bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam

Chia sẻ: 0612666694

Tham khảo tài liệu 'bản sắc văn hoá dân tộc việt nam', khoa học xã hội, lịch sử văn hoá phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Nội dung Text: bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam

A / §Æt vÊn ®Ò

Cïng víi qu¸ tr×nh dùng níc vµ gi÷ níc , nÒn v¨n
ho¸ ViÖt Nam ®· h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn . B»ng lao
®éng s¸ng t¹o vµ ý chÝ ®Êu tranh bÒn bØ , kiªn cêng
, nh©n d©n ta ®· x©y ®¾p nªn mét nÒn v¨n ho¸ kÕt
tinh søc m¹nh vµ in ®Ëm dÊu Ên v¶n s¾c cña d©n
téc , chøng minh søc sèng m·nh liÖt vµ sù trêng tån
cña d©n téc ViÖt Nam .

V¨n hãa ViÖt Nam lµ tæng thÓ nh÷ng gi¸ trÞ vËt
chÊt vµ tinh thÇn do céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt Nam
s¸ng t¹o ra trong qu¸ tr×nh dùng níc vµ gi÷ níc .
Nhê nÒn t¶ng vµ søc m¹nh v¨n ho¸ Êy mµ dï cã nhiÒu
thêi kú bÞ ®« hé , d©n téc ta vÉn gi÷ v÷ng vµ ph¸t
huy b¶n s¾c cña m×nh , ch¼ng nh÷ng kh«ng bÞ ®ång
ho¸ , mµ cßn quËt cêng ®øng dËy giµnh l¹i ®éc lËp
cho d©n téc , lÊy søc ta mµ gi¶i phãng cho ta .

Ph¸t huy truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc , díi sù
l·nh ®¹o cña §¶ng , lµ nh©n lªn søc m¹nh cña nh©n
d©n ta ®Ó vît qua khã kh¨n , thö th¸ch , x©y dùng
vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi , gi÷ v÷ng quèc
phßng , an ninh , më réng quan hÖ ®èi ngo¹i , t¹o
ra thÕ vµ lùc míi cho ®Êt níc ta ®I vµo thÕ kû
XXI .

C«ng cuéc ®æi míi toµn diÖn , ®Èy m¹nh c«ng
nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc , x©y dùng chñ
nghÜa x· héi , thùc hiÖn th¾ng lîi môc tiªu “ d©n
giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng v¨n minh” , ®ßi
hái chóng ta ph¶I x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n
ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc ,
x©y dùng nÒn t¶ng tinh thÇn cña d©n téc ta , coi ®ã
võa lµ môc tiªu võa lµ ®éng lùc thóc ®Èy ph¸t triÓn
kinh tÕ - x· héi .
§¶ng vµ Nhµ níc ta ®ang tiÕn tíi x©y dùng
mét nÒn kinh tÕ më ,héi nhËp víi ThÕ giíi . Chóng
ta ®ang sèng trong mét thÕ giíi hiÖn ®¹i biÕn
chuyÓn nhanh chãng , ®ang diÔn ra qu¸ tr×nh toµn
cÇu ho¸ , sù héi nhËp khu vùc vµ thÕ giíi víi mét
tèc ®é rÊt nhanh , tõ ®ã n¶y sinh nhu cÇu më réng
giao lu gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ . Trong khi chó träng
gi÷ g×n , ph¸t huy c¸c truyÒn thèng v¨n ho¸ tinh
thÇn tèt ®Ñp cña d©n téc , v¨n hãa ViÖt Nam cÇn
tõng bíc më réng giao lu quèc tÕ , tiÕp thô nh÷ng
tinh hoa v¨n ho¸ thÕ giíi vµ thêi ®¹i . NÒn v¨n cña
chóng ta sÏ ®a d¹ng h¬n , phong phó h¬n , tiªn tiÕn
h¬n nhê hÊp thô ®îc nh÷ng yÕu tè lµnh m¹nh cña v¨n
ho¸ thÕ giíi .
Trong nÒn kinh tÕ më nh níc ta hiÖn nay lu«n
lu«n cã sù trao ®æi giao lu víi thÕ giíi trªn mäi
lÜnh vùc , trong ®ã cã lÜnh vùc v¨n ho¸ . Chóng ta
kh«ng thÓ tr¸nh khái viÖc du nhËp nh÷ng phong tôc
tËp qu¸n cña c¸c níc , c¸c d©n téc trªn thÕ giíi .
Tuy nhiªn , kh«ng v× thÕ mµ chóng ta quªn ®i truyÒn
thèng cña ®©n téc m×nh , c¸i gèc cña m×nh . ViÖc
gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc trong thêi kú
nÒn kinh tÕ më lµ hÕt søc cÇn thiÕt . §IÒu ®ã gióp
chóng ta hoµ nhËp chø kh«ng hoµ tan , kh«ng bÞ mÊt
®i c¸i gèc cña m×nh. Chóng ta mét mÆt tiÕp thu
nh÷ng nÐt tinh hoa trong v¨n ho¸ cña c¸c níc , mét
mÆt gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc ®Ó lµm cho
®êi sèng tinh thÇn cña chóng ta ngµy cµng phong phó
h¬n.

* TÝnh tÊt yÕu cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi :

§Êt níc ta ®ang trong thêi kú tiÕn lªn x©y dùng
nÒn kinh tÕ më , héi nhËp víi quèc tÕ . Tuy nhiªn ,
viÖc héi nhËp còng cã nh÷ng mÆt tÝch cùc vµ tiªu
cùc .NÕu chóng ta tiÕp thu mét c¸ch kh«ng cã chän
läc , kh«ng cã tÝnh to¸n , chóng ta dÔ bÞ tiÕp thu
nh÷ng c¸i kh«ng tèt , ¶nh hëng ®Õn ®êi sèng v¨n ho¸
cña níc ta . MÆt kh¸c , chóng ta cßn lo ng¹i bÞ
®¸nh mÊt truyÒn thèng d©n téc , ch¹y theo c¸c níc


2
trªn thÕ giíi , bÞ ¶nh hëng hoµn toµn bëi nÒn v¨n
ho¸ cña c¸c níc kh¸c.
ChÝnh v× thÕ , viÖc ®Æt ra nh÷ng ®Þnh híng trong
viÖc héi nhËp , tiÕp thu nh÷ng tinh hoa trong v¨n
ho¸ cña c¸c níc mét c¸ch cã chän läc lµ ®iÒu hÕt
søc cÇn thiÕt . Trong ®ã , b¶n s¾c d©n téc gi÷ mét
vai trß kh«ng nhá trong viÖc héi nhËp víi thÕ
giíi . Mçi mét quèc gia ®Òu cã nh÷ng truyÒn thèng ,
nh÷ng b¶n s¾c riªng cña m×nh . Chóng ta cÇn gi÷ g×n
vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc , mét mÆt ®Ó ®em nh÷ng
tinh hoa cña m×nh ®Ó giao lu víi c¸c níc , mét mÆt
gióp chóng ta “ hoµ nhËp chø kh«ng hoµ tan” .
Mçi quèc gia ®Òu cã nh÷ng b¶n s¾c riªng cña m×nh
. §iÒu ®ã gióp chóng ta ph©n biÖt râ mçi mét quèc
gia . Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc lµ mét
viÖc tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ më hiÖn nay . Chóng
ta cã b¶n s¾c d©n téc th× míi cã thÓ héi nhËp ,
giao lu víi thÕ giíi , míi cã c¸i ®Ó giao lu .NÕu
kh«ng gi÷ g×n ®îc b¶n s¾c d©n téc , chóng ta sÏ lÊy
g× ®Ó héi nhËp víi thÕ giíi , khi ®ã chóng ta sÏ bÞ
nÒn v¨n ho¸ c¸c níc kh¸c chi phèi , kh«ng cßn b¶n
s¾c riªng cña m×nh .
Víi nh÷ng lý do trªn , chóng ta cã thÓ thÊy râ
tÇm quan träng cña viÖc gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c
d©n téc . Còng v× thÕ mµ viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi
“B¶n s¾c d©n téc trong nÒn kinh tÕ më” lµ ®iÒu tÊt
yÕu vµ cÇn thiÕt trong giai ®o¹n hiÖn nay .




B / gi¶I quyÕt vÊn ®Ò .
Ch¬ng I. Quan niÖm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong
thêi kú nÒn kinh tÕ më .

I /. B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ g× ?


3
1 . Kh¸i niÖm :

B¶n s¾c d©n téc bao gåm nh÷ng gi¸ trÞ bÒn v÷ng ,
nh÷ng tinh hoa cña céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt Nam
®îc vun ®¾p nªn qua lÞch sö hµng n¨m ®Êu tranh dùng
níc vµ gi÷ níc . §ã lµ lßng yªu níc nång nµn , ý
chÝ tù cêng d©n téc , tinh thÇn ®oµn kÕt c¸ nh©n -
gia ®×nh -lµng x· - Tæ quèc ; lßng nh©n ¸i , khoan
dung , träng nghÜa t×nh, ®¹o lý , ®øc tÝnh cÇn cï ,
s¸ng t¹o trong lao ®éng ; sù tinh tÕ trong øng xö ,
tÝnh gi¶n dÞ trong lèi sèng ... B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n
téc cßn ®Ëm ®µ trong c¸c h×nh thøc biÓu hiÖn mang
tÝnh d©n téc ®éc ®¸o .

2 . VÞ trÝ cña b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc :

B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc gi÷ vÞ trÝ rÊt quan
träng :
a/. ChÝnh b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc ®¶m b¶o cho
d©n téc tån t¹i , ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn qua c¸c
biÕn ®éng cña lÞch sö .

b/. Nhê b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc , chóng ta
biÓu lé ®îc trän vÑn sù hiÖn diÖn cña mét b¶n s¾c
trong giao lu víi quèc tÕ . Môc tiªu cña giao lu lµ
th«ng qua giao lu víi nÒn v¨n ho¸ míi , ta héi nhËp
víi v¨n ho¸ thÕ giíi . ChØ gi÷ ®îc b¶n s¾c v¨n ho¸
d©n téc th× ta míi cã ®iÒu kiÖn giao lu b×nh ®¼ng
víi c¸c nÒn v¨n ho¸ thÕ giíi . Cßn sao chÐp , trë
thµnh “ c¸i bãng” , “ c¸i ®u«i” cña ngêi ta th×
kh«ng cßn cã g× mµ héi nhËp b×nh ®¼ng .

Tríc yªu cÇu cña thêi kú ph¸t triÓn míi , tríc
nguy c¬ “ ®ång nh©t” vÒ v¨n ho¸ thùc chÊt lµ sù
thèng trÞ cña v¨n ho¸ níc lín , níc giµu th× b¶n
s¾c v¨n ho¸ d©n téc cã ý nghÜa cùc kú lín .

3. B¶n s¾c d©n téc - hÖ gi¸ trÞ .



4
V¨n ho¸ , theo UNESCO , lµ tæng thÓ nh÷ng nÐt
®Æc trng tiªu biÓu nhÊt cña mét x· héi thÓ hiÖn
trªn mÆt vËt chÊt vµ tinh thÇn , tri thøc vµ t×nh
c¶m . V¨n ho¸ mang b¶n s¾c d©n téc .

- B¶n s¾c d©n téc biÓu hiÖn ë mét d©n téc trong
lÞch sö tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña nã , gióp cho
d©n téc ®ã gi÷ ®îc tÝnh duy nhÊt ( tÝnh ®éc
®¸o ) , tÝnh thèng nhÊt , tÝnh nhÊt qu¸n so víi
b¶n th©n m×nh .

- B¶n s¾c d©n téc thÓ hiÖn trong tÊt c¶ c¸c lÜnh
vùc cña ®êi sèng - ý thøc thuéc vÒ mét d©n téc (
céi nguån ) , c¸ch t duy , c¸ch sèng , c¸ch dùng
níc , gi÷ níc , c¸ch s¸ng t¹o v¨n ho¸ , khoa häc
, v¨n nghÖ .


- B¶n s¾c d©n téc thÓ hiÖn trong gi¸ trÞ cña d©n
téc , nã lµ cèt lâi cña mét v¨n ho¸ . HÖ gi¸ trÞ
lµ nh÷ng g× nh©n d©n quan t©m , tin tëng thuéc
ph¹m vi tèt vµ xÊu , mong muèn hoÆc kh«ng ®¸ng
tin tëng thuéc ph¹m vi tèt vµ xÊu , mong muèn
hoÆc kh«ng ®¸ng mong muèn . Nã lµ nh÷ng gi¸ trÞ
vµ nh÷ng niÒm tin , mµ nh©n d©n cho lµ thiªng
liªng , bÊt kh¶ x©m ph¹m .

- HÖ gi¸ trÞ biÓu hiÖn trong t tëng triÕt häc
( thÕ giíi quan ) chÝnh trÞ , v¨n häc , nghÖ
thuËt , ®¹o ®øc , lèi sèng ( phong tôc , tËp
qu¸n ) .


- HÖ gi¸ trÞ chuyÓn thµnh c¸c chuÈn mùc x· héi ,
nã ®Þnh híng cho sù lùa chän trong hµnh ®éng cña
con ngêi , c¸ nh©n vµ céng ®ång .

HÖ gi¸ trÞ cã tÝnh æn ®Þnh rÊt lín vµ cã tÝnh
bÒn v÷ng t¬ng ®èi , cã søc m¹nh to lín ®èi víi
céng ®ång . Trong sù tiÕn bé vµ ph¸t triÓn cña x·


5
héi , c¸c gi¸ trÞ nµy thêng kh«ng biÕn mÊt mµ ho¸
th©n vµo c¸c gi¸ trÞ cña thêi sau , theo quy luËt
kÕ thõa vµ t¸i t¹o .

Di s¶n v¨n ho¸ lµ c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa do lÞch
sö ®Ó l¹i . C¸c gi¸ trÞ nµy sÏ trë thµnh truyÒn
thèng khi ®îc thÕ hÖ sau lùa chän , tiÕp nhËn , m«
pháng , lµm sèng l¹i .

§ã lµ quan hÖ gi÷a truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i .
Sù thÝch nghi cña c¸c gi¸ trÞ cò ®èi víi sù thay
®æi cña thêi ®¹i , lµ biÓu hiÖn cña tÝnh liªn tôc
v¨n ho¸ .

II /. B¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trong thêi kú nÒn
kinh tÕ më .

1 . Chñ tr¬ng cña §¶ng vÒ vÊn ®Ò gi÷ g×n b¶n s¾c
v¨n ho¸ d©n téc trong nÒn kinh tÕ më .

Nãi d©n téc vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc kh«ng thÓ
t¸ch khái quan hÖ víi thÕ giíi . Chóng ta ®ang
chøng kiÕn xu thÕ toµn cÇu ho¸ ®êi sèng loµi ngêi .
§ã lµ xu thÕ kh¸ch quan , tÊt yÕu mang tÝnh thêi
®¹i , tríc hÕt trong lÜnh vùc kinh tÕ . Xu thÕ toµn
cÇu ho¸ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c quèc gia , d©n téc
xÝch l¹i gÇn nhau , hiÓu biÕt nhau , bæ sung cho
nhau , lµm phong phó vµ hç trî lÉn nhau . §Êt níc
ta nhÊt ®Þnh n¾m lÊy xu thÕ nµy coi nh lµ mét thêi
c¬ lín , ra søc tËn dông mäi ®iÒu kiÖn cã lîi do xu
thÕ Êy t¹o ra , ®Æc biÖt ®Ó tranh thñ nh÷ng kh¶
n¨ng vËt chÊt , kü thuËt , c«ng nghÖ , nh÷ng kinh
nghiÖm vµ tri thøc hiÖn ®¹i rÊt cÇn thiÕt cho sù
nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ . Trong xu
thÕ toµn cÇu ho¸ hiÖn nay , kh«ng mét quèc gia nµo
cã thÓ ®øng biÖt lËp mµ cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t
triÓn . MÆt kh¸c , ph¶i thÊy toµn cÇu ho¸ lµ mét
qu¸ tr×nh ®Çy m©u thuÉn phøc t¹p . MÆt tÊt yÕu kü
thuËt - kinh tÕ lµ mÆt tÝch cùc , cã lîi , ta ph¶i
tËn dông . Song , mÆt kh¸c kh«ng thÓ bá qua lµ mÆt


6
x· héi - kinh tÕ , mÆt b¶n chÊt giai cÊp cña qu¸
tr×nh toµn cÇu hãa . XÐt vÒ mÆt nµy , trªn thÕ giíi
hiÖn nay ®ang cã nh÷ng lùc lîng nu«i tham väng lín
toµn cÇu ho¸ chñ nghÜa t b¶n , hä muèn ¸p ®Æt hÖ
gi¸ trÞ cña riªng hä lªn c¶ toµn cÇu . Quªn ®iÒu ®ã
lµ ng©y th¬ vÒ chÝnh trÞ vµ trong thùc tiÔn kh«ng
tr¸nh khái ph¶i tr¶ gi¸ ®¾t .

Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nªu trªn vÒ xu thÕ toµn
cÇu ho¸ hiÖn nay , chóng ta cµng thÊy ®êng lèi më
réng quan hÖ quèc tÕ trªn c¬ së ®éc lËp tù chñ cña
§¶ng ta nãi chung vµ nãi riªng trong x©y dùng vµ
ph¸t triÓn nÒn v¨n hãa ViÖt Nam võa tiªn tiÕn võa
®Ëm ®µ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ hÕt søc ®óng ®¾n
vµ s¸ng suèt .

NghÞ quyÕt Héi NghÞ Trung ¬ng 5 chØ râ : “ ph¬ng
híng chung , ®ång thêi lµ nhiÖm vô bao qu¸t cña sù
nghiÖp v¨n hãa níc ta lµ ph¸t huy chñ nghÜa yªu níc
vµ truyÒn thèng ®¹i ®oµn kÕt d©n téc , ý thøc ®éc
lËp tù chñ , tù cêng x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc x·
héi chñ nghÜa , x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸
ViÖt Nam tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc , tiÕp
thô nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i , lµm cho v¨n
ho¸ thÊm s©u vµo toµn bé ®êi sèng vµ ho¹t ®éng x·
héi , vµo tõng ngêi , tõng gia ®×nh , tõng tËp thÓ
vµ céng ®ång , tõng ®Þa bµn d©n c , vµo mäi lÜnh
vùc sinh ho¹t vµ quan hÖ con ngêi , t¹o nªn trªn
®Êt níc ta ®êi sèng tinh thÇn cao ®Ñp , tr×nh ®é
d©n trÝ cao , khoa häc ph¸t triÓn phôc vô ®¾c lùc
sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ v× môc
tiªu d©n giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng v¨n
minh , tiÕn bíc v÷ng ch¾c lªn chñ nghÜa x· héi .
NghÞ quyÕt Trung ¬ng 5 “ X©y dùng vµ ph¸t triÓn
nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n
téc” võa ®¸p øng ®óng nh÷ng ®ßi hái bøc xóc cña
cuéc sèng võa lµ ®Þnh híng chiÕn lîc c¬ b¶n cho sù
nghiÖp x©y dùng , cñng cè vµ kh«ng ngõng t¨ng cêng
nÒn t¶ng tinh thÇn x· héi ta trªn con ®êng phÊn ®Êu



7
v× d©n giµu níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n
minh , tiÕn bíc v÷ng ch¾c lªn chñ nghÜa x· héi .

2 . Quan ®iÓm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc

B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lu«n cã sù biÕn ®éng ,
bæ sung qua c¸c thêi kú lÞch sö . Cã gi¸ trÞ ®îc
h×nh thµnh tõ xa xa vµ lu«n lu«n bÒn v÷ng . Cã gi¸
trÞ ®óng lóc tríc , nhng nay kh«ng thÝch hîp . L¹i
cã gi¸ trÞ míi nhng phï hîp víi nguyÖn väng d©n téc
th× nhanh chãng cã søc sèng bÒn v÷ng . Ch¼ng h¹n ,
cã nh÷ng gi¸ trÞ míi tõ 1976 , còng lµ míi h¬n 30
n¨m nay , víi lêi kªu gäi cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh , gi¸ trÞ “ Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp , tù
do” ®· nghiÔm nhiªn trë thµnh gi¸ trÞ v¨n ho¸ rÊt
quan träng cña d©n téc ta .

B¶n s¾c d©n téc n»m trong c¸c lÜnh vùc nh kiÕn
tróc , héi ho¹ , v¨n ch¬ng , ©m nh¹c ... nhng ®ã lµ
nh÷ng vÊn ®Ò phøc t¹p , cÇn ®Ó c¸c nhµ chuyªn m«n
nghiªn cøu , th¶o luËn . Song ®¹o lý d©n téc lµ
lo¹i v¨n ho¸ v« h×nh , nhng lµ tinh tuý cña b¶n s¾c
d©n téc , ®îc vun ®¾p qua lÞch sö l©u ®êi cña d©n
téc ®îc x¸c ®Þnh lµ :

Lßng yªu níc nång nµn ; ý thøc tù lËp tù c-
êng , tinh thÇn ®oµn kÕt , ý thøc céng ®ång , g¾n
c¸ nh©n - gia ®×nh - lµng x· - Tæ quèc ;
Lßng nh©n ¸i , tÝnh khoan dung , träng t×nh
nghÜa , ®¹o lý ;
§øc tÝnh cÇn cï , s¸ng t¹o trong lao ®éng ;
Sù tinh tÕ trong c sö , gi¶n dÞ trong lèi sèng
...

Còng cã ý kiÕn cho r»ng , nhiÒu d©n téc trªn
thÕ giíi còng cã nh÷ng gi¸ trÞ t¬ng tù nh trªn , v×
sao ta l¹i coi ®ã lµ b¶n s¾c cña d©n téc m×nh ?
Chóng ta cho r»ng , vÊn ®Ò quan träng lµ nh÷ng gi¸
trÞ ®ã cã ®Ých thùc lµ truyÒn thèng cña chóng ta
kh«ng ? Chø kh«ng ph¶i lµ ta ®i t×m nh÷ng g× chØ cã


8
ta cã mµ d©n téc kh¸c kh«ng cã . Quan träng lµ ta
x¸c ®Þnh nh÷ng chuÈn gi¸ trÞ b¶n s¾c d©n téc ViÖt
Nam . B¶n s¾c d©n téc ®îc thÓ hiÖn c¶ trong néi
dung vµ h×nh thøc .

Khi nãi tíi b¶n s¾c d©n téc lu«n lu«n g¾n bã víi
nhau nh trªn ®· tr×nh bµy . Khi nãi tíi b¶n s¾c v¨n
ho¸ d©n téc cÇn tr¸nh nh÷ng khuynh híng kh«ng
®óng . §ã lµ : “ ®ãng cöa , thu m×nh” , chØ “ kh
kh” gi÷ b¶n s¾c truyÒn thèng , kh«ng s¸ng t¹o míi ,
kh«ng më cöa giao lu , tiÕp thô nh÷ng tinh hoa v¨n
ho¸ thÕ giíi trë thµnh d©n téc hÑp hßi , cùc ®oan ,
kiªu ng¹o . HoÆc lµ “ më toang cöa” kh«ng chän
läc , b¶n s¾c d©n téc bÞ chÌn Ðp , lu mê , trë
thµnh nÒn v¨n ho¸ thiÕu b¶n s¾c . HoÆc phôc håi tÊt
c¶ kÓ c¶ nh÷ng c¸I l¹c hËu , lçi thêi trong qu¸ khø
, kh«ng cßn thÝch hîp trong x· héi míi ...

Ch¬ng II: T¹i sao ph¶i ®a ra vÊn ®Ò gi÷ g×n b¶n s¾c
v¨n ho¸ d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më .

I /. TÝnh tÊt yÕu cña viÖc x©y dùng nÒn v¨n ho¸
ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .

1.§iÒu kiÖn x· héi :

Thùc tr¹ng ®êi sèng v¨n ho¸ níc ta hiÖn nay kh«ng
ph¶i lµ vÊn ®Ò dÔ ®¸nh gi¸ . Cã ngêi qu¸ bi quan
víi t×nh h×nh cho lµ trong khi ®êi sèng kinh tÕ cã
kh¸ lªn tõ ®æi míi ®Õn nay th× ®êi sèng tinh thÇn
l¹i sa sót nh cha bao giê cã . Ngîc l¹i , cã ngêi
qu¸ l¹c quan cho mäi sù ®Òu tèt ®Ñp , nh÷ng hiÖn t-
îng tiªu cùc lµ tù nhiªn vµ kh«ng ®¸ng kÓ . ThËt ra
, bøc tranh kh«ng chØ cã mét mµu , hoÆc toµn tèi
hoÆc toµn s¸ng .

Tríc hÕt , cÇn kh¼ng ®Þnh ®êi sèng v¨n ho¸ x·
héi ta so víi thêi kú tríc cã bíc tiÕn bé râ rÖt .
§iÒu dÔ thÊy lµ tÝnh n¨ng ®éng x· héi - kinh tÕ vµ
tÝnh tÝch cùc c«ng d©n ®îc kh¬i dËy vµ ph¸t huy


9
thay cho t©m lý thô ®éng , û l¹i trong c¬ chÕ cò .
BÇu kh«ng khÝ d©n chñ , cëi më trong x· héi t¨ng
lªn . MÆt b»ng d©n trÝ ®îc n©ng cao , së trêng ,
n¨ng lùc c¸ nh©n con ngêi ®îc khuyÕn khÝch , t«n
träng . Nh÷ng nÐt míi næi bËt Êy trong ®êi sèng ®îc
ph¶n ¸nh qua ho¹t ®éng khëi s¾c , phong phó , ®a
d¹ng trªn c¸c lÜnh vùc b¸o chÝ , xuÊt b¶n , ph¸t
thanh , truyÒn h×nh , gi¸o dôc , v¨n häc , nghÖ
thuËt , v.v... Trong sù phong phó , ®a d¹ng vµ bén
bÒ cña ®êi sèng vµ ho¹t ®éng v¨n ho¸ , chñ nghÜa
M¸c - Lªnin , t tëng Hå ChÝ Minh ®îc §¶ng ta vËn
dông vµ ph¸t triÓn s¸ng t¹o vÉn lµ nÒn t¶ng t tëng
vµ kim chØ nam b¶o ®¶m cho x· héi ph¸t triÓn ®óng
híng . Kinh tÕ thÞ trêng vµ më cöa víi bªn ngoµi
lµm sèng ®éng nÒn kinh tÕ vµ c¸c ho¹t ®éng x· héi ,
ph¸t triÓn giao lu hµng ho¸ , du lÞch vµ c¸c s¶n
phÈm v¨n ho¸ , gióp nh©n d©n ta më réng ch©n trêi
hiÓu biÕt vµ kÕn thøc tiÕp nhËn tõ bèn ph¬ng . C¸c
mÆt tr¸i cña kinh tÕ thÞ trêng vµ më cöa , dï t¸c
®éng d÷ déi , ®· kh«ng thÓ ng¨n næi nh©n d©n ta duy
tr× vµ ph¸t triÓn truyÒn thèng tèt ®Ñp , nh thÊy tâ
nhÊt vaß nh÷ng dÞp kû niÖm lín , híng vÒ céi
nguån , vÒ c¸ch m¹ng vµ kh¸ng chiÕn , tëng nhí c¸c
anh hïng d©n téc , ®Òn ¬n ®¸p nghÜa nh÷ng ngêi cã
c«ng , gióp ®ì nh÷ng ngêi ho¹n n¹n ...

§¬ng nhiªn , bøc tranh kh«ng chØ toµn mµu s¸ng .
NghÞ quyÕt Trung ¬ng 5 ®· nghiªm kh¾c chØ ra nh÷ng
m¶ng tèi cïng nguyªn nh©n chñ quan . §ã lµ tr¹ng
th¸i dao ®éng , hoµi nghi , gi¶m sót niÒm tin lý t-
ëng ë mét sè ngêi , kÓ c¶ mét bé phËn ®¶ng viªn ,
c¸n bé . §ã lµ nh÷ng hiÖn tîng suy tho¸i ®¹o ®øc ,
®Æc biÖt lµ n¹n tham nhòng , hèi lé , bu«n lËu ,
gian lËn th¬ng m¹i tríc sù tÊn c«ng cña thãi Ých lû
, chñ nghÜa c¸ nh©n , lèi sèng tiªu dïng , søc m¹nh
®éng tiÒn vµ chñ nghÜa thùc dông . §ã lµ mét sè
hiÖn tîng nhøc nhèi tríc ®©y kh«ng hÒ cã trong quan
hÖ gia ®×nh , ®¹o lý thÇy trß , quan hÖ b¹n bÌ , sù
®¶o lén mét sè chuÈn gi¸ trÞ vµ nÕp sèng vèn tèt
®Ñp . §ã lµ trong mét bé phËn d©n c , kÓ c¶ mét sè


10
thanh niªn , häc sinh , sinh viªn sù hiÓu biÕt cßn
qu¸ Ýt vÒ lÞch sö d©n téc , vÒ c¸c gi¸ trÞ truyÒn
thèng mµ lÞch sö vµ c¸ch m¹ng ®· x©y nªn trong khi
®ã l¹i phôc håi kh«ng ph©n biÖt tèt xÊu c¸c vèn cæ
d©n téc ®ång thêi ®i liÒn víi t©m lý sïng ngo¹i ®«i
khi ®Õn møc mï qu¸ng , phi lý , kÖch cìm . §ã lµ
c¸c tÖ n¹n x· héi cã chiÒu gia t¨ng , sù ®am mÖ nhu
cÇu vËt chÊt cïng nh÷ng dôc väng thÊp hÌn , lèi
sèng bÊt chÊp ®¹o lý , d luËn x· héi vµ ph¸p luËt
®ang x« ®Èy mét sè ngêi ®i vµo con ®êng ph¹m téi .
TÊt c¶ nh÷ng hiÖn tîng trªn ®ang lµm vÈn ®ôc m«i
trêng x· héi - v¨n ho¸ , g©y bÊt b×nh trong nh©n
d©n , lµm xãi mßn nÒn t¶ng tinh thÇn x· héi , t¹o
miÕng ®Êt mµu mì cho sù x©m nhËp nh÷ng s¶n phÈm v¨n
hãa ®éc h¹i ngo¹i lai .

2.X©y dùng nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm
®µ b¶n s¾c d©n téc .

Tríc t×nh h×nh x· héi ®· ph©n tÝch ë trªn , viÖc
tËp trung x©u dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt
Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc , cã tÇm
quan träng ®Æc biÖt kh«ng chØ cho hiÖn t¹i mµ c¶ t-
¬ng lai Tæ quèc ta . Nhng nªn v¨n hãa thÕ nµo lµ “
tiªn tiÕn” ? ThÕ nµo lµ “ ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” ?

a>. NÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn

§äc NghÞ quyÕt Trung ¬ng 5 , ta cã thÓ hiÓu nÒn
v¨n ho¸ tiªn tiÕn cã mÊy ®Æc trng :
Mét lµ , yªu níc .
Hai lµ , tiÕn bé .
Ba lµ , cã néi dung cèt lâi lµ lý tëng ®éc lËp
d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi díi ¸nh s¸ng cña chñ
nghÜa M¸c - Lªnin , t tëng Hå ChÝ Minh .
Bèn lµ , nh©n v¨n : tÊt c¶ v× con ngêi ...
N¨m lµ , tiªn tiÕn kh«ng chØ trong néi dung t
tëng mµ c¶ trong h×nh thøc biÓu hiÖn , trong c¸c
ph¬ng tiÖn chuyÓn t¶i néi dung .



11
§Êt níc ta ®ang ë thêi kú qu¸ ®é víi nÒn kinh tÕ
nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa .
Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ nh»m x©y
dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi
®ßi hái huy ®éng tèi ®a tiÒm n¨ng vËt chÊt vµ tinh
thÇn cña c¶ d©n téc , cña tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn
kinh tÕ . Chñ nghÜa yªu níc ë ®©y lµ mét ®éng lùc
cùc kú to lín . NÒn v¨n hãa tiªn tiÕn do ®ã tríc
hÕt ph¶i lµ mét nÒn v¨n ho¸ yªu níc . Cã thÓ coi
yªu níc lµ tiÐn bé ®Æc trng bao qu¸t nhÊt cñav¨n
ho¸ tiªn tiÕn .Yªu níc lµ ý chÝ ®a ®Êt níc tho¸t
khái c¶nh nghÌo nµn , l¹c hËu , phÊn ®Êu v× d©n
giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng v¨n minh - ®ã lµ
mét néi dung t tëng lín cña nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn .
G¾n liÒn víi yªu níc lµ tiÕn bé . NÒn v¨n ho¸ tiªn
tiÕn ph¶i lµ nÒn v¨n ho¸ kÕt tinh tÊt c¶ nh÷ng g×
lµ tiÕn bé , lµ ch©n , lµ thiÖn , lµ mü cña d©n téc
, cña thêi ®¹i , cña loµi ngêi .
NÕu ®Æc trng bao qu¸t nhÊt cña nÒn v¨n ho¸ tiªn
tiÕn lµ yªu níc, th× h¹t nh©n cèt lâi cña nÒn v¨n
ho¸ tiªn tiÕn lµ lý tëng ®éc lËp d©n téc vµ chñ
nghÜa x· héi díi ¸nh s¸ng chñ nghÜa M¸c - Lªnin ,
t tëng Hå ChÝ Minh . Nãi v¨n hãa kh«ng thÓ kh«ng
nãi hÖ t tëng . V× hÖ t tëng chi phèi quan niÖm vÒ
gi¸ trÞ , chi phèi ®¹o ®øc , lèi sèng vµ hµnh vi
con ngêi . §µnh r»ng hÖ t tëng kh«ng ®ång nhÊt víi
v¨n ho¸ , kh«ng thÓ quy toµn bé c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸
vµo hÖ t tëng ; nhng xÐt chung vµ xÐt cho cïng ,
trong x· héi cã giai cÊp , v¨n hãa bao giê còng cã
cèt tuû lµ hÖ t tëng giai cÊp . V× vËy , thËt sai
lÇm nÕu ®ång nhÊt hÖ t tëng víi v¨n ho¸ , bëi c¨n
ho¸ cã néi hµm réng h¬n nhiÒu so víi hÖ t tëng .
Song , còng ph¹m sai lÇm nghiªm träng nÕu phñ nhËn
vai trß hÖ t tëng ®èi víi v¨n ho¸ , nhÊt lµ khi nãi
®Õn c¶ mét nÒn v¨n ho¸ , c¶ mét dßng v¨n ho¸ . C.
M¸c vµ Ph. ¡ngghen chØ râ : “ LÞch sö t tëng chøng
minh c¸i g× , nÕu kh«ng ph¶i lµ chøng minh r»ng s¶n
xuÊt tinh thÇn còng biÕn ®æi theo s¶n xuÊt vËt chÊt
? Nh÷ng t tëng thèng trÞ cua tmét thêi ®¹i bao giê
còng chØ lµ nh÷ng t tëng cña giai cÊp thèng trÞ”.


12
Lµ hÖ t tëng mang b¶n chÊt giai cÊp ( c«ng
nh©n ) nh mäi hÖ t tëng , nhng kh¸c víi bÊt cø hÖ
t tëng nµo kh¸c , chñ nghÜa M¸c - Lªnin lµ häc
thuyÕt c¸ch m¹ng vµ khoa häc kÕt tinh nh÷ng tinh
hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i , híng vµo gi¶i phãng toµn x·
héi , gi¶i phãng d©n téc , gi¶i phãng con ngêi ,
kh¾c phôc triÖt ®Ó t×nh tr¹ng con ngêi bÞ tha ho¸ ,
t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn vµ kh«ng ngõng hoµn thiÖn
con ngêi . Chñ nghÜa céng s¶n trong b¶n chÊt cña nã
nh C. M¸c nãi , lµ “ chñ nghÜa nh©n ®¹o hiÖn
thùc” . NguyÔn ¸i Quèc ®i tõ chñ nghÜa yªu níc
truyÒn thèng cña d©n téc vµ nh÷ng hiÓu biÕt s©u s¾c
nhiÒu nÒn v¨n ho¸ lín §«ng T©y , ®Õn víi chñ nghÜa
M¸c - Lªnin nh mét bíc ngoÆt quyÕt ®Þnh h×nh thµnh
t tëng Hå ChÝ Minh . Sù gÆp gì thÇn kú nµy ®· s¶n
sinh ta mét nh©n c¸ch , h¬n thÕ , mét mÉu h×nh v¨n
ho¸ míi , mÉu h×nh “ v¨n ho¸ cña t¬ng lai” nh nhµ
th¬ X« ViÕt Mandenxtam víi mét t×nh c¶m ®Æc biÖt ®·
sím kh¸m ph¸ tõ n¨m 1923 khi tiÕp xóc víi B¸c . Nh
vËy , thËt lµ chÝnh x¸c vµ tù nhiªn khi NghÞ quyÕt
Trung ¬ng 5 nªu lªn môc tiªu nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn
lµ tÊt c¶ v× con ngêi , v× h¹nh phóc vµ sù ph¸t
triÓn phong phó , tù do , toµn diÖn con ngêi trong
mèi quan hÖ hµi hoµ gi÷a c¸ nh©n vµ céng ®ång ,
gi÷a x· héi vµ tù nhiªn . ë ®©ylµ tÝnh nh©n v¨n cao
c¶ , trong ®ã giai cÊp , d©n téc vµ nh©n lo¹i , c¸
nh©n vµ x· héi , x· héi vµ tù nhiªn lµ thèng nhÊt
trªn lËp trêng chñ nghÜa M¸c - Lªnin , t tëng Hå
ChÝ Minh - hÖ t tëng thÊu suèt nÒn v¨n ho¸ mµ chóng
ta x©y dùng .

TÝnh chÊt tiªn tiÕn cña nÒn v¨n ho¸ cßn ph¶I thÓ
hiÖn c¶ trong h×nh thøc biÓu hiÖn , trong nh÷ng c¬
së vËt chÊt kü thuËt , ph¬ng tiÖn ®Ó chuyÓn t¶I néi
dung . VÝ dô : trong phong c¸ch v¨n ch¬ng , trong
c«ng nghÖ truyÒn h×nh , ®iÑn ¶nh , trong kiÓu d¸ng
kiÕn tróc , trong thiÕt kÕ nh÷ng c«ng tr×nh tîng
®µI , nh÷ng khu vui ch¬i gi¶i trÝ , v.v... ë ®©y ,
tiªn tiÕn thêng cã nghÜa lµ hiÖn ®¹i , song kh«ng


13
ph¶i ®· lµ hiÖn ®¹i th× lo¹i trõ b¶n s¾c d©n téc vµ
cµng kh«ng ®îc nhÇm lÉn hiÖn ®¹i víi “ chñ nghÜa
hiÖn ®¹i” t¾c tÞ, bÖnh ho¹n , nhÊt lµ trong nghÖ
thuËt , v¨n th¬ .

b>. NÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .

TÝnh chÊt tiªn tiÕn cña nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam kh«ng
t¸ch rêi b¶n s¾c d©n téc.Nãi ®Õn v¨n ho¸ lµ nãi ®Õn
d©n téc . V¨n ho¸ b¾t rÔ s©u trong ®êi sèng d©n téc
qua trêng kú lÞch sö . V¨n ho¸ lµ bé mÆt tinh thÇn
cña d©n téc . B¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ , nh ngêi
ta thêng nãi , lµ c¸i c¨n cíc , c¸i chøng chØ cña
mét d©n téc . Nã chØ râ anh lµ ai , thiÐu nã , anh
kh«ng tån t¹i nh mét gi¸ trÞ . LÞch sö mÊy ngh×n
n¨m dùng níc vµ gi÷ níc ®· hun ®óc cho d©n téc ta
biÕt bao gi¸ trÞ truyÒn thèng tèt ®Ñp . §ã lµ chñ
nghÜa yªu níc , lßng nh©n ¸i bao dung , träng nghÜa
t×nh , ®aä lý , lµ tÝnh cè kÕt , céng ®ång ... Nhê
søc m¹nh nh÷ng gi¸ trÞ ®ã , d©n téc ViÖt Nam ®·
chiÕn th¾ng bao thö th¸ch kh¾c nghiÖt cña thiªn tai
, ®Þch ho¹ ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn nh ngµy h«m nay
. B¶o vÖ vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸
tríc hÕt lµ b¶o vÖ vµ ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ tinh
thÇn ®ã . Cè nhiªn b¶n s¾c d©n téc cã c¶ néi dung
vµ h×nh thøc . Cïng víi nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn ,
b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ cßn ®îc ®Æc trng bëi
c¸c ph¬ng thøc biÓu hiÖn ®éc ®¸o . §ã lµ tiÕng nãi
cña d©n téc , lµ t©m lý , lµ phong tôc tËp qu¸n ,
lµ c¸ch c¶m nghÜ cña d©n téc , lµ nh÷ng h×nh thøc
nghÖ thuËt truyÒn thèng ,v.v... Níc ta cã 54 d©n
téc . Trong nÒn v¨n hãa ®a d©n téc cña níc ta , mçi
d©n téc anh em ®Òu cã b¶n s¾c riªng cña m×nh . Gi÷
g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc cña tÊt c¶ c¸c d©n
téc anh em sÏ ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña c¶
céng ®ång d©n téc ViÖt Nam , t¹o nªn sù phong phó
®a d¹ng trong tÝnh thèng nhÊt cña nÒn v¨n hãa ViÖt
Nam .

II /. VÊn ®Ò gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc .


14
Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ
ch¨m lo cho sù trêng tån vµ ph¸t triÓn søc sèng cña
d©n téc . Song ®IÒu nµy kh¸c h¼n xu híng phôc cæ
nh ®· x¶y ra gÇn ®©y ë nhiÒu n¬I trong ma chay , c-
íi xin , lÔ héi . Trong bµI nãi t¹i Héi nghÞ c¸n bé
v¨n hãa ngµy 30-10-1958 , Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ
râ : “ Nãi kh«i phôc vèn cò , th× nªn kh«i phôc c¸i
g× tèt , cßn c¸i g× kh«ng t«t th× ph¶i lo¹i dÇn
ra . Xem ra th× n¨m nay t¬ng ®èi kh¸ , cßn nh n¨m
ngo¸i , th× kh«i phôc vèn cò , th× kh«i phôc c¶
®ång bãng , ríc x¸ch thÇn th¸nh . V× kh«i phôc nh
thÕ , nªn ë n«ng th«n nhiÒu n¬i quªn c¶ s¶n xuÊt ,
cø trèng mâ b× bâm , ca h¸t lu bï ...” . Trong vèn
cæ d©n téc , chóng ta gi÷ lÊy vµ ph¸t huy nh÷ng di
s¶n nµo , tõ bá nh÷ng di s¶n nµo , ®iÒu ®ã kh«ng
thÓ kh«ng ®Æt ra khi nãi vÒ nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn
thèng . Sù c©n nh¾c vµ lùa chän Êy thÓ hiÖn qu¸
tr×nh tù ý thøc d©n téc , qu¸ tr×nh tù nhËn thøc ,
tù kh¸m ph¸ vÒ m×nh xuÊt ph¸t xuÊt ph¸t tõ tÇm cao
míi cña lÞch sö , lµ qu¸ tr×nh “ g¹n ®ôc kh¬i
trong” vµ lµ sù tiÕp nèi dßng ch¶y liªn tôc cña
lÞch sö d©n téc trong thÕ giíi hiÖn ®¹i . Víi ý
nghÜa ®ã , ph¸t huy vµ b¶o vÖ b¶n s¾c d©n téc cña
v¨n ho¸ ®ßi hái sù ph¸t triÓn , sù s¸ng t¹o kh«ng
ngõng . MÖnh ®Ò “ ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” ®ã kh«ng
thÓ t¸ch rêi mÖnh ®Ò “ v¨n hãa tiªn tiÕn” vµ ngîc
l¹i .

* Trong ®iÒu kiÖn thùc hiÖn kinh tÕ thÞ trêng më
réng giao lu quèc tÕ l¹i cµng ph¶i nhÊn m¹nh yªu
cÇu ra søc kÕ thõa vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n
téc . §ã kh«ng chØ lµ ý thøc tr¸ch nhiÖm , mµ cßn
lµ niÒm tù hµo , tù t«n d©n téc , bëi “ Níc §¹i
ViÖt ta tõ tríc , Vèn xng nÒn v¨n hiÕn ®· l©u” .
Nh÷ng ®Æc trng næi bËt nhÊt cña v¨n hãa ViÖt Nam
lµ chñ nghÜa yªu níc , yªu lao ®éng , lßng nh©n ¸i
, vÞ tha vµ tÝnh céng ®ång . Nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn
thèng ®ã ®· tõng lµ nguån søc m¹nh to lín trong
sù nghiÖp dùng níc vµ gi÷ níc . Ngµy nay , bíc vµo


15
thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ , nh÷ng
truyÒn thèng Êy vÉn ®ang lµ nh÷ng ®ßi hái cÇn ph¶i
cã ®èi víi mäi ngêi . Kh«ng ph¶i bÊt cø d©n téc
nµo trªn hµnh tinh nµy còng cã ®îc may m¾n kÕ thõa
nh÷ng truyÒn thèng vµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ nh vËy .
D©n téc ViÖt Nam cã truyÒn thèng tù t«n nhng kh«ng
tù cao , tù ®¹i ; cµng kh«ng ®ãng cöa ®Ó tù ng¾m
tù c« lËp m×nh .
Còng nh suèt chiÒu dµi lÞch sö mÊy ngh×n n¨m
cña d©n téc , tõ khi §¶ng ta ra ®êi , phÇn lín
thêi gian lµ ph¶i l·nh ®¹o nh©n d©n tiÕn hµnh
chiÕn tranh chèng x©m lîc , b¶o vÖ nÒn ®éc lËp d©n
téc . ThÕ nhng , chóng ta cha bao giê chñ tr¬ng
mét th¸i ®é bµi ngo¹i vÒ v¨n ho¸ , kÓ c¶ víi nÒn
v¨n hãa cña níc ®ang lµ kÓ thï x©m lîc . Tr¸i
l¹i , §¶ng ta lu«n nhÊn m¹nh tÝnh d©n téc ®ång
thêi víi tÝnh khoa häc vµ ®¹i chóng ; tÝnh tiªn
tiÕn g¾n víi yªu cÇu ph¶i ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .
§ã chÝnh lµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ cña ViÖt Nam . Nhê ®ã
, dï tr¶i qua biÕt bao th¨ng trÇm cña lÞch sö,
®øng tríc ©m mu ®ång ho¸ v¨n ho¸ cña ®ñ lo¹i kÎ
thï , nhng “ Bèn ngh×n n¨m ta l¹i lµ ta” ; b¶n s¾c
v¨n hãa ViÖt Nam kh«ng biÕn mÊt , kh«ng phai
nh¹t , tr¸i l¹i , cµng ¸nh lªn nÐt riªng long lanh
, ®Æc s¾c . Nã ®· gãp cho nÒn v¨n ho¸ nh©n lo¹i
kh«ng chØ lµ trèng ®ång §«ng S¬n , TruyÖn KiÒu ,
c¸c lµn ®IÖu d©n ca quan hä ... mµ cßn lµ nh÷ng
danh nh©n v¨n ho¸ mµ næi bËt lµ Hå ChÝ Minh , mét
con ngêi , mét sù nghiÖp , mét gi¸ trÞ v¨n ho¸ võa
®Ëm ®µ b¶n s¾c ViÖt Nam , võa chøa chan tÝnh nh©n
lo¹i . Vµ c¶ hai phÈm chÊt Êy ®Òu ë ®Ønh cao .

Ph¶i víi mét d©n téc cã ý chÝ tù lËp , tù cêng
vµ lµ lßng tù t«n m·nh liÖt míi s¶n sinh ra nh÷ng
¸ng hïng v¨n Nam quèc s¬n hµ , B×nh ng« ®¹i
c¸o ... Ph¶i víi mét d©n téc rÊt tù hµo víi truyÒn
thèng v¨n hãa cña m×nh míi cã thÓ tuyªn thÖ : “
§¸nh cho ®Ó dµi tãc , ®¸nh cho ®Ó ®en r¨ng ...
®¸nh cho sö tri Nam quèc anh hïng chi h÷u chñ” .
NÒn v¨n ho¸ Êy chÝnh lµ khÝ ph¸ch , lµ t«m hån d©n


16
téc , lµ tµi s¶n v« gi¸ cña ®Êt níc vµ cña mçi con
ngêi ViÖt Nam . Nã lµ nåi c¬m v¨n ho¸ Th¹ch Sanh
kh«ng bao giê v¬i , ®îc ph©n chia ®Õn tõng dßng
s÷a mÑ , tõn lêi ru nh÷ng ®øa con võa lät lßng mÑ
cña d©n téc , lµ tr¨m ngh×n c©u chuyÖn truyÒn tõ
®êi nµy qua ®êi kh¸c . ChÝnh nã lµ céi nguån s©u
l¾ng trong mçi con ngêi ViÖt Nam dï ®Õn lóc cã d
thõa c¸c tiÖn nghi vËt chÊt, nhng vÉn íc mong ®îc
nghe c¸c lµn ®IÖu d©n ca , ®îc t¾m hån m×nh trong
nÒn v¨n ho¸ d©n téc .

Trong nÒn v¨n hãa cã chiÒu s©u vµ tÇm cao nh
vËy , cµng ®i vµo kinh tÕ thÞ trêng , më réng giao
lu quèc tÕ , ®i vµo c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸
, chóng ta cµng ph¶i n©ng niu , g×n gi÷ vµ ph¸t
huy ®Ó gãp phÇn vµo sù nghiÖp vÎ vang lµ x©y dùng
thµnh c«ng chñ nghÜa x· héi . Chñ tr¬ng gi÷ g×n vµ
ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc kh«ng hÒ ®ång nghÜa víi
b¶o thñ , tù c« lËp , ®ãng kÝn , kh kh b¸m gi÷ lÊy
c¸i cò . B¶n s¾c v¨n ho¸ kh«ng ph¶i lµ nh÷ng gi¸
trÞ t¹m thêi , nay cßn mai mÊt ; song nã còng
kh«ng lµ c¸i kh«ng bao giê thay ®æi ®îc vµ kh«n
gcÇn söa ®æi . Tr¸i l¹i , b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc
còng kh«ng ngõng ph¸t triÓn , ®æi míi , ph¶n ¸nh
sù ph¸t triÓn vµ ®æi míi cña d©n téc . Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh ®· d¹y : “ C¸i g× cò mµ xÊu , th× ph¶I bá
... C¸i g× cò mµ kh«ng xÊu , nhng phiÒn phøc th×
ph¶i söa ®æi l¹i cho hîp lý ... C¸i g× cò mµ tèt
th× ph¶i ph¸t triÓn thªm” .




*




17
Ch¬ng III : B¶n s¾c d©n téc trong qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn cña ®Êt níc.

I /. Vai trß cña b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong
nÒn kinh tÕ thÞ trêng

Ngµy nay , ph¸t triÓn ®ang lµ vÊn ®Ò u tiªn hµng
®Çu cña mäi quèc gia , ®ång thêi còng lµ th¸ch thøc
hÕt søc gay g¾t dèi víi toµn nh©n lo¹i . CÇn ph¶i
huy ®éng nh÷ng nguån lùc nµo ®Ó ph¸t triÓn vµ ph¶i
lµm g× ®Ó ng¨n ngõa nh÷ng tiªu cùc ph¸t sinh trong
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ,v.v... ®ang lµ nh÷ng c©u hái
lín ®Æt ra ®èi víi nhiÒu quèc gia . Cho ®Õn b©y giê
, tuy cßn cã c¸c ý kiÕn kh¸c nhau trong viÖc ®Þnh
nghÜa v¨n ho¸ lµ g× , nhng mäi ngêi ®Òu thèng nhÊt
trong sù thõa nhËn vÒ mèi quan hÖ qua l¹i cña v¨n
ho¸ víi kinh tÕ , vai trß ®éng lùc cña v¨n ho¸ ®èi
víi kinh tÕ . Nh÷ng ý kiÕn coi v¨n ho¸ ®øng ngoµi
kinh tÕ hay lÖ thuéc mét c¸ch thô ®éng ®èi víi kinh
tÕ kh«ng cßn ®îc chÊp nhËn . Tuy nhiªn , khi chóng
ta nhÊn m¹nh yÕu tè v¨n ho¸ th× ®IÒu ®ã kh«ng cã
nghÜa lµ ®Æt vÞ trÝ cña v¨n ho¸ cao h¬n kinh tÕ ,
mµ ®Ó thÊy sù g¾n bã cña chóng trong khi híng tíi
môc tiªu ph¸t triÓn .

Nh÷ng thµnh tùu hoÆc vÊp v¸p trong qu¸ tr×nh
ph¸t triÓn kinh tÕ , x· héi ë nhiÒu níc trªn thÕ
giíi ®Òu chøng minh tÇm quan träng cña nh©n tè v¨n
ho¸ , tríc hÕt lµ ë viÖc cã b¶o vÖ , ph¸t triÓn ®îc
hay kh«ng nh÷ng tiÒm n¨ng phong phó vµ ®Æc s¾c cña
v¨n hãa d©n téc ®èi víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt níc .
Sù ®óng ®¾n hay sai l¹c trong ®Þnh híng ph¸t triÓn
v¨n ho¸ ®Òu ®a ®Õn thµnh tùu hay thÊt b¹i kh«ng
riªng cho v¨n ho¸ , mµ cho c¶ kinh tÕ vµ mäi mÆt
kh¸c cña ®êi sèng x· héi , ®Æc biÖt lµ vÒ t tëng ,
®¹o ®øc , lèi sèng . Nh÷ng hËu qu¶ cña sù sai lÇm
vÒ chÝnh s¸ch v¨n ho¸ thêng kÐo dµi vµ khã söa h¬n
nh÷ng hËu qu¶ vÒ kinh tÕ . Do ®ã kh«ng ph¶i kh«ng
cã c¬ së khi ngêi ta lo ng¹i mét sù “ ph¸ s¶n” , “
xuèng cÊp” vÒ v¨n ho¸ h¬n sù ph¸ s¶n , xuèng cÊp


18
trong kinh tÕ , bëi nh÷ng mÊt m¸t trong lÜnh vùc
v¨n ho¸ thêng dÉn tíi nh÷ng hËu qu¶ rÊt l©u dµi vµ
nghiªm träng .

Víi ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ
ph¸t triÓn nh hiÖn nay , trong vßng vµi ba chôc n¨m
, mét d©n téc cã thÓ vît lªn rÊt nhanh , chiÕm lÜnh
®îc nh÷ng ®Ønh cao vÒ kinh tÕ , kü thuËt , c«ng
nghÖ . Nhng ®Ó trë thµnh mét quèc gia ph¸t triÓn vÒ
v¨n ho¸ , th× vµi ba chôc n¨m hoµn toµn cha thÊm
vµo ®©u . Mét quèc gia giµu cã vÒ kinh tÕ , trong
mêi n¨m cã thÓ ®æi míi , n©ng cÊp toµn bé h¹ tÇng
c¬ së vËt chÊt kü thuËt , nhng ®Ó cã ®îc mét c¬ së
h¹ tång v¨n ho¸ tiÕn bé vµ ph¸t triÓn , th× cßn khã
gÊp tr¨m lÇn vµ kh«ng thÓ chØ b»ng tiÒn mµ gi¶i
quyÕt ®îc .

§Êt níc ta ®ang thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi toµn
diÖn , thùc hiÖn c¬ chÕ thÞ trêng vµ chÝnh s¸nh ®èi
ngo¹i réng më , lµm b¹n ví tÊt c¶ c¸c níc , phÊn
®Êu v× hoµ b×nh , ®éc lËp vµ ph¸t triÓn . §èi víi
nhiÖm vô x©y dùng nÒn v¨n ho¸ , ®©y võa lµ c¬ héi
lín ®ång thêi lµ th¸ch thøc lín .

ChuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng , v¨n ho¸ lµ
nh©n tè thóc ®Èy t¨ng trëng kinh tÕ , gãp phÇn thay
®æi nÕp nghÜ , c¸ch lµm ; kÝch thÝch tÝnh s¸ng
t¹o , n¨ng ®éng , nhng trong m«i trêng ®ã v¨n ho¸
còng cã thÓ nhiÔm ph¶i nh÷ng c¨n bÖnhcña kinh tÕ
thÞ trêng : chñ nghÜa c¸ nh©n ph¸t triÓn , sïng b¸i
®ång tiÒn , lèi sèng tiªu thô , thùc dông ... Kh«ng
Ýt ho¹t ®éng v¨n ho¸ bÞ l«i cuèn vµo xu híng th¬ng
m¹i ho¸ , xuÊt hiÖn nh÷ng s¶n phÈm v¨n ho¸ kÐm chÊt
lîng chiÒu theo thÞ hiÕu thÊp kÐm cña mét bé phËn
ngêi cã tiÒn . §ång tiÒn xuÊt hiÖn víi t c¸ch lµ
thíc ®o c¸c gi¸ trÞ , nhng ®ång thêi nã còng trë
thµnh søc m¹nh cã kh¶ n¨ng lµm xuyªn t¹c mÆt b¶n
chÊt tèt ®Ñp cña con ngêi , cña nh÷n quan hÖ x· héi
, kÝch thÝch chñ nghÜa c¸ nh©n , tÝnh Ých kû ,
nhiÒt hñ tôc , mª tÝn , dÞ ®oan ph¸t triÓn ... §ã


19
lµ nh÷ng nguy c¬ cÇn ph¶i kiªn quyÕt bµi trõ , kh¾c
phôc .

Trong ®êi sèng h»ng ngµy , chóng ta thÊy nhiÒu
s¶n phÈm v¨n ho¸ nh tranh ¶nh . s¸ch , b¸o ... ®îc
®em ra mua b¸n trªn thÞ trêng , nhng ®IÒu ®ã kh«ng
cã nghÜa lµ mäi s¶n phÈm v¨n ho¸ ®Òu ph¶i tÝnh to¸n
, cã l·i míi s¶n xuÊt . Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸
kh«ng thÓ kh«ng thõa nhËn sù chi phèi cña quy luËt
gi¸ trÞ trong lÜnh vùc s¶n xuÊt tinh thÇn . NhiÒu
s¶n phÈm v¨n hãa còng cÇn ph¶i ®Þnh gi¸ , ph¶i
th«ng qua mua , b¸n , trao ®æi ®Ó ph©n phèi tíi ng-
êi sù dông . Song sù ®Þnh gi¸ , trao ®æi , mua b¸n
nµy kh«ng thÓ chØ c¨n cø vµo quy luËt kinh tÕ mµ
ph¶i tu©n theo quy luËt cña v¨n ho¸ , t tëng , ®¹o
®øc ; ph¶i phôc vô môc tiªu ph¸t triÓn toµn diÖn
con ngêi , cho tiÕn bé vµ c«ng b»ng , v¨n minh .

Thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i ®a ph¬ng ho¸ , ®a
d¹ng ho¸ , ®Êt níc ta cã c¬ héi giao lu , tiÕp nhËn
, häc hái v« cïng thuËn lîi . Trong qu¸ tr×nh ®ã ,
chóng ta b¾t gÆp nhiÒu c¸i hay , c¸i ®Ñp vµ nh÷ng
®IÓm t¬ng ®ång trªn lÜnh vùc v¨n ho¸ , nhng ®iÒu ®ã
hoµn toµn kh«ng cã nghÜa lµ mäi d©n téc sÏ ®i tíi
sù thèng nhÊt vÒ v¨n ho¸ . TraÝ l¹i , nhê qu¸ tr×nh
giao lu ®ã , mçi d©n téc ®Òu cã thÓ ®ãng gãp nh÷ng
b¶n s¾c ®éc ®¸o cña riªng m×nh vµo kho tµng v¨n ho¸
chung cña nh©n lo¹i , lµm cho nÒn v¨n ho¸ cña nh©n
lo¹i ngµy cµng thªm phong phó , tèt ®Ñp .

Bªn c¹nh viÖc tiÕp thô nh÷ng c¸i tèt , c¸i t¬ng
®ång , chóng ta còng ph¶i tØnh t¸o phßng ngõa ,
lo¹i trõ nh÷ng c¸i xÊu , c¸i dë , c¸i kh«ng phï hîp
. Sù häc tËp , lùa chän tiÕp nhËn ph¶i rÊt chñ ®éng
, tinh têng nhÊt ®Þnh kh«ng ®Ó m¾c ph¶i thãi “ ham
thanh chuéng l¹” sïng b¸i mét c¸ch mï qu¸ng mäi c¸i
l¹ cña bªn ngoµi . Chóng ta c¬ng quyÕt khíc tõ ,
chèng l¹i sù di nhËp nh÷ng thø v¨n ho¸ phÈm ph¶n
®éng kÝch ®éng b¹o lùc , t×nh dôc , h¹ thÊp c¸c gi¸



20
trÞ ®¹o ®øc , nh©n v¨n , tr¸i víi c¸c truyÒn thèng
®¹o ®øc , v¨n hãa tèt ®Ñp cña d©n téc ta .

Trong qu¸ tr×nh giao lu v¨n hãa , chóng ta m¹nh
d¹n héi nhËp , tiÐp thô , nhng kh«ng ®¸nh mÊt ,
kh«ng “ hoµ tan” b¶n s¾c cña m×nh . Tr¸i l¹i ,
chóng ta cã tr¸ch nhiÖm bæ sung , ®ãng gãp cho nh©n
lo¹i nh÷ng g× ®Æc s¾c cña chóng ta vµ tiÕp nhËn ,
bæ sung nh÷ng tinh hoa nh©n lo¹i ®Ó b¶n s¾c v¨n ho¸
ViÖt Nam ngµy cµng giµu ®Ñp . Lµm ®îc nh vËy , v¨n
ho¸ lu«n lu«n lµ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn lµ nh©n
tè quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ , ®a ®Êt níc ta tiÕn nhanh tíi môc
tiªu d©n giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n
minh .

II /. Ph¸t huy néi lùc v¨n hãa trong qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn .

Trong qu¸ t×nh x©y dùng ®Êt níc v× môc tiªu “
D©n giµu níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh” ,
vai trß cña v¨n hãa ngµy cµng ®îc §¶ng , Nhµ níc vµ
nh©n d©n quan t©m . V¨n ho¸ d©n téc ®îc x¸c ®Þnh
trë thµnh néi lùc bªn trong cña qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn . Quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ vµ ph¸t triÓn ®îc bµn
luËn s«i næi c¶ vÒ ph¬ng diÖn lý luËn vµ thùc tiÔn
trong thêi gian gÇn ®©y . §Ó ph¸t huy tèt néi lùc
cña v¨n ho¸ ®èi víi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ l©u
dµi cña ®Êt níc , cÇn chó ý ®Õn mét sè ph¬ng diÖn
c¬ b¶n bao gåm ?

Thø nhÊt : Cha bao giê v¨n ho¸ d©n téc ta cã
nh÷ng bíc chuyÓn biÕn toµn diÖn vµ s©u s¾c nh hiÖn
nay . §©y lµ thêi kú chuyÓn ®æi m¹nh mÏ c¶ vÒ quan
niÖm gi¸ trÞ , chuÈn mùc v¨n ho¸ , chuyÓn ®æi c¶
c«ng nghÖ , kü thuËt vµ c¬ së vËt chÊt cña v¨n
hãa , chuyÓn ®æi vÒ ®éi ngò nh©n sù , bé m¸y ho¹t
®éng v¨n ho¸ , cïng víi nã lµ sù chuyÓn ®æi lèi
sèng , nÕp t duy , tÇm nh×n vµ c¸ch nh×n cña c¸
nh©n vµ céng ®ång víi hµng lo¹t c¸c nhu cÇu v¨n hã


21
phong phó vµ ®a d¹ng cña nh©n d©n . Sù chuyÓn ®æi
nµy cã c¬ së kh¸ch quan tõ sù ®æi míi toµn diÖn cña
®Êt níc mµ cèt lâi c¬ b¶n lµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ
trêng ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ theo
®Þnh híng x· héi chñ nghÜa , t¨ng cêng më réng hîp
t¸c quèc tÕ , ®a ph¬ng ho¸ , ®a d¹ng ho¸ c¸c mèi
quan hÖ quèc tÕ . Sù chuyÓn ®æi nµy lµ kÕt qu¶ cña
qu¸ tr×nh vËn ®éng ®Çy m©u thuÉn , ®Çy xung ®ét ,
mang kÞch tÝnh cao ®Õn møc kh¾c nghiÖt , nhng ®©y
chÝnh lµ m©u thuÉn trong qu¸ tr×nh vËn ®éng ph¸t
triÓn cña ®Êt níc . V× vËy , sù b×nh tÜnh vµ kh¸ch
quan trong ®¸nh gi¸ c¸c hiÖn tîng v¨n hãa - x· héi
lµ mét yªu cÇu lín hiÖn nay .

Thø hai : Cha bao giê søc Ðp cña xu thÕ toµn cÇu
ho¸ , khu vùc ho¸ ®îc sù hç trî cña c«ng nghÖ hiÖn
®¹i t¸c ®éng vµo nÒn v¨n hãa cña c¸c d©n téc , c¸c
quèc gia l¹i m¹nh mÏ , toµn diÖn vµ s©u s¾c nh hiÖn
nay . Sù ®Çu t trùc tiÕp , gi¸n tiÕp cña c¸c c«ng
ty ®a quèc gia vµ xuyªn lôc ®Þa , sù giao lu th¬ng
m¹i vµ dÞch vô víi khèi lîng hµng hãa khæng lå , sù
t¨ng cêng dÞch vô du lÞch , gi¶i trÝ , sù më réng
hÖ thèng th«ng tin truyÒn th«ng ®¹i chóng , v.v...
vµ v.v... ®· lµm cho “ tan b¨ng” ë c¸c quèc gia “
®ãng” vµ “sèt” lªn ë c¸c quèc gia “ më” . Ranh giíi
®Þa lý h÷u h×nh gi÷a c¸c quèc gia kh«ng c¶n næi sù
x©m trµn cña c¸c trµo lu v¨n hãa xa l¹ . Xu thÕ
toµn cÇu ho¸ , khu vùc hãa võa mang l¹i thêi c¬ lín
, ®ång thêi võa lµ th¸ch thc lín ®èi víi mçi nÒn
v¨n ho¸ kh¸c nhau , ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c quèc
gia ®ang ph¸t triÓn .

Thø ba : Mèi quan hÖ gi÷a d©n téc vµ quèc tÕ trë
thµnh mét trong nh÷ng vÊn ®Ò trung t©m cña thêi ®¹i
. C¸c d©n téc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®ang t×m
c¸ch kÕt hîp søc m¹nh cña d©n téc víi søc m¹nh cña
thêi ®¹i , tranh thñ thêi c¬ , chèng l¹i c¸c nguy
c¬ ®Ó tËp trung x©y dùng ®Êt níc . Søc m¹nh cña sù
liªn kÕt céng ®ång ®îc ®Æc trng ë viÖc gi÷ g×n ,
ph¸t huy b¶n s¾c vµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ cña d©n téc


22
trong giao lu quèc tÕ . Do ®ã , cïng víi xu thÕ héi
nhËp quèc tÕ lµ xu thÕ b¶o vÖ , gi÷ g×n vµ ph¸t huy
b¶n s¾c vµ b¶n lÜnh d©n téc , chèng l¹i xu híng “
®ång ho¸” hay “ nhÊt thÓ ho¸” vÒ v¨n hãa .

B¶n s¨c v¨n ho¸ lµ nh÷ng dÊu hiÖu ®Æc trng ®Ó
ph©n biÖt v¨n ho¸ cña céng ®ång nµy víi céng ®ång
kh¸c , d©n téc nµy víi d©n téc kh¸c , quèc gia nµy
víi quèc gia kh¸c . §©y lµ “ gien” di truyÒn v¨n
ho¸ cña tõng d©n téc . “ Gien” di truyÒn nµy kÕt
tinh ë truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc thÓ hiÖn trong
lèi sèng , trong phong tôc , tËp qu¸n , trong c¸c
ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt vµ tinh thÇn cña céng
®ång . Trong giao lu quèc tÕ , c¸c d©n téc sÏ ®¸nh
mÊt sù tån t¹i cña m×nh nÕu mÊt bé “ gien” di
truyÒn v¨n ho¸ . CÇn tr¸nh sai lÇm ®ång nhÊt b¶n
s¾c v¨n ho¸ d©n téc víi nh÷ng h×nh thøc thÓ hiÖn
bªn ngoµi cña nã . B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc bao chøa
c¶ “ c¸i tÜnh” vµ “ c¸i ®éng” , “ c¸i cæ truyÒn” vµ
“ c¸i hiÖn ®¹i” , c¶ h×nh thøc vµ néi dung , c¶ “
c¸i ngo¹i sinh” ®îc “ néi sinh” ho¸ . Gi÷ g×n vµ
ph¸t huy b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc kh«ng cã nghÜa lµ
quay vÒ “ phôc cæ” , quay vÒ víi c¸i cò mµ ph¶i c¨n
cø vµo quan ®iÓm ph¸t triÓn ®Êt níc v× môc tiªu “
d©n giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh”
trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ . Yªu
cÇu ph¸t triÓn ®Êt níc lµ tiªu chÝ ®Ó lùa chän gi÷a
c¸i cò vµ c¸i míi , c¸i bªn trong vµ c¸i bªn
ngoµi , c¸i néi sinh vµ c¸i ngo¹i sinh . TÝnh tù
gi¸c cña qu¸ tr×nh lùa chän v¨n hãa sÏ kh¾c phôc ®-
îc tÝnh t¶n m¹n , tù tuú thuéc vµo tËm nh×n , ®iÓm
nh×n , tr×nh ®é , nh©n c¸ch vµ b¶n lÜnh cña chñ thÓ
lùa chän .

Thø t : Ph¸t huy néi lùc cña v¨n ho¸ d©n téc
chÝnh lµ t¹o nªn mét dßng ch¶y liªn tôc cña truyÒn
thèng v¨n hãa d©n téc nh»m kh¼ng ®Þnh b¶n s¾c vµ
b¶n lÜnh v¨n ho¸ . TruyÒn thèng v¨n ho¸ lµ nh÷ng
gi¸ trÞ v¨n ho¸ do lÞch sö ®Ó l¹i ®îc c¸c thÕ hÖ
sau lµm sèng l¹i trong thêi ®¹i cña hä . Trong


23
truyÒn thèng v¨n hãa ViÖt Nam cã hai dßng chñ lu
xuyªn suèt lµ chñ nghÜa yªu níc vµ chñ nghÜa nh©n
®¹o . Trong chiÕn tranh chèng x©m lîc b¶o vÖ Tæ
quèc , hai dßng chñ lu nµy ®· ph¸t huy søc m¹nh ®Ó
®oµn kÕt d©n téc , díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng , t¹o
nªn søc m¹nh cña hµo khÝ ViÖt Nam , ®Æc biÖt lµ
trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p vµ kh¸ng
chiÕn chèng Mü , cøu níc võa qua . Ngµy nay , sù
thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh ®æi míi tuú thuéc vµo viÖc
ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña hai dßng chñ lu cña
hai dßng chñ lu cña truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc
nÕu bÞ xem nhÑ , kh«ng ®îc thÕ hÖ sau tiÕp nèi sÏ
dÉn tíi khñng ho¶ng v¨n ho¸ nghiªm träng .

Ngîc l¹i , b¶n lÜnh v¨n ho¸ d©n téc lu«n cÇn tíi
dÊu hiÖu vµ s¾c th¸i riªng . Nh vËy , néi lùc v¨n
ho¸ d©n téc võa bao trïm b¶n s¾c v¨n hãa võa bao
hµm b¶n lÜnh v¨n hãa d©n téc . §©y lµ nÒn t¶ng chñ
yÕu ®Ó x©y dùng “ nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ
b¶n s¾c d©n téc” , lµ “ bé läc” c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa
ngo¹i nhËp , chèng l¹i nh÷ng t¸c ®éng phi v¨n ho¸ ,
ph¶n v¨n ho¸ tõ bªn ngoµi . Néi lùc v¨n ho¸ kh«ng
chØ lµ mét lý thuyÕt , nã chÝnh lµ cuéc sèng , nã
chØ thùc sù ph¸t huy ®îc søc m¹nh khi trë thµnh
tinh thÇn tù gi¸c cña mäi thanh viªn trong x· héi .
§iÒu ®ã còng cã ngho· lµ sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt
níc mét c¸ch bÒn v÷ng ph¶i ®îc ®Æt trªn nÒn t¶ng
v¨n hãa d©n téc , ph¶i kh¬i dËy vµ ph¸t huy tíi møc
cao nhÊt néi lùc cña mét nÒn v¨n hãa ®· ®îc kh¼ng
®Þnh trong suèt hµng ngh×n n¨m dùng níc vµ gi÷ n-
íc .

III /. Toµn cÇu ho¸ vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc .

- Tµi nguyªn con ngêi cña mçi quèc gia n»m trong
b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc . §¸nh mÊt b¶n s¾c v¨n
hãa d©n téc lµ ®¸nh mÊt tiÒm n¨ng cña nguån lùc
con ngêi . V× lÏ ®ã , viÖc b¶o vÖ vµ ph¸t huy
nh÷ng gi¸ trÞ b¶n s¾c cña nÒn v¨n ho¸ truyÒn
thèng - v¨n hãa tinh thÇn - lµ mét vÊn ®Ò cÊp


24
b¸ch vµ thiÕt th©n ®Æt ra ë hÇu hÕt c¸c quèc gia
.
- Bëi v× trªn thÕ giíi ngµy nay nÒn v¨n ho¸ ®a
d¹ng cña thÕ giíi nãi chung vµ cña tõng quèc gia
nãi riªng ®ang ®øng tríc nguy c¬ bÞ mai mét ,
tha ho¸ , ®¸nh mÊt nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc cña
m×nh . Toµn thÕ giíi e ng¹i v× “ mét mÉu h×nh
v¨n ho¸ ®ång phôc” .

- Do tÝnh hai mÆt cña toµn cÇu ho¸ = Mét mÆt lµ sù
bïng næ th«ng tin , sù hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ ,
sù trao ®æi v¨n ho¸ vµ du lÞch thóc ®Èy c¸c quèc
gia xÝch l¹i gÇn nhau , më ra nh÷ng ch©n trêi
v¨n hãa vµ kiÕn thøc míi .

-
MÆt kh¸c lµ nguy c¬ san b»ng vµ ®ång nhÊt ho¸
c¸c tiªu chuÈn , c¸c hÖ gi¸ trÞ , ®e do¹ vµ lµm suy
kiÖt kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña c¸c nÒn v¨n ho¸ .
§Æc biÖt ®èi víi c¸c níc thÕ giíi thø ba ®ang
c«ng nghiÖp ho¸ cã nh÷ng nguy c¬ tha ho¸ vÒ v¨n hãa
, cô thÓ lµ T©y ph¬ng hãa . §ång nhÊt hiÖn ®¹i ho¸
vµ T©y ph¬ng ho¸ . Kh«ng vong quèc nhng vong b¶n .
Mµ ®· vong b¶n th× quèc gia cßn mµ d©n téc kh«ng
cßn , nghÜa lµ v¨n hãa d©n téc cïng víi c¸c gi¸ trÞ
cña nã bÞ thñ tiªu . Quèc gia bÞ tha hãa v¨n hãa sÏ
kh«ng cßn søc sèng .

- Gi÷ g×n b¶n s¾c d©n téc kh«ng cã nghÜa lµ cè thñ
trong truyÒn thèng di s¶n mµ ph¶i khai th¸c ,
ph¸t triÓn ®Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu míi , ®¸p
øng nh÷ng th¸ch thøc míi . B¶n s¾c d©n téc trênh
tån trong qu¸ tr×nh t¸i t¹o kh«ng ngõng trong
tiÕn ho¸ cña lÞch sö . Theo mét phÐp biÖn chøng
kÕ thõa vµ ®æi míi , kÕt hîp truyÒn thèng vµ
tÝnh hiÖn ®¹i . Mét sè gi¸ trÞ míi ®¬ng h×nh
thµnh trong hÖ gi¸ trÞ ViÖt Nam .

- Gi÷ g×n b¶n s¾c kh«ng co vµo cè thñ trong tÝnh
riªng biÖt , khíc tõ giao lu v¨n ho¸ . Trªn thÕ


25
giíi nµy kh«ng cã mét nÒn v¨n ho¸ nµo cã tÝnh
thuÇn nhÊt b¶n ®Þa .

- Sù thay ®æi gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ lµ do trao
®æi . Khi trao ®æi ngõng th× c¶ hai ®Þa bµn ®Òu
ch÷ng l¹i trong ph¸t triÓn . §©y lµ phÐp biÖn
chøng cña nh©n tè ngo¹i sinh trong sù ph¸t triÓn
néi sinh . Tuy nhiªn sù héi nhËp c¸c gi¸ trÞ v¨n
hãa kh¸c víi sù tha hãa vÒ v¨n hãa còng nh sù
lai gièng tèt kh¸c víi lai ghÐp vµo c¬ thÓ nh÷ng
gien l¹ ho¾c , g©y nªn sù biÕn dÞ , thËm chÝ
nh÷ng qu¸i thai . Khi c¸c nh©n tè ngo¹i qu¸ kh¸c
l¹ vµ qu¸ m¹nh ghÐp vµo mét c¬ thÓ cã thÓ ph¸ vì
cÊu tróc cña c¬ thÓ nhËn , g©y nªn sù suy
tho¸i .


Nh vËy c¸i míi n¶y sinh tõ trao ®æi víi bªn
ngoµi lu«n lu«n néi sinh ho¸ , c¸i hiÖn ®¹i nhËp
vµo c¸i truyÒn thèng . Vµ truyÒn thèng sÏ mang tÝnh
hiÖn ®¹i vµ phôc vô nhu cÇu hiÖn ®¹i .



*


Ch¬ng IV : Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy b¶n s¾c
v¨n hãa d©n téc trong thêi kú ph¸t triÓn .

I /. Mét sè gi¶i ph¸p tríc m¾t ®Ó x©y dùng mét nÒn
v¨n hãa tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .

§Ó gãp phÇn thùc hiÖn t tëng cèt lâi cña §¶ng ta
vÒ v¨n hãa , tríc m¾t cÇn thiÕn hµnh tèt nh÷ng gi¶i
ph¸p lín sau ®©y :

1 . Tríc hÕt , ph¶i t¹o ra bíc chuyÓn biÕn c¬
b¶n trong nhËn thøc cña toµn §¶ng vµ toµn x· héi ,
tiÕp tôc cñng cè niÒm tin ë chñ nghÜa M¸c- Lªnin vµ


26
con ®êng tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi , cã nhËn thøc
®óng vÒ lý tëng , lÏ sèng , nÕp sèng phï hîp víi
truyÒn thèng d©n téc vµ truyÒn thèng c¸ch m¹ng .

2 . T¨ng cêng ®Çu t c¸c nguån lùc vµ hoµn chØnh
hÖ thèng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn v¨n ho¸ , nhÊt lµ
trªn lÜnh vùc cÊp b¸ch : n©ng cao c¸c ho¹t ®éng v¨n
ho¸ th«ng tin ë c¬ së ; b¶o tån , t«n t¹o c¸c di
tÝch lÞch sö - v¨n ho¸ ; ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh
nghÖ thuËt ; su tÇm , khai th¸c c¸c vèn v¨n ho¸ d©n
téc ,v.v...

3 . Ph¶i ®æi cíi thÓ chÕ ph¸t triÓn sù nghiÖp
v¨n ho¸ trong ®iÒu kiÖn c¬ chÕ thÞ trêng . Trªn c¬
së ®Þnh híng chÝnh trÞ vµ ph¸p luËt , nªu cao vai
trß nßng cèt cña c¸c c¬ quan v¨n hãa , nghÖ thuËt
cña Nhµ níc ; tõng bíc thùc hiÖn x· héi ho¸ vÒ v¨n
ho¸ .

4 . T¹o chuyÓn biÕn tÝch cùc trong x©y dùng ®¹o
®øc , nÕp sèng v¨n minh , ng¨n chÆn cã hiÖu qu¶ c¸c
tÖ n¹n x· héi , nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc trong x·
héi , nh÷ng hñ tôc vµ nÕp sèng kh«ng lµnh m¹nh ,
kh¾c phôc t×nh tr¹ng tho¸i ho¸ , biÕn chÊt cña mét
sè c¸n bé , §¶ng viªn , nh÷ng hñ tôc vµ tÖ n¹n x·
héi ®ang cã chiÒu híng gia t¨ng ë c¶ thµnh thÞ ,
n«ng th«n vµ miÒn nói .

5 . Quan t©m x©y dùng ®éi ngò nh÷ng ngêi ho¹t
®éng v¨n ho¸ , më réng hîp t¸c quèc tÕ vÒ v¨n ho¸ .

6 . T¨ng cêng sù l·nh ®¹o cña §¶ng . N©ng cao
hiÖu lùc qu¶n lý cña Nhµ níc trong sù nghiÖp qu¶n
lý vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸ , ®æi míi ph¬ng thøc l·nh
®¹o cña §¶ng trªn lÜnh vùc v¨n ho¸ , nghÖ thuËt .

II /. BiÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc trong
®êi sèng v¨n ho¸ x· héi cña ®Êt níc .




27
1 . Nh÷ng mÆt tiªu cùc trong ®êi sèng v¨n ho¸
trong x· héi :

§èi víi níc ta hiÖn nay , xu híng toµn cÇu ho¸
víi c¶ hai mÆt tÝch cùc vµ tiªu cùc kÓ trªn l¹i
®ång thêi diÔn ra cïng víi qu¸ tr×nh nÒn kinh tÕ
quèc d©n chuyÓn sang sö dông c¬ chÕ thÞ trêng vµ
chÝnh s¸ch më cöa nh»m ®Èy nhanh nhÞp ®é t¨ng trëng
kinh tÕ , ®Èy tíi mét bíc sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa
, hiÖn ®¹i ho¸ .

Bªn c¹nh nh÷ng tiÕn bé vµ thµnh tùu to lín ®·
®¹t ®îc trong 10 n¨m qua , c¬ chÕ thÞ trêng vµ
chÝnh s¸ch më cöa còng ®· vµ ®ang lµm cho chóng ta
ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu hiÖn tîng ®¸ng lo ng¹i trong
®êi sèng v¨n ho¸ cña ®Êt níc :

T©m lý sïng b¸i hµng ho¸ , sïng b¸I tiÒn tÖ ,
chØ coi träng c¸c tiÖn nghi vËt chÊt ®¬n thuÇn mµ
xem thêng c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa n¶y sinh trong mét bé
phËn d©n c . BÖnh sïng ngo¹i , ch¹y theo lèi sèng
tiªu thô cña ph¬ng T©y l©y lan trong kh«ng Ýt ng-
êi , nhÊt lµ trong líp trÎ . C¸c s¸ch b¸o , tranh
¶nh , b¨ng nh¹c , b¨ng h×nh cã néi dung kÝch ®éng
d©m « , b¹o lùc nhËp lËu å ¹t g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn
nhiÒu thuÇn phong mü tôc cña d©n téc , v.v...

2 . Gi¶i ph¸p :

§Ó ®Êu tranh ®Èy lïi nh÷ng hiÖn tîng tiªu cùc kÓ
trªn , lµm lµnh m¹nh ho¸ ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh
thÇn cña d©n téc , bªn c¹nh luËt ph¸p vµ c¸c chÝnh
s¸ch kinh tÕ - x· héi kh¸c , viÖc chÊn hng nÒn v¨n
ho¸ d©n téc ®Ó lµm c¬ së ®Þnh híng cho viÖc më réng
giao lu v¨n ho¸ quèc tÕ cña níc ta ngµy nay ®îc xem
lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n , cã ý nghÜa chiÕn lîc l©u
dµi .

Nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm ngµn ®êi cña cha «ng
ta trong qu¸ tr×nh giao lu v¨n ho¸ víi thÕ gi¬Ý tr-


28
íc ®©y cÇn ®îc nghiªn cøu s©u s¾c , toµn diÖn h¬n
®Ó khai th¸c , vËn dông ®Ó ph¸t triÓn s¸ng t¹o
trong ®iÒu kiÖn míi ngµy nay . Lµm ®îc nh vËy ,
chóng ta cã thÓ v÷ng tin vµ chñ ®éng t¨ng cêng giao
lu v¨n ho¸ víi c¸c níc trªn c¬ së biÕt m×nh , biÕt
ngêi mét c¸ch thùc tÕ kh¸ch quan . CÇn biÕt c¶ chç
m¹nh , chç yÕu cña m×nh vµ cña ngêi , qua ®ã mµ lùa
chän , tiÕp thu c¸c yÕu tè nh©n b¶n , hîp lý , khoa
häc , tiÕn bé cña v¨n ho¸ thÕ giíi - c¶ ph¬ng §«ng
vµ ph¬ng T©y - ®Ó lµm phong phó thªm b¶n s¾c v¨n
ho¸ d©n téc , xem ®ã lµ nh©n tè cùc kú quan träng
thøc dËy c¸c tiÒm n¨ng , ph¸t huy mäi nguån c¶m
høng s¸ng t¹o , lµm nªn nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ
tinh thÇn míi trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ,
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc .

Chóng ta kh«ng tù h·m m×nh trong tÝnh riªng biÖt
v¨n ho¸ , khíc tõ giao lu , trao ®æi , ®èi tho¹i
víi bªn ngoµi . §ång thêi , chóng ta còng kiªn
quyÕt ph¶n ®èi sù tiÕp nhËn x« bå mäi thø gäi lµ “
t©n kú” cña v¨n ho¸ ngo¹i lai mµ kh«ng ph©n biÖt
hay dë , tèt xÊu ®Ó ®i ®Õn chç mÊt gèc , lai c¨ng
vµ cuèi cïng khã tr¸nh khái sÏ bÞ ®ång hãa , bÞ hoµ
tan chø kh«ng ph¶i héi nhËp víi nÒn v¨n minh nh©n
lo¹i .

Trong kinh tÕ , sù ®a d¹ng cña ph©n c«ng míi lµm
n¶y sinh tÝnh tÊt yÕu cña giao lu , hîp t¸c gi÷a
c¸c quèc gia . Trong v¨n ho¸ l¹i cµng nh vËy . Do
®ã chØ cã trªn c¬ së b¶o tån vµ ph¸t huy b¶n s¾c vµ
cèt c¸ch riªng cña v¨n ho¸ ViÖt Nam - nghÜa lµ tÝnh
®éc ®¸o cña nã trong qu¸ tr×nh v¬n tíi sù hoµn
thiÖn con ngêi theo híng Ch©n - ThiÖn - Mü , th×
v¨n ho¸ d©n téc míi cã søc nÆng trong tiÕp xóc ,
®èi tho¹i víi c¸c nÒn v¨n ho¸ kh¸c , nhÊt lµ míi cã
nh÷ng c¸i ®¸ng gi¸ ®Ó gãp vµo kho t¹ng v¨n ho¸
phong phó , ®a d¹ng cña nh©n lo¹i .
Thùc hiÖn ®îc nh thÕ , th× ch¾c ch¾n c«ng cuéc
®æi míi toµn diÖn ®Êt níc cña chóng ta , trong ®ã
cã ®æi míi vÒ giao lu v¨n ho¸ víi thÕ giíi sÏ gÆt


29
h¸i ®îc nhiÒu hoa th¬m qu¶ ngät v× môc tiªu d©n
giµu , níc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh .




30
C / kÕt thóc vÊn ®Ò
Tõ §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI , qua
®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII tíi ®¹i héi
®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII , §¶ng Céng S¶n
ViÖt Nam , ®· ®Ò ta vµ thùc hiÖn mét ®êng lèi ®æi
míi toµn diÖn ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu “ D©n giµu , níc
m¹nh , x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh” . Môc tiªu Êy
lµ kÕt hîp c¶ mÊy nh©n tè kinh tÕ , x· héi vµ v¨n
ho¸ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . T¬ng lai cña v¨n
ho¸ ViÖt Nam , ph¶i ®îc ®Æt trong qu¸ tr×nh Êy , mµ
xem xÐt .

§êng lèi ®æi míi cña §¶ng ta ®· kh¼ng ®Þnh c¬
chÕ thÞ trêng ®ang lµ ®IÒu kiÖn vµ ph¬ng tiÖn cho
sù ph¸t triÓn cña ®Êt níc . Thùc tÕ , c¬ chÕ nµy ®·
®em l¹i nh÷ng thµnh tùu to lín vµ cßn tiÕp tôc më
ra nhiÒu triÓn väng cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ . ThÕ
nhng , mÆt tr¸i cña nã cho ta thÊy nhiÒu hiÖn tîng
tiªu cùc kh«ng thÓ xem thêng , nhÊt lµ trªn gãc ®é
nh×n v¨n ho¸ häc .

MÆt kh¸c , tõ quan ®IÓm chiÕn lîc , kÕt hîp søc
m¹nh d©n téc víi søc m¹nh thêi ®¹i , viÖc më réng
quan hÖ víi bªn ngoµi lµ tÊt yÕu . Trong thêi ®¹i
ngµy nay , kh«ng cã mét d©n téc nµo cã thÓ t¸ch rêi
, sèng biÖt lËp víi thÕ giíi . Riªng víi v¨n ho¸ ,
tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ th«ng tin l¹i cµng
®Æt ra viÖc ph¸t triÓn v¨n ho¸ kh«ng thÓ t¸ch rêi
víi v¨n ho¸ thÕ giíi . H»ng sè cña v¨n ho¸ ViÖt Nam
lµ më cöa ®ãn nhËn truyÒn thèng v¨n ho¸ bèn ph¬ng ,
tiÕp nhËn c¸i tèt , c¸i thÝch hîp , lo¹i bá c¸i xÊu
, kh«ng thÝch hîp . V× thÕ , nÕu mÊt b¶n s¾c d©n
téc th× còng mÊt v¨n ho¸ , vµ khi mÊt v¨n ho¸ th×
còng mÊt d©n téc .

Môc tiªu cña chóng ta lµ x©y dùng mét nÒn v¨n
ho¸ tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . §ã lµ vÊn
®Ò ®¸ng quan t©m trong thêi ®¹i hiÖn nay cña níc ta
.§Ó hiÓu râ h¬n vÒ tÝnh cÊp thiÕt vµ tÊt yÕu cña


31
viÖc gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc , ®ång
thêi còng ®Ó hiÓu râ h¬n vÒ tÇm quan träng cña b¶n
s¾c d©n téc trong nÒn kinh tÕ më , em ®· chän ®Ò
tµi nµy nghiªn cøu . Qua nghiªn cøu ®Ò tµi nµy , ta
cã thÓ hiÓu râ h¬n vÒ vÊn ®Ò b¶n s¾c d©n téc trong
nÒn kinh tÕ më cña níc ta trong thêi kú nµy .




Danh môc tµi liÖu tham kh¶o :


1. Nh÷ng vÊn ®Ò v¨n ho¸ ViÖt Nam hiÖn ®¹i – Nhµ xuÊt
b¶n Gi¸o dôc – T¸c gi¶ : Lª Quang Trang - NguyÔn
Träng Hoµn .
2. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp – NXB ChÝnh trÞ
quèc gia , Hµ Néi –1995.
3. V¨n kiÖn §¹i héi VIII ChÝnh trÞ quèc gia – 1996.
4. C¬ së v¨n ho¸ ViÖt Nam – Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc –
1999 – T¸c gi¶ :TrÇn Quèc Vîng ( Chñ biªn ) – T«
Ngäc Thanh – NguyÔn ChÝ BÒn – L©m Mü Dung – TrÇn
Thuý Anh .




32
Môc lôc

Tªn ®Ò môc Trang
A/ . §Æt vÊn ®Ò 02
B / . Gi¶I quyÕt vÊn ®Ò 04
Ch¬ng I. Quan niÖm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc
trong 04
thêi kú nÒn kinh tÕ më .
I /. B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ g× ?
04
II /. B¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trong thêi kú
nÒn kinh tÕ më . 05
Ch¬ng II: T¹i sao ph¶i ®a ra vÊn ®Ò gi÷ g×n
b¶n s¾c 08
v¨n ho¸ d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më .
I /. TÝnh tÊt yÕu cña viÖc x©y dùng nÒn v¨n
ho¸ ViÖt Nam 08
tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .
II /. VÊn ®Ò gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c
d©n téc . 12
Ch¬ng III : B¶n s¾c d©n téc trong qu¸ tr×nh
ph¸t triÓn cña 14

33
®Êt níc.
I /. Vai trß cña b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc
trong nÒn kinh tÕ 14
thÞ trêng
II /. Ph¸t huy néi lùc v¨n hãa trong qu¸
tr×nh ph¸t triÓn . 16
III /. Toµn cÇu ho¸ vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n
téc . 19
Ch¬ng IV : Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy b¶n
s¾c v¨n 20
hãa d©n téc trong thêi kú ph¸t triÓn .
I /. Mét sè gi¶i ph¸p tríc m¾t ®Ó x©y dùng
mét nÒn v¨n hãa 20
tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc .
II /. BiÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu
cùc trong ®êi sèng 21
v¨n ho¸ x· héi cña ®Êt níc .




34
35
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản