Bài tập Kinh tế môi trường

Chia sẻ: Tt Oooo | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:25

2
2.435
lượt xem
832
download

Bài tập Kinh tế môi trường

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Để giúp cho các bạn sinh viên ôn tập, luyện tập và vận dụng các kiến thức vào việc giải các bài tập lý thuyết môn Kinh tế môi trường. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu Bài tập kinh tế môi trường có kèm đáp án sau đây.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài tập Kinh tế môi trường

  1. WWW.TAILIEUHOC.TK BT KINH TẾ MÔI TRƯỜNG C©u hái 10: Ph©n tÝch nh÷ng nhËn thøc (cò vµ míi) vÒ mèi C©u hái 1: Tr×nh bÇy ®èi tîng, nhiÖm vô vµ ph ¬ng ph¸p quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i tr êng. T¹i sao chÊt lîng cuéc sèng nghiªn cøu m«n kinh tÕ m«i trêng. ph¶i ®îc t¹o nªn bëi 3 cùc: kinh tÕ, x· héi vµ m«i trêng? C©u hái 2: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: m«i tr êng, m«i trêng C©u hái 11: Dùa vµo m« h×nh 1.5 ë trang 23 cña gi¸o tr×nh sèng, m«i trêng sèng cña con ng êi vµ hÖ sinh th¸i. Gi÷a c¸c kh¸i kinh tÕ m«i trêng h·y chøng minh r»ng m«i tr êng lµ mét hÖ thèng niÖm ®ã cã g× gièng nhau, kh¸c nhau? më. C©u hái 3: Tr×nh bÇy nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña hÖ thèng C©u hái 12: Ngo¹i øng lµ g× vµ bao gåm nh÷ng lo¹i nµo? T¹i m«i trêng vµ c¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng. sao l¹i nãi ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù C©u hái 4: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm, c¸ch ph©n lo¹i tµi nguyªn thÊt b¹i cña thÞ tr êng? Dïng ®å thÞ ®Ó ph©n tÝch cho tr êng hîp: thiªn nhiªn. Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng phôc håi a) Ngo¹i øng tiªu cùc, b) Ngo¹i øng tÝch cùc. vµ kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn g×? C©u hái 13: Hµng ho¸ c«ng céng lµ g×? T¹i sao l¹i nãi hµng C©u hái 5: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: « nhiÔm m«i tr êng, suy ho¸ c«ng céng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù thÊt b¹i tho¸i m«i trêng vµ sù cè m«i trêng. Cho vÝ dô. cña thÞ trêng. C©u hái 6: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: ph¸t triÓn kinh tÕ, t¨ng C©u hái 14: Khi nµo th× chÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng trëng kinh tÕ. Chóng kh¸c nhau ë nh÷ng chç nµo? ho¸? T¹i sao l¹i nãi chÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸ c«ng céng? C©u hái 7: Ph©n tÝch nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm cña c¸c C©u hái 15: ThÕ nµo lµ chuÈn møc th¶i, lÖ phÝ th¶i? Cho m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö. Chóng ®· cã vÝ dô. ¶nh hëng nh thÕ nµo ®Õn viÖc b¶o vÖ m«i trêng? C©u hái 16: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n C©u hái 8: Tr×nh bÇy m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt chuÈn møc th¶i? Cho vÝ dô. Nam tõ sau §¹i héi VI cña §¶ng. Quan ®iÓm b¶o vÖ m«i tr êng ®îc C©u hái 17: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch chuÈn møc th¶i h¬n thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong v¨n kiÖn §¹i héi VIII cña §¶ng. lÖ phÝ th¶i? Cho vÝ dô. C©u hái 9: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm "ph¸t triÓn bÒn v÷ng" vµ c¸c C©u hái 18: ThÕ nµo lµ giÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn chØ sè ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. nhîng? Cho vÝ dô. WWW.TAILIEUHOC.TK
  2. WWW.TAILIEUHOC.TK C©u hái 19: ThÕ nµo lµ quyÒn së h÷u tµi s¶n? Dïng ®« thÞ C©u hái 27: Tr×nh bÇy c¸c c«ng cô luËt ph¸p ®ang ®îc sö ®Ó ph©n tÝch sù vËn hµnh cña m« h×nh mÆc c¶ « nhiÔm trong dông ®Ó qu¶n lý m«i trêng trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam. nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ph¸t biÓu ®Þnh lý Coase vµ ph©n tÝch C©u hái 28: Tr×nh bÇy c¸c c«ng cô kinh tÕ ®ang ® îc sö nh÷ng h¹n chÕ cña nã. dông ®Ó qu¶n lý m«i trêng trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam. C©u hái 20: ThÕ nµo lµ gi¶i ph¸p kiÖn ®ßi båi th êng? Gi¶i C©u hái 29: C¸c c¬ quan chñ yÕu nµo cã chøc n¨ng qu¶n lý ph¸p ®ã kh¸c víi thuÕ m«i trêng ë chç nµo? Nhµ níc vÒ m«i trêng? NhiÖm vô cña c¸c c¬ quan ®ã lµ g×? C©u hái 21: Khi nµo th× viÖc khai th¸c nguån tµi nguyªn së C©u hái 30: ThuÕ Pigou tèi u lµ g×? Nªu c¸ch tÝnh thuÕ h÷u chung cã hiÖu qu¶ vµ khi nµo th× kh«ng cã hiÖu qu¶? Cho Pigou. Cho vÝ dô b»ng tÝnh to¸n cô thÓ (víi mét hµm thiÖt h¹i gi¶ c¸c vÝ dô. ®Þnh). T¹i sao cã thÓ nãi ë møc s¶n xuÊt c©n b»ng tèi u x· héi th× C©u hái 22: T¹i sao l¹i nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ phÝ chuyªn sÏ cã møc « nhiÔm tèi u? h÷u vµ phÝ k×nh ®Þch? Cho 3 vÝ dô vÒ hµng ho¸ chÊt l îng m«i C©u hái 31: Tr×nh bÇy nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng toµn cÇu trêng mang tÝnh chÊt ®ã. cÊp b¸ch nhÊt hiÖn nay. Nªu ph ¬ng híng gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn C©u hái 23: §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng lµ g×? Cã tÇm quan ®Ò ®ã trong t¬ng lai gÇn. träng nh thÕ nµo? Nh÷ng ®èi tîng nµo cña ho¹t ®éng ph¸t triÓn C©u hái 32: Tr×nh bÇy nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng cÊp b¸ch cÇn ®îc §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng ? nhÊt hiÖn nay ë ViÖt Nam. Nªu ph ¬ng híng gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn C©u hái 24: ThÕ nµo lµ ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých më ®Ò ®ã trong t¬ng lai gÇn. réng? Nªu tr×nh tù tiÕn hµnh, u ®iÓm, nhîc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p ®ã. ĐÁP ÁN C©u hái 25: Tr×nh bÇy c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ph©n C©u hái 1: Tr×nh bÇy ®èi tîng, nhiÖm vô vµ ph¬ng ph¸p nghiªn tÝch kinh tÕ - tµi chÝnh ®èi víi mét dù ¸n ph¸t triÓn. C¸c chØ tiªu cøu m«n kinh tÕ m«i trêng. chñ yÕu nµo ®îc dïng ®Ó ®¸nh gi¸ sù ph©n tÝch kinh tÕ - tµi 1. §èi tîng: chÝnh? Kinh tÕ m«i trêng lµ mét m«n khoa häc nghiªn cøu mèi quan C©u hái 26: Ph©n tÝch sù cÇn thiÕt vµ néi dung cña c«ng hÖ t¬ng t¸c, phô thuéc vµ quy ®Þnh lÉn nhau gi÷a kinh tÕ vµ m«i t¸c qu¶n lý Nhµ níc ®èi víi m«i trêng. WWW.TAILIEUHOC.TK
  3. WWW.TAILIEUHOC.TK trêng, nh»m ®¶m b¶o mét sù ph¸t triÓn æn ®Þnh, liªn tôc, bÒn C©u hái 2: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: m«i tr êng, m«i trêng sèng, v÷ng trªn c¬ së b¶o vÖ m«i trêng vµ lÊy con ngêi lµm trung t©m. m«i trêng sèng cña con ngêi vµ hÖ sinh th¸i. Gi÷a c¸c kh¸i niÖm 2. NhiÖm vô: ®ã cã g× gièng nhau,kh¸c nhau? - Trang bÞ nh÷ng c¬ së ph¬ng ph¸p luËn vµ ph¬ng ph¸p * M«i trêng: nghiªn cøu mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a ph¸t triÓn kinh tÕ vµ b¶o M«i trêng lµ mét kh¸i niÖm rÊt réng ® îc ®Þnh nghÜa theo vÖ m«i trêng. nhiÒu c¸ch kh¸c nhau - §¸nh gi¸ nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc vµ tiªu cùc cña c¸c ho¹t - §Þnh nghÜa ®èi víi m«i trêng ®Þa lý: M«i trêng chØ lµ mét ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ vµ x· héi ®Õn m«i trêng. bé phËn cña tr¸i ®Êt bao quanh con ng êi, mµ ë mét thêi ®iÓm - Gãp phÇn thÈm ®Þnh c¸c ch ¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch, dù ¸n ph¸t nhÊt ®Þnh x· héi loµi ng êi cã quan hÖ t¬ng hç trùc tiÕp víi nã triÓn th«ng qua ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých. nghÜa lµ m«i trêng cã quan hÖ mét c¸ch gÇn gòi nhÊt víi ®êi sèng - Gãp phÇn ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch vµ chiÕn l îc ph¸t vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña con ngêi. triÓn - M«i trêng bao quanh lµ khung c¶nh cña lao ®éng, cña cuéc - N©ng cao nhËn thøc vÒ m«i tr êng, vÒ mèi quan hÖ chÆt sèng riªng t vµ nghØ ng¬i cña con ngêi, trong ®ã m«i trêng tù chÏ, phô thuéc vµ quy ®Þnh lÉn nhau gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i tr êng nhiªn lµ c¬ së cÇn thiÕt cho sù sinh tån cña nh©n lo¹i. ®Ó mäi c¸ nh©n, mäi céng ®ång cã hµnh vi ®óng ®¾n v× môc - M«i trêng lµ nh÷ng vËt thÓ vËt lý vµ sinh häc bao quanh ®Ých ph¸t triÓn bÒn v÷ng. loµi ngêi 3. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: - M«i trêng lµ tæng hîp ë mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh c¸c tr¹ng - Quan ®iÓm vµ ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt huèng vËt lý, ho¸ häc, sinh häc vµ c¸c Õu tè x· héi cã kh¶ n¨ng g©y lÞch sö ra mét t¸c ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp, tøc thêi hay theo kú h¹n, - TiÕp cËn hÖ thèng vµ ph©n tÝch hÖ thèng ®èi víi c¸c sinh vËt hay ®èi víi c¸c ho¹t ®éng cña con ng êi. - Ph¬ng ph¸p m« h×nh ho¸ to¸n kinh tÕ - M«i trêng lµ toµn bé c¸c hÖ thèng tù nhiªn vµ c¸c hÖ thèng - Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng do con ngêi t¹o ra xung quanh m×nh, trong ®ã con ng êi sinh sèng - Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých. vµ b»ng lao ®éng cña m×nh ®· khai th¸c c¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn hoÆc nh©n t¹o nh»m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu cña con ngêi. WWW.TAILIEUHOC.TK
  4. WWW.TAILIEUHOC.TK - M«i trêng lµ mét n¬i chèn trong sè c¸c n¬i chèn nh ng cã thÓ - Ccs kh¸i niÖm nµy ®îc cô thÓ ho¸ tõ kh¸i niÖm m«i trêng nãi lµ mét n¬i chèn ®¸ng chó ý, thÓ hiÖn c¸c mÇu s¾c x· héi cña mét chung ®èi víi tõng ®èi tîng vµ môc ®Ých nghiªn cøu thêi kú hay mét x· héi. + M«i trêng sèng lµ cô thÓ ho¸ ®èi víi ®èi tîng lµ c¬ thÓ sèng - M«i trêng lµ tÊt c¶ nh÷ng g× bao quanh con ngêi + M«i trêng sèng cña con ngêi lµ cô thÓ ho¸ ®èi víi ®èi t îng - M«i trêng bao gåm c¸c yÕu tè tù nhiªn vµ yÕu tè vËt chÊt lµ con ngêi. nh©n t¹o, quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, bao quanh con ng êi, cã ¶nh + HÖ sinh th¸i ®èi tîng lµ c¸c quÇn thÓ sinh vËt. hëng tíi ®êi sèng, s¶n xuÊt, sù tån t¹i ph¸t triÓn cña con ng êi vµ C©u hái 3: Tr×nh bÇy nh÷ng ®Æc tr ng c¬ b¶n cña hÖ thèng m«i thiªn nhiªn. trêng vµ c¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng. Cã thÓ nãi m«i trêng chÝnh lµ tæng hîp c¸c ®iÒu kiÖn bªn + Nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña hÖ thèng m«i trêng: ngoµi cã ¶nh hëng ®Õn mét vËt thÓ, mét sù kiÖn. - TÝnh c¬ cÊu (cÊu tróc) phøc t¹p + M«i trêng sèng lµ tæng hîp nh÷ng ®iÒu kiÖn bªn ngoµi cã HÖ thèng m«i trêng bao gåm nhiÒu phÇn tö (thµnh phÇn) ¶nh hëng tíi ®êi sèng vµ sù ph¸t triÓn cña chóng. hîp thµnh. Csc phÇn tö ®ã cã b¶n chÊt kh¸c nhau (tù nhiªn, kinh + M«i trêng sèng cña con ng êi: lµ tæng hîp c¸c ®iÒu kiÖn vËt tÕ, d©n c, x· héi) vµ bÞ chi phèi bëi c¸c quy luËt kh¸c nhau ®«i khi lý, ho¸ häc, sinh häc, x· héi bao quanh con ng êi vµ cã ¶nh hëng tíi ®èi lËp nhau. sù sèng vµ sù ph¸t triÓn cña tõng c¸ nh©n, tõng céng ®ång vµ C¬ cÊu cña hÖ m«i trêng ®îc thÓ hiÖn chñ yÕu ë c¬ cÊu toµn bé loµi ngêi trªn hµnh tinh. chøc n¨ng vµ c¬ cÊu bËc thang. Theo chøc n¨ng ng êi ta cã thÓ + HÖ sinh th¸i lµ hÖ thèng c¸c quÇn thÓ sinh vËt cïng sèng ph©n hÖ m«i trêng ra v« sè ph©n hÖ. C¸c ph©n hÖ nµy cã mèi vµ cïng ph¸t triÓn trong mét m«i trêng nhÊt ®Þnh, cã quan hÖ t - quan hÖ phô thuéc qua l¹i víi nhau th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi ¬ng t¸c víi nhau vµ víi m«i trêng ®ã. víi nhau vÒ vËt chÊt, n¨ng lîng, th«ng tin. * Sù gièng nhau cña c¸c kh¸i niÖm víi kh¸i niÖm m«i tr êng: Do hÖ thèng m«i trêng lµ mét thÓ thèng nhÊt nªn chØ cÇn §Òu lµ mét kh¸i niÖm cô thÓ cña kh¸i niÖm m«i tr êng nãi thay ®æi thµnh phÇn m«i trêng cña mét hÖ thèng lµ sÏ ¶nh hëng chung, liªn quan ®Õn m«i trêng. d©y chuyÒn ®Õn c¸c ph©n hÖ kh¸c. * Sù kh¸c nhau cña c¸c kh¸i niÖm víi kh¸i niÖm m«i tr êng: - TÝnh®éng; hÖ thèng m«i trêng lµ mét hÖ thèng ®éng nªn kh¸c nhau vÒ quy m«, giíi h¹n, thµnh phÇn m«i tr êng. bÊt kú mét sù thay ®æi nµo cña hÖ ®Òu lµm cho nã mÊt c©n WWW.TAILIEUHOC.TK
  5. WWW.TAILIEUHOC.TK b»ng ë tr¹ng th¸i ban ®Çu vµ cã xu h íng lËp l¹i thÕ c©n b»ng míi. Tµi nguyªn bao gåm tÊt c¶ c¸c nguån nguyªn liÖu, nhiªn liÖu, §ã lµ b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña hÖ m«i n¨ng lîng, th«ng tin trªn tr¸i ®Êt, trong lßng ®Êt, trong kh«ng gian trêng. vò trô liªn quan mµ con ng êi cã thÓ sö dông cho môc ®Ých tån t¹i - TÝnh më: M«i trêng lµ hÖ thèng më, tÊt c¶ nh÷ng ph©n hÖ vµ ph¸t triÓn cña m×nh. cña m«i trêng ®Òu lµ nh÷ng ph©n hÖ më cho nªn c¸c nguån vËt * Ph©n lo¹i tµi nguyªn: chÊt, n¨ng lîng, th«ng tin tõ ph©n hÖ nµy cã thÓ x©m nhËp vµo Tµi nguyªn cã thÓ ®îc ph©n lo¹i theo b¶n chÊt, theo môc ph©n hÖ kh¸c. ®Ých sö dông, theo kh¶ n¨ng t¸i t¹o vµ kh«ng t¸i t¹o. - Kh¶ n¨ng tù tæ chøc vµ tù ®iÒu chØnh - Theo b¶n chÊt cã: C¸c ph©n hÖ cã kh¶ n¨ng tù tæ chøc l¹i ho¹t ®éng cña m×nh + Tµi nguyªn thiªn nhiªn: G¾n liÒn víi c¸c yÕu tè tù nhiªn: vµ tù ®iÒu chØnh ®Ó thÝch øng víi nh÷ng thay ®æi bªn ngoµi ®Êt, níc, c©y, thùc vËt, ®éng vËt... theo quy luËt tiÕn ho¸ cña tù nhiªn, quy luËt ®¸u tranh sinh tån, + Tµi nguyªn nh©n v¨n: G¾n liÒn víi con ng êi vµ c¸c gi¸ trÞ quy luËt tù trõ ®Ó tiÕn tíi tr¹ng th¸i æn ®Þnh. (vËt chÊt, tinh thÇn) do con ng êi t¹o ra trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn * C¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng: l©u dµi cña m×nh. Tuú theo môc ®Ých nghiªn cøu vµ sö dông mµ cã nhiÒu c¸ch - Ph©n lo¹i theo môc ®Ých sö dông: Tµi nguyªn ® îc ph©n ph©n lo¹i m«i trêng. Cã thÓ ph©n lo¹i m«i trêng theo c¸c dÊu hiÖu thµnh d¹ng (thµnh phÇn) ®Æc trng sau ®©y: + Tµi nguyªn trong lßng ®Êt - Theo chøc n¨ng (thµnh phÇn) + Yµi nguyªn sinh vËt, khÝ hËu, ®Êt ®ai, níc - Theo quy m« + Tµi nguyªn n¨ng lîng (mÆt trêi, giã, thuû triÒu...) - Theo møc ®é can thiÖp cña con ngêi - Tµi nguyªn ph©n lo¹i tÝnh chÊt hãa häc theo ®Æc tÝnh ho¸ - Theo môc ®Ých nghiªn cøu vµ sö dông häc C©u hái 4: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm, c¸ch ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn + Tµi nguyªn v« c¬ nhiªn. Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng phôc håi vµ + Tµi nguyªn h÷u c¬ kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn g× ? - Tµi nguyªn ph©n lo¹i theo kh¶ n¨ng phôc håi (t¸i t¹o) * Kh¸i niÖm tµi nguyªn: + Tµi nguyªn h÷u h¹n : WWW.TAILIEUHOC.TK
  6. WWW.TAILIEUHOC.TK Kh«ng cã kh¶ n¨ng phôc håi : QuÆng má nhiªn, c¶nh quan thiªn nhiªn, danh lam th¾ng c¶nh, di tÝch lÞch sö Cã kh¶ n¨ng phôc håi : n íc, thæ nhìng, thùc vËt, vµ c¸c h×nh th¸i vËt chÊt kh¸c. ®éng vËt... M«i trêng ®Êt ®ai bÞ sö dông l·ng phÝ vµ ®ang bÞ suy tho¸i + Tµi nguyªn v« h¹n: N¨ng lîng mÆt trêi, thuû triÒu, nhiÖt do viÖc khai th¸c thiÕu khoa häc, ®Êt ®ai bÞ xãi mßn, trªn nÒn n¨ng trong lßng ®Êt mÊt líp mÇu mì ë c¸c ®åi nói vµ vïng h¹ l u lµm ®Êt ®ai bÞ c»n cåi * Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng phôc håi vµ g©y nªn hoang ho¸ c¸c ®åi träc, diÖn tÝch ®Êt trång ®åi träc kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn: cã kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p cô chiÕm gÇn 1/3 diÖn tÝch c¶ níc. thÓ ®Ó sö dông, khai th¸c vµ sö dông hîp lý nhÊt, ®¹t hiÖu qu¶ * Sù cè m«i trêng: Lµ c¸c tai biÕn hoÆc rñi ro x¶y ra trong nhÊt c¸c nguån tµi nguyªn. qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña con ng êi hoÆc biÕn ®æi bÊt thêng cña C©u hái 5: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: « nhiÔm m«i tr êng, suy tho¸i thiªn nhiªn g©y suy tho¸i m«i trêng nghiªm träng. Sù cè m«i trêng m«i trêng vµ sù cè m«i trêng. Cho vÝ dô. cã thÓ x¶y ra do: * ¤ nhiÔm m«i trêng: Lµ sù lµm thay ®æi tÝnh chÊt cña m«i - B¶o, lò, lôt, h¹n h¸n, nøt ®Êt, ®éng ®Êt, tr ît ®Êt, sôt lë ®Êt, trêng bëi c¸c chÊt g©y « nhiÔm. nói löa phun, ma axÝt, ma ®¸, biÕn ®éng khÝ hËu vµ thiªn tai ChÊt g©y « nhiÔm lµ nh÷ng chÊt ®éc h¹i ® îc th¶i ra trong kh¸c. sinh ho¹t, trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hay trong c¸c ho¹t ®éng kh¸c. - Ho¶ ho¹n, ch¸y rõng, sù cè kü thuËt g©y nguy h¹i vÒ m«i tr - ChÊt th¶i cã thÓ ë d¹ng r¾n, khÝ, láng hoÆc c¸c d¹ng kh¸c. êng cña c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh, c«ng tr×nh kinh tÕ, khoa häc, * Suy tho¸i m«i trêng: Lµ sù lµm thay ®æi thµnh phÇn, chÊt l - kü thuËt, v¨n ho¸, x· héi, an ninh, quèc phßng. îng m«i trêng mét c¸ch nghiªm träng, lµm thay ®æi c¬ b¶n tÝnh - Sù cè trong t×m kiÕm, th¨m dß, khai th¸c vµ vËn chuyÓn chÊt cña m«i trêng vµ lµm gi¶m kh¶ n¨ng tån t¹i, ph¸t triÓn cña kho¸ng s¶n, dÇu khÝ, sËp hÇm lß, phôt dÇu, trµn dÇu, vì ® êng sinh vËt. èng dÉn dÇu, dÉn khÝ, ®¾m tÇu, sù cè t¹i c¬ së läc ho¸ dÇu vµ Thµnh phÇn m«i trêng bao gåm: kh«ng khÝ, ®Êt níc, ©m c¸c c¬ së c«ng nghiÖp kh¸c. thanh, ¸nh s¸ng, lßng ®Êt, nói rõng, s«ng, hå, biÓn, sinh vËt, c¸c - Sù cè trong lß ph¶n øng h¹t nh©n, nhµ m¸y ®iÖn guyªn tö, hÖ sinh th¸i kh¸c, c¸c khu d©n c, khu s¶n xuÊt, khu b¶o tån thiªn nhµ m¸y s¶n xuÊt, t¸i chÕ nhiªn liÖu h¹t nh©n, kho chøa chÊt phãng x¹. WWW.TAILIEUHOC.TK
  7. WWW.TAILIEUHOC.TK * VÝ dô vÒ « nhiÔm m«i trêng: luËt nhÊt ®Þnh. V× thÕ, trong tõng thêi kú, nÕu kh«ng ®¶m b¶o Do sö dông vµ khai th¸c dÇu, do sö dông chÊt næ, ¸nh s¸ng ®îc c¸c mèi quan hÖ cã tÝnh quy luËt gi÷a c¸c ngµnh, th× sÏ g©y ®iÖn... ®Ó khai th¸c thuû s¶n lµm cho m«i tr êng biÓn b¾t ®Çu cã rèi lo¹n trong nÒn kinh tÕ, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn chung cña nÒn dÊu hiÖu bÞ « nhiÔm. kinh tÕ. C©u hái 6: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: ph¸t triÓn kinh tÕ, t¨ng tr ëng * Sù kh¸c nhau gi÷a t¨ng trëng vµ t¨ng trëng kinh tÕ: T¨ng tr- kinh tÕ. Chóng kh¸c nhau ë nh÷ng chç nµo? ëng kinh tÕ cha ph¶i lµ ph¸t triÓn kinh tÕ. T¨ng tr ëng kinh tÕ chØ * Ph¸t triÓn lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho con ng êi sinh sèng ë bÊt kú lµ ®iÒu kiÖn cÇn cña ph¸t triÓn kinh tÕ. §iÒu kiÖn ®ñ cña ph¸t ë n¬i ®©u trong mét quèc gia hay trªn c¶ hµnh tinh ®Òu ® îc trêng triÓn kinh tÕ lµ trong qu¸ tr×nh t¨ng tr ëng kinh tÕ ph¶i ®¶m b¶o ® - thä vµ tho¶ m·n mäi nhu cÇu vÒ vËt chÊt, v¨n ho¸, tinh thÇn, an îc tÝnh c©n ®èi, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh môc tiªu vµ t¨ng tr ëng kinh ninh, kh«ng cã b¹o lùc. tÕ tríc m¾t ph¶i b¶o ®¶m t¨ng trëng kinh tÕ trong t¬ng lai. - Ph¸t triÓn kinh tÕ lµ yÕu tè c¬ b¶n, quan träng nhÊt cña sù C©u hái 7: Ph©n tÝch nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm cña c¸c m« ph¸t triÓn nãi chung nhng ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng ph¶i lµ môc h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö. Chóng ®· cã ¶nh h - ®Ých tù th©n vµ còng kh«ng thÓ lµ v« h¹n. Nã ph¶i phôc vô, thóc ëng nh thÕ nµo ®Õn viÖc b¶o vÖ m«i trêng ? ®Èy ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu chung cña sù ph¸t triÓn. * C¸c m« h×nh kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö: M« h×nh t¨ng - T¨ng trëng kinh tÕ: Lµ viÖc më réng s¶n lîng quèc gia trëng t©n cæ ®iÓn, m« h×nh c¬ cÊu t©n M¸c xÝt, m« h×nh c¬ cÊu T¨ng trëng kinh tÕ ®îc ®o b»ng tèc ®é vµ quy m«: T b¶n chñ nghÜa. + Tèc ®é t¨ng trëng ®îc tÝnh b»ng tû lÖ % th«ng qua viÖc so * M« h×nh t¨ng trëng t©n cæ ®iÓn: s¸nh quy m« cña hai thêi kú. Quy m« cña thêi kú sau so víi thêi kú M« h×nh nµy ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr êng kÕ ho¹ch ho¸ tríc cµng lín th× tèc ®é t¨ng tr ëng cµng nhanh. Nhng kh«ng ph¶i dùa trªn c¬ së së h÷u t nh©n, tÝch luü vèn tõ trong n íc vµ thu hót tèc ®é t¨ng trëng cµng nhanh th× cµng tèt. vèn tõ níc ngoµi. + Trong nÒn kinh tÕ, sù t¨ng tr ëng chung thÓ hiÖn ë tèc ®é M« h×nh nµy hiÖn nay Ýt hiÖu lùc ®èi víi c¸c n íc ®ang ph¸t t¨ng GNP vµ tèc ®é t¨ng GDP, mµ chóng l¹i phô thuéc vµo tèc ®é triÓn v× thiÕu mét thÞ trêng n¨ng ®éng, thiÕu h¹ tÇng c¬ së, thiÕu t¨ng gi¸ trÞ s¶n lîng, s¶n lîng thuÇn tuý cña c¸c ngµnh kinh tÕ. Nh - kiÕn thøc vÒ kü thuËt vµ qu¶n lý, ¶nh h ëng tiªu cùc cña c¸c thÕ ng tèc ®é t¨ng cña c¸c ngµnh l¹i kh¸c nhau heo nh÷ng tÝnh quy WWW.TAILIEUHOC.TK
  8. WWW.TAILIEUHOC.TK lùc chÝnh trÞ b¶o thñ ë trong vµ ngoµi n íc g©y ra nh÷ng trë lùc lín C©u hái 9: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm "ph¸t triÓn bÒn v÷ng" vµ c¸c chØ cho ph¸t triÓn. sè ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. * M« h×nh c¬ cÊu t©n M¸c xÝt * Kh¸i niÖm ph¸t triÓn bÒn v÷ng: M« h×nh nµy dùa trªn c¬ së kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, së h÷u Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ mét sù ph¸t triÓn lµnh m¹nh, trong ®ã Nhµ níc vÒ c¸c t liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu, Nhµ n íc thèng nhÊt qu¶n sù ph¸t triÓn cña c¸ nh©n nµy kh«ng lµm thiÖt h¹i ®Õn lîi Ých cña lý kinh tÕ, tiÕn hµnh nh÷ng c¶i c¸ch vÒ c¬ cÊu vµ c¬ chÕ X· héi c¸ nh©n kh¸c , sù ph¸t triÓn cña c¸ nh©n kh«ng lµm thiÖt h¹i ®Õn chñ nghÜa, bá qua chÕ ®é Phong kiÕn vµ T b¶n chñ nghÜa, x©y lîi Ých cña céng ®ång, sù ph¸t triÓn cña céng ®ång ng êi nµy dùng X· héi chñ nghÜa. kh«ng lµm thiÖt h¹i ®Õn lîi Ých cña céng ®ång ng êi kh¸c, sù ph¸t - ¦u ®iÓm: Qu¶n lý ®îc tËp trung thèng nhÊt vµ gi¶i quyÕt ® - triÓn cña thÕ hÖ h«m nay kh«ng x©m ph¹m ®Õn lîi Ých cña c¸c îc nhiÒu nhu cÇu c«ng céng cña x· héi, h¹n chÕ ® îc ph©n ho¸ thÕ hÖ mai sau vµ sù ph¸t triÓn cña loµi ng êi kh«ng ®e do¹ sù giÇu nghÌo vµ bÊt c«ng x· héi, tËp trung nguån lùc ®Ó gi¶i quyÕt sèng cßn hoÆc lµm suy gi¶m n¬i sinh sèng cña c¸c loµi kh¸c trªn ®îc nh÷ng c©n ®èi lín cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. hµnh tinh. - Nhîc ®iÓm: TËp trung quan liªu, bao cÊp kh«ng thóc ®Èy * C¸c chØ sè ph¸t triÓn bÒn v÷ng: Gåm c¸c chØ sè c¬ b¶n vµ kÝch thÝch s¶n xuÊt ph¸t triÓn, ph©n phèi vµ sö dông nguån sau ®©y lùc kÐm hiÖu qu¶. + GNP: Tæng s¶n phÈm quèc d©n b×nh qu©n trªn ®Çu ng êi * M« h×nh c¬ cÊu T b¶n chñ nghÜa: + ChØ sè ph¶n ¸nh tr×nh ®é d©n trÝ (tû lÖ ng êi biÕt ch÷, tû M« h×nh nµy ho¹t ®éng trªn c¬ së së h÷u t nh©n vµ c¬ chÕ lÖ ngêi cã häc vÊn c¸c cÊp, tr×nh ®é tin häc), v¨n ho¸, thÈm mü... thÞ trêng tù do, kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn kinh tÕ, nh ng nh÷ng kÕ + ChØ sè ph¶n ¸nh sù tiÕn bé vÒ y tÕ: Søc khoÎ, tuæi thä, ho¹ch do Nhµ níc ®Ò ra chØ mang tÝnh ®Þnh híng. ch¨m sãc søc khoÎ ban dÇu. - ¦u ®iÓm: Thóc ®Èy viÖc ®æi míi vµ ph¸t triÓn, tù ®iÒu + C¸c chØ sè tù do con ng êi: viÖc lµm, t«n träng quyÒn con chØnh vµ c©n b»ng trªn thÞ tr êng, thóc ®Èy viÖc t×m biÖn ph¸p ngêi, an sinh, kh«ng cã b¹o lùc... ®Ó ph©n phèi vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguånlùc cña ®Êt n íc. C©u hái 10: Ph©n tÝch nh÷ng nhËn thøc (cò vµ míi) vÒ mèi quan - Nhîc ®iÓm: G©y « hiÔm m«i tr êng, ph©n ho¸ giÇu nghÌo, hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i trêng. T¹i sao chÊt lîng cuéc sèng ph¶i bÊt c«ng x· héi. ®îc t¹o nªn bëi 3 cùc: kinh tÕ, x· héi vµ m«i trêng ? WWW.TAILIEUHOC.TK
  9. WWW.TAILIEUHOC.TK * NhËn thøc cò vÒ mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i tr êng: theo kiÓu lo¹i trõ, cã c¸i nµy th× kh«ng cã c¸i kia. Do ®ã kh«ng thÓ a) M«i trêng hay ph¸t triÓn: mét c¸ch ®Æt vÊn ®Ò sai lÇm: chÊp nhËn c¸ch ®Æt vÊn ®Ò "ph¸t triÓn hay m«i tr êng" mµ ph¶i §Æt vÊn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ lªn hµng ®Çu, lÊn ¸t tÊt c¶ nh÷ng ®Æt vÊn ®Ò "ph¸t triÓn vµ m«i tr êng", nghÜa lµ ph¶i lùa chän vµ yÕu tè kh¸c cña sù ph¸t triÓn : x· héi, v¨n ho¸, m«i tr êng, quyÒn coi träng c¶ hai, kh«ng hy sinh c¸i nµy v× c¸i kia. con ngêi... * NhËn thøc hiÖn ®¹i vÒ mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i ThËm chÝ khuynh híng " Ph¸t triÓn víi bÊt cø gi¸ nµo" (ph¸t trêng: triÓn tù ph¸t) ®· trë nªn thÞnh hµnh, g©y ra nh÷ng hËu qu¶ hÕt - §a ra mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i tr êng, søc tai h¹i cho c¶ m«i trêng lÉn x· héi, v¨n ho¸. biÓu hiÖn ë s¬ ®å sau: - Thêi ®iÓm hiÖn nay khi mµ cuéc ch¹y ®ua ph¸t triÓn gi÷a M« h×nh ®ã ®îc tr×nh bÇy díi d¹ng mét tam gi¸c ®Òu víi 3 c¸c quèc gia, gi÷a c¸c khu vùc kinh tÕ cña thÕ giíi ®ang diÔn ra cùc kinh tÕ, x· héi, m«i trêng ngµy cµng gay g¾t, khèc liÖt th× khuynh h íng "ph¸t triÓn víi bÊt cø gi¸ nµo" vÉn ®îc t«n sïng trªn thùc tÕ. Trong bèi c¶nh ®ã, ng êi ta dÔ cã khuynh híng hy sinh m«i trêng vµ c¸c yÕu tè kh¸c cho ph¸t triÓn kinh tÕ, ph¸t triÓn kinh tÕ tríc, m«i trêng tÝnh sau. KÕt qu¶ kinh tÕ X· héi Kinh tÕ lµ m«i trêng bÞ suy tho¸i lµm cho c¬ së cña ph¸t triÓn bÞ thu hÑp, B Ph¸t triÓn A tµi nguyªn cña m«i trêng bÞ gi¶m sót vÒ sè lîng vµ chÊt lîng trong ChÊt bÒn v÷ng ®iÒu kiÖn d©n sè ngµy cµng t¨ng lªn, chÝnh lµ nguyªn nh©n g©y lîng C nªn sù nghÌo khã, cïng cùc cña con ngêi. cuéc M«i trêng b) T¨ng trëng b»ng kh«ng hoÆc ©m : Chñ tr ¬ng kh«ng can sèng thiÖp vµo tµi nguyªn thiªn nhiªn (chñ nghÜa b¶o vÖ) nhÊt lµ c¸c n - m«i trêng x· héi + VÒ m«i trêng: Gièng nh sù ph¸t triÓn cña sinh vËt, sù ph¸t íc ®ang ph¸t triÓn, n¬i mµ tµi nguyªn thiªn nhiªn lµ nguån vèn c¬ triÓn cña x· héi ph¶i gi¶i ®¸p ® îc nh÷ng bµi to¸n do m«i trêng ®Æt b¶n cho mäi ho¹t ®éng ph¸t triÓn cña con ngêi. ra. Ph¶i ph¸t triÓn theo híng bÒn v÷ng do ®ã ph¶i tÝnh to¸n kü mèi Tõ hai nhËn thøc sai lÇm trªn ta thÊy: ph¸t triÓn vµ m«i tr êng kh«ng ph¶i lµ hai viÖc lu«n lu«n ®èi kh¸ng nhau vµ m©u thuÉn WWW.TAILIEUHOC.TK
  10. WWW.TAILIEUHOC.TK t¸c ®éng qua l¹i gi÷a con ng êi vµ thiªn nhiªn sao cho sù ph¸t triÓn cÇn híng tíi mét sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng trªn c¬ së b¶o vÖ m«i tr - kinh tÕ - x· héi kh«ng lµm suy tho¸i hoÆc huû diÖt m«i tr êng. êng lÊy con ngêi lµm trung t©m. + VÒ kinh tÕ: §èi víi nh÷ng s¶n phÈm ®îc chÕ t¹o tõ nguån C©u hái 12: Ngo¹i øng lµ g× vµ bao gåm nh÷ng lo¹i nµo? T¹i sao l¹i gèc thiªn nhiªn, vÊn ®Ò chñ yÕu lµ xem xÐt tµi nguyªn thiªn nhiªn nãi ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù thÊt b¹i ®ã cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o hay kh«ng. NÕu kh«ng th× ph¶i tiÕn hµnh cña thÞ trêng? Dïng ®å thÞ ®Ó ph©n tÝch cho tr êng hîp: a) Ngo¹i nghiªn cøu vµ chÕ t¹o c¸c s¶n phÈm coa kh¶ n¨ng thay thÕ. Muèn øng tiªu cùc, b) Ngo¹i øng tÝch cùc. vËy ph¶i céng thªm vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm lµm tõ tµi nguyªn * Ngo¹i øng: Lµ mét t¸c ®éng do hµnh vi cña chñ thÓ kinh tÕ kh«ng t¸i t¹o mét lo¹i phÝ kh¸c ®ñ ®Ó nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn c¸c nµy g©y ra víi nh÷ng phóc lîi cña chñ thÓ kinh tÕ kh¸c mµ t¸c s¶n phÈm thay thÕ. ®éng ®ã kh«ng ®îc ph¶n ¸nh b»ng ®ång tiÒn. + VÒ x· héi: Sù ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i ®i ®«i víi ph¸t triÓn x· Hay ngêi ta nãi: Ngo¹i øng xuÊt hiÖn khi quyÕt ®Þnh s¶n héi, nghÜa lµ n©ng cao vµ c¶i thiÖn chÊt l îng cuéc sèng cho tÊt xuÊt hoÆc tiªu dïng cña mét c¸ nh©n ¶nh h ëng trùc tiÕp ®Õn viÖc c¶ mäi ngêi. s¶n xuÊt, tiªu dïng cña ng êi kh¸c mµ kh«ng th«ng qua gi¸ c¶ thÞ tr - Chu kú ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ b¶o vÖ m«i trêng êng. R P C R: Tµi nguyªn thiªn nhiªn Gåm: - Ngo¹i øng tiªu cùc: N¶y sinh khi ho¹t ®éng cña mét P: Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bªn ¸p ®Æt nh÷ng chi phÝ cho bªn kh¸c C: S¶n phÈm tiªu dïng - Ngo¹i øng tÝch cùc: N¶y sinh khi ho¹t ®éng cña mét ChÊt th¶i bªn lµm lîi cho bªn kh¸c mµ bªn ®ã kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn. ViÖc sö dông chÊt th¶i cña m«i trêng ®Ó t¹o l¹i thµnh tµi * Nãi "Ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra nguyªn thiªn nhiªn phô thuéc vµo khoa häc kü thuËt thÊt b¹i cña thÞ trêng" v×: * Tæng hîp l¹i ta thÊy: Ph¸t triÓn vµ m«i tr êng cã mèi quan VÒ mÆt kinh tÕ, c¸c ngo¹i øng ®· t¹o ra mét sù trao ®æi bªn hÖ t¬ng t¸c rÊt chÆt chÏ, th êng xuyªn, phô thuéc vµ quy ®Þnh lÉn ngoµi hÖ thèng, kh«ng ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ c¸c nh©n tè tham gia nhau. Ph¸t triÓn vµ m«i tr êng biÓu hiÖn mèi quan hÖ ®a d¹ng, ®a ho¹t ®éng do ®ã kh«ng ®îc chi phèi bëi quy luËt kinh tÕ c¬ b¶n chiÒu gi÷a con ngêi vµ thiªn nhiªn. C¸ch m¹ng khoa häc, kü thuËt mµ kÕt qu¶ lµ Ýt nhÊt cã mét nhãm ng êi bÞ thiÖt h¹i hoÆc thu ® - vµ c«ng nghÖ thóc ®Èy mèi quan hÖ t ¬ng t¸c ®ã. V× vËy x· héi îc lîi Ých, ®iÒu ®ã gäi lµ thÊt thu cña thÞ trêng. WWW.TAILIEUHOC.TK
  11. WWW.TAILIEUHOC.TK * Dïng ®å thÞ ph©n tÝch cho tr êng hîp ngo¹i øng tiªu cùc vµ b) Ngo¹i øng tÝch cùc: Lµm cho xu h íng s¶n xuÊt mét lo¹i ngo¹i øng tÝch cùc hµng ho¸ Ýt h¬n møc tèi u x· héi 1) Ngo¹i øng tiªu cùc: Ngo¹i øng tiªu cùc lµm cho xu h íng s¶n C«ng tr×nh söa ch÷a nhµ cöa MC: ®êng chi phÝ c¸ nh©n xuÊt ë møc nhiÒu h¬n møc tèi u x· héi D: ® êng cÇu, ®êng lîi Ých Gi¶ sö: Mét h·ng s¶n xuÊt cè ®Þnh víi chi phÝ ca nhËn cËn söa ch÷a biªn (MC). §Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn xÝ nghiÖp quyÕt ®Þnh s¶n Chñ nhµ sÏ chän giao ®iÓm gi÷a D vµ MC ®Ó söa ch÷a xuÊt víi lîng hµng ho¸ Q1 vµ th¶i chÊt th¶i ra ngoµi g©y ngo¹i øng (®iÓm Q1) nhng viÖc söa ch÷a l¹i mang l¹i lîi Ých cho hµng xãm mµ x· héi ph¶i chÞu mét kho¶n chi phÝ (MEC). NÕu s¶n xuÊt thÓ hiÖn ë ®êng MSB = D + MEB vµ ®êng MSB víi ®êng MC giao nhau t×m ®îc Q*. VËy nªn møc söa ch÷a ë Q 1 th× viÖc söa ch÷a cµnh t¨ng (MEC) cµng t¨ng, chi phÝ cËn viªn cña x· héi (MSC) cµng lín, lóc nµy giao ®iÓm gi÷a (MSC) víi ® êng P1 t¹o ra ®iÓm Q* kh«ng cã hiÖu qu¶ mµ cÇn ph¶i tiÕn hµnh söa ch÷a ë møc Q * chøng tá nÕu xÝ nghiÑp s¶n xuÊt ë Q1 sÏ g©y thiÖt h¹i nhiÒu cho D MSB x· héi vµ s¶n xuÊt qu¸ nhiÒu s¶n phÈm cho nªn x· héi tr¶ vÒ s¶n P MC xuÊt ë ®iÓm Q* lµ ®iÓm tèi u vµ biÖn ph¸p nµy sÏ g©y ra mét ngo¹i øng tèi u Gi¸ c¶ MEB Q* MSC MC Q1 Q C©u hái 13: Hµng ho¸ c«ng céng lµ g×? T¹i sao l¹i nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù thÊt b¹i cña P1 thÞ trêng. * Hµng ho¸ c«ng céng lµ hµng ho¸ mµ khi cung cÊp cho mét MEC sè ngêi tiªu dïng th× nh÷ng ng êi tiªu dïng kh¸c vÉn cã thÓ tiªu dïng chóng ®îc Q* Q1 §Çu ra cña xÝ nghiÖp - Hµng ho¸ c«ng céng cã hai ®Æc ®iÓm c¬ b¶n lµ: WWW.TAILIEUHOC.TK
  12. WWW.TAILIEUHOC.TK + Kh«ng k×nh ®Þch: Mét hµng ho¸ lµ phi k×nh ®Þch nªn víi - Mçi c¸ nh©n cã mét nhu cÇu ®èi víi hµng ho¸ c«ng céng bÊt kú møc s¶n xuÊt nµo ®· cho, chi phÝ cËn biªn ®Ó s¶n xuÊt nã kh¸c nhau, sù a thÝch cña c¸c c¸ nh©n kh«ng gièng nhau nªn ph¶i cho mét ngêi tiªu dïng phô gia lµ sè 0. lÊy ®a sè lµ chÝnh nh ng ®Ó cã hiÖu qu¶ thùc sù ph¶i lÊy biÓu VÝ dô: ViÖc sö dông mét ®êng cao tèc trong thêi gian cã l îng quyÕt cña mäi c«ng d©n. giao th«ng thÊp, v× ®êng cao tèc lu«n lu«n tån t¹i vµ kh«ng cã * Nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ nguyªn nh©n g©y ra thÊtb¹i thÞ t×nh tr¹ng t¾c nghÏn giao th«ng nªn chi phÝ phô gia ®Ó ch¹y xe trêng v×: trªn ®ã lµ sè 0. - §«i khi gi¸ c¶ thÞ tr êng kh«ng ph¶n ¸nh c¸c ho¹t ®éng + Kh«ng chuyªn h÷u: Mét hµng ho¸ lµ phi chuyªn h÷u nÕu cñanh÷ng ngêi s¶n xuÊt hay nh÷ng ng êi tiªu dïng v× vËy cã thÓ nh ngêi ta kh«ng thÓ kh«ng cã quyÒn tiªu dïng nã. Do ®ã khã s¶n xuÊt qu¸ nhiÒu hoÆc qu¸ Ýt hµng ho¸. hoÆc kh«ng thÓ ®ßi ngêi ta tr¶ gi¸ trùc tiÕp cho viÖc sö dông. - Kh«ng lµm gi¶m sè lîng vèn cã cña nã ®èi víi ngêi tiªu dïng VÝ dô: C«ng viÖc quèc phßng. Mét khi Nhµ n íc ®· lo liÖu ®- kh¸c. îc, th× mäi c«ng d©n ®Òu ®îc hëng thô lîi Ých quèc phßng. - Kh«ng lo¹i trõ ai ra khái viÖc tiªu dïng chóng trõ khi ph¶i tr¶ Trong thùc tÕ mét sè hµng ho¸ c«ng céng l¹i cã tÝnh chuyªn gi¸ rÊt ®¾t h÷u nhng kh«ng k×nh ®Þch hoÆc cã tÝnh k×nh ®Þch nh ng - G©y ra viÖc kh«ng cã thÞ trêng. kh«ng chuyªn h÷u C©u hái 14: Khi nµo th× chÊt l îng m«i trêng trë thµnh hµng ho¸? - Møc hiÖu qu¶ khi sö dông hµng ho¸ c«ng céng lµ møc ë ®ã T¹i sao l¹i nãi chÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸ c«ng céng? lîi Ých b»ng chi phÝ. * ChÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng ho¸ khi: - Hµng ho¸ c«ng céng do cã tÝnh kh«ng chuyªn h÷u do ®ã - Khi s¶n xuÊt ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao, nã mang tÝnh x· héi khi cã ®«ng ngêi tiªu dïng th× kh«ng tr¸nh khái ® îc sù tiªu dïng nh réng lín th× viÖc t¸i s¶n xuÊt chÊt lîng m«i trêng ®îc ®Æt ra nh miÔn phÝ. VËy kh«ng thÓ cã mét c¸ nh©n nµo ®ã cã thÓ kinh mét tÊt yÕu kh¸ch quan ®Ó qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ® îc liªn tôc nh»m tho¶ m·n nhu cÇu ph¸t triÓn cña con ng êi ∏ lµ ®iÒu kiÖn cÇn ®Ó doanh lo¹i hµng ho¸ c«ng céng nµy mµ ph¶i ® îc Nhµ níc tµi trî hay cung cÊp nÕu nh nã ®îc s¶n xuÊt mét c¸ch cã hiÖu qña bëi v× chÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng ho¸. chØ cã Nhµ níc míi cã thÓ Ên ®Þnh ®îc lÖ phÝ. WWW.TAILIEUHOC.TK
  13. WWW.TAILIEUHOC.TK MÆt kh¸c, trong nÒn kinh tÕ thÞ tr êng, c¸c quan hÖ kinh tÕ nhiÔm. NÕu xÝ nghiÖp nµo vît qu¸ giíi h¹n ®ã th× cã thÓ bÞ ph¹t ®Òu ph¶i tiÒn tÖ ho¸, lóc ®ã c¸c chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt chÊt l îng tiÒn vµ thËm chÝ bÞ truy tè h×nh sù. m«i trêng biÓu hiÖn thµnh hµng ho¸ ∏ lµ ®iÒu kiÖn ®ñ VÝ dô: ChuÈn mùc th¶i giíi h¹n cã hiÖu qu¶ lµ 12 ®¬n vÞ, ë ®iÓm P*, xÝ nghiÖp sÏ bÞ xö ph¹t nÆng nÕu th¶i lín h¬n møc Êy. * ChÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸ c«ng céng v×: - Lµ yÕu tè tho¶ m·n yªu cÇu c¬ b¶n nhÊt cña con ng êi, lµ - ChuÈn mùc th¶i ®¶m b¶o cho c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt cã nhu cÇu sèng, tån t¹i vµ ph¸t triÓn. hiÖu qu¶. C¸c xÝ nghiÖp thi hµnh chuÈn mùc b»ng c¸ch l¾p ®Æt - Lµ ®iÒu kiÖn kh«ng gian cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c¸c thiÕt bÞ lµm gi¶m « nhiÔm, chi phÝ cho viÖc gi¶m th¶i, xÝ - Lµ mét trong nh÷ng yÕu tè cña s¶n xuÊt nh c¸c yÕu tè vËt nghiÖp nµo ®Çu t cã gi¸ thµnh h¹ so víi gi¸ thµnh trung b×nh th× xÝ nghiÖp ®ã ho¹t ®éng cã l·i ∏ lµ ®iÒu khuyÕn khÝch c¸c xÝ chÊt kh¸c nªn ®ßi hái cÇn ®îc t¸i s¶n xuÊt liªn tôc - Cã tÝnh phi chuyªn h÷u: kh«ng lo¹i trõ ai ra khái viÖc tiªu nghiÖp tham gia vµo ngµnh s¶n xuÊt cña m×nh, thùc hiÖn viÖc dïng trõ khi ph¶i tr¶ gi¸ qu¸ ®¾t. gi¶m th¶i tèt h¬n, lµm gi¶m « nhiÔm trong m«i trêng. - Cã tÝnh phi k×nh ®Þch: kh«ng lµm gi¶m sè l îng vèn cã ®èi * LÖ phÝ th¶i: víi ngêi tiªu dïng kh¸c - Lµ lÖ phÝ ®¸nh vµo tõng ®¬n vÞ th¶i. Khi cã lÖ phÝ th¶i C©u hái 15: ThÕ nµo lµ chuÈn møc th¶i, lÖ phÝ th¶i ? Cho vÝ dô. th× xÝ nghiÖp sÏ cè g¾ng tèi thiÓu ho¸ chi phÝ cña m×nh b»ng Gi¶i ph¸p th¶i m«i trêng cña nhµ níc ®Ó gi¶i quyÕt chi phÝ c¸ch gi¶m th¶i xuèng ®Õn møc Nhµ níc qui ®Þnh. bªn ngoµi lµ gi¶i ph¸p tèt song kh«ng ph¶i lµ tèi u, v× nã kh«ng cã VÝ dô: LÖ phÝ th¶i 3 (ngh×n ®ång) sÏ lµm cho xÝ nghiÖp cã tÝnh khuyÕn khÝch csc h·ng s¶n xuÊt gi¶m møc th¶i còng nh mét c¸ch øng xö cã hiÖu qu¶. kh«ng khuyÕn khÝch hä tham gia xö lý « nhiÔm. V× vËy cÇn xÐt Khi cã lÖ phÝ th¶i xÝ nghiÖp cè g¾ng tèi thiÓu ho¸ chi phÝ ®Õn c¸c gi¶i ph¸p kh¸c n÷a ®Ó khuyÕn khÝch xÝ nghiÖp gi¶m cña m×nh b»ng c¸ch gi¶m chÊt th¶i xuèng d íi møc Nhµ níc quy th¶i: ChuÈn mùc th¶i vµ lÖ phÝ th¶i ®Þnh (gi¶m tõ 26 ®Õn 12 ®¬n vÞ). XÝ nghiÖp cã thÓ gi¶m ®¬n * ChuÈn møc th¶i: vÞ th¶i ®Çu tiªn (t¬ng ®¬ng 25 ®¬n vÞ) víi mét chi phÝ rÊt nhá - Lµ møc th¶i giíi h¹n ® îc luËt ph¸p cho phÐp, quy ®Þnh cho (chi phÝ cËn biªn ®Ó gi¶m thªm gÇn nh kh«ng). Do ®ã víi mét chi xÝ nghiÖp (c«ng ty, H·ng) cã thÓ th¶i bao nhiªu chÊt g©y « phÝ rÊt nhá, xÝ nghiÖp cã thÓ tr¸nh ® îc viÖc nép lÖ phÝ 3 (ngh×n) vÒ mçi ®¬n vÞ th¶i. WWW.TAILIEUHOC.TK
  14. WWW.TAILIEUHOC.TK Trªn thùc tÕ, víi mäi møc th¶i cao h¬n 12 ®¬n vÞ th× chi phÝ VÝ dô: Gi¶ sö cã hai xÝ nghiÖp ë gÇn nhau, chi phia cËn cËn biªn ®Ó lµm gi¶m th¶i cao h¬n lÖ phÝ th¶i cho nªn xÝ nghiÖp biªn cña x· héi vÒ x¶ th¶i lµ nh nhau, bÊt kÓ c¸c xÝ nghiÖp ®ã cã thÝch nép lÖ phÝ th¶i h¬n lµm gi¶m møc th¶i nhiÒu h¬n n÷a. Do gi¶m møc th¶i cña hä hay kh«ng. Nh ng chi phÝ cËn biªn cña c¸c ®ã xÝ nghiÖp nép mét lîng lÖ phÝ ®îc biÓu thÞ b»ng h×nh ch÷ xÝ nghiÖp kh«ng gièng nhau, t¬ng øng lµ MCA1, MCA2. Ban ®Çu nhËt g¹ch chÐo vµ sÏ g¸nh chÞu mét tæng sè chi phÝ ®Ó lµm mçi xÝ nghiÖp t¹o ra 14 ®¬n vÞ th¶i. Gi¶ sö ta muèn lµm gi¶m gi¶m møc th¶i ®îc biÓu thÞ b»ng h×nh tam gi¸c EFH. xuèng chØ cßn tæng céng lµ 14 ®¬n vÞ: xÝ nghiÖp 1 gi¶m møc th¶i 6 ®¬n vÞ, xÝ nghiÖp 2 gi¶m møc th¶i 8 ®¬n vÞ + XÝ nghiÖp 1: ph¶i nép mét møc lÖ phÝ + møc chi phÝ gi¶m th¶i ®Ó ®a møc th¶i vÒ F0 th× diÖn tÝch møc gi¶m th¶i nµy < dïng chuÈn mùc th¶i ∏ xÝ nghiÖp 1 chän nép lÖ phÝ th¶i. + XÝ nghiÖp 2: NÕu dïng lÖ phÝ th¶i th× cßn gi¶m phÝ th¶i tõ E2 ∏ E* ∏ xÝ nghiÖp thÝch nép lÖ phÝ th¶i. MCA2 MCA1 Tiªu chuÈn 3 LÖ phÝ th¶i LÖ phÝ MSC E2 E1 Møc x¶ th¶i C©u hái 17: Khi nµo th× ng êi ta a thÝch chuÈn møc th¶i h¬n lÖ Møc th¶i C©u hái 16: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n chuÈn phÝ th¶i ? Cho vÝ dô. møc th¶i ? Cho vÝ dô. Ngêi ta a thÝch chuÈn møc th¶i h¬n lÖ phÝ th¶i khi chuÈn Ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n chuÈn møc th¶i khi lÖ phÝ møc th¶i ®a ra thÊp h¬n lÖ phÝ th¶i. Vµ th êng x¶y ra khi ®êng chi th¶i thùc hiÖn ®îc mét møc gi¶m th¶i nh vËy víi mét chi phÝ thÊp phÝ biªn cña x· héi rÊt dèc trong khi ® êng chi phÝ tiªu l¹i t ¬ng ®èi h¬n. tho¶i. WWW.TAILIEUHOC.TK
  15. WWW.TAILIEUHOC.TK VÝ dô: Mét xÝ nghiÖp cã chi phÝ cËn biªn cña x· héi rÊt dèc ®Ó lµm gi¶m møc th¶i, sÏ chi tr¶ 3750 ®ång ®Ó mua mét giÊy vµ ®êng chi phÝ biªn ®Ó lµm gi¶m tho¶i: lÖ phÝ th¶i = 8 ngh×n phÐp cho mét ®¬n vÞ th¶i. XÝ nghiÖp 2 gi¸ giÊy phÐp chØ cã lµ ®ång (E*) nhng do thiÕu th«ng tin nªn lÖ phÝ th¶i lµ P = 7 ngh×n 2500 ®ång. Do ®ã xÝ nghiÖp 2 sÏ b¸n giÊy phÐp cña hä cho xÝ ®ång < P* xÝ nghiÖp t¨ng møc gi¶m th¶i lªn ®Ó gi¶m th¶i ®«i chót nghiÖp 1 víi gi¸ gi÷a 2500 ®ång vµ 3750 ®ång. chi phÝ gi¶m th¶i cña xÝ nghiÖp - khi ®ã xÝ nghiÖp ph¶i tr¶ thªm C©u hái 19: ThÕ nµo lµ quyÒn së h÷u tµi s¶n? Dïng ®« thÞ ®Ó cho x· héi - biÓu thÞ b»ng tam gi¸c ASC. Trong tr êng hîp còng sai ph©n tÝch sù vËn hµnh cña m« h×nh mÆc c¶ « nhiÔm trong nÒn sãt nh vËy khi dïng chuÈnmøc th¶i - dÉn tíi sù gia t¨ng trong c¸c kinh tÕ thÞ trêng. Ph¸t biÓu ®Þnh lý Coase vµ ph©n tÝch nh÷ng chi phÝ cña x· héi vµ sù gi¶m bít trong c¸c chi phÝ ®Ó lµm gi¶m h¹n chÕ cña nã. møc th¶i - PhÇn chi phÝ cho x· héi lµ tam gi¸c AEF QuyÒn së h÷u lµ nh÷ng quy t¾c luËt ph¸p m« t¶ ®iÒu mµ S ngêi ta hay c¸c xÝ nghiÖp cã thÓ kÌm ®èi víi vËt së h÷u cña m×nh. E NSC Hy: QuyÒn së h÷u lµ quyÒn cho phÐp sö dông nguånlùc nµo F* A ®ã n»m trong ph¹m vi c¸c quy ®Þnh mµ x· héi chÊp nhËn P1 F C 1. NÕu cã quyÒn tµi s¶n cµng réng lín th× cã thÓ ngang quy MAC m« s¶n xuÊt do ®ã c¸c ngo¹i øng gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ trong E* E1 E2 Møc x¶ th¶i ®ã ®· ®îc ho¸ C©u hái 18: ThÕ nµo lµ giÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn nh îng ? 2. NÕu dïng kh¸i niÖm quyÒn tµi s¶n ®Ó xem xÐt ho¹t ®éng Cho vÝ dô. cña hai chñ thÓ kinh tÕ trùc tiÕp mµ ngo¹i øng tiªu cùc bªn nµy t¸c GiÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn nh îng lµ giÊy phÐp x¶ th¶i ®éng lªn phÝa kia mµ mçi H·ng ®îc cÊp (ph¶i mua) ®Ó g©y ra møc x¶ th¶i hiÖu qu¶ + VÝ dô: mét nhµ m¸y ®ãng trªn mét ®Þa ph ¬ng mµ ho¹t cña H·ng. Tæng sè møc x¶ th¶i ghi trªn tÊt c¶ c¸c giÊy phÐp cña ®éng s¶n xuÊt cña hä g©y ra « nhiÔm m«i tr êng cho d©n c trong mét H·ng b»ng møc chuÈn th¶i cña H·ng ®ã vµ bn»ng tæng sè vïng. ViÖc gi¶i quyÕt « nhiÔm ®ßi hái nhiÒu chi phÝ mµ nh÷ng møc x¶ th¶i mong muèn kh«ng g©y « nhiÔm m«i trêng. chi phÝ ®ã do mét bªn hoÆc do c¶ hai bªn tuú thuéc vµo viÖc ai VÝ dô: Gi¶ sö 2 xÝ nghiÖp cã ®îc 2 giÊy phÐp ®Ó th¶i tíi 7 lµ ngêi cã quyÒn tµi s¶n ®èi víi chÊt lîng m«i trêng. ®¬n vÞ, xÝ nghiÖp 1®øng tríc mét chi phÝ cËn biªn t¬ng ®èi cao, MCA1 lµ chi phÝ gi¶m th¶i cña phÝa g©y « nhiÔm (nhµ m¸y) WWW.TAILIEUHOC.TK
  16. WWW.TAILIEUHOC.TK MCA2 lµ ®êng chi phÝ gi¶m th¶i cña phÝa bÞ « nhiÔm (d©n ®Òu muèn giµnh vÒ phÝa m×nh nhiÒu lîi Ých h¬n nªn gi÷ th¸i ®é quanh vïng) cøng r¾n khi mÆc c¶ thËm chÝ kh«ng x¸c ®Þnh ® îc nªn cøng a) XÐt khi nhµ m¸y cã quyÒn tµi s¶n th× d©n quanh vïng cã r¾n ®Õn møc nµo th× tèt. MÆt kh¸c trªn thùc tÕ th× chi phÝ giao thÓ tháa thuËn ®Òn bï ®Ó cã møc « nhiÔm nhá h¬n dÞch cña viÖc mÆc c¶ rÊt lín thËm chÝ cßn lín h¬n lîi Ých t×m ® - b) XÐt khi nhµ m¸y kh«ng cã quyÒn tµi s¶n, d©n quanh vïng îc. muèn cã møc « nhiÔm cµng nhá h¬n cµng tèt vµ tho¶ thuËn ®Òn C©u hái 20: ThÕ nµo lµ gi¶i ph¸p kiÖn ®ßi båi th êng? Gi¶i ph¸p bï cña nhµ m¸y ®Ó cã møc « nhiÔm cho phÐp hä tiÕn hµnh s¶n ®ã kh¸c víi thuÕ m«i trêng ë chç nµo ? xuÊt. Gi¶i ph¸p kiÖn ®ßi båi thêng cã nghÜa lµ khi x¶y ra c¸c ngo¹i §å thÞ biÓu diÔn nh sau: øng th× n¹n nh©n cã quyÒn kiÖn theo luËt ®Þnh. NÕu th¾ng A2 MAC1 A1 MAC2 kiÖn n¹n nh©n cã thÓ ® îc båi thêng mét kho¶n b»ng sè thiÖt h¹i A mµ bªn kia g©y ra cho m×nh. - Yªu cÇu ®îc båi thêng kh¸c víi lÖ phÝ th¶i v× ng êi ®îc båi thêng lµ n¹n nh©n chø kh«ng ph¶i ChÝnh phñ. - ThuÕ m«i trêng dïng ®Ó khuyÕn khÝch, b¶o vÖ vµ n©ng Q* QA2 QA 1 cao hiÖu suÊt sö dông c¸c yÕu tè m«i tr êng g©y ra « nhiÔm v ît Cã hai phÝa dÔ dµng chÊp nhËn møc « nhiÔm tèi u Q* qu¸ tiªu chuÈn quy ®Þnh, trùc tiÕp lµm gi¶m lîi nhuËn cña hä. *Ph¸t biÓu ®Þnh luËt Coase * Gi¶i ph¸p thuÕ m«i trêng x¶y ra khi trªn thÞ trêng ngo¹i øng Khi c¸c bªn cã thÓ mÆc c¶ mµ kh«ng ph¶i chi phÝ g× vµ ®Ó kh«ng thÓ tho¶ thuËn ®îc th× Nhµ níc buéc ph¶i can thiÖp b»ng cho hai bªn cïng cã lîi th× kÕt qu¶ ®¹t ® îc sÏ lµ cã hiÖu qu¶, bÊt thuÕ ®Ó cã thÓ c©n b»ng gi÷a lîi Ých x· héi vµ lîi Ých c¸ nh©n. kÓ c¸c quyÒn së h÷u ®îc Ên ®Þnh nh thÕ nµo. Nh vËy gi¶i ph¸p kiÖn ®ßi båi thêng kh¸c víi gi¶i ph¸p thuÕ * H¹n chÕ cña §Þnh luËt: lµ kh«ng cã nhiÒu c¬ héi thùc thi m«i trêng ë chç lµ: trong thùc tÕ bëi lÏ th«ng th êng quyÒn tµi s¶n ®îc Ên ®Þnh kh«ng + Gi¶i ph¸p ®ßi båi thêng th× ®· x¸c ®Þnh ®îc râ bªn nµo râ rµng nhÊt lµ ®èi víi nguån lùc chung vµ viÖc mÆc c¶ thµnh n¾m quyÒn së h÷u do ®ã khi x¶y ra ngo¹i øng th× n¹n nh©n sÏ ® - c«ng hay kh«ng phô thuéc rÊt lín vµo th¸i ®é chiÕn l îc: mçi bªn îc ®i kiÖn ®Ó ®ßi båi thêng - Nhµ níc ®øng ra lµm kiÖn gi¸n tiÕp. WWW.TAILIEUHOC.TK
  17. WWW.TAILIEUHOC.TK + Cßn gi¶i ph¸p thuÕ m«i tr êng th× cha x¸c ®Þnh ®îc bªn nµo - Kh«ng k×nh ®Þch (chi phÝ cËn biªn s¶n xuÊt phô gia b»ng n¾m quyÒn së h÷u, do ®ã khi x¶y ra ngo¹i øng th× Nhµ n íc ph¶i 0) can thiÖp ngay vµo trùc tiÕp. V× hµng ho¸ c«ng céng lµ hµng ho¸ mµ mét khi chóng ®· ® îc C©u hái 21: Khi nµo th× viÖc khai th¸c nguån tµi nguyªn së h÷u cung cÊp cho mét sè ng êi tiªu dïng th× nh÷ng ng ¬× tiªu dïng kh¸c chung cã hiÖu qu¶ vµ khi nµo th× kh«ng cã hiÖu qu¶? Cho c¸c vÝ vÉn cã thÓ tiªu dïng ®îc chóng. dô. - Mét sè ngêi cã thÓ tiªu dïng mµ kh«ng lµm gi¶m sè l îng vèn VÝ dô: Mét hå c¸ chØ c©u ®Ó gi¶i trÝ. NÕu cø ®Ó ®¸nh b¾t cã cña nã ®èi víi ngêi kh¸c. c¸ tù do th× hä sÏ tiÕn hµnh ®¸nh b¾t ®Õn Q 1 t¹i ®ã chi phÝ biªn - Kh«ng thÓ lo¹i trõ ai ra khái viÖc tiªu dïng chóng trõ khi ph¶i b»ng lîi Ých. Trong khi ®ã x· héi ph¶i tr¶ ra mét l îng chi phÝ lín ®Ó mua thªm c¸ - hå bÞ c¹n kiÖt c¸. V× vËy x· héi ph¶i ph©n tr¸ch tr¶ gi¸ rÊt ®¾t. nhiÖm cho mét c¸ nh©n, mét ®¬n vÞ së h÷u ®Ó qu¶n lý thu lÖ * VÝ dô: phÝ - Nh÷ng ngêi ®¸nh b¾t ë Q1 sÏ kh«ng cã lîi - hä sÏ ph¶i tù ®éng ®¸nh b¾t ë Q* + ViÖc sö dông mét ngän ®Ìn h¶i ®¨ng cña c¸c con tÇu biÓn mang tÝnh chÊt phi k×nh ®Þch v× mét khi h¶i ®¨ng ®· ® îc x©y KÕt luËn: ViÖc khai th¸c nguån Lîi Ých tµi nguyªn së h÷u chung cã hiÖu chi phÝ Thu nhËp trung b×nh dùng vµ ®ang ho¹t ®éng, viÖc cã thªm mét vµi con tÇu sö dông nã qu¶ khi « nhiÔm tèi u.Lîi Ých sÏ kh«ng lµm cho c¸c chi phÝ vËn hµnh h¶i ®¨ng t¨ng thªm g× c¶. chÝnh = chi phÝ c¬ b¶n cña x· MC Q* héi Qc Møc ®¸nh b¾t + Mét ®Þa ph¬ng diÖt trõ ®îc mét lo¹i s©u rÇy g©y h¹i cho ViÖc khai th¸c nguån tµi nguyªn së h÷u chung kh«ng cã hiÖu n«ng nghiÖp th× tÊt c¶ n«ng d©n vµ ng êi tiªu dïng ®Òu cã lîi vµ qu¶ khi gi¸ trÞ cËn biªn b»ng chi phÝ nh ng chi phÝ riªng cña ngêi kh«ng thÓ cÊm mét ngêi n«ng d©n c¸ biÖt nµo ®ã ®îc hëng ®ã thÊp h¬n chi phÝ thËt cña x· héi. nh÷ng lîi Ých Êy - n©ng tÝnh chÊt phi chuyªn h÷u C©u hái 22: T¹i sao l¹i nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ phÝ chuyªn h÷u + Kh«ng khÝ - phi chuyªn h÷u vµ phi k×nh ®Þch v× kh«ng ai vµ phÝ k×nh ®Þch? Cho 3 vÝ dô vÒ hµng ho¸ chÊt l îng m«i trêng cÊm ai ®îc viÖc sö dông kh«ng khÝ. mang tÝnh chÊt ®ã. C©u hái 23: §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng lµ g×? Cã tÇm quan träng Hµng ho¸ c«ng céng cã hai ®Æc ®iÓm: nh thÕ nµo? Nh÷ng ®èi tîng nµo cña ho¹t ®éng ph¸t triÓn cÇn ®îc - Kh«ng chuyªn h÷u (kh«ng thÓ kh«ng tiªu dïng nã) §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng ? WWW.TAILIEUHOC.TK
  18. WWW.TAILIEUHOC.TK §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng lµ ®¸nh gi¸ cña mét ho¹t ®éng + Sö dông vµ chuyÓn ®æi sö dông ®Êt ®ai nh quy ho¹ch ®« ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi, lµ ph©n tÝch, x¸c ®Þnh, dù b¸o thÞ, c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, s©n bay, giao th«ng vËn t¶i, hÖ nh÷ng t¸c ®éng cã lîi, cã h¹i, c¶ tr íc m¾t lÉn l©u dµi mµ trong qu¸ thèng truyÒn dÉn, b·i t¾m biÓn... tr×nh thùc hiÖn mét ho¹t ®éng ph¸t triÓn cã thÓ g©y ra cho tµi + Khai th¸c tµi nguyªn, khoan th¨m dß, khai th¸c má, khai th¸c nguyªn vµ chÊt lîng m«i trêng sèng cña con ngêi l¹i ho¹t ®éng gç, næ m×n, s¨n b¾n, ®¸nh b¾t h¶i s¶n ®ã diÔn ra. + T¸i t¹o tµi nguyªn: trång rõng, qu¶n lý ®åi c©y hoang d¹i, * TÇm quan träng kiÓm so¸t lò Theo quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång kinh tÕ Ch©u ¢u, ®¸nh gi¸ + S¶n xuÊt chÕ biÕn n«ng s¶n, n«ng nghiÖp, n«ng tr¹i, c¬ së t¸c ®éng m«i trêng lµ mét phÇn cña toµn bé néi dung còng nh c¸c ch¨n nu«i, thuû lîi møc ®é quy ho¹ch, kÕ ho¹ch vµ ra c¸c quyÕt ®Þnh bëi v×: + C«ng nghiÖp: luyÖn kim, ho¸ dÇu.. + D¹ng ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng yªu cÇu khao s¸t vµ ph©n + Giao th«ng vËn t¶i: ® êng s¾t, bÕn tÇu, xe, ® êng èng, ®- tÝch tû mØ ®Ó x¸c ®Þnh lµm thÕ nµo ®Æt nã trong khu«n khæ êng « t«... cña viÖc qu¶n lý vµ quy ho¹ch ®ång bé. + N¨ng lîng: c¸c hå thuû ®iÖn nh©n t¹o, c¸c nhµ m¸y nhiÖt + Kinh nghiÖm cho thÊy ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng trong tÊt ®iÖn, n¨ng lîng nguyªn tö. c¶ c¸c phÇn vµ c¸c møc ®é quy ho¹ch vµ ra quyÕt ®Þnh vÒ kinh + C¸c tr¹m xö lý níc th¶i g©y « nhiÔm m«i tr êng cã vËt chÊt tÕ - x· héi ®¸p øng nh mét lîi Ých c¬ b¶n nhÊt cho sù ph¸t triÓn. ®éc h¹i, níc ngÇm. + ViÖc giíi thiÖu ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng trong c¸c dù ¸n, + Xö lý ho¸ chÊt: thuèc trõ s©u, ph©n ho¸ häc c¸c ch¬ng tr×nh, c¸c s¸ch, ë c¸c cÊu tróc, møc ®é chØ cã kh¸c + NghØ ng¬i, gi¶i trÝ: c¸c khu s¨n b¾n, c«ng viªn, b·i biÓn... nhau vÒ quy m« ®Þa ph¬ng, vïng, quèc gia vµ dï b»ng c¸ch nµy C©u hái 24: ThÕ nµo lµ ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých më réng? Nªu hay c¸ch kh¸c ®Òu sÏ ph¶i ®îc m« t¶ ®Çy ®ñ vµ ®îc xem xÐt cÈn tr×nh tù tiÕn hµnh, u ®iÓm, nhîc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p ®ã. thËn. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých më réng lµ ph ¬ng * C¸c ®èi tîng cÇn thiÕt ph¶i sö dông ph ¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ t¸c ph¸p tæng hîp cña c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c ®Ó ph©n tÝch vÒ mÆt ®éng m«i trêng: kinh tÕ, nã ®îc lîi Ých vµ chi phÝ trong hÖ thèng m«i tr êng tù nhiªn. WWW.TAILIEUHOC.TK
  19. WWW.TAILIEUHOC.TK * Tr×nh tù tiÕn hµnh: C©u hái 25: Tr×nh bÇy c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ph©n tÝch kinh + Nghiªn cøu hå s¬ dù ¸n ph¸t triÓn tÕ - tµi chÝnh ®èi víi mét dù ¸n ph¸t triÓn. C¸c chØ tiªu chñ yÕu + Phan lo¹i dù ¸n ph¸t triÓn nµo ®îc dïng ®Ó ®¸nh gi¸ sù ph©n tÝch kinh tÕ - tµi chÝnh? + Chän ph¬ng ph¸p tiÕn hµnh * Nguyªn t¾c c¬ b¶n: + Tæ chøc thùc hiÖn ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng theo c¸c bíc - B¾t ®Çu tõ nh÷ng ¶nh hëng ®Õn m«i trêng dÔ nhËn biÕt sau: vµ dÔ ®¸nh gi¸ nhÊt b1: NhËn biÕt c¸c yªu cÇu ph¸t triÓn vµ c¸c tham sè t¸c ®éng - TÝnh ®èi xøng cña chi phÝ vµ lîi Ých: mét lîi Ých bÞ bá qua m«i trêng th× chÝnh lµ chi phÝ vµ ng îc l¹i tr¸nh ®îc mét chi phÝ th× chÝnh lµ b2: Kh¶o s¸t thùc ®Þa mét lîi Ých. b3: TÝnh to¸n, vÏ b¶n ®å, s¬ ®å, biÓu ®å - Ph©n tÝch kinh tÕ cÇn ®îc tiÕn hµnh víi c¶ hai trêng hîp cã b4: LËp b¸o c¸o thuyÕt minh dù ¸n vµ kh«ng cã dù ¸n b5: Tæ chøc héi th¶o, b¸o c¸o xÐt duyÖt - Mäi gi¶ thiÕt ph¶i ®a ra mét c¸ch thËt râ rµng b6: Hoµn thiÖn hå s¬ ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng - Khi kh«ng thÓ sö dông trùc tiÕp ® îc gi¸ c¶ thÞ trêng th× cã * ¦u ®iÓm: thÓ sö dông gi¸ bãng. - Ph¬ng ph¸p nµy mang tÝnh tæng hîp, ®óng ®¾n, ® îc tÝnh C©u hái 26: Ph©n tÝch sù cÇn thiÕt vµ néi dung cña c«ng t¸c to¸n ®Çy ®ñ trong mét qu¸ tr×nh r c¶ tríc m¾t còng nh l©u dµi. trªn qu¶n lý Nhµ níc ®èi víi m«i trêng. c¬ së ®îc quy ®æi vÒ mét ®¬n vÞ ®o lêng thèng nhÊt, gióp cho ta Trong t×nh h×nh m«i trêng toµn cÇu nãi chung vµ ViÖt Nam cã mét quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n nãi riªng ®· suy gi¶m nghiªm träng th× c¸c quèc gia trªn thÕ giíi * Nhîc ®iÓm: còng nh ë ViÖt Nam cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh qu¶n lý Nhµ n íc vÒ Cha thÓ xem xÐt ®îc tÊt c¶ c¸c t¸c ®éng ®Õn m«i tr êng nhÊt m«i trêng, ®ã lµ yªu cÇu kh«ng thÓ tõ chèi, lµ mét thùc tÕ kh¸ch lµ c¸c t¸c ®éng mang tÝnh l©u dµi vµ gi¸n tiÕp quan §èi víi nh÷ng dù ¸n lín cã nhiÒu h¹ng môc, ®èi t îng ph©n tÝch T×nh h×nh thÕ giíi hiÖn nay vÒ m«i tr êng næi lªn 5 vÊn ®Ò tÝnh to¸n qu¸ lín th× cã rÊt nhiÒu c¸c yÕu tè kh«ng thÓ quy ®æi sau: thµnh tiÒn. WWW.TAILIEUHOC.TK
  20. WWW.TAILIEUHOC.TK - BÇu khÝ quyÓn nãng dÇn lªn, tÇng «zoon bÞ bµo mßn vµ 3. Ban hµnh vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vµ bÞ ph¸ huû hÖ thèng tiªu chuÈn vÒ chÊt lîng m«i trêng. - Sù thay ®æi khÝ hËu vµ sinh th¸i 4. Tæ chøc, x©y dùng qu¶n lý hÖ thèng quan tr¾c, ®Þnh kú - ¤ nhiÔm m«i sinh trÇm träng nhÊt lµ c¸c n íc ®ang vµ chËm ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng, hiÖn tr¹ng m«i trêng vµ dù b¸o diÔn ph¸t triÓn biÕn m«i trêng. - MÊt rõng vµ thó r»ng dÉn ®Õn lôt léi vµ h¹n h¸n 5. ThÈm ®Þnh b¸o c¸o ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr êng cña c¸c c¬ - D©n sè toµn cÇu t¨ng nhanh, ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng ®¸p së s¶n xuÊt, kinh doanh vµ c¸c dù ¸n ph¸t triÓn. øng kÞp 6. CÊp, thu håi giÊy chøng nhËn hîp chuÈn m«i tr êng T×nh h×nh m«i trêng ViÖt Nam hiÖn nay còng n»m trong 7. KiÓm tra, thanh tra, gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt vÒ khu«n khæ chung toµn cÇu cã tÝnh côc bé theo l·nh thæ râ rÖt. b¶o vÖ m«i trêng, xö lý vi ph¹m ph¸pluËt vÒ b¶o vÖ m«i tr êng. - VÒ m«i sinh t×nh tr¹ng suy tho¸i ®Êt vµ n íc lµ chñ yÕu, « 8. §µo t¹o c¸n bé vÒ m«i tr êng, gi¸o dôc, tuyªn truyÒn, phæ nhiÔm m«i trêng kh«ng cã tÝnh côc bé biÕn kiÕn thøc khoa häc vµ ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i tr êng. - Suy tho¸i vµ mÊt rõng, « nhiÔm ven biÓn do trµn dÇu 9. Nghiªn cøu ¸p dông tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ - D©n sè t¨ng qu¸ nhanh tronglÜnh vùc b¶o vÖ m«i trêng. - ¤ nhiÔm côc bé ë ®« thÞ, khu c«ng nghiÖp kh¸ nÆng nÒ 10. Hîp t¸c khoa häc trong lÜnh vùc b¶o vÖ m«i trêng. v× c«ng nghÖ l¹c hËu, thiÕu biÖn ph¸p xö lý chÊt phÕ th¶i vµ do 11. X©y dùng tiªu chuÈn chÊt lîng m«i trêng tËp trung d©n c. Thùc chÊt c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n íc vÒ m«i trêng lµ qu¶n lý * Néi dung: chÊt lîng m«i trêng theo chØ tiªu chÊt l îng m«i trêng mµ ph¸p luËt 1. X©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn chiÕn l îc chÝnh s¸ch b¶o quy ®Þnh. vÖ m«i trêng, kÕ ho¹ch phßng chèng kh¾c phôc suy tho¸i m«i tr - C©u hái 27: Tr×nh bÇy c¸c c«ng cô luËt ph¸p ®ang ® îc sö dông êng, « nhiÔm, sù cè m«i trêng ®Ó qu¶n lý m«i trêng trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam. 2. X©y dùng qu¶n lý c¸c c«ng tr×nh b¶o vÖ m«i tr êng, c«ng * C¸c c«ng cô luËt ph¸p: Gåm 9 c«ng cô tr×nh cãliªn quan ®Õn b¶o vÖ m«i trêng. 1. ChÝnh s¸ch vµ chiÕn lîc b¶o vÖ m«i trêng WWW.TAILIEUHOC.TK
Đồng bộ tài khoản