒn (theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng
chuyªn biÖt).
191 http://www.ebook.edu.vn
§iÒu 11. Hå s¬ vµ thñ tôc thµnh lËp tr−êng trung häc
1. Hå s¬ xin thµnh lËp tr−êng gåm:
a) §¬n xin thµnh lËp tr−êng;
b) LuËn chøng kh¶ thi víi nh÷ng néi dung chñ yÕu quy ®Þnh t¹i §iÒu 9 cña §iÒu lÖ
nµy;
c) §Ò ¸n tæ chøc vµ ho¹t ®éng;
d) S¬ yÕu lý lÞch cña ng−êi dù kiÕn bè trÝ lµm HiÖu tr−ëng.
2. LËp hå s¬ xin thµnh lËp tr−êng.
Hå s¬ xin thµnh lËp tr−êng ®−îc lËp theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy. C¸c c¬
quan, tæ chøc, c¸ nh©n sau ®©y chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc lËp hå s¬:
a) Uû ban nh©n d©n cÊp x·, ph−êng, thÞ trÊn (sau ®©y gäi chung lµ cÊp x·) ®èi víi
tr−êng trung häc cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS;
b) Uû ban nh©n d©n cÊp huyÖn ®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp THPT;
c) Tæ chøc, c¸ nh©n ®èi víi c¸c tr−êng trung häc t− thôc.
3. Thñ tôc xÐt duyÖt thµnh lËp tr−êng.
a) Phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS
tiÕp nhËn hå s¬, chñ tr×, phèi hîp víi c¸c ngµnh h÷u quan ë cÊp huyÖn tæ chøc thÈm ®Þnh
vÒ møc ®é phï hîp cña viÖc më tr−êng víi quy ho¹ch m¹ng l−íi tr−êng trung häc vµ yªu
cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña ®Þa ph−¬ng; møc ®é kh¶ thi cña luËn chøng quy ®Þnh t¹i
§iÒu 9 cña §iÒu lÖ nµy; tr×nh Uû ban nh©n d©n cÊp huyÖn xem xÐt, quyÕt ®Þnh thµnh lËp
hoÆc cho phÐp thµnh lËp tr−êng trung häc (theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 10 cña §iÒu lÖ nµy).
b) Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp THPT tiÕp nhËn hå s¬, chñ
tr×, phèi hîp víi c¸c ngµnh h÷u quan ë cÊp tØnh tæ chøc thÈm ®Þnh vÒ møc ®é phï hîp cña
viÖc më tr−êng víi quy ho¹ch m¹ng l−íi tr−êng trung häc vµ yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ,
x· héi cña ®Þa ph−¬ng; møc ®é kh¶ thi cña luËn chøng quy ®Þnh t¹i §iÒu 9 cña §iÒu lÖ
nµy; tr×nh Uû ban nh©n d©n cÊp tØnh xem xÐt, quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh
lËp tr−êng trung häc (theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 10 cña §iÒu lÖ nµy).
c) Trong thêi h¹n 45 ngµy kÓ tõ ngµy nhËn ®ñ hå s¬ hîp lÖ, cÊp cã thÈm quyÒn thµnh
lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp tr−êng cã tr¸ch nhiÖm th«ng b¸o kÕt qu¶ b»ng v¨n b¶n cho
c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n xin thµnh lËp tr−êng.
4. Hå s¬, viÖc lËp hå s¬ vµ thñ tôc thµnh lËp tr−êng trung häc chuyªn biÖt ®−îc
thùc hiÖn theo Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng chuyªn biÖt.
§iÒu 12. S¸p nhËp, chia, t¸ch tr−êng trung häc
1. ViÖc s¸p nhËp, chia, t¸ch tr−êng ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu sau:
a) Phï hîp víi quy ho¹ch m¹ng l−íi tr−êng trung häc;
b) §¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi;
c) B¶o ®¶m quyÒn lîi nhµ gi¸o vµ ng−êi häc;
d) Gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc.
2. CÊp cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp th× cã thÈm
quyÒn quyÕt ®Þnh s¸p nhËp, chia, t¸ch tr−êng. Tr−êng hîp s¸p nhËp gi÷a c¸c tr−êng
kh«ng do cïng mét cÊp cã thÈm quyÒn thµnh lËp th× cÊp cã thÈm quyÒn cao h¬n quyÕt
®Þnh; tr−êng hîp cÊp cã thÈm quyÒn thµnh lËp ngang nhau th× cÊp cã thÈm quyÒn ngang
nhau ®ã quyÕt ®Þnh.
3. Hå s¬, tr×nh tù vµ thñ tôc s¸p nhËp, chia t¸ch tr−êng ®Ó thµnh lËp hoÆc cho phÐp
thµnh lËp tr−êng míi tu©n theo c¸c quy ®Þnh t¹i §iÒu 11 §iÒu lÖ nµy.
§iÒu 13. §×nh chØ ho¹t ®éng tr−êng trung häc
1. ViÖc ®×nh chØ ho¹t ®éng cña tr−êng trung häc ®−îc thùc hiÖn khi x¶y ra mét trong
c¸c tr−êng hîp sau ®©y:
192 http://www.ebook.edu.vn
a) Vi ph¹m c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ xö ph¹t hµnh chÝnh trong lÜnh vùc gi¸o
dôc ë møc ®é ph¶i ®×nh chØ;
b) V× lý do kh¸ch quan kh«ng b¶o ®¶m ho¹t ®éng b×nh th−êng.
2. Ng−êi cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp tr−êng trung
häc th× cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng. Trong quyÕt ®Þnh
®×nh chØ ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng ph¶i x¸c ®Þnh râ lý do ®×nh chØ ho¹t ®éng, quy ®Þnh râ
thêi gian ®×nh chØ; c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o quyÒn lîi cña gi¸o viªn vµ ng−êi häc. QuyÕt
®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng cña tr−êng ph¶i ®−îc c«ng bè c«ng khai trªn c¸c ph−¬ng tiÖn
th«ng tin ®¹i chóng.
3. Sau thêi gian ®×nh chØ, khi nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc ®×nh chØ ®−îc kh¾c phôc th×
c¬ quan cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ra quyÕt ®Þnh cho phÐp nhµ tr−êng ho¹t ®éng
trë l¹i.
4. Tr×nh tù, thñ tôc ®×nh chØ ho¹t ®éng hoÆc cho phÐp ho¹t ®éng trë l¹i cña tr−êng
trung häc
a) Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (®èi víi tr−êng trung häc do Uû ban nh©n d©n
cÊp huyÖn ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp) tæ chøc thanh tra, lÊy ý kiÕn c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan,
tr×nh Uû ban nh©n d©n cÊp huyÖn quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng hoÆc cho phÐp ho¹t ®éng
trë l¹i cña nhµ tr−êng.
b) Thanh tra së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (®èi víi tr−êng trung häc do Uû ban nh©n d©n
cÊp tØnh ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp) tiÕn hµnh thanh tra vµ kiÕn nghÞ víi së gi¸o dôc vµ ®µo
t¹o. Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o tæ chøc thÈm ®Þnh, lÊy ý kiÕn c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan, tr×nh Uû
ban nh©n d©n cÊp tØnh quyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng hoÆc cho phÐp ho¹t ®éng trë l¹i cña
nhµ tr−êng.
5. ViÖc cho häc sinh toµn tr−êng t¹m thêi nghØ häc trong tr−êng hîp thiªn tai, thêi
tiÕt kh¾c nghiÖt do gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o quyÕt ®Þnh.
§iÒu 14. Gi¶i thÓ tr−êng trung häc
1. Tr−êng trung häc bÞ gi¶i thÓ khi xÈy ra mét trong c¸c tr−êng hîp sau ®©y:
a) Vi ph¹m nghiªm träng c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lý, tæ chøc, ho¹t ®éng cña nhµ
tr−êng;
b) HÕt thêi gian ®×nh chØ mµ kh«ng kh¾c phôc ®−îc nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc ®×nh
chØ;
c) Môc tiªu, néi dung ho¹t ®éng trong quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp
tr−êng kh«ng cßn phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi;
d) Theo ®Ò nghÞ cña tæ chøc, c¸ nh©n thµnh lËp tr−êng.
2. CÊp cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc cho phÐp thµnh lËp th× cã thÈm
quyÒn quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ hoÆc cho phÐp gi¶i thÓ nhµ tr−êng.
3. C¬ quan qu¶n lý trùc tiÕp cña tr−êng x©y dùng ph−¬ng ¸n gi¶i thÓ nhµ tr−êng,
tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ hoÆc cho phÐp gi¶i thÓ nhµ tr−êng. Trong
quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ hoÆc cho phÐp gi¶i thÓ nhµ tr−êng ph¶i x¸c ®Þnh râ lý do gi¶i thÓ; c¸c
biÖn ph¸p ®¶m b¶o quyÒn lîi cña gi¸o viªn vµ ng−êi häc. QuyÕt ®Þnh gi¶i thÓ nhµ tr−êng
ph¶i ®−îc c«ng bè c«ng khai trªn c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng cu¶ c¸c c¬ quan
Trung −¬ng.
4. Tr×nh tù, thñ tôc gi¶i thÓ tr−êng trung häc
a) Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (®èi víi tr−êng trung häc do Uû ban nh©n d©n
cÊp huyÖn ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp) tæ chøc thanh tra, lÊy ý kiÕn c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan,
tr×nh Uû ban nh©n d©n cÊp huyÖn quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ hoÆc cho phÐp gi¶i thÓ nhµ tr−êng;
b) Thanh tra së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (®èi víi tr−êng trung häc do Uû ban nh©n d©n
cÊp tØnh ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp) tiÕn hµnh thanh tra. Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o tæ chøc thÈm

193 http://www.ebook.edu.vn
®Þnh, lÊy ý kiÕn c¸c ®¬n vÞ cã liªn quan, tr×nh Uû ban nh©n d©n cÊp tØnh quyÕt ®Þnh gi¶i
thÓ hoÆc cho phÐp gi¶i thÓ nhµ tr−êng.
§iÒu 15. Líp, tæ häc sinh, khèi líp
1. Líp
a) Häc sinh ®−îc tæ chøc theo líp;
b) Mçi líp ë c¸c cÊp THCS vµ THPT cã kh«ng qu¸ 45 häc sinh;
c) Sè häc sinh trong mçi líp cña tr−êng chuyªn biÖt ®−îc quy ®Þnh trong Quy chÕ tæ
chøc vµ ho¹t ®«ng cña tr−êng chuyªn biÖt.
2. Mçi líp ®−îc chia thµnh nhiÒu tæ häc sinh.
3. Mçi líp cã líp tr−ëng, 1 hoÆc 2 líp phã do tËp thÓ líp bÇu ra vµo ®Çu mçi n¨m
häc; mçi tæ cã tæ tr−ëng, 1 tæ phã do tæ bÇu ra vµo ®Çu mçi n¨m häc.
4. HiÖu tr−ëng thµnh lËp khèi líp vµ quy ®Þnh tæ chøc, nhiÖm vô cña khèi líp.
§iÒu 16. Tæ chuyªn m«n
1. HiÖu tr−ëng, c¸c phã HiÖu tr−ëng, gi¸o viªn, viªn chøc th− viÖn, viªn chøc thiÕt bÞ
thÝ nghiÖm cña tr−êng trung häc ®−îc tæ chøc thµnh tæ chuyªn m«n theo m«n häc hoÆc
nhãm m«n häc ë tõng cÊp häc THCS, THPT. Mçi tæ chuyªn m«n cã tæ tr−ëng, tõ 1 ®Õn 2
tæ phã chÞu sù qu¶n lý chØ ®¹o cña HiÖu tr−ëng, do HiÖu tr−ëng bæ nhiÖm vµ giao nhiÖm
vô vµo ®Çu n¨m häc.
2. Tæ chuyªn m«n cã nh÷ng nhiÖm vô sau:
a) X©y dùng kÕ ho¹ch ho¹t ®éng chung cña tæ, h−íng dÉn x©y dùng vµ qu¶n lý kÕ
ho¹ch c¸ nh©n cña tæ viªn theo kÕ ho¹ch gi¸o dôc, ph©n phèi ch−¬ng tr×nh m«n häc cña
Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vµ kÕ ho¹ch n¨m häc cña nhµ tr−êng;
b) Tæ chøc båi d−ìng chuyªn m«n vµ nghiÖp vô; tham gia ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i c¸c
thµnh viªn cña tæ theo c¸c quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o;
c) §Ò xuÊt khen th−ëng, kû luËt ®èi víi gi¸o viªn.
3. Tæ chuyªn m«n sinh ho¹t hai tuÇn mét lÇn.
§iÒu 17. Tæ v¨n phßng
1. Mçi tr−êng trung häc cã mét tæ v¨n phßng, gåm viªn chøc lµm c«ng t¸c v¨n th−,
kÕ to¸n, thñ quü, y tÕ tr−êng häc vµ nh©n viªn kh¸c.
2. Tæ v¨n phßng cã tæ tr−ëng vµ 1 tæ phã, do HiÖu tr−ëng bæ nhiÖm vµ giao nhiÖm
vô.
§iÒu 18. HiÖu tr−ëng vµ phã HiÖu tr−ëng
1. Mçi tr−êng trung häc cã HiÖu tr−ëng vµ mét sè phã HiÖu tr−ëng. NhiÖm kú cña
HiÖu tr−ëng lµ 5 n¨m, thêi gian ®¶m nhËn chøc vô HiÖu tr−ëng kh«ng qu¸ 2 nhiÖm kú ë
mét tr−êng trung häc.
2. HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng ph¶i cã c¸c tiªu chuÈn sau:
a) VÒ tr×nh ®é ®µo t¹o vµ thêi gian c«ng t¸c: ph¶i ®¹t tr×nh ®é chuÈn ®µo t¹o cña nhµ
gi¸o theo quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc ®èi víi cÊp häc, ®¹t tr×nh ®é chuÈn ë cÊp häc cao
nhÊt ®èi víi tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc vµ ®· d¹y häc Ýt nhÊt 5 n¨m (hoÆc 3 n¨m
®èi víi miÒn nói, h¶i ®¶o, vïng cao, vïng s©u, vïng xa, vïng d©n téc thiÓu sè, vïng cã
®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi ®Æc biÖt khã kh¨n) ë cÊp häc ®ã;
b) §¹t tiªu chuÈn phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc, lèi sèng vµ chuyªn m«n, nghiÖp vô;
cã n¨ng lùc qu¶n lý, ®· ®−îc båi d−ìng lý luËn, nghiÖp vô vµ qu¶n lý gi¸o dôc; cã ®ñ søc
khoÎ theo yªu cÇu nghÒ nghiÖp; ®−îc tËp thÓ gi¸o viªn, nh©n viªn tÝn nhiÖm.
3. Theo ®Ò nghÞ cña Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (khi nhµ tr−êng ch−a cã Héi
®ång tr−êng) vµ cña Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trªn c¬ së giíi thiÖu cña Héi ®ång
tr−êng (khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng), Chñ tÞch uû ban nh©n cÊp huyÖn hoÆc
ng−êi ®−îc uû quyÒn ra quyÕt ®Þnh bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng tr−êng trung
194 http://www.ebook.edu.vn
häc c«ng lËp cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS vµ ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn HiÖu tr−ëng, phã
HiÖu tr−ëng tr−êng trung häc t− thôc cã cÊp häc cao nhÊt lµ THCS.
4. Theo ®Ò nghÞ cña Gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (khi nhµ tr−êng ch−a cã Héi
®ång tr−êng) vµ cña Gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trªn c¬ së giíi thiÖu cña Héi ®ång
tr−êng (khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng), Chñ tÞch uû ban nh©n d©n cÊp tØnh hoÆc
ng−êi ®−îc uû quyÒn ra quyÕt ®Þnh bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng c¸c tr−êng
trung häc c«ng lËp cã cÊp THPT vµ ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn HiÖu tr−ëng, phã HiÖu
tr−ëng tr−êng trung häc t− thôc cã cÊp THPT.
5. Ng−êi cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm th× cã quyÒn miÔn nhiÖm HiÖu tr−ëng, phã HiÖu
tr−ëng tr−êng trung häc.
§iÒu 19. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng
1. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña HiÖu tr−ëng
a) X©y dùng, tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng;
b) Thùc hiÖn c¸c NghÞ quyÕt, QuyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng ®−îc quy ®Þnh t¹i
kho¶n 2 §iÒu 20 cña §iÒu lÖ nµy;
c) X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc thùc hiÖn nhiÖm vô n¨m häc;
d) Qu¶n lý gi¸o viªn, nh©n viªn; qu¶n lý chuyªn m«n; ph©n c«ng c«ng t¸c, kiÓm tra,
®¸nh gi¸ xÕp lo¹i gi¸o viªn, nh©n viªn; thùc hiÖn c«ng t¸c khen th−ëng, kØ luËt ®èi víi
gi¸o viªn, nh©n viªn theo quy ®Þnh cña Nhµ n−íc; qu¶n lý hå s¬ tuyÓn dông gi¸o viªn,
nh©n viªn;
®) Qu¶n lý häc sinh vµ c¸c ho¹t ®éng cña häc sinh do nhµ tr−êng tæ chøc; xÐt duyÖt
kÕt qu¶ ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i häc sinh, ký x¸c nhËn häc b¹, ký x¸c nhËn hoµn thµnh ch−¬ng
tr×nh tiÓu häc vµo häc b¹ häc sinh tiÓu häc (nÕu cã) cña tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp
häc vµ quyÕt ®Þnh khen th−ëng, kû luËt häc sinh theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo
t¹o;
e) Qu¶n lý tµi chÝnh, tµi s¶n cña nhµ tr−êng;
g) Thùc hiÖn c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc ®èi víi gi¸o viªn, nh©n viªn, häc
sinh; tæ chøc thùc hiÖn Quy chÕ d©n chñ trong ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng; thùc hiÖn c«ng
t¸c x· héi ho¸ gi¸o dôc cña nhµ tr−êng.
h) §−îc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ h−ëng c¸c
chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
i) ChÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc cÊp trªn vÒ toµn bé c¸c nhiÖm vô ®−îc quy ®Þnh trong
kho¶n 1 §iÒu nµy.
2. NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña phã HiÖu tr−ëng
a) Thùc hiÖn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc HiÖu tr−ëng vÒ nhiÖm vô ®−îc HiÖu tr−ëng
ph©n c«ng;
b) Cïng víi HiÖu tr−ëng chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc cÊp trªn vÒ phÇn viÖc ®−îc giao;
c) Thay mÆt HiÖu tr−ëng ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng khi ®−îc HiÖu tr−ëng
uû quyÒn;
d) §−îc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ h−ëng c¸c
chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 20. Héi ®ång tr−êng
1. Héi ®ång tr−êng ®èi víi tr−êng trung häc c«ng lËp, Héi ®ång qu¶n trÞ ®èi víi
tr−êng trung häc t− thôc ®−îc gäi chung lµ Héi ®ång tr−êng.
2. Héi ®ång tr−êng c«ng lËp cã c¸c nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n sau ®©y:
a) QuyÕt nghÞ vÒ môc tiªu, c¸c dù ¸n, kÕ ho¹ch vµ ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn cña nhµ
tr−êng;
b) QuyÕt nghÞ vÒ viÖc huy ®éng nguån lùc cho nhµ tr−êng;
195 http://www.ebook.edu.vn
c) QuyÕt nghÞ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi chÝnh, tµi s¶n cña nhµ tr−êng;
d) QuyÕt ®Þnh vÒ tæ chøc, nh©n sù theo quy ®Þnh vµ cã quyÒn giíi thiÖu ng−êi ®Ó c¬
quan cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm lµm HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng;
®) Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn c¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng, viÖc thùc hiÖn quy
chÕ d©n chñ trong c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng; gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng.
3. Thñ tôc thµnh lËp, c¬ cÊu tæ chøc cña Héi ®ång tr−êng c«ng lËp.
a) Thµnh phÇn cña Héi ®ång tr−êng.
NhiÖm k× cña Héi ®ång tr−êng lµ 5 n¨m. Héi ®ång tr−êng cã chñ tÞch vµ c¸c thµnh
viªn kh¸c cña héi ®ång, trong ®ã cã 1 th− ký. C¸c thµnh viªn cña Héi ®ång tr−êng gåm:
mét ®¹i diÖn cña tæ chøc §¶ng do tæ chøc §¶ng cö, mét ®¹i diÖn cña tæ chøc C«ng ®oµn
do Ban chÊp hµnh C«ng ®oµn cö, mét ®¹i diÖn cña Ban gi¸m hiÖu nhµ tr−êng do Ban gi¸m
hiÖu nhµ tr−êng cö, ®¹i diÖn gi¸o viªn (tõ 3 ®Õn 7 ng−êi) do héi nghÞ toµn thÓ gi¸o viªn
bÇu chän, mét ®¹i diÖn Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh cña tr−êng do Ban ®¹i diÖn cha mÑ
häc sinh cña tr−êng cö. Tæng sè thµnh viªn cña Héi ®ång tr−êng tõ 7 ®Õn lµ 11 ng−êi;
b) Ng−êi cã thÈm quyÒn bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng nhµ tr−êng (quy ®Þnh t¹i c¸c kho¶n 3
vµ 4 §iÒu 18 cña §iÒu lÖ nµy) th× cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp Héi ®ång tr−êng
(sau ®©y gäi lµ cÊp cã thÈm quyÒn);
c) Quy tr×nh bÇu cö c¸c thµnh viªn vµ thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nh− sau:
- Theo ®Ò nghÞ cña HiÖu tr−ëng (khi thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nhiÖm kú ®Çu tiªn)
vµ cña Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng (khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng, kÓ tõ nhiÖm kú
thø 2 trë ®i), c¬ quan gi¸o dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng (quy ®Þnh t¹i §iÒu 6 cña
§iÒu lÖ nµy) tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn (nãi t¹i ®iÓm b kho¶n 3 cña §iÒu nµy) duyÖt chñ
tr−¬ng, ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn c¸c thµnh viªn vµ thµnh lËp Héi ®ång tr−êng;
- Khi thµnh lËp Héi ®ång tr−êng nhiÖm kú ®Çu tiªn, HiÖu tr−ëng tr×nh c¬ quan gi¸o
dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng theo c¸c b−íc sau:
+ B−íc 1: HiÖu tr−ëng tr×nh ®Ó xin phÐp vÒ chñ tr−¬ng, dù kiÕn sè l−îng, c¬ cÊu
thµnh viªn vµ kÕ ho¹ch triÓn khai cô thÓ cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 2: Sau khi cã ý kiÕn phª duyÖt cña cÊp cã thÈm quyÒn, HiÖu tr−ëng trao ®æi
víi c¸c tæ chøc liªn quan nãi t¹i kho¶n 3 cña §iÒu nµy vµ häp toµn thÓ gi¸o viªn cña
tr−êng ®Ó chuÈn bÞ nh©n sù cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 3: HiÖu tr−ëng tr×nh danh s¸ch c¸c thµnh viªn Héi ®ång tr−êng.
+ B−íc 4: Khi cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn c«ng nhËn c¸c thµnh viªn
Héi ®ång tr−êng, HiÖu tr−ëng tæ chøc c¸c thµnh viªn cña Héi ®ång tr−êng häp kho¸ ®Çu
tiªn ®Ó bÇu Chñ tÞch vµ Th− ký cña Héi ®ång tr−êng;
+ B−íc 5: HiÖu tr−ëng tr×nh kÕt qu¶ bÇu chñ tÞch vµ th− ký ®Ó cÊp cã thÈm quyÒn ra
quyÕt ®Þnh thµnh lËp Héi ®ång tr−êng;
- Khi nhµ tr−êng ®· cã Héi ®ång tr−êng (kÓ tõ nhiÖm kú thø 2 trë ®i), 6 th¸ng tr−íc
khi hÕt nhiÖm kú, Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng chÞu tr¸ch nhiÖm tr×nh c¬ quan gi¸o dôc qu¶n
lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng theo quy tr×nh vµ c¸c b−íc 1, 2, 3, 4, 5 t−¬ng øng nh− quy ®Þnh
®èi víi HiÖu tr−ëng (nãi t¹i ®iÓm c kho¶n 3 §iÒu nµy) ®Ó thµnh lËp Héi ®ång tr−êng cho
nhiÖm kú tiÕp theo.
d) Trong nhiÖm kú, nÕu cã yªu cÇu ®ét xuÊt vÒ viÖc thay ®æi thµnh viªn cña Héi
®ång tr−êng, th× Héi ®ång tr−êng ra NghÞ quyÕt, Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng ®Ò nghÞ c¬
quan gi¸o dôc qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ tr−êng ®Ó tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh
c«ng nhËn. NÕu thµnh viªn cÇn thay ®æi lµ Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng, th× cÊp cã thÈm
quyÒn lÊy ý kiÕn cña tõng thµnh viªn Héi ®ång tr−êng tr−íc khi quyÕt ®Þnh c«ng nhËn.
4. Ho¹t ®éng cña Héi ®ång tr−êng cña tr−êng c«ng lËp
a) Héi ®ång tr−êng häp th−êng kú Ýt nhÊt hai lÇn trong mét n¨m. C¸c phiªn häp do
Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng triÖu tËp ®Ó th¶o luËn, biÓu quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò quy ®Þnh t¹i
196 http://www.ebook.edu.vn
kho¶n 2 §iÒu nµy. Phiªn häp cña Héi ®ång tr−êng ph¶i ®¶m b¶o cã mÆt Ýt nhÊt 3/4 sè
thµnh viªn (trong ®ã cã chñ tÞch) míi hîp lÖ. C¸c nghÞ quyÕt cña Héi ®ång tr−êng ®−îc
th«ng qua b»ng biÓu quyÕt hoÆc lÊy ý kiÕn b»ng v¨n b¶n t¹i cuéc häp. NghÞ quyÕt cña
Héi ®ång tr−êng chØ cã hiÖu lùc khi ®−îc Ýt nhÊt 2/3 sè thµnh viªn nhÊt trÝ, ®−îc c«ng bè
c«ng khai trong toµn tr−êng. Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng triÖu tËp häp bÊt th−êng khi HiÖu
tr−ëng ®Ò nghÞ hoÆc khi cã Ýt nhÊt 1/3 sè thµnh viªn Héi ®ång ®Ò nghÞ.
b) HiÖu tr−ëng cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng vÒ
nh÷ng néi dung ®−îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu nµy. NÕu HiÖu tr−ëng kh«ng nhÊt trÝ víi
quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng ph¶i kÞp thêi b¸o c¸o xin ý kiÕn c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc
cÊp trªn trùc tiÕp cña nhµ tr−êng. Trong thêi gian chê ý kiÕn cña cÊp cã thÈm quyÒn nãi
t¹i kho¶n 3 §iÒu nµy, HiÖu tr−ëng vÉn ph¶i thùc hiÖn theo quyÕt nghÞ cña Héi ®ång
tr−êng.
6. NhiÖm vô, quyÒn h¹n, thñ tôc thµnh lËp, c¬ cÊu tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Héi
®ång tr−êng cña tr−êng t− thôc ®−îc thùc hiÖn theo Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng tr−êng
t− thôc.
§iÒu 21. C¸c héi ®ång kh¸c trong nhµ tr−êng
1. Héi ®ång thi ®ua vµ khen th−ëng
Héi ®ång thi ®ua khen th−ëng t− vÊn vÒ c«ng t¸c thi ®ua khen th−ëng trong nhµ
tr−êng vµ ®éng theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
2. Héi ®ång kû luËt
a) Héi ®ång kû luËt ®−îc thµnh lËp ®Ó xÐt hoÆc xo¸ kû luËt ®èi víi häc sinh theo
tõng vô viÖc. Héi ®ång kû luËt do HiÖu tr−ëng quyÕt ®Þnh thµnh lËp vµ lµm chñ tÞch, gåm:
HiÖu tr−ëng, BÝ th− §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh (nÕu cã), Tæng phô tr¸ch
§éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh (nÕu cã), gi¸o viªn chñ nhiÖm líp cã häc sinh
ph¹m lçi, mét sè gi¸o viªn cã kinh nghiÖm gi¸o dôc vµ Tr−ëng ban ®¹i diÖn cha mÑ häc
sinh cña tr−êng;
b) Héi ®ång kû luËt ®−îc thµnh lËp ®Ó xÐt vµ ®Ò nghÞ xö lÝ kØ luËt ®èi víi c¸n bé,
gi¸o viªn, viªn chøc kh¸c theo tõng vô viÖc. ViÖc thµnh lËp, thµnh phÇn vµ ho¹t ®éng cña
Héi ®ång nµy ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
3. HiÖu tr−ëng cã thÓ thµnh lËp c¸c héi ®ång t− vÊn kh¸c theo yªu cÇu cô thÓ cña
tõng c«ng viÖc. NhiÖm vô, thµnh phÇn vµ thêi gian ho¹t ®éng cña c¸c héi ®ång nµy do
HiÖu tr−ëng quy ®Þnh.
§iÒu 22. Tæ chøc §¶ng vµ c¸c ®oµn thÓ trong nhµ tr−êng
1. Tæ chøc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam trong nhµ tr−êng l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ ho¹t
®éng trong khu«n khæ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt.
2. C¸c ®oµn thÓ, tæ chøc x· héi trong nhµ tr−êng ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña ph¸p
luËt vµ gióp nhµ tr−êng thùc hiÖn môc tiªu, nguyªn lý gi¸o dôc.
§iÒu 23. Qu¶n lý tµi s¶n, tµi chÝnh
1. ViÖc qu¶n lý tµi s¶n cña nhµ tr−êng ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt;
mäi thµnh viªn cña tr−êng cã tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ tµi s¶n nhµ tr−êng.
2. ViÖc qu¶n lý thu, chi tõ c¸c nguån tµi chÝnh cña nhµ tr−êng ph¶i tu©n theo c¸c
quy ®Þnh vÒ kÕ to¸n, thèng kª, b¸o c¸o cña Bé Tµi chÝnh, cña liªn Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
vµ Bé Tµi chÝnh.
Ch−¬ng III
Ch−¬ng tr×nh vμ C¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc
§iÒu 24. Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc
1. Tr−êng trung häc thùc hiÖn viÖc gi¶ng d¹y vµ häc tËp theo ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc
do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.

197 http://www.ebook.edu.vn
2. Tr−êng trung häc thùc hiÖn thêi gian häc tËp theo biªn chÕ n¨m häc do Bé Gi¸o
dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh.
3. C¨n cø ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc vµ biªn chÕ n¨m häc, nhµ tr−êng x©y dùng kÕ ho¹ch
vµ thêi kho¸ biÓu ®Ó ®iÒu hµnh ho¹t ®éng d¹y häc.
§iÒu 25. S¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp, thiÕt bÞ d¹y häc vµ tµi liÖu tham kh¶o
1. S¸ch gi¸o khoa cô thÓ ho¸ c¸c yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc vµ kü n¨ng quy ®Þnh
trong ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña c¸c m«n häc ë mçi líp cña gi¸o dôc phæ th«ng, ®¸p øng
yªu cÇu vÒ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc phæ th«ng. S¸ch gi¸o khoa do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o duyÖt ®Ó sö dông chÝnh thøc, æn ®Þnh, thèng nhÊt trong gi¶ng d¹y, häc tËp ë
tr−êng trung häc.
2. Tr−êng trung häc sö dông c¸c thiÕt bÞ d¹y häc, s¸ch bµi tËp vµ tµi liÖu tham kh¶o
theo c¸c danh môc do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh. Mäi tæ chøc, c¸ nh©n kh«ng
®−îc Ðp buéc häc sinh mua tµi liÖu tham kh¶o.
§iÒu 26. C¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc
1. Ho¹t ®éng gi¸o dôc trªn líp ®−îc tiÕn hµnh th«ng qua viÖc d¹y häc c¸c m«n häc
b¾t buéc vµ tù chän trong ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña cÊp häc do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
vµ §µo t¹o ban hµnh.
2. Nhµ tr−êng phèi hîp víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n tham gia gi¸o dôc ngoµi nhµ tr−êng
thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoµi giê lªn líp. Ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoµi giê lªn líp
bao gåm c¸c ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ vÒ khoa häc, v¨n häc, nghÖ thuËt, thÓ dôc thÓ thao, an
toµn giao th«ng, phßng chèng tÖ n¹n x· héi, gi¸o dôc giíi tÝnh, gi¸o dôc ph¸p luËt nh»m
ph¸t triÓn toµn diÖn vµ båi d−ìng n¨ng khiÕu; c¸c ho¹t ®éng vui ch¬i, tham quan, du lÞch,
giao l−u v¨n ho¸, gi¸o dôc m«i tr−êng; c¸c ho¹t ®éng x· héi, tõ thiÖn phï hîp víi ®Æc
®iÓm sinh lý løa tuæi häc sinh.
§iÒu 27. HÖ thèng hå s¬, sæ s¸ch vÒ ho¹t ®éng gi¸o dôc trong tr−êng
HÖ thèng hå s¬, sæ s¸ch theo dâi ho¹t ®éng gi¸o dôc trong tr−êng gåm:
1. §èi víi nhµ tr−êng:
- Sæ ®¨ng bé,
- Sæ gäi tªn vµ ghi ®iÓm,
- Sæ ghi ®Çu bµi,
- Häc b¹ häc sinh,
- Sæ qu¶n lý cÊp ph¸t v¨n b»ng, chøng chØ,
- Sæ theo dâi phæ cËp gi¸o dôc,
- Sæ theo dâi häc sinh chuyÓn ®i, chuyÓn ®Õn,
- Sæ nghÞ quyÕt cña nhµ tr−êng vµ nghÞ quyÕt cña héi ®ång tr−êng,
- Hå s¬ thi ®ua cña nhµ tr−êng,
- Hå s¬ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ gi¸o viªn vµ nh©n viªn,
- Hå s¬ khen th−ëng, kû luËt häc sinh,
- Sæ qu¶n lý vµ hå s¬ l−u tr÷ c¸c v¨n b¶n, c«ng v¨n,
- Sæ qu¶n lý tµi s¶n,
- Sæ qu¶n lý tµi chÝnh,
- Hå s¬ qu¶n lý thiÕt bÞ d¹y häc vµ thùc hµnh thÝ nghiÖm,
- Hå s¬ qu¶n lý th− viÖn,
- Hå s¬ theo dâi søc khoÎ häc sinh.
2. §èi víi gi¸o viªn:
- Bµi so¹n,
- Sæ kÕ ho¹ch gi¶ng d¹y theo tuÇn,
- Sæ dù giê th¨m líp,
- Sæ chñ nhiÖm (®èi víi gi¸o viªn lµm c«ng t¸c chñ nhiÖm líp).

198 http://www.ebook.edu.vn
§iÒu 28. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh
1. Häc sinh ®−îc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp, rÌn luyÖn theo Quy chÕ ®¸nh
gi¸ vµ xÕp lo¹i häc sinh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
2. ViÖc ra ®Ò kiÓm tra ph¶i c¨n cø vµo c¸c yªu cÇu vÒ néi dung vµ ph−¬ng ph¸p gi¸o
dôc theo ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc vµ s¸ch gi¸o khoa.
3. ViÖc ®¸nh gi¸ häc sinh ph¶i b¶o ®¶m yªu cÇu c«ng khai, c«ng b»ng, kh¸ch quan,
chÝnh x¸c vµ toµn diÖn. KÕt qu¶ ®¸nh gi¸ vµ xÕp lo¹i häc sinh ph¶i ®−îc th«ng b¸o cho
gia ®×nh vµo cuèi häc kú vµ cuèi n¨m häc.
4. Häc sinh tiÓu häc tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc häc hÕt ch−¬ng tr×nh tiÓu
häc, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o th× ®−îc HiÖu
tr−ëng tr−êng phæ th«ng cã nhiÒu cÊp häc x¸c nhËn trong häc b¹ viÖc hoµn thµnh ch−¬ng
tr×nh tiÓu häc.
5. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh THCS, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé
tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o th× ®−îc Tr−ëng phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cÊp huyÖn cÊp
b»ng tèt nghiÖp THCS.
6. Häc sinh häc hÕt ch−¬ng tr×nh THPT, cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé
tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o th× ®−îc dù thi tèt nghiÖp vµ nÕu ®¹t yªu cÇu th× ®−îc
Gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cÊp b»ng tèt nghiÖp THPT.
§iÒu 29. Gi÷ g×n vµ ph¸t huy truyÒn thèng nhµ tr−êng
1. Tr−êng trung häc cã phßng truyÒn thèng ®Ó gi÷ g×n nh÷ng tµi liÖu, hiÖn vËt cã
liªn quan tíi viÖc thµnh lËp vµ ph¸t triÓn cña nhµ tr−êng, nh»m gi¸o dôc truyÒn thèng cho
gi¸o viªn, nh©n viªn vµ häc sinh.
2. Mçi tr−êng cã thÓ chän mét ngµy trong n¨m lµm ngµy truyÒn thèng cña tr−êng
m×nh vµ lÊy ngµy ®ã ®Ó tæ chøc héi tr−êng h»ng n¨m hoÆc mét sè n¨m.
3. Häc sinh cò cña tr−êng ®−îc thµnh lËp ban liªn l¹c ®Ó gi÷ g×n vµ ph¸t huy truyÒn
thèng tèt ®Ñp cña nhµ tr−êng, huy ®éng c¸c nguån lùc ®Ó gióp ®ì nhµ tr−êng trong viÖc
thùc hiÖn môc tiªu, nguyªn lý gi¸o dôc.
Ch−¬ng IV. Gi¸o viªn
§iÒu 30. Gi¸o viªn tr−êng trung häc
Gi¸o viªn tr−êng trung häc lµ ng−êi lµm nhiÖm vô gi¶ng d¹y, gi¸o dôc trong nhµ
tr−êng, gåm: HiÖu tr−ëng, Phã HiÖu tr−ëng, gi¸o viªn bé m«n, gi¸o viªn lµm c«ng t¸c
§oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh (bÝ th−, phã bÝ th− hoÆc trî lý thanh niªn, cè vÊn
§oµn) ®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp THPT, gi¸o viªn lµm tæng phô tr¸ch §éi ThiÕu
niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh (®èi víi tr−êng trung häc cã cÊp tiÓu häc hoÆc cÊp THCS).
§iÒu 31. NhiÖm vô cña gi¸o viªn tr−êng trung häc
1. Gi¸o viªn bé m«n cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
a) D¹y häc vµ gi¸o dôc theo ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch gi¸o dôc; so¹n bµi; d¹y thùc
hµnh thÝ nghiÖm, kiÓm tra, ®¸nh gi¸ theo quy ®Þnh; vµo sæ ®iÓm, ghi häc b¹ ®Çy ®ñ, lªn
líp ®óng giê, qu¶n lý häc sinh trong c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc do nhµ tr−êng tæ chøc, tham
gia c¸c ho¹t ®éng cña tæ chuyªn m«n;
b) Tham gia c«ng t¸c phæ cËp gi¸o dôc ë ®Þa ph−¬ng;
c) RÌn luyÖn ®¹o ®øc, häc tËp v¨n ho¸, båi d−ìng chuyªn m«n, nghiÖp vô ®Ó n©ng
cao chÊt l−îng, hiÖu qu¶ gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc;
d) Thùc hiÖn §iÒu lÖ nhµ tr−êng; thùc hiÖn quyÕt ®Þnh cña HiÖu tr−ëng, chÞu sù kiÓm
tra cña HiÖu tr−ëng vµ c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc;
®) Gi÷ g×n phÈm chÊt, danh dù, uy tÝn cña nhµ gi¸o, g−¬ng mÉu tr−íc häc sinh,
th−¬ng yªu, t«n träng häc sinh, ®èi xö c«ng b»ng víi häc sinh, b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi
Ých chÝnh ®¸ng cña häc sinh, ®oµn kÕt, gióp ®ì ®ång nghiÖp;

199 http://www.ebook.edu.vn
e) Phèi hîp víi gi¸o viªn chñ nhiÖm, c¸c gi¸o viªn kh¸c, gia ®×nh häc sinh, §oµn
Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh trong d¹y
häc vµ gi¸o dôc häc sinh.
g) Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Gi¸o viªn chñ nhiÖm, ngoµi c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 cña §iÒu nµy, cßn
cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
a) T×m hiÓu vµ n¾m v÷ng häc sinh trong líp vÒ mäi mÆt ®Ó cã biÖn ph¸p tæ chøc gi¸o
dôc s¸t ®èi t−îng, nh»m thóc ®Èy sù tiÕn bé cña c¶ líp;
b) Céng t¸c chÆt chÏ víi gia ®×nh häc sinh, chñ ®éng phèi hîp víi c¸c gi¸o viªn bé
m«n, §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh,
c¸c tæ chøc x· héi cã liªn quan trong ho¹t ®éng gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh cña líp
m×nh chñ nhiÖm;
c) NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ xÕp lo¹i häc sinh cuèi kú vµ cuèi n¨m häc, ®Ò nghÞ khen
th−ëng vµ kû luËt häc sinh, ®Ò nghÞ danh s¸ch häc sinh ®−îc lªn líp th¼ng, ph¶i kiÓm tra
l¹i, ph¶i rÌn luyÖn thªm vÒ h¹nh kiÓm trong kú nghØ hÌ, ph¶i ë l¹i líp, hoµn chØnh viÖc ghi
vµo sæ ®iÓm vµ häc b¹ häc sinh;
d) B¸o c¸o th−êng kú hoÆc ®ét xuÊt vÒ t×nh h×nh cña líp víi HiÖu tr−ëng.
3. Gi¸o viªn thØnh gi¶ng còng ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô quy ®Þnh t¹i kho¶n 1
§iÒu nµy.
4. Gi¸o viªn lµm c«ng t¸c §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh lµ gi¸o viªn
THPT ®−îc båi d−ìng vÒ c«ng t¸c §oµn thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, cã nhiÖm vô
tæ chøc c¸c ho¹t ®éng cña §oµn ë nhµ tr−êng vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng víi ®Þa ph−¬ng.
5. Gi¸o viªn lµm tæng phô tr¸ch §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh lµ gi¸o
viªn THCS ®−îc båi d−ìng vÒ c«ng t¸c §éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh, cã
nhiÖm vô tæ chøc c¸c ho¹t ®éng cña §éi ë nhµ tr−êng vµ phèi hîp ho¹t ®éng víi ®Þa
ph−¬ng.
§iÒu 32. QuyÒn cña gi¸o viªn
1. Gi¸o viªn cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
a) §−îc nhµ tr−êng t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc häc sinh;
b) §−îc h−ëng mäi quyÒn lîi vÒ vËt chÊt, tinh thÇn vµ ®−îc ch¨m sãc, b¶o vÖ søc
khoÎ theo c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch quy ®Þnh ®èi víi nhµ gi¸o;
c) §−îc trùc tiÕp hoÆc th«ng qua c¸c tæ chøc tham gia qu¶n lý nhµ tr−êng;
d) §−îc h−ëng l−¬ng vµ phô cÊp (nÕu cã) khi ®−îc cö ®i häc ®Ó ®µo t¹o n©ng cao
tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô theo quy ®Þnh hiÖn hµnh;
®) §−îc hîp ®ång thØnh gi¶ng vµ nghiªn cøu khoa häc t¹i c¸c tr−êng vµ c¬ së gi¸o
dôc kh¸c nÕu ®−îc sù ®ång ý cña HiÖu tr−ëng vµ thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nhiÖm vô quy
®Þnh t¹i §iÒu 31 cña §iÒu lÖ nµy;
e) §−îc b¶o vÖ nh©n phÈm, danh dù;
g) §−îc h−ëng c¸c quyÒn kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Gi¸o viªn chñ nhiÖm ngoµi c¸c quyÒn quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 cña §iÒu nµy, cßn cã
nh÷ng quyÒn sau ®©y:
a) §−îc dù c¸c giê häc, ho¹t ®éng gi¸o dôc kh¸c cña häc sinh líp m×nh;
b) §−îc dù c¸c cuéc häp cña Héi ®ång khen th−ëng vµ Héi ®ång kû luËt khi gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn häc sinh cña líp m×nh;
c) §−îc dù c¸c líp båi d−ìng, héi nghÞ chuyªn ®Ò vÒ c«ng t¸c chñ nhiÖm;
d) §−îc quyÒn cho phÐp c¸ nh©n häc sinh nghØ häc kh«ng qu¸ 3 ngµy;
®) §−îc gi¶m giê lªn líp hµng tuÇn theo quy ®Þnh khi lµm chñ nhiÖm líp.


200 http://www.ebook.edu.vn
3. Gi¸o viªn lµm c«ng t¸c §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, tæng phô tr¸ch
§éi ThiÕu niªn TiÒn phong Hå ChÝ Minh ®−îc h−ëng c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch theo quy
®Þnh hiÖn hµnh.
§iÒu 33. Tr×nh ®é chuÈn ®−îc ®µo t¹o cña gi¸o viªn
1. Tr×nh ®é chuÈn ®µo t¹o cña gi¸o viªn tr−êng trung häc ®−îc quy ®Þnh nh− sau:
a) §èi víi gi¸o viªn tiÓu häc: cã b»ng tèt nghiÖp trung cÊp s− ph¹m;
b) §èi víi gi¸o viªn THCS: cã b»ng tèt nghiÖp cao ®¼ng s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt
nghiÖp cao ®¼ng vµ chøng chØ nghiÖp vô s− ph¹m theo ®óng chuyªn ngµnh cña c¸c khoa,
tr−êng s− ph¹m;
c) §èi víi gi¸o viªn THPT: cã b»ng tèt nghiÖp ®¹i häc s− ph¹m hoÆc cã b»ng tèt
nghiÖp ®¹i häc vµ cã chøng chØ båi d−ìng nghiÖp vô s− ph¹m theo ®óng chuyªn ngµnh t¹i
c¸c khoa, tr−êng ®¹i häc s− ph¹m.
2. Gi¸o viªn ch−a ®¹t tr×nh ®é chuÈn quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy ®−îc nhµ
tr−êng, c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ®¹t tr×nh ®é chuÈn.
3. Gi¸o viªn cã tr×nh ®é trªn chuÈn ®−îc nhµ tr−êng, c¬ quan qu¶n lý gi¸o dôc t¹o
®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy t¸c dông cña m×nh trong gi¶ng d¹y vµ gi¸o dôc.
§iÒu 34. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö, trang phôc cña gi¸o viªn
1. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö cña gi¸o viªn ph¶i mÉu mùc, cã t¸c dông gi¸o dôc ®èi
víi häc sinh.
2. Trang phôc cña gi¸o viªn ph¶i chØnh tÒ, phï hîp víi ho¹t ®éng s− ph¹m, theo quy
®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ trang phôc cña viªn chøc Nhµ n−íc.
§iÒu 35. C¸c hµnh vi gi¸o viªn kh«ng ®−îc lµm
Gi¸o viªn kh«ng ®−îc cã c¸c hµnh vi sau ®©y:
1. Xóc ph¹m danh dù, nh©n phÈm, x©m ph¹m th©n thÓ cña häc sinh, ®ång nghiÖp,
ng−êi kh¸c.
2. Gian lËn trong kiÓm tra, thi cö, tuyÓn sinh; gian lËn trong ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc
tËp, rÌn luyÖn cña häc sinh.
3. Xuyªn t¹c néi dung gi¸o dôc.
4. Ðp buéc häc sinh häc thªm ®Ó thu tiÒn.
5. Hót thuèc; uèng r−îu, bia; nghe, tr¶ lêi b»ng ®iÖn tho¹i di ®éng khi ®ang d¹y häc,
khi ®ang tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ë nhµ tr−êng.
§iÒu 36. Khen th−ëng vµ xö lý vi ph¹m
1. Gi¸o viªn cã thµnh tÝch sÏ ®−îc khen th−ëng, ®−îc tÆng c¸c danh hiÖu thi ®ua vµ
c¸c danh hiÖu cao quý kh¸c.
2. Gi¸o viªn cã hµnh vi vi ph¹m quy ®Þnh t¹i §iÒu lÖ nµy th× bÞ xö lý theo quy ®Þnh
cña ph¸p luËt.
Ch−¬ng . Häc sinh
§iÒu 37. Tuæi häc sinh tr−êng trung häc
1. Tuæi cña häc sinh vµo líp s¸u THCS: tõ 11 ®Õn 13 tuæi.
2. Tuæi cña häc sinh vµo líp m−êi THPT: tõ 15 ®Õn 17 tuæi.
3. C¸c tr−êng hîp sau ®©y ®−îc vµo cÊp häc ë tuæi cao h¬n tuæi quy ®Þnh:
a) §−îc cao h¬n 1 tuæi víi häc sinh n÷, häc sinh tõ n−íc ngoµi vÒ n−íc;
b) §−îc cao h¬n 2 tuæi víi häc sinh ng−êi d©n téc thiÓu sè, häc sinh ë vïng kinh
tÕ - x· héi khã kh¨n, häc sinh khuyÕt tËt, tµn tËt, kÐm ph¸t triÓn thÓ lùc vµ trÝ tuÖ, häc sinh
må c«i kh«ng n¬i n−¬ng tùa, häc sinh trong diÖn hé ®ãi nghÌo theo quy ®Þnh cña Nhµ
n−íc;
NÕu thuéc nhiÒu tr−êng hîp nªu t¹i c¸c ®iÓm a vµ b kho¶n 3 §iÒu nµy chØ ®−îc ¸p
dông 1 quy ®Þnh cho 1 trong c¸c tr−êng hîp ®ã.

201 http://www.ebook.edu.vn
4. Häc sinh cã thÓ lùc tèt vµ ph¸t triÓn sím vÒ trÝ tuÖ cã thÓ vµo häc tr−íc tuæi hoÆc
häc v−ît líp nÕu ®−îc nhµ tr−êng ®Ò nghÞ vµ theo c¸c quy ®Þnh sau:
a) ViÖc cho häc v−ît líp chØ ¸p dông trong ph¹m vi cÊp häc;
b) Häc tr−íc mét tuæi do gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cho phÐp c¨n cø vµo ®Ò
nghÞ cña phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cÊp huyÖn (®èi víi häc sinh tr−êng trung häc cã cÊp
häc cao nhÊt lµ THCS) vµ ®Ò nghÞ cña tr−êng trung häc cã cÊp THPT (®èi víi häc sinh
tr−êng trung häc cã cÊp THPT);
c) Tr−êng hîp häc v−ît líp vµ tr−êng hîp häc tr−íc tuæi ngoµi quy ®Þnh t¹i ®iÓm a
vµ ®iÓm b kho¶n 4 §iÒu nµy, ph¶i ®−îc Gi¸m ®èc së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ®Ò nghÞ vµ ®−îc
Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cho phÐp.
§iÒu 38. NhiÖm vô cña häc sinh
Häc sinh cã nh÷ng nhiÖm vô sau ®©y:
1. KÝnh träng thÇy gi¸o, c« gi¸o, c¸n bé vµ nh©n viªn cña nhµ tr−êng; ®oµn kÕt
gióp ®ì lÉn nhau trong häc tËp, rÌn luyÖn; thùc hiÖn ®iÒu lÖ, néi quy nhµ tr−êng; chÊp
hµnh ph¸p luËt cña Nhµ n−íc;
2. Thùc hiÖn nhiÖm vô häc tËp, rÌn luyÖn theo ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch gi¸o dôc cña
nhµ tr−êng;
3. RÌn luyÖn th©n thÓ, gi÷ g×n vÖ sinh c¸ nh©n, gi÷ g×n vµ b¶o vÖ m«i tr−êng;
4. Tham gia c¸c ho¹t ®éng tËp thÓ cña tr−êng, cña líp, cña §éi ThiÕu niªn TiÒn
phong Hå ChÝ Minh, §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh, gióp ®ì gia ®×nh vµ tham
gia c«ng t¸c x· héi.
5. Gi÷ g×n, b¶o vÖ tµi s¶n cña nhµ tr−êng, n¬i c«ng céng; gãp phÇn x©y dùng, b¶o vÖ
vµ ph¸t huy truyÒn thèng cña nhµ tr−êng.
§iÒu 39. QuyÒn cña häc sinh
Häc sinh cã nh÷ng quyÒn sau ®©y:
1. §−îc b×nh ®¼ng trong viÖc h−ëng thô gi¸o dôc toµn diÖn, ®−îc b¶o ®¶m nh÷ng
®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, c¬ së vËt chÊt, vÖ sinh, an toµn ®Ó häc tËp ë líp vµ tù häc ë nhµ,
®−îc cung cÊp th«ng tin vÒ viÖc häc tËp cña m×nh, ®−îc sö dông trang thiÕt bÞ, ph−¬ng
tiÖn phôc vô c¸c ho¹t ®éng häc tËp, v¨n ho¸, thÓ thao, thÓ dôc cña nhµ tr−êng theo quy
®Þnh;
2. §−îc t«n träng vµ b¶o vÖ, ®−îc ®èi xö b×nh ®¼ng, d©n chñ, ®−îc quyÒn khiÕu
n¹i víi nhµ tr−êng vµ c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc vÒ nh÷ng quyÕt ®Þnh ®èi víi b¶n th©n
m×nh; ®−îc quyÒn chuyÓn tr−êng khi cã lý do chÝnh ®¸ng theo quy ®Þnh hiÖn hµnh; ®−îc
häc tr−íc tuæi, häc v−ît líp, häc ë tuæi cao h¬n tuæi quy ®Þnh nãi t¹i §iÒu 37 cña §iÒu lÖ
nµy;
3. §−îc tham gia c¸c ho¹t ®éng nh»m ph¸t triÓn n¨ng khiÕu vÒ c¸c m«n häc, thÓ
dôc, thÓ thao, nghÖ thuËt do nhµ tr−êng tæ chøc nÕu cã ®ñ ®iÒu kiÖn;
4. §−îc nhËn häc bæng hoÆc trî cÊp kh¸c theo quy ®Þnh ®èi víi nh÷ng häc sinh
®−îc h−ëng chÝnh s¸ch x· héi, nh÷ng häc sinh cã khã kh¨n vÒ ®êi sèng vµ nh÷ng häc
sinh cã n¨ng lùc ®Æc biÖt;
5. §−îc h−ëng c¸c quyÒn kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
§iÒu 40. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö, trang phôc cña häc sinh
1. Hµnh vi, ng«n ng÷ øng xö cña häc sinh trung häc ph¶i cã v¨n ho¸, phï hîp víi
®¹o ®øc vµ lèi sèng cña løa tuæi häc sinh trung häc.
2. Trang phôc cña häc sinh ph¶i s¹ch sÏ, gän gµng, thÝch hîp víi ®é tuæi, thuËn tiÖn
cho viÖc häc tËp vµ sinh ho¹t ë nhµ tr−êng.
3. Khi ®i häc, kh«ng ®−îc t« son, ®¸nh phÊn, s¬n mãng tay, mãng ch©n, nhuém tãc
®Ó trang ®iÓm.



202 http://www.ebook.edu.vn
Tuú ®iÒu kiÖn cña tõng tr−êng, HiÖu tr−ëng cã thÓ quyÕt ®Þnh ®Ó häc sinh mÆc ®ång
phôc mét sè buæi trong tuÇn nÕu ®−îc nhµ tr−êng vµ Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh cña
tr−êng ®ång ý.
§iÒu 41. C¸c hµnh vi häc sinh kh«ng ®−îc lµm
Häc sinh kh«ng ®−îc cã c¸c hµnh vi sau ®©y:
1. Xóc ph¹m nh©n phÈm, danh dù, x©m ph¹m th©n thÓ gi¸o viªn, c¸n bé, nh©n viªn
cña nhµ tr−êng, ng−êi kh¸c vµ häc sinh kh¸c;
2. Gian lËn trong häc tËp, kiÓm tra, thi cö, tuyÓn sinh;
3. §¸nh nhau, g©y rèi trËt tù, an ninh trong nhµ tr−êng vµ n¬i c«ng céng;
4. Lµm viÖc kh¸c; nghe, tr¶ lêi b»ng ®iÖn tho¹i di ®éng; hót thuèc, uèng r−îu, bia trong
giê häc, khi ®ang tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc cña nhµ tr−êng.
5. §¸nh b¹c; vËn chuyÓn, mang ®Õn tr−êng, tµng tr÷, sö dông ma tuý, hung khÝ, vò
khÝ, chÊt næ, chÊt ®éc; l−u hµnh, sö dông v¨n ho¸ phÈm ®éc h¹i, ®åi truþ; tham gia tÖ n¹n
x· héi.
§iÒu 42. Khen th−ëng vµ kû luËt
1. Häc sinh cã thµnh tÝch trong häc tËp vµ rÌn luyÖn ®−îc nhµ tr−êng vµ c¸c cÊp
qu¶n lý gi¸o dôc khen th−ëng b»ng c¸c h×nh thøc sau ®©y:
- Khen tr−íc líp, tr−íc tr−êng;
- Khen th−ëng cho häc sinh tiªn tiÕn, häc sinh giái;
- CÊp giÊy chøng nhËn, giÊy khen, b»ng khen, nÕu ®o¹t gi¶i trong c¸c kú thi chän
häc sinh giái theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o;
- C¸c h×nh thøc khen th−ëng kh¸c.
2. Häc sinh vi ph¹m khuyÕt ®iÓm trong qu¸ tr×nh häc tËp, rÌn luyÖn cã thÓ ®−îc
khuyªn r¨n hoÆc xö lý kØ luËt theo c¸c h×nh thøc sau ®©y:
- Phª b×nh tr−íc líp, tr−íc tr−êng;
- KhiÓn tr¸ch vµ th«ng b¸o víi gia ®×nh;
- C¶nh c¸o ghi häc b¹;
- Buéc th«i häc cã thêi h¹n.
Ch−¬ng VI
tμi s¶n cña tr−êng
§iÒu 43. Tr−êng häc
1. §Þa ®iÓm:
a) Tr−êng häc lµ mét khu riªng ®−îc ®Æt trong m«i tr−êng thuËn lîi cho gi¸o dôc.
Tr−êng ph¶i cã t−êng bao quanh, cã cæng tr−êng vµ biÓn tr−êng;
b) Tæng diÖn tÝch mÆt b»ng cña tr−êng tÝnh theo ®Çu häc sinh cña tr−êng Ýt nhÊt
ph¶i ®¹t:
- Tõ 6 m2/häc sinh trë lªn (®èi víi néi thµnh, néi thÞ);
- Tõ 10 m2/häc sinh trë lªn (®èi víi c¸c vïng cßn l¹i).
2. C¬ cÊu c¸c khèi c«ng tr×nh:
- Khèi phßng häc, phßng häc bé m«n;
- Khèi phôc vô häc tËp;
- Khèi phßng hµnh chÝnh;
- Khu s©n ch¬i, b·i tËp;
- Khu vÖ sinh vµ khu ®Ó xe.
§iÒu 44. Quy ®Þnh cô thÓ cho c¸c khèi c«ng tr×nh
1. Phßng häc, phßng häc bé m«n
a) Phßng häc:
- Cã ®ñ phßng häc ®Ó häc nhiÒu nhÊt lµ hai ca trong 1 ngµy;
- Phßng häc x©y dùng theo tiªu chuÈn cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o;
- Phßng häc cã ®ñ bµn ghÕ häc sinh phï hîp víi tõng cÊp häc, bµn ghÕ cña gi¸o
viªn, cã b¶ng viÕt vµ ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ ¸nh s¸ng, tho¸ng m¸t.

203 http://www.ebook.edu.vn
b) Phßng häc bé m«n: Thùc hiÖn theo Quy ®Þnh vÒ tiªu chuÈn phßng häc bé m«n
do Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
2. Khèi phôc vô häc tËp gåm nhµ tËp ®a n¨ng, th− viÖn, phßng ho¹t ®éng §oµn -
§éi, phßng truyÒn thèng.
3. Khèi hµnh chÝnh - qu¶n trÞ.
Gåm phßng lµm viÖc cña HiÖu tr−ëng, phã HiÖu tr−ëng, v¨n phßng, phßng häp
toµn thÓ c¸n bé vµ viªn chøc nhµ tr−êng, phßng gi¸o viªn, phßng y tÕ häc ®−êng, nhµ kho,
phßng th−êng trùc. C¸c phßng nµy ph¶i ®−îc trang bÞ bµn, ghÕ, tñ, thiÕt bÞ lµm viÖc.
4. Khu s©n ch¬i, b·i tËp.
Cã diÖn tÝch Ýt nhÊt b»ng 25% tæng diÖn tÝch mÆt b»ng cña tr−êng, khu s©n ch¬i cã
hoa, c©y bãng m¸t vµ ®¶m b¶o vÖ sinh, khu b·i tËp cã ®ñ thiÕt bÞ luyÖn tËp thÓ dôc thÓ
thao vµ ®¶m b¶o an toµn.
5. Khu vÖ sinh vµ hÖ thèng cÊp tho¸t n−íc.
a) Khu vÖ sinh ®−îc bè trÝ hîp lý theo tõng khu lµm viÖc, häc tËp cho gi¸o viªn vµ
häc sinh, cã ®ñ n−íc, ¸nh s¸ng, ®¶m b¶o vÖ sinh, kh«ng lµm « nhiÔm m«i tr−êng;
b) Cã hÖ thèng cÊp n−íc s¹ch, hÖ thèng tho¸t n−íc cho tÊt c¶ c¸c khu vùc theo quy
®Þnh vÒ vÖ sinh m«i tr−êng.
6. Khu ®Ó xe.
Bè trÝ hîp lý trong khu«n viªn tr−êng, ®¶m b¶o an toµn, trËt tù, vÖ sinh.
Ch−¬ng VII
Quan hÖ gi÷a Nhμ tr−êng, Gia ®×nh vμ x∙ héi
§iÒu 45. Tr¸ch nhiÖm cña nhµ tr−êng
Nhµ tr−êng ph¶i chñ ®éng phèi hîp th−êng xuyªn vµ chÆt chÏ víi gia ®×nh vµ x· héi
®Ó x©y dùng m«i tr−êng gi¸o dôc thèng nhÊt nh»m thùc hiÖn môc tiªu, nguyªn lý gi¸o
dôc.
§iÒu 46. Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh
1. Mçi líp cã mét Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh tæ chøc theo tõng n¨m häc gåm c¸c
thµnh viªn do cha mÑ, ng−êi gi¸m hé häc sinh cö ra ®Ó phèi hîp víi gi¸o viªn chñ nhiÖm
líp, gi¸o viªn bé m«n trong viÖc gi¸o dôc häc sinh.
2. Mçi tr−êng cã mét Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh ®−îc tæ chøc trong mçi n¨m häc
gåm mét sè thµnh viªn do c¸c Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh tõng líp bÇu ra ®Ó phèi hîp
víi nhµ tr−êng thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh t¹i §iÒu 45 cña §iÒu lÖ nµy.
3. NhiÖm vô, quyÒn h¹n, tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh
tõng líp, tõng tr−êng trung häc thùc hiÖn theo §iÒu lÖ Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh.
§iÒu 47. Quan hÖ gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi
Nhµ tr−êng phèi hîp víi Ban ®¹i diÖn cha mÑ häc sinh, c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n
nh»m:
1. Thèng nhÊt quan ®iÓm, néi dung, ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc gi÷a nhµ tr−êng, gia ®×nh
vµ x· héi.
2. Huy ®éng mäi lùc l−îng cña céng ®ång ch¨m lo sù nghiÖp gi¸o dôc, x©y dùng
phong trµo häc tËp vµ m«i tr−êng gi¸o dôc lµnh m¹nh, gãp phÇn x©y dùng c¬ së vËt chÊt
nhµ tr−êng.


@3. §iÒu lÖ Tr−êng TiÓu häc
1. Ban hành lÇn thø nhÊt : Ngµy 11-7-2000 Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· ban
hµnh §iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 22/2000/Q§-BGD&§T.
§iÒu lÖ Tr−êng tiÓu häc (§LTTH) cã 7 ch−¬ng;


204 http://www.ebook.edu.vn
2. Ban hành lÇn thø hai : Ngày 31 tháng 8 năm 2007, ban hành kèm theo
Quyết định số 51/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Chương I
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
1. Điều lệ này quy định tổ chức và hoạt động của trường tiểu học bao gồm : tổ
chức và quản lý nhà trường; chương trình và các hoạt động giáo dục; giáo viên;
học sinh; tài sản của nhà trường; nhà trường, gia đình và xã hội.
2. Điều lệ này áp dụng cho trường tiểu học; lớp tiểu học trong trường phổ
thông có nhiều cấp học và trường chuyên biệt; cơ sở giáo dục khác thực hiện
chương trình giáo dục tiểu học; tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục cấp
tiểu học.

Điều 2. Vị trí của trường tiểu học
Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân,
có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.

Điều 3. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học
1. Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục
tiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành.
2. Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, khuyết tật, trẻ
em đã bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống mù chữ
trong cộng đồng. Nhận bảo trợ và quản lý các hoạt động giáo dục của các cơ sở
giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp
có thẩm quyền. Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học
của học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn quản lý của trường.
3. Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.
4. Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy
định của pháp luật.
5. Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện
hoạt động giáo dục.
6. Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các
hoạt động xã hội trong cộng đồng.
7. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

Điều 4. Trường tiểu học, lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều cấp
học và trường chuyên biệt, cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo
dục tiểu học

205 http://www.ebook.edu.vn
1. Trường tiểu học được tổ chức theo hai loại hình : công lập và tư thục.
a) Trường tiểu học công lập do Nhà nước thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật
chất, bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên;
b) Trường tiểu học tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp,
tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm
kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách Nhà nước.
2. Lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều cấp học và trường chuyên
biệt, gồm :
a) Lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều cấp học;
b) Lớp tiểu học trong trường phổ thông dân tộc bán trú;
c) Lớp tiểu học trong trường dành cho trẻ em tàn tật, khuyết tật;
d) Lớp tiểu học trong trường giáo dưỡng; trung tâm học tập cộng đồng và
trường, lớp tiểu học thực hành trong trường sư phạm.
3. Cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học, gồm : lớp
dành cho trẻ em vì hoàn cảnh khó khăn không được đi học ở nhà trường, lớp dành
cho trẻ tàn tật, khuyết tật.

Điều 5. Tên trường, biển tên trường
1. Tên trường được quy định như sau : trường tiểu học và tên riêng của trường,
không ghi loại hình trường công lập hay tư thục. Tên trường được ghi trên quyết
định thành lập trường, con dấu, biển trường và các giấy tờ giao dịch.
2. Biển tên trường :
a) Góc trên bên trái :
- Dòng thứ nhất : Uỷ ban nhân dân huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh)
và tên huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh);
- Dòng thứ hai : Phòng giáo dục và đào tạo.
b) Ở giữa : ghi tên trường theo quy định tại khoản 1 Điều 5 của Điều lệ này;
c) Cuối cùng : ghi địa chỉ, số điện thoại của trường.

Điều 6. Phân cấp quản lý
1. Trường tiểu học do Uỷ ban nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc
tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện) quản lý.
2. Các lớp tiểu học, cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu
học quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 4 của Điều lệ này do cấp có thẩm quyền
thành lập quản lý.
3. Phòng giáo dục và đào tạo thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với
mọi loại hình trường, lớp tiểu học và các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương

206 http://www.ebook.edu.vn
trình giáo dục tiểu học trên địa bàn.

Điều 7. Tổ chức và hoạt động giáo dục hoà nhập cho học sinh tàn tật, khuyết
tật trong trường tiểu học
Tổ chức và hoạt động giáo dục hoà nhập cho học sinh tàn tật, khuyết tật trong
trường tiểu học tuân theo các quy định của Điều lệ này và Quy định về giáo dục
hoà nhập dành cho người tàn tật, khuyết tật do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
ban hành.

Điều 8. Tổ chức và hoạt động của các lớp tiểu học trong trường phổ thông có
nhiều cấp học, trường chuyên biệt, trường tư thục
1. Tổ chức và hoạt động của các lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều
cấp học thực hiện các quy định của Điều lệ này và Điều lệ trường trung học cơ sở,
trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.
2. Tổ chức và hoạt động của các lớp tiểu học trong trường chuyên biệt, trường tư
thục thực hiện các quy định của Điều lệ này và Quy chế tổ chức và hoạt động của
trường chuyên biệt, Quy chế tổ chức và hoạt động của trường tư thục thuộc các cấp
học phổ thông.




Chương II
TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ NHÀ TRƯỜNG

Điều 9. Điều kiện thành lập trường tiểu học
Trường tiểu học được cấp có thẩm quyền quyết định thành lập hoặc cho phép
thành lập khi đảm bảo các điều kiện sau :
1. Phù hợp với quy hoạch mạng lưới trường học, đáp ứng yêu cầu phát triển
kinh tế - xã hội của địa phương, tạo thuận lợi cho trẻ em đến trường nhằm đảm bảo
thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học.
2. Có đủ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên theo tiêu chuẩn quy định tại
các Điều 17, Điều 18 và Điều 33 của Điều lệ này.
3. Có cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định tại Chương VI của Điều lệ này.

Điều 10. Thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập trường tiểu học
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập đối với trường tiểu
học công lập và cho phép thành lập đối với trường tiểu học tư thục.

Điều 11. Hồ sơ và thủ tục thành lập trường tiểu học
1. Hồ sơ đề nghị thành lập hoặc cho phép thành lập trường gồm :

207 http://www.ebook.edu.vn
a) Đề án thành lập trường;
b) Tờ trình về Đề án thành lập trường, dự thảo Quyết định thành lập trường,
dự thảo Điều lệ hoặc Quy chế hoạt động của trường;
c) Ý kiến bằng văn bản của các cơ quan có liên quan về việc thành lập trường;
d) Báo cáo giải trình việc tiếp thu ý kiến của các cơ quan có liên quan và báo
cáo bổ sung theo ý kiến chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện (nếu có);
đ) Sơ yếu lý lịch kèm theo bản sao văn bằng, chứng chỉ hợp lệ của người dự
kiến làm Hiệu trưởng.
2. Thủ tục thành lập trường :
a) Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) đối với
trường tiểu học công lập, tổ chức hoặc cá nhân đối với trường tiểu học tư thục có
trách nhiệm lập hồ sơ theo quy định tại khoản 1 của Điều này;
b) Phòng giáo dục và đào tạo nhận hồ sơ, xem xét điều kiện thành lập trường
theo quy định tại Điều 9 của Điều lệ này. Sau khi xem xét, nếu thấy đủ điều kiện,
phòng giáo dục và đào tạo có ý kiến bằng văn bản và gửi hồ sơ đề nghị thành lập
trường đến Uỷ ban nhân dân cấp huyện;
c) Trong thời hạn 50 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Uỷ ban
nhân dân cấp huyện quyết định thành lập trường đối với trường công lập hoặc cho
phép thành lập trường đối với trường tư thục theo quy định.
Trường hợp chưa quyết định thành lập trường hoặc chưa cho phép thành lập
trường, Uỷ ban nhân dân cấp huyện có văn bản thông báo cho phòng giáo dục và
đào tạo biết rõ lý do và hướng giải quyết.

Điều 12. Sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể trường tiểu học
1. Sáp nhập, chia, tách trường tiểu học :
a) Việc sáp nhập, chia, tách trường tiểu học phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Vì quyền lợi học tập của học sinh;
- Phù hợp với quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục;
- Đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội;
- Bảo đảm quyền lợi của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên;
- Góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.
b) Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định sáp nhập, chia, tách trư-
ờng tiểu học.
c) Trình tự, thủ tục sáp nhập, chia, tách trường tiểu học để thành lập trường
tiểu học mới được thực hiện theo quy định tại Điều 11 của Điều lệ này.
2. Đình chỉ hoạt động trường tiểu học :

208 http://www.ebook.edu.vn
a) Việc đình chỉ hoạt động của trường tiểu học được thực hiện khi xảy ra một
trong các trường hợp sau đây :
- Ảnh hưởng đến tính mạng của học sinh và cán bộ giáo viên của nhà
trường;
- Vi phạm các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo
dục ở mức độ phải đình chỉ;
- Không bảo đảm hoạt động bình thường của trường tiểu học.
b) Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định đình chỉ hoạt động của
trường tiểu học. Trong quyết định đình chỉ hoạt động của trường tiểu học phải xác
định rõ lý do đình chỉ hoạt động, quy định rõ thời gian đình chỉ; các biện pháp bảo
đảm quyền lợi của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh. Quyết định
đình chỉ hoạt động của trường tiểu học phải được công bố công khai trên các
phương tiện thông tin đại chúng.
c) Trình tự, thủ tục đình chỉ hoạt động hoặc cho phép hoạt động trở lại đối
với trường tiểu học:
- Uỷ ban nhân dân cấp xã lập biên bản gửi phòng giáo dục và đào tạo về
việc trường tiểu học vi phạm quy định tại điểm a khoản 2 Điều 12 của Điều lệ này;
- Phòng giáo dục và đào tạo tổ chức kiểm tra, xác nhận lý do đình chỉ hoạt
động đối với trường tiểu học và có văn bản gửi Uỷ ban nhân dân cấp huyện xem
xét, quyết định;
- Sau thời gian đình chỉ, nếu các nguyên nhân dẫn đến việc đình chỉ được
khắc phục thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện căn cứ vào biên bản xác nhận
của các cơ quan chức năng để xem xét, quyết định cho phép trường tiểu học hoạt
động trở lại.
3. Giải thể trường tiểu học :
a) Trường tiểu học bị giải thể khi xảy ra một trong các trường hợp sau đây:
- Vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý, tổ chức, hoạt động của
trường tiểu học; ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giáo dục;
- Hết thời gian đình chỉ mà không khắc phục được nguyên nhân dẫn đến việc
đình chỉ;
- Mục tiêu và nội dung hoạt động ghi trong quyết định thành lập hoặc cho
phép thành lập trường tiểu học không còn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế -
xã hội;
- Theo đề nghị chính đáng của tổ chức, cá nhân thành lập trường tiểu học.
b) Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định giải thể hoặc cho phép
giải thể trường tiểu học. Trong quyết định giải thể phải ghi rõ lí do giải thể, các
biện pháp bảo đảm quyền lợi của của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học
sinh. Quyết định giải thể trường tiểu học phải được công bố công khai trên các
phương tiện thông tin đại chúng.
209 http://www.ebook.edu.vn
4. Hồ sơ sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể trường tiểu học bao
gồm :
a) Đề án về sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể;
b) Tờ trình về đề án về sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể và
dự thảo Quyết định về sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể;
c) Các văn bản xác nhận về tài chính, tài sản, đất đai, các khoản vay, nợ phải
trả và các vấn đề khác có liên quan;
d) Ý kiến bằng văn bản của các cơ quan có liên quan.
Việc gửi hồ sơ, tiếp nhận hồ sơ, xử lý hồ sơ, thẩm định, thẩm tra về thủ tục
và hồ sơ, thời hạn giải quyết về sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể
trường tiểu học được thực hiện như đối với việc thành lập trường tiểu học.
Điều 13. Điều kiện và thủ tục đăng ký thành lập cơ sở giáo dục khác thực hiện
chương trình giáo dục tiểu học
1. Tổ chức, cá nhân đăng ký thành lập cơ sở giáo dục khác thực hiện chương
trình giáo dục tiểu học được cấp có thẩm quyền cho phép thành lập khi đảm bảo
các điều kiện sau:
a) Hỗ trợ yêu cầu phổ cập giáo dục tiểu học của địa phương;
b) Được một trường tiểu học nhận bảo trợ và quản lý về các hoạt động giáo
dục quy định tại Điều 24, Điều 26, Điều 27, Điều 28 của Điều lệ này;
c) Có giáo viên theo tiêu chuẩn quy định tại Điều 33 của Điều lệ này;
d) Có phòng học theo quy định tại Điều 43 của Điều lệ này.
2. Thủ tục đăng ký thành lập cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo
dục tiểu học :
a) Tổ chức, cá nhân có hồ sơ đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp xã, gồm : tờ
trình đề nghị thành lập cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu
học kèm theo bản sao văn bằng, chứng chỉ hợp lệ của người dự kiến phụ trách cơ
sở giáo dục đó, văn bản nhận bảo trợ và quản lý của một trường tiểu học cùng địa
bàn trong huyện;
b) Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận hồ sơ, xem xét, có văn bản cho
phép thành lập cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học. Việc
cho phép thành lập hoặc không cho phép thành lập phải được trả lời bằng văn bản,
trong thời hạn không quá 15 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.
Điều 14. Lớp học, tổ học sinh, khối lớp học, điểm trường
1. Học sinh được tổ chức theo lớp học. Lớp học có lớp trưởng, một hoặc hai
lớp phó do tập thể học sinh bầu ra hoặc do giáo viên chủ nhiệm lớp chỉ định luân
phiên trong năm học. Mỗi lớp học có không quá 35 học sinh.
Mỗi lớp học có một giáo viên chủ nhiệm phụ trách giảng dạy một hoặc nhiều
môn học. Đối với trường tiểu học dạy 1 buổi trong ngày được bố trí biên chế bình
210 http://www.ebook.edu.vn
quân không quá 1,20 giáo viên trên một lớp; đối với trường tiểu học dạy học 2
buổi/ ngày được bố trí biên chế bình quân không quá 1,50 giáo viên trên một lớp.
Trường tiểu học dạy học 2 buổi/ ngày phải có giáo viên chuyên trách đối với các
môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Thể dục và môn học tự chọn.
Ở những địa bàn đặc biệt khó khăn có thể tổ chức lớp ghép nhằm tạo điều kiện
thuận lợi cho học sinh đi học. Mỗi lớp ghép không quá 15 học sinh và không quá
hai trình độ. Trường hợp đặc biệt khó khăn có thể ghép 3 trình độ nhưng mỗi lớp
không quá 10 học sinh.
2. Mỗi lớp học được chia thành nhiều tổ học sinh. Mỗi tổ có tổ trưởng, tổ phó
do học sinh trong tổ bầu ra hoặc do giáo viên chủ nhiệm lớp chỉ định luân phiên
trong năm học.
3. Mỗi trường tiểu học có không quá 30 lớp học. Đối với những lớp cùng trình
độ được lập thành khối lớp để phối hợp các hoạt động chung.
4. Tuỳ theo điều kiện ở địa phương, trường tiểu học có thể có thêm điểm
trường ở những địa bàn khác nhau để thuận lợi cho trẻ đến trường. Hiệu trưởng
phân công một Phó Hiệu trưởng hoặc một giáo viên chủ nhiệm lớp phụ trách điểm
trường. Đối với những trường có từ 3 điểm trường trở lên, Hiệu trưởng làm tờ trình
gửi cấp có thẩm quyền đề nghị chia, tách để thành lập trường mới. Việc chia, tách
để thành lập trường mới được quy định tại Điều 10, Điều 11, Điều 12 của Điều lệ
này.

Điều 15. Tổ chuyên môn
1. Tổ chuyên môn bao gồm giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị
giáo dục. Mỗi tổ có ít nhất 5 thành viên. Tổ chuyên môn có tổ trưởng, tổ phó.
2. Nhiệm vụ của tổ chuyên môn :
a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm
thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục khác;
b) Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng,
hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bị của các thành viên
trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;
c) Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp
giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó.
3. Tổ chuyên môn sinh hoạt định kỳ hai tuần một lần.

Điều 16. Tổ văn phòng
1. Mỗi trường tiểu học có một tổ văn phòng gồm các viên chức làm công tác y
tế trường học, văn thư, kế toán, thủ quỹ và nhân viên khác. Tổ văn phòng có tổ
trưởng, tổ phó.
2. Nhiệm vụ của tổ văn phòng :

211 http://www.ebook.edu.vn
a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm nhằm
phục vụ cho việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo
dục khác của nhà trường;
b) Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả
công việc của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;
c) Tham gia đánh giá, xếp loại viên chức; giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;
d) Lưu trữ hồ sơ của trường.
3. Tổ văn phòng sinh hoạt định kỳ hai tuần một lần.
Điều 17. Hiệu trưởng
1. Hiệu trưởng trường tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý các
hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường. Hiệu trưởng do Chủ tịch Uỷ ban
nhân dân cấp huyện bổ nhiệm đối với trường tiểu học công lập, công nhận đối với
trường tiểu học tư thục ýtheo đề nghị của Trưởng phòng giáo dục và đào tạo.
Nhiệm kỳ của Hiệu trưởng trường công lập là 5 năm; hết nhiệm kỳ, Hiệu trưởng
được luân chuyển đến một trường khác lân cận hoặc theo yêu cầu điều động. Hiệu
trưởng chỉ được giao quản lý một trường tiểu học.
Sau mỗi năm học, Hiệu trưởng trường tiểu học được cấp có thẩm quyền đánh
giá về công tác quản lý các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường.
2. Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Hiệu trưởng trường tiểu học phải
là giáo viên có thời gian dạy học ít nhất 3 năm ở cấp tiểu học, đã hoàn thành
chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý, có uy tín về phẩm chất chính trị, đạo đức,
lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ; có năng lực quản lý trường học và có sức khoẻ.
Trường hợp do yêu cầu đặc biệt của công việc, người được bổ nhiệm hoặc công
nhận Hiệu trưởng có thể có thời gian dạy học ít hơn theo quy định.
3. Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng :
a) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực
hiện kế hoạch dạy học, giáo dục từng năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện
trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;
b) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong
nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó. Đề xuất các thành viên của Hội đồng
trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;
c) Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng,
thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo
quy định;
d) Quản lý hành chính; quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài
sản của nhà trường;
đ) Quản lý học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận,
giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỷ luật, phê duyệt kết
212 http://www.ebook.edu.vn
quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại lớp; tổ chức kiểm tra, xác
nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và các
đối tượng khác trên địa bàn trường phụ trách;
e) Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý; tham
gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp và các
chính sách ưu đãi theo quy định;
g) Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị -
xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục;
h) Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng
đồng.

Điều 18. Phó Hiệu trưởng
1. Phó Hiệu trưởng là người giúp việc cho Hiệu trưởng và chịu trách nhiệm trước
Hiệu trưởng, do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện bổ nhiệm đối với trường công
lập, công nhận đối với trường tư thục theo đề nghị của Trưởng phòng giáo dục và đào
tạo. Trường hạng I có 2 Phó Hiệu trưởng; trường hạng II, hạng III có 1 Phó Hiệu
trưởng; trường tiểu học có từ 20 học sinh khuyết tật trở lên được bố trí thêm 1 Phó
Hiệu trưởng. Các hạng I, II, III của trường tiểu học được quy định tại Thông tư số
35/2006/TTLT-BGDĐT - BNV ngày 23 tháng 8 năm 2006 liên tịch Bộ Giáo dục
và Đào tạo và Bộ Nội vụ về hướng dẫn định mức biên chế viên chức ở các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập.
2. Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Phó Hiệu trưởng trường tiểu học
phải là giáo viên có thời gian dạy học ít nhất 2 năm ở cấp tiểu học, có uy tín về
phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ; có năng lực quản
lý trường học và có sức khoẻ. Trường hợp do yêu cầu đặc biệt của công việc,
người được bổ nhiệm hoặc công nhận Phó Hiệu trưởng có thể có thời gian dạy học
ít hơn theo quy định.
3. Nhiệm vụ và quyền hạn của Phó Hiệu trưởng :
a) Chịu trách nhiệm điều hành công việc do Hiệu trưởng phân công;
b) Điều hành hoạt động của nhà trường khi được Hiệu trưởng uỷ quyền;
c) Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý; tham
gia giảng dạy bình quân 4 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp và các
chính sách ưu đãi theo quy định.

Điều 19. Tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
Tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (sau đây gọi là Tổng
phụ trách Đội) là giáo viên tiểu học được bồi dưỡng về công tác Đội Thiếu niên
Tiền phong Hồ Chí Minh, Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh.
Tổng phụ trách Đội có nhiệm vụ tổ chức, quản lý các hoạt động của Đội
Thiếu niên và Sao Nhi đồng ở nhà trường và tổ chức, quản lý hoạt động giáo dục
213 http://www.ebook.edu.vn
ngoài giờ lên lớp. Mỗi trường tiểu học có một Tổng phụ trách Đội do Trưởng
phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm, theo đề nghị của Hiệu trưởng trường tiểu
học.

Điều 20. Hội đồng trường
1. Hội đồng trường đối với trường công lập, Hội đồng quản trị đối với trường
tư thục được gọi chung là Hội đồng trường. Hội đồng trường là tổ chức chịu trách
nhiệm quyết định về phương hướng hoạt động của nhà trường, huy động và giám
sát việc sử dụng các nguồn lực dành cho nhà trường, gắn nhà trường với cộng
đồng và xã hội, bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục.
2. Cơ cấu tổ chức, hoạt động và thủ tục thành lập Hội đồng trường tiểu học
công lập :
a) Cơ cấu tổ chức :
Hội đồng trường tiểu học công lập gồm: đại diện tổ chức Đảng Cộng sản Việt
Nam, Ban giám hiệu (gồm Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng), đại diện Công đoàn,
đại diện Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Tổng phụ trách Đội, đại diện
các tổ chuyên môn, đại diện tổ văn phòng;
Hội đồng trường có chủ tịch, thư ký và các thành viên khác. Chủ tịch Hội
đồng trường công lập không đồng thời là Hiệu trưởng. Số lượng thành viên của
Hội đồng trường từ 9 đến 11 người.
b) Hoạt động của Hội đồng trường :
Hội đồng trường họp thường kỳ ít nhất hai lần trong một năm. Trong trường
hợp cần thiết, khi Hiệu trưởng hoặc ít nhất một phần ba số thành viên Hội đồng
trường đề nghị, Chủ tịch Hội đồng trường có quyền triệu tập phiên họp bất thường
để giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và quyền
hạn của nhà trường. Chủ tịch Hội đồng trường có thể mời đại diện chính quyền và
đoàn thể địa phương tham dự cuộc họp của Hội đồng trường khi cần thiết;
Phiên họp Hội đồng trường được công nhận là hợp lệ khi có mặt từ ba phần tư
số thành viên của hội đồng trở lên (trong đó có Chủ tịch hội đồng). Nghị quyết của
Hội đồng trường được thông qua và có hiệu lực khi được ít nhất hai phần ba số
thành viên có mặt nhất trí. Các nghị quyết của Hội đồng trường được công bố công
khai trong toàn trường;
Hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm thực hiện các nghị quyết hoặc kết luận
của Hội đồng trường về những nội dung được quy định tại khoản 3 của Điều này.
Khi Hiệu trưởng không nhất trí với nghị quyết hoặc kết luận của Hội đồng trường,
phải kịp thời báo cáo xin ý kiến cơ quan quản lý giáo dục cấp trên trực tiếp. Trong
khi chờ ý kiến của cấp trên, Hiệu trưởng vẫn phải thực hiện theo nghị quyết hoặc
kết luận của Hội đồng trường đối với những vấn đề không trái với pháp luật hiện
hành và Điều lệ trường tiểu học.
c) Thủ tục thành lập :
214 http://www.ebook.edu.vn
Căn cứ vào cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và hoạt động của Hội đồng
trường, Hiệu trưởng tổng hợp danh sách nhân sự do tập thể giáo viên và các tổ
chức, đoàn thể nhà trường giới thiệu, làm tờ trình đề nghị Phòng giáo dục và đào
tạo trình Uỷ ban nhân dân cấp huyện ra quyết định thành lập Hội đồng trường. Chủ
tịch Hội đồng trường do các thành viên hội đồng bầu ra; thư ký hội đồng do Chủ
tịch hội đồng chỉ định. Nhiệm kỳ của Hội đồng trường là 5 năm; hằng năm, nếu có
sự thay đổi về nhân sự, Hiệu trưởng làm văn bản đề nghị cấp có thẩm quyền ra
quyết định bổ sung, kiện toàn Hội đồng trường.
3. Nhiệm vụ và quyền hạn của Hội đồng trường tiểu học công lập :
a) Quyết nghị về mục tiêu, chiến lược, các dự án, kế hoạch đầu tư và phát triển
của nhà trường trong từng giai đoạn và từng năm học;
b) Quyết nghị về tổ chức, nhân sự, tài chính, tài sản của nhà trường; giới thiệu
người để bổ nhiệm làm Hiệu trưởng theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền;
c) Giám sát các hoạt động của nhà trường; giám sát việc thực hiện các nghị
quyết của Hội đồng trường, việc thực hiện quy chế dân chủ trong các hoạt động
của nhà trường.
4. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thành phần, cơ cấu tổ chức, thủ tục thành
lập và hoạt động của Hội đồng trường đối với trường tiểu học tư thục được thực
hiện theo Quy chế tổ chức và hoạt động của trường tư thục thuộc các cấp học phổ
thông.

Điều 21. Hội đồng thi đua khen thưởng, hội đồng tư vấn
1. Hội đồng thi đua khen thưởng do Hiệu trưởng thành lập vào đầu mỗi năm
học. Hiệu trưởng là Chủ tịch hội đồng thi đua khen thưởng. Các thành viên của hội
đồng gồm : Phó Hiệu trưởng, Bí thư Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch
Công đoàn, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Tổng phụ trách Đội,
các giáo viên chủ nhiệm lớp, tổ trưởng tổ chuyên môn, tổ trưởng tổ văn phòng.
Hội đồng thi đua khen thưởng giúp Hiệu trưởng tổ chức phong trào thi đua, đề
nghị danh sách khen thưởng đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh nhà
trường.
Hội đồng thi đua khen thưởng họp vào cuối học kỳ và cuối năm học.
2. Hiệu trưởng có thể thành lập các hội đồng tư vấn giúp hiệu trưởng về
chuyên môn, quản lý. Nhiệm vụ, quyền hạn, thành phần và thời gian hoạt động của
các hội đồng tư vấn do Hiệu trưởng quyết định.

Điều 22. Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam và đoàn thể trong trường
1. Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam trong trường tiểu học lãnh đạo nhà
trường và hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và Điều lệ của Đảng.
2. Công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền
phong Hồ Chí Minh, Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh và các tổ chức xã hội khác hoạt
215 http://www.ebook.edu.vn
động trong trường tiểu học theo quy định của pháp luật và Điều lệ của từng tổ
chức nhằm giúp nhà trường thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục.
Điều 23. Quản lý tài sản, tài chính
1. Quản lý tài sản của trường tiểu học tuân theo các quy định của pháp luật.
Mọi thành viên trong trường có trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ tài sản nhà trường.
2. Việc quản lý thu, chi từ các nguồn tài chính của nhà trường thực hiện theo
quy định hiện hành của Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục và Đào tạo.


Chương III
CHƯƠNG TRÌNH VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC


Điều 24. Chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học
1. Trường tiểu học thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học do Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; thực hiện kế hoạch thời gian năm học
theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và phù hợp với điều kiện cụ thể của
từng địa phương.
2. Căn cứ vào kế hoạch dạy học và kế hoạch thời gian năm học, nhà trường cụ
thể hoá các hoạt động giáo dục và giảng dạy, xây dựng thời khoá biểu phù hợp với
tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh và điều kiện của địa phương.
Học sinh dân tộc thiểu số được học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Việc
dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy định
của Chính phủ.
Học sinh tàn tật, khuyết tật học hoà nhập được thực hiện kế hoạch dạy học linh
hoạt phù hợp với khả năng của từng cá nhân và Quy định về giáo dục hoà nhập
dành cho người tàn tật, khuyết tật.

Điều 25. Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo
1. Sách giáo khoa được sử dụng chính thức trong giảng dạy, học tập ở trường
tiểu học và các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học.
2. Nhà trường có trách nhiệm trang bị tài liệu tham khảo phục vụ cho hoạt
động giảng dạy và nghiên cứu của giáo viên; khuyến khích giáo viên sử dụng tài
liệu tham khảo để nâng cao chất lượng giáo dục.
3. Tài liệu học tập dành cho học sinh tàn tật, khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh
đặc biệt khó khăn do Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn riêng.

Điều 26. Hoạt động giáo dục

1. Hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trên lớp và hoạt động ngoài giờ lên
lớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ

216 http://www.ebook.edu.vn
học sinh yếu kém phù hợp đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học.
2. Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn
học bắt buộc và tự chọn.
3. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khoá, hoạt
động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động
bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác.

Điều 27. Hệ thống sổ sách phục vụ hoạt động giáo dục trong trường
1. Đối với nhà trường :
a) Sổ đăng bộ;
b) Sổ phổ cập giáo dục tiểu học;
c) Sổ nghị quyết;
d) Sổ kế hoạch công tác;
đ) Sổ kiểm tra, đánh giá giáo viên về công tác chuyên môn;
e) Sổ theo dõi kết quả kiểm tra, đánh giá học sinh; hồ sơ giáo dục đối với học
sinh tàn tật, khuyết tật (nếu có);
g) Học bạ của học sinh;
h) Sổ khen thưởng, kỷ luật;
i) Sổ quản lý tài sản, tài chính;
k) Sổ lưu trữ các văn bản, công văn.
2. Đối với giáo viên :
a) Giáo án (bài soạn);
b) Sổ ghi chép sinh hoạt chuyên môn và dự giờ;

c) Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp);

d) Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội);

3. Đối với tổ chuyên môn : Sổ ghi nội dung các cuộc họp chuyên môn.

Điều 28. Đánh giá, xếp loại học sinh

1. Trường tiểu học tổ chức kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh trong quá trình
học tập và rèn luyện theo Quy định về đánh giá, xếp loại học sinh tiểu học do Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

2. Học sinh học hết chương trình tiểu học có đủ điều kiện theo quy định của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì được Hiệu trưởng trường tiểu học xác nhận
trong học bạ việc hoàn thành chương trình tiểu học.

3. Đối với cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học, học
217 http://www.ebook.edu.vn
sinh học hết chương trình tiểu học có đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo thì Hiệu trưởng trường tiểu học được giao trách nhiệm bảo trợ
và quản lý cơ sở giáo dục đó xác nhận trong học bạ việc hoàn thành chương trình
tiểu học. Đối với học sinh do hoàn cảnh khó khăn không có điều kiện đến trường,
theo học ở cơ sở khác trên địa bàn, được Hiệu trưởng trường tiểu học nơi tổ chức
kiểm tra cấp giấy xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học theo quy định của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Điều 29. Giữ gìn và phát huy truyền thống nhà trường

1. Mỗi trường tiểu học có một phòng truyền thống lưu giữ những tài liệu, hiện
vật có liên quan tới việc thành lập và phát triển của nhà trường.

2. Mỗi trường tiểu học chọn một ngày trong năm làm ngày giáo dục truyền
thống của trường.

Chương IV

GIÁO VIÊN

Điều 30. Giáo viên

Giáo viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường
tiểu học và cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học.

Điều 31. Nhiệm vụ của giáo viên

1. Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế
hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản lý học
sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động
của tổ chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo
dục.

2. Trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất, danh dự,
uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước học sinh, thương yêu, đối xử công bằng và
tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học
sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp.
3. Tham gia công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương.
4. Rèn luyện sức khỏe, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để
nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục.
5. Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và của ngành, các
quyết định của Hiệu trưởng; nhận nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công, chịu sự
kiểm tra của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục.
6. Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Sao Nhi đồng Hồ
Chí Minh, với gia đình học sinh và các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động
giảng dạy và giáo dục.

218 http://www.ebook.edu.vn
7. Nhiệm vụ của Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổng phụ trách Đội được quy
định cụ thể tại Điều 17, Điều 18, Điều 19 của Điều lệ này.

Điều 32. Quyền của giáo viên
1. Được nhà trường tạo điều kiện để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục
học sinh.
2. Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ; được
hưởng nguyên lương, phụ cấp và các chế độ khác theo quy định khi được cử đi học
để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
3. Được hưởng mọi quyền lợi về vật chất, tinh thần và được chăm sóc, bảo vệ
sức khoẻ theo chế độ, chính sách quy định đối với nhà giáo.
4. Được bảo vệ nhân phẩm, danh dự.
5. Được thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Điều 33. Trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên
1. Trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên tiểu học là có bằng tốt nghiệp
trung cấp sư phạm.
2. Giáo viên tiểu học có trình độ đào tạo trên chuẩn được hưởng chế độ chính
sách theo quy định của Nhà nước; được tạo điều kiện để phát huy tác dụng trong
giảng dạy và giáo dục. Giáo viên chưa đạt trình độ chuẩn được đào tạo được nhà
trường, các cơ quan quản lý giáo dục tạo điều kiện học tập, bồi dưỡng đạt trình độ
chuẩn để bố trí công việc phù hợp.

Điều 34. Hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của giáo viên
1. Hành vi, ngôn ngữ ứng xử của giáo viên phải chuẩn mực, có tác dụng giáo
dục đối với học sinh.
2. Trang phục của giáo viên phải chỉnh tề, phù hợp với hoạt động sư phạm.

Điều 35. Các hành vi giáo viên không được làm
1. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể học sinh và đồng nghiệp.
2. Xuyên tạc nội dung giáo dục; dạy sai nội dung, kiến thức, không đúng với
quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
3. Cố ý đánh giá sai kết quả học tập, rèn luyện của học sinh.
4. Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền.
5. Uống rượu, bia, hút thuốc lá khi tham gia các hoạt động giáo dục ở nhà
trường, sử dụng điện thoại di động khi đang giảng dạy trên lớp.
6. Bỏ giờ, bỏ buổi dạy, tuỳ tiện cắt xén chương trình giáo dục.


219 http://www.ebook.edu.vn
Điều 36. Khen thưởng và xử lý vi phạm
1. Giáo viên có thành tích được khen thưởng, được tặng danh hiệu thi đua và
các danh hiệu cao quý khác theo quy định.
2. Giáo viên có hành vi vi phạm các quy định tại Điều lệ này thì tuỳ theo tính
chất, mức độ sẽ bị xử lý theo quy định.


Chương V
HỌC SINH


Điều 37. Tuổi của học sinh tiểu học
1. Tuổi của học sinh tiểu học từ 6 đến 14 tuổi (tính theo năm).
2. Tuổi vào học lớp 1 là 6 tuổi; trẻ em bị tàn tật, khuyết tật, trẻ em có hoàn
cảnh đặc biệt khó khăn, trẻ em ở nước ngoài về nước có thể vào học lớp 1 ở độ
tuổi từ 7 đến 9 tuổi.
3. Học sinh có thể lực tốt và phát triển sớm về trí tuệ có thể được học vượt lớp
trong phạm vi cấp học. Thủ tục xem xét đối với từng trường hợp cụ thể được thực
hiện theo các bước sau :
a) Cha mẹ hoặc người đỡ đầu có đơn đề nghị với nhà trường;
b) Hiệu trưởng nhà trường lập hồ sơ đề nghị phòng giáo dục và đào tạo xem
xét; Trưởng phòng giáo dục và đào tạo đề nghị Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp
huyện thành lập hội đồng khảo sát, tư vấn, gồm : đại diện phòng giáo dục và đào
tạo, phòng y tế, Uỷ ban dân số, gia đình và trẻ em, chuyên gia tâm lý, Ban giám
hiệu và Ban đại diện cha mẹ học sinh của trường;
c) Căn cứ kết quả khảo sát của hội đồng tư vấn, Trưởng phòng giáo dục và đào
tạo đề nghị Giám đốc sở giáo dục và đào tạo xem xét, quyết định.

Điều 38. Nhiệm vụ của học sinh
1. Thực hiện đầy đủ và có kết quả hoạt động học tập; chấp hành nội quy nhà
trường; đi học đều và đúng giờ; giữ gìn sách vở và đồ dùng học tập.
2. Kính trọng, lễ phép với thầy giáo, cô giáo, nhân viên và người lớn tuổi;
đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ bạn bè và người tàn tật, khuyết tật.
3. Rèn luyện thân thể, giữ vệ sinh cá nhân.
4. Tham gia các hoạt động tập thể trong và ngoài giờ lên lớp; giữ gìn, bảo vệ
tài sản nơi công cộng; tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, thực hiện trật tự
an toàn giao thông.
5. Góp phần bảo vệ và phát huy truyền thống của nhà trường.

Điều 39. Quyền của học sinh
220 http://www.ebook.edu.vn
1. Được học ở một trường, lớp hoặc cơ sở giáo dục khác thực hiện chương
trình giáo dục tiểu học tại nơi cư trú; được chọn trường ngoài nơi cư trú nếu trường
đó có khả năng tiếp nhận.
2. Được học vượt lớp, học lưu ban; được xác nhận hoàn thành chương trình
tiểu học theo quy định.
3. Được bảo vệ, chăm sóc, tôn trọng và đối xử bình đẳng; được đảm bảo
những điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, vệ sinh, an toàn để học tập và rèn
luyện.
4. Được tham gia các hoạt động nhằm phát triển năng khiếu; được chăm sóc
và giáo dục hoà nhập (đối với học sinh tàn tật, khuyết tật) theo quy định.
5. Được nhận học bổng và được hưởng chính sách xã hội theo quy định.
6. Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Điều 40. Các hành vi học sinh không được làm
1. Vô lễ, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể người khác.
2. Gian dối trong học tập, kiểm tra.
3. Gây rối an ninh, trật tự trong nhà trường và nơi công cộng.

Điều 41. Khen thưởng và kỷ luật
1. Học sinh có thành tích trong học tập và rèn luyện được nhà trường và các
cấp quản lý giáo dục khen thưởng theo các hình thức :
a) Khen trước lớp;
b) Khen thưởng danh hiệu học sinh giỏi, danh hiệu học sinh tiến tiến; khen
thưởng học sinh đạt kết quả tốt cuối năm học về môn học hoặc hoạt động giáo dục
khác;
c) Các hình thức khen thưởng khác.
2. Học sinh phạm khuyết điểm trong quá trình học tập và rèn luyện thì tuỳ
theo mức độ vi phạm có thể thực hiện các biện pháp sau :
a) Nhắc nhở, phê bình;
b) Thông báo với gia đình.


Chương VI
TÀI SẢN CỦA NHÀ TRƯỜNG

Điều 42. Trường học
1. Địa điểm đặt trường phải đảm bảo các yêu cầu dưới đây.
a) Độ dài đường đi của học sinh đến trường : đối với khu vực thành phố, thị
221 http://www.ebook.edu.vn
xã, thị trấn, khu công nghiệp, khu tái định cư không quá 500m; đối với khu vực
ngoại thành, nông thôn không quá 1km; đối với vùng có điều kiện kinh tế - xã hội
đặc biệt khó khăn không quá 2km.
b) Môi trường xung quanh không có tác động tiêu cực đối với việc giáo dục,
giảng dạy, học tập và an toàn của giáo viên và học sinh.
2. Diện tích mặt bằng xây dựng trường được xác định trên cơ sở số lớp, số học
sinh và đặc điểm vùng miền với bình quân tối thiểu 10m2 cho một học sinh đối với
khu vực nông thôn, miền núi, 6m2 cho một học sinh đối với khu vực thành phố, thị
xã. Đối với trường học 2 buổi trong ngày được tăng thêm diện tích để phục vụ các
hoạt động giáo dục toàn diện. Mẫu thiết kế trường tiểu học được thực hiện cho
từng vùng, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
3. Khuôn viên của trường phải có hàng rào bảo vệ (tường xây hoặc hàng rào
cây xanh) cao tối thiểu 1,5m. Cổng trường và hàng rào bảo vệ phải đảm bảo yêu
cầu an toàn, thẩm mỹ. Tại cổng chính của trường phải có biển trường ghi bằng chữ
rõ ràng, trang nhã, dễ đọc, theo nội dung quy định tại khoản 2 Điều 5 của Điều lệ
này. Ngoài các khẩu hiệu chung, mỗi trường có thể chọn khẩu hiệu mang tính giáo
dục và phù hợp với yêu cầu cụ thể của nhà trường trong từng năm học.
4. Cơ cấu khối công trình
a) Khối phòng học : số phòng học được xây dựng tương ứng với số lớp học
của trường và đảm bảo mỗi lớp có một phòng học riêng;
b) Khối phòng phục vụ học tập :
- Phòng giáo dục rèn luyện thể chất hoặc nhà đa năng;
- Phòng giáo dục nghệ thuật;
- Thư viện;
- Phòng thiết bị giáo dục;
- Phòng truyền thống và hoạt động Đội;
- Phòng hỗ trợ giáo dục học sinh tàn tật, khuyết tật học hoà nhập.
c) Khối phòng hành chính quản trị :
- Phòng Hiệu trưởng (những trường quy mô lớn cần có phòng Phó Hiệu trưởng);
- Phòng giáo viên;
- Văn phòng;
- Phòng y tế học đường;
- Kho;
- Phòng thường trực, bảo vệ ở gần cổng trường.
d) Khu nhà ăn, nhà nghỉ đảm bảo điều kiện sức khoẻ cho học sinh học bán trú
(nếu có);
222 http://www.ebook.edu.vn
đ) Khu đất làm sân chơi, sân tập không dưới 30% diện tích mặt bằng của
trường. Sân chơi phải bằng phẳng, có đồ chơi, thiết bị vận động cho học sinh và
cây bóng mát. Sân tập thể dục có hố nhảy cao, nhảy xa đúng tiêu chuẩn và đảm
bảo an toàn cho học sinh;
e) Khu vệ sinh dành riêng cho nam, nữ, giáo viên, học sinh; có khu vệ sinh
riêng cho học sinh tàn tật, khuyết tật; khu chứa rác và hệ thống cấp thoát nước đảm
bảo vệ sinh. Khuyến khích xây dựng khu vệ sinh riêng cho mỗi tầng nhà, mỗi dãy
phòng học.
g) Khu để xe cho học sinh, giáo viên và nhân viên.
5. Đối với những trường chưa đảm bảo các yêu cầu theo quy định tại Điều này
thì Hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cải tạo trường lớp,
báo cáo Trưởng phòng giáo dục và đào tạo để trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp
huyện giải quyết (đối với trường công lập) hoặc đề nghị Chủ tịch Hội đồng quản
trị giải quyết (đối với trường tư thục).

Điều 43. Phòng học
1. Phòng học phải đảm bảo đúng quy cách, đủ ánh sáng, thoáng mát về mùa
hè, ấm áp về mùa đông, an toàn cho giáo viên và học sinh về vệ sinh trường học;
có điều kiện tối thiểu dành cho học sinh tàn tật, khuyết tật học tập thuận lợi.
2. Phòng học có các thiết bị sau đây :
a) Bàn ghế học sinh đúng quy cách và đủ chỗ ngồi cho học sinh;
b) Bàn ghế cho giáo viên;
c) Bảng lớp;
d) Hệ thống đèn và hệ thống quạt (ở nơi có điện);
đ) Hệ thống tủ đựng hồ sơ, thiết bị dạy học.

Điều 44. Thư viện
1. Thư viện trường phải phục vụ cho việc giảng dạy của giáo viên và học tập
của học sinh. Nhà trường tổ chức cho học sinh, theo từng loại đối tượng, được
thuê, mượn sách giáo khoa, bảo đảm tất cả học sinh đều có sách giáo khoa để học
tập; tổ chức tủ sách lưu động đưa đến các điểm trường.
2. Mỗi trường có một thư viện với các phương tiện, thiết bị cần thiết theo quy
định về Tiêu chuẩn Thư viện trường phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành.

Điều 45. Thiết bị giáo dục
1. Trường được trang bị đủ thiết bị giáo dục, tổ chức quản lý và sử dụng có
hiệu quả thiết bị giáo dục trong giảng dạy và học tập theo quy định của Bộ Giáo
dục và Đào tạo.
223 http://www.ebook.edu.vn
2. Giáo viên có trách nhiệm sử dụng thiết bị giáo dục theo các yêu cầu về nội
dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục.


Chương VII
NHÀ TRƯỜNG, GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI

Điều 46. Ban đại diện cha mẹ học sinh
Trường tiểu học có Ban đại diện cha mẹ học sinh của từng lớp và Ban đại diện
cha mẹ học sinh của trường, tổ chức và hoạt động theo Điều lệ Ban đại diện cha
mẹ học sinh do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Điều 47. Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
1. Nhà trường phối hợp với chính quyền, đoàn thể địa phương, Ban đại diện
cha mẹ học sinh của trường, các tổ chức chính trị - xã hội và cá nhân có liên quan,
nhằm:
a) Thống nhất quy mô, kế hoạch phát triển nhà trường, các biện pháp giáo dục
học sinh và quan tâm giúp đỡ học sinh cá biệt.
b) Huy động mọi lực lượng và nguồn lực của cộng đồng góp phần xây dựng cơ
sở vật chất, thiết bị giáo dục của nhà trường, chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, xây
dựng phong trào học tập và môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn; tạo điều kiện
để học sinh được vui chơi, hoạt động văn hóa, thể dục thể thao phù hợp với lứa tuổi.
2. Giáo viên chủ nhiệm liên hệ chặt chẽ với cha mẹ học sinh của lớp để: thông
báo kết quả học tập của từng học sinh; thống nhất kế hoạch phối hợp giúp đỡ học
sinh yếu kém, giáo dục học sinh cá biệt; biểu dương kịp thời học sinh nỗ lực học tập
và rèn luyện tốt.


@3. Chỉ thị số 40 -CT/TW
Ngày 15 tháng 6 năm 2004, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Chỉ thị số
40 -CT/TW về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục.
Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan
trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát
huy nguồn lực con người. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo
và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng.
Trong lịch sử nước ta, "tôn sư trọng đạo" là truyền thống quý báu của dân tộc, nhà giáo
bao giờ cũng được nhân dân yêu mến, kính trọng. Những năm qua, chúng ta đã xây dựng
được đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm
chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được
nâng cao. Đội ngũ này đã đáp ứng quan trọng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước.
Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp

224 http://www.ebook.edu.vn
hoá, hiện đại hoá, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có những hạn chế, bất cập.
Số lượng giáo viên còn thiếu nhiều, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân
tộc thiểu số...Cơ cấu giáo viên đang mất cân đối giữa các môn học, bậc học, các vùng,
miền. Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ứng yêu
cầu và truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực
hành của người học; một bộ phận nhà giáo thiếu gương mẫu trong đạo dức, lối sống,
nhân cách, chưa làm gương tốt cho học sinh, sinh viên. Năng lực của sự nghiệp giáo dục.
Chế độ, chính sách còn bất hợp lý, chưa tạo được động lực đủ mạnh để phát huy tiềm
năng của đội ngũ này.
Tình hình trên đòi hỏi phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục một cách toàn diện. Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa mang tính
chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành công Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010
và chấn hưng đất nước. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt
chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà
giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo
dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng
cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Để đạt mục tiêu trên, Ban Bí
thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng chỉ đạo thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:
1. Củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống các trường sư phạm, các trường cán
bộ quản lý giáo dục.
Các trường sư phạm và trường cán bộ quản lý giáo dục có vai trò quan trọng trong đào
tạo, bồi dưỡng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Bộ
Giáo dục và đào tạo cùng các cơ quan có liên quan xây dựng kế hoạch củng cố, nâng cao
năng lực đào tạo, bồi dưỡng của hệ thống các trường sư phạm, khoa sư phạm trong các
trường đại học, cao đẳng và trường cán bộ quản lý giáo dục, đẩy nhanh hơn việc xây
dựng hai trường Đại học Sư phạm trọng điểm ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh để
vừa đào tạo giáo viên có chất lượng cao, vừa nghiên cứu khoa học cơ bản và khoa học
giáo dục đạt trình độ tiên tiến. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới cần tập trung vào
đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy; các trường sư phạm phải tích
cực, chủ động thực hiện tốt nhiệm vụ này, đồng thời tham gia vào việc đổi mới chương
trình, sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy trong hệ thống giáo dục; xây dựng
chương trình, quy hoạch, kế hoạch đào tạo đội ngũ nhà giáo cho các trường ngoài khối sư
phạm, đặc biệt là đội ngũ giảng viên các trường đại học, giáo viên dạy nghề, chú ý giáo
viên các môn học còn thiếu. Cần ưu tiên thích đáng cho cán bộ giảng dạy của các trường
sư phạm được đi đào tạo theo các dự án đào tạo sau đại học ở nước ngoài.
2. Tiến hành rà soát, sắp xếp lại đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục để có
kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng bảo đảm đủ số lượng và cân đối về cơ cấu; nâng
cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ
quản lý giáo dục.
Tổ chức điều tra, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, về
tình hình tư tưởng, đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp giảng dạy,
năng lực quản lý trong nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục các cấp.
Trên cơ sở kết quả điều tra, căn cứ vào chiến lược phát triển giáo dục, Bộ Giáo dục và
đào tạo, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiến hành xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào
tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, nâng cao trình độ đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục,
bảo đảm số lượng, nâng cao chất lượng, cân đối về cơ cấu, đạt chuẩn, đáp ứng yêu cầu
của thời kỳ mới.
Rà soát, bố trí, sắp xếp lại những giáo viên không đáp ứng yêu cầu bằng các giải pháp
thích hợp như: luân chuyển, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ; giải quyết chế độ

225 http://www.ebook.edu.vn
nghỉ hưu trước tuổi, bố trí lại công việc phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, đồng thời bổ sung
kịp thời lực lượng giáo viên trẻ có đủ điều kiện và năng lực để trách sự hụt hẫng. Chú
trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý
giáo dục trong các cơ sở giáo dục theo hướng chuyên nghiệp hoá; bố trí, sắp xếp cán bộ
quản lý giáo dục các cấp phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và năng lực của cán bộ, có cơ
chế thay thế khi không đáp ứng yêu cầu. Tiếp tục việc đào tạo theo địa chỉ, cử tuyển đối
với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế -xã hội đặc biệt khó khăn.
Ưu tiên việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên các môn học còn thiếu và giảng viên ở các lĩnh
vực mũi nhọn hoặc có nhu cầu cấp bách. Khẩn trương đào tạo, bổ sung và nâng cao trình
độ đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục trong các trường dạy nghề,
trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học; tạo cơ chế để nhà giáo trong các trường này
chủ động và có trách nhiệm gắn giảng dạy với nghiên cứu khoa học và phục vụ xã hội.
3. Đẩy mạnh việc đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục theo
hướng hiện đại và phù hợp với thực tiễn Việt Nam
Tiếp tục điều chỉnh và giảm hợp lý nội dung, chương trình cho phù hợp với tâm lý, sinh
lý của học sinh, nhất là cấp tiểu học và trung học cơ sở. Đặc biệt đổi mới mạnh mẽ và cơ
bản phương pháp giáo dục nhằm khắc phục kiểu truyền thụ một chiều, nặng lý thuyết, ít
khuyến khích tư duy sáng tạo; bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự giải quyết
vấn đề, phát trỉên năng lực thực hành sáng tạo cho người học, đặc biệt cho sinh viên các
trường đại học và cao đẳng. Tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên
tiến, hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và học. Đổi mới chương
trình, giáo trình, phương pháp dạy và học trong các trường, khoa sư phạm và các trường
cán bộ quản lý giáo dục nhằm đáp ứng kịp thời những yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ
thông và công tác quản lý nhà nước về giáo dục.
4. Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục.
Hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động dạy
học, nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục, phân công, phân cấp hợp lý giữa các cấp, các ngành, các cơ quan về trách
nhiệm, quyền hạn quản lý nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng, quản
lý đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra,
nhất là công tác thanh tra chuyên môn và quản lý chất lượng giáo dục. Quản lý chặt chẽ
các loại hình đào tạo, nhất là đào tạo tại chức, từ xa; kiên quyết xoá nạn văn bằng, chứng
chỉ không hợp pháp, giải quyết các vấn đề bức xúc, ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tượng
tiêu cực trong giáo dục. Trên cơ sở quy định về quản lý hồ sơ cán bộ, công chức của nhà
nước, hoàn thiện nội dung hồ sơ quản lý nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, đồng thời
nâng cấp, hiện đại hoá công cụ quản lý thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin
trong quản lý nhân sự.
Tăng cường công tác dự báo, đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng,
kiện toàn đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Có chính sách điều tiết số lượng và
cơ cấu đội ngũ này cho phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục. Mở rộng hợp tác quốc tế
để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.
5. Xây dựng và hoàn thiện một số chính sách, chế độ đối với đội ngũ nhà giáo,
cán bộ quản lý giáo dục.
Rà soát, bổ sung, hoàn thiện các quy định, chính sách, chế độ và bổ nhiệm, sử dụng, đãi
ngộ, kiểm tra, đánh giá đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục cũng như các điều kiện
bảo đảm việc thực hiện các chính sách, chế độ đó, nhằm tạo động lực thu hút, động viên
đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục toàn tâm, toàn ý phục vụ sự nghiệp giáo dục.
Có chế độ phụ cấp ưu đãi thích hợp cho nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Kết hợp chặt
226 http://www.ebook.edu.vn
chẽ giữa giảng dạy và nghiên cứu khoa học, nhất là ở bậc đại học, tạo cơ sở pháp lý để
nhà giáo có quyền và trách nhiệm tham gia nghiên cứu khoa học. Có chính sách và quy
định cụ thể thu hút các trí thức, cán bộ khoa học có trình độ cao của các cơ sở nghiên cứu
khoa học trong nước và các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, các nhà khoa học quốc
tế tham gia giảng dạy ở các trường đại học, cao đẳng.
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội
ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.
Các cấp ủy đảng, chính quyền và các cấp quản lý giáo dục cần tăng cường tuyên truyền,
giáo dục làm cho nhân dân và toàn xã hội nhận thức rõ vai trò quan trọng hàng đầu của
đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong sự nghiệp nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ của các cấp ủy đảng và
chính quyền, là một bộ phận công tác cán bộ cảu Đảng và Nhà nước, trong đó ngành giáo
dục giữ vai trò chính trong việc tham mưu và tổ chức thực hiện. Tiếp tục quán triệt, tổ
chức thực hiện tốt Chỉ thị 34-CT/TW, ngày 30-5-1998 của Bộ Chính trị (khoá VIII) về
tăng cường công tác chính trị, tư tưởng, củng cố tổ chức đảng, đoàn thể quần chúng và
phát triển đảng viên trong các trường học.
Tổ chức thực hiện.
Ban cán sự đảng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chức năng cụ thể hoá các nội dung nêu
trong Chỉ thị này thành cơ chế, chính sách, xây dựng kế hoạch triển khai và chỉ đạo thực
hiện tốt nhiệm vụ xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo
dục trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Ban cán sự đảng Bộ Giáo dục và đào tạo chủ trì cùng các bộ, ngành hữu quan thực hiện
tốt các đề án có liên quan đến việc thực hiện Chỉ thị, đồng thời nghiên cứu chuẩn bị để
trình Quốc hội ban hành Luật Giáo viên. Ban cán sự đảng, đảng đoàn các bộ, ngành, đoàn
thể ở Trung ương, cấp ủy đảng, chính quyền các cấp có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ
chức thực hiện tốt Chỉ thị.
Ban Khoa giáo Trung ương chủ trì phối hợp với Ban cán sự đảng Bộ Giáo dục và đào tạo
có trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị, định kỳ báo
cáo Ban Bí thư.
Chỉ thị này phổ biến đến các chi bộ.




227 http://www.ebook.edu.vn
chÝnh phñ céng hoμ x∙ héi chñ nghÜa viÖt
⎯⎯ §éc lËp - Tù do - H¹nh phóc
Sè : 153/2003/Q§ ⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
Hµ Néi, ngµy 30 th¸ng 7 n¨m 2003



quyÕt ®Þnh cña thñ t−íng ChÝnh phñ
vÒ viÖc ban hµnh ''§iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc"
_____

thñ t−íng chÝnh phñ
C¨n cø LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ ngµy 25 th¸ng 12 n¨m 2001;
C¨n cø LuËt Gi¸o dôc ngµy 02 th¸ng 12 n¨m 1998;
XÐt ®Ò nghÞ cña Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o,

QuyÕt ®Þnh :
§iÒu 1 : Ban hµnh “§iÒu lÖ tr−êng ®¹i häc” kÌm theo quyÕt ®Þnh nµy.
§iÒu 2. Giao Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o h−íng dÉn c¸c tr−êng ®¹i häc thùc h
§iÒu lÖ. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cã thÓ tr×nh T
t−íng ChÝnh phñ xem xÐt, bæ sung hoÆc söa ®æi §iÒu lÖ nµy.
§iÒu 3. QuyÕt ®Þnh nµy cã hiÖu lùc thi hµnh sau 15 ngµy, kÓ tõ ngµy ®¨ng C«ng b¸o. C
quy ®Þnh tr−íc ®©y tr¸i víi quyÕt ®Þnh nµy ®Òu ®−îc b·i bá.
§iÒu 4. C¸c Bé tr−ëng, Thñ tr−ëng c¬ quan ngang Bé, Thñ tr−ëng c¬ quan thu
ChÝnh phñ, Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng ch
tr¸ch nhiÖm thi hµnh QuyÕt ®Þnh nµy ./.


thñ t−íng chÝnh phñ
N¬i nhËn :
- Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng,
- Thñ t−íng, c¸c Phã Thñ t−íng ChÝnh phñ,
- C¸c Bé, c¬ quan ngang Bé, c¬ quan thuéc ChÝnh p
- H§ND, UBND c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc TW
- V¨n phßng Quèc héi,
- V¨n phßng Chñ tÞch n−íc,
- V¨n phßng Trung −¬ng vµ c¸c Ban cña §¶ng,
- ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao,
- Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao,
- C¬ quan Trung −¬ng cña c¸c ®oµn thÓ,
- C«ng b¸o,
- VPCP : BTCN, c¸c PCN, c¸c Vô, Côc, Phan V¨n Kh¶i ®· k
c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc,
- L−u : KG (5b), VT.
chÝnh phñ céng hoμ x∙ héi chñ nghÜa viÖt
⎯⎯ §éc lËp - Tù do - H¹nh phóc
⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
228 http://www.ebook.edu.vn
§iÒu lÖ Tr−êng §¹i häc

(Ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh sè 153/2003/Q§-TTg ngµy 30
th¸ng 7 n¨m 2003 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ)
________


Ch−¬ng I
Nh÷ng quy ®Þnh chung
§iÒu 1. §èi t−îng vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh

§iÒu lÖ nµy ¸p dông cho c¸c tr−êng ®¹i häc quy ®Þnh t¹i §iÒu 38 LuËt Gi¸o dôc ®−
Quèc héi n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th«ng qua ngµy 02 th¸ng 12 n
1998 (d−íi ®©y gäi t¾t lµ LuËt Gi¸o dôc).
§iÒu 2. C¸c lo¹i h×nh tr−êng vµ lo¹i tr−êng ®¹i häc

1. C¸c lo¹i h×nh tr−êng ®¹i häc bao gåm : c«ng lËp, b¸n c«ng, d©n lËp vµ t− thôc, ®−
quy ®Þnh t¹i §iÒu 13 NghÞ ®Þnh sè 43/2000/ N§-CP ngµy 30 th¸ng 8 n¨m 2000 c
ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o d
(d−íi ®©y gäi t¾t lµ NghÞ ®Þnh 43).
2. C¸c lo¹i tr−êng ®¹i häc bao gåm : ®¹i häc, tr−êng ®¹i häc vµ häc viÖn, ®−îc q
®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 14 NghÞ ®Þnh 43.
3. §¹i häc Quèc gia ®−îc quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh sè 07/2001/N§-CP ngµy 01 th¸ng
n¨m 2001 cña ChÝnh phñ vÒ §¹i häc Quèc gia.
4. C¨n cø vµo nhiÖm vô ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, nhu cÇu ®µo t¹o nh©n lùc vµ quy ho¹ch m¹ng l
c¸c tr−êng ®¹i häc trong tõng thêi kú, Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o tr×nh Thñ t−íng ChÝnh p
phª duyÖt danh môc c¸c tr−êng ®¹i häc träng ®iÓm cña nhµ n−íc.

§iÒu 3 . Nguyªn t¾c ®Æt tªn tr−êng ®¹i häc

1. Tªn cña tr−êng ®¹i häc bao gåm c¸c côm tõ sau ®©y :
a) Côm tõ x¸c ®Þnh lo¹i tr−êng : ®¹i häc, tr−êng ®¹i häc, häc viÖn;
b) Côm tõ x¸c ®Þnh lo¹i h×nh tr−êng nÕu lµ b¸n c«ng, d©n lËp hoÆc t− thôc.
c) Côm tõ x¸c ®Þnh lÜnh vùc, ngµnh nghÒ (nÕu cÇn thiÕt);
d) Tªn riªng hoÆc côm tõ x¸c ®Þnh tªn ®¹i häc nÕu tr−êng lµ tr−êng thµnh viªn.
2. Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o quy ®Þnh viÖc dÞch tªn tr−êng ®¹i häc ra tiÕng n−íc ngoµi.
§iÒu 4. Qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi c¸c tr−êng ®¹i häc
1. Tr−êng ®¹i häc chÞu sù qu¶n lý nhµ n−íc vÒ gi¸o dôc cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o; chÞu sù qu¶n
hµnh chÝnh theo l·nh thæ cña ñy ban nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung −¬ng n¬i tr−êng
trô së.
2. C¬ quan chñ qu¶n phèi hîp víi Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi
229 http://www.ebook.edu.vn
tr−êng ®¹i häc trùc thuéc theo quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy.
§iÒu 5. Tæ chøc §¶ng vµ c¸c tæ chøc ®oµn thÓ
1. Tæ chøc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam trong tr−êng ®¹i häc l·nh ®¹o nhµ tr−êng vµ ho¹t ®éng tro
khu«n khæ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt, theo chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tæ chøc §¶ng, chØ thÞ, nghÞ qu
cña §¶ng.
2. C¸c ®oµn thÓ, tæ chøc x· héi trong tr−êng ®¹i häc ho¹t ®éng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ
tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn môc tiªu, nguyªn lý gi¸o dôc theo quy ®Þnh cña LuËt Gi¸o dôc phï hîp víi
chØ môc ®Ých, chøc n¨ng, nhiÖm vô cña ®oµn thÓ, tæ chøc x· héi ®· ®−îc x¸c ®Þnh.
§iÒu 6. §iÒu kiÖn thµnh lËp tr−êng ®¹i häc
Tr−êng ®¹i häc ®−îc xÐt thµnh lËp khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i §iÒu 18 Ng
®Þnh 43.
§iÒu 7. Thñ tôc thµnh lËp, s¸p nhËp, chia, t¸ch, ®×nh chØ ho¹t ®éng vµ gi¶i thÓ c
tr−êng ®¹i häc
1. Thñ tôc thµnh lËp, s¸p nhËp, chia, t¸ch, ®×nh chØ ho¹t ®éng vµ gi¶i thÓ c¸c tr−êng
häc ®−îc quy ®Þnh t¹i c¸c §iÒu 19, 20, 21 vµ 22 NghÞ ®Þnh 43.
2. §Ò ¸n thµnh lËp c¸c tr−êng ®¹i häc ®−îc thùc hiÖn theo 2 b−íc :
B−íc 1 : Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o tiÕp nhËn ®Ò ¸n tiÒn kh¶ thi, ®èi chiÕu víi c¸c q
®Þnh t¹i c¸c kho¶n 1 vµ 2 §iÒu 18 NghÞ ®Þnh 43 tr×nh Thñ t−íng ChÝnh phñ xem x
phª duyÖt chñ tr−¬ng vµ cho phÐp lËp ®Ò ¸n kh¶ thi thµnh lËp tr−êng;
B−íc 2 : Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o chñ tr×, phèi hîp víi Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t−, Bé T
chÝnh, Bé Néi vô vµ c¸c c¬ quan cã liªn quan tæ chøc thÈm ®Þnh ®Ò ¸n kh¶ thi thµ
lËp tr−êng vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 3 §iÒu 18 vµ §iÒu 19 NghÞ ®Þ
43, tr×nh Thñ t−íng ChÝnh phñ xem xÐt, quyÕt ®Þnh thµnh lËp tr−êng.
§iÒu 8. Quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng ®¹i häc

1. Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng ®¹i häc lµ v¨n b¶n cô thÓ ho¸ §iÒu
tr−êng ®¹i häc ®Ó ¸p dông cho tõng lo¹i h×nh tr−êng, mét sè tr−êng hoÆc mét tr−êng
2. Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c lo¹i tr−ên
c¸c lo¹i h×nh tr−êng ®¹i häc theo uû quyÒn cña Thñ t−íng ChÝnh phñ.
3. C¸c tr−êng ®¹i häc x©y dùng quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng tr×nh
quan chñ qu¶n phª duyÖt.

§iÒu 9. NhiÖm vô cña tr−êng ®¹i häc
1. §µo t¹o nh©n lùc cã phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc tèt, cã kiÕn thøc vµ n¨ng lùc thùc hµnh n
nghiÖp t−¬ng xøng víi tr×nh ®é ®µo t¹o, cã søc khoÎ, cã n¨ng lùc thÝch øng víi viÖc lµm trong x· h
tù t¹o viÖc lµm cho m×nh vµ cho nh÷ng ng−êi kh¸c, cã kh¶ n¨ng hîp t¸c b×nh ®¼ng trong quan
quèc tÕ, ®¸p øng yªu cÇu x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.

2. TiÕn hµnh nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ; kÕt hîp ®µo t¹o víi ngh
cøu khoa häc vµ s¶n xuÊt, dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ theo quy ®Þnh cña L
Khoa häc vµ C«ng nghÖ, LuËt Gi¸o dôc vµ c¸c quy ®Þnh kh¸c cña ph¸p luËt.
3. Gi÷ g×n vµ ph¸t triÓn nh÷ng di s¶n vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc.
230 http://www.ebook.edu.vn
4. Ph¸t hiÖn vµ båi d−ìng nh©n tµi trong nh÷ng ng−êi häc vµ trong ®éi ngò c¸n bé gi¶ng viªn
tr−êng.

5. Qu¶n lý gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn; x©y dùng ®éi ngò gi¶ng viªn cña tr−êng ®ñ vÒ sè l−îng,
®èi vÒ c¬ cÊu tr×nh ®é, c¬ cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu tuæi vµ giíi.

6. TuyÓn sinh vµ qu¶n lý ng−êi häc.
7. Phèi hîp víi gia ®×nh ng−êi häc, c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong ho¹t ®éng gi¸o dôc.
8. Tæ chøc cho gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn vµ ng−êi häc tham gia c¸c ho¹t ®éng
héi phï hîp víi ngµnh nghÒ ®µo t¹o vµ nhu cÇu cña x· héi.
9. Qu¶n lý, sö dông ®Êt ®ai, tr−êng së, trang thiÕt bÞ vµ tµi chÝnh theo quy ®Þnh c
ph¸p luËt.
10. Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

§iÒu 10. QuyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña tr−êng ®¹i häc

Tr−êng ®¹i häc ®−îc quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm theo quy ®Þnh cña ph¸p l
vµ §iÒu lÖ nµy vÒ quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn nhµ tr−êng, tæ chøc c¸c ho¹t ®é
®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ, tµi chÝnh, quan hÖ quèc tÕ, tæ chøc vµ nh©n sù. Cô
lµ :
1. X©y dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn nhµ tr−êng phï h
víi chiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng ®¹i häc cña n
n−íc;
2. X©y dùng ch−¬ng tr×nh, gi¸o tr×nh, kÕ ho¹ch gi¶ng d¹y, häc tËp ®èi víi c¸c ngµ
nghÒ nhµ tr−êng ®−îc phÐp ®µo t¹o trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung do Bé Gi¸o dôc
§µo t¹o ban hµnh; tæ chøc tuyÓn sinh theo chØ tiªu cña nhµ n−íc, tæ chøc qu¸ tr×nh ®
t¹o, c«ng nhËn tèt nghiÖp, in Ên vµ cÊp v¨n b»ng theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc
§µo t¹o;
3. Huy ®éng, qu¶n lý, sö dông c¸c nguån lùc nh»m thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc; h
t¸c, liªn kÕt víi c¸c tæ chøc kinh tÕ, gi¸o dôc, v¨n ho¸, thÓ dôc, thÓ thao, y tÕ, ngh
cøu khoa häc trong n−íc vµ n−íc ngoµi nh»m n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc, g¾n ®
t¹o víi viÖc lµm, phôc vô sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi;
4. §¨ng ký tham gia tuyÓn chän vµ thùc hiÖn nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ do
quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn giao; sö dông cã hiÖu qu¶ kinh phÝ ®Çu t− ph¸t triÓn kh
häc vµ c«ng nghÖ; ký kÕt, thùc hiÖn hîp ®ång khoa häc vµ c«ng nghÖ, ®µo t¹o nh
lùc, båi d−ìng nh©n tµi vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ gãp phÇn x©y dùng vµ ph¸t tr
tiÒm lùc khoa häc vµ c«ng nghÖ cña ®Êt n−íc;
5. §−îc b¶o hé quyÒn së h÷u trÝ tuÖ; chuyÓn giao, chuyÓn nh−îng kÕt qu¶ ho¹t ®é
khoa häc vµ c«ng nghÖ, c«ng bè kÕt qu¶ ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ; b¶o vÖ
Ých cña nhµ n−íc vµ x· héi, quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸ nh©n trong ho¹t ®éng ®
t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ cña nhµ tr−êng;
6. Hîp t¸c, liªn doanh, nhËn tµi trî cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n; gãp vèn b»ng tiÒn,
s¶n, gi¸ trÞ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ, s
231 http://www.ebook.edu.vn
xuÊt kinh doanh; sö dông nguån thu tõ ho¹t ®éng kinh tÕ ®Ó ®Çu t− më réng s¶n x
kinh doanh, x©y dùng c¬ së vËt chÊt cña nhµ tr−êng, chi cho c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc
bæ sung nguån tµi chÝnh cho nhµ tr−êng;
7. §−îc nhµ n−íc giao ®Êt; ®−îc thuª ®Êt, vay vèn; ®−îc miÔn, gi¶m thuÕ theo q
®Þnh cña nhµ n−íc;
8. Tæ chøc bé m¸y nhµ tr−êng; thµnh lËp vµ gi¶i thÓ c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«
nghÖ, c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp vµ c¸c doanh nghiÖp cña tr−êng theo quy ®Þnh cña n
n−íc;
9. Thùc hiÖn d©n chñ, b×nh ®¼ng, c«ng khai trong viÖc bè trÝ vµ thùc hiÖn c¸c nhiÖm
®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ ho¹t ®éng tµi chÝnh;
10. Thùc hiÖn chÕ ®é b¸o c¸o c¬ quan chñ qu¶n vµ c¸c c¬ quan cÊp trªn vÒ c¸c h
®éng cña tr−êng theo quy ®Þnh hiÖn hµnh.
§iÒu 11. Tr¸ch nhiÖm d©n sù cña tr−êng ®¹i häc

Tr−êng ®¹i häc chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt; kh«ng ®Ó bÊt kú
nh©n hoÆc tæ chøc nµo lîi dông danh nghÜa vµ c¬ së vËt chÊt cña tr−êng ®Ó tiÕn hµnh c
ho¹t ®éng tr¸i víi c¸c quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy.


Ch−¬ng II
Ho¹t ®éng Gi¸o dôc vμ ®μo t¹o

§iÒu 12. Môc tiªu, tÝnh chÊt vµ nguyªn lý gi¸o dôc

Môc tiªu, tÝnh chÊt vµ nguyªn lý gi¸o dôc cña tr−êng ®¹i häc ®−îc quy ®Þnh t¹i §iÒu
vµ §iÒu 3 LuËt Gi¸o dôc.

§iÒu 13. Ng«n ng÷ gi¶ng d¹y

Ng«n ng÷ chÝnh thøc gi¶ng d¹y ë c¸c tr−êng ®¹i häc lµ tiÕng ViÖt. Trong nh÷
ch−¬ng tr×nh hîp t¸c víi n−íc ngoµi, ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o ng«n ng÷ vµ v¨n ho¸ n−
ngoµi vµ mét sè ngµnh häc kh¸c ®−îc gi¶ng d¹y trùc tiÕp b»ng tiÕng n−íc ngoµi, tiÕ
d©n téc theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.

§iÒu 14. Ngµnh nghÒ ®µo t¹o

1. Tr−êng ®¹i häc ®−îc më c¸c ngµnh ®µo t¹o ®¹i häc vµ chuyªn ngµnh ®µo t¹o sau
häc ®· cã trong danh môc ngµnh ®µo t¹o cña nhµ n−íc khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn th
quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
2. Tr−êng ®¹i häc kiÕn nghÞ víi Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o më thÝ ®iÓm c¸c ngµnh ®
t¹o míi khi x· héi cã nhu cÇu vÒ nh©n lùc. ViÖc më thªm ngµnh míi ®−îc thùc h
theo quy ®Þnh cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.



232 http://www.ebook.edu.vn
3. Tr−êng ®¹i häc th−êng xuyªn ®iÒu tra dù b¸o nhu cÇu ®µo t¹o nguån nh©n lùc c
x· héi ®èi víi tõng ngµnh nghÒ cña tr−êng; trªn c¬ së ®ã ®iÒu chØnh quy m«, c¬ c
ngµnh nghÒ, tr×nh ®é vµ ph−¬ng thøc ®µo t¹o cña tr−êng.

§iÒu 15. Ch−¬ng tr×nh vµ gi¸o tr×nh
1. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc x©y dùng ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o, kÕ ho¹ch gi¶ng d¹y vµ häc tËp cho
ngµnh ®µo t¹o cña tr−êng trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung do Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.

2. Tr−êng ®¹i häc ®µo t¹o theo c¸c ch−¬ng tr×nh ®Æc biÖt ®èi víi nh÷ng sinh viªn x
s¾c, theo c¸c ch−¬ng tr×nh båi d−ìng, n©ng cao tr×nh ®é khoa häc - c«ng nghÖ, chuy
m«n nghiÖp vô vµ c¸c ch−¬ng tr×nh n©ng cao kiÕn thøc kh¸c cho c¸c ®èi t−îng cã n
cÇu häc tËp.
3. Tr−êng ®¹i häc th−êng xuyªn ph¸t triÓn ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o theo h−íng ®a d¹ng h
chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nhanh chãng tiÕp thu cã chän läc nh÷
ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña c¸c n−íc ph¸t triÓn vÒ khoa häc c«ng nghÖ, phï hîp víi y
cÇu cña ®Êt n−íc, phôc vô thiÕt thùc cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi nãi chung, c
tõng ngµnh, lÜnh vùc, vïng, ®Þa ph−¬ng nãi riªng.
4. Tr−êng ®¹i häc dùa trªn ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña hÖ chÝnh quy, thiÕt kÕ c¸c ch−¬
tr×nh chuyÓn ®æi vµ quy ®Þnh vÒ liªn th«ng gi÷a c¸c tr×nh ®é, h×nh thøc tæ chøc ®µo
vµ víi c¸c c¬ së ®µo t¹o kh¸c; ¸p dông quy tr×nh ®µo t¹o linh ho¹t; tõng b−íc chuy
quy tr×nh tæ chøc ®µo t¹o theo niªn chÕ sang häc chÕ tÝn chØ, thùc hiÖn chÕ ®é cho h
vµ thi lÊy chøng chØ theo tõng häc phÇn t¹o thuËn lîi cho ng−êi häc tÝch luü kiÕn th
vµ thùc hiÖn b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi häc tËp hoÆc chuyÓn ®æi nghÒ nghiÖp cho mäi tÇ
líp nh©n d©n, ®Æc biÖt lµ nh÷ng ng−êi ë n«ng th«n, miÒn nói, vïng s©u, vïng xa.
5. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc biªn so¹n, duyÖt vµ thÈm ®Þnh c¸c gi¸o tr×nh theo chuy
ngµnh vµ c¸c tµi liÖu gi¶ng d¹y, häc tËp cña tr−êng; x©y dùng hÖ thèng gi¸o tr×nh,
liÖu, trang thiÕt bÞ d¹y - häc ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi toµn diÖn vÒ néi dung, ph−¬
ph¸p d¹y - häc, ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, n¨ng lùc tù häc, tù nghiªn cøu c
ng−êi häc.
6. Tr−êng ®¹i häc th−êng xuyªn tæ chøc ®¸nh gi¸ c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o cña c
ngµnh häc, m«n häc cña nhµ tr−êng ®Ó cã nh÷ng ®iÒu chØnh cÇn thiÕt.
§iÒu 16. TuyÓn sinh

1. Tr−êng ®¹i häc x©y dùng kÕ ho¹ch tuyÓn sinh hµng n¨m theo chØ tiªu cña nhµ n−
trªn c¬ së kh¶o s¸t nhu cÇu nh©n lùc, hiÖu qu¶ ®µo t¹o vµ n¨ng lùc c¸n bé, c¬ së
chÊt cña nhµ tr−êng; kiÕn nghÞ víi c¬ quan chñ qu¶n vµ Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
®iÒu chØnh c¬ cÊu ngµnh nghÒ vµ ph¸t triÓn quy m« cña tr−êng.
2. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc tuyÓn sinh theo quy chÕ cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
§iÒu 17. KiÓm tra, thi vµ ®¸nh gi¸

1. Tr−êng ®¹i häc thùc hiÖn viÖc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp, rÌn luyÖn tu d−ìng, th
gia c¸c ho¹t ®éng x· héi cña ng−êi häc, viÖc gi¶ng d¹y cña gi¶ng viªn.


233 http://www.ebook.edu.vn
2. Tr−êng ®¹i häc ®−îc lùa chän ph−¬ng ph¸p, quy tr×nh, x©y dùng hÖ thèng kiÓm t
thi vµ ®¸nh gi¸ ®¶m b¶o kh¸ch quan, chÝnh x¸c vµ phï hîp víi ph−¬ng thøc ®µo t¹o
h×nh thøc häc tËp, x¸c ®Þnh møc ®é tÝch luü cña ng−êi häc c¶ vÒ kiÕn thøc chuyªn m
kü n¨ng thùc hµnh ngµnh nghÒ vµ kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn, gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò thu
chuyªn ngµnh ®µo t¹o.
§iÒu 18. V¨n b»ng chøng chØ vµ chÊt l−îng ®µo t¹o

1. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc c«ng nhËn, cÊp chøng chØ, cÊp v¨n b»ng tèt nghiÖp c
nh÷ng ng−êi ®−îc tr−êng ®µo t¹o khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña Bé G
dôc vµ §µo t¹o.
2. Tr−êng ®¹i häc chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ chÊt l−îng ®µo t¹o vµ gi¸ trÞ v¨n b»ng chøng
do tr−êng cÊp trªn c¬ së x©y dùng vµ ph¸t triÓn hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l−îng ®µo t¹o
3. Tr−êng ®¹i häc cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn quy tr×nh kiÓm ®Þnh chÊt l−îng vµ c«
khai kÕt qu¶ kiÓm ®Þnh chÊt l−îng theo quy ®Þnh cña c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn.


Ch−¬ng III
Ho¹t ®éng khoa häc vμ c«ng nghÖ

§iÒu 19. Néi dung ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ cña tr−êng ®¹i häc
1. Nghiªn cøu c¬ b¶n, thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ −u tiªn, träng ®iÓm cña n
n−íc vµ nghiªn cøu khoa häc vÒ gi¸o dôc.

2. Tham gia gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò khoa häc vµ c«ng nghÖ do yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi
ninh, quèc phßng cña ®Êt n−íc ®Æt ra; kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a ®µo t¹o vµ nghiªn cøu khoa häc vµ
xuÊt, dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ.

3. Tham gia t− vÊn x©y dùng chÝnh s¸ch vµ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn chÝnh s¸
ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cho c¸c cÊp qu¶n lý nhµ n−íc ë trung −¬ng vµ ®Þa ph−¬n
tham gia thÈm ®Þnh vÒ mÆt khoa häc vµ c«ng nghÖ c¸c dù ¸n, c¸c c«ng tr×nh lín; g
phÇn ®−a c¸c thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt, ®
sèng.
§iÒu 20. Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ

1. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô khoa häc - c«ng nghÖ cã sö dô
ng©n s¸ch nhµ n−íc hoÆc do quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ tµi trî theo q
®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Tr−êng ®¹i häc x©y dùng c¸c viÖn, trung t©m nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn, c¸c c¬ së s¶n xuÊt
nghiÖm, c¸c doanh nghiÖp khoa häc vµ c«ng nghÖ cã c¸n bé c¬ h÷u vµ kiªm nhiÖm ®Ó triÓn khai
ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ.

3. Tr−êng ®¹i häc phèi hîp víi c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ, c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp, c¸c c¬
s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô tæ chøc c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ.

4. Tr−êng ®¹i häc hîp t¸c khoa häc vµ c«ng nghÖ víi n−íc ngoµi vµ c¸c tæ chøc qu
tÕ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.


234 http://www.ebook.edu.vn
5. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng ng
cña ng−êi häc.
6. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc c¸c héi nghÞ khoa häc vµ c«ng nghÖ, tham dù c¸c g
th−ëng khoa häc vµ c«ng nghÖ trong n−íc vµ quèc tÕ.
§iÒu 21. X©y dùng kÕ ho¹ch ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ
1. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc x©y dùng ®Þnh h−íng, kÕ ho¹ch hµng n¨m, trung h¹n vµ dµi h¹n vÒ h
®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ cña tr−êng ®Ó ®−a vµo kÕ ho¹ch ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng n
chung cña c¬ quan chñ qu¶n.

2. Tr−êng ®¹i häc chñ ®éng ®¨ng ký tham gia tuyÓn chän, ®Êu thÇu, ký kÕt hîp ®ång hoÆc c¸c h
thøc kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t tr
c«ng nghÖ c¸c cÊp.

3. Tr−êng ®¹i häc tù x¸c ®Þnh c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ cÊp tr−êng.

§iÒu 22. Th«ng tin vµ trang thiÕt bÞ khoa häc

1. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc, x©y dùng, qu¶n lý vµ cung cÊp c¸c nguån th«ng tin kh
häc vµ c«ng nghÖ cña tr−êng, tham gia vµo hÖ thèng th«ng tin - th− viÖn chung cña c
tr−êng ®¹i häc, thùc thi quyÒn së h÷u trÝ tuÖ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. Tr−êng ®¹i häc xuÊt b¶n vµ ph¸t hµnh tËp san, t¹p chÝ, c¸c Ên phÈm khoa häc,
liÖu, gi¸o tr×nh vµ c¸c häc liÖu phôc vô cho ho¹t ®éng ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng ng
cña tr−êng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
3. Tr−êng ®¹i häc x©y dùng vµ qu¶n lý c¸c dù ¸n t¨ng c−êng trang thiÕt bÞ cho c¸c h
®éng ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ cña tr−êng, tham gia vµo viÖc x©y dùng vµ qu
lý c¸c dù ¸n t¨ng c−êng trang thiÕt bÞ, c¸c phßng thÝ nghiÖm träng ®iÓm quèc gia.


Ch−¬ng IV
Nhμ tr−êng, gia ®×nh vμ x∙ héi
§iÒu 23. Tr¸ch nhiÖm vµ quan hÖ cña tr−êng ®¹i häc ®èi víi gia ®×nh vµ x· héi
1. Tr−êng ®¹i häc th«ng b¸o c«ng khai vÒ :

a) ChØ tiªu, ®iÒu kiÖn, kÕ ho¹ch vµ ph−¬ng thøc tuyÓn sinh míi hµng n¨m, tæ chøc ®µo t¹o, kiÓm
thi, c«ng nhËn tèt nghiÖp vµ c¸c quy ®Þnh riªng cña tr−êng liªn quan ®Õn häc tËp, quyÒn vµ nghÜa
cña ng−êi häc;

b) §iÒu kiÖn ®¶m b¶o chÊt l−îng ®µo t¹o, ®iÒu kiÖn phôc vô häc tËp, nghiªn cøu vµ sinh ho¹t
ng−êi häc t¹i tr−êng;

c) Sè liÖu thèng kª hµng n¨m vÒ ng−êi tèt nghiÖp vµ cã ®−îc viÖc lµm phï hîp víi ngµnh nghÒ ®−îc
t¹o.

2. Tr−êng ®¹i häc cã trang website riªng, th−êng xuyªn cËp nhËt c¸c th«ng tin nªu ë kho¶n 1 §
nµy vµ c¸c th«ng tin kh¸c vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng.

3. Tr−êng ®¹i häc chñ ®éng phèi hîp víi c¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ ngh
235 http://www.ebook.edu.vn
®Ó thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc toµn diÖn cho ng−êi häc, kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a gi¸o dôc nhµ tr−ê
gia ®×nh vµ x· héi; thùc hiÖn Quy chÕ thùc hiÖn d©n chñ trong nhµ tr−êng; x©y dùng nhµ tr−êng th
sù trë thµnh trung t©m v¨n ho¸, khoa häc.

4. Tr−êng ®¹i häc thùc hiÖn tèt chñ tr−¬ng x· héi ho¸ sù nghiÖp gi¸o dôc, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó x· héi
thÓ tham gia ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt, gãp ý kiÕn cho nhµ tr−êng vÒ quy ho¹ch ph¸t triÓn,
cÊu ngµnh nghÒ, c¬ cÊu tr×nh ®é ®µo t¹o; hç trî kinh phÝ cho ng−êi häc vµ tiÕp nhËn ng−êi tèt nghi
gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc vµ t¹o lËp m«i tr−êng gi¸o dôc lµnh m¹nh.

5. Tr−êng ®¹i häc cã tr¸ch nhiÖm phæ biÕn trong céng ®ång c¸c tri thøc khoa häc, chuyÓn giao
kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ.



§iÒu 24. Quan hÖ gi÷a tr−êng ®¹i häc víi c¸c Bé, ngµnh, ®Þa ph−¬ng vµ c¸c
chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ, c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh

1. Tr−êng ®¹i häc cã tr¸ch nhiÖm chñ ®éng phèi hîp víi c¸c Bé, ngµnh, c¸c ®Þa ph−¬
c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ, c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn thuËn
cho ng−êi häc tham quan, thùc hµnh, thùc tËp vµ rÌn luyÖn kü n¨ng nghÒ nghiÖp; g¾n v
gi¶ng d¹y, häc tËp víi m«i tr−êng x· héi.
2. Tr−êng ®¹i häc phèi hîp víi c¸c Bé, ngµnh, c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c doanh nghiÖp tro
viÖc x¸c ®Þnh nhu cÇu ®µo t¹o, g¾n ®µo t¹o víi viÖc lµm vµ viÖc tuyÓn dông ng−êi h
®· tèt nghiÖp; triÓn khai øng dông nh÷ng thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ míi v
thùc tiÔn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng x· héi.
§iÒu 25. Quan hÖ gi÷a tr−êng ®¹i häc víi c¸c c¬ së v¨n ho¸, nghÖ thuËt, thÓ d
thÓ thao, c¬ quan th«ng tin ®¹i chóng

Tr−êng ®¹i häc chñ ®éng phèi hîp víi c¸c c¬ së v¨n ho¸, nghÖ thuËt, thÓ dôc thÓ th
c¸c c¬ quan th«ng tin ®¹i chóng trong c¸c ho¹t ®éng v¨n ho¸, nghÖ thuËt, thÓ dôc
thao, t¹o m«i tr−êng gi¸o dôc lµnh m¹nh; ph¸t hiÖn vµ båi d−ìng nh÷ng ng−êi häc
n¨ng khiÕu vÒ ho¹t ®éng nghÖ thuËt, thÓ dôc thÓ thao; t¹o ®iÒu kiÖn vÒ c¬ së vËt ch
tµi chÝnh phôc vô ho¹t ®éng giao l−u v¨n ho¸, nghÖ thuËt, thÓ dôc thÓ thao cho ng−
häc.
§iÒu 26. Quan hÖ gi÷a tr−êng ®¹i häc víi chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng

Tr−êng ®¹i häc chñ ®éng phèi hîp víi chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng n¬i tr−êng ®Æt trô
trong viÖc ®−a tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt, ®êi sèng x· héi vµ ®µo
nh©n lùc cho ®Þa ph−¬ng; b¶o ®¶m trËt tù, an ninh, c¶nh quan m«i tr−êng häc tËp vµ
toµn cña ng−êi häc; ng¨n chÆn viÖc sö dông ma tuý vµ c¸c tÖ n¹n x· héi x©m nhËp v
nhµ tr−êng.


Ch−¬ng V
Quan hÖ quèc tÕ

§iÒu 27. NhiÖm vô vÒ quan hÖ quèc tÕ


236 http://www.ebook.edu.vn
1. Tr−êng ®¹i häc chñ ®éng thiÕt lËp c¸c mèi quan hÖ hîp t¸c, ký c¸c v¨n b¶n ghi nhí, th
thuËn vÒ ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ víi c¸c tr−êng ®¹i häc, c¸c tæ chøc gi¸o dôc, kh
häc vµ c«ng nghÖ n−íc ngoµi; mêi chuyªn gia n−íc ngoµi ®Õn gi¶ng d¹y vµ trao ®æi k
nghiÖm theo c¸c quy ®Þnh cña nhµ n−íc.
2. Tr−êng ®¹i häc x©y dùng c¸c dù ¸n cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi tr×nh c¬ quan cã th
quyÒn quyÕt ®Þnh; huy ®éng nguån lùc ®Ó thùc hiÖn tèt c¸c tho¶ thuËn, c¸c dù ¸n p
hîp víi c¸c quy ®Þnh cña nhµ n−íc.
3. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc thÝ ®iÓm c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o quèc tÕ trong khu«n k
c¸c dù ¸n hîp t¸c víi c¸c tr−êng ®¹i häc cã uy tÝn trªn thÕ giíi, trªn c¬ së ®ã kiÕn ng
Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o kiÓm tra, c«ng nhËn lµ ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o chÝnh thøc c
tr−êng.
4. Tr−êng ®¹i häc tæ chøc héi nghÞ, héi th¶o quèc tÕ theo c¸c quy ®Þnh cña nhµ n−
vµ cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.
5. Tr−êng ®¹i häc tham gia c¸c tæ chøc quèc tÕ vÒ gi¸o dôc, khoa häc vµ c«ng ng
theo quy ®Þnh cña nhµ n−íc.
§iÒu 28. Hîp t¸c vÒ gi¸o dôc víi n−íc ngoµi

1. Tr−êng ®¹i häc hîp t¸c víi c¸c tæ chøc c¸ nh©n n−íc ngoµi, ng−êi ViÖt Nam ®Þnh
ë n−íc ngoµi trong gi¶ng d¹y häc tËp vµ nghiªn cøu khoa häc.
2. Tr−êng ®¹i häc khuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi¶ng viªn, c¸n bé nh©n viªn
n−íc ngoµi häc tËp, gi¶ng d¹y, nghiªn cøu, trao ®æi kinh nghiÖm, häc thuËt theo c
ch−¬ng tr×nh cña nhµ n−íc, cña nhµ tr−êng hoÆc tù tóc hoÆc b»ng kinh phÝ do tæ ch
c¸ nh©n ë trong n−íc vµ n−íc ngoµi tµi trî.


Ch−¬ng VI
Tæ chøc vμ nh©n sù

§iÒu 29. C¬ cÊu tæ chøc cña tr−êng ®¹i häc

1. C¬ cÊu tæ chøc cña tr−êng ®¹i häc bao gåm :
a) Héi ®ång tr−êng ®èi víi c¸c tr−êng c«ng lËp hoÆc Héi ®ång qu¶n trÞ ®èi víi c¸c tr−êng b¸n c«
d©n lËp vµ t− thôc (sau ®©y gäi chung lµ c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp);
b) HiÖu tr−ëng vµ c¸c Phã HiÖu tr−ëng ®èi víi tr−êng ®¹i häc, Gi¸m ®èc vµ c¸c Phã Gi¸m ®èc
víi häc viÖn (sau ®©y gäi chung lµ HiÖu tr−ëng vµ Phã HiÖu tr−ëng);

c) Héi ®ång khoa häc vµ ®µo t¹o;
d) C¸c phßng chøc n¨ng;
®) C¸c khoa vµ bé m«n trùc thuéc tr−êng;
e) C¸c bé m«n thuéc khoa. Mét sè tr−êng ®¹i häc chuyªn ngµnh cã thÓ chØ cã c
khoa hoÆc bé m«n trùc thuéc tr−êng;


237 http://www.ebook.edu.vn
g) C¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ nh− viÖn, trung t©m, c¸c c¬ së phôc vô ®µo t
khoa häc vµ c«ng nghÖ;
h) C¸c doanh nghiÖp, c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp;
i) Tæ chøc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam;
k) C¸c ®oµn thÓ vµ tæ chøc x· héi.
2. C¬ cÊu tæ chøc cña §¹i häc Quèc gia ®−îc quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh sè 07/2001/ N§-
ngµy 1 th¸ng 2 n¨m 2001 cña ChÝnh phñ vÒ §¹i häc Quèc gia.
3. C¬ cÊu tæ chøc cña c¸c ®¹i häc ®−îc quy ®Þnh trong quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng c
c¸c ®¹i häc.
4. C¬ cÊu tæ chøc cô thÓ cña tr−êng ®¹i häc ®−îc quy ®Þnh trong quy chÕ vÒ tæ chøc
ho¹t ®éng cña tr−êng.
§iÒu 30. Héi ®ång tr−êng vµ Héi ®ång qu¶n trÞ
1. Héi ®ång tr−êng lµ c¬ quan qu¶n trÞ cña tr−êng ®¹i häc. Héi ®ång tr−êng quyÕt nghÞ c¸c
tr−¬ng lín ®Ó thùc hiÖn quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña tr−êng ®¹i häc ®−îc Nhµ n−íc g
theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ theo §iÒu lÖ nµy.
a) Héi ®ång tr−êng cã c¸c nhiÖm vô sau ®©y :
- QuyÕt nghÞ vÒ môc tiªu chiÕn l−îc, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cña tr−êng bao gåm dù ¸n quy ho¹ch,
ho¹ch ph¸t triÓn trung h¹n vµ dµi h¹n phï hîp víi Quy ho¹ch m¹ng l−íi c¸c tr−êng ®¹i häc cña n
n−íc;
- QuyÕt nghÞ vÒ dù th¶o quy chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tr−êng hoÆc c¸c bæ sung, söa ®æi quy
tr−íc khi HiÖu tr−ëng tr×nh c¸c cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt;
- QuyÕt nghÞ chñ tr−¬ng chi tiªu, ®Çu t− x©y dùng c¬ së vËt chÊt, mua s¾m trang thiÕt bÞ tõ nguån vèn
t¹i c¸c kho¶n 2 vµ 3 §iÒu 53 cña §iÒu lÖ nµy;
- Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn “Quy chÕ thùc hiÖn d©n chñ trong c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng” do
tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh vµ c¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång tr−êng, b¸o c¸o c¬ qu
chñ qu¶n vµ Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o.

b) C¸c cuéc häp cña Héi ®ång tr−êng ®−îc coi lµ hîp lÖ khi cã Ýt nhÊt 2/3 sè thµ
viªn tham dù. C¸c quyÕt nghÞ cña Héi ®ång chØ cã gi¸ trÞ khi cã qu¸ nöa tæng sè thµ
viªn Héi ®ång nhÊt trÝ.
c) HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c quyÕt nghÞ hoÆc kÕt lu
cña Héi ®ång tr−êng vÒ nh÷ng néi dung ®−îc quy ®Þnh t¹i môc a cña kho
nµy. Khi HiÖu tr−ëng kh«ng nhÊt trÝ víi quyÕt nghÞ hoÆc kÕt luËn cña Héi ®ång tr−ê
ph¶i kÞp thêi b¸o c¸o xin ý kiÕn c¬ quan chñ qu¶n.
d) NhiÖm kú cña Héi ®ång tr−êng lµ 5 n¨m. Héi ®ång tr−êng cã c¸c thµnh viªn l
HiÖu tr−ëng, BÝ th− §¶ng uû tr−êng, ®¹i diÖn c¸c gi¶ng viªn, c¸n bé qu¶n lý gi¸o d
cã uy tÝn trong vµ ngoµi tr−êng, c¸c tæ chøc chÝnh trÞ-x· héi trong tr−êng, c¸c tæ ch
c¸ nh©n tham gia ®Çu t− x©y dùng tr−êng. Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng lµ chuyªn tr¸ch
do c¸c thµnh viªn cña Héi ®ång tr−êng bÇu theo nguyªn t¾c ®a sè phiÕu. HiÖu tr−ë
kh«ng kiªm nhiÖm Chñ tÞch Héi ®ång tr−êng.


238 http://www.ebook.edu.vn
®) Tæng sè c¸c thµnh viªn Héi ®ång tr−êng lµ mét sè lÎ. Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
§µo t¹o quy ®Þnh c¬ cÊu thµnh viªn cô thÓ, quy chÕ ho¹t ®éng, quy tr×nh bÇu cö, c«
nhËn c¸c thµnh viªn, Chñ tÞch vµ Tæng Th− ký; h−íng dÉn vÒ ®iÒu kiÖn vµ thñ
thµnh lËp Héi ®ång tr−êng.
2. Héi ®ång qu¶n trÞ lµ tæ chøc ®¹i diÖn duy nhÊt quyÒn së h÷u cña c¸c tr−êng ng
c«ng lËp; cã tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn tù chñ quyÕt ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò quan träng vÒ
chøc, nh©n sù vµ tµi chÝnh, tµi s¶n cña tr−êng.
a) Héi ®ång qu¶n trÞ thùc hiÖn chøc n¨ng vµ c¸c nhiÖm vô cña Héi ®ång tr−êng q
®Þnh t¹i môc a kho¶n 1 cña §iÒu nµy vµ c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô kh¸c cña Héi ®å
qu¶n trÞ.
b) C¬ cÊu, chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña Héi ®ång qu¶n trÞ ®−îc quy ®Þ
trong Quy chÕ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tõng lo¹i h×nh tr−êng ngoµi c«ng lËp.
§iÒu 31. HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc
1. HiÖu tr−ëng lµ ng−êi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña nhµ tr−êng; chÞu tr¸ch nhiÖm tr
tiÕp qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng theo c¸c quy ®Þnh cña ph
luËt vµ cña §iÒu lÖ nµy.
2. HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc ph¶i cã ®ñ c¸c tiªu chuÈn sau ®©y :
a) Cã phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc tèt, cã uy tÝn trong giíi khoa häc, gi¸o dôc, cã n¨
lùc vµ ®· cã Ýt nhÊt 5 n¨m tham gia qu¶n lý gi¸o dôc ®¹i häc tõ cÊp bé m«n trë lªn;
b) Cã häc vÞ TiÕn sÜ;
c) Cã søc khoÎ; tuæi khi bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng tr−êng ®¹i häc c«ng lËp kh«ng qu¸
®èi víi nam vµ 50 ®èi víi n÷. Nh÷ng tr−êng hîp ®Æc biÖt Bé tr−ëng Bé Gi¸o dôc
§µo t¹o thèng nhÊt víi c¬ quan chñ qu¶n xin ý kiÕn Thñ t−íng ChÝnh phñ tr−íc k
quyÕt ®Þnh;
Tuæi bæ nhiÖm HiÖu tr−ëng c¸c tr−êng ngoµi c«ng lËp ®−îc quy ®Þnh trong Quy chÕ
tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tõng lo¹i h×nh tr−êng.
§iÒu 32. QuyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña HiÖu tr−ëng vÒ tæ chøc vµ nh©n sù

1. QuyÕt ®Þnh thµnh lËp vµ gi¶i thÓ c¸c tæ chøc cña tr−êng ®−îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm c
®, e, g, h kho¶n 1 §iÒu 29 cña §iÒu lÖ nµy.
2. Ban hµnh vµ b·i bá c¸c néi quy, quy ®Þnh trong néi bé tr−êng nh»m ®¶m b¶o v
®iÒu hµnh, kiÓm tra vµ gi¸m s¸t mäi ho¹t ®éng cña tr−êng theo ®óng c¸c quy ®Þnh h
hµnh.
3. QuyÕt ®Þnh bæ nhiÖm vµ miÔn nhiÖm c¸c chøc danh trong c¸c tæ chøc ®−îc quy ®Þ
t¹i ®iÓm c kho¶n 1, tr−ëng, phã c¸c ®¬n vÞ quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÓm d, ®, e, g, h kho¶n
§iÒu 29 cña §iÒu lÖ nµy.
4. X©y dùng quy ho¹ch ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn, tæ chøc viÖc båi d−ìng, ®µo
l¹i ®éi ngò gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn; ch¨m lo ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn vµ


239 http://www.ebook.edu.vn
®iÒu kiÖn cho gi¶ng viªn, c¸n bé, nh©n viªn vµ ng−êi häc tham gia c¸c sinh ho¹t ®o
thÓ vµ ho¹t ®éng x· héi.
5. Tæ chøc thi tuyÓn c¸n bé, nh©n viªn, quyÕt ®Þnh viÖc tiÕp nhËn, chuyÓn ng¹ch c
chøc danh tõ gi¶ng viªn chÝnh trë xuèng; ®−îc c¬ quan chñ qu¶n nhµ tr−êng uû quy
tæ chøc thi n©ng ng¹ch vµ bæ nhiÖm vµo ng¹ch tõ gi¶ng viªn chÝnh trë xuèng theo q
®Þnh cña nhµ n−íc (víi c¸c tr−êng c«ng lËp), phï hîp víi c¬ cÊu c¸n bé, nh©n viªn c
tr−êng vµ tiªu chuÈn chøc danh cña ngµnh gi¸o dôc.
Ký quyÕt ®Þnh tuyÓn dông, th«i viÖc vµ thuyªn chuyÓn c«ng t¸c gi¶ng viªn, c¸n b
nh©n viªn vµ ký hîp ®ång lao ®éng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
6. Thùc hiÖn Quy chÕ thùc hiÖn d©n chñ trong c¸c ho¹t ®éng cña nhµ tr−êng do
tr−ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ban hµnh.
7. B¶o ®¶m quyÒn lîi ng−êi häc theo quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nµy.
8. Thùc hiÖn chÕ ®é b¸o c¸o ®Þnh kú vÒ c¸c mÆt ho¹t ®éng cña tr−êng theo quy ®Þ
hiÖn hµ