Các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam

Chia sẻ: hocxit

Chúng ta đã quen thuộc với các khái niệm "doanh nghiệp" "công ty trách nhiệm hữu hạn" "công ty cổ phần" "doanh nghiệp tư nhân" nn... bởi vì, hằng ngày, hằng giờ chúng ta đang sử dụng các sản phẩm và dịch vụ do họ cung cấp.

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam

CAÙC LOAÏI HÌNH
DOANH NGHIEÄP

Ñaâu laø Loaïi hình Phuø hôïp nhaát
vôùi Doanh nghieäp cuûa Baïn?



Haø Noäi, 2007
CAÙ C LOAÏ I HÌNH DOANH NGHIEÄ P
ÔÛ VIEÄT NAM
Ñaâu laø Loaïi hình Phuø hôïp nhaát
vôùi Doanh nghieäp cuûa Baïn?
(Taøi lieäu Tham khaûo)




Haø Noäi, 2007
Lôøi môû ñaàu


Vôùi söï ra ñôøi cuûa Luaät Doanh nghieäp vaøo naêm 1999, soá löôïng doanh nghieäp ñaêng kyù chính thöùc
ñaõ taêng leân nhanh choùng vôùi hôn 250.000 doanh nghieäp ñöôïc ñaêng kyù môùi trong voøng 8 naêm vöøa
qua. Muïc tieâu ñaït ñöôïc 500.000 doanh nghieäp ñaêng kyù chính thöùc vaøo naêm 2010 laø hoaøn toaøn coù
tính khaû thi cao. Vôùi soá löôïng doanh nghieäp ñöôïc ñaêng kyù taêng nhanh trong nhieàu naêm, vieäc tö
vaán veà vieäc chuyeån ñoåi töø caùc hoä ñaêng kyù kinh doanh sang doanh nghieäp ñaêng kyù chính thöùc theo
Luaät Doanh nghieäp, hoaëc veà vieäc löïa choïn loaïi hình phaùp lyù naøo phuø hôïp nhaát vôùi moät doanh
nghieäp ñaõ trôû thaønh moät nhu caàu thöïc söï lôùn. Ñaây cuõng laø moät trong nhöõng caâu hoûi maø nhöõng
ngöôøi coù yù ñònh ñaêng kyù kinh doanh vaø thaønh laäp doanh nghieäp thöôøng ñöa ra nhaát tröôùc khi quyeát
ñònh thaønh laäp doanh nghieäp.


Taøi lieäu naøy ñöôïc xaây döïng döôùi daïng moät taøi lieäu tham khaûo nhaèm giôùi thieäu toång quan veà caùc
loaïi hình doanh nghieäp hieän coù taïi Vieät Nam, ñoàng thôøi phaân tích toång theå nhöõng ñieåm lôïi vaø baát
lôïi giöõa loaïi hình hoä ñaêng kyù kinh doanh vaø caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc theo quy ñònh cuûa
Luaät Doanh nghieäp, cuõng nhö phaân tích nhöõng ñieåm khaùc bieät giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp
khaùc nhau. Taøi lieäu naøy coù theå ñöôïc söû duïng bôûi caùc cô quan ñaêng kyù kinh doanh caáp tænh vaø caáp
huyeän, bôûi caùc coâng ty luaät, coâng ty tö vaán vaø caùc toå chöùc coù lieân quan nhaèm phoå bieán kieán thöùc,
ñoàng thôøi nhaèm tö vaán chính xaùc hôn cho caùc doanh nghieäp khi löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp
seõ ñöôïc ñaêng kyù.


Taøi lieäu naøy ñöôïc bieân soaïn bôûi OÂng Nguyeãn Ñình Cung, OÂng Phan Ñöùc Hieáu (CIEM) vaø caùc
chuyeân gia cuûa Toå chöùc Hôïp taùc Kyõ thuaät Ñöùc (GTZ). Nhoùm bieân soaïn xin traân troïng caûm ôn caùc
yù kieán ñoùng goùp, söï hoã trôï kyõ thuaät cuûa cuûa Tieán só Ñinh Vaên AÂn, Vieän tröôûng Vieän quaûn lyù kinh teá
Trung öông vaø OÂng Leâ Duy Bình (GTZ).


Cuoán taøi lieäu naøy ñöôïc bieân soaïn cho muïc ñích tham khaûo. Caùc quan ñieåm theå hieän trong taøi lieäu
laø cuûa caùc taùc giaû vaø khoâng nhaát thieát phaûn aùnh quan ñieåm cuûa CIEM hay GTZ.




CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
2
Töø vieát taét
CIEM Vieän Nghieân cöùu Quaûn lyù Kinh teá Trung öông

GTZ Toå chöùc Hôïp taùc Kyõ thuaät Ñöùc

TNHH Traùch nhieäm höõu haïn

DNTN Doanh nghieäp tö nhaân

ÑKKD Ñaêng kyù kinh doanh

TV Thaønh vieân

GCNÑKKD Giaáy chöùng nhaän ñaêng kyù kinh doanh

GTGT Giaù trò gia taêng

VND Ñoàng Vieät nam




CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM 3
Muïc luïc



PHAÀN 1: KHAÙI NIEÄM VAØ ÑAËC ÑIEÅM CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP 5

I. Caùc khaùi nieäm 5

II. Ñaëc ñieåm caùc loaïi hình doanh nghieäp ôû Vieät Nam 9

1. Hoä kinh doanh caù theå 9

2. Doanh nghieäp tö nhaân 9

3. Coâng ty hôïp danh 10

4. Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn 12

5. Coâng ty coå phaàn 13


PHAÀN 2: LÖÏA CHOÏN LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP 14

1. Quyeàn kinh doanh 14

2. Goùp voán, thaønh laäp doanh nghieäp 15

a) Ñoái töôïng thaønh laäp 15

b) Goùp voán thaønh laäp doanh nghieäp 16

c) Hoà sô, trình töï, thuû tuïc thaønh laäp 17

3. Toå chöùc quaûn lyù 18

4. Cheá ñoä traùch nhieäm cuûa nhaø ñaàu tö 20

5. Khaû naêng ruùt voán vaø chuyeån nhöôïng coå phaàn, phaàn goùp voán 22

6. Huy ñoäng voán 24

7. Nghóa vuï thueá 25

8. Chuyeån ñoåi loaïi hình doanh nghieäp 26

9. Thôøi haïn hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vaø vieäc giaûi theå, phaù saûn doanh nghieäp. 27


PHAÀN 3: MOÄT SOÁ NHAÄN XEÙT VAØ KHUYEÁN NGHÒ 29



CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
4
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM 5
1
Phaàn
KHAÙI NIEÄM VAØ ÑAËC ÑIEÅM CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP


I. Caùc khaùi nieäm
Chuùng ta ñaõ quen thuoäc vôùi caùc khaùi nieäm “doanh nghieäp”, “coâng ty traùch nhieäm höõu haïn”, “coâng
ty coå phaàn”, “doanh nghieäp tö nhaân”,v.v....; bôûi vì, haøng ngaøy, haøng giôø chuùng ta ñang söû duïng
caùc saûn phaåm vaø dòch vuï do hoï cung caáp. Tuy nhieân, coù leõ khoâng phaûi baát kyø ai ñeàu coù theå bieát
ñöôïc baûn chaát, noäi dung cuûa caùc khaùi nieäm noùi treân. Haøng loaït caùc caâu hoûi coù theå xuaát hieän nhö:
coâng ty khaùc gì so vôùi doanh nghieäp? vì sao laïi xuaát hieän coâng ty? taïi sao laïi toàn taïi nhieàu hình
thöùc doanh nghieäp nhö vaäy?... Noäi dung phaàn naøy seõ coá gaéng laøm roõ traû lôøi vaén taét moät soá caùc
caâu hoûi noùi treân


1. Coâng ty hay doanh nghieäp
Doanh nghieäp laø khaùi nieäm chung nhaát ñeå chæ caùc loaïi hình doanh nghieäp, trong ñoù coâng ty laø moät
loaïi hình doanh nghieäp. Luaät doanh nghieäp hieän haønh ôû nöôùc ta quy ñònh naêm loaïi hình doanh
nghieäp, bao goàm: (i) hoä kinh doanh, (ii) doanh nghieäp tö nhaân, (iii) coâng ty hôïp danh, (iv) coâng ty
traùch nhieäm höõu haïn (goàm coâng ty TNHH 1 thaønh vieân vaø coâng ty TNHH 2 thaønh vieân trôû leân), vaø
(v) coâng ty coå phaàn.1


Coâng ty laø moät loaïi hình doanh nghieäp vôùi 5 ñaëc ñieåm cô baûn: (i) laø phaùp nhaân, (ii) taùch bieät
vaø laø chuû theå phaùp lyù ñoäc laäp vôùi chuû sôû höõu, (iii) traùch nhieäm höõu haïn cuûa chuû sôû höõu coâng
ty, (iv) coå phaàn hay phaàn voán goùp laø chuyeån nhöôïng ñöôïc, vaø (v) quaûn lyù taäp trung vaø thoáng
nhaát. Vôùi ñaëc ñieåm noùi treân, thì trong soá 5 loaïi hình doanh nghieäp theo quy ñònh cuûa Luaät Doanh
nghieäp, chæ coù coâng ty traùch nhieäm höõu haïn vaø coâng ty coå phaàn ñöôïc coi laø “coâng ty”; coøn hoä
kinh doanh, doanh nghieäp tö nhaân vaø coâng ty hôïp danh laø caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc,
khoâng phaûi laø coâng ty.


2. Vì sao laïi xuaát hieän coâng ty
Treân theá giôùi, so vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc, thì coâng ty xuaát hieän muoän hôn, vaøo khoaûng
giöõa theá kyû 19. Tröôùc ñoù, caùc hoaït ñoäng kinh doanh thöïc hieän döôùi hình thöùc hôïp danh hoaëc


1. Ngoaøi ra, ôû Vieät Nam coøn moät soá loaïi hình doanh nghieäp khaùc, nhö: hôïp taùc xaõ, coâng ty baûo hieåm,... ñöôïc quy ñònh theo caùc luaät khaùc.



CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
6
doanh nghieäp tö nhaân2. Coù raát nhieàu lyù thuyeát lyù giaûi cho söï xuaát hieän cuûa coâng ty. Tuy nhieân, döôùi
giaùc ñoä kinh teá vaø luaät phaùp, coù quan ñieåm chung cho raèng coâng ty xuaát hieän bôûi vì ñoù chính laø
“coâng cuï” giuùp caùc nhaø ñaàu tö giaûm thieåu ñöôïc ruûi ro vaø chi phí giao dòch trong thöïc hieän hoaït
ñoäng kinh doanh . Ngaøy nay, coâng ty ñaõ trôû thaønh loaïi hình doanh nghieäp phoå bieán vaø ñöôïc öa
chuoäng nhaát trong haàu heát caùc quoác gia treân theá giôùi.. 3




ÔÛ Vieät Nam4 , tröôùc naêm 1990, chæ coù doanh nghieäp nhaø nöôùc, hôïp taùc xaõ vaø doanh nghieäp coù
voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi. Sau ñoù, khi coù Luaät Coâng ty vaø Luaät Doanh nghieäp Tö nhaân(1990) coù hieäu
löïc, doanh nghieäp tö nhaân, coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn môùi baét ñaàu xuaát hieän. Khaùc vôùi
nhieàu nöôùc khaùc treân theá giôùi, coâng ty hôïp danh ôû Vieät Nam, xuaát hieän sau nhaát ( töø naêm 2000 khi
Luaät Doanh nghieäp coù hieäu löïc thay theá Luaät Coâng ty vaø Luaät Doanh nghieäp Tö nhaân), vaø cuõng laø
loaïi hình doanh nghieäp ít phoå bieán nhaát.


3. Taïi sao doanh nghieäp laïi toàn taïi döôùi nhieàu hình thöùc
Doanh nghieäp laø coâng cuï ñeå kinh doanh. Ñeå khoâng ngöøng taïo thuaän lôïi vaø thuùc ñaåy saùng taïo trong
kinh doanh, caùc nhaø laäp phaùp ñaõ luoân noã löïc “phaùt minh” ra caùc loaïi loaïi hình doanh nghieäp môùi;
laøm cho chuùng trôû neân nhieàu veà soá löôïng vaø ña daïng hôn veà chuûng loaïi giuùp caùc nhaø ñaàu tö luoân
coù ñöôïc söï löïa choïn phuø hôïp nhaát ñoái vôùi hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän cuï theå cuûa hoï. Muïc tieâu cuoái
cuøng laø giaûm ruûi ro, chi phí, taêng möùc ñoä an taâm, an toaøn cho nhöõng ngöôøi boû voán kinh doanh; vaø
ñoù chính laø moät trong caùc yeáu toá khoâng theå thieáu ñöôïc ñeå moät quoác gia phaùt trieån, trôû neân giaøu
coù vaø thònh vöôïng. ÔÛ caùc nöôùc khaùc nhau, caùc loaïi hình doanh nghieäp coù theå khoâng gioáng nhau
veà soá löôïng, chuûng loaïi vaø caùc soá ñaëc ñieåm cuï theå cuûa chuùng. Ví duï, ÔÛ Hoa Kyø, coâng ty hôïp danh
ít nhaát coù ba loaïi (i) coâng ty hôïp danh thöôøng, (ii) coâng ty hôïp danh höõu haïn, vaø (iii) coâng ty hôïp
danh traùch nhieäm höõu haïn. Coâng ty hôïp danh traùch nhieäm höõu haïn vaø coâng ty traùch nhieäm höõu
haïn moät thaønh vieân laø nhöõng loaïi hình doanh nghieäp môùi xuaát hieän trong nhöõng naêm gaàn ñaây; laø
keát quaû cuûa quaù trình saùng taïo khoâng ngöøng ñeå “phaùt minh” ra caùc loaïi hình doanh nghieäp môùi
nhö ñaõ noùi treân.


4. Baûn chaát cuûa coâng ty
Nhö treân ñaõ noùi, coâng ty laø moät loaïi hình doanh nghieäp xuaát hieän vaøo khoaûng giöõa theá kyû 19 ôû
Chaâu AÂu. Coâng ty ñöôïc coi laø moät chuû theå phaùp lyù, laø “ngöôøi” do phaùp luaät taïo ra. Luaät phaùp ñaõ
trao cho coâng ty “quyeàn naêng” gioáng nhö moät caù nhaân thöïc hieän caùc coâng vieäc kinh doanh cho
chính mình5. Ñieàu naøy coù nghóa laø, neáu moät nhoùm coù x ngöôøi, cuøng goùp voán thaønh laäp coâng ty,
thì keát quaû seõ taïo ra “ngöôøi” thöù (x + 1); ngöôøi ñoù chính laø coâng ty coù caùc quyeàn naêng töông töï

2. Tieáng Anh laø partnership vaø sole proprietorship. Dòch ra tieáng vieät töông ñöông laø “coâng ty hôïp danh” vaø “doanh nghieäp tö nhaân”
3. Bainbridge, Stephen M. (2002), trang 2. Theo thoáng keâ ôû Myõ vaøo khoaûng naêm 2000, thì soá löôïng coâng ty ôû Myõ vaøo khoaûng 4,6 trieäu, chieám
khoaûng 1/5 toång soá caùc loaïi hình doanh nghieäp nhöng taïo ra 90% toång doanh thu cuûa caùc loaïi hình doanh nghieäp.
4. Chæ tính töø giai ñoaïn 1975 ñeán nay.
5. Tieáng Anh thöôøng duøng cuïm töø “legal entity” hoaëc “legal person” ñeå phaân bieät vôùi con ngöôøi, laø “natural person” hoaëc “individual”.

CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM 7
nhö nhöõng ngöôøi khaùc, keå caû quyeàn sôû höõu taøi saûn thöïc. Sau ñoù, nhöõng ngöôøi beân ngoaøi coù theå thieát
laäp quan heä hôïp ñoàng vôùi coâng ty moät caùch hoaøn toaøn ñoäc laäp vôùi chính nhöõng ngöôøi ñaõ goùp voán
thaønh laäp neân coâng ty ñoù; vaø theo caùch gioáng nhö hoï thieát laäp hôïp ñoàng vôùi caù nhaân (xem sô ñoà).


HÌNH 1 - Sô ñoà veà theå hieän baûn chaát coâng ty



Nhaø Khaùch
Nhaân Chuû nôï Khaùc
cung caáp haøng
vieân


Thò tröôøng Thò tröôøng Thò tröôøng




Coå ñoâng 1

Coå ñoâng 2
Taøi saûn coâng ty
Coå ñoâng 3

Coå ñoâng N
Nghóa vuï ngöôøi quaûn lyù

Ngöôøi Söû höõu vaø
quaûn lyù kieåm soaùt




Phaùp luaät Phaùp luaät Phaùp luaät


Nhaø nöôùc vaø
caùc cô quan nhaø nöôùc


8 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
II. Ñaëc ñieåm caùc loaïi hình doanh nghieäp ôû Vieät Nam
Thaønh laäp vaø toå chöùc quaûn lyù caùc loaïi hình doanh nghieäp ôû Vieät Nam ñöôïc quy ñònh chuû yeáu taïi
Luaät Doanh nghieäp 6 vaø caùc vaên baûn höôùng daãn thi haønh. Theo quy ñònh naøy, thì ôû Vieät Nam coù
caùc loaïi hình doanh nghieäp sau ñeå caùc nhaø ñaàu tö löïa choïn khi kinh doanh:
(i) Hoä kinh doanh. 7
(ii) Doanh nghieäp tö nhaân.
(iii) Coâng ty hôïp danh.
(iv) Coâng ty TNHH
(v) Coâng ty coå phaàn
Luaät Doanh nghieäp ñieàu chænh tröïc tieáp vieäc thaønh laäp vaø toå chöùc quaûn lyù cuûa 4 loaïi hình doanh
nghieäp laø doanh nghieäp tö nhaân, coâng ty hôïp danh, coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn; coøn vieäc
thaønh laäp vaø toå chöùc quaûn lyù hoä kinh doanh caù theå ñöôïc quy ñònh taïi Nghò ñònh 88/2006/NÑ-CP
ngaøy 29 thaùng 8 naêm 2006 veà ñaêng kyù kinh doanh.


1. Hoä kinh doanh caù theå
Hoä kinh doanh caù theå laø loaïi hình doanh nghieäp coù caùc ñaëc ñieåm sau:
Do moät caù nhaân, moät nhoùm ngöôøi hoaëc moät hoä gia ñình laøm chuû sôû höõu.
Chuû sôû höõu chòu traùch nhieäm voâ haïn baèng toaøn boä taøi saûn cuûa mình ñoái vôùi khoaûn nôï vaø
nghóa vuï taøi saûn khaùc cuûa hoä kinh doanh caù theå.
Hoä kinh doanh khoâng coù tö caùch phaùp nhaân vaø con daáu.
Hoä kinh doanh khoâng ñöôïc söû duïng thöôøng xuyeân quaù 10 lao ñoäng.


2. Doanh nghieäp tö nhaân
Doanh nghieäp tö nhaân laø moät loaïi hình doanh nghieäp ñöôïc ñieàu chænh bôûi Luaät Doanh nghieäp vaø
caùc quy ñònh höôùng daãn thi haønh. Theo quy ñònh cuûa Luaät Doanh nghieäp, doanh nghieäp tö nhaân
coù caùc ñaëc ñieåm sau:
Laø doanh nghieäp do moät caù nhaân laøm chuû sôû höõu; vaø caù nhaân chuû sôû höõu ñoù chæ ñöôïc laøm
chuû sôû höõu moät DNTN; khoâng ñöôïc ñoàng thôøi laø chuû sôû höõu cuûa DNTN khaùc hoaëc chuû sôû
höõu hoä kinh doanh vaø thaønh vieân hôïp danh coâng ty hôïp danh.
Caù nhaân chuû sôû höõu töï quyeát ñònh cô caáu toå chöùc vaø thöôøng tröïc tieáp quaûn lyù, thöïc hieän
caùc hoaït ñoäng kinh doanh; vaø laø ngöôøi ñaïi dieän theo luaät cuûa doanh nghieäp;.
Caù nhaân chuû sôû höõu chòu traùch nhieäm voâ haïn baèng toaøn boä taøi saûn cuûa mình ñoái vôùi caùc
hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp.
Doanh nghieäp tö nhaân khoâng coù tö caùch phaùp nhaân.

6. Luaät soá 60/2005/QH11 ngaøy 29-11-2005 coù hieäu löïc töø ngaøy 1-7-2006.
7. Tröôùc ñaây “hoä kinh doanh” thöôøng ñöôïc goïi laø “hoä kinh doanh caù theå”.




9
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
HÌNH 2 - Doanh nghieäp tö nhaân




DOANH
Caùc chuû nôï
NGHIEÄP TÖ NHAÂN

Laø doanh nghieäp do 1 caù nhaân laøm chuû.
Chuû doanh nghieäp chòu traùch nhieäm baèng
toaøn boä taøi saûn cuûa mình vôùi caùc nghóa vuï
Toaøn boä taøi saûn cuûa caù nhaân
cuûa doanh nghieäp
chuû doanh nghieäp
Gaàn nhö khoâng coù ranh giôùi phaân bieät
(keå caû taøi saûn cuûa doanh nghieäp)
giöõa Doanh nghieäp vaø
chuû doanh nghieäp



Nhö vaäy, coù theå noùi, hoä kinh doanh vaø doanh nghieäp tö nhaân veà baûn chaát laø gioáng nhau; vaø ñaëc
tröng cô baûn cuûa chuùng laø veà phaùp lyù khoâng coù söï phaân bieät roõ raøng veà quyeàn, nghóa vuï cuûa chuû
sôû höõu doanh nghieäp vaø doanh nghieäp. Trong moïi tröôøng hôïp, thì chuû doanh nghieäp laø ngöôøi chòu
traùch nhieäm voâ haïn vaø cuoái cuøng veà moïi hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Veà quy moâ, thì doanh
nghieäp tö nhaân nhìn chung coù theå lôùn hôn hoä kinh doanh caù theå.


3. Coâng ty hôïp danh
Coâng ty hôïp danh laø loaïi hình doanh nghieäp môùi xuaát hieän taïi Vieät Nam baét ñaàu töø naêm 2000 theo
quy ñònh cuûa Luaät Doanh nghieäp naêm 1999. Cho ñeán nay, soá löôïng coâng ty hôïp danh khoâng nhieàu
(chæ môùi khoaûng vaøi chuïc, khoâng keå soá caùc coâng ty hôïp danh trong caùc ngaønh, ngheà maø phaùp
luaät baét buoäc phaûi söû duïng ñeå kinh doanh caùc ngaønh, ngheà ñoù).


Coâng ty hôïp danh coù caùc ñaëc ñieåm sau ñaây:
Coù ít nhaát 2 thaønh vieân laø caù nhaân, trong ñoù coù phaûi coù ít nhaát moät thaønh vieân hôïp danh.
Ngoaøi thaønh vieân hôïp danh coù theå coù thaønh vieân goùp voán. Thaønh vieân hôïp danh phaûi laø caù
nhaân, coøn thaønh vieân goùp voán coù theå laø caù nhaân, toå chöùc.
Thaønh vieân hôïp danh chòu traùch nhieäm lieân ñôùi vaø voâ haïn baèng toaøn boä taøi saûn cuûa mình
ñoái vôùi caùc khoaûn nôï vaø nghóa vuï khaùc cuûa doanh nghieäp; coøn thaønh vieân goùp voán chæ
chòu traùch nhieäm trong trong phaïm vi giaù trò soá voán goùp vaøo coâng ty. Thaønh vieân hôïp danh
coù quyeàn quaûn lyù vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty; coøn thaønh vieân goùp
voán khoâng coù quyeàn quaûn lyù coâng ty. Tröôøng hôïp thaønh vieân goùp voán tham gia quaûn lyù,


10 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
ñieàu haønh coâng ty, thì thaønh vieân ñoù ñöông nhieân ñöôïc coi laø thaønh vieân hôïp danh.
Coâng ty hôïp danh coù tö caùch phaùp nhaân.
Coâng ty hôïp danh khoâng ñöôïc phaùt haønh chöùng khoaùn.


Nhö vaäy, treân thöïc teá coâng ty hôïp danh quy ñònh taïi Luaät Doanh nghieäp coù theå toàn taïi döôùi 2 hình
thöùc. Moät laø, taát caû thaønh vieân ñeàu laø thaønh vieân hôïp danh (khoâng coù thaønh vieân goùp voán); trong
tröôøng hôïp naøy, ñoù laø coâng ty hôïp danh thoâng thöôøng töông töï nhö ôû caùc nöôùc khaùc. Hai laø, coù
caû thaønh vieân hôïp danh vaø thaønh vieân goùp voán; trong tröôøng hôïp naøy, laø coâng ty hôïp danh höõu
haïn töông töï nhö quy ñònh cuûa phaùp luaät ôû caùc nöôùc khaùc. Toùm lai, coâng ty hôïp danh theo quy
ñònh taïi Luaät Doanh nghieäp coù theå laø hôïp danh thoâng thöôøng hoaëc hôïp danh höõu haïn (xem töông
öùng sô ñoà 2 vaø sô ñoà 3).




HÌNH 3A - Coâng ty hôïp danh thöôøng HÌNH 3B - Coâng ty hôïp danh höõu haïn


Coâng ty hôïp
Coâng ty hôïp
danh “hööõ haïn”
danh “thöôøng”
Caùc chuû nôï cuûa coâng ty
Caùc chuû nôï cuûa coâng ty
Lieân keát cuûa caùc caù
Lieân keát cuûa caùc caù
nhaân nhaèm kinh doanh
nhaân nhaèm kinh doanh
Taøi
döôùi moät teân chung
döôùi moät teân chung
saûn
Thaønh Thaønh cuûa
Taøi Taøi
Coâng ty ñoäc laäp vaø
vieân hôïp vieân hôïp caù
saûn saûn
phaân bieät vôùi thaønh vieân
danh danh nhaân
cuûa cuûa
goùp voán
Vöøa laø nhaø Vöøa laø nhaø thaønh
caù caù Taøi saûn cuûa
Thaønh
ñaàu tö + ñaàu tö + vieân
nhaân nhaân
Taøi saûn Taøi saûn
caù nhaân
vieân hôïp
ngöôøi ngöôøi goùp
thaønh thaønh
cuûa cuûa
thaønh vieân
danh
quaûn lyù quaûn lyù voán
vieân vieân
coâng ty coâng ty
hôïp danh
Vöøa laø nhaø
ñaàu tö +
ngöôøi
quaûn lyù
Thaønh
vieân goùp
voán

Ñôn thuaàn laø
nhaø ñaàu tö




11
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Trong coâng hôïp danh, coù söï khaùc nhau cô baûn giöõa thaønh vieân hôïp danh vaø thaønh vieân goùp voán.
Baûng sau ñaây seõ so saùnh chi tieát söï gioáng vaø khaùc nhau naøy:
Baûng 1 – So saùnh chi tieát söï gioáng vaø khaùc nhau giöõa thaønh vieân hôïp danh vaø thaønh vieân goùp voán

Quaûn lyù
Ñoái töôïng Chuyeån nhöôïng Traùch nhieäm
phaàn voán goùp


- Tröïc tieáp tham
Thaønh vieân - Baét buoäc - Bò haïn cheá - Chòu traùch
gia quaûn lyù, ñieàu
hôïp danh phaûi coù nhieäm lieân ñôùi vaø
haønh
- Chæ laø caù nhaân “voâ haïn”
- Bò haïn cheá
- Toái thieåu laø 1ù
trong hoaït ñoäng
kinh doanh khaùc


- Khoâng tröïc tieáp
Thaønh vieân - Coù theå coù hoaëc - Khoâng haïn cheá - Chòu traùch
quaûn lyù, ñieàu
goùp voán khoâng coù nhieäm trong
haønh
- Laø caù nhaân phaïm vi voán goùp
- Khoâng bò haïn
hoaëc toå chöùc
cheá trong hoaït
ñoäng kinh doanh
- Khoâng haïn cheá
khaùc



4. Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn
Theo quy ñònh cuûa Luaät doanh nghieäp, thì coâng ty TNHH ñöôïc chia thaønh hai loaïi caên cöù vaø soá
löôïng thaønh vieân ; ñoù laø: (i) coâng ty TNHH 1 thaønh vieân vaø (ii) coâng ty TNHH hai thaønh vieân trôû leân.8
Söï khaùc bieät cô baûn giöõa hai loaïi hình coâng ty TNHH naøy laø cô caáu toå chöùc quaûn lyù hay caùch thöùc
thöïc hieän quyeàn chuû sôû höõu vaø soá löôïng thaønh vieân coâng ty. Maëc duø vaäy, coâng ty TNHH coù nhöõng
ñaëc ñieåm chung sau:
Soá löôïng thaønh vieân khoâng quaù 50 9.
Traùch nhieäm cuûa caùc thaønh vieân giôùi haïn trong phaïm vi soá voán cam keát goùp vaøo coâng ty.
Phaàn voán goùp chuyeån nhöôïng ñöôïc; nhöng bò haïn cheá chuyeån nhöôïng.
Coâng ty laø moät phaùp nhaân ñoäc laäp vaø taùch bieät veà phaùp lyù vôùi caùc thaønh vieân.
Khoâng ñöôïc phaùt haønh chöùng khoaùn.

8. Söï phaân chia naøy theå hieän söï ñaëc thuø trong lòch söû phaùt trieån cuûa heä thoáng phaùp luaät veà doanh nghieäp ôû Vieät Nam. Cuõng chæ môùi
gaàn ñaây, luaät phaùp môùi cho pheùp 1 caù nhaân hay toå chöùc ñöôïc thaønh laäp loaïi hình coâng ty TNHH.
9. Ñoái vôùi coâng ty TNHH 2 thaønh vieân trôû leân thì soá löôïng thaønh vieân toái ña cuõng khoâng quaù 50.




12 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
HÌNH 4 - Coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn

Caùc chuû nôï cuûa coâng ty
Coâng Ty
TNHH & CP
Phaùp nhaân ñoäc laäp vaø phaân bieät
vôùi thaønh vieân goùp voán



Taøi saûn cuûa caù Taøi saûn cuûa caù
Thaønh vieân/ Coå ñoâng
nhaân thaønh nhaân thaønh
Laø nhaø ñaàu tö; hoï coù theå
Taøi saûn cuûa coâng ty
vieân/ cñ vieân/ cñ
thueâ ngöôøi khaùc quaûn
lyù coâng ty

Coâng ty TNHH moät thaønh vieân laàn ñaàu tieân xuaát hieän taïi Vieät nam vaøo naêm 2000 theo quy ñònh cuûa Luaät
doanh nghieäp 1999. Tuy nhieân, taïi thôøi ñieåm ñoù, chæ coù toå chöùc môùi ñöôïc thaønh laäp vaø laøm chuû sôû höõu
coâng ty TNHH moät thaønh vieân. Luaät Doanh nghieäp 2005 ñaõ coù böôùc phaùt trieån môùi, cho pheùp 1 caù nhaân
cuõng ñöôïc quyeàn thaønh laäp vaø laøm chuû sôû höõu coâng ty TNHH. Noùi caùch khaùc, töø ngaøy 1-7-2006 thì 1
toå chöùc hay caù nhaân ñeàu ñöôïc quyeàn thaønh laäp vaø laøm chuû sôû höõu coâng ty TNHH.10


5. Coâng ty coå phaàn
Coâng ty coå phaàn coù caùc ñaëc ñieåm cô baûn sau:
Soá löôïng thaønh vieân toái thieåu laø 3 vaø khoâng haïn cheá soá löôïng toái ña. Thaønh vieân coâng ty laø
ngöôøi sôû höõu coå phaàn, ñöôïc goïi laø coå ñoâng.
Voán ñieàu leä ñöôïc chia thaønh nhieàu phaàn baèng nhau goïi laø coå phaàn. Coù theå coù nhieàu loaïi coå phaàn.
Coå phaàn ñöôïc töï do chuyeån nhöôïng.
Traùch nhieäm cuûa coå ñoâng giôùi haïn trong phaïm vi voán ñaõ goùp vaøo coâng ty.
Coâng ty laø phaùp nhaân ñoäc laäp tröôùc phaùp luaät vaø vôùi caùc coå ñoâng.
Coâng ty coå phaàn ñöôïc phaùt haønh chöùng khoaùn.
Khi so saùnh giöõa loaïi hình coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn thì coù 2 ñaëc ñieåm cô baûn gioáng nhau
ñoù laø (i) söï taùch baïch giöõa coâng ty vaø coå ñoâng/thaønh vieân vaø (ii) cheá ñoä traùch nhieäm höõu haïn cuûa
taát caû caùc thaønh vieân (xem sô ñoà 5).


Treân ñaây laø nhöõng ñaëc ñieåm cô baûn nhaát cuûa caùc loaïi hình doanh nghieäp ôû Vieät Nam. Caâu hoûi tieáp theo
laø trong nhöõng loaïi hình naøy thì loaïi naøo laø söï löïa choïn toát nhaát ñoái vôùi caùc nhaø ñaàu tö. Ñeå traû lôøi caâu hoûi
noùi treân, trong phaàn hai tieáp theo ñaây chuùng toâi seõ so saùnh moät caùch cuï theå nhöõng ñieåm maïnh vaø yeáu
giöõa caùc loaïi hình naøy. Coù leõ treân cô sôû caân nhaéc, so saùnh nhöõng ñieåm maïnh vaø ñieåm yeáu cuûa töøng loaïi
hình doanh nghieäp, loaïi hình doanh nghieäp cuï theå seõ ñöôïc löïa choïn, phuø hôïp vôùi ñieàu kieän, hoaøn caûnh
vaø yeâu caàu cuï theå cuûa nhaø ñaàu tö.
10. Ngaøy Luaät Doanh nghieäp 2005 coù hieäu löïc thi haønh, thay theá Luaät Doanh nghieäp 1999

13
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
2
Phaàn
TIEÂU CHÍ LÖÏA CHOÏN LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP


Ñieåm maïnh vaø ñieåm yeáu cuûa töøng loaïi hình doanh nghieäp seõ ñöôïc ñaùnh giaù moät caùch töông ñoái toaøn
dieän vaø daày ñuû treân 9 tieâu chí; goàm (i) quyeàn kinh doanh, (ii) goùp voán, thaønh laäp doanh nghieäp, (iii)
toå chöùc quaûn lyù, (iv) cheá ñoä traùch nhieäm cuûa nhaø ñaàu tö, (v) khaû naêng ruùt voán, chuyeån nhöôïng coå
phaàn, phaàn voán goùp, (vi) huy ñoäng voán, (vii) nghóa vuï thueá, (viii) chuyeån ñoåi loaïi hình doanh nghieäp,
vaø (ix) thôøi haïn hoaït ñoäng, giaûi theå, phaù saûn doanh nghieäp. Chuùng toâi cho raèng, löïa choïn loaïi hình
naøo laø quyeát ñònh cuûa nhaø ñaàu tö. Nhöõng ñieåm maïnh vaø yeáu cuûa töøng loaïi hình doanh nghieäp ñöôïc
phaân tích, so saùnh döôùi ñaây laø “trung tính”, khoâng gaén vôùi baát kyø ñieàu kieän, hoaøn caûnh hay giôùi haïn
cuï theå maø nhaø ñaàu tö gaëp phaûi khi quyeát ñònh löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp ñeå kinh doanh. Vì vaäy,
caàn löu yù raèng, trong boái caûnh, ñieàu kieän cuï theå nhaát ñònh, thì moät ñieåm yeáu hay haïn cheá cuûa loaïi
hình doanh nghieäp cuï theå coù theå trôû thaønh ñieåm maïnh trong quyeát ñònh löïa choïn cuûa nhaø ñaàu tö. Noùi
caùch khaùc, ñieåm maïnh vaø yeáu cuûa töøng loaïi hình doanh nghieäp chæ laø töông ñoái; “caùn caân” maïnh vaø
yeáu cuûa chuùng phuï thuoäc phaàn nhieàu vaøo yeâu caàu vaø boái caûnh ñeå löïa choïn cuûa nhaø daàu tö.


1. Quyeàn kinh doanh
Veà nguyeân taéc, caù nhaân, toå chöùc coù quyeàn nhö nhau trong vieäc thöïc hieän hoaït ñoäng kinh doanh.
Tuy nhieân, ñoái vôùi moät soá ngaønh ngheà kinh doanh, phaùp luaät khoâng cho pheùp nhaø ñaàu tö löïa choïn,
maø baét buoäc phaûi kinh doanh theo moät loaïi hình doanh nghieäp nhaát ñònh. Ngöôïc laïi, trong moät soá
ngaønh, ngheà khaùc, thì phaùp luaät khoâng cho pheùp nhaø ñaàu tö löïa choïn moät loaïi hình doanh nghieäp
cuï theå ñeå kinh doanh. Xin neâu moät soá ví duï:
Hoä kinh doanh caù theå khoâng ñöôïc saûn xuaát vaøng.11 Chæ caùc doanh nghieäp, töùc laø bao goàm
doanh nghieäp tö nhaân, coâng ty hôïp danh, coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn môùi ñöôïc
pheùp kinh doanh saûn xuaát vaøng.
Theo Luaät Luaät sö,12 thì toå chöùc haønh ngheà luaät sö chæ ñöôïc thaønh laäp döôùi hai hình thöùc
laø vaên phoøng luaät sö (döôùi hình thöùc doanh nghieäp tö nhaân) vaø coâng ty luaät (döôùi hình thöùc
coâng ty hôïp danh hoaëc coâng ty TNHH). Nhö vaäy, toå chöùc haønh ngheà luaät sö khoâng theå
ñöôïc thaønh laäp döôùi hình thöùc hoä kinh doanh vaø coâng ty coå phaàn .



11. Ñieàu 1(2) NÑ 64/2003/NÑ-CP ngaøy 11 thaùng 6 naêm 2003
12. Ñieàu 32&33 - Luaät luaät sö 65/2006/QH11 ngaøy 29-6-2006


14 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Theo Luaät Coâng chöùng, thì vaên phoøng coâng chöùng chæ ñöôïc thaønh laäp döôùi hình thöùc
doanh nghieäp tö nhaân hay coâng ty hôïp danh.

Veà quyeàn kinh doanh, thì hoä kinh doanh caù theå bò haïn cheá nhieàu nhaát; moãi hoä kinh doanh caù theå chæ
ñöôïc ñaêng kyù kinh doanh taïi moät ñòa ñieåm; phaïm vi kinh doanh cuûa noù chæ giôùi haïn trong ñòa giôùi
haønh chính quaän, huyeän, nôi hoä kinh doanh ñoù ñaêng kyù; khoâng ñöôïc môû chi nhaùnh, vaên phoøng ñaïi
dieän ôû nôi khaùc ngoaøi ñòa ñieåm kinh doanh ñaõ ñaêng kyù.


Quy moâ phaùt trieån cuûa hoä kinh doanh caù theå cuõng bò haïn cheá; khoâng ñöôïc quaù möôøi (10) lao
ñoäng thöôøng xuyeân.

2. Goùp voán, thaønh laäp doanh nghieäp
a) Ñoái töôïng thaønh laäp
Tuøy vaøo loaïi hình doanh nghieäp, yeâu caàu veà ñoái töôïng thaønh laäp vaø soá thaønh vieân toái thieåu phaûi coù
ñeå thaønh laäp doanh nghieäp cuõng khaùc nhau.

BAÛNG 2 – Yeâu caàu veà ñoái töôïng thaønh laäp vaø soá thaønh vieân toái thieåu

Coâng ty Coâng ty Coâng ty
Coâng ty hôïp danh
Hoä kinh Doanh
TNHH 1 TNHH > coå phaàn
doanh nghieäp tö
TV 2 TV
nhaân
Caù Caù Caù
Caù nhaân (ñoái vôùi
Ñoái töôïng Caù nhaân Caù nhaân
nhaân, toå nhaân, toå nhaân, toå
thaønh vieân hôïp danh)
chöùc chöùc chöùc
Duy Toái thieåu 3
2, trong ñoù ít nhaát
Soá löôïng 1 Duy nhaát 1
nhaát 1 2
phaûi coù moät caù
toái thieåu
Toái ña
nhaân laøm thaønh
50
vieân hôïp danh
Khoâng Khoâng Khoâng
- Khoâng ñöôïc laøm
Haïn cheá - chæ ñöôïc - chæ ñöôïc
haïn cheá haïn cheá haïn cheá
chuû hoä kinh doanh,
ñoái vôùi laøm chuû 1 laøm chuû 1
chuû dntn
chuû sôû hoä kinh hoä doanh
- Haïn cheá laøm
höõu doanh doanh nghieäp tö
thaønh vieân hôïp
nghieäp - Khoâng nhaân
danh cuûa nhieàu
ñöôïc ñoàng - Khoâng
coâng ty
thôøi laøm ñöôïc ñoàng
chuû dntn, thôøi laøm chuû
thaønh vieân hoä kinh
hôïp danh13 doanh,
thaønh vieân
hôïp danh14
- Khoâng - Khoâng - Khoâng
- Khoâng haïn cheá
Haïn cheá - Khoâng Khoâng ñöôïc
haïn cheá haïn cheá haïn cheá
ñoái vôùi ñöôïc tham tham gia
doanh gia thaønh thaønh laäp
nghieäp laäp doanh doanh
nghieäp nghieäp khaùc
khaùc

13. Caù nhaân hoä kinh doanh caù theå vaán ñöôïc quyeàn thaønh laäp, tham gia thaønh laäp(khoâng haïn cheá) caùc coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, coâng
ty coå phaàn. Nhö vaäy, caù nhaân chuû sôû höõu hoä kinh doanh caù theå coù theå laøm chuû sôû höõu coâng ty traùch nhieäm höõu haïn moät thaønh vieân,
laøm thaønh vieân, coå ñoâng caùc coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, coâng ty coå phaàn.
14. Cuõng töông töï nhö ñoái vôùi caù nhaân chuû sôû höõu hoä kinh doanh caù theå trình baøy taïi ñieåm giaûi thích soá 13 treân ñaây.



CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM 15
Nhö vaäy, xeùt döôùi khía caïnh naøy, thì coâng ty TNHH coù lôïi theá nhaát; nghóa laø chæ caàn 1 ngöôøi, baát
keå laø caù nhaân hay toå chöùc, laø coù theå thaønh laäp ñöôïc. Vieäc thaønh laäp coâng ty hôïp danh ñoøi hoûi ít
nhaát coù söï lieân keát ít nhaát 2 ngöôøi, trong ñoù phaûi coù moät caù nhaân laøm thaønh vieân hôïp danh, neân
coù theå coi laø keùm thuaän lôïi hôn so vôùi doanh nghieäp tö nhaân hay hoä kinh doanh caù theå. Ngöôïc laïi,
coâng ty hôïp danh coù quyeàn thaønh laäp, tham gia thaønh laäp doanh nghieäp khaùc, vaø ñoù coù theå coi
laø lôïi theá cuûa noù so vôùi DNTN vaø hoä kinh doanh caù theå (coät 4 baûng treân).


Theo phaùp luaät veà caùn boä, coâng chöùc, thì caùn boä, coâng chöùc khoâng ñöôïc thaønh laäp, tham gia
thaønh laäp hoaëc tham gia quaûn lyù, ñieàu haønh doanh nghieäp tö nhaân, coâng ty TNHH, coâng ty coå
phaàn, coâng ty hôïp danh... Ñieàu naøy coù nghóa laø hoï khoâng bò caám goùp voán vaøo coâng ty coå phaàn,
coâng ty traùch nhieäm höõu haïn hoaëc goùp voán vôùi tö caùch thaønh vieân goùp voán cuûa coâng ty hôïp danh,
Tröôøng hôïp ngoaïi leä laø ngöôøi ñöùng ñaàu, caáp phoù cuûa ngöôøi ñöùng ñaàu cô quan nhaø nöôùc khoâng
ñöôïc goùp voán vaøo doanh nghieäp hoaït ñoäng trong phaïm vi ngaønh, ngheà maø ngöôøi ñoù tröïc tieáp
thöïc hieän vieäc quaûn lyù nhaø nöôùc.


b) Goùp voán thaønh laäp doanh nghieäp
Noäi dung phaàn naøy seõ trình baøy veà loaïi taøi saûn goùp voán, thuû tuïc goùp voán thaønh laäp doanh nghieäp.

BAÛNG 3 – Loaïi taøi saûn goùp voán, thuû tuïc goùp voán thaønh laäp doanh nghieäp

Hoä kinh Doanh Coâng ty hôïp danh Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö TNHH phaàn
nhaân


Thuû tuïc - Chuû sôû - Chuû sôû - Caùc thaønh vieân thoaû - Ñònh giaù - Ñònh giaù
höõu hoä kinh höõu töï keâ thuaän nhaát trí veà tyû leä taøi saûn taøi saûn goùp
doanh caù khai vaø voán goùp, loaïi taøi saûn goùp voán voán
theå töï keâ ñaêng kyù loaïi goùp voán, giaù trò cuûa - Laäp bieân - Laäp bieân
khai vaø taøi saûn söû töøng taøi saûn goùp voán baûn goùp baûn goùp
ñaêng kyù loaïi duïng vaøo baèng hieän vaät, soá laàn voán voán
taøi saûn, giaù vieäc kinh goùp voán, thôøi ñieåm vaø - Chuyeån - Chuyeån
trò caùc taøi doanh vaø trò möùc goùp voán cuûa töøng quyeàn sôû quyeàn sôû
saûn laøm voán giaù caùc taøi ñôït (theå hieän trong caùc höõu taøi höõu taøi saûn
kinh doanh saûn ñoù laøm noäi dung cuï theå cuûa saûn ñoái ñoái vôùi taøi
cuûa hoä kinh voán kinh Danh saùch thaønh vieân vôùi taøi saûn saûn coù
doanh caù cuûa doanh ñaêng kyù taïi cô quan coù ñaêng ñaêng kyù
theå. nghieäp. ñaêng kyù kinh doanh); kyù - Caáp coå
Ñònh giaù taøi saûn goùp phieáu
voán ñoái vôùi nhöõng taøi Caáp giaáy



16 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
saûn khoâng phaûi baèng chöùng
tieàn maët trong töøng ñôït nhaän phaàn
goùp voán; voán goùp;
- Laäp bieân baûn goùp voán Coù theå
- Chuyeån quyeàn sôû höõu goùp voán
taøi saûn ñoái vôùi taøi saûn theo tieán
coù ñaêng kyù ñoä ñaõ
- Caáp giaáy chöùng nhaän cam keát.
phaàn voán goùp - Ñònh
giaù taøi saûn goùp voán
- Laäp bieân baûn goùp voán
- Chuyeån quyeàn sôû höõu
taøi saûn ñoái vôùi taøi saûn
coù ñaêng kyù
- Caáp giaáy chöùng nhaän
phaàn voán goùp;

Haïn cheá - Khoâng - Khoâng - Khoâng - Ñöôïc - Coå ñoâng
veà goùp goùp nhieàu saùng laäp
voán laàn, theo phaûi goùp ít
loä trình nhaát 20%
quy ñònh toång soá coå
trong ñieàu phaàn phoå
leä coâng ty thoâng. Tyû leä
naøy phaûi
ñöôïc duy trì
trong 3 naêm
- Goùp ñuû
voán trong
thôøi haïn 90
ngaøy keå töø
ngaøy ÑKKD.




Theo phaân tích naøy, thì goùp voán vaøo coâng ty coå phaàn, coâng ty TNHH vaø hôïp danh chòu raøng
buoäc nhieàu thuû tuïc hôn so vôùi hoä kinh doanh vaø doanh nghieäp tö nhaân. Beân caïnh ñoù, trong 3
loaïi hình doanh nghieäp laø coâng ty TNHH, hôïp danh vaø coå phaàn thì vieäc goùp voán vaøo coâng ty
coå phaàn laø raøng buoäc nhieàu thuû tuïc vaø haïn cheá hôn. Vieäc goùp voán vaøo coâng ty TNHH laø linh
hoaït nhaát bôûi vieäc cho pheùp goùp theo loä trình, khoâng phaûi goùp ñuû ngay moät luùc ngay sau khi
ñaêng kyù kinh doanh.


17
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
c) Hoà sô, trình töï, thuû tuïc thaønh laäp

BAÛNG 4 – Hoà sô, trình töï vaø thuû tuïc thaønh laäp doanh nghieäp



Coâng ty coå
Hoä kinh Doanh nghieäp Coâng ty hôïp Coâng ty TNHH
phaàn
doanh tö nhaân danh


- Giaáy ñeà nghò
Loaïi vaø Moät (01) Moät (01) giaáy - Giaáy ñeà nghò - Giaáy ñeà nghò
ÑKKD
soá löôïng giaáy ñeà ñeà nghò ñaêng kyù ÑKKD ÑKKD
- Danh saùch coå
hoà sô nghò kinh doanh - Danh saùch - Danh saùch
ñoâng saùng laäp
ñaêng kyù - Moät (01) baûn thaønh vieân thaønh vieân
- Ñieàu leä coâng
kinh sao chöùng chæ - Ñieàu leä coâng - Ñieàu leä dieàu leä
ty;
doanh haønh ngheà ñoái ty; - Chöùng chæ
- Chöùng chæ
vôùi ngaønh, ngheà - Chöùng chæ haønh ngheà cuûa
haønh ngheà cuûa
phaûi coù chöùng haønh ngheà cuûa giaùm ñoác hoaëc
giaùm ñoác hoaëc
chæ haønh ngheà thaønh vieân hôïp ngöôøi khaùc (ñoái
ngöôøi khaùc ñoái
- Xaùc nhaän veà danh(ngaønh, vôùi ngaønh, ngheà
vôùi ngaønh, ngheà
voán phaùp ngheà phaûi coù phaûi coù voán
phaûi coù chöùng
ñònh(ñoái vôùi chöùng chæ haønh phaùp ñònh).
chæ haønh ngheà)
ngaønh, ngheà ngheà) - Xaùc nhaän veà
- Xaùc nhaän veà
phaûi coù voán - Xaùc nhaän veà voán phaùp ñònh
voán phaùp ñònh
phaùp ñònh) voán phaùp ñònh ñoái vôùi
ñoái vôùi ngaønh,
(ñoái vôùi ngaønh, ngaønh,ngheà
ngheà phaûi coù
ngheà phaûi coù phaûi coù voán
voán phaùp ñònh.
voán phaùpn ñònh) phaùp ñònh.


10 ngaøy
Thôøi 10 ngaøy 10 ngaøy 10 ngaøy
gian giaûi
quyeát

Phoøng ÑKKD
Nôi giaûi Phoøng Phoøng ÑKKD Phoøng ÑKDK Phoøng ÑKKD
tænh
quyeát kinh teá-taøi tænh tænh tænh
chính
Huyeän
hoaëc
quaän.

Ñaêng baùo noäi
Yeâu caàu Khoâng Ñaêng baùo noäi Ñaêng baùo noäi Ñaêng baùo noäi
dung ÑKKD
khaùc dung ÑKKD dung ÑKKD dung ÑKKD


200.000
Leä phí 100.000 150.000 200.000
(ñoàng)15


15. Quyeát ñònh 83/2000/QÑ-BTC ngaøy 29 thaùng 5 naêm 2000 cuûa Boä tröôûng Boä Taøi chính quy ñònh möùc thu leä phí caáp GCNÑKKD vaø
Quyeát ñònh 95/2001/QÑ-BTC ngaøy 1 thaùng 10 naêm 2001 cuûa Boä tröôûng Boä Taøi chính söûa ñoåi boå sung Quyeát ñònh 83/2000/QÑ-
BTC. Thoâng tö 97/2006/TT-BTC ngaøy 16-10-2006 höôùng daãn veà phí, leä phí thuoäc thaåm quyeàn quyeát ñònh cuûa HÑND tænh, thaønh
phoá tröïc thuoäc trung öông



18 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Nhö vaäy, döôùi tieâu chí naøy, thì lôïi theá seõ thuoäc veà hoä kinh doanh vaø doanh nghieäp tö nhaân, bôûi hoà
sô ñaêng kyù kinh doanh ñôn giaûn; vaø do ñoù, treân thöïc teá, chí phí veà thôøi gian vaø tieàn baïc cho vieäc
thaønh laäp hoä kinh doanh caù theå vaø doanh nghieäp tö nhaân coù theå thaáp hôn nhieàu so vôùi quy ñònh
cuûa phaùp luaät. Thöïc teá cho thaáy, vieäc thaønh laäp doanh nghieäp tö nhaân hoaëc hoä kinh doanh caù theå
ôû moät soá ñòa phöông coù theå chæ trong moät vaøi giôø maø thoâi. Ngoaøi ra, vieäc ñaêng kyù kinh doanh ñoái
vôùi hoä kinh doanh ñöôïc thöïc hieän taïi caáp quaän, huyeän, giaûm chi phí ñi laïi ñoái vôùi nhaø ñaàu tö ôû xa
phoøng ñaêng kyù kinh doanh. Coâng ty hôïp danh, coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn seõ khoù khaên
hôn trong chuaån bò hoà sô ñaêng kyù kinh doanh; theo ñoù, coù theå toán keùm hôn trong vieäc hoaøn taát
thuû tuïc ÑKKD. Tuy nhieân, thöïc teá cho thaáy öu ñieåm naøy ñoái vôùi hoä kinh doanh vaø doanh nghieäp tö
nhaân ñang bò maát daàn. Hieän nay, vieäc caûi caùch thuû tuïc ñaêng kyù kinh doanh ôû phoøng ñaêng kyù kinh
doanh nhieàu ñòa phöông ñöôïc thöïc hieän raát hieäu quaû; thuû tuïc ñaõ ñöôïc ñôn giaûn hoùa nhieàu. Nhieàu
nôi, ñaõ böôùc ñaàu cho pheùp ñaêng kyù kinh doanh qua maïng ñoái vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp
ñaêng kyù taïi phoøng ÑKKD16 . Vieäc laøm naøy laïi laøm maát ñi öu ñieåm deã daøng ñaêng kyù ñoái vôùi hoä kinh
doanh so vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc.


3. Toå chöùc quaûn lyù
Thöïc teá cho thaáy, nhieàu nhaø ñaàu tö thöôøng muoán tröïc tieáp quaûn lyù vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh
doanh; ngöôïc laïi, coù nhaø ñaàu tö chæ quan taâm ñeán lôïi ích mang laïi töø khoaûn tieàn ñaàu tö cuûa mình
maø khoâng muoán hoaëc thaäm trí khoâng quan taâm quaûn lyù, ñieàu haønh caùc hoaït ñoäng kinh doanh.
Ngoaøi ra, yeâu caàu baét buoäc veà toå chöùc quaûn lyù (thöôøng goïi laø “gaùnh naëng phaùp lyù” ñöôïc quy ñònh
khaùc nhau ñoái vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc nhau. Do ñoù, ñeå ñaùnh giaù caùc öu ñieåm, nhöôïc
ñieåm töøng loaïi hình doanh nghieäp, chuùng toâi seõ ñaùnh giaù theo 2 tieâu chí laø:
Möùc ñoä tham gia cuûa nhaø ñaàu tö vaøo quaûn lyù doanh nghieäp.
Yeâu caàu phaùp luaät veà cô caáu toå chöùc quaûn lyù doanh nghieäp (gaùnh naëng phaùp lyù).


Baûng so saùnh döôùi ñaây cho thaáy söï khaùc nhau giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp döôùi khía caïnh toå
chöùc quaûn lyù.




16. Ví duï nhö Höng Yeân, Quaûng Nam, Ñaék Laék, An Giang, Nam Ñònh, vaø Quaûng Bình, TP. Hoà Chí Minh.... Tham khaûo theâm taïi
www.businessportal.com.vn veà moâ hình ñaêng kyù kinh doanh qua maïng vaø caùc tænh ñaõ trieån khai ñaêng kyù kinh doanh qua maïng taïi


19
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
BAÛNG 5 – Söï khaùc nhau giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp döôùi khía caïnh toå chöùc quaûn lyù



Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TV TNHH > 2 phaàn
nhaân TV

Möùc ñoä -Chuû hoä - Chuû Ñoái vôùi - Tröïc tieáp - Tröïc tieáp - Phuï thuoäc
tham gia tröïc tieáp doanh thaønh vieân quaûn lyù ñoái quaûn lyù, vaøo loaïi coå
cuûa nhaø quaûn lyù, nghieäp tröïc hôïp danh: vôùi coâng ty ñieàu haønh ñoâng vaø tyû
ñaàu tö vaøo ñieàu haønh tieáp vaø toaøn - Tröïc tieáp TNHH 1 TV hoaït ñoäng leä sôû höõu
quaûn lyù hoaït ñoäng quyeàn ñieàu quaûn lyù, ra laø caù nhaân; kinh doanh maø möùc ñoä
doanh kinh doanh. haønh hoaït quyeát ñònh. - Giaùn tieáp (thoâng qua tham gia
nghieäp - Laø ñaïi ñoäng kinh Moïi thaønh ñoái vôùi Hoäi ñoàng vaøo hoaït
dieän theo doanh vieân hôïp coâng ty thaønh vieân); ñoäng quaûn
phaùp luaät. - Chuû danh ñeàu TNHH 1 TV tuy nhieân, lyù khaùc
- Tröôøng doanh coù quyeàn laø toå chöùc; coù theå nhau.
hôïp thueâ nghieäp laø nhaân danh coù theå khoâng tröïc - Khoâng
ngöôøi khaùc ngöôøi ñaïi coâng ty khoâng tröïc tieáp ñieàu tröïc tieáp
ñieàu haønh dieän theo thöïc hieän tieáp gia haønh hoaït quaûn lyù,
laø quan heä phaùp luaät caùc hoaït quyeát ñònh ñoäng kinh ñieàu haønh
uûy quyeàn. - Giaùm ñoác ñoäng kinh veà caùc vaán doanh hoaït ñoäng
coù theå thueâ doanh ñeà quan haøng kinh doanh
ñeå ñieàu - Caùc thaønh troïng cuûa ngaøy(ñoái (tröø tröôøng
haønh hoaït vieân hôïp coâng ty. vôùi thaønh hôïp laø coå
ñoäng kinh danh coù vieân thieåu ñoâng ñoàng
doanh cuûa quyeàn soá). thôøi laø
doanh ngang nhau - Veà maët thaønh vieân
nghieäp trong ñieàu phaùp lyù, HÑQT hoaëc
haønh doanh khoâng tröïc GÑ/TGÑ).
nghieäp tieáp ra - Khoâng
(quyeàn quyeát ñònh; tröïc tieáp ra
quyeát ñònh quyeàn quyeát ñònh;
khoâng döïa quyeát ñònh quyeàn
treân möùc phuï thuoäc quyeát ñònh;
voán goùp). vaøo phaàn quyeàn
Ñoái vôùi voán goùp quyeát ñònh
thaønh vieân trong coâng phuï thuoäc
goùp voán ty. vaøo loaïi vaø
- Khoâng soá coå phaàn
tham gia naém giöõ
quaûn lyù, trong coâng
ñieàu haønh ty.
doanh
nghieäp

Yeâu caàu - Khoâng - Khoâng - Coù - Coù - Coù - Coù
baét buoäc
cô caáu toå
chöùc




20 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Xeùt veà möùc ñoä tham gia cuûa nhaø ñaàu tö vaøo quaûn lyù doanh nghieäp thì coù theå noùi coâng ty coå phaàn laø
loaïi hình doanh nghieäp coù öu ñieåm nhaát, theå hieän baèng vieäc coù theå ñaùp öùng ñöôïc ña daïng nhu caàu
cuûa nhaø ñaàu tö. Trong coâng ty coå phaàn, coù theå coù nhieàu loaïi coå phaàn khaùc nhau, taïo cho caùc coå
ñoâng töông öùng caùc quyeàn vaø nghóa vuï khaùc nhau. Do ñoù, nhaø ñaàu tö coù theå tham gia vaøo coâng ty
coå phaàn maø khoâng nhaát thieát phaûi tham gia quaûn lyù (nhö ñoái vôùi caùc loaïi hình hoä kinh doanh, doanh
nghieäp tö nhaân hay coâng ty hôïp danh-ñoái vôùi thaønh vieân hôïp danh). Hoï coù theå vöøa laø coå ñoâng, vöøa
laø ngöôøi quaûn lyù trong coâng ty coå phaàn thoâng qua ñaïi hoäi ñoàng coå ñoâng hoaëc laø thaønh vieân hoäi ñoàng
quaûn trò, giaùm ñoác, toång giaùm ñoác. Vôùi öu ñieåm naøy, coâng ty coå phaàn coù theå coi laø coâng cuï toát ñeå
huy ñoäng voán, môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, vöøa söû duïng ñöôïc nhöõng ngöôøi quaûn lyù chuyeân
nghieäp, qua ñoù, naâng cao ñöôïc hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty.


Tuy nhieân, ñoåi laïi, thì coâng ty coå phaàn laø loaïi hình doanh nghieäp chòu nhieàu raøng buoäc nhaát veà maët
phaùp lyù trong thieát laäp cô caáu toå chöùc quaûn lyù; quy trình ra quyeát ñònh trong coâng ty baét buoäc phaûi
tuaân thuû caùc quy ñònh töông öùng cuûa luaät phaùp. Do ñoù, chi phí tuaân thuû phaùp luaät veà quaûn trò coâng
ty chaéc chaén cuõng cao hôn nhieàu so vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc. Hoä kinh doanh vaø
doanh nghieäp tö nhaân coù theå coi laø coù öu ñieåm xeùt döôùi khía caïnh naøy khi chuû doanh nghieäp toaøn
quyeàn quyeát ñònh veà cô caáu toå chöùc vaø caùch thöùc quaûn lyù cuõng nhö ra quyeát ñònh trong vieäc quaûn
lyù, ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty. Noùi caùch khaùc, öu ñieåm cuûa hoä kinh doanh vaø
doanh nghieäp tö nhaân laø tính linh hoaït trong thieát laäp cô caáu toå chöùc quaûn lyù doanh nghieäp.


4. Cheá ñoä traùch nhieäm cuûa nhaø ñaàu tö

BAÛNG 6 - So saùnh cheá ñoä traùch nhieäm nhaø ñaàu tö

Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TV TNHH > 2 phaàn
nhaân TV

- Khoâng - Khoâng - Coâng ty - Coâng ty laø -Coâng ty laø - Coâng ty laø
phaân ñònh phaân ñònh hôïp danh phaùp nhaân phaùp nhaân phaùp nhaân
traùch nhieäm roõ giöõa laø moät ñoäc laäp vôùi ñoäc laäp vôùi ñoäc laäp vôùi
hoä vaø chuû doanh phaùp nhaân, caùc thaønh caùc thaønh caùc thaønh
hoä nghieäp vaø chòu traùch vieân vieân, vaø vieân, vaø
- Chuû hoä chuû doanh nhieäm ñoäc - Traùch chòu traùch chòu traùch
chòu traùch nghieäp laäp vôùi caùc nhieäm cuûa nhieäm veà nhieäm veà
nhieäm voâ - Chuû thaønh vieân, caùc thaønh moïi hoaït caùc hoaït
haïn baèng doanh baèng taøi vieân ñoái vôùi ñoäng kinh ñoäng kinh
toaøn boä taøi nghieäp chòu saûn cuûa caùc khoaûn doanh baèng doanh baèng
saûn cuûa traùch nhieäm coâng ty. nôï vaø nghóa toaøn boä taøi toøan boä taøi
mình ñoái vôùi voâ haïn - Caùc thaønh vuï taøi saûn saûn cuûa saûn cuûa
hoaït ñoäng baèng toaøn vieân hôïp khaùc chæ coâng ty. coâng ty.
kinh doanh boä taøi saûn danh chòu giôùi haïn - Traùch - Traùch
cuûa hoä cuûa mình traùch nhieäm trong phaïm nhieäm cuûa nhieäm cuûa


21
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
lieân ñôùi vaø
ñoái vôùi hoaït vi voán ñaõ caùc thaønh caùc coå
baèng toaøn
ñoäng cuûa cam keát vieân ñoái vôùi ñoâng ñoái
boä taøi saûn 17
doanh goùp vaøo caùc khoaûn vôùi caùc
nghieäp cuûa mình coâng ty. nôï vaø nghóa khoaûn nôï
(trong moïi vôùi moïi vuï taøi chính vaø nghóa vuï
tröôøng hôïp) hoaït ñoäng khaùc chæ taøi saûn
cuûa coâng ty giôùi haïn khaùc chæ
- Traùch trong phaïm giôùi haïn
nhieäm caùc vi voán ñaõ trong phaïm
thaønh vieân cam keát vi voán ñaõ
goùp voán chæ goùp vaøo goùp vaøo
giôùi haïn coâng ty. coâng ty.
trong phaïm
vi voán goùp
vaøo coâng ty


Ñoái vôùi hoä kinh doanh caù theå vaø doanh nghieäp tö nhaân thì khoâng coù söï phaân ñònh veà traùch nhieäm
giöõa hoä hay doanh nghieäp vaø chuû hoä, chuû doanh nghieäp; chuû hoä, chuû doanh nghieäp tö nhaân phaûi
chòu traùch nhieäm voâ haïn veà hoaït ñoäng cuûa hoä, doanh nghieäp baèng toaøn boä taøi saûn cuûa mình. Trong
khi ñoù, thaønh vieân coâng ty TNHH vaø coå ñoâng coâng ty coå phaàn khoâng phaûi chòu traùch nhieäm veà
hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty vaø ruûi ro cuûa hoï chæ naèm trong phaïm vi soá voán cam keát hoaëc
ñaõ goùp vaøo coâng ty.18 Trong coâng ty hôïp danh thì cheá ñoä traùch nhieäm cuûa thaønh vieân hôïp danh
gaàn gioáng vôùi chuû hoä vaø chuû doanh nghieäp tö nhaân; trong khi ñoù, cheá ñoä traùch nhieäm cuûa thaønh
vieân goùp voán töông töï nhö thaønh vieân coâng ty TNHH hay coå ñoâng coâng ty coå phaàn. Ñieåm khaùc
giöõa thaønh vieân hôïp danh vôùi chuû hoä, chuû doanh nghieäp tö nhaân laø (i) traùch nhieäm lieân ñôùi giöõa
caùc thaønh vieân hôïp danh, vaø (ii) thaønh vieân hôïp danh chæ chòu traùch nhieäm neáu taøi saûn cuûa coâng
ty khoâng ñuû ñeå thanh toaùn caùc nghóa vuï phaùt sinh töø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty. Chính vì
vaäy, traùch nhieäm lieân ñôùi ñaõ ñaët thaønh vieân hôïp danh vaøo vò theá ruûi ro ôû thaáp hôn ôû möùc ñoä nhaát
ñònh so vôùi vôùi chuû hoä vaø chuû doanh nghieäp tö nhaân.


Coù theå coi “cheá ñoä traùch nhieäm höõu haïn” cuûa thaønh vieân coâng ty TNHH, coå ñoâng coâng ty CP
laø öu ñieåm cuûa loaïi hình doanh nghieäp naøy so vôùi hoä kinh doanh, doanh nghieäp tö nhaân vaø
coâng ty hôïp danh. Yeáu ñieåm cuûa cheá ñoä traùch nhieäm “voâ haïn” laø khoâng coù giôùi haïn veà cheá ñoä
traùch nhieäm vaø söï khoâng taùch baïch giöõa doanh nghieäp vaø chuû doanh nghieäp theå hieän treân moät
soá ñieåm sau ñaây:
Hoaït ñoäng kinh doanh khoâng beàn vöõng, deã bò chaám döùt. Söï toàn taïi vaø hoaït ñoäng cuûa
doanh nghieäp gaén vôùi töï toàn taïi,vaø thaäm chí tình traïng söùc khoûe cuûa chính chuû hoä hoaëc



17. Traùch nhieäm lieân ñôùi coù nghóa laø chuû nôï coù theå yeâu caàu baát kyø ai trong soá caùc thaønh vieân hôïp danh thöïc hieän nghóa vuï thanh toaùn khoaûn
nôï cho mình, keå caû nghóa vuï naøy khoâng tröïc tieáp phaùt sinh töø hoaït ñoäng cuûa thaønh vieân ñoù.
18. Coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn laø nhöõng phaùp nhaân ñoäc laäp vôùi thaønh vieân; do ñoù, coâng ty seõ laø “ngöôøi” chòu traùch nhieäm veà hoaït
ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty, chöù khoâng phaûi thaønh vieân, coå ñoâng.


22 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
chuû doanh nghieäp tö nhaân. Chuû doanh nghieäp cheát, tai naïn, oám ñau, beänh taät ñeàu daãn
ñeán chaám döùt söï toàn tai hoaëc taïm ngöøng hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp.
Ñaây laø ñieåm raát ñaùng löu yù khi thieát laäp caùc quan heä giao dòch vôùi doanh nghieäp tö
nhaân, hoä kinh doanh caù theå.
Khoù môû roäng quy moâ kinh doanh; ruûi ro trong ñaàu tö kinh doanh döôùi hình thöùc doanh
nghieäp tö nhaân vaø hoä kinh doanh caù theå, hoaëc thaønh vieân hôïp danh trong coâng ty hôïp
danh laø raát cao; ñoä an toaøn veà sôû höõu taøi saûn laïi raát thaáp. Vì vaäy, chuû doanh nghieäp tö
nhaân vaø hoä kinh doanh caù theå coù theå bò maát toaøn boä cô nghieäp, neáu kinh doanh bò thaát
baïi. Thöïc teá cho thaáy, doanh nghieäp tö nhaân caøng coù quy moâ caøng roäng, ngaønh ngheà
kinh doanh caøng ña daïng, thì möùc ñoä ruûi ro vaø baát an toaøn ñoái vôùi chuû sôû höõu caøng
cao. Chính vì vaäy, trong thôøi gian qua, khoâng ít doanh nghieäp tö nhaân coù quy moâ lôùn
ñaõ chuyeån ñoåi thaønh coâng ty traùch nhieäm höõu haïn vaø coâng ty coå phaàn; vaø neáu khoâng
chuyeån ñoåi nhö theá, thì doanh nghieäp ñoù khoâng theå phaùt trieån theâm ñöôïc nöõa.


Tuy vaäy, treân thöïc teá, trong moät soá tröôøng hôïp thì chính cheá ñoä traùch nhieäm “voâ haïn” cuûa nhaø ñaàu
tö laïi laø öu ñieåm cuûa loaïi hình doanh nghieäp ñoù trong vieäc thu huùt khaùch haøng, taïo uy tín vaø phaùt
trieån kinh doanh.


Toùm laïi, thì coù theå noùi, döôùi khía caïnh naøy, thì coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn laø coâng cuï
toát nhaát ñeå baûo veä lôïi ích cho caùc nhaø ñaàu tö. Cuøng vôùi vieäc moät nhaø ñaàu tö coù theå cuøng moät
luùc ñaàu tö vaøo nhieàu coâng ty TNHH hay coå phaàn ñaõ laøm cho hai loaïi hình doanh nghieäp coøn
ñöôïc coi laø coâng cuï phaân boá ruûi ro moät caùch toát nhaát. Do ñoù, ñaây laø loaïi hình doanh nghieäp
thích hôïp cho vieäc kinh doanh trong caùc lónh vöïc môùi, tính ruûi ro cao. Döôùi goùc ñoä chuû nôï, thì
hoä kinh doanh, doanh nghieäp tö nhaân vaø coâng ty hôïp danh laø coâng cuï toát ñeå ñaûm baûo cho
nghóa vuï cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi chuû nôï.19 Tuy nhieân, caùc chuû nôï laïi raát caàn löu yù khi giao
dòch vôùi loaïi hình doanh nghieäp naøy bôûi tính khoâng oån ñònh cuûa doanh nghieäp vaø söï haïn cheá
veà taøi saûn rieâng cuûa nhaø ñaàu tö.


5. Khaû naêng ruùt voán vaø chuyeân nhöôïng coå phaàn, phaàn goùp voán
Khaû naêng ruùt voán – tính thanh khoaûn nguoàn voán, laø moät yeáu toá maø nhieàu nhaø ñaàu tö caân nhaéc khi
ñaàu tö kinh doanh. Xeùt döôùi khía caïnh naøy, loaïi hình doanh nghieäp naøo taïo ñöôïc cho nhaø ñaàu tö
khaû naêng vieäc chuyeån nhöôïng coå phaàn hay phaàn voán goùp moät caùch deã daøng vaø ít toán keùm, maø
khoâng aûnh höôûng ñeán söï toàn taïi vaø phaùt trieån cuûa doanh nghieäp, thì loaïi hình doanh nghieäp ñoù
ñöôïc coi laø coù öu theá hôn so vôùi loaïi hình doanh nghieäp khaùc.


19. Tuy nhieân, moät chuû nôï khoân ngoan thì vaãn coù theå duøng caùc coâng cuï khaùc nhö cheá ñoä hôïp ñoàng ñeå gia taêng söï ñaûm baûo cho giao dòch
cuûa mình ñoái vôùi coâng ty TNHH hay coå phaàn.




23
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
BAÛNG 7 - So saùnh möùc ñoä thuaän lôïi trong vieäc ruùt voán kinh doanh cuûa caùc nhaø ñaàu tö giöõa caùc
loaïi hình doanh nghieäp


Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TV TNHH 2 TV phaàn
nhaân trôû leân

Khaû naêng Vieäc ruùt Chuû doanh - Thaønh Chuû sôû höõu - Thaønh - Coå ñoâng phoå
ruùt voán khoûi hoaït nghieäp coù vieân goùp ruùt voán vieân coù theå thoâng ruùt voán
ñoäng kinh theå thu heïp, voán ñöôïc töï baèng caùch ruùt voán baèng caùch töï
doanh giaûi theå do chuyeån chuyeån baèng caùch do chuyeån
gaén lieàn hoaëc baùn nhöôïng nhöôïng moät chuyeån nhöôïng coå
vôùi vieäc taøi saûn cuûa phaàn goùp phaàn hoaëc nhöôïng moät phaàn cho
thu heïp, doanh voán cho taát caû voán phaàn hoaëc ngöôøi khaùc
giaûi theå nghieäp ñeå ngöôøi khaùc. ñieàu leä cho toaøn boä
chaám döùt thu hoài voán; - Thaønh ngöôøi khaùc. phaàn goùp - Coå ñoâng
hoaït vaø nhö vaäy, vieân hôïp voán cuûa saùng laäp bò
ñoäng kinh vieäc ruùt voán danh coù mình cho haïn cheá
doanh ñöông theå chuyeån ngöôøi khaùc; chuyeån
cuûa nhieân daãn nhöôïng nhöng nhöôïng coå
doanh ñeán thu phaàn voán quyeàn phaàn trong
nghieäp. heïp, hoaëc goùp, nhöng chuyeån thôøi haïn 3
giaûi theå phaûi ñöôïc nhöôïng bò naêm keå töø
chaám döùt söï ñoàng yù haïn cheá ngaøy caáp Giaáy
hoaït ñoâïng cuûa Hoäi theo caùch chöùng nhaän
kinh doanh. ñoàng thaønh phaûi öu tieân ÑKKD
vieân chuyeån
nhöôïng cho
caùc thaønh
vieân khaùc)

Thuû tuïc - Thoâng - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù coå
baùo giaûm thay ñoåi chuyeån ñoåi thay ñoåi ñoâng hoaëc
voán söû thaønh vieân thaønh coâng thaønh vieân thay ñoåi coå
duïng vaøo ty traùch hoaëc ñaêng ñoâng vaøo Soå
vieäc kinh nhieäm höõu kyù chuyeån ñaêng kyù coå
doanh, haïn 2 thaønh ñoåi thaønh ñoâng. Tröôøng
hoaëc baùn vieân trôû coâng ty hôïp coå ñoâng
taøi saûn leân.; hoaëc traùch nhieäm saùng laäp
ñang söû chuyeån ñoåi höõu haïn chuyeån
duïng vaøo thaønh coâng moät thaønh nhöôïng coå
vieäc kinh ty coå phaàn. vieân. phaàn cuûa
doanh. mình cho
ngöôøi khaùc
trong ba naêm
ñaàu coøn phaûi
ñaêng kyù thay
ñoåi coå ñoâng
saùng laäp taïi
cô quan ñaêng
kyù kinh doanh.


24 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Xeùt döôùi tieâu chí naøy thì hoä kinh doanh vaø doanh nghieäp tö nhaân coù nhöôïc ñieåm laø chuû hoä vaø chuû
doanh nghieäp ruùt voán luoân ñoàng nghóa vôùi vieäc doanh nghieäp thu heïp quy moâ kinh doanh hoaëc
chaáp döùt hoaït ñoäng kinh doanh. Trong khi ñoù, coâng ty coå phaàn, coâng ty traùch nhieäm höõu haïn
hoaøn toaøn khoâng bò taùc ñoäng bôûi coå ñoâng hay thaønh vieân chuyeån nhöôïng coå phaàn, phaàn goùp voán
cuûa hoï cho ngöôøi khaùc. Coå ñoâng coâng ty coå phaàn ñöôïc chuyeån nhöôïng coå phaàn raát linh hoaït; töï
mình quyeát ñònh veà ngöôøi mua, thôøi ñieåm, giaù caû vaø caùch thöùc chuyeån nhöôïng. Vì vaäy, chi phí
chuyeån nhöôïng thöôøng thaáp hôn, nhanh hôn vaø coù theå caû “ñöôïc giaù hôn”. Tuy nhieân, quyeàn töï cho
chuyeån nhöôïng coå phaàn cuûa caùc coå ñoâng taïo cô cheá vaø ñieàu kieän ñeå thay ñoåi sôû höõu coâng ty moät
caùch deã daøng. Vì vaäy, coå ñoâng khoù coù theå chuû ñoäng naém giöõ quyeàn sôû höõu vaø duy trì oån ñònh cô
caáu sôû höõu coâng ty. Vì vaäy, quyeàn kieåm soaùt coâng ty cuõng coù theå deã daøng thay ñoåi, chuyeån töø coå
ñoâng, nhoùm coå ñoâng naøy sang coå ñoâng, nhoùm coå ñoâng khaùc.

6. Huy ñoäng voán
Taøi chính laø moät vaán ñeà raát quan troïng cuûa doanh nghieäp trong vieäc môû roäng vaø phaùt trieån saûn xuaát,
kinh doanh. Do ñoù, ñoä deã daøng, linh hoaït trong huy ñoäng voán vaø quy moâ, phaïm vi voán coù theå huy
ñoäng laø moät trong nhöõng tieâu chí ñaùnh giaù vaø löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp. Thoâng thöôøng, ngoaøi
vieäc töï tích luyõ, taùi ñaàu tö töø lôïi nhuaän, doanh nghieäp huy ñoäng theâm voán vay hoaëc voán goùp (huy ñoäng
theâm phaàn goùp voán, coå phaàn töø thaønh vieân, coå ñoâng hieän höõu hoaëc ngöôøi khaùc).

BAÛNG 8 - So saùnh caùch thöùc huy ñoäng voán giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp

Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty TNHH Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 2 thaønh vieân phaàn
nhaân thaønh vieân trôû leân

Caùch - Vay voán - Vay voán töø - Vay voán - Vay voán töø - Vay voán töø
thöùc huy töø ngaân ngaân haøng töø ngaân ngaân haøng ngaân haøng - Vay voán töø
ñoäng haøng hoaëc hoaëc töø haøng hoaëc caùc hoaëc caùc chuû ngaân haøng
voán ngöôøi ngöôøi hoaëc töø chuû nôï nôï khaùc hoaëc chuû nôï
khaùc(thoâng khaùc(thoâng caùc chuû khaùc - Keát naïp theâm khaùc
thöôøng chæ thöôøng nôï khaùc - Phaùt haønh thaønh vieân - Phaùt haønh
trong soá cuõng chæ töø - Keát naïp traùi phieáu môùi. - Huy theâm coå
caùc thaønh caùc thaønh theâm - Keát naïp ñoäng theâm phaàn môùi cho
vieân gia vieân gia thaønh vieân theâm thaønh voán goùp töø coå ñoâng hieän
ñình, baïn ñình, baïn hôïp danh vieân môùi caùc thaønh vieân höõu vaø cho
beø, ngöôøi beø, ngöôøi hoaëc goùp (tuy nhieân (taêng voán) nhöõng ngöôøi
thaân khaùc). thaân khaùc). voán laïi phaûi - Phaùt haønh khaùc;...
- Khoâng - Khoâng theå - Huy chuyeån ñoåi traùi phieáu - Phaùt haønh
theå huy huy ñoäng ñoäng loaïi hình chöùng khoaùn
ñoäng voán voán döôùi theâm voán doanh ra coâng
goùp(döôùi hình thöùc goùp töø nghieäp); chuùng.
hình thöùc goùp voán caùc thaønh - Khoâng - Khoâng bò
phaàn goùp hoaëc coå vieân hôïp ñöôïc phaùt baát kì haïn
voán hoaëc phaàn). danh haønh baât kyø cheá naøo veà
coå phaàn) vaø/hoaëc loaïi chöùng quy moâ,
thaønh vieân khoaùn naøo phaïm vi vaø
goùp voán ra coâng caùch thöùc
chuùng; huy ñoäng
voán.
25
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Coù theå noùi, coâng ty coå phaàn laø loaïi hình doanh nghieäp coù öu theá nhaát trong huy ñoäng theâm voán.
Veà nguyeân taéc, khaû naêng huy ñoäng voán cuûa coâng ty coå phaàn laø khoâng giôùi haïn. Hoä kinh doanh vaø
doanh nghieäp tö nhaân chæ coù theå huy ñoäng voán döôi hình thöùc voán vay vaø quy moâ, phaïm vi huy
ñoäng voán chæ coù theå giôùi haïn trong soá nhöõng ngöôøi thaân quen, khaùch haøng thaân quen maø thoâi.
Quy moâ, phaïm vi vaø caùch thöùc huy ñoäng voán cuûa coâng ty traùch nhieäm höõu haïn lôùn hôn, môû roäng
hôn nhieàu so vôùi doanh nghieäp tö nhaân vaø coâng ty hôïp danh. Tuy vaäy, noù vaãn bò giôùi haïn hôn nhieàu
so vôùi coâng ty coå phaàn; phöông thöùc huy ñoäng voán cuûa coâng ty traùch nhieäm höõu haïn cuõng khoâng
ña daïng, linh hoaït vaø hieäu quaû nhö ñoái vôùi coâng ty coå phaàn.


Toùm laïi, coâng ty coå phaàn vaø coâng ty TNHH laø loaïi hình doanh nghieäp coù lôïi theá trong vieäc huy
ñoäng theâm voán, môû roäng vaø phaùt trieån saûn xuaát, kinh doanh khi chuùng coù theå söû duïng ña daïng
caùc phöông thöùc huy ñoäng voán.


7. Nghóa vuï thueá
ÔÛ moät soá nöôùc, thì caùch thöùc noäp thueá laø moät yeáu toá quyeát ñònh trong vieäc löïa choïn loaïi hình doanh
nghieäp. Phaàn nhieàu nhaø ñaàu tö löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp caù nhaân hay coâng ty hôïp danh laø
ñeå traùnh vieäc bò ñaùnh thueá hai laàn, laø cheá ñoä thueá thu nhaäp aùp duïng ñoái vôùi coâng ty traùch nhieäm
höõu haïn (töùc laø thueá thu nhaäp coâng ty vaø thueá thu nhaäp caù nhaân ñaùnh vaøo lôïi töùc cuûa thaønh vieân,
coå ñoâng ñöôïc chia töø lôïi nhuaän cuûa coâng ty). Khaùc vôùi haàu heát caùc quoác gia, vuøng laõnh thoå khaùc
treân theá giôùi, nghóa vuï veà thueá theo quy ñònh cuûa phaùp luaät ñoái vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp
khaùc nhau ôû nöôùc ta veà cô baûn laø gioáng nhau, tröø hoä kinh doanh caù theå. Noùi caùch khaùc, cheá ñoä
thueá aùp duïng ñoái vôùi hoä kinh doanh caù theå coù khaùc nhieàu so vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc.
Haàu nhö chöa aùp duïng cheá ñoä ñaùnh thueá ñuùp ñoái vôùi lôïi nhuaän cuûa doanh nghieäp.


BAÛNG 9 - So saùnh cuï theå veà chính saùch thueá giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp


Hoä kinh Doanh Coâng ty hôïp Coâng ty Coâng ty coå
Coâng ty
doanh nghieäp tö danh TNHH 1 TV phaàn
TNHH 2 TV
nhaân

Thueá töø 50.000 Töø 1.000.000 Töø 1.000.000 Töø 1.000.000 Töø 1.000.000
Töø 1.000.000
moân baøi ñeán ñeán ñeán ñeán ñeán
ñeán
ñoùng 1.000.000 3.000.000 3.000.000 3.000.000 3.000.000
3.000.000
haøng VND VND VND VND VND
VND
naêm

Thueá thu 2 tröôøng Tính theo keâ Tính theo keâ Tính theo keâ Tính theo keâ
Tính theo keâ
nhaäp hôïp: khai, haïch khai, haïch khai, haïch khai, haïch
khai, haïch
doanh - thueá toaùn, keá toaùn, keá toaùn, keá toaùn, keá toaùn
toaùn, keá
nghieäp khoaùn, vaø toaùn toaùn toaùn toaùn
- thueá theo
keâ khai

26 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Khoâng Khoâng Khoâng, keå Khoâng, keå Khoâng, keå
Thueá thu Khoâng, keå
caû thu nhaäp caû thu nhaäp caû thu nhaäp
nhaäp caû thu nhaäp
töø chuyeån töø chuyeån töø chuyeån
cao töø chuyeån
nhöôïng nhöôïng nhöôïng coå
nhöôïng
phaàn voán phaàn voán phaàn
phaàn voán
goùp goùp goùp

Hoùa ñôn - Tröôøng Hoùa ñôn Hoùa ñôn Hoùa ñôn Hoùa ñôn
Hoùa ñôn
hôïp noäp GTGT GTGT GTGT GTGT
GTGT
thueá khoaùn
thì ñöôïc
caáp hoùa
ñôn leû.




Xeùt veà nghóa vuï thueá, thì ngoaøi hoä kinh doanh, caùc loaïi hình doanh nghieäp khoâng coù söï khaùc nhau
hay khoâng coù lôïi theá rieâng. Ñoái vôùi hoä kinh doanh noäp thueá khoaùn, thì coù öu ñieåm hôn caùc loaïi hình
khaùc laø khoâng maát thôøi gian vaø chi phí trong vieäc thöïc hieän caùc thuû tuïc ñeå noäp thueá, vaø coù theå
“ñaøm phaùn” veà soá thueá phaûi noäp. Tuy nhieân, baát lôïi laø ôû choå hoä kinh doanh caù theå noäp thueá khoaùn
khoâng khaáu tröø ñöôïc chi phí ra khoûi giaù trò chòu thueá; khoâng ñöôïc hoaøn laïi thueá theo quy ñònh cuûa
phaùp luaät. Vì vaäy, trong tröôøng hôïp khoâng theå taùch bieät ñöôïc chi phí ñaàu vaøo, thì hoä kinh doanh
caù theå noäp thueá khoaùn coù theå coù lôïi theá; nhöng, ngöôïc laïi, thì noäp thueá theo cheá ñoä keâ khai, haïch
toaùn keá toaùn theo quy ñònh cuûa phaùp luaät coù leõ laø lôïi hôn ñoái vôùi ngöôøi kinh doanh. Tuy vaäy, trong
moïi tröôøng hôïp, khi quy moâ kinh doanh ñöôïc môû roäng, thì cheá ñoä thueá khoaùn khoù coù theå laø löïa
choïn hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp.


8. Chuyeån ñoåi loaïi hình doanh nghieäp
Vieäc cô caáu laïi coâng ty vaø chuyeån ñoåi loaïi hình doanh nghieäp laø moät hieän töôïng bình thöôøng vaø
caàn thieát trong quaù trình phaùt trieån kinh doanh. Thoâng thöôøng, khi môùi baét ñaàu kinh doanh vôùi quy
moâ nhoû, nhaø ñaàu tö thöôøng choïn loaïi hình doanh nghieäp vôùi cô caáu toå chöùc quaûn lyù ñôn giaûn.
Sau ñoù, quy moâ kinh doanh vaø hoaït ñoäng kinh doanh ñöôïc môû roäng, thì hình thöùc toå chöùc ban ñaàu
khoâng coøn phuø hôïp, vaø luùc ñoù, caàn phaûi chuyeån ñoåi sang loaïi hình doanh nghieäp phuø hôïp hôn.
Tuy nhieân, vieäc thay ñoåi loaïi hình doanh nghieäp chæ coi laø moät öu ñieåm neáu noù ñöôïc thöïc hieän moät
caùch linh hoaït, deã daøng, ít toán keùm vaø quan troïng hôn laø khoâng baét buoäc phaûi giaûi theå doanh
nghieäp tröôùc khi chuyeån ñoåi. Thöïc teá cho thaáy, söï toàn taïi laâu ñôøi cuûa moät doanh nghieäp goùp phaàn
khoâng nhoû vaøo vieäc taïo döïng uy tín vaø thaønh coâng trong kinh doanh cho doanh nghieäp.




27
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
BAÛNG 10 - So saùnh loaïi hình doanh nghieäp naøo coù öu ñieåm nhaát döôùi tieâu chí chuyeån ñoåi loaïi
hình doanh nghieäp


Hoä kinh Doanh Coâng ty hôïp Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö danh TNHH 1 TV TNHH 2 TV phaàn
nhaân trôû leân

Caùc hình - Khoâng - Chuyeån - Khoâng - Chuyeån - Chuyeån - Chuyeån
thöùc thaønh coâng thaønh coâng thaønh coâng thaønh coâng
chuyeån ty TNHH 1 ty TNHH 2 ty TNHH 1 ty TNHH vôùi
ñoåi loaïi TV vôùi trình TV TV thuû tuïc
hình töï, thuû tuïc vaø - Chuyeån - Chuyeån chuyeån ñoåi
doanh ñieàu kieän thaønh coâng thaønh coâng deã daøng,
nghieäp chuyeån ñoåi ty coå phaàn; ty coå phaàn; thuaän lôïi vaø
töông ñoái thuû tuïc Thuû tuïc ít toán keùm.
phöùc taïp, chuyeån ñoåi chuyeån ñoåi
khaét khe vaø deã daøng vaø deã daøng,
toán keùm ít toán keùm. thuaän lôïi vaø
ít toán keùm.




Caên cöù theo tieâu chí veà khaû naêng chuyeån ñoåi loaïi hình doanh nghieäp, thì doanh nghieäp tö nhaân coù
öu ñieåm hôn hoä kinh doanh; coâng ty TNHH vaø coâng ty coå phaàn coù öu ñieåm so vôùi caùc loaïi hình
doanh nghieäp coøn laïi.


9. Thôøi haïn hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vaø vieäc giaûi theå, phaù saûn doanh nghieäp.
Nhö treân ñaõ noùi, söï tröôøng toàn vaø phaùt trieån oån ñònh goùp phaàn khoâng nhoû ñeán uy tín vaø söï thaønh
coâng cuûa nhieàu coâng ty. Do ñoù, tính oån ñònh vaø khaû naêng toàn taïi laâu daøi cuûa moät coâng ty laø moät
yeáu toá quan troïng caàn caân nhaéc khi löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp.


Döôùi khía caïnh naøy, thì öu ñieåm thuoäc veà loaïi hình coâng ty traùch nhieäm höõu haïn vaø coâng ty coå phaàn
khi maø söï toàn taïi cuûa coâng ty khoâng phuï thuoäc vaøo söï toàn taïi hay thay ñoåi cuûa caùc thaønh vieân hay
coå ñoâng. Noùi caùch khaùc, baát cöù thay ñoåi naøo lieân quan ñeán thaønh vieân, keå caû khi coù moät, moät soá
thaønh vieân bò cheát hay bò keát aùn tuø.v.v., khoâng aûnh höôûng ñeán söï toàn taïi cuûa doanh nghieäp. Trong
khi ñoù, söï toàn taïi cuûa hoä kinh doanh, doanh nghieäp tö nhaân thì hoaøn toaøn phuï thuoäc vaøo chuû hoä,
chuû doanh nghieäp. Baát kyø moät ruûi ro naøo xaûy ra ñoái vôùi chuû hoä kinh doanh, chuû doanh nghieäp tö
nhaân ñeàu coù nguy cô daãn ñeán chaám döùt hoaït ñoäng cuûa caùc doanh nghieäp naøy.




28 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
BAÛNG 11 - So saùnh möùc ñoä oån ñònh trong kinh doanh giöõa caùc loaïi hình doanh nghieäp



Hoä kinh Doanh Coâng ty hôïp Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö danh TNHH 1 TV TNHH 2 TV phaàn
nhaân trôû leân

Giôùi haïn - Khoâng - Khoâng giôùi - Khoâng giôùi - Khoâng - Khoâng - Khoâng haïn
thôøi haïn giôùi haïn haïn veà phaùp haïn veà phaùp haïn cheá haïn cheá cheá
hoaït veà phaùp lyù; nhöng lyù; tuy vaäy,
ñoäng lyù; nhöng khoâng laâu moãi moät söï
khoâng laâu hôn söï toàn thay ñoåi cuûa
hôn söï taïi cuûa chuû thaønh vieân
toàn taïi hoä hôïp danh
cuûa chuû ñeàu coù aûnh
hoä höôûng ñeán
khaû naêng
tieáp tuïc toàn
taïi cuûa
doanh
nghieäp

Caùc yeáu - Baát kyø - Baát kyø ruûi - Ruûi ro xaûy - Caùc ruûi ro - Caùc ruûi ro - Caùc ruûi ro
toá aûnh ruûi ro ro naøo, nhö: ra ñoái vôùi 1 ñoái vôùi thaønh ñoái vôùi thaønh ñoái vôùi thaønh
höôûng naøo, nhö tai naïn, oám hoaëc caùc vieân khoâng vieân khoâng vieân khoâng
ñeán söï oám ñau, ñau, cheát thaønh vieân aûnh höôûng aûnh höôûng aûnh höôûng
toàn taïi tai naïn, choùc,.... ñeàu hôïp danh, ñeán söï toàn ñeán söï toàn ñeán söï toàn
cuûa cheát coù theå aûnh nhö: oám taïi coâng ty. taïi coâng ty. taïi coâng ty.
coâng ty choùc,... höôûng ñau, tai naïn,
cuûa chuû khoâng toát cheát
hoä deàu ñeán söï tieáp choùc,....coù
taùc ñoäng tuïc toàn taïi vaø aûnh höôûng
khoâng toát phaùt trieån ñeán khaû
ñeán toàn cuûa doanh naêng toàn taïi
taïi vaø nghieäp. vaø phaùt trieån
hoaït cuûa doanh
ñoäng cuûa nghieäp
hoä kinh
doanh caù
theå




29
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
3
Phaàn
MOÄT SOÁ NHAÄN XEÙT VAØ KHUYEÁN NGHÒ


Thöïc teá cho thaáy, keå töø khi Vieät Nam coù Luaät Coâng ty vaø Luaät Doanh nghieäp Tö nhaân (naêm 1990),
ñaõ coù söï thay ñoåi ñaùng keå veà cô caáu loaïi hình doanh nghieäp (xem sô ñoà). Ñieåm deã nhaän thaáy nhaát
laø söï taêng leân cuûa loaïi hình coâng ty traùch nhieäm höõu haïn vaø coâng ty coå ñoâng, ñoàng thôøi doanh
nghieäp tö nhaân giaûm xuoáng ñaùng keå, töø khoaûng 74% toång soá caùc doanh nghieäp thaønh laäp naêm
1991 xuoáng coøn khoaûng hôn 20% naêm 2006, töông ñöông vôùi soá coâng ty coå phaàn vaø chöa baèng
½ soá coâng ty traùch nhieäm höõu haïn. Coâng ty coå phaàn coù toác ñoä taêng nhanh vaø lieân tuïc, ñaëc bieät töø
naêm 1999.


HÌNH 6-Cô caáu loaïi hình doanh nghieäp thaønh laäp haøng naêm, töø 1991-2006 (tyû leä:%)
C 2




Nguoàn: Cuïc Phaùt trieån Doanh nghieäp Nhoû vaø Vöøa, Boä KH&ÑT


Phaân tích treân ñaây cho thaáy moãi loaïi hình doanh nghieäp ñeàu coù ñieåm maïnh vaø ñieåm yeáu cuûa noù.
Xeùt veà toång theå, thì hoä kinh doanh caù theå coù theå ñöôïc coi laø moät loaïi hình doanh nghieäp keùm thuaän
lôïi nhaát. Ñieåm thuaän lôïi nhaát cuûa loaïi hình doanh nghieäp naøy so vôùi caùc loaïi hình khaùc laø deã thaønh
laäp, linh hoaït, deã thay ñoåi phuø hôïp vôùi quy moâ kinh doanh nhoû. Cuõng töông töï nhö vaäy ôû möùc ñoä



30 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
nhaát ñònh ñoái vôùi doanh nghieäp tö nhaân. Ngoaøi caùc nhöôïc ñieåm nhö ñaõ phaân tích treân, hoä kinh
doanh coøn coù moät soá ñieåm haïn cheá so vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc. Cuï theå laø thöôøng bò
haïn cheá veà phaïm vi hoaït ñoäng vaø quy moâ hoaït ñoäng. Ñieàu naøy theå hieän:
Hoä kinh doanh chæ ñöôïc ñaêng kyù taïi moät ñòa ñieåm.
Hoä kinh doanh khoù môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh sang ñòa baøn khaùc do khoâng ñöôïc môû
chi nhaùnh, vaên phoøng ñaïi dieän.
Hoä kinh doanh khoâng ñöôïc söû duïng thöôøng xuyeân treân 10 lao ñoäng. Taát caû hoä kinh doanh
neáu söû duïng thöôøng xuyeân töø 10 lao ñoäng trôû leân thì phaûi ñaêng kyù döôùi 1 trong caùc loaïi
hình doanh nghieäp ñöôïc quy ñònh trong luaät doanh nghieäp.
Hoä kinh doanh bò haïn cheá kinh doanh trong nhieàu ngaønh ngheà kinh doanh, ñaëc bieät laø caùc
ngaønh ngheà kinh doanh coù ñieàu kieän. Ví duï, kinh doanh dòch vuï tö vaán phaùp luaät theo quy
ñònh cuûa Luaät Luaät sö, thì chæ cho pheùp döôùi hình thöùc coâng ty hôïp danh hoaëc coâng ty
TNHH.20 Hay vieäc môû vaên phoøng coâng chöùng, thì chæ ñöôïc thöïc hieän döôùi hình thöùc doanh
nghieäp tö nhaân hay coâng ty hôïp danh. 21




Tuy vaäy, khi thaønh laäp doanh nghieäp ñeå kinh doanh, ngöôøi ñaàu tö bao giôø cuõng chòu raøng buoäc
vôùi nhöõng ñieàu kieän vaø hoaøn caûnh cuï theå. Boái caûnh vaø ñieàu kieän ñoù coù theå chi phoái ñeán caû vieäc
löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp. Vaø trong boái caûnh cuï theå ñoù, thì öu ñieåm xeùt veà toång theå cuûa loaïi
hình doanh nghieäp naøy coù theå laïi trôû thaønh ñieåm khoâng öa chuoäng ñoái vôùi ngöôøi ñaàu tö. Ngöôïc
laïi, ñieåm yeáu cuûa noù theo phaân tích treân ñaây laïi trôû thaønh öu theá . Nhö vaäy, vieäc löïa choïn loaïi hình
doanh nghieäp naøy nay loaïi doanh nghieäp khaùc ñeå kinh doanh laø quyeát ñònh cuûa chính ngöôøi ñaàu
tö, vaø tuyø thuoäc vaøo ñieàu kieän, hoaøn caûnh vaø yeâu caàu cuï theå. Nhöng, coù theå noùi, söï löïa choïn ñuùng
ñaén loaïi hình doanh nghieäp coù theå goùp phaàn ñaùng keå vaøo thaønh coâng vaø phaùt trieån kinh doanh
cuûa doanh nghieäp..




20. Luaät Luaät sö soá 65/2006/QH11 ngaøy 29 thaùng 6 naêm 2006.
21. Luaät Coâng chöùng soá 82/2006/QH11 ngaøy 12-12-2006



CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM 31
Hoäp 1: Coâng ty hôïp danh SCT


Coâng ty SCT ñöôïc thaønh laäp naêm 2000, taïi Haûi Phoøng, theo Luaät doanh nghieäp (1999).
Töø khi thaønh laäp cho ñeán nay thì coâng ty hoaït ñoäng raát thaønh coâng. Söï thaønh coâng ñoù
moät phaàn nhôø vieäc löïa choïn loaïi hình doanh nghieäp phuø hôïp.


Khi Luaät Doanh nghieäp 1999 coù hieäu löïc, ngay töø ñaàu caùc thaønh vieân ñaõ kieân quyeát
löïa choïn loaïi hình coâng ty laø hôïp danh, maø khoâng phaûi laø coâng ty TNHH hay coâng ty
coå phaàn. Maëc duø taïi thôøi ñieåm ñoù, thì coâng ty hôïp danh laø loaïi hình doanh nghieäp raát
môùi, chöa töøng xuaát hieän ôû Vieät Nam. Ngay chính phoøng ÑKKD cuõng “ngaàn ngaïi” ñaêng
kyù loaïi hình coâng ty naøy vaø khuyeân hoï neân thaønh laäp coâng ty TNHH hay coå phaàn. Theo
caùc thaønh vieân coâng ty thì lyù do chính ñeå hoï löïa choïn loaïi hình coâng ty hôïp danh laø:
Moät laø, hoï ñaõ coù nhieàu naêm kinh nghieäm trong cung caáp dòch vuï cho khaùch haøng nöôùc
ngoaøi. Töø ñoù hoï nhaän thaáy khaùch haøng nöôùc ngoaøi thöôøng tin töôûng vaøo “traùch nhieäm
voâ haïn” nhö yeáu toá cô baûn ñaûm baûo chaát löôïng dòch vuï. Caùc khaùch haøng quen bieát
cuõng ñaõ cho hoï bieát tröôùc laø caùc khaùch haøng ñoù chæ löïa choïn hoï laøm ñoái taùc neáu coâng
ty cuûa hoï laø hôïp danh.


Hai laø, vôùi baûn chaát cuûa coâng ty hôïp danh, vieäc ñieàu haønh vaø thöïc hieän kinh doanh cuûa
hoï cuõng seõ linh hoaït hôn, phuø hôïp vôùi döï tính cuûa hoï. Cuï theå laø, taát caû boán thaønh vieân
hôïp danh ñeàu laø ñaïi dieän theo phaùp luaät cuûa coâng ty, ñeàu thöông thaûo vaø kyù keát ñöôïc
caùc hôïp ñoàng, ñeàu coù theå giaûi quyeát ñöôïc caùc coâng vieäc kinh doanh haøng ngaøy cuûa
coâng ty. Nhôø ñoù, hoaït ñoäng cuûa coâng ty ñöôïc thöïc hieän moät caùch lieân tuïc, coù theå 24/24
giôø trong ngaøy; vaø taïi cuøng moät thôøi ñieåm, coâng ty coù theå tieán haønh ñoàng thôøi nhieàu giao
dòch khaùc nhau. Nhôø ñoù, moïi yeâu caàu cuûa khaùch haøng taïi baát kyø thôøi ñieåm naøo cuõng coù
theå giaûi quyeát ñöôïc ngay.


Chæ coù coâng ty hôïp danh môùi ñaùp öùng ñöôïc nhöõng döï lieäu vaø yeâu caàu cuûa hoï. Thöïc teá ñaõ
chöùng minh söï thaønh coâng cuûa coâng ty moät phaàn laø do hoï ñaõ löïa choïn ñöôïc loaïi hình
doanh nghieäp phuø hôïp. Caùc thaønh vieân coâng ty cuõng cho raèng, neáu luùc ñoù hoï löïa choïn
loaïi hình doanh nghieäp laø coâng ty TNHH hay coå phaàn thì khoù coù theå coù söï thaønh coâng nhö
hoâm nay. Bôûi vì taïi thôøi ñieåm ñoù, trong lónh vöïc maø hoï döï kieán hoaït ñoäng ñaõ coù nhöõng
coâng ty TNHH, coå phaàn khaùc ñaõ vaø ñang hoaït ñoäng toát; do ñoù, neáu hoï cuõng löïa choïn loaïi
hình coâng ty TNHH hoaëc coå phaàn thì vieäc caïnh tranh vôùi caùc coâng ty kia khoù khaên hôn.




32 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
BAÛNG 12 - Toång hôïp so saùnh öu, nhöôïc ñieåm töøng loaïi hình doanh nghieäp




Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TNHH 2 TV coå phaàn
nhaân TV trôû leân


Quyeàn Bò haïn cheá Bò haïn cheá Khoâng Khoâng Khoâng Khoâng
kinh kinh doanh kinh
doanh trong moät doanh
soá ngaønh trong moät
ngheà kinh soá ngaønh
doanh coù ngheà kinh
ñieàu kieän doanh coù
ñieàu kieän


Thaønh laäp


Ñoái - Caù nhaân - Caù nhaân - Caù nhaân - Caù nhaân, - Caù nhaân, - Caù nhaân,
töôïng (ñoái vôùi toå chöùc toå chöùc toå chöùc
ñöôïc thaønh vieân - Toái thieåu - Toái thieåu
quyeàn hôïp hai (2) ba (3) coå
thaønh danh); thaønh vieân; ñoâng
laäp khoâng toái ña laø 50
haïn cheá
(ñoái vôùi
thaønh vieân
goùp voán)
- Toái thieåu
hai (2)
thaønh vieân
hôïp danh




Goùp voán Khoâng Khoâng Chuyeån - Chuyeån - Phaûi - Phaûi
phaûi phaûi quyeàn sôû quyeàn sôû chuyeån chuyeån




33
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TNHH 2 phaàn
nhaân TV TV

chuyeån chuyeån höõu taøi höõu taøi saûn quyeàn sôû quyeàn sôû
quyeàn sôû quyeàn sôû saûn goùp goùp voán höõu taøi saûn höõu taøi saûn
höõu taøi saûn höõu taøi voán - Goùp theo goùp voán mua coå phaàn
goùp voán saûn goùp loä trình - Goùp theo - Coå ñoâng
voán loä trình saùng laäp
phaûi mua ít
nhaát 20%
toång soá coå
phaàn


- Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù - Ñaêng kyù taïi
Hoà sô,
taïi quaän, taïi phoøng taïi phoøng taïi phoøng taïi phoøng phoøng ÑKKD
trình töï,
huyeän ÑKKD ÑKKD ÑKKD ÑKKD - Laäp hoà sô
thuû
- Laäp hoà - Laäp hoà - Laäp hoà sô ÑKKD
sô ÑKKD sô ÑKKD ÑKKD


Chuû hoä Chuû Thaønh Chuû tòch Hoäi ñoàng ÑHÑCÑ, Hoäi
Toå chöùc
doanh vieân hôïp coâng ty thaønh vieân, ñoàng quaûn
quaûn lyù
nghieäp danh hoaëc giaùm ñoác trò, giaùm ñoác
HÑTV


Voâ haïn Voâ haïn Voâ haïn Höõu haïn Höõu haïn Höõu haïn
Traùch
(ñoái vôùi
nhieäm
thaønh vieân
nhaø ñaàu
hôïp danh)

Höõu haïn
(ñoái vôùi
thaønh vieân
goùp voán)




34 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TV TNHH 2 TV phaàn
nhaân trôû leân

Ruùt voán/ Khoâng Khoâng, tröø Haïn cheá Töï do Haïn cheá Töï do, tröø
Chuyeån baùn ñoái vôùi haïn cheá
nhöôïng doanh thaønh vieân ñoái vôùi coå
voán nghieäp hôïp danh ñoâng
- Töï do saùng laäp
ñoái vôùi
thaønh vieân
goùp voán


Huy Haïn cheá, Haïn cheá, Ña daïng Ña daïng Ña daïng Raát ña
ñoäng chuû yeáu laø chuû yeáu laø hôn: vay hôn: vay hôn: vay, daïng, keå
voán vay möôïn vay möôïn hoaëc huy hoaëc huy huy ñoäng caû vieäc
ñoäng töø ñoäng theâm theâm töø caùc phaùt haønh
caùc thaønh töø keát naïp thaønh vieân, coå phaàn
vieân, keå thaønh vieân keå caû keát qua thò
caû keát môùi naïp theâm tröôøng
naïp theâm chöùng
khoaùn


Nghóa vuï - Thueá moân - Thueá - Thueá - Thueá - Thueá moân - Thueá
thueá baøi & thueá moân baøi & moân baøi & moân baøi & baøi & thueá moân baøi &
thu nhaäp Thueá thu thueá thu thueá thu thu nhaäp thueá thu
doanh nhaäp nhaäp nhaäp doanh nhaäp
nghieäp doanh doanh doanh nghieäp doanh
nghieäp nghieäp nghieäp nghieäp
- Coù theå - Thueá - Thueá - Thueá - Thueá theo - Thueá
khoaùn thueá theo keâ theo keâ theo keâ keâ khai theo keâ
khai khai khai khai




35
CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM
Hoä kinh Doanh Coâng ty Coâng ty Coâng ty Coâng ty coå
doanh nghieäp tö hôïp danh TNHH 1 TNHH 2 phaàn
nhaân TV TV


- Thueá thu
nhaäp caù
nhaân
ñaùnh vaøo
coå töùc


Chuyeån Khoâng Chuyeån Khoâng Chuyeån Chuyeån Chuyeån
ñoåi hình thaønh thaønh thaønh coâng thaønh
thöùc coâng ty coâng ty ty coå phaàn coâng ty
doanh TNHH 1 TNHH > 2 hoaëc coâng TNHH
nghieäp TV TV ty TNHH 1
vaø/hoaëc TV
coâng ty coå
phaàn


Thôøi haïn Keát thuùc Chuû Thaønh Khoâng aûnh Khoâng aûnh Khoâng
hoaït khi chuû hoä doanh vieân hôïp höôûng gì höôûng khi aûnh
ñoäng cheát hoaëc nghieäp danh cheát khi thaønh thaønh vieân höôûng khi
ruùt lui khoûi cheát hoaëc hoaëc ruùt vieân cheát, cheát hoaëc thaønh vieân
kinh doanh ruùt lui khoûi lui khoûi phaù saûn phaù saûn cheát, phaù
hoaït ñoäng hoaït ñoäng saûn
kinh kinh
doanh doanh




36 CAÙC LOAÏI HÌNH DOANH NGHIEÄP ÔÛ VIEÄT NAM



Giaáy ñaêng kyù keá hoaïch xuaát baûn soá: 123-2007/CXB/16-07/LÑ ngaøy 9-2-2007
Vaên phoøng GTZ Haø Noäi Vieän Quaûn lyù Kinh teá Trung öông
Taàng 6, Hanoi Towers 68 Phan Ñình Phuøng, Haø Noäi, Vieät Nam
49 Hai Baø Tröng, Haø Noäi, Vieät Nam Tel: (84-4) 843 7461
Tel: (84-4) 934 4951 Fax: (84-4) 845 6795
Fax: (84-4) 934 4950 Email: president@ ciem.org.vn
E-Mail: gtz-vietnam@ gtz.de Website: www.ciem.org.vn
office.sme@ gtz-vietnam.com.vn
Website: www.gtz.de/vietnam
www.sme-gtz.org.vn
www.sme.com.vn
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản