Các nghiên cứu trường hợp IPM cộng đồng tại Việt Nam

Chia sẻ: Bắc Kiều Phong Phong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:60

0
175
lượt xem
83
download

Các nghiên cứu trường hợp IPM cộng đồng tại Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Các nghiên cứu trường hợp IPM cộng đồng tại Việt Nam. Các nghiên cứu trường hợp của Việt Nam sau đây được trích từ cuốn Tài liệu Các nghiên cứu trường hợp IPM cộng đồng được viết năm 1996 làm tài liệu hỗ trợ trong tập tài liệu Dự án chương trình Liên quốc gia về quản lý tổng hợp dịch hại trên lúa ở vùng Nam và Đông nam châu á - FAO - giai đoạn IV

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Các nghiên cứu trường hợp IPM cộng đồng tại Việt Nam

  1. Ch−¬ng tr×nh IPM Quèc Gia ViÖt Nam C¸c nghiªn cøu tr−êng hîp ipm céng ®ång t¹i viÖt nam Hµ Néi Th¸ng 6 -1996
  2. Môc lôc Lêi NíI §ÇU ......................................................................................................................4 Tõ VIÕT T¾T ......................................................................................................................5 HUÊN LUYÖN ....................................................................................................................6 s¸cH DO N¤NG D¢N VIÕT ??? ........................................................................................7 MéT PHô N÷ TH¸I - MéT N¤NG D¢N IPM: Hµ THÞ YÓNG .....................................13 C¸c ho¹t ®éng .........................................................................................................16 PHô N÷ VíI CH¦¥NG TR×NH IPM.................................................................................17 c¢U L¹C Bé IPM X· HOµ AN §ång Th¸p - ViÖt Nam ........................................19 DIÔN §µN...........................................................................................................................21 TRÝCH Tõ CUéC HäP X¢Y DùNG KÕ HO¹CH X· Y£N PH¦¥NG, 12-14 TH¸NG 1 N¡M 1998 HUYÖN ý Y£N, TØNH NAM §ÞNH...................................22 Lêi nãi ®Çu ........................................................................................................................22 Tæ chøc cuéc häp ..............................................................................................................23 Ngµy 1 ...............................................................................................................................23 Ngµy 2 ...............................................................................................................................24 Ngµy 3 ...............................................................................................................................26 KHO¸ HUÊN LUYÖN GI¶NG VI£N N¤NG D¢N Vô MïA 1998 - TØNH TH¸I B×NH...................................................................................30 Lêi nãi ®Çu ........................................................................................................................30 Giíi thiÖu...........................................................................................................................31 ChuÈn bÞ cho Kho¸ huÊn luyÖn gi¶ng viªn n«ng d©n ........................................................32 Tæ chøc Kho¸ huÊn luyÖn gi¶ng viªn n«ng d©n ................................................................33 Néi dung ph−¬ng ph¸p huÊn luyÖn....................................................................................34 §¸nh gi¸ kÕt qu¶ kho¸ huÊn luyÖn ....................................................................................36
  3. Héi th¶o gi¶ng viªn n«ng d©n............................................................................................37 PhÇn kÕt .............................................................................................................................38 c¸c NHãM .......................................................................................................................39 c¢U L¹C Bé IPM Lµ G×?.................................................................................................40 c¢U cHUYÖN CñA ¤NG H¹NH ....................................................................................41 Sù §æI MíI.......................................................................................................................43 NGHI£N CøU QU¶N Lý BÖNH Vµ §¸NH GI¸ GIèNG Qu¶ng Nam §µ N½ng,ViÖt Nam..............................................................................44 PH¸T TRIÓN IPM CHÌ CHO N«NG D¢N ë PH¹M VI NHá TØnh B¾c Th¸i, ViÖt Nam ...........................................................................................45 C¸c ho¹t ®éng chÝnh do Ch−¬ng tr×nh IPM ChÌ tiÕn hµnh n¨m 1994-1995......................45 C¸c kÕt qu¶ chÝnh cña c¸c thÝ nghiÖm ®ång ruéng............................................................47 sù HîP T¸C GI÷A N«NG D¢N Vµ C¸C NHµ NGHI£N CøU QUèc TÕ §Ó PH¸T TRiÓN IPM TR£N c¢Y L¹c ............................................................................................50 Nghiªn cøu 1: ¶nh h−ëng cña c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý kh¸c nhau ®Õn hÖ sinh th¸i c©y l¹c ..............................................................................50 Nghiªn cøu 5: Kh¶ n¨ng tù ®Òn bï thiÖt h¹i cña c©y ®Ëu ®ç - C¾t l¸ ................................53
  4. Lêi NíI §ÇU C¸c nghiªn cøu tr−êng hîp cña ViÖt Nam sau ®©y ®−îc trÝch tõ cuèn Tµi liÖu C¸c nghiªn cøu tr−êng hîp IPM céng ®ång ®−îc viÕt n¨m 1996 lµm tµi liÖu hç trî trong tËp tµi liÖu Dù ¸n ch−¬ng tr×nh Liªn quèc gia vÒ qu¶n lý tæng hîp dÞch h¹i trªn lóa ë vïng Nam vµ §«ng nam ch©u ¸ - FAO - giai ®o¹n IV. Nh÷ng nghiªn cøu nµy lµm s¸ng tá nhiÒu kh¸i niÖm kh¸c nhau cÇn thiÕt cho IPM céng ®ång. Ch−¬ng tr×nh IPM Céng ®ång t¹i ViÖt Nam b¾t ®Çu triÓn khai tõ n¨m 1996. Ngµy cµng nhiÒu nghiªn cøu chi tiÕt ®−îc viÕt trong nhiÒu cuèn s¸ch riªng. Nh÷ng nghiªn cøu tr−êng hîp trong cuèn s¸ch nµy ®Ò cËp ®Õn c¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ huÊn luyÖn, c¸c ho¹t ®éng, c¸c diÔn ®µn, c¸c nhãm vµ sù ®æi míi. HuÊn luyÖn: C¸c nghiªn cøu vÒ huÊn luyÖn giíi thiÖu nh÷ng ng−êi tham gia huÊn luyÖn nh− gi¶ng viªn chÝnh, gi¶ng viªn n«ng d©n IPM, nh÷ng ng−êi ®ang vµ sÏ tiÕp tôc gióp ®ì ®Ó h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ch−¬ng tr×nh IPM ë x·. C¸c ho¹t ®éng: PhÇn nµy tr×nh bµy vÝ dô c¸c ho¹t ®éng hç trî vµ ®Èy m¹nh sù ph¸t triÓn ch−¬ng tr×nh IPM cÊp x· do n«ng d©n tæ chøc, nh− c¸c ho¹t ®éng ®−îc tiÕn hµnh sau líp huÊn luyÖn ®ång ruéng cho n«ng d©n vÒ IPM. DiÔn ®µn: DiÔn ®µn m« t¶ vÒ c¸c cuéc häp lµ c¬ héi cho gi¶ng viªn IPM vµ n«ng d©n IPM biÕt ®Õn nh÷ng diÔn biÕn míi, lËp kÕ ho¹ch cho c¸c ho¹t ®éng IPM, x©y dùng c¸c kÕ ho¹ch chiÕn l−îc, h×nh thµnh mèi liªn kÕt gi÷a c¸c n«ng d©n víi nhau ®Ó trao ®æi th«ng tin vµ ph¸t triÓn ch−¬ng tr×nh. C¸c nhãm: C¸c nhãm lµ tr¸i tim cña IPM céng ®ång. C¸c nhãm nµy ngµy cµng tiÕn triÓn nghÜa lµ ch−¬ng tr×nh IPM céng ®ång ®· ®−îc ph¸t triÓn. C¸c nhãm nµy bao gåm c¸c hiÖp héi n«ng d©n IPM vµ c¸c x· ®ang thùc hiÖn IPM. Sù ®æi míi: §ã lµ c¸c nghiªn cøu do n«ng d©n ®ang tiÕn hµnh nh»m hç trî cho hä trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn vµ më réng IPM. Trong sè c¸c nghiªn cøu mµ n«ng d©n ®ang tiÕn hµnh cã c¶ nh÷ng nghiªn cøu cã sù gióp ®ì cña c¸c c¬ quan nghiªn cøu ®Ó häc hái h¬n n÷a vÒ c¸c nguyªn t¾c IPM c¬ b¶n. Nh÷ng nghiªn cøu tr−êng hîp nµy tr×nh bµy nh÷ng diÔn biÕn míi nhÊt cña IPM, mét ch−¬ng tr×nh ®−îc b¾t ®Çu tõ nh÷ng n¨m t¸m m−¬i ®Ó huÊn luyÖn IPM cho n«ng d©n. Ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn nµy tiÕn triÓn thµnh Líp HLND IPM vµo ®Çu nh÷ng n¨m chÝn m−¬i. C¸c nhãm n«ng d©n tõ c¸c líp huÊn luyÖn s½n sµng tham gia vµo qu¸ tr×nh kh¸m ph¸ ®Ó t×m gi¶i ph¸p b¶o vÖ c©y trång, th¸o gì nh÷ng khã kh¨n trong s¶n xuÊt còng nh− hµng lo¹t nh÷ng vÊn ®Ò lín h¬n ®ang c¶n trë c¸c céng ®ång n«ng d©n. TËp hîp nh÷ng nghiªn cøu tr−êng hîp t¹i ViÖt Nam nµy nªu lªn nh÷ng vÝ dô vÒ sù ph¸t triÓn cña ch−¬ng tr×nh IPM céng ®ång do n«ng d©n tæ chøc, mµ Ch−¬ng tr×nh Liªn quèc gia vÒ qu¶n lý tæng hîp dÞch h¹i trªn lóa ë vïng Nam vµ §«ng nam ch©u ¸ - FAO (nay gäi lµ Ch−¬ng tr×nh IPM céng ®ång t¹i ch©u ¸ -FAO) sÏ tËp trung trong giai ®o¹n tíi.
  5. Tõ VIÕT T¾T cIDsE Tæ chøc Hîp t¸c v× Ph¸t triÓn vµ §oµn kÕt FAO Tæ chøc N«ng L−¬ng Liªn HiÖp quèc HLND HuÊn luyÖn n«ng d©n IPM Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp
  6. HUÊN LUYÖN B¾t ®Çu tõ kh¶ n¨ng kü thuËt v÷ng vµng, ch−¬ng tr×nh IPM ®· x©y dùng mét m« h×nh huÊn luyÖn c¬ b¶n trªn c¬ së ph−¬ng ph¸p tæ chøc Líp huÊn luyÖn ®ång ruéng cho n«ng d©n trong c¶ vô. T¹i ViÖt Nam, Líp HLND ®−îc tæ chøc réng kh¾p, víi sù tham gia cña rÊt nhiÒu n«ng d©n trong mçi vô. Líp HLND IPM kh«ng ph¶i lµ ®Ých cuèi cïng mµ chØ lµ ®iÓm khëi ®Çu cho sù ph¸t triÓn mét nÒn n«ng nghiÖp bÒn v÷ng t¹i ®Þa ph−¬ng. Líp HLND gióp n«ng d©n lµm quen víi viÖc thùc nghiÖm dùa trªn c¸c nguyªn t¾c sinh th¸i, ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o cã sù tham gia cña mäi ng−êi vµ ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o phi chÝnh qui. Khi nÒn mãng ban ®Çu ®· ®−îc ®Æt, n«ng d©n cã kh¶ n¨ng chñ ®éng thùc hiÖn c¸c s¸ng kiÕn cña hä vµ n©ng cao kü n¨ng ®iÒu tra, nghiªn cøu vµ truyÒn ®¹t. Líp HLND khëi ®éng nªn mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn dµi h¹n h¬n, qu¸ tr×nh nµy t¹o c¬ héi ®Ó c«ng t¸c l·nh ®¹o, chØ ®¹o ë ®Þa ph−¬ng thÓ hiÖn râ vµ c¸c chiÕn l−îc ®Þa ph−¬ng ®−îc kiÓm nghiÖm l¹i. N¨ng lùc ®−îc ph¸t triÓn tõ c¸c líp HLND sÏ t¹o ®µ ®Ó ph¸t triÓn tiÕp c¸c ch−¬ng tr×nh do n«ng d©n thùc hiÖn.
  7. s¸cH DO N¤NG D¢N VIÕT ? " T«i ®Õn líp huÊn luyÖn n«ng d©n ®Ó häc vÒ IPM chø kh«ng ph¶i ®Ó viÕt s¸ch..." - B¸c Vßng - Phñ Lç, Hµ Néi Ng−êi ta ®· tõng nãi vµ viÕt rÊt nhiÒu tµi liÖu vÒ c¸c líp huÊn luyÖn n«ng d©n vÒ IPM. HÇu hÕt c¸c tµi liÖu ®Òu do c¸c c¸n bé, c¸c nhµ b¸o vµ c¸c vÞ kh¸ch ®Õn th¨m líp viÕt, nh−ng b¶n th©n n«ng d©n còng cã thÓ tù viÕt vÒ nh÷ng kinh nghiÖm cña hä. §©y lµ tiÒn ®Ò mµ trªn c¬ së ®ã chóng t«i ®· lµm viÖc víi n«ng d©n x· Phï Lç, Hµ Néi, ViÖt Nam trong vô mïa tõ th¸ng 7 ®Õn th¸ng 10 n¨m 1996. Khã kh¨n nhÊt cã lÏ lµ viÖc thuyÕt phôc n«ng d©n vµ l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng r»ng n«ng d©n cã thÓ viÕt s¸ch. PhÇn cßn l¹i lµ sù vui thÝch. Kinh nghiÖm ®Çu tiªn vÒ líp HLND ë Phñ Lç lµ vô tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 5 n¨m 1996. L·nh ®¹o hîp t¸c x· thÊy r»ng ®©y lµ mét ho¹t ®éng ®¸ng ®−îc ®Çu t− víi sù hç trî vÒ mÆt kü thuËt cña Tr¹m B¶o vÖ Thùc vËt HuyÖn. Cuèi vô, hai n«ng d©n tham gia líp huÊn luyÖn ®Çu tiªn ®· s½n sµng thö tiÕn hµnh Líp N«ng d©n HuÊn luyÖn N«ng d©n. Chi côc B¶o vÖ Thùc vËt cña TØnh còng s½n sµng cung cÊp kinh phÝ ®Ó mua nguyªn vËt liÖu (ph©n bãn, giÊy vµ bót), tiÒn cho n«ng d©n, gi¸o viªn n«ng d©n, tiÒn ®Òn bï ®Êt vµ thuª nh©n c«ng. Hîp t¸c x· s½n sµng hç trî cho líp häc nh− h¹t gièng vµ t¹o ®iÒu kiÖn vÒ ®Þa ®iÓm häc tËp cho líp. Ch−¬ng tr×nh quèc gia lóc bÊy giê ®ang muèn t×m mét ®iÓm gÇn Hµ néi ®Ó gióp n«ng d©n viÕt vÒ nh÷ng kinh nghiÖm cña hä. §©y lµ mét trong nh÷ng cè g¾ng ®Ó gióp cho n«ng d©n viÕt vÒ nh÷ng kinh nghiÖm cña m×nh, tËp trung vµo c¸c qu¸ tr×nh n«ng d©n lµm ë líp häc. Ch−¬ng tr×nh ®· cã ®−îc mét danh s¸ch c¸c ®iÓm ®Ò xuÊt më líp n«ng d©n huÊn luyÖn n«ng d©n dùa trªn c¸c th«ng tin do c¸c tØnh göi ®Õn. Qua lµm viÖc víi c¸c gi¶ng viªn n«ng d©n vÒ mét ®Ò c−¬ng ho¹t ®éng, chóng t«i cã thÓ ghi nhËn nhiÒu sù kiÖn quan träng. §Ò c−¬ng nµy ®−îc tr×nh bµy trong buæi häp tæ chøc líp häc víi c¸c häc viªn cña líp ®Ó thu thËp gîi ý vµ ®¸nh gi¸ cña hä. Trong buæi häp ®ã b¸c Vßng ®· ph¸t biÓu "T«i ®Õn líp ®Ó häc vÒ IPM chø kh«ng ph¶i ®Ó viÕt s¸ch ..." B¸c Vßng lµ mét nhãm tr−ëng vµ chØ trong mét vµi tuÇn ®Çu b¸c ®· lµ mét trong nh÷ng ng−êi ®ãng gãp rÊt nhiÒu cho "Cuèn s¸ch do n«ng d©n viÕt". N«ng d©n ®· viÕt ®−îc cuèn s¸ch cña m×nh. Hä ®· tiÕn hµnh pháng vÊn, ®· ghi l¹i nh÷ng lêi trÝch dÉn, chôp ¶nh, vÏ vµ ®· viÕt c¸c ch−¬ng s¸ch cña hä. Tµi liÖu do n«ng d©n chuÈn bÞ nµy dµnh cho tÊt c¶ nh÷ng ai quan t©m ®Õn n«ng d©n vµ líp HLND. N«ng d©n ®· ph©n c«ng c¸c phÇn viÕt theo nhãm. Hä vÉn gi÷ nguyªn c¸c nhãm nh− ®· ®−îc ph©n c«ng ®Ó thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc kh¸c cña líp häc. Khi mét nhãm ®−îc ph©n c«ng viÕt vÒ mét ho¹t ®éng nµo ®ã th× c¸c nhãm còng sÏ ph©n c«ng c«ng viÖc cho tõng ng−êi: ng−êi th× ghi chÐp l¹i lêi trÝch dÉn, ng−êi chôp ¶nh nÕu cÇn thiÕt vµ ng−êi tËp hîp sè liÖu. Cuèn s¸ch b¾t ®Çu víi sù giíi thiÖu thÕ nµo lµ mét líp huÊn luyÖn n«ng d©n... "... Sau khi ®−îc chän ®i häc t«i nghÜ r»ng c¸c gi¸o viªn vµ c¸c chuyªn gia sÏ d¹y chóng t«i c¸c kü thuËt canh t¸c ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao h¬n nh−ng hoµn toµn kh¸c. C¸c chuyªn gia quan s¸t, c¸c gi¶ng viªn h−íng dÉn cßn b¶n th©n c¸c häc viªn ph¶i thu thËp th«ng tin tõ thùc tÕ thùc hµnh cña hä, tù ra quyÕt ®Þnh xö lý ®ång ruéng vµ thùc hiÖn nh÷ng quyÕt ®Þnh nµy. Líp HLND cã nghÜa lµ n«ng d©n häc tËp qua thùc hµnh... n«ng d©n tËp hîp l¹i ®Ó cïng nhau t×m hiÓu vÒ ®ång ruéng ...n«ng d©n ®−a ra quyÕt ®Þnh ...N«ng d©n ph¶i lµ gi¶ng viªn vµ huÊn luyÖn cho c¸c n«ng d©n kh¸c..." N«ng d©n muèn chia sÎ th«ng tin vÒ c¸ch tæ chøc líp HLND. C«ng viÖc nµy ®−îc gi¶i quyÕt trong ch−¬ng cã tiªu ®Ò ChuÈn bÞ cho Líp HLND. D−íi ®©y lµ mét sè trÝch dÉn cña ch−¬ng:
  8. ChuÈn bÞ cho líp huÊn luyÖn n«ng d©n ViÖc chuÈn bÞ cho mét líp HLND th−êng ®−îc b¾t ®Çu mét th¸ng tr−íc khi më líp ®Ó ®¶m b¶o cã ®ñ thêi gian chuÈn bÞ ruéng thÝ nghiÖm vµ c¸c vËt liÖu kh¸c. ViÖc lËp tr−íc kÕ ho¹ch ®¶m b¶o r»ng häc viªn ®−îc chän lùa kü dùa trªn c¸c tiªu chuÈn do gi¸o viªn vµ l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng ®−a ra. NÕu líp HLND ®· ®−îc x· ñng hé th× viÖc chuÈn bÞ sím cho líp còng quan träng ®Ó x· cã thÓ chuÈn bÞ s½n tiÒn cho c¸c ho¹t ®éng cña líp ®óng thêi gian. Th¶o luËn víi l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng L·nh d¹o ®Þa ph−¬ng cã vai trß quan träng trong viÖc më líp HLND. Dï lµ líp HLND do c¸c gi¶ng viªn chÝnh hay do gi¶ng viªn n«ng d©n huÊn luyÖn th× c¸c l·nh ®¹o dÞa ph−¬ng vÉn cã thÓ gióp cho viÖc lùa chän häc viªn vµ lùa chän ®iÓm häc tËp. Chän häc viªn Chóng t«i ®· hái l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng vÒ tiªu chuÈn ®−îc chän ®i häc líp nµy. ¤ng Thén ®· cho chóng t«i biÕt chóng t«i ®−îc chän dùa trªn c¸c tiªu chuÈn sau: • Muèn tham gia líp häc • Trùc tiÕp lµm ruéng • VÒ ®é tuæi: N÷ tõ 18 ®Õn 40 vµ nam tõ 18 ®Õn 50 tuæi • Tû lÖ nam vµ n÷ trong líp lµ 1 : 2 • Ph©n bè t−¬ng ®èi ®ång ®Òu trong c¶ x· kh«ng nªn dån vµo mét khu hoÆc mét ®éi s¶n xuÊt • Lµ thµnh viªn cña §oµn thanh niªn, Héi Liªn hiÖp Phô n÷, Héi n«ng d©n, vµ nÕu cã thÓ, cã lÇn l−ît c¸c «ng bµ ®éi tr−ëng s¶n xuÊt hoÆc l·nh ®¹o HTX hay l·nh ®¹o x· nh−ng tû lÖ ë ®©y chØ nªn mçi líp Ýt nhÊt lµ 1 vµ kh«ng nhiÒu qu¸ 4." Chän ®iÓm (Chän dÞa ®iÓm häc vµ chän ruéng) Mét kh©u trong c«ng t¸c tæ chøc líp häc lµ chän ®Þa ®iÓm häc vµ chän ruéng lµm thÝ nghiÖm. T«i kh«ng biÕt c¸ch lùa chän ë x· m×nh ®−îc tiÕn hµnh nh− thÕ nµo. Cïng víi c¸c nhãm tr−ëng kh¸c chóng t«i ®· thèng nhÊt pháng vÊn l·nh ®¹o x· vµ c¸c gi¸o viªn n«ng d©n vÒ c¸ch lùa chän nµy. ¤ng §oµn V¨n Thén - Phã chñ nhiÖm th−êng trùc HTX N«ng nghiÖp, thay mÆt cho l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng tr¶ lêi pháng vÊn cña chóng t«i. Anh Sö: "Th−a ®ång chÝ phã chñ nhiÖm, xin ®ång chÝ cho biÕt sau khi Chi côc BVTV ®Æt vÊn ®Ò më líp ®µo t¹o IPM cho n«ng d©n x· nhµ th× ®Þa ph−¬ng ®· t¹o ®iÒu kiÖn g× cho líp häc?" ¤ng Thén: "Chóng t«i xÐt thÊy viÖc ®µo t¹o IPM lµ thiÕt thùc vµ cÇn thiÕt cho mäi ng−êi n«ng d©n nªn chóng t«i ®· nhÊt trÝ t¸n thµnh vµ ñng hé viÖc më líp häc. Do ®iÒu kiÖn tµi s¶n cña HTX cßn h¹n chÕ kh«ng cã phßng häc riªng nh−ng chóng t«i ®· dµnh phßng th−êng trùc cholíp häc dïng vµo c¸c buæi häc.”
  9. Sau khi pháng vÊn xong l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng chóng t«i ®· trao ®æi víi hai gi¸o viªn n«ng d©n IPM vÒ c¸ch chän ruéng. Anh Sö: "Xin anh, chÞ cho biÕt ®Ó ®¶m b¶o cã ruéng thÝ nghiÖm cho líp häc c¸c anh, chÞ ®· chuÈn bÞ nh− thÕ nµo?" Anh Hoµn: "Chóng t«i ®· t×m mét khu vùc cã ruéng canh t¸c thuËn lîi vµ ®Õn liªn hÖ trùc tiÕp víi chñ ruéng vµ ®Ò nghÞ chñ ruéng cho líp häc sö dông ruéng lµm thÝ nghiÖm" Anh Sö: "Líp häc cã ph¶i tr¶ tiÒn thuª ruéng kh«ng?" Anh Hoµn: "Hä kh«ng yªu cÇu chóng t«i tr¶ tiÒn ruéng nh−ng hä ®Ò nghÞ ®Òn bï thiÖt h¹i khi bÞ gi¶m n¨ng suÊt thu ho¹ch so víi c¸c ruéng trong vïng" Chän gièng Chóng t«i ®· hái c¸c gi¸o viªn vÒ c¸ch thøc chän gièng gieo cÊy trªn ruéng cña líp häc vµ c¸c chØ tiªu ®−a ra khi lùa chän gièng. Hä ®· cho chóng t«i biÕt : - Gièng tèt - N¨ng suÊt cao - Phï hîp víi ®ång ®Êt ®Þa ph−¬ng - ThÝch hîp víi mïa vô gieo trång T«i ®−îc biÕt lµ th«ng th−êng c¸c hé n«ng d©n ë ®Þa ph−¬ng sö dông gièng cÊp I hoÆc gièng ®−îc c«ng nhËn mua tõ HTX hoÆc C«ng ty Gièng c©y trång Trung −¬ng. Gièng ®−îc sö dông gieo cÊy cho ruéng líp häc lµ do HTX tuyÓn chän vµ hç trî cho líp häc. ChuÈn bÞ ruéng m¹ §Ó t×m hiÓu vÒ c¸ch chuÈn bÞ ruéng m¹ cho líp häc - ®©y còng lµ mét kh©u trong c«ng t¸c tæ chøc líp - chóng t«i ®· gÆp gì trao ®æi víi líp tr−ëng, c¸c nhãm tr−ëng vµ Phã chñ nhiÖm HTX. Chóng t«i ®· hái c¸c gi¸o viªn vÒ ruéng m¹: viÖc chuÈn bÞ, chÊt ®Êt, vïng ®Êt vµ ®Þa thÕ. Chóng t«i còng hái hä vÒ nh÷ng khã kh¨n gÆp ph¶i trong viÖc chuÈn bÞ ruéng m¹? Chóng t«i ®−îc biÕt r»ng ruéng lµm m¹ cho líp häc cña chóng t«i lµ mét ruéng chuyªn lµm m¹ n»m trong vïng th−êng gieo m¹ tõ tr−íc ®Õn nay. Lý do lµ v× m¹ sÏ sinh tr−ëng tèt h¬n trªn ®Êt th−êng xuyªn ®−îc gieo m¹. §iÒu nµy kh«ng gièng nh− trång khoai t©y, khoai t©y thÝch "®Êt" míi. C¸c gi¸o viªn ®· c¨n cø vµo c¸c tiªu chuÈn sau ®Ó chän ruéng lµm m¹. - "Ruéng m¹ ph¶i thuËn tiÖn cho viÖc t−íi tiªu n−íc - Chän nh÷ng vïng ®Êt thÞt nhÑ" T«i ®· hái gi¸o viªn lµ trong tr−êng hîp kh«ng cã ®Êt thÞt nhÑ th× lµm thÕ nµo? Gi¸o viªn tr¶ lêi nÕu kh«ng cã ®Êt thÞt nhÑ th× gieo n¬i ®Êt c¸t pha.
  10. T«i ®· hái vÒ c¸ch chuÈn bÞ ruéng m¹, gi¸o viªn cho biÕt ruéng m¹ ph¶i ®−îc cµy bõa kü. Tr−íc khi gieo m¹, bãn lãt ph©n chuång 200 kg mét sµo vµ ph©n l©n 10 kg mét sµo. Mét n«ng d©n ®ång thêi còng lµ mét nhãm tr−ëng ®ång ý r»ng ruéng m¹ ph¶i ®−îc cµy bõa kü nh−ng còng cÇn ph¶i nãi thªm r»ng ruéng m¹ nªn lµm theo h×nh mai rïa. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ ë gi÷a h¬i nh« lªn vµ xung quanh h¬i thÊp h¬n, cã nh− vËy n−íc dÔ dµng th¸o ra kh«ng ®äng l¹i thµnh c¸c vòng nhá g©y chÕt h¹t gièng. Chóng t«i thÊy r»ng nh÷ng ng−êi n«ng d©n b×nh th−êng nh− chóng t«i biÕt rÊt nhiÒu vÒ nghÒ n«ng. T«i còng hái c¸c gi¸o viªn vÒ chi phÝ cho ruéng m¹ vµ líp häc cã ph¶i tr¶ kh«ng. Anh Hoµn cho biÕt tæng chi phÝ ruéng m¹ chØ hÕt 20.000 ®ång (v× diÖn tÝch ruéng m¹ cã 1/3 sµo) trong ®ã chi phÝ ph©n bãn lãt lµ 10.000 ®ång tiÒn ph©n chuång vµ 3.000 ®ång tiÒn ph©n l©n vµ c«ng lµ 7.000 ®ång. Chi côc B¶o vÖ Thùc vËt tr¶ tiÒn ph©n bãn lãt. T«i gi¶i thÝch r»ng sè tiÒn nµy lµ qu¸ rÎ bëi v× chóng t«i cã kÕt hîp víi chñ ruéng chø nÕu lµm riªng th× ph¶i ®Çu t− nhiÒu h¬n. Häp gÆp mÆt víi n«ng d©n Vµo ngµy mång 9 th¸ng 7 n¨m 1996, t«i ®Õn Uû ban Nh©n d©n. §©y lµ n¬i chóng t«i sÏ häc tËp sau nµy. C¨n phßng ®−îc s¾p xÕp nh− mét líp häc, bµn ghÕ ®−îc kª theo hµng ngang vµ quay mÆt vÒ phÝa tr−íc phßng häc. Trong phßng häp lóc nµy ®· cã 25 n«ng d©n n÷a - 14 n÷ vµ 11 nam. PhÝa tr−íc mÆt chóng t«i lµ mét nhãm ng−êi, sau nµy chóng t«i ®−îc biÕt hä lµ c¸c c¸n bé cña Chi côc BVTV Hµ Néi, Tr¹m BVTV huyÖn vµ Côc BVTV t¹i Hµ néi. T«i ®−îc biÕt r»ng cuéc häp s¸ng nay th¶o luËn vÒ líp HLND sÏ ®−îc më ë x· cña chóng t«i. Mét ng−êi mµ chóng t«i ®· gÆp vµi tuÇn tr−íc ®©y, anh H¶i, ®Ò nghÞ chóng t«i s¾p xÕp l¹i ghÕ vµ ngåi thµnh mét vßng trßn ®Ó chóng t«i cã thÓ nh×n thÊy nhau. Lµm quen ViÖc giíi thiÖu th−êng ®−îc tiÕn hµnh ë lÇn gÆp gì ®Çu tiªn. Môc ®Ých cña ho¹t ®éng nµy lµ ®Ó c¸c häc viªn trong líp häc lµm quen víi nhau. T«i ®o¸n r»ng anh H¶i lµ nhãm tr−ëng nªn anh ®· b¾t ®Çu tù giíi thiÖu m×nh. Sau ®ã anh yªu cÇu tõng ng−êi chóng t«i giíi thiÖu vÒ b¶n th©n m×nh. Tõng ng−êi mét giíi thiÖu vÒ tªn, tuæi, vÒ gia ®×nh vµ lý do t¹i sao chóng t«i ®Õn líp häc nµy. Mét sè häc viªn ®· gi¶i thÝch chóng t«i biÕt nh÷ng g× vÒ líp häc nµy. Mét häc viªn kh¸c gi¶i thÝch r»ng b¸c ®Õn líp ®Ó häc vÒ IPM chø kh«ng ph¶i lµ ®Ó viÕt s¸ch. N÷ nh×n chung rôt rÌ. Sau khi tù giíi thiÖu m×nh mét sè n÷ ®· nh×n sang ng−êi bªn c¹nh vµ quµng tay lªn ng−êi nµy d−êng nh− ®Ó t×m sù ®ång c¶m vµ lµm cho m×nh tù tin h¬n. Mét sè kh¸c biÓu hiÖn sù rôt rÌ b»ng c¸ch lÊy tay che mÆt ... hoÆc trong lóc ph¸t biÓu th× khoanh tay tr−íc ngùc ... Sau khi giíi thiÖu xong, chóng t«i ®· th¶o luËn vÒ s¬ ®å bè trÝ ruéng thÝ nghiÖm. Chóng t«i ®· thèng nhÊt lµ sÏ cÊy vµo ngµy 14 th¸ng 7 n¨m I996 lóc 6 giê s¸ng. Chóng t«i còng ®· thèng nhÊt r»ng buæi häc ®Çu tiªn sÏ b¾t ®Çu vµo ngµy 18/7/96. Trong ngµy nµy chóng t«i sÏ quyÕt ®Þnh vÒ buæi häc ®Þnh kú hµng tuÇn cña líp. T«i ®· rÊt phÊn khëi vÒ c¸ch chóng t«i ®−a ra quyÕt ®Þnh. Trao ®æi th«ng tin
  11. ... víi gia ®×nh H«m nay tÊt c¶ chóng t«i ®Õn th¨m nhµ chÞ Yªn, mét thµnh viªn trong nhãm chóng t«i ®Ó nãi chuyÖn víi chång chÞ vÒ líp tËp huÊn mµ chóng t«i ®ang theo häc. Anh V¨n: "Anh HiÒn, anh cã thÓ cho chóng t«i biÕt anh cã biÕt g× vÒ líp tËp huÊn chç vî anh ®ang theo häc kh«ng?" Anh c−êi vµ nãi: "§Çu tiªn t«i cho lµ líp häc nµy chØ phÝ thêi gian vµ v« Ých th«i" Anh V¨n: "ThÕ sau khi chÞ Yªn ®i häc vÒ cã h−íng dÉn l¹i cho anh kh«ng?" Anh HiÒn: "Ban ®Çu t«i còng nghÜ lµ ®i häc cho vui th«i nh−ng sau vµi tuÇn häc vî t«i ®· thùc hµnh ¸p dông ngay trªn diÖn tÝch lóa cña nhµ t«i tõ viÖc bãn ph©n ®Çy ®ñ c©n ®èi, gi÷ n−íc ®Òu ®Õn viÖc th¨m ®ång th−êng xuyªn ®Ó ph¸t hiÖn s©u bÖnh vµ phßng trõ. Cho ®Õn nay diÖn tÝch lóa vô mïa cña nhµ t«i rÊt kh¸. T«i vui nhÊt lµ kh«ng ph¶i ®eo b×nh ®i phun thuèc n÷a. Ngoµi ra, trong thêi gian võa råi nhµ t«i còng th−êng xuyªn t©m sù chuyÖn trß vÒ líp IPM, võa lµm võa phæ biÕn h−íng dÉn cho t«i vµ c¸c con vÒ c¸ch ch¨m bãn, ph¸t hiÖn s©u bÖnh h¹i. ViÖc nµy gióp h¹n chÕ sö dông thuèc ho¸ häc". Anh V¨n: "T«i muèn hái anh c©u cuèi cïng. Anh nghÜ thÕ nµo vÒ líp huÊn luyÖn n«ng d©n? " Anh HiÒn: "Tr−íc kia ®· cã líp huÊn luyÖn trong x· chóng t«i nh−ng m·i sau nµy t«i míi nghe tíi líp häc nµy. Cßn b©y giê t«i lµ ng−êi ®Çu tiªn khuyÕn khÝch vî t«i ®i häc vµ t«i còng khuyªn vî t«i truyÒn ®¹t kiÕn thøc vÒ IPM cho bµ con chßm xãm cïng lµm. T«i nãi nh− vËy cã ph¶i kh«ng c¸c anh c¸c chÞ?” Víi hµng xãm: "C« cã thÓ cho chóng ch¸u biÕt tªn, tuæi, xãm vµ nghÒ nghiÖp ®−îc kh«ng ¹?" "T«i tªn lµ TrÞnh ThÞ Nhung, 36 tuæi, ë xãm §«ng. NghÒ nghiÖp lµm ruéng" "Nhµ c« ë gÇn nhµ anh ChiÕn, anh Êy ®ang theo häc líp IPM. Anh cã h−íng dÉn g× cho c« vÒ IPM kh«ng?” "Anh ChiÕn cã gi¶i thÝch cho t«i c¸ch b¶o vÖ thiªn đÞch vµ gi¶m chi phÝ. Anh ®· nãi cho t«i vÒ c¸c nguyªn t¾c cña IPM nh−: 1. C©y trång khoÎ cã nghÜa lµ gièng ph¶i tèt, kh«ng s©u bÖnh, ch¨m sãc ph¶i hîp lý trong tõng giai ®o¹n sinh tr−ëng ph¸t triÓn cña c©y, bãn ph©n ph¶i c©n ®èi. 2. Th¨m ®ång th−êng xuyªn, theo dâi t×nh h×nh thêi tiÕt khÝ hËu ®Ó cã biÖn ph¸p canh t¸c thÝch hîp, kiÓm tra cá d¹i, ký sinh vµ thiªn ®Þch. 3. B¶o vÖ thiªn ®Þch lµ nh÷ng con c«n trïng trªn ruéng nh−ng kh«ng h¹i c©y trång, kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt mµ l¹i diÖt c¸c s©u h¹i, h¹n chÕ dïng thuèc ho¸ häc ®Ó b¶o vÖ thiªn ®Þch. 4. TruyÒn ®¹t IPM víi hµng xãm ... ".
  12. N«ng d©n cã thÓ viÕt ®−îc s¸ch vµ n«ng d©n ë Phï Lç ®· chøng minh ®−îc ®iÒu ®ã. Hä ®· viÕt vÒ nh÷ng kinh nghiÖm cña hä ®Ó cho nh÷ng n«ng d©n kh¸c vµ nh÷ng ng−êi quan t©m cã thÓ häc tËp
  13. MéT PHô N÷ TH¸I - MéT N¤NG D¢N IPM: Hµ THÞ YÓNG Bµi viÕt dùa theo b¶n b¸o c¸o cña chÞ Hµ ThÞ YÓng, tØnh Hoµ B×nh D©n téc Th¸i lµ mét trong sè 53 d©n téc thiÓu sè ViÖt Nam. D©n téc Th¸i cã kho¶ng 900.000 ng−êi (chiÕm 1,45% tæng d©n sè ViÖt Nam) sèng tËp trung ë bèn tØnh miÒn nói phÝa B¾c ViÖt Nam (Lai Ch©u, S¬n La, Hoµ B×nh, NghÖ An). Hä rÊt giái trong viÖc x©y dùng kªnh m−¬ng vµ l¾p ®Æt èng dÉn n−íc ®Ó cã n−íc cho canh t¸c. Lóa n−íc lµ nguån thùc phÈm chÝnh cho hä, ®Æc biÖt lµ lóa nÕp. Ng−êi d©n téc Th¸i còng canh t¸c ®Êt vïng cao ®Ó s¶n xuÊt ra lóa, rau vµ c¸c c©y trång kh¸c. Ng−êi Th¸i còng th−êng ch¨n nu«i gia sóc. ChÞ Hµ ThÞ YÓng lµ ng−êi d©n téc Th¸i vµ lµ trô cét cña mét hé n«ng d©n thuéc hîp t¸c x· Xãm V¨n, thÞ trÊn Mai Ch©u, huyÖn Mai Ch©u, tØnh Hoµ B×nh. Gia ®×nh chÞ YÓng cã 5 ng−êi lín lµ lùc l−îng lao ®éng chÝnh vµ 3 con nhá trªn mét tuæi lµm lùc l−îng lao ®éng bæ sung, gióp ®ì thªm trong c«ng viÖc nhµ vµ c«ng viÖc ®ång ruéng. Tæng diÖn tÝch canh t¸c cña hé gia ®×nh nµy lµ 2.040 m2, trong ®ã 1.550 m2 ®Êt trång lóa trong hai vô vµ 490 m2 ®Ó trång lóa vµ c¸c c©y trång kh¸c trong mét vô. "Tr−íc khi häc IPM, chóng t«i cã thÓ thu n¨ng suÊt mét vô tõ 350 ®Õn 400 kg/ha. §ã lµ do chóng t«i kh«ng ch¨m sãc ruéng cña m×nh. viÖc sö dông ph©n bãn kh«ng thÝch hîp theo ph−¬ng ph¸p bãn vµ thêi vô. ViÖc qu¶n lý vµ phßng trõ s©u h¹i kh«ng tèt; chóng t«i phun thuèc khi thÊy cã s©u h¹i tÊn c«ng c©y trång vµ bÖnh nhiÔm trªn c©y lóa. V× vËy c©y lóa ph¸t triÓn kÐm, dÉn tíi n¨ng suÊt thÊp. Thªm vµo ®ã, m«i tr−êng bÞ « nhiÔm vµ n«ng d©n giÕt nh÷ng con thiªn ®Þch hä kh«ng biÕt". ChÞ Hµ ThÞ YÓng, n«ng d©n IPM. N¨m 1995, gi¶ng viªn IPM cña Tr¹m B¶o vÖ Thùc vËt HuyÖn Mai Ch©u tíi ®Ó tæ chøc Líp HLND IPM. Hîp t¸c x· Xãm V¨n ®· chän chÞ YÓng tham gia vµo Líp HLND IPM ®Çu tiªn t¹i thÞ trÊn Mai Ch©u. "Qua häc tËp, t«i thÊy ®©y lµ líp häc rÊt thiÕt thùc ®èi víi ng−êi n«ng d©n s¶n xuÊt trùc tiÕp trªn ®ång ruéng. ë líp häc, n«ng d©n th¶o luËn vµ trao ®æi ý kiÕn dùa trªn kinh nghiÖm s½n cã trong qu¶n lý ®ång ruéng, ch¼ng h¹n nh− ch¨m sãc c©y lóa trªn ruéng øng dông IPM. Qua líp huÊn luyÖn, n«ng d©n hiÓu biÕt kü l−ìng vÒ c¸c nguyªn t¾c cña IPM." 1. Trång c©y kháe ph¶i chuÈn bÞ gièng lµm m¹ tèt. 2. B¶o tån thiªn ®Þch: ®©y lµ nh÷ng con cã Ých cho c©y lóa; h¹n chÕ dïng thuèc trõ s©u ®Ó b¶o vÖ thiªn ®Þch, m«i tr−êng vµ søc khoÎ n«ng d©n. 3. Th¨m ®ång th−êng xuyªn ®Ó qu¶n lý n−íc, theo dâi s©u vµ bÖnh h¹i, lµm cá vµ bãn ph©n ®óng lóc. 4. N«ng d©n trë thµnh chuyªn gia ®Ó gióp nh÷ng n«ng d©n kh¸c"... ChÞ Hµ ThÞ YÓng, n«ng d©n IPM. KÕt thóc líp häc vô Mïa 1995, chÞ YÓng ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn lµ häc viªn kh¸ cña líp huÊn luyÖn. Tíi vô sau, chiªm xu©n 1996, chÞ YÓng b¾t ®Çu ¸p dông kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm IPM cña m×nh trªn ruéng cña m×nh. "§iÒu nµy kh«ng dÔ dµng. Ng−êi Th¸i chóng t«i cã tËp qu¸n ®Ó ®µn «ng - ng−êi chñ gia ®×nh, quyÕt ®Þnh tÊt c¶ tõ viÖc ®ång ¸ng ®Õn viÖc nhµ, Do vËy t«i vµ bè mÑ t«i chia
  14. ruéng ra lµm hai phÇn ®Ó so s¸nh IPM vµ tËp qu¸n n«ng d©n. T«i ¸p dông IPM trªn 400 m2 vµ gia ®×nh t«i qu¶n lý 400 m2 cßn l¹i theo tËp qu¸n th«ng th−êng cña n«ng d©n."... ChÞ Hµ ThÞ YÓng, n«ng d©n IPM. Ph©n bãn ®−îc sö dông nh− nhau ë c¶ hai ruéng. §iÓm kh¸c nhau lµ viÖc ®iÒu tra sù ph¸t triÓn cña c©y trång còng nh− n¨ng suÊt ë hai ruéng. §iÒu nµy cã thÓ ®−îc m« t¶ nh− sau: ChØ tiªu Ruéng IPM Ruéng theo tËp qu¸n n«ng d©n Sù ph¸t triÓn cña c©y ChiÒu cao c©y Cao vµ to h¬n ... Sè d¶nh NhiÒu h¬n Ýt h¬n vµ t¹o d¶nh chËm h¬n Trç ... Kh«ng ®Òu B«ng To h¬n ... H¹t thãc Ch¾c h¬n Tû lÖ b«ng/h¹t lÐp lµ 5% S©u bÖnh h¹i Kh«ng cã H¹t thãc cã chÊm n©u N¨ng suÊt 670 kg/ha/vô 450 kg/ha/vô "N¨ng suÊt ruéng theo tËp qu¸n n«ng d©n thÊp h¬n ruéng IPM lµ 220 kg. §iÒu ®ã chøng tá r»ng viÖc ¸p dông khãa häc kü thuËt c¶i tiÕn vµo th©m canh c©y lóa cña n«ng d©n lµ rÊt cÇn thiÕt trong giai ®o¹n hiÖn nay " ChÞ Hµ ThÞ YÓng, n«ng d©n IPM. KÕt qu¶ lµ chÞ YÓng cã thÓ thuyÕt phôc gia ®×nh chÞ ¸p dông IPM cho toµn bé diÖn tÝch trång lóa hai vô (1550 m2) cña gia ®×nh. Tr−íc IPM n¨ng suÊt cña hä lµ 350-400 kg/ha. Sau khi ¸p dông IPM, n¨ng suÊt t¨ng lªn 550-660 kg/ha. “ B©y giê gia ®×nh t«i kh«ng nh÷ng cã ®ñ l−¬ng thùc ¨n mµ cßn d− dËt, do ®ã chóng t«i ®· ph¸t triÓn ®−îc ch¨n nu«i ®µn gia sóc gia cÇm t¨ng thªm thu nhËp. Tõ ch¨n nu«i gia sóc chóng t«i cã nguån ph©n chuång ®Ó sö dông lµm ph©n bãn cho c©y trång. Hµng n¨m gia ®×nh t«i ®−îc bÇu lµ "Hé gia ®×nh s¶n xuÊt vµ ch¨n nu«i giái". Chóng t«i cã thu nhËp lo¹i kh¸. §µn lîn xuÊt chuång mçi n¨m hai ®ît cã träng l−îng tõ 800 - 1000 kg, ®µn gia cÇm 200 con.” ChÞ YÓng kh«ng chØ thùc hiÖn IPM ë ruéng nhµ mµ cßn vËn ®éng chÞ em trong Héi Phô n÷ vµ Héi n«ng d©n øng dông IPM. Trong sè nh÷ng phô n÷ ®−îc chÞ chia sÎ kinh nghiÖm IPM, cã 20 chÞ em phô n÷ vµ 80% sè hé gia ®×nh n«ng d©n ¸p dông IPM vµo phôc vô cho s¶n xuÊt c©y lóa, ®¹t n¨ng suÊt cao h¬n. N¨m 1998, chÞ YÓng vinh dù ®−îc chän lµm ®¹i biÓu n«ng d©n, ®¹i diÖn cho gÇn 500 hé n«ng d©n ë ThÞ trÊn Mai Ch©u ®Ó tham dù §¹i héi n«ng d©n tØnh Hoµ B×nh lÇn thø s¸u.
  15. ChÞ YÓng cã ý kiÕn ®Ò nghÞ, ®Æc biÖt cho phô n÷... "NÕu chóng ta, n«ng d©n còng nh− chÞ em phô n÷, muèn thùc hiÖn ®−îc ch−¬ng tr×nh IPM, chóng ta ph¶i cã tr×nh ®é v¨n ho¸ míi nhËn thøc ®−îc. Chóng ta ph¶i thùc hiÖn kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh th× míi cã ®iÒu kiÖn thêi gian, søc khoÎ, vèn ®Çu t− vµo th©m canh c©y lóa ". ChÞ YÓng khuyÕn nghÞ víi c¸c nhµ l·nh ®¹o... "T«i xin ®−îc kiÕn nghÞ lªn c¸c cÊp cã thÈm quyÒn r»ng ch−¬ng tr×nh IPM cÇn ®−îc më réng ®Ó nhiÒu ng−êi cã thÓ häc tËp. Ch−¬ng tr×nh IPM cÇn ®−îc më réng kh«ng chØ trªn lóa mµ trªn c¶ c¸c c©y trång kh¸c nh− ng«, ®Ëu t−¬ng, l¹c, mÝa, rau v.v..." Cuèi cïng chÞ YÓng thÓ hiÖn mong muèn víi IPM... "'T«i muèn häc tËp. T«i muèn trao ®æi kinh nghiÖm víi c¸c gia ®×nh kh¸c ë ®Þa ph−¬ng b¹n". IPM kh«ng cã hµng rµo ng¨n c¸ch. Dï lµ ng−êi Kinh hay ng−êi Th¸i, IPM ®Òu mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ x· héi, ch¼ng h¹n nh− ®ùîc c«ng nhËn. Dï lµ ng−êi Kinh hay ng−êi Th¸i, n«ng d©n IPM ®Òu muèn gióp ®ì, chia sÎ kinh nghiÖm nh÷ng n«ng d©n kh¸c. Dï lµ ng−êi Kinh hay ng−êi Th¸i, n«ng d©n IPM ®Òu mong muèn ®−îc tiÕp tôc häc tËp.
  16. C¸c ho¹t ®éng Nhµ n−íc vµ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng, do cã Ên t−îng tèt vÒ hiÖu qu¶ huÊn luyÖn cña IPM, ®· ®ãng gãp c¸c nguån lùc ®Þa ph−¬ng nh− c¸n bé, c¬ së vËt chÊt vµ hç trî tµi chÝnh trùc tiÕp cho viÖc huÊn luyÖn vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c. T¹i ViÖt Nam, m«i tr−êng chÝnh s¸ch lu«n thuËn lîi ®Ó më réng IPM. C¸c chÝnh s¸ch b¶o vÖ thùc vËt ®−îc thay ®æi ®Ó hç trî IPM do n«ng d©n tiÕn hµnh, ch¼ng h¹n nh− n«ng d©n ®¶m nhËn vai trß mµ tr−íc kia do c¸n bé khuyÕn n«ng cña nhµ n−íc hay cña c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ thùc hiÖn, vÝ dô nh− tham gia vµo ®éi b¶o vÖ thùc vËt. N«ng d©n tiÕn hµnh nghiªn cøu th«ng qua c¸c thö nghiÖm ®ång ruéng t−¬ng tù nh− ph−¬ng ph¸p thö nghiÖm ®· ®−îc giíi thiÖu trong c¸c Líp HLND. N¨ng lùc cña gi¶ng viªn n«ng d©n ®−îc n©ng cao qua c¸c Khãa ®µo t¹o gi¶ng viªn. C¸c ho¹t ®éng sau líp HLND IPM gióp n«ng d©n b¾t ®Çu x©y dùng ch−¬ng tr×nh IPM ®Þa ph−¬ng b»ng c¸ch cho hä c«ng cô vµ c¬ héi ®Ó kiÓm so¸t ph−¬ng h−íng cña nh÷ng ch−¬ng tr×nh nµy. C¸c nhãm n«ng d©n ë ViÖt Nam rÊt tÝch cùc tham gia kh«ng chØ IPM trªn lóa vµ líp HLND ®Ó x©y dùng c¸c ch−¬ng tr×nh IPM céng ®ång. C¸c ho¹t ®éng sau líp huÊn luyÖn ®· ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò ¶nh h−ëng tíi viÖc thùc hiÖn IPM. Mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®ã lµ sù tham gia cña phô n÷ vµo ch−¬ng tr×nh IPM. ViÖt Nam cã tÇm nh×n thùc tÕ h¬n ®èi víi vÊn ®Ò nµy.
  17. PHô N÷ VíI CH¦¥NG TR×NH IPM "DËy! dËy ! Bè cu, trêi ®· s¸ng Thø b¶y råi bè nã nhí hay quªn VÉn cßn m¬ nh−ng råi t«i chît tØnh Thø b¶y µ, mÑ nã häc ph¶i kh«ng? IPM, IPM nghe vî kÓ mµ thÌm Nµo chµng nhÖn ch¨ng t¬ bÉy nµng b−ím tr¾ng Anh kiÕn ba khoang x¬i tám chÞ bä rÇy Êy thÕ mµ tõ tr−íc tíi nay T«i cø t−ëng bän nµy cïng mét giuéc Th«i ®Ó ®ã m×nh ®i ®i cho kÞp ViÖc ë nhµ ®· cã anh lo Em ®Õn líp häc lµm sao cho thuéc Häc thuéc bµi anh th−ëng ®ã nghe em". (Bµi th¬ do mét n«ng d©n ë tØnh H¶i H−ng, ViÖt Nam viÕt ®Ó thóc ®Èy phô n÷ tham gia ch−¬ng tr×nh IPM.) T¹i ViÖt Nam tõ khi b¾t ®Çu ch−¬ng tr×nh huÊn luyÖn IPM n¨m l992, phô n÷ ®· tham gia vµo ch−¬ng tr×nh ë mäi vÞ trÝ: lµ n«ng d©n, lµ gi¶ng viªn vµ lµ nhµ qu¶n lý. Bèn n¨m sau, sè phô n÷ toµn quèc tham gia ch−¬ng tr×nh lµ 19%, hoÆc 1/5 sè n«ng d©n trong mét líp huÊn luyÖn lµ n÷. Tõ n¨m 1994 ®Õn n¨m 1996, sè phô n÷ tham gia ch−¬ng tr×nh t¨ng tõ 13 lªn 19%. Con sè ®Ò cËp ë trªn vÉn ch−a ph¶n ¸nh ®−îc tÇm quan träng cña phô n÷ trong n«ng nghiÖp, do t¹i ViÖt Nam kho¶ng 53% tæng sè lùc l−îng lao ®éng n«ng nghiÖp lµ n÷. Phô n÷ ®· tham gia ch−¬ng tr×nh IPM tõ l©u. Ngay khi b¾t ®Çu, Ch−¬ng tr×nh Quèc gia ®· nç lùc ®Ò cËp vÊn ®Ò giíi víi IPM. Tõ n¨m 1993, ch−¬ng tr×nh IPM ®· thu hót Trung t©m Nghiªn cøu Khoa häc vÒ Gia ®×nh vµ Phô n÷ tham gia ®µo t¹o gi¶ng viªn ®Ó ®µo t¹o vµ cung cÊp th«ng tin vÒ vÊn ®Ò giíi. Th¸ng 8 n¨m 1994, ch−¬ng tr×nh IPM Quèc gia yªu cÇu Trung t©m Nghiªn cøu Khoa häc vÒ Gia ®×nh vµ Phô n÷ tiÕn hµnh nghiªn cøu vÒ sù tham gia cña phô n÷ vµo ch−¬ng tr×nh IPM. Nghiªn cøu nµy cã mét vµi môc ®Ých. Mét lµ ®¸nh gi¸ sù tham gia cña phô n÷ tõ tr−íc ®Õn nay víi ch−¬ng tr×nh IPM t¹i c¸c miÒn kh¸c nhau cña ViÖt Nam. Hai lµ x¸c ®Þnh c¸c trë ng¹i ®èi víi phô n÷ ®Ó tham gia huÊn luyÖn IPM. Ba lµ thµnh lËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng cho ch−¬ng tr×nh IPM ®Ó ®Ò cËp tèt h¬n sù tham gia cña phô n÷ víi IPM trong t−¬ng lai. Nghiªn cøu ®· ®−a ra mét vµi khuyÕn nghÞ ®Ó c¶i thiÖn sù tham gia cña phô n÷ trong ch−¬ng tr×nh, ®Æc biÖt lµ khuyÕn nghÞ nh÷ng viÖc gi¶ng viªn cã thÓ lµm ®−îc do vai trß quan träng cña hä. Trong sè c¸c khuyÕn nghÞ cã viÖc x©y dùng tµi liÖu gi¶ng d¹y vÒ vÊn ®Ò giíi vµ lång ghÐp ®µo t¹o giíi t¹i c¸c Kho¸ §µo t¹o gi¶ng viªn vµ líp HLND. §iÒu nµy dÉn tíi viÖc x©y dùng Tµi liÖu h−íng dÉn vÒ Giíi. C¸c bµi tËp trong cuèn tµi liÖu ®−îc x©y dùng víi gi¶ng viªn cña 7 tØnh phÝa B¾c vµ ®−îc sö dông víi n«ng d©n t¹i c¸c líp HLND g¾n víi mét kho¸ ®µo t¹o gi¶ng viªn ®ang diÔn ra. Khi chñ ®Ò giíi lÇn ®Çu tiªn ®−îc ®−a ra, c¶m gi¸c r»ng ®©y lµ mét chñ ®Ò hÕt søc lý thó, nh−ng mäi ng−êi l¹i thÊy kh«ng tho¶i m¸i khi ®−a ra ý kiÕn. §©y
  18. kh«ng ph¶i lµ mét ph¶n øng ®¸ng ng¹c nhiªn, ®Æc biÖt ph¶n øng cña c¸c c¸n bé khuyÕn n«ng, nh÷ng ng−êi chØ truyÒn ®¹t kiÕn thøc kü thuËt n«ng nghiÖp. HÇu hÕt mäi ng−êi thÊy "buån c−êi" khi nãi vÒ ®Æc ®iÓm cña phô n÷ vµ nam giíi (nhËn thøc giíi). HÇu hÕt mäi ng−êi nãi r»ng c©u tôc ng÷ nh− "Phô n÷ gièng nh− con vÞt. Khi vÞt bÐ ta nu«i cho vÞt lín. Khi lín vÞt bay ®i" lµ ®· x−a cò råi. Hä nhËn ra r»ng trong c¸c ho¹t ®éng céng ®ång nh− líp HLND, nam giíi tham gia nhiÒu h¬n. §iÒu nµy ®èi lËp víi thùc tÕ lµ phÇn lín c«ng viÖc n«ng nghiÖp lµ do phô n÷ ®¶m nhiÖm (ph©n c«ng lao ®éng giíi). §Ó thuyÕt phôc hä r»ng vÊn ®Ò giíi cÇn ®−îc chó ý trong khi triÓn khai IPM, cã nhiÒu bµi tËp ®−îc tiÕn hµnh h¬n trong suèt vô lóa vµ cã nhiÒu c¬ héi h¬n ®Ó thö tiÕn hµnh c¸c bµi tËp nµy víi n«ng d©n (truyÒn ®¹t vµ h−íng dÉn giíi). §Õn cuèi vô, gi¶ng viªn chuÈn bÞ kÕ ho¹ch cho tØnh m×nh ®Ó ®Ò cËp vÊn ®Ò giíi lµ mét phÇn lång ghÐp trong kÕ ho¹ch cña líp HLND (lËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng giíi). Mét n¨m sau, vÊn ®Ò giíi ®· ®−îc ®Ò cËp ®Õn ë c¸c cÊp kh¸c nhau, ®Æc biÖt ë phÝa B¾c ViÖt Nam. T¹i Kho¸ ®µo t¹o gi¶ng viªn vµ líp HLND, c¸c buæi häc nhËn thøc lµ mét phÇn cña tµi liÖu häc tËp. Gi¶ng viªn vµ n«ng d©n dïng dông cô thu thËp sè liÖu ph©n chia giíi (sè nam, sè n÷) khi lËp kÕ ho¹ch líp HLND vµ c¸c ho¹t ®éng sau huÊn luyÖn. Sau khi thu thËp sè liÖu vÒ sù ph©n chia giíi, n«ng d©n ë tØnh Qu¶ng Ninh quyÕt ®Þnh r»ng phô n÷ ph¶i ®−îc −u tiªn h¬n nam giíi trong khi lùa chän häc viªn tham gia líp HLND th−êng kú. Thªm vµo ®ã, nh÷ng n«ng d©n nµy nãi r»ng nam giíi cÇn ®−îc −u tiªn h¬n phô n÷ khi lùa chän thµnh viªn tham gia c¸c ho¹t ®éng sau huÊn luyÖn nh− trång lóa - nu«i c¸ v× nam giíi lµm viÖc ®ång ¸ng nhiÒu h¬n. Mét viÖc cÇn ®−îc tiÕn hµnh ngay trong l−¬ng lai lµ t×m c¸ch më réng triÓn khai kÕ ho¹ch ho¹t ®éng giíi do gi¶ng viªn lËp ra. Sau ®ã, sÏ rÊt thó vÞ ®Ó t×m xem liÖu sè gi¶ng viªn n«ng d©n n÷ cã t¨ng lªn hay kh«ng. ViÖc cÇn nghiªn cøu tiÕp theo lµ liÖu kÕt qu¶ cña viÖc ®Ò cËp vÊn ®Ò giíi cã thùc sù c¶i tiÕn ®iÒu kiÖn cho phô n÷ hay kh«ng. VÝ dô, nÕu nam giíi t¨ng c¬ héi tham gia líp HLND cho phô n÷ b»ng c¸ch nhËn lµm mét sè c«ng viÖc mµ phô n÷ th−êng lµm. §©y lµ triÓn väng khi mét n«ng d©n cã thÓ viÕt: "Th«i ®Ó ®ã m×nh ®i ®i cho kÞp ViÖc ë nhµ ®· cã anh lo Em ®Õn líp häc lµm sao cho thuéc ...
  19. c¢U L¹C Bé IPM X· HOµ AN §ång Th¸p - ViÖt Nam TØnh §ång Th¸p lµ mét trong nh÷ng tØnh cã phong trµo IPM m¹nh nhÊt, mét trong nh÷ng vïng trång lóa chÝnh cña §ång b»ng s«ng Cöu Long t¹i ViÖt Nam. Mäi viÖc b¾t ®Çu n¨m 1991, khi «ng BØ, Chi côc tr−ëng Chi côc B¶o vÖ Thùc vËt tham gia chuyÕn tham quan In-®«- nª-xia. T¹i ®©y «ng ®· ®i th¨m c¬ së HLND vµ biÕt vÒ líp HLND vµ c¸c lo¹i h×nh ho¹t ®éng ®−îc tiÕn hµnh trong qu¸ tr×nh huÊn luyÖn IPM ë In-®«-nª-xia. Ngay sau khi vÒ n−íc, «ng tæ chøc mét kho¸ tËp huÊn ng¾n cho c¸c c¸n bé kü thuËt cña m×nh. §ång Th¸p b¾t ®Çu bè trÝ thÝ nghiÖm trong suèt vô víi c¸c nhãm n«ng d©n vµ tiÕn hµnh mét vµi bµi tËp ®· ®−îc sö dông t¹i ln-®«-nª-xia nh− ph©n tÝch hÖ sinh th¸i. N¨m 1992, kho¸ ®µo t¹o gi¶ng viªn IPM ®Çu tiªn ®−îc tæ chøc t¹i §ång b»ng s«ng Cöu Long. Cã mét häc viªn ®Õn tõ tØnh §ång Th¸p. ¤ng BØ còng th−êng xuyªn th¨m líp. Khi kho¸ ®µo t¹o gi¶ng viªn kÕt thóc, mét nhãm gåm 6 gi¶ng viªn cña c¸c tØnh kh¸c nhau ®· tiÕn hµnh më mét sè líp HLND t¹i §ång Th¸p. C¸c nhãm kh¸c còng tiÕn hµnh më líp HLND t−¬ng tù ë c¸c tØnh kh¸c. §©y chÝnh lµ sù chuÈn bÞ cña hä ®Ó trë thµnh gi¶ng viªn chÝnh t¹i 6 trung t©m ®µo t¹o gi¶ng viªn. ¤ng BØ gi¶i thÝch râ cho ch−¬ng tr×nh r»ng cÇn ®Æt mét trung t©m t¹i §ång Th¸p. C¬ së ®· cã s½n nh−ng liÖu «ng cã thÓ xin kinh phÝ cña tØnh ®Ó x©y nhµ ë tËp thÓ cho häc viªn kh«ng? Vµ nhµ tËp thÓ ®· cã khi vô lóa sau b¾t ®Çu. Trung t©m ®−îc dïng ®Ó ®µo t¹o gi¶ng viªn trong 3 n¨m. T¹i trung t©m nµy h¬n 200 c¸n bé kü thuËt tõ nhiÒu tØnh cña §ång b»ng s«ng Cöu Long ®· chuÈn bÞ cho c«ng viÖc trë thµnh gi¶ng viªn IPM cña hä. §ång Th¸p ®i ®Çu trong viÖc chñ ®éng ®µo t¹o. Cã rÊt nhiÒu ®æi míi xuÊt hiÖn ë tØnh. C¸c nhãm n«ng d©n tiÕp tôc tËp hîp l¹i víi nhau nh− c¸c c©u l¹c bé IPM. N«ng d©n trë thµnh gi¶ng viªn. C¸c nhãm n«ng d©n lµm nghiªn cøu lóa c¸. Gi¶ng viªn vµ n«ng d©n b¾t ®Çu c«ng viÖc IPM trªn ®Ëu t−¬ng. Tµi liÖu huÊn luyÖn cho c¸c líp HLND trªn ®Ëu t−¬ng ®· ®−îc x©y dùng. Ch−¬ng tr×nh quèc gia ®· hç trî mét sè ho¹t ®éng. Tuy nhiªn, nh− «ng BØ nãi, §ång Th¸p kh«ng ®Þnh chê kinh phÝ chuyÓn vÒ. "NÕu kh«ng cã kinh phÝ, chóng t«i vay kinh phÝ tõ mét sè c¬ quan kh¸c trong tØnh". ¤ng khuyÕn khÝch c¸c tØnh kh¸c häc tËp c¸ch lµm nµy. Mét trong nh÷ng kÕt qu¶ cña viÖc gi¶ng viªn thóc ®Èy n«ng d©n tiÕp tôc lµm viÖc theo nhãm cã thÓ thÊy ë x· Hoµ An. Mét líp HLND t¹i x· nµy ®−îc më vµo vô HÌ 1994 vµ ngay vô sau ®ã mét c©u l¹c bé IPM ®· ®−îc tæ chøc. Tõ ®ã cã thªm 5 líp HLND trªn lóa ®−îc tiÕn hµnh t¹i Hoµ An (gåm 7 th«n), hÇu hÕt lµ n«ng d©n huÊn luyÖn n«ng d©n. Kho¶ng 20% sè hé n«ng d©n tham gia líp huÊn luyÖn trªn lóa. Bªn c¹nh ®ã, x· cã mét líp HLND trªn ®Ëu t−¬ng vµ lµm nghiªn cøu lóa c¸. Nhãm tæ chøc c¸c nghiªn cøu vµ líp HLND vÒ qu¶n lý bÖnh trªn lóa. (Th¸ng 8 n¨m 1996 chóng t«i ®· th¨m x· Hoµi An ®Ó xem vµ th¶o luËn c¸c nghiªn cøu qu¶n lý bÖnh vµ ®¸nh gi¸ gièng mµ c©u l¹c bé IPM ë ®Þa ph−¬ng ®· lµm cã sù hîp t¸c cña c¸c gi¶ng viªn IPM Chi côc). C©u l¹c bé IPM cã 40 thµnh viªn. Hä gÆp nhau 2 lÇn mét th¸ng trong suèt vô trång lóa. Hä. th¶o luËn vÒ t×nh tr¹ng ruéng vµ trao ®æi ý kiÕn xem ®iÒu g× sÏ x¶y ra. Hä còng th¶o luËn víi nh÷ng n«ng d©n ch−a häc IPM. C¹c thµnh viªn c©u l¹c bé IPM tÝnh cã 80% n«ng d©n trong x· ®ang ¸p dông IPM. Trong x· kh«ng cã bét ph¸t rÇy n©u tõ khi cã ch−¬ng tr×nh IPM. N«ng d©n kh«ng cßn lo l¾ng vÒ s©u h¹i nh− s©u phao vµ s©u cuèn l¸. ViÖc sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt trong x· gi¶m 80%. Ngoµi vô lóa, trong c¸c cuéc häp th−êng kú cña m×nh, c¸c thµnh viªn c©u l¹c bé th¶o luËn c¸c chñ ®Ò kh¸c. C¸c chñ ®Ò bao gåm ch¨n nu«i gia sóc, ®¸nh c¸ vµ c¸c gièng lóa. C©u l¹c bé IPM mêi c¸c c¸n bé h−íng dÉn ë nhiÒu viÖn kh¸c nhau tham gia c¸c cuéc häp nh− vËy. T¹i Hoµ An, h¸u hÕt n«ng d©n trång 2 vô lóa 1 n¨m trong khi mét sè kh¸c trång 2 vô lóa vµ 1 vô ®Ëu t−¬ng. Khi häc líp HLND trªn ®Ëu t−¬ng, n«ng d©n cã thÓ hiÓu biÕt h¬n vÒ hÖ sinh
  20. th¸i. Hä ®· gi¶m sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt tõ 7-8 lÇn xuèng cßn 2 lÇn 1 vô. Hä còng ph¸t hiÖn ra r»ng sau vô ®Ëu t−¬ng hä cã thÓ gi¶m dïng ph©n bãn cho vô lóa tiÕp sau mµ vÉn thu ®−îc n¨ng suÊt cao. ë líp HLND hä ®· häc vÒ nèt sÇn trong c©y ®Ëu t−¬ng cã t¸c dông cè ®Þnh ®¹m. C©u l¹c bé IPM mong muèn trong t−¬ng lai thµnh lËp nhiÒu c©u l¹c bé n÷a trong x· cña hä v× x· cã 7 th«n vµ hä mong muèn dµnh nhiÒu thêi gian h¬n n÷a hîp t¸c tíi nh÷ng n«ng d©n ch−a häc IPM. Hä sÏ cè g¾ng xin kinh phÝ ®Ó b¾t ®Çu c¸c c©u l¹c bé míi n¨m 1997. L·nh ®¹o cña c©u l¹c bé ®«i khi còng gÆp gì l·nh ®¹o cña c¸c c©u l¹c bé IPM kh¸c. ë ®©y vÉn ch−a cã tr−êng hîp trao ®æi thµnh viªn gi÷a c¸c c©u l¹c bé kh¸c nhau. §ã míi chØ lµ 1 trong sè c¸c c©u l¹c bé ho¹t ®éng tÝch cùc t¹i §ång Th¸p. Cßn cã rÊt nhiÒu c©u l¹c bé n÷a t¹i §ång Th¸p vµ ë c¸c tØnh kh¸c. Hä tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng ®Ó tuyªn truyÒn IPM cho c¸c n«ng d©n kh¸c còng nh− ®Ó më réng IPM trªn c¸c c©y trång kh¸c.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản