Báo cáo: “ KĨ THUẬT BÀO CHẾ DUNG DỊCH THUỐC VÀ PHƯƠNG PHÁP KIỂM NGHIỆM”

Chia sẻ: summerflora

Từ thời nguyên thuỷ con người đã biết dùng cây cỏ và khoáng vật quanh mình để chữa bệnh. Từ chỗ ban đầu dùng nguyên liệu làm thuốc ở trạng thái tự nhiên, dần dần người ta đã biết chế biến bào chế chúng thành các dạng thuốc đơn giản để tiện dùng và dự trữ để dùng hàng ngày.

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Báo cáo: “ KĨ THUẬT BÀO CHẾ DUNG DỊCH THUỐC VÀ PHƯƠNG PHÁP KIỂM NGHIỆM”

Chuyªn ®Ò 4:

“ kÜ thuËt bμo chÕ dung dÞch
thuèc vμ ph−¬ng ph¸p kiÓm
nghiÖm”
PhÇn 1:

Më ®Çu
Tõ thêi nguyªn thuû con ng−êi ®· biÕt dïng c©y cá vμ
kho¸ng vËt quanh m×nh ®Ó ch÷a bÖnh. Tõ chç ban ®Çu
dïng nguyªn liÖu lμm thuèc ë tr¹ng th¸i tù nhiªn, dÇn dÇn
ng−êi ta ®· biÕt chÕ biÕn bμo chÕ chóng thμnh c¸c d¹ng
thuèc ®¬n gi¶n ®Ó tiÖn dïng vμ d÷ tr÷ ®Ó dïng hμng ngμy.
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc viÖc bμo chÕ thuèc
ngμy cμng ®−îc nghiªn cøu vμ ph¸t triÓn hoμn thiÖn, trong
®ã bμo chÕ thuèc d¹ng dung dÞch ®· ®em l¹i hiÖu qu¶ lín
trong viÖc phßng vμ trÞ bÖnh. ChÝnh v× vËy nhãm chóng t«i
®· t×m hiÓu chuyªn ®Ò: “ KÜ thuËt bμo chÕ dung dÞch thuèc
vμ ph−¬ng ph¸p kiÓm nghiÖm”
PhÇn 2:

Néi dung
I. §¹i c−¬ng vÒ dung dÞch thuèc


1. §Þnh nghÜa, ®Æc ®iÓm vμ ph©n lo¹i dung dÞch thuèc
Dung dÞch thuèc lμ nh÷ng chÕ phÈm láng ®−îc ®iÒu chÕ b»ng
c¸ch hßa tan mét hoÆc nhiÒu d−îc chÊt trong mét dung m«i
hoÆc mét hçn hîp dung m«i. Dung dÞch thuèc cã thÓ dïng
trong hoÆc dïng ngoμi.
C¸c d¹ng bμo chÕ xÐt vÒ mÆt cÊu tróc hãa lý ®−îc coi lμ c¸c hÖ
ph©n t¸n. Mét hÖ ph©n t¸n bao gåm chÊt ph©n t¸n vμ m«i
tr−êng ph©n t¸n, kh¸c víi pha ph©n t¸n bÞ ph©n chia gi¸n ®o¹n,
m«i tr−êng ph©n t¸n mang tÝnh chÊt liªn tôc. HÖ ph©n t¸n ®−îc
chia lμm 3 lo¹i theo kÝch th−íc cña c¸c tiÓu ph©n t¸n nh− sau:
- HÖ ®ång thÓ (hÖ ph©n t¸n ph©n tö): Bao gåm c¸c d¹ng thuèc
cã d−îc chÊt ph©n t¸n d−íi d¹ng ph©n tö hoÆc ion (dung dÞch
thuèc uèng, thuèc tiªm...).
- HÖ di thÓ: D¹ng thuèc bao gåm 2 pha kh«ng vi
®ång tan: pha ph©n t¸n vμ m«i tr−êng ph©n t¸n,
trong ®ã kÝch th−íc tiÓu phÇn ph©n t¸n tõ hμng
tr¨m nanomet ®Õn hμng tr¨m micromet.
- HÖ siªu dÞ thÓ (hay hÖ ph©n t¸n keo): KÝch
th−íc tiÓu phÇn ph©n t¸n tõ 1 - 100 nm
§å thÞ sau ®©y minh häa c¸ch ph©n lo¹i trªn:
* Ph©n lo¹i dung dÞch:
- Ph©n lo¹i theo cÊu tróc hãa lý: Dung dÞch thuèc bao gåm
dung dÞch thËt, dung dÞch keo, dung dÞch cao ph©n tö.
- Ph©n lo¹i theo tr¹ng th¸i tËp hîp: Dung dÞch chÊt r¾n
trong chÊt láng, dung dÞch chÊt láng trong chÊt láng,
dung dÞch chÊt khÝ trong chÊt láng.
- Ph©n lo¹i theo b¶n chÊt dung m«i: Dung dÞch n−íc, dung
dÞch dÇu, dung dÞch cån.
- Ph©n lo¹i theo xuÊt xø c«ng thøc pha chÕ: C¸c dung dÞch
pha chÕ theo c¸c c«ng thøc quy ®Þnh trong D−îc ®iÓn
gäi lμ c¸c dung dÞch d−îc dông. C¸c dung dÞch pha chÕ
®¬n cña b¸c sü gäi lμ dung dÞch pha chÕ theo ®¬n.
2. ¦u nh−îc ®iÓm cña dung dÞch

a. ¦u ®iÓm:
-Dung dÞch thuèc lμ d¹ng thuèc ®−îc dïng nhiÒu
nhÊt trong ®iÒu trÞ, so víi c¸c d¹ng thuèc kh¸c
do cã nhiÒu −u ®iÓm, khi ®−îc sö dông d−íi
d¹ng dung dÞch, d−îc chÊt ®−îc hÊp thu nhanh
h¬n c¸c d¹ng thuèc r¾n v× trong c¸c d¹ng thuèc
r¾n, d−îc chÊt ph¶i tr¶i qua giai ®o¹n hßa tan
trong dÞch cña c¬ thÓ. Mét sè d−îc chÊt ë d−íi
d¹ng dung dÞch khi tiÕp xóc víi niªm m¹c
kh«ng g©y kÝch øng nh− khi dïng d−íi d¹ng th«
(natri bromid, natri iodid, cloral hydrat,...).
b. Nh−îc ®iÓm:
- Tuy vËy, trong dung dÞch thuèc, d−îc
chÊt th−êng cã ®é æn ®Þnh kÐm, c¸c
ph¶n øng thuû ng©n, oxy hãa, racemic
hãa, ph¶n øng t¹o phøc còng nh− sù
ph¸t triÓn cña vi khuÈn, nÊm mèc cã
thÓ lμ nguyªn nh©n ph©n hñy d−îc
chÊt.
3. Thμnh phÇn cña dung dÞch thuèc

Dung dÞch cã hai hîp phÇn th−êng ®−îc gäi lμ dung m«i vμ
chÊt tan, chÊt tan trong dung dÞch thuèc bao gåm d−îc
chÊt vμ c¸c chÊt phô víi c¸c vai trß nh− sau:
- ChÊt phô æn ®Þnh (chèng oxy hãa, thñy ng©n...)
- ChÊt lμm t¨ng ®é tan.
- ChÊt b¶o qu¶n (chèng vi khuÈn, nÊm mèc)
- ChÊt t¹o hÖ ®Öm pH, ®iÒu chØnh pH (®¶m b¶o ®é æn®Þnh,
sinh kh¶ dông cña thuèc, tr¸nh kÝch øng...)
- C¸c chÊt ®¼ng tr−¬ng (th−êng dïng trong dung dÞch thuèc
tiªm, thuèc nhá m¾t).
C¸c dung m«i ®−îc lùa chän cho dung dÞch thuèc tïy
theo môc ®Ých, t¸c dông ®iÒu trÞ vμ ®−êng dïng
thuèc...
D−îc chÊt vμ dung m«i ®−îc dïng ®Ó pha chÕ dung
dÞch thuèc ph¶i ®¹t c¸c chØ tiªu ®Ò ra theo tiªu chuÈn
D−îc ®iÓn vÒ lý hãa tÝnh, ®« tinh khiÕt, giíi h¹n t¹p
chÊt... Dung m«i ph¶i kh«ng ®−îc cã t¸c dông d−îc
lý, kh«ng ®éc h¹i, kh«ng t−¬ng kþ víi d−îc chÊt vμ
®å bao gãi.
4. Ph©n lo¹i chÊt tan vμ dung m«i theo ®é ph©n cùc,
kh¶ n¨ng hßa tan cña dung m«i.

§é ph©n cùc cña dung m«i vμ chÊt tan phô thuéc vμo kiÓu
liªn kÕt cña c¸c nguyªn tö vμ sù s¾p xÕp cña c¸c nhãm
nguyªn tö trong ph©n tö.
Liªn kÕt ®iÖn hãa trÞ hay liªn kÕt dÞ cùc (liªn kÕt ion –
l−ìng cùc) t¹o nªn ph©n tö ph©n cùc.
Liªn kÕt céng hãa trÞ (liªn kÕt cã sù gãp chung ®iÖn tö) t¹o
nªn ph©n tö kh«ng ph©n cùc.
Sù cã mÆt c¸c nhãm ph©n cùc nh− – OH, - NH2, - SH, -
CHO, - COOH, = CO trong ph©n tö lμm cho c¸c chÊt trë
nªn ph©n cùc.
Lo¹i chÊt cã ®é ph©n cùc trung gian gi÷a hai lo¹i ph©n cùc
vμ kh«ng ph©n cùc gäi lμ chÊt b¸n ph©n cùc.
Qu¸ tr×nh hßa tan x¶y ra khi lùc hót gi÷a c¸c ph©n tö dung
m«i víi ph©n tö hoÆc ion chÊt tan lín h¬n lùc hót gi÷a
c¸c ph©n tö ion cïng lo¹i.
Lùc hót hay t−¬ng t¸c tÜnh ®iÖn gi÷a dung m«i vμ chÊt tan
cã thÓ bao gåm c¸c lo¹i:
- Lùc hót ion – l−ìng cùc (Na+Cl víi H2O)
- Lùc hót l−ìng cùc – l−ìng cùc (nitribenzen – n−íc)
- Lùc hót l−ìng cùc – khö l−ìng cùc (methanol – benzen)
- Lùc hót khö l−ìng cùc – khö l−ìng cùc (parafin – hexan).
C¸c lùc t−¬ng t¸c trªn thóc ®Èy qu¸ tr×nh hßa tan x¶y ra
nhanh.
Nguyªn tö c¬ b¶n ®Ó xÐt ®o¸n kh¶ n¨ng hßa tan lμ c¸c chÊt
cã tÝnh chÊt t−¬ng tù th× hßa tan trong nhau.
Nh− vËy c¸c chÊt ph©n cùc tan trong dung m«i ph©n cùc,
kh«ng tan trong dung m«i kh«ng ph©n cùc, vμ ng−îc l¹i
víi chÊt kh«ng ph©n cùc chØ tan trong dung m«i kh«ng
ph©n cùc.
B¶ng 2. H»ng sè ®iÖn m«i vμ kh¶ n¨ng hßa tan
cña mét sè dung m«i
H»ng sè ®iÖn
m«i (trÞ sè gÇn Dung m«i khả năng hoà tan
®óng)
80 N−íc Muèi v« c¬, h÷u c¬

50 C¸c glycol Đ−êng, tanin

30 Ethanol, methanol DÇu thÇu dÇu
C¸c aldehyd, xeton, c¸c Nhùa, tinh dÇu, c¸c
20 alcol bËc cao, ether, este.. alcaloid, c¸c
phenol...
Benzen, tetraclorid ChÊt bÐo, parafin,
carbon, ether dÇu háa, c¸c hydrocarbon...
5
dÇu kho¸ng vËt, dÇu thùc
vËt.
ViÖc phèi hîp c¸c dung m«i lμm thay ®æi h»ng sè ®iÖn
m«i vμ ®é ph©n cùc cña hçn hîp dung m«i, tõ ®ã lμm
thay ®æi kh¶ n¨ng hßa tan ®èi víi mét chÊt tan, lín h¬n
nhiÒu so víi viÖc dïng tõng dung m«i.
Liªn kÕt hydro lμ liªn kÕt gi÷a 2 nguyªn tö nhê mét
nguyªn tö hydro lμm trung gian. Sù h×nh thμnh liªn kÕt
Hydro gi÷a c¸c chÊt víi n−íc lμm t¨ng lμm ®é hßa tan
cña c¸c chÊt trong n−íc nh− ®èi víi c¸c chÊt cã hãa
chøc alco, amin, amid.
5. §é hßa cña chÊt tan vμ nång ®é dung dÞch.
§é tan cña mét chÊt trong mét dung m«i ë mét ®iÒu kiÖn
nhiÖt ®é, ¸p suÊt x¸c ®Þnh lμ tû lÖ gi÷a l−îng chÊt tan vμ
l−îng dung m«i cña dung dÞch b·o hßa chÊt tan trong
dung m«i ®· cho khi qu¸ tr×nh ®· ®¹t ®Õn tr¹ng th¸i
b·o hßa.
2. C¸c dung m«i ph©n cùc th©n n−íc.
C¸c alco nãi chung lμ nh÷ng dung m«i ph©n cùc
do sù cã mÆt cña c¸c nhãm hydroxyl trong
ph©n tö cña chóng. Alcol bËc nhÊt lμ nh÷ng
chÊt tan trong n−íc vμ lμ dung m«i tèt cho c¸c
chÊt ph©n cùc m¹nh.
M¹ch hydrocarbon trong d·y ®ång ®¼ng cμng
t¨ng, tÝnh ph©n cùc vμ kh¶ n¨ng trén lÉn víi
n−íc cña alcol cμng gi¶m. C¸c alcol bËc cao cã
nhiÒu nhãm hydroxyl cã tÝnh ph©n cùc m¹nh
h¬n c¸c alcol t−¬ng øng chØ cã mét nhãm
hydroxyl.
II. C¸c lo¹i dung m«i:

1. Dung m«i n−íc:

N−íc nguyªn chÊt lμ mét lo¹i dung m«i l−ìng tÝnh. N−íc
muèn dïng lμm dung m«i th× n−íc ph¶i khö kho¸ng. §Ó
kiÓm tra chÊt l−îng khö kho¸ng ë ®Çu èng ra cña n−íc khö
kho¸ng ®−îc n¾p mét ®ång hå ®o ®iÖn trë. N−íc khö
kho¸ng tèt cã ®iÖn trë trªn 1,4 triÖu /cm , nÕu nhá h¬n 1
triÖu/cm lμ n−íc cã chÊt l−îng kÐm.
§Ó khö kho¸ng n−íc ng−êi ta th−êng dïng ph−¬ng ph¸p trao
®æi ion v× kh«ng cÇn nguån nhiÖt, dÔ thùc hiÖn trong c¸c
hiÖu thuèc vμ phßng bμo chÕ. Ngoμi ra cßn cã thÓ dïng
ph−¬ng ph¸p ®iÖn thÈm ph©n nh−ng chóng Ýt ®−íc dïng.
* Ethanol:
Trong c¸c alcol, ethanol ®−îc sö dông réng r·i nhÊt
trong ngμnh d−îc. Nã cã thÓ hßa tan c¸c acid, c¸c
kiÒm h÷u c¬, c¸c ancaloid vμ muèi cña chóng, 1 sè
glycosid nhùa, tinh dÇu, mét sè lipid mμu, ... ethanol
kh«ng hßa tan pectan, protid, enzym...
Ethanol t¹o hçn hîp víi bÊt cø tû lÖ nμo víi n−íc vμ
glycerin.
Khi trén lÉn ethanol víi n−íc sÏ cã hiÖn t−îng táa nhiÖt
vμ thÓ tÝch hçn hîp thu ®−îc nhá h¬n tæng thÓ thÓ tÝch
cña ethanol vμ n−íc tham gia vμo hçn hîp.
§èi víi mét sè d−îc chÊt, hçn hîp ethanol – n−íc cã
kh¶ n¨ng hßa tan cao h¬n so víi c¸c thμnh phÇn
ethanol vμ n−íc riªng rÏ.
Ethanol cã −u ®iÓm lμ cã t¸c dông s¸t khuÈn.
Mét sè d−îc chÊt v÷ng bÒn trong ethanol h¬n
lμ trong n−íc. Ethanol lμ dung m«i cã kh¶
n¨ng lμm t¨ng ®é æn ®Þnh vμ sinh kh¶ dông
thuèc uèng. Tuy nhiªn ethanol còng cã nh−îc
®iÓm lμ kh«ng hoμn toμn tro vÒ mÆt d−îc lý, dÔ
bay h¬i, dÔ ch¸y, lμm ®«ng vãn albumin, c¸c
enzym vμ dÔ bÞ oxy hãa
* Glyxerin:
Lμ mét s¶n phÈn thu ®−îc khi xμ phßng hãa chÊt
bÐo, glyxerin lμ mét chÊt láng kh«ng mμu,
s¸nh, vÞ ngät, nãng, cã ph¶n øng trung tÝnh.
Glycerin trén lÉn víi ethanol vμ n−íc ë bÊt cø tû
lÖ nμo, kh«ng trén lÉn víi cloroform, ether, dÇu
mì.
Glycerin hßa tan mét sè muçi c¸c acid h÷u c¬ vμ
v« c¬, hßa tan ancaloid vμ muèi cña chóng, c¸c
tanin, ®−êng...
3. C¸c dung m«i kh«ng ph©n cùc th©n dÇu.

DÇu thùc vËt: Lμ hçn hîp c¸c glycerit cña c¸c acid bÐo
bËc cao. Th−êng dïng dÇu l¹c, dÇu h−íng d−¬ng. C¸c
dÇu thùc vËt kh«ng tan trong n−íc, th× dÔ hßa tan
trong cån, dÔ hßa tan trong cloroform, ether vμ ether
dÇu háa. DÇu thùc vËt hßa tan ®−îc mét sè d−îc chÊt
h÷u c¬ nh− salon, long n·o, mentol, tinh dÇu, c¸c
alcaloid base, mét sè vitamin nh− A, D.
Cloroform: Trén lÉn ®−îc víi ®a sè c¸c dung m«i h÷u
c¬. Lμ dung m«i tèt cho chÊt bÐo, dÇu mì, tinh dÇu,
c¸c ancaloid base,... dung m«i nμy Ýt ®−îc dïng trong
dung dÞch thuèc.
III. Kü thuËt chung ®iÒu chÕ dung dÞch thuèc.

Kü thuËt ®iÒu chÕ dung dÞch thuèc phô thuéc vμo tÝnh
chÊt lý hãa cña c¸c thμnh phÇn vμ c¸c môc ®Ých ®iÒu
trÞ thuèc.
Nh×n chung, kü thuËt ®iÒu chÕ bao gåm c¸c giai ®o¹n
chÝnh sau ®©y:
1. C©n hoÆc ®ong d−îc chÊt vμ dung m«i.
2. Hßa tan.
3. Läc
4. Hoμn chØnh ®ãng gãi thμnh phÈm.
1. C©n, ®ong d−îc chÊt vμ dung m«i.


C©n ®ong chÝnh x¸c ®Ó ®¶m b¶o hμm l−îng thuèc
theo quy ®Þnh cña d−îc ®iÓn. Trong phßng bμo
chÕ khi pha chÕ c¸ dung dÞch cã nång ®é % khèi
l−îng trªn thÓ tÝch, th−êng dïng hÖ thèng buret.
Ph−¬ng ph¸p nμy sö dông c¸c dung dÞch mÑ ®·
®−îc pha s½n lμm t¨ng hiÖu suÊt vμ gi¶m sai sè
c©n ®ong rÊt thuËn tiÖn cho viÖc pha chÕ theo
®¬n.
2. Hßa tan vμ c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng.
2.1. Qu¸ tr×nh hßa tan:
Qu¸ tr×nh hßa tan x¶y ra theo nguyªn lý nhiÖt ®éng häc trong
®iÒu kiÖn khi n¨ng l−îng tù do (G) nhá h¬n kh«ng. Ph−¬ng
tr×nh nhiÖt ®éng häc ®−îc ¸p dông lμ:
G = H - TS
Trong ®ã H lμ nhiÖt to¶ ra hay thu vμo khi qu¸ tr×nh x¶y ra (nhiÖt
hßa tan), S lμ entropy - biÓu thÞ møc ®é kh«ng trËt tù cña hÖ. T
lμ nhiÖt ®é nhiÖt ®éng häc.
NhiÖt hßa tan (H) cã mèi quan hÖ víi nhiÖt solvate hãa (Hsolv)
vμ n¨ng l−îng ph¸ vì cÊu tróc tinh thÓ cña chÊt r¾n (E) theo
ph−¬ng tr×nh sau ®©y:
H = E + HHsolv
Trong ®ã E lu«n lu«n d−¬ng (E>0) vμ HHsolv HHsolv, do vËy qu¸ tr×nh hßa
tan khi H>0 lμ qu¸ tr×nh thu nhiÖt. Trong mét sè tr−êng hîp
HHsolv > E, do ®ã H 0)
theo nguyªn t¾c Le Chatelier, viÖc t¨ng nhiÖt ®é sÏ thóc
®Èy qu¸ tr×nh hßa tan, lμm t¨ng ®é tan cña d−îc chÊt.
Ng−îc l¹i khi d−îc chÊt hßa tan táa nhiÖt (H KI3
Tèc ®é hßa tan ®−îc quyÕt ®Þnh bëi tèc ®é ph¶n øng t¹o
dÉn chÊt KI3. Nång ®é KI cμng ®Ëm ®Æc tèc ®é ph¶n
øng cμng nhanh. Do ®ã, ®Ó dÔ dμng hßa tan I2 chØ cÇn
l−îng n−íc tèi thiÓu t¹o dung dÞch Ki b·o hßa (®ång
thêi chÊt tan). Khi I2 ®· chuyÓn thμnh f KI3 vμ hßa tan
hÕt míi thªm n−íc pha lo·ng tíi ®ñ thÓ tÝch.
T−¬ng tù, ®Ó hßa tan thuû ng©n II iodide trong n−íc, KI
kÕt hîp víi HgI2 t¹o phøc Kali tetraiodomerrcuriat.
HgI2 + KI -> K2 [HgI4]
2.3.2. Ph−¬ng ph¸p hßa tan dïng hçn hîp dung m«i:
Ph−¬ng ph¸p hßa tan nμy bao gåm viÖc sö dông mét hçn hîp
n−íc, nh÷ng dung m«i th©n n−íc kh¸c (ethanol, glyxerin,
práylen glycol,...) lμm cho hçn hîp dung m«i cã ®é ph©n
cùc gÇn víi ®é ph©n cùc cña d−îc chÊt khã tan trong n−íc
tõ ®ã hßa tan d−îc chÊt dÔ dμng.
C¸c dung m«i th−êng dïng lμ:
- C¸c monoalcol nh− ethanol, isopropanol, alcol benzylic..
- C¸c polyalcol nh− glyxerin, proppylen glycol, butylen
glycol, polyetylen glycol...
- C¸c dÉn chÊt amin nh− etylendiamin, dietyl aminethanol...
Trong thùc hμnh bμo chÕ, ng−êi ta th−êng dïng c¸c hçn hîp
n−íc - alcol ®Ó hßa tan camfor, hçn hîp glycerin - alcol -
n−íc ®Ó hßa tan mét sè ancaloid, glycoside. VÝ dô: Dung
dÞch digitatin 0,1% cã thμnh phÇn dung m«i ethanol -
glycerin - n−íc. C«ng thøc thuèc ®iÓn h×nh sö dông hçn
hîp dung m«i lμ dung dÞch bromoform cã thμnh phÇn
bromoform - glyxerin - ethanol, tû lÖ 1:3:6.
Mét số dung dÞch sö dông hçn hîp dung m«i, ngoμi vai trß
lμm t¨ng ®é tan cßn t¨ng ®é æn ®Þnh vμ sinh kh¶ dông cña
thuèc ®· ®−îc ghi trong d−îc ®iÓn Anh nh−:
- Dung dÞch phenolbarbital 0,3% (hçn hîp dung m«i ethanol
- glyxerin - n−íc).
- Dung dÞch paracetanol 2,4% (hçn hîp dung m«i ethanol,
propylene, glycol - n−íc.
2.3.3. Ph−¬ng ph¸p hßa tan dïng c¸c chÊt trung gian
th©n n−íc:

Cã thÓ sö dông mét sè chÊt h÷u c¬ th©n n−íc ®Ó hßa tan mét sè
chÊt khã tan. Nh÷ng chÊt trung gian hßa tan nμy th−êng lμ
nh÷ng chÊt th©n n−íc. Ph©n tö cña chóng mang nhiÒu nhãm
- COOH, - OH, nhãm amin, nhãm sulfat..., phÇn cßn l¹i lμ
nh÷ng gèc hydrocarbon m¹ch th¼ng hoÆc m¹ch vßng. Trong
thùc hμnh bμo chÕ th−êng dïng c¸c acid h÷u c¬ nh− acid
lactic, acid tatric, natri salicylat, sorbitalm glucose,
manitol...
Vai trß trung gian hßa tan cña c¸c chÊt nμy lμ do mét mÆt
chóng cã phÇn h÷u c¬ cã ¸i lùc víi phÇn s¬ n−íc cña chÊt
khã tan, mÆt kh¸c chóng cã nh÷ng nhãm chøc th©n n−íc cã
¸i lùc ®èi víi ph©n tö n−íc.
T−¬ng t¸c tÜnh ®iÖn cña c¸c ph©n tö l−ìng cùc chÊt trung gian
hßa tan víi c¶ hai lo¹i ph©n tö chÊt tan vμ dung m«i l«i kÐo
ph©n tö c¸c chÊt Ýt tan vμo dung m«i nhiÒu h¬n lμm t¨ng ®é
tan.
Trong bμo chÕ tõ l©u, ng−êi ta ®· biÕt ®Õn dïng natri benzoat ®Ó
hßa tan cafein, anestezin, antifebrin, pyramidon, dïng acid
citric ®Ó hßa tan calci glycerol phosphate dïng antipyrin
hoÆc uretan ®Ó t¨ng ®é tan cña quinine... Dïng acid lactic ®Ó
hßa tan haloperidol hydroclorid. Ng−êi ta còng nhËn they
hiÖn t−îng trung gian hßa tan trong thiªn nhiªn.
B»ng ph−¬ng ph¸p nμy cã thÓ thu ®−îc kÕt qu¶ hßa tan tèt
nh−ng ®«i khi cÇn ph¶i sö dông c¸c chÊt trung gian hßa tan
víi tû lÖ lín, cã khi lín h¬n c¶ l−îng chÊt cÇn hßa tan.
2.3.4. Ph−¬ng ph¸p hßa tan dïng c¸c chÊt diÖn ho¹t
(chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt):

Trong kü thuËt bμo chÕ hiÖn ®¹i, ng−êi ta cßn hay dïng c¸c
chÊt diÖn ho¹t lμm chÊt trung gian hßa tan. ChÊt diÖn ho¹t
lμ nh÷ng chÊt khi tan trong dung m«i, cã kh¶ n¨ng lμm
gi¶m søc c¨ng bÒ mÆt cña dung m«i. §Æc ®iÓm cÊu t¹o
cña c¸c chÊt diÖn ho¹t lμ ph©n tö cña chóng gåm 2 phÇn:
phÇn th©n n−íc vμ phÇn th©n dÇu. ë nång ®é thÊp c¸c chÊt
diÖn ho¹t cã thÓ ph©n t¸n d−íi d¹ng ph©n tö trong n−íc ®Ó
t¹o thμnh c¸c dung dÞch thËt. NÕu nång ®é t¨ng lªn ®Õn
mét giíi h¹n nμo ®ã, c¸c ph©n tö chÊt ®iÖn ho¹t tËp hîp
thμnh micelle vμ dung dÞch trë thμnh dung dÞch keo. Nång
®é nμy ®−îc gäi lμ nång ®é micelle tíi h¹n. Trong
micelle, c¸c ph©n tö chÊt ®iÖn ho¹t cã thÓ ®−îc s¾p xÕp
thμnh h×nh cÇu, thμnh c¸c líp song song hoÆc thμnh h×nh
trô.
C¸c ph©n tö hoÆc tiÓu ph©n chÊt tan ®−îc ph©n t¸n, hÊp thô
vμo trong cÊu tróc cña c¸c micelle hoÆc vμo gi÷a c¸c líp
micelle, c¸c ph©n tö chÊt tan ®−îc gi÷ l¹i trong micell hoÆc
vμo gi÷a c¸c líp micelle, c¸c ph©n tö chÊt tan ®−îc gi÷ l¹i
trong micelle kh«ng tham gia vμo c©n b»ng b»ng cña dung
dÞch ë tr¹ng th¸i b·o hßa, do ®ã nång ®é chÊt tan trong toμn
bé dung dÞch t¨ng lªn. §é th©m nhËp cña c¸c tiÓu ph©n
d−îc chÊt vμo trong micelle chÊt ®iÖn ho¹t phô thuéc vμo
tÝnh ph©n cùc cña c¸c ph©n tö d−îc chÊt.
Nh− vËy, ®iÒu kiÖn ®Ó chÊt ®iÖn ho¹t cã t¸c dông lμm t¨ng ®é
tan cña mét chÊt kh¸c lμ cÇn ®−îc dïng víi l−îng ®ñ lín,
t¹o ®−îc nång ®é lín h¬n nång ®é micelle tíi h¹n. C¬ chÕ
lμm t¨ng ®é tan cña chÊt ®iÖn ho¹t lμ hÊp thô chÊt tan vμo
micelle. Dung dÞch thu ®−îc ngoμi cÊu tróc lμ dung dÞch
thËt cßn lμ dung dÞch keo.
3. Läc dung dÞch:


Läc lμ qu¸ tr×nh lo¹i tiÓu ph©n chÊt r¾n kh«ng tan trong dung
dÞch b»ng c¸ch cho dung dÞch ®i qua vËt liÖu läc ®Ó thu ®−îc
dung dÞch trong.
Läc lμ ph−¬ng ph¸p th«ng dông nhÊt ®Ó lμm trong dung dÞch
sau khi hßa tan d−îc chÊt trong dung m«i.
3.1. Qu¸ tr×nh läc:
Qu¸ tr×nh läc x¶y ra ®−îc lμ do kh¶ n¨ng cña c¸c vËt liÖu läc,
th−êng lμ nh÷ng mμng ch¾n cã lç nhá, cho phÐp chÊt láng ®i
qua vμ gi÷ l¹i c¸c tiÓu ph©n chÊt r¾n
Ng−êi ta th−êng so s¸nh qu¸ tr×nh läc víi mét qu¸ tr×nh c¬
häc kh¸c lμ qu¸ tr×nh r©y. Nh÷ng tiÓu ph©n cã kÝch
th−íc lín h¬n kÝch th−íc lç xèp cña vËt liÖu läc bÞ gi÷
l¹i trªn mμng läc. Tuy nhiªn, nhiÒu tr−êng hîp tÊm vËt
lieuÑ läc cã kh¶ n¨ng gi÷ l¹i c¶ nh÷ng tiÓu ph©n cã kÝch
th−íc nhá h¬n kÝch th−íc lç xèp cña mμng läc Trong
nh÷ng tr−êng hîp nμy qu¸ tr×nh läc kh«ng cßn lμ mét
qu¸ tr×nh c¬ häc ®¬n gi¶n n÷a mμ ph¶i ®−îc gi¶i thÝch
b»ng mét sè hiÖn t−îng phøc t¹p nh− hiÖn t−îng hÊp
phô, hiÖn t−îng mao dÉn. ViÖc gi÷ l¹i trªn mμng läc
nh÷ng tiÓu ph©n bÐ h¬n kÝch th−íc lç xèp cßn nhê c¸c
lç xèp cã h×nh d¹ng khóc khuûu. MÆt kh¸c c¸c tiÓu
ph©n chÊt r¾n tô tËp trªn tÊm vËt liÖu läc còng ®ãng vai
trß mét mμng läc thø hai.
Tèc ®é läc, phô thuéc vμo nhiÒu yÕu tè.
Cã thÓ biÓu diÔn tèc ®é läc cña mét chÊt láng qua
mμng läc theo ph−¬ng tr×nh Hagen Poiseuille.
Trong ®ã: r: B¸n kÝnh trung b×nh lç xèp mμng
läc. π Sr 4 (P − p )
V =
8η l
P - p: HiÖu sè ¸p lùc t¸c dông lªn hai
phÝa cña mμng läc.
S: DiÖn tÝch bÒ mÆt läc.
: §é nhít cña chÊt láng cÇn läc.
L: ChiÒu dμi lç xèp.
Ph−¬ng tr×nh cho thÊy tèc ®é läc tû lÖ thuËn víi
diÖn tÝch bÒ mÆt läc, víi luü thõa bËc 4 cña b¸n
kÝnh lç xèp, víi hiÖu sè ¸p suÊt t¸c dông lªn 2
mÆt mμng läc, tû lÖ nghÞch víi chiÒu dμi cña
c¸c mao qu¶n trong mμng läc vμ ®é nhít cña
dung dÞch cÇn läc.
3.2. C¸c vËt liÖu läc, dông cô läc vμ ph−¬ng
ph¸p läc:
Cã thÓ dïng vËt liÖu läc kh¸c nhau tuú theo kÝch
th−íc cña c¸c tiÓu ph©n chÊt r¾n trong dung
dÞch, tuú theo tÝch chÊt vμ l−îng dung dÞch cÇn
läc vμ tuú theo ®é trong mong muèn cã.
§Ó qu¸ tr×nh läc ®−îc nhanh chãng vμ thu ®−îc dÞch
läc trong, khi lùa chän vËt liÖu läc, cÇn chó ý c¸c
®iÒu kiÖn sau ®©y:
- VËt liÖu läc ph¶i cã nh÷ng lç läc cã kÝch th−íc nhÊt
®Þnh vμ ®ång nhÊt.
- Ph¶i bÒn v÷ng vÒ mÆt c¬ häc vμ ho¸ häc ®èi víi chÊt
®em läc, (kh«ng tham gia ph¶n øng ho¸ häc víi c¸c
chÊt trong dung dÞch, kh«ng lμm nhiÔm bÈn dÞch
läc....).
- Ph¶i dÔ röa vμ dÔ phôc håi kh¶ n¨ng läc.
- Cã thÓ ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p läc thÝch hîp (läc
nÐn, läc ch©n kh«ng...).
Cã thÓ chia vËt liÖu läc thμnh c¸c lo¹i nh−
sau:
- VËt liÖu ®i tõ sîi cellulose (giÊy, b«ng, v¶i).
- VËt liÖu lμ thuû tinh xèp: c¸c mμng läc thñy
tinh xèp.
- VËt liÖu läc lμ sø xèp: c¸c nÕn läc sø xèp.
- VËt liÖu läc chÕ t¹o tõ c¸c chÊt polymer h÷u
c¬ tæng hîp nh©n t¹o (nh− c¸c este cña
cellulose: cellulose acetate, cellulose
nitrat...).
3.2.1. C¸c vËt liÖu vμ dông cô läc lμm tõ sîi
cellulose
GiÊy läc: giÊy dïng ®Ó läc lμ lo¹i giÊy kh«ng hå cÊu t¹o
tõ cellulose nguyªn chÊt, Ðp thμnh m¶ng. GiÊy läc
trong bμo chÕ ®−îc chia lμm 2 lo¹i:
Lo¹i x¸m: phÈm chÊt kÐm v× cã chøa silic Si2O3,
Fe2O3, c¸c muèi clorid, carbonat trong qu¸ tr×nh läc
sÏ chuyÓn 1 phÇn sang dung dÞch, lμm bÈn vμ lμm biÕn
chÊt dÞch läc. Khi dïng lo¹i giÊy nμy, ph¶i röa kÜ b»ng
n−íc cÊt ®un s«i.
Lo¹i tr¾ng: tèt h¬n, kh«ng chøa c¸c t¹p chÊt nh−ng cã
nh−îc didÓm lμ Ýt thÊm nªn läc chËm h¬n lo¹i x¸m.
Lo¹i nμy ph©n biÖt ra 3 lo¹i kh¸c nhau:
- GiÊy läc dμy nh−ng cã thí th−a (lç läc lín) dïng ®Ó
läc c¸c dung dÞch s¸nh nh− siro, dung dÞch dÇu...
- Trung b×nh th−êng dïng ®Ó läc c¸c dung dÞch thuèc.
§−êng kÝnh cña c¸c lç läc trong kho¶ng 3 - 7
micromet.
- GiÊy läc kh«ng tro cã phÈm chÊt cao dïng ®Ó ®Þnh
l−îng. Cã ®−êng kÝnh lç läc trong kho¶ng 1 -
1,5micromet.
Khi läc ph¶i dïng giÊy läc tèt, ®ång nhÊt, kh«ng chøa
t¹p chÊt cña gç, muèi s¾t, c¸c clorid, kim lo¹i kiÒm,
kim lo¹i nÆng.
GiÊy läc chøa kim lo¹i nÆng cã thÓ lμm biÕn ®æi dung dÞch
thuèc sau khi läc. Dung dÞch natri salysilat, c¸c dÉn chÊt
phenol, adrenalin sÏ cã mμu hồng nÕu läc qua giÊy läc cã
vÕt s¾t. GiÊy läc còng cã thÓ hÊp phô c¸c chÊt tan trong
dung dÞch nh− c¸c ancaloid, c¸c chÊt mμu. C¸c dung dÞch
oxy hãa nh− iod, kali permanganate... cã thÓ bÞ khö trong
qu¸ tr×nh läc qua giÊy läc.
Khi dïng giÊy läc, b«ng läc, ph¶i dïng c¸c phÔu thñy tinh lμm
gi¸ ®ì. NÕu ®Ó lo¹i cÇn vμ lÊy dÞch läc, dïng giÊy läc cã gÊp
nÕp vμ phÔu thñy tinh cã ®é nghiªng cña thμnh phÔu lμ 450.
NÕu muèn lÊy c¾n, dïng giÊy läc kh«ng gÊp nÕp vμ phÔu thñy
tinh cã thμnh nghiªn 600. H×nh 2.11 giíi thiÖu 1 sè phÔu läc
th−êng gÆp trong thùc hμnh bμo chÕ. Lo¹i giÊy läc gÊp nÕp
nhê cã nhiÒu nÕp gÊp nªn diÖn tÝch bÒ mÆt läc t¨ng lªn nhiÒu,
mÆt kh¸c giÊy kh«ng dÝnh chÆt vμo thμnh phÔu nªn tèc ®é
ch¶y nhanh h¬n.
B«ng: trong thùc hμnh bμo chÕ, th−êng dïng b«ng ®Ó läc c¸c
dung dÞch thuèc dïng ngoμi da, thuèc uèng...
B«ng dïng ®Ó läc ph¶i ®¹t c¸c yªu cÇu sau: kh«ng cã mì, cã sîi
dμi tõ 14 - 20mm, kh«ng chøa acid, kiÒm, chÊt khö vμ c¸c t¹p
chÊt kh¸c, cã ®é Èm tèi ®a 9%, ph¶i thÊm n−íc sau 10 gi©y.
C¸c vËt liÖu läc v¶i, len, d¹: Cã −u ®iÓm lμ bÒn vÒ m¾t c¬ häc
vμ hãa häc. Nh−îc ®iÓm chñ yÕu lμ kh«ng cho dÞch läc cã
®é trong cao. Th−êng ®Ó läc nh÷ng khèi l−îng lín c¸c
chÊt láng so s¸nh nh− c¸c siro thuèc. Khi läc siro th−êng
dïng nh÷ng tói d¹ (tói läc Hipocrate) h×nh d¹ng nh− c¸c
mò chãp, cã thÓ lång vμo khung thÐp hoÆc khung gç. PhÝa
trong tói, ë phÝa ®Çu nhän ng−êi ta buéc 1 sîi d©y. Nhê sîi
d©y nμy cã thÓ lμm chuyÓn ®éng ®¸y tói läc vμ chÊt láng
trong tói ®Ó t¨ng tèc ®é läc.
TÊm läc Seizt (sîi cellulose kÕt hîp amian) ®Æt trong khung
cña mμng läc cã kÝch th−íc lç läc nh− sau:
Ký hiÖu §−êng kÝnh lç läc

Ek 1,4 - 1,8mcm

Eks 1,2 - 1,4 mcm

Eks1 1,0 - 1,2mcm

Eks2 0,3 - 1,0 mcm
èng läc KNIKFI: èng läc nμy do ViÖn nghiªn cøu hãa d−îc
Kharcov chÕ t¹o. Nguyªn t¾c cÊu t¹o cña èng läc nh− m«
t¶ ë h×nh 2.11, èng läc dùa trªn sù chªnh lÖch ¸p suÊt tÜnh,
hiÖu suÊt läc cã thÓ ®¹t 30lÝt/giê.
3.2.2. C¸c vËt liÖu läc lμm tõ thñy tinh xèp, sø
xèp.

C¸c phÔu läc thñy tinh xèp cã −u ®iÓm lμ tr¬ vÒ mÆt hãa häc
vμ cã lç läc rÊt bÐ th−êng dïng ®Ó läc dung dÞch thuèc
tiªm vμ thuèc nhá m¾t. PhÔu läc thñy tinh xèp kh«ng hÊp
thô c¸c chÊt trong dung dÞch läc, do ®ã rÊt thÝch hîp ®èi
víi c¸c dung dÞch ancaloid, enzyme...
KÝch th−íc lç läc cña 1 sè lo¹i dông cô läc víi c¸c vËt liÖu
thuû tinh xèp, sø xèp nh− sau:
- PhÔu läc thñy tinh xèp.
Ký hiÖu §−êng kÝnh lç läc

G - 00 500 - 200 mcm

G-0 200 - 150 mcm

G-1 150 - 90mcm

G-2 90 - 45mcm

G-3 45 - 15mcm

G-4 15 - 5mcm
G-5 1,5 - 1 mcm
- NÕn läc sø xèp Chamberland.


Ký hiÖu Đ−êng kÝnh lç läc

L1 8,9 - 4,7 mcm

L2 4,7 - 2,2 mcm

L3 2,2 - 2,0 mcm

L4 2 - 1 mcm
3.2.3. C¸c mμng läc polymer tæng hîp:

Mμng läc ®−îc chÕ t¹o tõ este cña cellulose, nh− cellulose
acetate, cellulose nitrat cã kÝch th−íc lç läc tõ 0,05 mcm - 10
mcm, th−êng dïng lo¹i cã lç xèp 0,45 mcm ®Ó läc dung dÞch
thuèc. Mμng läc lç xèp 0,22 mcm th−êng ®−îc dïng ®Ó v«
khuÈn b»ng c¸ch läc (lo¹i bá v« khuÈn). Mét sè mμng cßn
®−îc chÕ t¹o tõ nguyªn liÖu nylon, Teflon, polycinyclorid,
polypropylene... C¸c mμng läc polymer cã mËt ®é läc cao
(108 lç/cm2) ®¶m b¶o hiÖu suÊt läc cao.
C¸c ph−¬ng ph¸p läc:

Theo ph−¬ng tr×nh Hagen - Poisseulille tèc ®é chÊt láng ®i
qua c¸c lç cña vËt liÖu phô thuéc vμo hiÖu sè ¸p suÊt t¸c
dông lªn 2 mÆt cña mμng läc. Tïy theo sù chªnh lÖch ¸p
suÊt gi÷a 2 bÒ mÆt cña mμng läc, cã thÓ chia ra 3 ph−¬ng
ph¸p läc:
- Läc d−íi ¸p suÊt thuû tÜnh
- Läc d−íi ¸p suÊt gi¶m (ch©n kh«ng).
- Läc víi ¸p suÊt cao (läc nÐn).
Trong tr−êng hîp läc d−íi ¸p suÊt thñy tÜnh chÊt láng ®i qua
mμng läc tíi ¸p lùc tû lÖ thuËn víi chiÒu cao cét chÊt láng.
§Ó t¨ng tèc ®é läc c¸c dung dÞch s¸nh nhít cã thÓ dïng
biÖn ph¸p läc nãng víi nh÷ng phÔu cã thμnh ®«i, ë gi÷a 2
thμnh phÇn phÔu cã n−íc nãng hoÆc h¬i n−íc nãng l−u
th«ng, hoÆc ®èt nãng b»ng dßng ®iÖn. Trong ph−¬ng ph¸p
läc d−íi ¸p suÊt gi¶m ng−êi ta t¨ng hiÖu sè ¸p lùc gi÷a 2
bÒ mÆt cña mμng läc b»ng c¸ch thùc hiÖn ch©n kh«ng ë
phÝa d−íi cña mμng läc nhê c¸c lo¹i b¬m ch©nkh«ng hoÆc
søc hót cña vßi n−íc. Khi läc c¸c dung dÞch nãng tr¸nh
lμm ch©n kh«ng cao v× cã thÓ lμm s«i dung dÞch. §Ó läc
d−íi ¸p suÊt gi¶m, ng−êi ta th−êng dïng phÔu läc thuû
tinh xèp, sø xèp, läc Buchner.
Khi läc d−íi ch©n kh«ng, mét sè ¸p suÊt ë trªn vμ d−íi mμng
läc chØ cã thÓ ®¹t ®Õn trÞ sè tèi ®a 1 ctm. ¸p lùc nμy trong 1
sè tr−êng hîp (khi lç cña tÊm vËt liÖu läc hÕt søc nhá)
kh«ng ®ñ ®Ó t¹o tèc ®é läc lín. Muèn cã tèc ®é läc lín h¬n,
ph¶i dïng ph−¬ng ph¸p läc d−íi ¸p suÊt cao. Trong ph−¬ng
ph¸p nμy ng−êi ta dïng ¸p suÊt cao cña khÝ nÐn (cã thÓ ®Õn
vμi atm) ®Ó ®Èy dung dÞc qua mμng läc. Th«ng th−êng
ng−êi ta dïng kh«ng khÝ nÐn. §èi víi c¸c chÊt dÔ oxy hãa
nªn dïng khÝ nÐn carbonic hoÆc nit¬.
Trong c«ng nghiÖp bμo chÕ, ng−êi ta th−êng dïng ph−¬ng
ph¸p läc nÐn, mμng läc ®−îc ®Æt trong khung thÐp kh«ng gØ
®Ó läc khèi l−îng lín dung dÞch.
4. Hoμn chØnh ®ãng gãi vμ kiÓm nghiÖm
thμnh phÈm:
Dung dÞch thuèc tr−íc khi ®ãng gãi thμnh phÈm ®−îc kiÓm tra
chÊt l−îng. Dung dÞch thuèc ph¶i ®¹t tiªu chuÈn chÊt l−îng
®Ò ra vÒ c¸c mÆt chØ tiªu lý hãa nh− ®é trong, tØ träng, ®Þnh
tÝnh, ®Þnh l−îng c¸c thμnh phÇn d−îc chÊt, dung m«i...
C¸c dung dÞch thuèc th−êng ®−îc ®ãng lä thñy tinh hoÆc lä
chÊt dÎo (polyetylen, polyvinyl clorid, polystyrene). Lä
thñy tinh, chÊt dÎo cÇn ®¹t yªu cÇu chÊt l−îng theo d−îc
®iÓn nh− vÒ tr×nh ®é trung tÝnh, kh«ng t−¬ng kþ víi d−îc
chÊt, dung m«i...
C¸c n¾p nót cao su kh«ng ®−îc hÊp thô d−îc chÊt còng nh−
®−a t¹p chÊt (cã trong thμnh phÇn cao su) vμo dung dÞch
thuèc
5. Pha chÕ dung dÞch thuèc theo ®¬n.
Theo nguån gèc c«ng thøc thuèc ®−îc chia lμm 2 lo¹i:
- Thuèc s¶n xuÊt theo l« mÎ víi sè l−îng lín theo quy tr×nh s¶n
xuÊt vμ tiªu chuÈn chÊt l−îng ®· ®−îc ®¨ng ký víi côc qu¶n lý
®−îc.
- Thuèc bμo chÕ theo ®¬n cña b¸c sü
Thuèc s¶n xuÊt theo l« cã −u ®iÓm lμ cung øng ®−îc sè l−îng lín
thuèc cho ng−êi bÖnh, chÊt l−îng cña thuèc ®−îc kiÓm so¸t
chÆt chÏ theo l« s¶n xuÊt, nh−ng cã nh−îc ®iÓm lμ kh«ng thÓ
hoμn toμn phï hîp cho viÖc ®iÒu trÞ bÖnh nh©n cã thÓ tr¹ng kh¸c
nhau.
Thuèc bμo chÕ theo ®¬n cña b¸c sÜ, do thμnh phÇn vμ liÒu l−îng
c¸c d−îc chÊt ®−îc thay ®æi tïy theo thÓ tr¹ng bÖnh, ®em l¹i
hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ tèt h¬n. Tuy nhiªn, viÖc bμo chÕ theo ®¬n ®ßi
hái ng−êi d−îc sÜ ph¶i cã kiÕn thøc vμ küthuËt bμo chÕ còng
nh− ý thøc tr¸ch nhiÖm cao ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng cña thμnh
phÈm:
Nguyªn t¾c cÇn ph¶i thùc hiÖn khi pha chÕ
theo ®¬n:
KiÓm tra ®¬n thuèc ®¶m b¶o ®óng c¸c quy chÕ vμ kh«ng sai sãt vÒ chuyªn
m«n víi 1 sè néi dung nh− sau:
1. Trong ®¬n thuèc cÇn ghi râ tªn, tuæi, ®Þa chØ bÖnh nh©n, l−u ý th¸ng tuæi
cña bÖnh nh©n trÎ em.
2. Tªn d−îc chÊt, khèi l−îng chØ ®Þnh pha chÕ (nång ®é, hμm l−îng trong
®¬n thuèc).
3. LiÒu l−îng chØ ®Þnh, ®−êng dïng, c¸ch dïng ®¶m b¶o an toμn hîp lý.
4. Thμnh phÇn vμ chØ ®Þnh cña ®¬n thuèc cã vi ph¹m c¸c vÊn ®Ò t−¬ng kþ,
t−¬ng t¸c thuèc hay kh«ng.
5. Chøc danh, ®Þa chØ vμ ch÷ ký cña ng−êi kª ®¬n.
6. Ngμy kª ®¬n (ngμy ký tªn trªn ®¬n thuèc).
7. MÉu ®¬n thuèc cã ®¶m b¶o tÝnh hîp ph¸p theo quy chÕ hiÖn hμnh hay
kh«ng.
8. Ng−êi pha chÕ cÇn thùc hiÖn ®óng kü thuËt bμo chÕ, chó ý ®¶m b¶o ®óng
quy chÕ vÒ nh·n vμ ®å bao gãi.
9. L−u ®¬n thuèc vμo sæ theo dâi ®Ó ®¶m b¶o c«ng t¸c theo dâi qu¶n lý,
thanh tra d−îc cña c¬ së pha chÕ còng nh− cña c¸c c¬ quan choc n¨ng
qu¶n lý cña ngμnh.
KiÓm nghiÖm thuèc uèng d¹ng láng
6.1. §Þnh nghÜa
Thuèc uèng d¹ng láng lμ c¸c chÕ phÈm láng ®ång nhÊt, th−êng lμ
dung dÞch, cån thuèc, hçn dÞch hoÆc nhò dÞch cña mét hay
nhiÒu ho¹t chÊt trong chÊt dÉn thÝch hîp.
6.2. Yªu cÇu kü thuËt vμ ph−¬ng ph¸p thö.
6.2.1. TÝnh chÊt:
ThÓ chÊt, mμu s¾c, mïi vÞ tïy theo tõng chuyªn luËn.
C¸ch thøc: b»ng c¶m quan.
6.2.2. §é trong:
Thuèc uèng d¹ng dung dÞch ph¶i ®¹t yªu cÇu vÒ ®é trong theo
tõng chuyªn luËn.
6.2.3. ThÓ tÝch:
C¸ch x¸c ®Þnh: Gièng nh− ®èi víi thuèc nhá m¾t.
B¶ng 5.9. Giíi h¹n cho phÐp thÓ tÝch thuèc
uèng d¹ng láng
D¹ng thuèc ThÓ tÝch ghi trªn % chªnh lÖch
nh·n
Tíi 20 ml + 10%
Trªn 20 ml - 50 ml + 8%
Trªn 50 ml - 150 ml + 6%
Thuèc n−íc ®Ó uèng Trªn 150 ml + 4%



Tíi 100 ml + 10%
Trªn 100 ml - 250 ml + 8%
Siro Trªn 250 ml + 6%
6.2.4. pH:
Mét sè chÕ phÈm cã yªu cÇu th× pH ph¶i n»m trong giíi h¹n
quy ®Þnh
§o b»ng m¸y ®o pH
6.2.5. §é nhiÔm khuÈn:
§é nhiÔm khuÈn ph¶i ®¹t giíi h¹n quy ®Þnh cho chÕ phÈm
theo tõng chuyªn luËn.
C¸ch thö: NÕu kh«ng cã quy ®Þnh riªng th× tiÕn hμnh thö vμ
®¸nh gi¸ theo "Thö giíi h¹n vi sinh vËt".
6.2.6. Tû träng:
Tû träng cña chÕ phÈm ph¶i n»m trong giíi h¹n quy ®Þnh theo
tõng chuyªn luËn.
C¸ch thö: theo "X¸c ®Þnh tû träng chÊt láng".
6.2.7. §é ®ång ®Òu hμm l−îng:
Mét sè chÕ phÈm yªu cÇu th× ph¶i tiÕn hμnh phÐp thö nμy
C¸ch thö vμ ®¸nh gi¸ gièng nh− ®èi víi thuèc bét.
6.2.8. §Þnh tÝnh
TiÕn hμnh ®Þnh tÝnh theo c¸c ph−¬ng ph¸p ®−îc quy ®Þnh trong
tiªu chuÈn, chÕ phÈm thuèc ph¶i cho c¸c ph¶n øng cña c¸c
ho¹t chÊt cã trong chÕ phÈm.
6.2.9. §Þnh l−îng.
LÊy thuèc cña 5 ®¬n vÞ ®ãng gãi nhá nhÊt bÊt kú, trén ®Òu.
TiÕn hμnh ®Þnh l−îng theo c¸c ph−¬ng ph¸p ®ãng gãi ®−îc
quy ®Þnh trong tiªu chuÈn, hμm l−îng cña tõng ho¹t chÊt
trong chÕ phÈm ph¶i n»m trong giíi h¹n cho phÐp theo b¶ng
5.10.
B¶ng 5.10. Giíi h¹n cho phÐp vÒ hμm
l−îng ®èi víi thuèc uèng d¹ng láng


±
D¹ng thuèc % chªnh lÖch
Thuèc ®éc A, B 5%
Thuèc th−êng 10%
6.3. C¸c d¹ng thuèc uèng d¹ng láng
Thuèc uèng d¹ng láng ph¶i ®¹t yªu cÇu tiªu chuÈn kü thuËt chung
®èi víi thuèc uèng d¹ng láng vμ yªu cÇu riªng tïy tõng chuyªn
luËn.
6.3.1. Cån thuèc:
Cån thuèc lμ nh÷ng chÕ phÈm láng ®−îc ®iÒu chÕ b»ng c¸ch ng©m
chiÕt d−îc liÖu thùc vËt, ®éng vËt hoÆc b»ng c¸ch hoμ tan cao
thuèc, d−îc chÊt theo tû lÖ quy ®Þnh trong ethanol ë c¸c nång ®é
kh¸c nhau.
6.3.2. Siro
Siro lμ dung dÞch ®Ëm ®Æc (kh«ng d−íi 60%) cña ®−êng tr¾ng
(sucrose) trong n−íc, cã chøa c¸c d−îc chÊt hoÆc c¸c dÞch chiÕt
tõ d−îc liÖu vμ c¸c chÊt lμm th¬m.
6.3.3. Potio
Potio lμ d¹ng thuèc n−íc cã vÞ ngät, chøa mét hay nhiÒu d−îc chÊt,
dïng uèng tõng th×a. Potio cã thÓ ë d¹ng hçn dÞch hoÆc nhò
dÞch.
Dung m«i cña potio cã thÓ lμ n−íc, n−íc th¬m, n−íc h·m hay n−íc
s¾c d−îc liÖu. Potio th−êng chøa 20% siro.
6.3.4. Dung dÞch uèng (Oral solution)
Dung dÞch uèng lμ nh÷ng chÕ phÈm láng trong suèt, chøa mét
hay nhiÒu d−îc chÊt hßa tan trong mét dung m«i hay hçn
hîp nhiÒu dung m«i thÝch hîp dïng b»ng c¸ch uèng.
Dung m«i cña dung dÞch cã thÓ lμ n−íc, dÇu, ethanol,
glyxerin...
6.3.5. Thuèc uèng giät (Oral drop)
Thuèc uèng giät lμ thuèc uèng ®−îc dïng víi thÓ tÝch nhá
b»ng dông cô ph©n liÒu lμ èng nhá giät.
6.4. Dung dÞch thuèc dïng ngoμi d¹ng láng.
Thuèc dïng ngoμi d¹ng láng lμ c¸c chÕ phÈm láng ®ång nhÊt,
th−êng lμ dung dÞch, cån thuèc, hçn dÞch hoÆc nhò dÞch cña
mét hay nhiÒu ho¹t chÊt trong chÊt dÉn thÝch hîp ®Ó dïng
ngoμi.
C¸c thuèc dïng ngoμi d¹ng láng ph¶i ®¹t theo c¸c yªu cÇu kü
thuËt chung cña thuèc uèng d¹ng láng vμ riªng tõng d¹ng
thuèc cã nh÷ng yªu cÇu tiªng.
Hệ thống cung cấp khí sạch cho
nhà máy:
Dây chuyền sản xuất thuốc tiêm
truyền:
Dây chuyền sản xuất thuốc tiêm
bột kháng sinh:
Dây chuyền sản xuất thuốc tiêm
đông khô:
Hoạt động kiểm tra chất lượng:
PhÇn III:

KÕt luËn
HiÖn nay viÖc øng dông thuèc d¹ng dung dÞch
vμo viÖc phßng vμ trÞ bÖnh ngμy cμng ®−îc më réng c¶
trong nh©n y vμ thó y. ChÝnh v× vËy nghiªn cøu vμ ph¸t
triÓn c«ng nghÖ bμo chÕ thuèc d¹ng dung dÞch lμ mét
träng t©m cña ngμnh d−îc b©y giê vμ trong t−¬ng lai.
Xin ch©n thμnh c¶m ¬n!
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản