Bài thuyết trình: Tác hại vi sinh vật trên nông sản và cây trồng

Chia sẻ: pandahdd

Tác hại của vi sinh vật trong bảo quản nôngsản và cây trồng.Sự lây, nhiễm vi sinh vật.Yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến sự pháttriển vi sinh vật.Nguyên tắc chung bảo quản và trên cây trồng.Các nhóm vi sinh vật thường gặp.Một trong những nhóm bệnh phổ biến, thưởng xuyên xuất hiện và gây hại cây trồng cho đồng ruộng là nhóm bệnh héo rũ do các tác nhân vi sinh vật gây ra. Bệnh héo rũ cây trồng – nhóm bệnh do......

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Bài thuyết trình: Tác hại vi sinh vật trên nông sản và cây trồng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA SINH HỌC
-----O-----




Giảng viên: TS. TRỊNH THỊ HỒNG
Nhóm thực hiện: Hoàng Đình Dương 0715057
Lê Thái Dương 0715058
Nguyễn Thành Hưng 0715126
Lương Đức Trí 0715384
Trần Quý Điểm 0615172
Nội dung trình bày
① Tổng quan
② Vi khuẩn
③ Vi nấm
④ Virus
⑤ Xạ khuẩn
Tổng quan
Tác hại của vi sinh vật trong bảo quản nông
sản và cây trồng
Sự lây, nhiễm vi sinh vật
Yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến sự phát
triển vi sinh vật.
Nguyên tắc chung bảo quản và trên cây
trồng.
Các nhóm vi sinh vật thường gặp.
Tác hại của vi sinh vật trong
bảo quản nông sản và cây trồng
Tổn thất số lượng
Tổn thất chất lượng
Ảnh hưởng di truyền giống
Tổn thất kinh tế
Tổn thất xã hội
Tự nhiên

Sự
lây,
nhiễm Quá trình chế biến


vi sinh vật

Kí chủ trung gian
Yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến vi sinh vật




Không khí – O2 Nhiệt độ Độ ẩm Độ pH
Các nguyên tắc bảo quản chung




PP vật lí PP hóa học PP sinh học


1. Làm khô 1. Chất tác động đến
2. Sử dụng nhiệt độ vi sinh vật như CO2, 1. Dùng các loài thiên
3. Hút chân không SO2,… địch.
4. Chiếu xạ 2. Thuốc kháng sinh. 2. Thuốc có chứa các
5. Đóng gói loại vi sinh vật khác.
Vi sinh vật thường gặp
1. Vi khuẩn
Xanthomonas or ae
yz Bệnh loét Cam Chanh
Vi sinh vật thường gặp
2. Vi nấm
Pyricularia oryzae. Cav. Bri Bệnh đạo ôn
Vi sinh vật thường gặp
3. Virus
Citrus Tristeza Virus Bệnh Tristeza trên cây có múi
I. Sơ lược về tác hại của vi khuẩn
II. Đặc tính chung của vi khuẩn
III. Đặc điểm xâm nhiễm và lan truyền
IV. Triệu chứng bệnh
V. Cách phòng trừ bệnh ở vi khuẩn
VI. Một số bệnh điển hình
I. Sơ lược về tác hại của vi khuẩn :
Các bệnh do vi khuẩn gây ra làm thiệt hại lớn về
kinh tế . Chúng ảnh hưởng đến các thời kì sinh
trưởng của cây cũng như trong thời gian bảo
quản, và cất giữ nông phẩm.
Vd : bệnh bạc lá lúa do vi khuẩn Xanthomonas oryzae
gây ảnh hưởng làm lá đòng của lúa sớm tàn,
nhanh chóng khô chết, bộ lá sơ xác, tỷ lệ hạt lép
cao, năng suất giảm sút rõ rệt.
II. Đặc tính chung của vi khuẩn :
Vi khuẩn là sinh vật đơn bào, tế bào không có nhân
thật không có diệp lục, sinh sản bằng hình thức
phân đôi tế bào.
Vi khuẩn gây bệnh có dạng hình gậy thẳng hai
đầu hơi tròn hoặc có hình gậy ngắn hơi cong.
Cấu tạo tế bào vi khuẩn : thể nhân, tế bào chất,
màng tế bào chất và vách tế bào, ngoài ra một số
loài còn có lông roi, vỏ nhờn (niêm mạc) …
1. Đặc tính sinh lý :
a. Nhiệt độ:
-Gây bệnh ở nhiệt độ 5-100C
- Phát triển mạnh ở nhiệt độ 25 -300C
- Ngừng sinh sản ở nhiệt độ 33-400C
-Vi khuẩn chết ở nhiệt độ 40-500C
b. pH :
Vi khuẩn thích hợp với môi trường trung tính kiềm
yếu với pH = 7- 8.
2. Đặc tính sinh hóa :
Sự phát triển sinh trưởng của vi khuẩn thông qua
quá trình phân giải các chất hữu cơ như protein,
polysaccarid… nhờ vào hệ thống enzyme chứa trong
ribosome, trong màng tế bào, vách tế bào…
Sự tiết enzyme giúp cho quá trình trao đổi chất ở vi
khuẩn nhưng nó lại phá hủy các cấu trúc mô và quá
trình trao đổi chất của tế bào cây cũng như hệ thống
enzyme của cây kí chủ.

Vd: Vi khuẩn sản sinh độc tố Pathotoxin làm ức chế
quá trình tổng hợp glutamin làm ngưng quá trình
tổng hợp diệp lục phá vỡ hệ thống tự vệ của cây.
V. Đặc điểm xâm nhiễm và lan truyền
1. Đặc tính xâm nhiễm :
a. Xâm nhiễm thụ động : do gió, mưa, gia súc hoặc là
do hoạt động của con người như chăm sóc vun
sới,..
b. Xâm nhiễm qua lỗ thở tự nhiên trên cây : là quá
trình xâm nhiễm qua khí khổng, các mắt củ chồi
non, vỏ thân… của một số loài vi khuẩn gây bệnh
trên lá hoặc mô…
c. Xâm nhập trực tiếp vào các mô cơ quan không có
cutin bảo vệ: là quá trình xâm nhiễm qua các vết
thương của thực vật.
2. Đặc điểm lan truyền:
- Gói, không khí
- Nước
- Côn trùng và các động vật khác
- Hoạt động của con người
3. Nguồn gốc bệnh :
a.Hat giống, cây giống, củ giống :
b. Xác thực vật :
c. Đất và vùng rễ:
d. Cỏ dại
e. Côn trùng
4. Quan hệ giữa các yếu tố sinh thái và vi khuẩn
gây bệnh:
a. Các yếu tố phi sinh vật :
- Nhiệt độ
- Độ ẩm
- Ánh sáng
- Độ thoáng của đất
- Phân bón cho cây
b. Các yếu tố sinh vật :
- Quan hệ giữa vi khuẩn gây bệnh cây và côn trùng :
- Quan hệ giữa vi khuẩn gây bệnh cây và nấm kí sinh trên cây
- Quan hệ giữa vi khuẩn và vi rút gây bệnh cây
IV. Triệu chứng bệnh :
1. Vết đốm:
Hiện tượng: Đám mô chết hoại tử có hình dạng và màu sắc khác nhau ở
các bộ phận của cây như lá, quả.
Quá trình : vi khuẩn xâm nhập vào mô → vết nhỏ xanh như giọi dầu →
mô chết.




Vd: bệnh giác ban hại bông do vi khuẩn Xanthomonas malvacearum
2. Héo rũ :
Hiện tượng : Vi khuẩn xâm nhập vào hệ thống mạch dẫn và lưu
dẫn trong cây theo vòng lưu chuyển của nhưa cây phá hủy bó mạch
dẫn,.. Gây héo rũ nhanh chóng một số lá cành sau toàn cây héo rũ và
chết.




Vd: Bệnh héo xanh do vi khuẩn Pseudomonas solanacearum
3. Thối hỏng :
Hiện tượng : sự tiết enzyme phân giải pectinase của 1 số loài vi
khuẩn làm toàn bộ thịt củ, quả bị biến thành một khối nhão có mùi.




Vd: bệnh thối vòng ở khoai tây do vi khuẩn Corynebacterium
sepedonicum
4. Bạc màu :
Hiện tượng : xuất hiện ở thời kì đầu khi vi khuẩn xâm nhập làm
mô bệnh hóa vàng nhạt do mất diệp lục




Vd: bệnh bạc lá lúa do vi khuẩn Xanthomonas oryzae
5. Biến dạng u sưng:

Hiện tượng : khi một
số vi khuẩn xâm nhập
tạo các u sưng ở rễ, thân,
lá…đó là kết quả của quá
trình nhân lộn xộn các tế
bào gây nên



Bệnh héo cây cà chua do vi khuẩn
Corybacterium michiganense
V. Biện pháp phòng trừ bệnh tổng hợp đối
với vi khuẩn gây bệnh
● Để phòng trừ có hiệu quả cao đối với các loại vi
khuẩn ta cần sử dụng các biện pháp tổng hợp và
chủ yếu phòng bệnh là chính như :
● Xử lý đất để cắt nguồn bệnh.
● Vệ sinh vườn tược, thu gom tàn dư cây bệnh đem đi
tiêu hủy.
● Sử dụng giống sạch bệnh và có khả năng kháng
bệnh
● Xử lý hạt giống, hom giống trước khi trồng hoặc
vận chuyển đi nơi khác.
● Bón phân cân đối, hợp lý, không bón quá nhiều đạm.
● Thường xuyên thăm vườn và phun phòng bệnh các
loại thuốc có gốc Đồng để hạn chế sự lây lan của
vi khuẩn.
● Khi bệnh chớm xuất hiện cần phun các thuốc đặc
trị bệnh vi khuẩn để phòng bệnh ngay như new
kasuran 16.6 BTN (10g-20g/lít), Visen 20SC (5-7ml/8
lít) là các loại thuốc đặc trị bệnh bạc lá lúa…
I. Thành phần & cấu tạo của Virus
II. Sự lan truyền của Virus
III. Triệu chứng bệnh do Virus
IV. Phòng trừ bệnh
V. Một số bệnh ở cây trồng liên quan đến
Virus
I.Thành phần & cấu
tạo virus
Mỗi virus cấu tạo
từ protein và acid
nucleic.
Một số virus đặc
biệt chứa polyamin,
lipid hoặc men đặc
Các đơn phần (proteinsubunits)
hiệu (virus diệt vi trong capsid bao bọc lõi RNA
khuẩn, của virus hình que
bacteriophage).
II. Sự lan truyền của Virus
Qua nhân giống vô tính ở thực vật: ghép cây, ghép chồi,
ghép mắt, chiết cành, gốc ghép, cành ghép cành giâm,…

Qua hạt giống.

Qua đường cơ học, tiếp xúc: mật độ cây, mât độ tán, độ
dày của tán và giao tán.

Qua côn trùng mô giới.

Qua tuyến trùng.

Qua nấm.

Qua cây tơ hồng.
III. Triệu chứng bệnh do Virus
Khảm lá ,lùn cây: hiện tượng
khảm lá kèm theo lùn (Maize
moisaic darf virus hay khảm sọc lá
ở cây ngô và cây đơn tử diệp).

Xoăn lá, cuốn lá: biến dạng ở
các cây như cà chua, cuốn lá khoai
tây, xoăn lá ớt, hồ tiêu,… Khảm sọc lá ở cây ngô

Biến màu và biến vàng: lúa
biến vàng, chanh hóa xanh.

Lùn bụi, tàn bụi.

Biến dạng củ quả
X oăn á    chua.
l ở cà 
IV. Phòng trừ bệnh
Loại bỏ nguồn bệnh.


Tiêu diệt côn trùng gây bệnh mô giới.


Diệt cỏ dại, luân canh cây trồng.


Dùng giống sạch bệnh để gieo trồng.


Kết hợp các biện pháp: cơ học, hóa học, sinh học và
các phương pháp vật lý…
V. MỘT SỐ BỆNH Ở CÂY TRỒNG LIÊN QUAN ĐẾN
VIRUS

• BỆNH KHẢM THUỐC LÁ (Tobaco mosaic virus)

• BỆNH TRISTEZA TRÊN CÂY CÓ MÚI.


• CÁC LOẠI VIRUS GÂY BỆNH CHO LAN


•  ym bi um   os c  rus ( ym M V )
C di m ai vi  C


•  dont os um   ngs   rus O R SV )
O ogl s ri potvi (
BỆNH KHẢM THUỐC LÁ (Tobaco mosaic virus)




•Phổ  ến ộng r Thế  ới
bi r tên  gi .

•Ở  i tN am ,gây  ạinhi u 
V ệ    h   ề vùng huốc á r du  đồng 
t l tung  và 
bằng.

•G i m   ăng uấtđến  ,chấtl ng  gi m   .
ả n s   35%    ượ cây  ả 65%  
1. TRIỆU CHỨNG

• Gân lá nhợt nhạt, về
sau ngừng phát
triển, nhỏ hẹp.

• Mặt lá gồ ghề,
loang lổ từng chỏm
xanh đậm và xanh
nhợt xen kẽ.

• Cây nhỏ 1/2 _1/4 so
với cây khỏe.
2. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH


• Virus TMV phát hiện năm
1982 do nhà bác học
Nga_Ivanopskii.


• Virus thuộc nhóm Tobamo
virus.


• Hình gậy, kích thươc
280*15nm
3. ĐẶC ĐIỂM XÂM NHIỄM
VÀ PHÁT SINH BỆNH

•Virus có khả năng truyền
nhiễm cao( tiếp xúc cơ học,
sây sát).

•Virus vận chuyển trong cây
theo hệ mạch dẫn.

•Virus không tồn tại trong hạt
giống, tồn tại trong cây bệnh
chưa phân hủy trong đất.

•Thuốc lá dại có khả năng
chống bệnh cao.
4. CÁCH PHÒNG TRỪ

•Sử dụng giống sạch.

•Chọn giống chống bệnh.

•Dọn sạch tàn dư bệnh.

•Khử trùng dụng cụ thu hái bàng Focmalin 1:25.

•Rưa tay xà phòng.

•Diệt cây bệnh và côn trung hai thuốc lá.
BỆNH TRISTEZA TRÊN CÂY CÓ MÚI.




Hình virus Tristeza Triệu chứng vàng đít (đuôi)
trái trên quýt đường do
nhiễm Tristeza
 
1. TÁC NHÂN:

• Citrus Tristeza
Virus (CTV).

• Xâm nhập qua
chồi non do dầy
mềm hay qua bộ
phận ghép.
Rầy mềm, trung gian
truyền bệnh Tristeza
2. TRIỆU CHỨNG.

+ Dòng nhẹ: chỉ gây gân trong hoặc lõm thân nhẹ trên chanh
giấy (Citrus aurantifolia).

+ Vàng lùn cây con: Gây vàng và lùn trên cây cam chua (sour
orange = C. aurantium), chanh giấy (C. limon), và bưởi chùm (C.
paradisi).

+ Chết nhanh trên cam chua (sour orange): Ghép cam mật (C.
sinensis) trên gốc ghép cam chua sẽ cho cây bị lùn, vàng, lõm
thân và chết nhanh.

+ Lõm thân trên buởi: Cây bị lùn, cả thân và nhánh cây bị lõm
nặng khi bóc vỏ khỏi thân. Giảm năng suất và kích thước trái,
cành trở nên giòn và dễ gãy.
2. TRIỆU CHỨNG.


+ Dòng gây lõm thân trên chanh
tàu: Cây vẫn sinh trưởng bình
thường, thân chính và cành bị quặc
quẹo, khi bóc vỏ thân, phần gỗ bị
lõm vào rất nhiều.


+ Dòng gây vàng đít trái trên
quýt đường: cây vẫn sinh trưởng
và xanh tốt, tuy nhiên khi trái đạt
kích thước bằng trái pingpong thì
trái bị vàng từ phần đít trái vàng
lên cuống trái, trái rụng hàng loạt.
Trệu  ứng õm  hân 
i ch l t cây 
t do  ễ Trs eza
chanh àu  nhi m   i t
3. PHÒNG TRỊ.

•Sử dụng các giống sạch bệnh, giống có khả năng
chống bệnh gây hại.

•Không trồng các cây họ cam quýt trong vườn như:
cần thăng, kim quýt…là ký chủ phụ thu hút rầy
chồng cánh.

•Diệt trừ rầy chồng cánh bằng: Actara25WG,
Bassa 50EC…

•Tiêu hủy những cây đã bị nhiễm bệnh.
CÁC LOẠI VIRUS GÂY BỆNH CHO LAN

1.C ym bi um   os c  rus( ym M
  di m ai vi  C V)
2.O dont os um   ngs   rus O R SV )
  ogl s ri potvi (




G hichú:Phần  ius gây  ệnh r l   ì đang ổng  ợp àilệu.
    Vr   b tên an m nh  t h t  i  
K hit ng  ợp 
 ổ h xong  ẽ  ửicho  í
s g   Tr.
I. Dạng sống của nấm
II. Sự sinh sản của vi nấm
1. Dạng sống của vi
nấm
Nấm kí sinh
Nấm biểu sinh
Nấm biểu sinh




Penicillium Aspergillus




Alternaria Cephalothecium
Nấm kí sinh



Fusarium Gibberella fujikuroi




Gibberella zeae Diplodia zeae
Nấm kí sinh
Tế bào nhân thực
Đa số là sợi nấm không màu, phân nhánh nhiều.
Cơ quan sinh sản dạng sợi
Sinh sản bằng bào tử
Sống dị dưỡng
Sống kí sinh


Mốc nước (chi Saprolegnia)



Mốc trắng (Mucor mucedo L.)




Synchytrium endobioticum
N ấm     nh r cây r ng
kísi tên  tồ
Sự  ến háicủa ợinấm
bi t   s  
D i dưỡng  ợinấm
nh  s  
nh ả
Si s n 
Cách hức an r ền
t l tuy
H ì t ức    ễm
nh h xâm nhi
M ộts   ệnh 
 ố b
C ấu ạo  ơ hể 
t c t
  ạng  n  như   ấm   Đốivớinấm   ấp  Sợi
D đơ bào  :n     c cao   
m en,m en  a
  bi nấm   vách  ăn 
có  ng ngang 
Sợinấm  
  không vách  ăn. t o ợiđa  hệ ợit o 
ng   ạ s   bào. s  ạ
H ệ ợicộng  chứa 
s   bào  m ô  ả  ư  
gi nh :
ề nhân  ư  ốc 
nhi u  nh m Sợinấm   ạng ễ
  d r
tắng.
r Bó ợi
s  
Thể  m
đệ
H ạch  ấm
n
V òihút
 
N ấm   ấp hấp
c t




Tổ chức cơ thể nấm
1. Nấm đơn bào (men bia); 2. Sợi nấm không có vách ngăn ngang;
3. Sợi nấm có vách ngăn ngang
D i dưỡng
nh 
Sợinấm  i tenzi e 
  tế   m phân  ủy  ợp  ất
h h ch
N goạienzi e 
  m phân  ủy  ợp  ấtnhư  yl   i
h h ch   am aza,peptnaza
N ộienzi e ổng  ợp  hợp  ấtnhư 
  m t h các  ch   oxydaza,
 
dehydraza…
Si sản  ủa  ấm .
nh  c n  
Si s n  ằng  t  ừ  ơ 
nh ả b bào ử t c quan i tưởng
s nh r
Bào ử  ồi  as os e)  ổ  ến  ấm   en
t ch (Bl t por :ph bi n m
Bào ử  ấn( i um ):s inấm  ạo  àng  ăn ồit  
t ph O di   ợ   t m ng r  ự
ngắtt o  t
 ạ bào ử
Bào ử  ậu(chl ydos e):do  ồn  ậtchất
t h   am por    d v  
nh ả vô í
Si s n  tnh 
Si s n  ữu í
nh ả h tnh 
C ác oạibào ử 
l   t



Blastospore




Chlamydospore




Oidium
Si sản  tnh 
nh  vô í

D ựa r hì t
tên  nh hành  t   ấm   ồm  
bào ử n g
 i s n  tnh  ộis nh:bào ử i r tong  ọc  t .
s nh ả vô í n  i   t s nh a r b bào ử  
Si s n  tnh  ạis nh:t o 
nh ả vô í ngo  i  ạ cành  t    t  
bào ử ,bào ử phân 
s nh  nh hành ừ  nh 
i hì t t đỉ cành  t ,l  a 
bào ử  ộ r ngoài
.
Si sản  tnh
nh  vô í




Hình 3.3. Các loại bào tử của Nấm
a. Bào tử áo; b. Bào tử phấn; c. Túi động bào tử của Mốc nước
(Saprolegnia);
d. Bào tử nội sinh trong túi của mốc trắng (Mucor); e. Đính bào tử ở nấm
Penicillium
Si sản  ữu í
nh  h tnh 



Bào tử tiếp hợp Bào tử túi




Bào tử trứng Bào tử đảm
Lan r ền  ủa  ấm  
tuy c n
Lan r ền  ủ  ếu  ằng   án  t
tuy ch y b phátt bào ử
Lan r ền  ủ  ng:bào ử  ữu í t  
tuy ch độ   t h tnh ự phóng  vào 
không 
khí
Lan r ền hụ  ng:nhờ  ước  ưa   ờ  ó hổi  ờ 
tuy t độ   n m ,nh gi t ,nh
côn r … .
tùng  .
C hu rnh  ệnh 
tì b
Xâm   ễm
nhi
Ti p  bề  ặtkíchủ  nảy  ầm
ế xúc  m     và  m
N ảy  ầm  r c i p:s nh a  ng  ầm  au     rển 
m tự tế  i r ố m s khiphátti
thành ợi
s .
N ảy  ầm   án i p:1  t  ạo  ều  t ,các  t  
m gi tế   bào ử t nh bào ử   bào ử
nảy  ầm .H oặc  t   ảy  ầm  ạo  ơ 
m   bào ử n m s nh ả
t c quan i s n.
B ệnh  o 
đạ ôn 



Pyricularia oryzae

Tr m ạ   ếtbệnh  nh  ầu  ục  ỏ,s hì t ,nâu  ồng 
ên  :v   hì b d nh  au  nh hoi  h
hoặc  vàng,bệnh  ặng hìm ạ  và  ết
nâu    n t   héo  ch .
Tr l l :l đầu  ấm   ỏ  
ên á úa  úc  ch nh ,xanh ục  au  àu    ạt
l ,s m xám nh
Tr cổ 
ên  bông:vếtm àu  xám   ơit t ắt
    nâu  h  eo h
từ
Phòng r  
Theo    ếu ố     ậu,t ờitết,s nh r ng  và 
dõiy t :khíh  h  i   i tưở cây 
đi u  ện  tđai
ề ki đấ   .
D ọn ạch ơm  ạ,cỏ  ại
s r r   d
Bón phân  ợp í  hixuấthi n  ệnh hìphun huốc.
h l.K     ệ b t   t
D ùng  ống 
gi kháng  ệnh
b
K i m  r hạtgi ng,nếu  ệnh  ần  ử í540C r
ể ta    ố   b c x l  tong 
10 
phúthoặc 
  dùng huốc
t
D ùng huốc:kiazi   ai  nos
t   t n,kas ,hi an…
Thốigốc  ảy  ựa
  ch nh



N ấm     ập  vếtt ốim àu  tên  ỏ.
xâm nh gây   h   nâu r v
Thân  ị  ứtchảy  ựa úc  u  àu 
b n   nh l đầ m vàng  au hì
s t  
m àu  tong
nâu r
Lá  vàng,nhấtl gân,s r ng  i
   à    au ụ đ .
từ
Phòng r
D ùng  ống 
gi kháng  ệnh 
b
D ùng  ốc  kháng  ệnh
g ghép  b
Đấtt   ước ốt
 hoátn t
M ậtđộ r ng hí hợp
  tồ t ch 
Tr gây  ếtt ương  ần ễ   ốc
ánh  v  h g r ,g
D ùng huốc  ệtcôn r
t di   tùng
D ùng huốc  học.
t hóa 
Tàilệu ham   ảo:
 i t kh
G i tì Tác  ạicủa   i vậttên 
áo rnh  h   vis nh   r nông ản  cây 
s và 
tồng,t  i u   i nông  ệp  ăm  
r  àilệ vis nh  nghi n 2007
Giáo trình bệnh cây chuyên khoa GS.TS Vũ Triệu
Mân Trường ĐH Nông Nghiệp I Hà Nội.
http://www.hcmbiotech.com.vn/technology_detail.php?cat
ht p:/ vi . / 164­
t /agri etcom nd/ ray­nau­ ­
­ brow n­backed­ c
ri
ht p:/ et
t /vi nam gat ay. vanhoaxa/aq/
ew org/ f
ht p:/ w w . eti com . adv/ bztcongnghevs
t /w vi lnh. vn/ h/ / 2
. m
ht
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản