Bài tập lớn kinh tế vĩ mô

Chia sẻ: candytl

Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 w Lời mở đầu Các vấn đề kinh tế xuất hiện do chúng ta mong muốn nhiều hơn so với cái mà chúng ta có thể nhận được. Chúng ta muốn một thế giới an toàn và hòa

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Bài tập lớn kinh tế vĩ mô

 

  1. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 w Lời mở đầu Các vấn đề kinh tế xuất hiện do chúng ta mong muốn nhiều hơn so với cái mà chúng ta có thể nhận được. Chúng ta muốn một thế giới an toàn và hòa bình. Chúng ta muốn có không khí trong lành và nguồn nước sạch. Chúng ta muốn sống lâu và khỏe. Chúng ta muốn có các trường đại học, cao đẳng và phổ thông chất lượng cao. Chúng ta muốn sống trong các căn hộ rộng rãi và đầy đủ tiện nghi. Chúng ta muốn có thời gian để thưởng thức âm nhạc, điện ảnh, chơi thể thao, đọc truyện, đi du lịch, giao lưu với bạn bè, … Việc quản lí nguồn lực của xã hội có ý nghĩa quan trọng vì nguồn lực có tính khan hiếm. Kinh tế học là môn học nghiên cứu cách thức sử dụng các nguồn lực khan hiếm nhằm thỏa mãn các nhu cầu không có giới hạn của chúng ta một cách tốt nhất có thể. Kinh tế học vĩ mô là một phân ngành của kinh tế học, nghiên cứu về cách ứng xử nói chung của mọi thành phần kinh tế, cùng với kết quả cộng hưởng của các quyết định cá nhân trong nền kinh tế đó. Những vấn đề then chốt được kinh tế học vĩ mô quan tâm nghiên cứu bao gồm mức sản xuất, lạm phát, thất nghiệp, mức giá chung và cán cân thương mại của một nền kinh tế….. §Æc biÖt, sau mét thêi gian bÞ l∙ng quªn, vÊn  ®Ò l¹m ph¸t ë ViÖt Nam l¹i ®îc quan t©m chÆt chÏ vµ  kiÒm chÕ l¹m ph¸t hiÖn ®ang lµ nhiÖm vô u tiªn hµng  ®Çu.   Trong   bèi   c¶nh   nÒn   kinh   tÕ   chung   bÞ   khñng  ho¶ng trÇm träng, c¶ thÕ giíi ®ang chèng chäi víi  sù khñng ho¶ng tµi chÝnh cha tõng cã trong lÞch sö,  SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 1
  2. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 ®Æc biÖt lµ cuéc khñng ho¶ng n¨m 2008 ChÝnh phñ ViÖt Nam nhËn ®Þnh vÒ l ¹m ph¸t nh thÕ nµo, ®· cã nh÷ng chÝnh s¸ch nµo ®îc ® ra vµ thùc hiÖn, a kÕt qu¶ ®¹t ® ra sao… îc ? Nội dung chính Chương 1: Nền kinh tế Việt Nam hiện nay với đầu tư nước ngoài. 1. Giới thiệu về môn học, vị trí của môn học trong chương trình đại học. 1.1 Giới thiệu môn học: Kinh tế học -Kinh tế học là môn khoa học nghiên cứu xem xã hội sử dụng như thế nào nguồn tài nguyên khan hiếm để sản xuất hàng hoá và dịch vụ thoả mãn nhu cầu của cá nhân và toàn xã hội Kinh tế học vĩ mô -Kinh tế học vĩ mô - một phân nghành của kinh tế học - nghiên cứu sự vận động và những mối quan hệ kinh tế chủ yếu của một đất nước trên bình diện toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Trong kinh tế học vĩ mô chúng ta tìm cách giải quyết hai vấn đề. Thứ nhất, chúng ta tìm cách nắm bắt phương thức hoạt động của toàn bộ nền kinh tế. Thứ hai, chúng ta tìm cách giải đáp câu hỏi là liệu chính phủ có thể làm điều gì để cải thiện thành tựu chung của toàn bộ nền kinh tế. Tức là chúng ta quan tâm đến cả giải thích và khuyến nghị về chính sách. Giải thích liên quan đến nỗ lực để hiểu hành vi của nền kinh tế trên bốn phương diện cơ bản: sản lượng và tăng trưởng kinh tế; việc làm và thất nghiệp; sự biến động của mức giá chung; và thu nhập ròng nhận được từ thương mại và tài chính quốc tế. Kinh tế học vĩ mô tìm cách giải thích điều gì quyết định đến các biến số đó, tại sao chúng lại biến động theo thời gian và mối quan hệ giữa chúng. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 2
  3. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Trong kinh tế học vĩ mô chúng ta tìm hiểu phương thức hoạt động của toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên chúng ta không thể xem xét mọi giao dịch cá nhân trên tất cả các thị trường trong nền kinh tế. Trái lại cúng ta cần phải đơn giản hóa, trừu tượng hóa thế giới hiện thực. Chúng ta sử dụng phương pháp trừu tượng hóa để giảm bớt các chi tiết phức tạp của nền kinh tế, nhằm tập trung phân tích những mối quan hệ kinh tế then chốt, qua đó dễ dàng phân tích, đánh giá và dự báo hành vi của các biến số quan trọng. Quyết định nghiên cứu các biến số tổng hợp, chứ không phải nghiên cứu các biến số đơn lẻ cũng là một sự trừu tượng hóa. Đặc biệt trong những năm gần đây và dự đoán trong nhiều năm tới, các mô hình kinh tế lượng vĩ mô sẽ chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong các lý thuyết kinh tế học vĩ mô hiện tại. Một quốc gia, có thể có những lực chọn khác nhau tuỳ thuộc vào các ràng buộc của họ về các nguồn lực kinh tế và hệ thống chính trị xã hội. Song sự lựa chọn đúng đắn nào cũng cần đến những hiểu biết sâu sắc về hoạt động mang tính khách quan của hệ thống kinh tế. Kinh tế học vĩ mô sẽ cung cấp những kiến thức và công cụ phân tích kinh tế đó. Ngày nay, những kiến thức và công cụ phân tích này càng được hoàn thiện thêm để có thể mô tả chính xác hơn đời sống kinh tế vô cùng phức tạp của chúng ta. Phương pháp nghiên cứu: Mỗi quốc gia có thể những lựa chọn khác nhau tùy thuộc vào các ràng buộc của họ về các nguồn lực kinh tế và hệ thống chính trị - xã hội. Song, sự lựa chọn đúng đắn nào cũng cần đến những hiểu biết sâu sắc về hoạt động mang tính khách quan của hệ thống kinh tế. Kinh tế học vĩ mô sẽ cung cấp những kiến thức và công cụ phân tích kinh tế đó. Những kiến thức và công cụ phân tích này được đúc kết từ nhiều công trình nghiên cứu và tư tưởng của nhiều nhà khoa học kinh tế thuộc nhiều thế hệ khác nhau. Ngày nay, chúng càng được hoàn thiện thâm để có thể mô tả chính xác hơn đời sống kinh tế vô cùng phức tạp của chúng ta. Trong khi phân tích các hiện tượng và mối quan hệ kinh tế quốc dân, kinh tế học vĩ mô sử dụng chủ yếu phương pháp phân tích cân bằng tổng hợp, tức là xem xét sự cân bằng đồng thời tất cả các thị trường hàng hóa và các nhân tố. xem xét đồng thời khả năng cung cấp và sản lượng của toàn bộ của nền kinh tế, từ đó xác định đồng thời giá cả và sản lượng cân bằng. Ngoài ra, kinh tế học vĩ mô cũng sử dụng những phương pháp nghiên cứu phổ biến như: tư duy trừu tượng, phương pháp phân tích thống kê số lớn, mô hình hóa kinh tế,... Đặc biệt những năm gần đây và tương lai, các mô hình kinh tế lượng, kinh tế vĩ mô sẽ chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong các lý thuyết kinh tế vĩ mô hiện đại. 1.2 Vị trí của môn học trong chương trình học đại học: SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 3
  4. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Kinh tế học vĩ mô là một trong những chủ đề quan trọng nhất đối với sinh viên vì tình hình kinh tế có ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc sống của sinh viên. Mức việc làm và mức thất nghiệp chung sẽ quyết định khả năng tìm kiếm việc làm sau của chúng ta sau khi tốt nghiệp, khả năng thay đổi công việc và khả năng thăng tiến trong tương lai. Mức lạm phát sẽ ảnh hưởng đến lãi suất mà chúng ta có thể nhận được từ khoản tiết kiệm của chúng ta trong tương lai. Kinh tế vĩ mô sẽ giúp cung cấp cho chúng ta những nguyên lý cần thiết để hiểu rõ tình hình kinh tế của đất nước, đánh giá các chính sách kinh tế mà Chính phủ đang thực hiện và dự đoán các tác động của những chính sách đó tới đời sống của chúng ta như thế nào? Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, đã là thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới WTO, trong đó tất cả hàng hóa và dịch vụ được lưu chuyển qua biên giới các quốc gia.Lần đầu tiên mọi người đều chơi theo một luật chơi chung “ Luật chơi của kinh tế thị trường toàn cầu “ Đây là một thách thức rất lớn. Người thắng sẽ có lợi nhuận ,thu nhập cao, thành đạt trong cuộc sống và kẻ thua cuộc sẽ tụt lại đằng sau nhiều khi còn dẫn đến phá sản. Vì vậy , vị trí bộ môn kinh tế trong các trường đại học có một ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về kinh tế học. về kinh tế vi mô hay kinh tế vĩ mô. Nó giúp cho sinh viên làm quen với các khái niệm kinh tế 2. Giới thiệu chung về nền kinh tế Việt Nam sau thời kì đổi mới đến nay. 2.1 T×nh h×nh kinh tÕ – x∙ héi ViÖt Nam.     2.1.1. Nh÷ng thµnh tùu míi. a. Kinh tÕ t¨ng trëng víi tèc ®é t¬ng ®èi cao, c¬ cÊu  kinh tÕ tiÕp tôc chuyÓn dÞch theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn  ®¹i ho¸. Tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ t¬ng ®èi cao trong nhiÒu n¨m  liªn tôc (®øng thø hai Ch©u ¸). Trong vßng 10 n¨m tõ 1991  ®Õn 2000, GDP cña ViÖt Nam ®∙ t¨ng gÊp ®«i, víi tû lÖ t¨ng  b×nh qu©n hµng n¨m lµ 7,5%. Tõ n¨m 2001 ®Õn nay, GDP t¨ng  SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 4
  5. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 tr ëng trung b×nh trªn 7%/n¨m. Riªng n¨m 2004, GDP t¨ng 7,6% so ví i n¨m 2003. C¬ cÊu kinh tÕ t iÕp tôc chuyÓn dÞch theo h- íng t iÕn bé, tû träng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong GDP t¨ng dÇn, tû träng n«ng nghiÖp gi¶m dÇn: n«ng, l©m thñy s¶n gi¶m tõ 40,2% n¨m 1985 xuèng cßn 21,76% n¨ m 2004; t¬ng øng nhãm ngµnh c«ng nghiÖp- x©y dùng ® t ¨ ng tõ 27,4% l ªn 40,09%, nhãm ngµnh dÞch vô ® t ¨ng · · tõ 32,5% l ªn 38,15%.. 12 10 8 6 4 2 0 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 Tû lÖ t¨ng tr ëng kinh tÕ cña ViÖt Nam giai ®o¹n 1986 – 2009 198 198 198 198 199 199 199 199 199 199 199 1997 N¨m 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 TØ 6.4 9.5 2.8 3.6 4.9 5.1 5.8 8.7 8.1 8.8 9.3 8.2 lÖ 9 4 N¨m 199 199 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 TØ 6.2 5.3 5.8 4.8 6.8 6.9 7 7.3 7.7 7.5 8.2 8.5 lÖ 3 2 Chóng ta x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr êng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa nªn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ph¶i gi÷ v÷ng vai trß chñ ®¹o SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 5
  6. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 cña kinh tÕ Nhµ níc. Yªu cÇu cã tÝnh nguyªn t¾c nµy ®· ®îc b¶o ®¶ trong suèt qu¸ tr×nh c¬ cÊu l¹ i m nÒn kinh tÕ nh÷ng n¨m võa qua. M dï trong nh÷ng n¨m 2001-2004, sè l îng doanh Æc nghiÖp Nhµ níc ®· gi¶m ®¸ng kÓ do tæ chøc, s¾p xÕp l¹ i vµ thùc hiÖn cæ phÇn ho¸, nhng tû träng cña khu vùc kinh tÕ Nhµ níc trong tæng s¶n phÈm trong níc vÉn duy tr× ë møc trªn 38%. Nh nh÷ng n¨m gÇn ® tû träng cña khu vùc Kinh tÕ Nhµ ng ©y níc cã xu híng gi¶m (38,40% n¨m 2005; 37,39% n¨m 2006; 36,43% n¨m 2007), Kinh tÕ ngoµi Nhµ níc ® khuyÕn khÝch îc ph¸t tr iÓn nªn thêng xuyªn t¹o ra 46-47% tæng s¶n phÈm trong níc . Khu vùc cã vèn ®Çu t níc ngoµi vÉn tiÕp tôc gi÷ vÞ trÝ quan träng. N¨m 2000 khu vùc nµy t¹o ra 13,28% tæng s¶n phÈm trong níc vµ ®Õn n¨m 2007 ®· t¹o ra 17,66%. Ngay sau khi thùc hiÖn §æi míi, níc ta ®· vÊp ph¶i mét th¸ch thøc l ín: nÒn kinh tÕ bÞ mÊt æn ®Þnh nghiªm träng. Gi¸ c¶ hµng ho¸ vµ dÞch vô b¾t ®Çu t¨ng tèc. Giai ®o¹n 1986 - 1988 lµ nh÷ng n¨m l¹m ph¸t phi m·, tØ lÖ l¹m ph¸t t¨ang lªn 3 con sè (1986: 774,7%; 1987: 360,4%; 1988: 374,4%) ví i nh÷ng hËu qu¶ kh«n l êng nh: tr iÖt tiªu ®éng lùc tiÕt kiÖm vµ ®Çu t , lµm ® ×nh trÖ xù ph¸t tr iÓn lùc l îng s¶n xuÊt, thÊt nghiÖp t¨ng nhanh, ®êi sèng cña ss¹i bé phËn d©n c, ® biÖt Æc lµ nh÷ng ngêi lµm viÖc trong bé m¸y nhµ níc bÞ suy gi¶m nghiªn träng. Đầu thập kỷ 1990, mức lạm phát cao được các nhà kinh tế chấp nhận như một hệ quả tất yếu của quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường. Mặc dù lạm phát thời kỳ này cũng ở mức hai con số, nhưng những biện pháp chống lạm phát hiệu quả đã kéo chỉ số giá tiêu dùng từ 67,5% (năm 1991) xuống còn 17,6% (năm 1992). Trong hai năm 1997 – 1998, mức tăng lên hàng năm của chỉ số giá tiêu dùng không vượt quá một con số. Chênh lệch giá tiêu dùng giữa các tháng trong năm không nhiều, có tháng lên tháng xuống. Sau Tết, chỉ số giá tiêu dùng có xu hướng giảm xuống, vào tháng ba của các năm 1996 và 1997 đều giảm so với tháng trước, lần lượt là 2,3% và 3%. Trong giai đoạn 1992-1997, tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao – bình quân gần 9% mỗi năm. Động lực tăng trưởng trước tiên gắn liền với mức đầu tư và tăng trưởng công nghiệp cao, được hỗ trợ mạnh mẽ từ nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lên tới 2 tỉ USD mỗi năm, đã đóng góp từ 5-10% GDP hàng năm. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 6
  7. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng từ 2 tỉ USD năm 1991 lên gấp hơn 4 lần sau 6 năm. Tuy vậy, cuộc khủng hoảng tài chính-tiền tệ châu Á cũng làm tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam chậm lại. Tốc độ tăng trưởng GDP trên đầu người 6% – 7% trong những năm 1990 – 1997 đã không thể tiếp tục duy trì và giảm xuống còn 4% vào giai đoạn 1998 – 1999 (2). Khó khăn tài chính của khu vực làm giảm lượng vốn FDI từ các nhà đầu tư láng giềng và khiến nhiều dự án lâm vào trạng thái dở dang. Trị giá xuất khẩu năm 1998 đạt 9,3 tỉ USD (năm 1997 là gần 9,2 tỉ USD), tăng không đáng kể so với năm trước. Kể từ năm 2000, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam ổn định ở mức 7%-8%/năm, nhưng từ năm đó lạm phát cũng liên tục tăng lên. Cuối năm 2007, lạm phát hai con số (12,6%) đã trở lại. Chỉ số giá tiêu dùng của 6 tháng đầu năm 2008 đã tăng 20% so với cùng kỳ năm 2007 Điều đó khiến các lựa chọn chính sách trở nên khó khăn hơn trong điều kiện ràng buộc giữa ổn định tốc độ tăng trưởng kinh tế với nhiều thay đổi căn bản của hệ thống kinh tế vĩ mô. Lạm phát ở Việt Nam hiện nay, khác với trước đây, có cả yếu tố tăng trưởng cung tiền, có cả biến động giá ngoại sinh cùng đóng góp đáng kể vào mức giá tăng cao. Do đó, tách biệt phần ảnh hưởng của các hiệu ứng mở rộng tiền tệ ở mặt cầu và cú sốc giá ngoại sinh ở mặt cung sẽ rất hữu ích trong việc xác định cụ thể nguyên nhân và giải pháp xử lý lạm phát. Những thành quả phát triển và những khó khăn của nền kinh tế hiện nay đang đặt nhiệm vụ điều hành vĩ mô Việt Nam trong một tình thế phức tạp hơn rất nhiều so với kinh nghiệm giải quyết lạm phát trong quá khứ. Khó khăn chủ yếu của cách tiếp cận này nằm ở việc tập hợp đầy đủ các số liệu thống kê tin cậy ở mức cần thiết. 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 -100 Tû lÖ l ¹m ph¸t hµng n¨m cña ViÖt Nam, 1986 - 2007. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 7
  8. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 N¨m 198 198 198 198 199 199 199 199 199 199 199 199 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 TØ 774 360 374 95. 81. 37. 16. 36 8.4 9.5 5.7 3.2 lÖ .7 .4 .4 8 8 7 9 N¨m 199 199 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 TØ - 12. 22. 7.7 4.2 -4 4 3.2 7.7 8 7 7 lÖ 1.7 6 5 §øng tr íc t×nh h×nh trªn, §¶ng, Nhµ níc ®· sím ®Ò ra môc tiªu kiÒm chÕ l¹m ph¸t, æn ®Þng kinh tÕ vÜ m«, b¶o ®¶ m an sinh x· héi, t¨ng tr ëng bÒn v÷ng. Ng©n hµng Nhµ níc tõ gi÷a n¨m 2007 ®· ® ra nhiÒu biÖn ph¸p th¾t chÆt tiÒn tÖ. a T¨ng dù tr÷ b¾t buéc tõ 5 lªn 10% vµ sau ®ã ® tiÕp lªn 11%. a Khãng chÕ tû lÖ cho vay ®Çu t chøng kho¸n kh«ng vît qu¸ 3% tæng d nî tÝn dông, sau ®ã söa thµnh 20% vèn ®iÒu lÖ theo h- íng th¾t chÆt h¬n. Khèng chÕ tèc ®é t¨ng d nî tÝn dông c¶ n¨m kh«ng vît qu¸ 30%. Sím cã biÖn ph¸p ®Ó ®Ëp t¾t c¬n sèt gi¸ USD trªn thÞ tr êng tù do; ® biªn ®é giao dÞch mua b¸n a USD tõ ± 1% lªn ±2%... §Æc biÖt ®· hai lÇn ® l · i suÊt c¬ a b¶n tõ 8,75% lªn 12% vµ tõ 12% lªn 14%... §Èy m¹nh xuÊt khÈu, kiÒm chÕ nhËp siªu… KÕt qu¶, tèc ®é t¨ng gi¸ tiªu dïng ®· cã xu híng gi¶m trong vµi th¸ng nay, tÝnh b×nh qu©n hai th¸ng qua chØ cßn t¨ng 1,36%/th¸ng, thÊp h¬n l · i suÊt huy ®éng tÝnh theo k× h¹n n¨m nay. TÝnh thanh kho¶n cña ng©n hµnh th¬ng m¹i ® c¶i thiÖn. M b»ng l · i suÊt cã xu híng îc Æt gi¶m ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho s¶n xuÊt, xuÊt khÈu. NhËp siªu gi¶m dÇn ë møc 1 tû USD tõ th¸ng 6; c¸n c©n thanh to¸n tæng thÓ ® ®¶ b¶o. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi t¨ng m¹nh c¶ vÒ îc m vån ®¨ng kÝ vµ vèn thùc tÕ… b. Huy ®éng vèn ®Çu t ®¹t kÕt qu¶ cao, t¹o nguån lùc t¨ng   cêng kÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ­x∙ héi. §Çu t ph¸t tr iÓn lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh t¨ng tr ëng kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ® x· héi v× ho¹t Ò ®éng nµy trùc tiÕp lµm t¨ng tµi s¶n cè ®Þnh, tµi s¶n l u ®éng, tµi s¶n trÝ tuÖ vµ sè l îng còng nh chÊt l îng nguån nh©n lùc; ®ång thêi gãp phÇn quan träng vµo viÖc thùc hiÖn c¸c ch¬ng tr×nh môc tiªu quèc gia nh»m n©ng cao møc sèng d©n c vµ mÆt SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 8
  9. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 b»ng d©n trÝ; b¶o vÖ m«i tr êng sinh th¸i vµ ® c¸c ch¬ng a tr×nh ph¸t tr iÓn kinh tÕ - x· héi kh¸c vµo cuéc sèng. Do nhËn thøc ® vai trß quan träng cña ®Çu t ph¸t îc tr iÓn nh vËy nªn trong nh÷ng n¨m võa qua ®· cã nhiÒu chÝnh s¸ch vµ gi¶i ph¸p kh¬i dËy nguån néi lùc vµ tranh thñ c¸c nguån lùc tõ bªn ngoµi ®Ó huy ®éng vèn cho ®Çu t ph¸t tr iÓn. Riªng n¨m 2006, ViÖt Nam thu hót ® c 4,1 tû USD FDI î trong ® 2,3 tû USD lµ dù ¸n míi cßn 1,8 tû lµ vèn bæ sung. ã Doanh nghiÖp FDI ®ãng gãp gÇn 15% GDP, chiÕm trªn 30% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, ®ãng gãp 4,9% tæng thu ng©n s¸ch Nhµ n- í c. C¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi t¹o viÖc lµm cho 34 v¹n lao ®éng trùc tiÕp vµ h¬n 1 tr iÖu lao ®éng gi¸n tiÕp. Nguån vèn ODA ®· gi¶i ng©n 7,2 tû USD lµ mét trong nh÷ng nguån vèn cña nÒn kinh tÕ, b¶o ®¶ t¨ng tr ëng s¶n xuÊt m æn ®Þnh cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt vµ dÞch vô. C¶i c¸ch tµi chÝnh - ng©n hµng lµ lÜnh vùc ® c ChÝnh î phñ ® c biÖt quan t©m. Nh÷ng thµnh tùu trong lÜnh vùc nµy ® Æ · gãp phÇn æn ®Þ kinh tÕ vÜ m«, h¹n chÕ béi chi ng©n s¸ch, nh kiÒm chÕ l¹m ph¸t, b¶o ®¶ tÝnh minh b¹ch cña tµi chÝnh nhµ m ní c, xo¸ bá dÇn bao cÊp qua tÝn dông, ¸p dông tû gi¸ vµ l · i suÊt phï hîp ví i cung cÇu thÞ tr êng, gia t ¨ng huy ®é vµ ng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cao. T¹i ViÖt Nam, lÇn ®Ç tiªn h×nh thµnh vµ dÇn ph¸t tr iÓn u c¸c lo¹ i thÞ tr êng chøng kho¸n, thÞ tr êng tµi chÝnh, thÞ tr - êng lao ®é ng, thÞ tr êng bÊt ®é s¶n… ng Ngµnh giao th«ng vËn t¶i ®· lµm míi, n©ng cÊp vµ c¶i t¹o ® 4575 km quèc lé vµ trªn 65 ngh×n km ® îc êng giao th«ng n«ng th«n; n¨ng lùc th«ng qua c¶ng biÓn t¨ng 23,4 triÖu tÊn; n¨ng lùc th«ng qua c¶ng s«ng t¨ng 17,2 triÖu tÊn vµ n¨ng lùc th«ng qua cña c¸c s©n bay t¨ng 8 triÖu l ît hµnh kh¸ch. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 9
  10. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Ngµnh bu ®iÖn tiÕp tôc ®Çu t c¬ së h¹ tÇng vµ ® míi c«ng æi nghÖ nªn. M¹ng viÔn th«ng ph¸t triÓn nhanh. §Õn cuèi n¨m 2005 c¶ níc ®· cã trªn 15,8 tr iÖu thuª bao ®iÖn tho¹i , trong ®ã 8,7 tr iÖu thuª bao di ®éng vµ 7,1 tr iÖu thuª bao cè ®Þnh, n©ng sè m¸y ®iÖn tho¹ i cè ®Þnh b×nh qu©n 100 d©n tõ 4,2 m¸y n¨m 2000 lªn 19,1 m¸y n¨m 2005. Mét phÇn vèn ®Çu t ®· dµnh cho ch¬ng tr×nh ph¸t tr iÓn kinh tÕ- x· héi vµ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, dÞch vô t¹ i c¸c x· ® biÖt khã kh¨n. TÝnh chung tõ n¨m 1999 ®Õn hÕt n¨m Æc 2005 ch¬ng tr×nh ®· ® ®Çu t trªn 8850 tû ®ång. Nhê vËy, îc ®Õn hÕt n¨m 2004 ®· cã 97% sè x· ® biÖt khã kh¨n cã ® Æc êng « t« ®Õn trung t©m x·; 100% sè x· cã tr¹m y tÕ; 70% sè x· cã ®iÓm bu ®iÖn v¨n ho¸; 90% sè x· cã tr¹m truyÒn thanh; 65% sè x· cã c«ng tr×nh níc s¹ch vµ 50% sè hé ® sö dông îc níc s¹ch. c. §êi sèng c¸c tÇng líp d©n c  tiÕp tôc ®îc c¶i thiÖn;  sù nghiÖp v¨n ho¸ gi¸o dôc, ch¨m sãc søc khoΠd©n c vµ mét sè  lÜnh vùc kh¸c cã nh÷ng tiÕn bé ®¸ng kÓ. KÕt qu¶ c¸c cuéc ®iÒu tra møc sèng hé gia ® nh do “Tæng × côc Thèng kª” tiÕn hµnh nh÷ng n¨m võa qua cho thÊy thu nhËp b×nh qu©n mét ngêi mét th¸ng theo gi¸ thùc tÕ ®· t¨ng tõ 356,1 ngh×n ®ång/ngêi/th¸ng n¨m 2001- 2002 vµ 636 ngh×n ®ång/ng- êi/th¸ng n¨m 2005-2006. TÝnh ra, thu nhËp b×nh qu©n mét ngêi mét th¸ng theo gi¸ thùc tÕ n¨m 2005-2006 ®· t¨ng 64,2% so ví i n¨m 2001. Thu nhËp t¨ng ®· t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng tiªu dïng cho ®êi sèng vµ t¨ng tÝch luü. Chi tiªu cho ®êi sèng b×nh qu©n mét ngêi mét th¸ng ®· t¨ng tõ 269 ngh×n ®ång n¨m 2001- 2002 vµ 460 ngh×n ®ång n¨m 2005-2006. Sù nghiÖp gi¸o dôc ®µo t¹o cã nh÷ng m tiÕn bé. §Õn Æt cuèi n¨m 2005 ®· c¬ b¶n hoµn thµnh ch¬ng tr×nh kiªn cè ho¸ tr êng häc, l íp häc. §Õn nay tÊt c¶ 64 tØnh, thµnh phè trùc SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 10
  11. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 thuéc trung ¬ng ®· hoµn thµnh phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc, trong ®ã 24 ®Þa ph¬ng ®¹t tiªu chuÈn phæ cËp tiÓu häc ®óng ®é tuæi vµ 26 ®Þa ph¬ng ®¹t chuÈn phæ cËp trung häc c¬ së. §µo t¹o ®¹i häc, cao ® ng, trung häc chuyªn nghiÖp vµ nhÊt ¼ lµ d¹y nghÒ ® cñng cè vµ cã bíc ph¸t tr iÓn nhÊt ®Þnh. N¨m îc häc 2004-2005 c¶ níc cã 230 tr êng ®¹i häc vµ cao ® ng 285 ¼ ; tr êng trung häc chuyªn nghiÖp; 236 tr êng d¹y nghÒ vµ 1,5 ngh×n c¬ së d¹y nghÒ. So víi n¨m 2000, sè tr êng d¹y nghÒ t¨ng 70% víi quy m« ®µo t¹o t¨ng 40%. Trong B¸o c¸o Gi¸m s¸t Gi¸o dôc Toµn cÇu n¨m 2005, UNESCO ®¸nh gi¸ vÒ tiÕn ®é thùc hiÖn môc tiªu “Gi¸o dôc cho tÊt c¶ ®Õn n¨m 2015” do Liªn Hîp quèc ®Òra, ChØ sè gi¸o dôc cho tÊt c¶ cña níc ta ® xÕp vÞ îc trÝ 64/127, ®øng trªn mét sè níc trong khu vùc nh In- ®«-nª- xi- a, Phi- l i - pin, Ên §é.. . C«ng t¸c y tÕ vµ ch¨m lo søc khoÎ céng ®ång kh«ng ngõng më réng m¹ng l í i phôc vô. §Õn hÕt n¨m 2004 c¶ níc ®· cã 97,6% sè x·, phêng vµ thÞ trÊn cã tr¹m y tÕ. Sè b¸c sÜ t¹ i c¸c c¬ së kh¸m ch÷a bÖnh c«ng lËp n¨m 2004 t¨ng 27,8% so víi n¨m 2000, b×nh qu©n 1 v¹n d©n 6,1 b¸c sÜ, t¨ng 1,1 b¸c sÜ so víi møc b×nh qu©n n¨m 2000. §¸ng chó ý lµ n¨m 2003 níc ta ®· khèng chÕ ® dÞch viªm ® îc êng h« hÊp cÊp (SARS), ® Tæ chøc îc Y tÕ ThÕ gií i c«ng nhËn lµ quèc gia ®Çu tiªn khèng chÕ thµnh c«ng dÞch bÖnh nµy. Nh÷ng n¨m 2004-2005 còng ®· khèng chÕ ®- îc sù l©y lan cña dÞch cóm gia cÇm H5N1. Ho¹t ®éng cña ngµnh Y tÕ nh÷ng n¨m võa qua ®· gãp phÇn ® tuæi thä b×nh qu©n cña a d©n sè níc ta t¨ng: Trong vòng 4 thập kỷ qua, Việt Nam đứng thứ 8 trên thế giới trong danh sách các quốc gia có nhiều tiến bộ về thu nhập bình quân đầu người (tăng gấp 5 lần). Tuổi thọ trung bình ở Việt Nam tăng đáng kể, từ 49 tuổi vào năm 1970 lên mức 75 tuổi vào năm nay, cao hơn Thái Lan (69,3), Philippines (72,3) và tuổi thọ bình quân ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương (72,8). SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 11
  12. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Về bình đẳng giới, Việt Nam xếp thứ 58/138 quốc gia có đủ số liệu, được đánh giá là thực hiện tốt khi xét tới tỷ lệ sinh sản tuổi vị thành niên, tỷ lệ nữ trong Quốc hội và tỷ lệ nữ tham gia lao động. Theo Báo cáo phát triển con người 2010 của Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Việt Nam đứng thứ 113/169 trong bảng xếp hạng về chỉ số phát triển con người (HDI), cao hơn năm 2009 một bậc. C¸c quyÒn c«ng d©n ghi trong HiÕn ph¸p, kÓ c¶ quyÒn tù do tÝn ngì ng vµ quyÒn sinh ho¹t t«n gi¸o hîp ph¸p ë ViÖt Nam ® c t«n träng. Sè l î ng tÝn ®å c¸c nhµ tu hµnh còng nh c¸c î , c¬ së t«n gi¸o t¹ i ViÖt Nam ngµy cµng t ¨ng. QuyÒn lµm chñ cña nh©n d©n ® c thùc hiÖn trªn nguyªn t¾c “d©n biÕt, d©n î bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra, d©n hëng thô”. HÖ thèng ph¸p luËt kh«ng ngõng ® c hoµn thiÖn nh»m x©y dùng nhµ ní c ph¸p î quyÒn cña d©n, do d©n vµ v× d©n. ChÝnh s¸ch ®è ngo¹i cña ViÖt Nam “s½n sµng lµ b¹n, lµ i ®è t¸c tin cËy cña tÊt c¶ c¸c ní c” ® ® l¹ i nh÷ng kÕt qu¶ i · em rÊt tÝch cùc. §Õn nay, ViÖt Nam cã quan hÖ ngo¹i giao ví i 168 ní c trªn thÕ gií i vµ quan hÖ th¬ m¹i víi 165 ní c vµ ng vïng l ·nh thæ. HiÖn nay, ViÖt Nam lµ thµnh viªn tÝch cùc cña nhiÒu tæ chøc, diÔn ®µ quèc tÕ vµ khu vùc nh Liªn hîp quèc, n ASEAN, APEC, ASEM... ViÖt Nam còng míi gia nhËp WTO n¨m 2007, t¹o ra nhiÒu thêi c¬ vµ th¸ch thøc cho c¸c doanh nghiÖp trong vµ ngoµi níc. 2. 1. 2. H n chÕ vµ bÊt cËp ¹   a. NÒn kinh tÕ vÉn trong t×nh tr¹ng kÐm ph¸t triÓn, søc  c¹nh tranh thÊp vµ chøa ®ùng nhiÒu mÆt mÊt c©n ®èi. Nh÷ ng n¨m  võa qua nÒ n ki  t  ní  ta  t¨ng  tr ëng b× nh  nh Õ c qu© n çi  m  n¨m  7,51%  l  m ét µ  thµnh c«ng, nhng do xuÊt ph¸t ® i Óm  thÊp    nªn  quy m « cña nÒ n ki  t  cßn  nhá bÐ , gi  trÞ  t¨ng   nh Õ ¸ thªm  cña 1% t¨ng  l  kh«ng cao vµ do vËy ® Õn ªn  nay ní  ta  vÉn  c SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 12
  13. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 cha ra  khái danh s¸ch  c¸c  ní  ® ang ph¸t tri n  cã  thu  nhËp  c Ó thÊp .  Tæ ng s¶n phÈm trong  ní  b× nh qu© n Çu c  ®  ngêi tÝnh b»ng ® «  l   M ü  theo   tû   gi   hèi  ® o¸i  n¨m   2006  cña   ní   ta   chØ   b»ng  a ¸ c 53,05%  cña Ph i li­ pi ; 44, ­ n 21%  cña I ­ ® «­ n nª­xi a; 35, ­ 86%  cña  Trung  Q uèc; 22,23%  cña Th¸i Lan vµ b»ng 12,53%  cña M a­l i­ a xi a. NÕ u tÝnh theo søc m ua ­  t¬ ng ®¬ ng th×  còng cã t nh tr¹ng   × thÊp   thua   t¬ ng  tù .   ChÝnh  do  t ng  s¶n   phÈm   trong   ní   b× nh  æ c qu© n Çu  ®  ngêi thÊp  nªn  m Æ c  dï chØ sè tuæ i thä  trung  b× nh vµ  chØ  sè  gi  dôc t¬ ng ® èi ¸o  cao  nhng chØ  sè  HD I vÉn rÊ t  thÊp  (Trong  b¸o c¸o  Ph¸t tri n  Con ngêi n¨m  2005 cña UNDP vÒ c¸c  Ó thµnh tè  cÊu thµnh chØ sè HD I th×  chØ sè tuæ i thä  trung  b× nh  cña ní  ta  ® ¹t 0, ; chØ  sè  gi  dôc ® ¹t 0, , nhng chØ  sè  c 76 ¸o 82 t ng s¶n phÈm trong  ní  chØ ® ¹t 0, æ c 54%  nªn chØ sè HD I bÞ kÐ o  xuèng m øc 704).  0, Do ti m  l  cßn h¹n  hÑp nªn søc c¹nh  tranh  cña nÒ n ki   Ò ùc nh t  ní  ta  thÊp  thua  nhi u  so  ví  c¸c  ní  trong  khu  vùc vµ  Õ c Ò i c trªn  thÕ  giíi.  Theo B¸o c¸o  C¹nh tranh  Toµn cÇu cña D i n ® µn Ô   nh Õ íi W m  th×  ChØ sè  Ki  t  ThÕ gi  ( EF) c«ng bè nh÷ ng n¨  gÇn ® © y c¹nh tranh t¨ng trëng (GCI) cña nÒn kinh tÕ níc ta tõ vÞ trÝ  thø 60/101 n¨m 2003 ®∙ lïi xuèng vÞ trÝ 79/104 n¨m 2004 vµ  81/117 n¨m 2005; ChØ sè c¹nh tranh doanh nghiÖp (BCI) còng tôt  tõ vÞ trÝ 50/102 n¨m 2003 xuèng 79/104 n¨m 2004 vµ 80/116 n¨m  2005, nhưng đến năm 2010 chØ sè c¹nh tranh t¨ng trëng là 59/131 so với nền kinh tế thế giới, vượt 13 bậc so với năm ngoái (75/133 quốc gia). b. §êi sèng cña mét bé phËn d©n c cßn khã kh¨n; nhiÒu vÊn ®Ò  x∙ héi bøc xóc chËm ®îc kh¾c phôc. Trong nh÷ng n¨m võa qua, tû lÖ hé nghÌo cña níc ta ®∙  gi¶m ®¸ng kÓ, nhng ®Õn nay vÉn cßn t¬ng ®èi cao. Mét bé phËn  d©n c, nhÊt lµ bé phËn d©n c sinh sèng ë vïng s©u, vïng xa,  vïng   ®ång   bµo   c¸c   d©n   téc   Ýt   ngêi   ®êi   sèng   vÉn   rÊt     khã  SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 13
  14. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 kh¨n. Mét thùc tÕ ®¸ng quan t©m kh¸c lµ tuy thu nhËp trong nh÷ng n¨m võa qua cña tÊt c¶ c¸c nhãm d©n c ®Òu t¨ng ví i tèc ®é kh¸, nhng xÐt vÒ l îng t¨ng tuyÖt ®èi th× l ¹ i cã sù chªnh lÖch ®¸ng kÓ. Thu nhËp b×nh qu©n mét ngêi mét th¸ng cña nhãm thu nhËp cao nhÊt n¨m 2003- 2004 t¨ng 309,4 ngh×n ®ång, nhng cña nhãm thu nhËp thÊp nhÊt chØ t¨ng cã 34,1 ngh×n ®ång, b»ng 11,0% møc t¨ng cña nhãm thu nhËp cao nhÊt. Ví i møc t¨ng 34,1 ngh×n ®ång/ngêi / th¸ng trong bèi c¶nh chØ sè gi¸ t i ªu dïng t¨ng t ¬ng ®èi cao t rong nh÷ng n¨m võa qua th× thu nhËp thùc tÕ cña nhãm thu nhËp thÊp ® c¶i th iÖn kh«ng nhiÒu. îc Mét vÊn ®Ò bøc xóc kh¸c chËm ® gi¶i îc quyÕt ®ang g©y ¸p lùc l ín ®èi ví i viÖc gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò vÒ kinh tÕ vµ x· héi cã l i ªn quan, ®ã lµ t×nh tr ¹ng thÊt nghiÖp vµ thiÕu viÖc lµm. Theo kÕt qu¶ ®iÒu tra lao ®éng vµ viÖc lµm nh÷ng n¨m võa qua th× tû lÖ thÊt nghiÖp cña lao ®éng trong ®é tuæi ë khu vùc thµnh thÞ tuy cã gi¶m nhng rÊt chËm vµ ®Õn nay vÉn ë møc 5- 6% . 3. Giới thiệu về FDI, nêu rõ vai trò và tầm quan trọng của FDI đối với nền kinh tế Việt Nam 3.1. Khái quát về đầu tư, đầu tư nước ngoài(FDI): 3.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đầu tư: Hoạt động đầu tư là quá trình huy động và sử dụng mọi nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh nhằm sản xuất sản phẩm hay cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân và xã hội. Nguồn vốn đầu tư này có thể là những tài sản hữu hình như đất đai, nhà cửa, nhà máy, thiết bị, hàng hoá hoặc tài sản vô hình như bằng sáng chế, phát minh, nhãn hiệu hàng hoá, bí quyết kỹ thuật, uy tín kinh doanh, bí quyết thương mại... Các doanh nghiệp còn có thể đầu tư bằng cổ phần, trái phiếu, các quyền về sở hữu tài sản khác như quyền thế chấp, cầm cố hoặc các quyền có giá trị về mặt kinh tế như các quyền thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên. Đối với nền kinh tế nói chung, toàn bộ việc đầu tư được tiến hành ở một thời kỳ nhất định là nhân tố cơ bản duy trì và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật của nền SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 14
  15. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 kinh tế tạo ra sản phẩm hàng hoá và dịch vụ, giải quyết công ăn việc làm, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế trong thời kỳ tiếp theo. Xét về lâu dài, khối lượng đầu tư của ngày hôm nay sẽ quyết định dung lượng sản xuất, tốc độ tăng trưởng kinh tế, mức độ cải thiện đời sống trong tương lai. 3.1.2 Khái niệm và đặc điểm của đầu tư nước ngoài(FDI): Đầu tư nước ngoài là những phương thức đầu tư vốn, tài sản ở nước ngoài để tiến hành sản xuất kinh doanh với mục đích tìm kiếm lợi nhuận và những mục tiêu kinh tế xã hội nhất định. Thuật ngữ FDI là viết tắt của từ “Foreign Direct Investment” Đầu tư nước ngoài mang đầy đủ những đặc trưng của đầu tư nói chung. Tuy nhiên, nó có thêm một số đặc điểm quan trọng khác so với đầu tư nội địa: - Chủ đầu tư là người nước ngoài. Đặc điểm này có liên quan đến các khía cạnh về quốc tịch, luật pháp, ngôn ngữ, phong tục tập quán,...Nói chung, đây là các yếu tố làm tăng thêm tính rủi ro và chi phí đầu tư của các chủ đầu tư ở nước ngoài. - Các yếu tố đầu tư di chuyển ra khỏi biên giới. Đặc điểm này có liên quan chủ yếu đến các khía cạnh về chính sách, pháp luật, hải quan và cước phí vận chuyển. Về bản chất, đầu tư nước ngoài là những hình thức xuất khẩu tư bản, một hình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hoá. Đây là hai hình thức xuất khẩu luôn bổ xung và hỗ trợ nhau trong chiến lược thâm nhập chiếm lĩnh thị trường của các công ty, tập đoàn nước ngoài hiện nay. Nhiều trường hợp, việc buôn bán hàng hoá ở nước sở tại là bước đi tìm hiểu thị trường, luật lệ để đi đến quyết định đầu tư. Đến lượt mình, việc thành lập các doanh nghiệp đầu tư ở nước sở tại lại là điều kiện để xuất khẩu máy móc, vật tư nguyên liệu và khai thác tài nguyên của nước chủ nhà. Cùng với hoạt động thương mại quốc tế, hoạt động đầu tư nước ngoài ngày càng phát triển mạnh mẽ hợp thành những dòng chính trong trào lưu có tính quy luật trong liên kết kinh tế toàn cầu. Sự phát triển của đầu tư quốc tế gắn liền với quá trình đổi mới cơ cấu kinh tế của các quốc gia và sự phát triển của xu hướng khu vực hoá, toàn cầu hoá. Nhu cầu về vốn của các nước đang phát triển và sự thay đổi các yếu tố sản xuất kinh doanh ở các nước sở hữu vốn làm cho đầu tư nước ngoài diễn ra với quy mô ngày càng lớn, đa dạng và rộng khắp. 3.2 Phân loại đầu tư nước ngoài: 3.2.1. Đầu tư tư nhân: Đầu tư tư nhân bao gồm ba loại: Đầu tư trực tiếp, đầu tư chứng khoán, tín dụng thương mại. Ở đây, ta sẽ tìm hiểu kĩ về đầu tư trực tiếp. Đầu tư trực tiếp: là hoạt động đầu tư mà người có vốn tham gia trực tiếp vào quá trình hoạt động và quản lý đầu tư, họ biết được mục tiêu đầu tư cũng như phương thức hoạt động của các loại vốn mà họ bỏ ra. Hoạt động đầu tư này có thể được thực hiện dưới các dạng: hợp đồng, liên doanh, công ty cổ phần, công ty trách hiệm hữu hạn. Đây là hình thức đầu tư quốc tế chủ yếu mà chủ đầu tư nước ngoài đầu tư toàn bộ hay phần đủ lớn vốn đầu tư của các dự án nhằm giành quyền điều hành hoặc tham gia điều hành các doanh nghiệp sản xuất hoặc kinh doanh dịch vụ thương mại. Đầu tư trực tiếp nước ngoài có đặc điểm sau : SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 15
  16. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Đây là hình thức đầu tư bằng vốn tư nhân do các chủ đầu tư tự quyết định đầu tư, quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lỗ lãi. Hình thức này mang tính khả thi và hiệu quả kinh tế cao, không có những ràng buộc về chính trị, không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh tế. Chủ đầu tư nước ngoài điều hành toàn bộ mọi hoạt động đầu tư nếu là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài hoặc tham gia điều hành doanh nghiệp liên doanh tuỳ theo tỉ lệ góp vốn của mình. Đối với nhiều nước trong khu vực, chủ đầu tư chỉ được thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài trong một số lĩnh vực nhất định và chỉ được tham gia liên doanh với số vốn cổ phần của bên nước ngoài nhỏ hơn hoặc bằng 49%; 51% cổ phần còn lại do nước chủ nhà nắm giữ. Trong khi đó, Luật Đầu tư nước ngoài của Việt Nam cho phép rộng rãi hơn đối với hình thức 100% vốn nước ngoài và quy định bên nước ngoài phải góp tối thiểu 30% vốn pháp định của dự án. Thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài, nước chủ nhà có thể tiếp nhận được công nghệ, kĩ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý...Đây là những mục tiêu mà các hình thức đầu tư khác không giải quyết được. Nguồn vốn đầu tư này không chỉ bao gồm vốn đầu tư ban đầu của chủ đầu tư dưới hình thức vốn pháp định trong quá trình hoạt động, nó còn bao gồm cả vốn vay của doanh nghiệp để triển khai hoặc mở rộng dự án cũng như vốn đầu tư từ nguồn lợi nhuận thu được. 3.2.2. Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA): Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) là tất cả các khoản viện trợ không hoàn lại và các khoản viện trợ có hoàn lại của chính phủ, các tổ chức liên hợp quốc, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức tài chính quốc tế dành cho chính phủ và nhân dân nước nhận viện trợ. Hỗ trợ phát triển chính thức có các đặc điểm sau : - Là nguồn vốn tài trợ ưu đãi của nước ngoài, các nhà tài trợ không trực tiếp điều hành dự án, nhưng có thể tham gia gián tiếp dưới hình thức nhà thầu hoặc hỗ trợ chuyên gia. Tuy nước chủ nhà có quyền quản lí sử dụng vốn ODA, nhưng thông thường danh mục dự án ODA phải có sự thoả thuận với các nhà tài trợ. Hỗ trợ phát triển chính thức chủ yếu dành cho các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng như giao thông vận tải, giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội. - Các nước nhận vốn ODA phải hội đủ một số điều kiện nhất định mới được nhận tài trợ. Điều kiện này tuỳ thuộc vào quy định của từng nhà tài trợ. Nguồn vốn ODA gồm viện trợ không hoàn lại và các khoản viện trợ ưu đãi. Tuy vậy nếu quản lí, sử dụng vốn ODA kém hiệu quả vẫn có thể để lại gánh nặng nợ nần cho tương lai. 3.3 Tầm quan trọng của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với phát triển kinh tế: 3.3.1. Vị trí: - Đầu tư trực tiếp nước ngoài có một vị trí vô cùng quan trọng. Nó thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh và toàn diện hơn. - Đầu tư trực tiếp nước ngoài làm tăng khả năng về vốn, kinh nghiệm quản lý cho nước nhận đầu tư. - Là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu để đưa nước nhận đầu rút ngắn khoảng cách tụt hậu so với các nước trong khu vực và thế giới. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 16
  17. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Đối với các nước đang phát triển, đầu tư nước ngoài là một yếu tố cần thiết và quan trọng để có thể đưa nền kinh tế bắt kịp với thế giới. 3.3.2. Ý nghĩa: Đầu tư trực tiếp nước ngoài có rất nhiều ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế của một nước. - Tạo thu nhập cho nước nhận đầu tư. - Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp và tạo ra công ăn việc làm cho người lao động. 3.3.3. Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với phát triển kinh tế: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là yêu cầu tất yếu của quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Với những đặc điểm của mình, FDI đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế đối với cả nước nhập khẩu đầu tư và nước xuất khẩu đầu tư, thúc đẩy các nước này gia tăng liên kết, nhằm duy trì nhịp độ tăng trưởng kinh tế của nước mình. FDI có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của bất cứ một quốc gia nào trên thế giới. FDI đã đem lại một hơi thở mới cho nền kinh tế thế giới, mở cửa cho sự toàn cầu hóa lan rộng khắp thế giới. -FDI giải quyết tình trạng thiếu vốn cho phát triển kinh tế xã hội do tích lũy nội bộ thấp, cản trở đầu tư và đổi mới kỹ thuật trong điều kiện khoa học, kỹ thuật thế giới phát triển mạnh. -Cùng với việc cung cấp vốn, thông qua FDI các công ty nước ngoài đã chuyển giao công nghệ từ nước mình hoặc nước khác sang cho nước tiếp nhận đầu tư, do đó các nước tiếp nhận đầu tư có thể nhận được những công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, những kinh nghiệm quản lý, năng lực marketing, đội ngũ lao động được đào tạo, rèn luyện về mọi mặt ( trình độ kỹ thuật, phương pháp làm việc, kỷ luật lao động...) -Đầu tư FDI làm cho các hoạt động đầu tư trong nước phát triển, thúc đẩy tính năng động và khả năng cạnh tranh trong nước, tạo điều kiện khai thác có hiệu quả các tiềm năng của đất nước. Điều đó có tác động mạnh mẽ đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực. -Với việc tiếp nhận FDI, không đẩy các nước vào cảnh nợ nần, không chịu những ràng buộc về chính trị, xã hội. FDI góp phần tăng thu cho ngân sách nhà nước thông qua việc đánh thuế vào các công ty nước ngoài. Thông qua hợp tác với nước ngoài, nước tiếp nhận đầu tư cso điều kiện thâm nhập vào thị trường thế giới. Như vậy, các nước có khả năng tốt hơn trong việc huy động tài chính cho các dự án phát triển. Tuy nhiện, bên cạnh những ưu điểm, FDI cũng có những hạn chế nhất định. Đó là nếu đầu tư vào nơi có môi trường bất ổn về kinh tế và chính trị, thì nhà đầu tư nước ngoài dễ bị mất vốn. Còn đối với nước sở tại, nếu không có quy hoạch cho đầu tư cụ thể và khoa học thì sẽ dễ dẫn đến đầu tư tràn lan, kém hiệu quả, tham nhũng, tài nguyên thiên nhiên bị khi thác quá mức và nạn ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. 3.4 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay: 3.4.1.Khái niệm và đặc trưng của toàn cầu hoá: SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 17
  18. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Toàn cầu hoá là quá trình hình thành một chỉnh thể thống nhất toàn thế giới, là sự ảnh hưởng, tác động, xâm nhập xuyên biên giới trong các lĩnh vực đời sống, kinh tế xã-hội và phát triển trong một trật tự hệ thống toàn cầu. Toàn cầu hoá được thể hiện qua một mạng lưới rất dày đặc các hoạt động kinh tế trên phạm vi quốc tế và các cơ cấu biểu hiện tính tuỳ thuộc lẫn nhau gia tăng. Trào lưu này dựa trên quá trình tự do hoá các chính sách kinh tế, dựa trên tiến bộ công nghệ, khoa học kĩ thuật tăng nhanh trong các lĩnh vực giao thông vận tải, viễn thông, truyền thông.., đồng thời dựa trên xu hướng quốc tế hoá ngày càng mạnh mẽ trong các hoạt động doanh nghiệp. Toàn cầu hoá tạo ra sự liên kết, phụ thuộc lẫn nhau giữa các vùng lãnh thổ, giữa các quốc gia, các dân tộc, giữa các lĩnh vực sản xuất khác nhau, giữa các lĩnh vực đời sống kinh tế-xã hội khác nhau trong sự phát triển. Toàn cầu hoá là tất yếu, nó thể hiện nhiều mặt, nhiều tầng nấc và nhiều yếu tố cấu trúc khác nhau, như mặt nền tảng vật chất kỹ thuật, công nghệ (quá trình sản xuất và sản phẩm làm ra) ngày càng có hàm lượng tri thức cao và có thể do nhiều công ty của nhiều nước hợp tác chế tạo. Mức độ liên kết thị trường thế giới về hàng hoá, về tài chính thành một hệ thống quan hệ tương tác ngày càng tăng; hệ thống thông tin toàn cầu càng kết nối thành mạng lưới chặt chẽ tác động mạnh mẽ đến mọi người, mọi tổ chức, mọi quốc gia. Ngoài ra toàn cầu hoá còn thể hiện ở các mặt khác như : toàn cầu hoá về kinh tế kỹ thuật (tự do hoá thương mại toàn cầu, hệ thống phân công lao động quốc tế, hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế) và toàn cầu hoá về mặt thể chế các tổ chức quốc tế (Liên hợp quốc-UN, Quỹ tiền tệ quốc tế – IMF, Ngân hàng thế giới-WB, Ngân hàng phát triển châu Á-ADB) và cả thể chế, đặc thù các lĩnh vực (kinh tế, chính trị, văn hoá, môi trường). Tham gia vào quá trình toàn cầu hoá là những nước khác nhau về tiềm lực, khả năng, hoàn cảnh, điều kiện lợi ích và mục tiêu. Hệ quả là tiến trình phát triển của mỗi quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hoá nhất định bị tác động theo những hướng khác nhau như tính không thống nhất về lợi ích, kéo theo đó là sự phức tạp của các mối quan hệ tác động khác làm cho sự lựa chọn giải pháp hội nhập vào toàn cầu hoá của mỗi quốc gia trở nên khó khăn hơn, mặt khác nó cũng tạo ra những yếu tố cạnh tranh thuận lợi hơn cho mỗi quốc gia. 3.4.2. Xu thế toàn cầu hoá trong những năm gần đây: Trong những năm gần đây quá trình toàn cầu hoá diễn ra với quy mô ngày càng lớn, với một tốc độ ngày càng cao trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế thế giới như buôn bán, tổ chức sản xuất, nghiên cứu khoa học công nghệ cũng như cả lĩnh vực giáo dục đào tạo, văn hoá và lối sống. Điều đó làm cho nền kinh tế thế giới trở thành một chỉnh thể thống nhất trong đó mỗi quốc gia là một bộ phận, giữa chúng có sự tuỳ thuộc lẫn nhau. Quá trình toàn cầu hoá này diễn ra ở những cấp độ khác nhau và ngày càng trở nên gay gắt : không những vấn đề lương thực, vấn đề môi trường sinh thái, vấn đề dân số và cả vấn đề nợ nước ngoài. Nhất thể hoá kinh tế được tăng cường với sự nương tựa vào nhau ngày càng nhiều giữa các quốc gia. Xu hướng khu vực hoá thể hiện ở việc hình thành các liên kết khu vực với các hình thức đa dạng: Liên minh châu Âu (EU), Hiệp hội tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA), Diễn đàn kinh tế châu á - Thái Bình Dương (APEC). Xu hướng toàn cầu hoá đặt ra một yêu cầu tất yếu: Mỗi quốc gia phải mở cửa ra thị trường thế giới và chủ động tham gia vào phân công lao động quốc tế và khu vực SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 18
  19. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 để có được khuôn khổ phù hợp cho sự phát triển của mình. Nếu quốc gia kém phát triển, đơn thương độc mã, không có bạn hàng lâu dài, không có đối tác thực sự với nền kinh tế yếu kém rất dễ bị tổn thương và dễ trở thành vật hi sinh cho lợi ích của các nước khác. Chỉ lấy việc gia nhập WTO cũng đủ thấy được tầm quan trọng của vấn đề toàn cầu hoá đối với mỗi quốc gia. Một nước chỉ khi gia nhập tổ chức này mới tránh được sự phân biệt đối xử của các nước - cộng đồng quốc tế trong quan hệ thương mại, được hưởng các ưu đãi và miễn trừ theo quy định quốc tế của WTO, trong đó có điều kiện ưu đãi tối huệ quốc và ưu đãi thuế quan phổ cập, hàng hoá của nước đó mới có điều kiện đi vào thị trường rộng lớn và ít gặp trở ngại. Mặt khác, đối với những quốc gia mà trình độ khoa học kỹ thuật còn non yếu, khi gia nhập WTO sẽ tranh thủ được sự trợ giúp kỹ thuật, công nghệ, đào tạo nhân lực, đồng thời cũng là điều kiện cần để các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm hơn khi đầu tư vào nước đó. Như vậy lợi ích mà toàn cầu hoá mang lại chính là một trong những nguyên nhân đẩy nhanh quá trình toàn cầu hoá và làm cho nó diễn ra ngày càng gay gắt. 3.4.3. Tác động của toàn cầu hoá đến đầu tư trực tiếp nước ngoài: Xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá đang trở thành động lực đưa nền kinh tế các nước liên kết, ảnh hưởng lẫn nhau trên hầu hết các lĩnh vực. Kết quả của quá trình hoà nhập là từng bước làm lu mờ dần những đường biên giới quốc gia trên sa bàn hoạt động của một số công ty xuyên quốc gia lớn trên thế giới. Nhiều công ty loại này đã bỏ vốn đầu tư, tận dụng những lợi thế của nước nhận đầu tư để sản xuất hàng hoá tại chỗ nhằm đáp ứng nhu cầu của các thị trường mới, thay vì trước đây họ phải thông qua con đường xuất khẩu hàng hoá chịu nhiều lực cản. Toàn cầu hoá và đầu tư nước ngoài đã tác động, chi phối lẫn nhau một cách đáng kể. Đầu tư nước ngoài thúc đẩy toàn cầu hoá nhanh chóng, ngược lại, toàn cầu hoá là điều kiện quan trọng làm tăng lượng vốn đầu tư của toàn thế giới. Trong bối cảnh hiện nay, quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế đang diễn ra nhanh chóng, với quy mô và tốc độ ngày càng lớn tạo nên một nền kinh tế thị trường toàn cầu, trong đó tính phụ thuộc lẫn nhau của các nền kinh tế dân tộc ngày càng ra tăng. Nền kinh tế dân tộc đều theo xu hướng mở cửa và theo quỹ đạo của kinh tế thị trường. Trong điều kiện trình độ phát triển sản xuất , khả năng về vốn và công nghệ, nguồn tài nguyên, mức độ chi phí ở các nước khác nhau, nguồn vốn đầu tư quốc tế với tư cách của loại hàng hoá đặc biệt tất yếu sẽ tuân theo những quy luật của thị trường vốn là chảy từ nơi thừa vốn tới nơi thiếu vốn theo tiếng gọi của lợi nhuận cao. Hiện nay, trình độ chênh lệch phát triển giữa các nước công nghiệp phát triển và các nước đang phát triển ngày càng dãn cách ra, nhưng sự phát triển của một nền kinh tế toàn cầu đang đòi hỏi phải kết hợp chúng lại. Các nước tư bản phát triển không chỉ coi các nước đang phát triển là địa chỉ đầu tư hấp dẫn do chi phí thấp-lợi nhuận cao, thuận lợi cho việc dịch chuyển thiết bị công nghệ lạc hậu mà còn thấy rằng sự thịnh vượng của các nước này sẽ nâng cao sức mua và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Về phần mình các nước đang phát triển cũng trông chờ và mong muốn thu hút được vốn đầu tư công nghệ của các nước phát triển để thực hiện công nghiệp hoá , khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng xa. Như vậy, quá trình toàn cầu hoá đã thúc đẩy đầu tư quốc tế phát triển đáp ứng nhu cầu mạnh mẽ của cả các nước đầu tư và nước nhận đầu tư trong điều kiện hội nhập kinh tế toàn cầu. SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 19
  20. Bài tập lớn kinh tế vĩ mô 1 Chương 2: Đánh giá vai trò của FDI đối với nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2002 ÷ 2009 a. Tìm hiểu và phân tích số liệu FDI, nêu rõ lợi ích của FDI đối với nền kinh tế nước ta Việt Nam bắt đầu chủ trương hội nhập kinh tế từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996), chủ trương này càng được đẩy mạnh. Hội nhập kinh tế của Việt Nam diễn ra càng ngày càng nhanh và càng sâu. Từ chỗ chỉ hợp tác thương mại thông thường đã tiến tới hợp tác kinh tế toàn diện, từ chỗ hợp tác song phương đã tiến tới hợp tác kinh tế đa phương. Cho đến giữa năm 2007, Việt Nam đã có quan hệ kinh tế với 224 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, đã ký hơn 350 hiệp định hợp tác phát triển song phương, 87 hiệp định thương mại, 51 hiệp định thúc đẩy và bảo hộ đầu tư, 40 hiệp định tránh đánh thuế hai lần, 81 thoả thuận về đối xử tối huệ quốc. Đỉnh cao về hợp tác kinh tế song phương là việc ký hiÖp ®Þnh ®èi t¸c kinh tÕ ViÖt Nam- NhËt B¶n ,còn về hợp tác kinh tế đa phương là việc ký hiệp định gia nhập T æ chức Thương mại Thế giới với tiêu chuẩn “WTO Plus”, nghĩa là chấp nhận các đòi hỏi về tự do hóa thương mại (hàng hóa và dịch vụ), đầu tư, mua sắm của chính phủ cao hơn so với mức độ quy định trong các văn kiện có hiệu lực đang áp dụng của WTO. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục xu thế gia tăng và sự hiện diện mạnh mẽ của các khoản đầu tư tài chính gián tiếp là điểm khác biệt nổi trội giữa cać giai đoạn 2007-2008 và 1997-1998, 1991-1992. Trong những năm đầu của thập kỷ 1990, qui mô FDI vào Việt Nam ở quanh mức 2 tỉ USD/năm, thấp hơn lượng vốn đăng ký FDI của những năm 1999-2003, sau khủng hoảng tài chính châu Á. Khủng hoảng khu vực năm 1997 ngay lập tức tấn công vào hệ thống tín dụng-ngân hàng và tạo thành làn sóng rút vốn đầu tư ra khỏi châu Á. Những nhà đầu tư lớn vào Việt Nam đến từ các quốc gia láng giềng trong khu vực cũng tức thì lâm vào trạng thái thiếu tiền mặt. Một vài nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn xuất hiện và đã vận hành khá tốt tại Việt Nam. Tuy nhiên, những rào cản hạn chế khả năng chuyển đổi từ tiền đồng sang ngoại tệ và cơ chế hành chính cồng kềnh tại Việt Nam đã tạo lợi thế cạnh tranh cho các nền kinh tế Thái Lan và Hàn Quốc. Số lượng dự án đăng ký mới giảm sút từ 349 năm 1997 xuống còn 285 và 327 trong các năm 1998 và 1999. Nhưng quy mô vốn đầu tư mới thực sự là yêu tố suy giảm manh. Năm 1997 có 5,6 tỉ USD FDI đăng ký vào Việt ́ ̣ Nam. Con số này chỉ còn 5 tỉ USD trong năm 1998. Và trong hai năm tiếp theo, lượng vốn đăng ký chỉ còn khoảng 50% của năm 1997. Số vốn thực hiện trong ba năm liên tiếp từ 1998 - 2000 dừng ở mức trên 2,3 tỉ USD mỗi năm. Ba năm sau khi gia nhập WTO, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nước ta có sự tăng trưởng đột biến. Năm 2006 là năm nước ta mới hoàn tất việc đàm phán gia nhập WTO thì luồng vốn FDI đổ vào nước ta đạt 12 tỷ USD. Năm 2007, con số này tiếp tục lập kỷ lực mới với hơn 21 tỷ USD. Năm 2008, vốn FDI đã tăng gấp 3 lần năm trước, với mức gần 72 tỷ USD. Năm 2009, mặc dù bị tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế nhưng vốn FDI vào SV: Vũ Tuấn Anh KTB50dh2 20
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản