Cái Cò và Con Cò.

Chia sẻ: Nguyenthuy Van | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
179
lượt xem
14
download

Cái Cò và Con Cò.

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Ca dao tục ngữ của dân tộc mình là một kho tàng độc nhất vô nhị, vì nó ẩn chứa cái Minh Triết của Việt tộc nói riêng, (và trong tương lai cũng có thể là của Con Người nói chung), với nhân sinh quan và vũ trụ quan, dựa trên nền tảng biến dịch và bất dịch của Trời Đất, mà tổ tiên đã huyền thoại hóa qua biểu tượng Tiên Rồng, và đã được diễn tả bởi tâm tình của tiền Nhân, với nhịp của Trời (Thiên, với huyền số 3 x 2 là âm dương = 6...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Cái Cò và Con Cò.

  1. Cái Cò và Con Cò. Ca dao tục ngữ của dân tộc mình là một kho tàng độc nhất vô nhị, vì nó ẩn chứa cái Minh Triết của Việt tộc nói riêng, (và trong tương lai cũng có thể là của Con Người nói chung), với nhân sinh quan và vũ trụ quan, dựa trên nền tảng biến dịch và bất dịch của Trời Đất, mà tổ tiên đã huyền thoại hóa qua biểu tượng Tiên Rồng, và đã được diễn tả bởi tâm tình của tiền Nhân, với nhịp của Trời (Thiên, với huyền số 3 x 2 là âm dương = 6 lục), và điệu của Đất (Địa, với huyền số 4 x 2 = 8 bát), theo âm của vũ trụ và vần của vạn vật, như : “Trăm năm / bia đá / cũng mòn, Ngàn năm / bia miệng / vẫn còn / trơ trơ ”. Nội cái thể của hai câu “lục bát”, với nhịp 2 (chữ đôi: "trơ trơ"), điệu 3 cho câu trên 6 chữ, và 4 cho câu dưới 8 chữ, với âm (trăm, ngàn) và vần cuối câu trên (mòn) đi với vần của chữ thứ sáu (lục) của câu dưới (còn), ta đủ thấy tính chất “song trùng lưỡng hợp” của Cái nguyên lý Mẹ, đó là lưỡng nhất tính, với lưỡng nghi: âm dương (2) hòa hợp, và cơ cấu (3) tam tài (thiên-địa-nhân), và (4) tứ tượng, mà trong thơ Đường luật (từ thời Đường nhà Hán), với thể thơ “thất ngôn bát cú” (7 chữ 8 câu), với luật “bằng-trắc” đối khắc hơn, tuy cũng rất hay nhưng không còn cái cơ cấu và nền tảng như “lục bát”, tỉ dụ bài thơ nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan : “Bước tới đèo Ngang, bóng xế tà, Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ với nhà. Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia. Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.” Nhưng ở đây, tôi không có ý bàn về thể thức hay cơ cấu giữa hai thể thơ nói trên, để phê bình hay bàn luận, mà chỉ muốn nhắc lại cái đặc tính của ca dao Việt tộc, trước khi đề cập đến cái nhân sinh quan trong mấy câu ca dao sau đây mà có lẽ bạn cũng đã biết : Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao (!) … Cái cò chết tối hôm qua Có hai hạt gạo với ba đồng tiền Một đồng mua trống mua kèn Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong Một đồng mua mớ rau răm Đem về thái nhỏ thờ vong con cò.
  2. Tôi chọn những câu ca dao này, vì cũng nhân đọc lại bài “Những Dấu Chỉ của Thi Ca trong Triết Việt” mà tác giả Đông Lan đã dẫn giải ý nghĩa căn bản của Triết qua những câu ca dao trên ; và vì như tôi đã nói ca dao là cả một kho tàng vô tận của nền Minh Triết Việt, nên tôi cũng xin được phép góp thêm ý để chia sẻ với bạn những gì tôi đã “Cảm” được qua những câu ca dao “Con cò” và “Cái cò” này. Nếu bạn để ý, thì thấy tôi đã ghép hai câu ca dao đầu (của một bài khác) để nói lên sự liên hệ động tác dẫn đến hậu quả, là lý do tại sao “cái cò chết tối hôm qua”, vì tôi nghĩ nếu không thì cái óc tò mò của bạn sẽ thắc mắc…; hơn nữa cũng để dẫn chứng cho bạn ý nghĩa tiềm ẩn trong từng chữ của mỗi câu ca dao mà tiền nhân đã dùng, là điều không phải ngẫu nhiên hay tự nhiên mà là với tiềm ý ẩn dấu cái tinh hoa của Triết, để dẫn đường đến Đạo. Cái hay và độc đáo của ca dao, theo tôi, là với một hình ảnh như “cò” chẳng hạn (mọi người đều biết), nhưng lại có hai (ẩn) nghĩa hoàn toàn trái ngược (sẽ không biết nếu không thấy), khi chữ được dùng thêm để chỉ giống đực hay giống cái, tức là “con” hay là “cái”. Nhưng ở đây khi nói “con cò” hay “cái cò” đều chỉ loài cò, nghĩa cũng là “con cò”, và khi nhìn từ xa thì làm sao biết được con nào đực con nào cái ?! Mà rõ ràng là bạn cũng thấy như tôi, cái câu đầu nói là “Con cò mà đi ăn đêm”, rồi sau đó lại nói “Cái cò chết tối hôm qua” ; như vậy chắc gì là cùng một con(?), nhưng có lẽ tại vì tôi lấy “râu ông cắm cằm bà”, nghĩa là đem ghép hai câu đầu của bài ca dao khác vào làm hai câu đầu ở đây, cho nên không được ăn khớp ; nhưng bạn có thấy tại sao câu cuối cùng (của 6 câu chính trong cái bài này) cũng lại là con (?), đó là: “Đem về thái nhỏ thờ vong con cò.” !? Để nói với bạn, là trong cách dùng chữ của tiền nhân trong ca dao, rõ ràng là không ngẫu nhiên mà là cố ý, nên theo tôi, ca dao không thể hiểu như thơ vần, với nghĩa chính hay tổng quát, mà là phải hiểu từng chữ đặt dưới mọi khía cạnh của vạn vật vũ trụ, như thế bạn mới có thể khám phá ra cái nghĩa triết, tức là (thấu) triệt, tận lý, cùng tính. Chỉ như vậy, bạn mới có thể thấy được cái Tâm của vũ trụ mà cũng là cái Tâm của bạn, vì “nhân giả kỳ vũ trụ chi tâm”, đó là Cái Chân-Thiện-Mỹ tiềm ẩn nơi Con người qua Đại Ngã Tâm Linh. Đọc đến đây chắc bạn đã hiểu thế nào là Cái và Con, với ý nghiã “Con dại Cái mang”, tức là ý nghĩa của sự liên kết thâm tình, không chỉ dính liền bằng máu mủ, ruột thịt, mà cũng là ý nghĩa Hòa trong Nhất Thể bằng tình yêu thương thắm thiết, mà người mình còn ví như biển Thái Bình, để nói sự bao la, vô bờ, vô biên của TÌNH YÊU, của MẸ, của CÁI (là Trời Đất) với CON (Người). (Để hiểu thêm ý nghĩa này, mời bạn đọc lại bài “Cá và Cái… với Con Cá và Con Cái ”. http://www.anviettoancau.net/html/capnhat_11/ngsonha_cavacai.htm) Bây giờ bạn hảy trở lại với tôi để đi điều tra về cái chết của “cái cò”. Như đã đề cập, cái cò này không hẳn là cò cái, hay để chỉ con cò, mà ai cũng biết là ám chỉ con người, vì ca dao cũng có câu : Cái cò là cái cò con Mẹ nó yêu nó, nó còn làm ngơ (lơ) Hay Con cò lặn lội bờ sông
  3. Gánh gạo đưa chồng, tiếng khóc nỉ non Vì “Mẹ nó yêu nó, nó còn làm ngơ ”, nghĩa là nó không biết, cũng không cần biết, và không muốn biết là “Mẹ nó yêu nó”. Đó là sự ngơ ngáo, ngu ngốc, hời hợt, hửng hờ, lơ đãng của con người, vì không chịu tri thức (bác học), để nhận thức (quảng vấn) và ý thức (tư duy) CÁI thiên chức làm CON (người). Thiên chức làm CON đó là sự tiếp nhận bằng sự thông hiệp bởi tương giao qua Tâm linh để lãnh nhận tất cả Cái Nhân, Cái Trí, Cái Dũng, Cái Tài, Cái Đức… của Trời Đất Vũ Trụ, để làm Chủ lấy mình với Trời Đất, đó là Nhân Chủ với Thiên Chủ và Địa Chủ, để tài tác vạn vật vũ trụ như ý của Trời Đất, tức làm cho “Danh Cha cả sáng” như trong kinh “Lạy Cha”, nghĩa là làm cho thành (được) CÁI “Chân-Thiện-Mỹ”, thì mới đúng là Nhân Tài với Thiên Tài và Địa Tài, để mình xứng đáng là Vương (Vua) với Trời Đất, tức là Nhân Hoàng với Thiên Hoàng và Địa Hoàng. Và đó là ý nghĩa CON mà tổ tiên đã CẢM CÁI TÌNH YÊU CỦA MẸ, và đã SỐNG CÁI ĐẠO LÀM CON (Người), tức là sống ý thức với ý nghĩa CON người là giao chỉ của Đức Trời (Mẹ) và Đức Đất (Cha), (nhân giả kỳ thiên địa chi đức, vũ trụ chi tâm), là TÂM của vũ trụ, tức là MỘT với thiên địa vũ trụ vạn vật nhất thể. Đó cũng là ý nghĩa thông hiệp và kết hiệp giữa Cha và Con trong Kitô giáo. Nhưng ở đây, nguyên do cái chết của “cái cò” là “Con cò mà đi ăn đêm”, có nghĩa là hễ mà (hay tại vì) đi, tức là tự mình muốn, (đi) ăn : nghĩa là ham muốn kiếm thêm lợi cho mình, tức là làm hai “job”(s), làm ngày chưa đủ lủ khủ làm đêm, cho dầu với “danh nghĩa” để kiếm tiền nuôi cha mẹ vợ con, hay để trả nợ cái nhà, chiếc xe, cái tivi, tủ lạnh, hay để đi Las Vegas chơi cho biết hay để giống người ta thì cũng tại vì mình… muốn có, muốn làm, muốn được, muốn đua đòi, chớ Trời đâu có bắt ! Và chữ đêm ở đây, không chỉ có nghĩa là ban đêm, mà còn có nghĩa là làm những chuyện “hắc ám”, như bán dâm hay buôn lậu bạch phiến, ma túy, thuốc “lắc” (ecstasy), hay thảo độc dược như “haschisch”, “cannabis”, hoặc đồ quốc cấm…, tức là làm những chuyện trái với luân lý của Đạo Trời. Nhưng đêm cũng còn có nghĩa là sống trong tăm tối, tức là sống lệ thuộc, sống nô lệ, nghĩa là sống Duy theo thần, lý, vật,… hay bất cứ thứ gì, kể cả những ý thức hệ với danh nghĩa “dân chủ” để được (có) tự do, hay đạo thuyết của tôn giáo để được (thưởng) “Thiên Đàng” hay “Niết Bàn” (Nirvana), thì cũng là còn đi trong đêm tối. Nghĩa là hễ mà con người còn đi ăn đêm dưới ánh đèn màu của vật chất, của quyền lợi, của tiền tài, danh vọng, sắc dục,… nghĩa là sống hoàn toàn ngược lại luật của Trời Đất, chẳng hạn như đêm không lo ngủ nghỉ mà lo đi (kiếm) ăn, thì cũng như mọi “nhân danh chính nghĩa” mà con người gọi là “phát triển kinh tế, xã hội”, để nâng cao mức sống bằng cách phá rừng, chẻ núi, đào hầm, khai mõ, hút dầu, cào than, xây đập chận nước, để làm năng (điện) lực, để đốt, để soi, để sưởi, để di chuyển với xe chạy, tàu bay, và gọi là đi du lịch…, hay để làm đủ thứ kỹ nghệ biến chế (kỹ nghệ hóa) thành vô số đồ như đồ ăn, đồ uống, đồ xài (dùng), đồ đạt, đồ mặc, đồ chơi, đồ xa xỉ…, đó là chưa kể đồ để đâm chém giết nhau mà chỉ có con người mới chế ra, và gọi là vũ khí chiến tranh với “nhân danh bảo vệ hòa bình”, và loại vũ khí độc hại nhất được đặt tên là “vũ khí dằng mặt” (arme de dissuasion). Thật đúng là, khi con người đi ăn đêm, tức cũng có nghĩa là mất (vô) thần (minh), thì con người chính là (ác) quỷ (quyệt) !!! Vì vậy, chỉ trên dưới một thế kỷ (20), con người đã “nhân danh chính nghĩa” gây ra hai trận thế chiến tàn khốc, “nhân danh văn minh” với khoa học kỷ thuật, không những đã phung phí nước ngọt (eau douce), mà còn làm ô nhiễm nước tới tận (gốc) mạch nguồn (nappe phréatique), làm ô nhiễm môi trường thái sinh với sự đào thải hàng triệu tấn rác mỗi ngày trên thế giới, hay bằng cách chế biến hóa chất (độc) và đã tiêu thụ hàng triệu
  4. tấn, hàng tỷ lít, với không biết bao nhiêu thứ chất độc mà theo danh sách thống kê năm 2003 của REACH. (Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals), thì mới chỉ có chừng 30 000 chất, (mà "chất cam" (agent orange) đã là nguồn gốc của vụ kiện vừa qua (22/06/07) của những nạn nhân Việt-Nam đối với cơ quan hành chánh Hoa- Kỳ), để gọi là khử trừ sâu bọ, ruồi muỗi, dán nhện, v.v, … bằng cách xịt, rãi, pha, trộn, tưới…, để cuối cùng rồi con người cũng mang lấy những chất độc đó vào máu, vào thân, ngay từ trong bào thai, và đó cũng là một trong những căn nguyên của cái bệnh ung thư dưới mọi hình thức, càng ngày càng nhiều ! Đó là chưa kể cái hiện tượng “hâm nóng khí hậu” mà con người khoa học, hay trí thức bắt đầu lo sợ (chớ dân ngu khu đen có biết gì đâu mà sợ với lo, “điếc không sợ súng”(!) mà) cho cái hậu quả đã và đang xảy ra trước mắt như hạn hán, lụt lội, bão tố, với cường độ mỗi ngày một tăng, và chu kỳ càng ngày càng nhiều, khắp nơi trên địa cầu từ mấy năm nay ! Đó cũng là ý nghĩa “đen tối” của đêm. Vì phần đông giới trí thức và bác học chưa biết rằng CON người là MỘT quân bình tuyệt tác, tuyệt hảo, tuyệt vời (équilibre parfait) với CÁI là Trời Đất Vũ Trụ Vạn Vật, tức là “nó còn làm ngơ ”, không biết “Mẹ nó yêu nó”, nghĩa là sống tách rời với Mẹ nó, và hỗn láo kiêu căng, tự tôn, tự hào với cái học một chiều, là cái học để kiếm tiền, để khoe khoang, để tranh luận, để “ta đây”, tức là học thuộc lòng, nghĩa là học mà không hành, thì người bình dân nói là “ba que xỏ lá”, vì học mà chẳng chịu tư (suy nghĩ) để (đốc) hành, mà cứ đòi chế ngự tất cả và không cần Mẹ nó, thì cũng giống như già Hồ vô thần, lưu manh xảo trá đã lộng ngôn với cái câu : “với sức người sỏi đá cũng thành cơm”(!). Cho nên con người mới đi ăn đêm, nghĩa là bày đủ thứ trò, bởi đủ thứ (kỷ) thuật, với đủ mưu mô thủ đoạn, với đủ thứ nhãn hiệu… như những ánh đèn màu về đêm ở “Las Vegas”, hay “Paris by night” với bảng quảng cáo đại vĩ tuyến đầy màu mè rực rỡ và âm thanh nổi muôn chiều (multi-directionnel), với bốn chữ chạy lên chạy xuống, chạy qua chạy lại, từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài, mà nếu người ta đọc được, cũng chỉ là “nhân danh chính nghĩa”, theo kiểu cộng sản hay kiểu tư bản gì, thì cũng chỉ là theo. Và vì bị lóe mắt bởi ánh đèn đêm, nên CON người hết biết (ngơ) CÁI “Nghĩa Chính”, mà chỉ thấy có “nhân danh”, bất cứ là danh gì, cho nên mới Duy theo, mới nô lệ, mới đâm đầu vào ánh sáng giả tạo (artificiel) mà tưởng là thiệt, như những con “thiêu thân” ! Mà tại vì đi ăn đêm, ở trong tăm tối, cho nên làm sao thấy được gì (!), cũng vì vậy mà mới “Đậu phải cành mềm, (nên mới) lộn cổ xuống ao” (!). Vì con người muốn đi ăn đêm, nghĩa là sống ngược lại với Đạo (luật) của Trời Đất, tức chỉ sống độc hành (một chiều) mà không biết lưỡng hành (hai chiều), thì làm sao có thể “thuận thiên”, có thể Hòa ? Mà hễ không thuận thiên, thì không thông, không dung, không đồng, không tương, không hiệp, không giao… mà chỉ là bế tắc, là chết không kịp ngáp mà thôi ! Cho nên chữ “Đậu”, nghĩa là bám chặt vào, bám chặt lấy, tức cũng còn có nghĩa là Duy theo. Còn “phải”, không có nghĩa bắt buộc, hay nghĩa “phải trái”, tức là “đúng” hay “sai”, mà là nghĩa “chụp đại”, “bám đại”, “vớ đại”, “quơ đại”, không cần biết là cành hay thân (cây), là mềm hay cứng, ở đây nghĩa là không cần học hỏi, không chịu suy tư, không cần tìm hiểu, cho nên còn có nghĩa là đua đòi, chạy theo, bắt chước. Còn “cành” là nhánh nhỏ xíu của thân cây, tức là bám víu vào vật chất hay bất cứ ý thức hệ nào, nghĩa là không phải cái nền tảng thiết yếu cho con người. Và “mềm” là nghĩa yếu đuối, không vững chắc, không chặt chẽ, nghĩa là không biết, hay không cần biết, không chịu biết (làm ngơ, làm lơ) đâu là ý nghĩa chính yếu của đời sống, của con người. Cho nên “đậu phải cành mềm”, nghĩa là bám víu đại vào một cái gì không có nền tảng vững chắc, như thuyết nhị nguyên đối kháng và không có cơ cấu chặt chẽ, như hệ tam luận, mà chẳng chịu thắc mắc để suy nghĩ cho thấu tận tường nghĩa, lý, để biết Con người chỉ hiện hữu với nền tảng Trời Đất và cơ cấu Vũ Trụ.
  5. Nên mới “lộn cổ”, nghĩa là rớt (đâm đầu xuống) rất lẹ mà không kịp có phản ứng gì ráo trọi, mà tiếng việt mình còn nói là “không kịp ngáp” ! Còn “xuống ao”, thì ai cũng hiểu và biết. Nhưng bạn có thắc mắc tại sao tổ tiên lại nói “xuống ao” mà không nói là “xuống giếng” hay “xuống đất” ? Vì là xung quanh “ao” ở nhà quê, thường có cây nhỏ mọc quanh bờ nên con cò mới có thể đậu ban ngày hay tránh ao ra, còn ban đêm thì nó không thấy đường, nên mới đậu cành mềm… Và vì “ao” có hình tròn chỉ Trời, có nước (mạch) ở dưới Đất chảy ra để thành ao, là ý nghĩa tương giao của Trời Đất để tạo dựng sự sống của vạn vật từ (bởi) nước, và nhờ nước, tức hành Thủy, để dinh dưỡng và tươi mát. Nhưng nước cũng làm cho sự sống chết đi khi nước bị ô nhiễm bởi chất độc, mà biểu tượng của sự sống (động) là con người, và tương tự khi con người bị tiêm nhiễm, bị thu hút, bị lôi cuốn bởi các thứ… hệ, thể, chế, từ, tượng ảo ảnh, hảo huyền, mà mình cứ lơ ngơ không chịu suy nghĩ với nền tảng vững chắc là tâm đạo, thì sẽ “lộn cổ xuống ao” tức là “chết” không kịp ngáp, nghĩa là không thể sống thật thiên chức CON người, tức không thể Thành Nhân ! Đọc đến đây, chắc bạn đã biết lý do và hiểu tại sao “cái cò chết tối hôm qua”. Nhưng bây giờ tôi mời bạn cùng tìm hiểu với tôi về những gì đã xảy ra với cái chết con cò, vì tất cả sự kiện đều đã được ghi lại một cách chặt chẻ rõ ràng. Tôi xin được trích dẫn lại đây những chi tiết đó : Cái cò chết tối hôm qua Có hai hạt gạo với ba đồng tiền Một đồng mua trống mua kèn Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong Một đồng mua mớ rau răm Đem về thái nhỏ thờ vong con cò. “Cái cò chết tối hôm qua”, ở đây ai cũng biết chết nghĩa là tiêu tùng, nhưng cũng có nghĩa là sự liên kết thâm tình, nhất thể giữa CÁI và CON, bị đoạn tuyệt, tức là bị cắt đứt luôn mà không thể nối kết lại được, nghĩa là hoàn toàn biến (dịch) tan cách rời rạc, lạc lõng, ngoài “quỹ Đạo” của cõi vô biên…, và không phải chỉ là chết (lúc) tối hôm qua, mà là chết trong tăm tối, nghĩa là trong lúc còn lơ đãng, còn ngơ ngớ, còn ngu ngốc… nên không hề biết là “Mẹ nó yêu nó”. Chắc là bạn cũng đã có lần đọc mấy câu ca dao này rồi và đã thấy như tôi là gia tài của ”cái cò chết ”, mà cũng là của con người chỉ “có hai hạt gạo với ba đồng tiền”. Thật rõ ràng là quá nghèo nàn gần như KHÔNG có gì hết ! Nhưng tuy chỉ có ba (3) đồng mà cũng mua được bốn (4) thứ, đó là : trống, kèn, mỡ, (mớ) rau răm. Nghĩa là cũng có đủ đồ để “thờ vong con cò” và đó mới là quan trọng, mới là chính yếu. Nhưng như vậy thì cũng có gì đâu để mà nói ? Thưa là có nhiều lắm, và theo tôi, thì mấy câu ca dao này hay lắm và rất là hay vì đầy ẩn ý ! Hay, là vì CÓ hai với ba, mà tiếng mình còn nói là “vài ba”, nghĩa là (một) số ít so với vạn (vật), thì là coi như KHÔNG. Mà thiệt, con người của Việt tộc, với văn hóa nông nghiệp, làm nghề nông thì đa số thường đủ ăn chớ ít có ai mà giàu có. Vì lợi tức của mùa màng hoa quả đều cậy vào yếu tố thời tiết, tức sự tương giao tương hòa của Trời Đất Vũ Trụ, nhờ mưa thuận gió hòa, mặc dầu công sức của con người có đổ bao nhiêu mồ hôi nước mắt đi nữa, nhưng nếu yếu tố nắng mưa không thuận không hòa, thì là mất mùa và là đói rét. Nên nghĩ cho cùng, con người chỉ là KHÔNG, nghĩa là Không có gì hết, Không là gì hết, Không ăn nhằm gì hết đối với Trời Đất, vì là CON (người) hữu
  6. hạn đối với CÁI vô biên của MẸ vũ trụ. Nhưng đồng thời CON người cũng CÓ CÁI Tính Mệnh (Thiên Tính) của Trời Đất vũ trụ vạn vật, là Tài Đức, là Tâm Linh với tất cả Chân- Thiện-Mỹ. Đó là ý nghĩa nền tảng Nguyên Lý Mẹ với lưỡng nhất tính, Có với Không, là Trời với Đất, và cũng là ý nghĩa cơ cấu của (biến) Dịch với tỷ lệ 3-2, tức “tham thiên lưỡng địa”, là quân bình động (équilibre dynamique). Còn hai số 2 với 3 thành số 5, cũng là ba huyền số với ý nghĩa Tam Tài là Thiên-Địa-Nhân, mà cũng là ý nghĩa Thái Hòa, Nhân Chủ, Tâm Linh. (xin đọc lại bài “Thằng Bờm và Đạo Việt”) Hạt (gạo) với Đồng (tiền), là nghĩa của bất cứ hạt (hột) gì đem ra gieo (trồng) ngoài đồng. Hạt hay hột là thể của hành Mộc được keo đọng, có tính chất đầy chắc vì chứa đọng cái tinh túy của hành Mộc, để với hoạt lực của trời đất vũ trụ (thời gian), sẽ mọc lên cho mầm sống của thảo mộc, để cho ngũ cốc, cây cối, hoa quả…để nuôi dưỡng CON người, nhưng cũng là ý nghĩa lắng đọng của mọi tương giao, tương quan, với Tình (cảm) của con người vào Tâm để mới có thể Linh, để mới có thể Hòa, để mới thành Nhất Thể. Còn Đồng là ý nghĩa (cánh) Đồng Tương, tức đồng Giao, đồng bào, đồng bọc…, nhưng cũng là nghĩa của đồng (tiền) tức là bằng chất đồng, chất bạc, chất vàng, là ý nghĩa quý hóa, ý nghĩa giá trị của (hành) Kim, là ý nghĩa tinh khiết như kim cương, và cứng chắc như vàng, như “platine”, là đặc tính nền tảng của Tâm, nhưng cũng còn là nghĩa tương khắc giữa hai Hành, tức Kim khắc Mộc. Gạo với Tiền, ai cũng biết là gạo để nấu cơm ăn, và tiền thì để xài, thì có gì đâu mà nói. Đúng vậy. Nhưng gạo là nhu yếu phẩm và tiền là phương tiện thiết yếu để thực hiện mọi chuyện, cho nên ca dao có câu : Có tiền mua tiên cũng được, Không tiền mua lược không xong Vì vậy gạo và tiền là ý nghĩa tương quan giữa nền tảng vật chất và con người, là yếu tố không thể thiếu để làm cho con người thăng tiến, để đáp ứng 1 trên 3 nhu cầu thiết yếu của con người, đó là ẩm thực, vì là “có thực mới vực được Đạo”, nhưng cũng vì tính chất quan trọng này, đã làm cho con người bị thu hút và lôi cuốn bởi cái mùi thơm của “lúa”, làm cho cứ “đói bụng” hoài, để rồi (cứ) “mà đi ăn đêm”, thì trước sau gì rồi cũng “lộn cổ xuống ao” ! Cho nên phải biết rằng chỉ cần “có hai hạt gạo với ba đồng tiền”, là ý nghĩa “cầu dừa đủ xài” mà người mình hay bảo với nhau nhân dịp đầu năm, nhưng cũng là ý nghĩa phải biết thông dung hòa hợp với Trời Đất, nghĩa là phải biết sống (với) nội tâm để khỏi bị mùi thơm hấp dẫn của “lúa”, hay mùi giấy mới của “dollar”($) hay “euro”(€), dưới ánh đèn màu ban đêm. Rồi với : Một đồng mua trống mua kèn Một đồng mua mỡ đốt đèn thờ vong Một đồng mua mớ rau răm Đem về thái nhỏ thờ vong con cò Nếu bạn để ý trong bốn câu ca dao này thì bạn cũng sẽ thấy như tôi là có sự lập lại với 3 chữ Một, 3 chữ đồng, 4 chữ mua, 2 chữ thờ, 2 chữ vong, nói theo thể kể chuyện thì rất là tự nhiên và đương nhiên, vì là chỉ có 3 đồng tiền cho nên phải kể làm sao mua đủ 4 thứ để cúng để thờ, thì có gì đâu mà để nói ? Nhưng như tôi đã nói với bạn ngay từ đầu, ca dao là cả một kho tàng ẩn chứa cái tinh hoa của nền Minh Triết Việt, nên mỗi chữ đều tiềm ẩn ý nghĩa nào đó, và nếu có lập đi lập lại thì lại càng ẩn giấu một cái gì đó rất quý, rất quan trọng, mà có thể là cái chìa khóa để mở cái cửa để đi vào con đường dẫn đến Đạo.
  7. Cho nên 3 chữ Một ở đây là nghĩa bộ ba, tức Một Thiên, Một Địa, Một Nhân, tương tự như Cha, Con, và Thánh Thần (Ba Ngôi trong đạo Chúa), là cơ cấu của Một nền tảng Nhất Thể thật vững chắc, mà biểu tượng cụ thể đã đem áp dụng vào đời sống hằng ngày của dân Việt, đó là cái kiềng 3 chân, mà tổ tiên cũng đã diễn tả ý nghĩa qua ca dao : Dù ai nói ngã nói nghiêng Thì ta cũng vững như kiềng ba chân Với 3 chữ đồng ở đây cũng không phải là ngẫu nhiên, mà là ý nghĩa của đồng phận (sự), với Thiên Sinh, Địa Dưỡng, Nhân Hòa, thì là đồng tài, với Thiên Tài, Địa Tài, Nhân Tài, cho nên đồng chức, đó là Thiên Hoàng, Địa Hoàng, Nhân Hoàng. Vì vậy, con người không phải là nô lệ của Trời Đất, để sanh, bệnh, lão, tử, để làm lụng khổ sở, để mang nặng đẻ đau, để chịu đựng đủ thứ bất công, đọa đày, bất nhân, bất hạnh… để đền tội, tại vì kiếp trước mình là con chó, con heo, con rắn… hay là tại vì tổ tông mắc tội “ăn trái cấm” cho nên bây giờ mình bị lãnh cái “tội tổ tông truyền”, và phải (bị) sống đời khổ hạnh để được ân xá, để được lên Thiên Đàng đời sau, và được sống hạnh phúc với Chúa đời đời… (?) Còn 4 chữ mua là ý nghĩa tương quan trao đổi để có cái gì cần thiết cho mình, mà ở đây là bốn thứ căn bản mà con người cần phải CÓ, trên Đất này (huyền số 4 là bốn góc vuông tượng trưng cho Đất, tức là hành Thổ) để có thể sống siêu Việt, tức sống hạnh phúc, đó là : trống, kèn, mỡ và rau răm. Nên Trống ở đây phải hiểu là Trống Đồng, vì có tới ba đồng (như ba hồi trống) với ý nghĩa tóm gọn trong câu thơ nổi tiếng sau đây : Trống Việt Thường lung lay bóng Nguyệt, Suối Cam Tuyền tuệ Việt thức mơ. Nói lên cái Tính (chất) siêu Việt với chiều kích vô biên của cái Tâm Trống (rỗng) luôn luôn (thường), sẽ thông giao (động, lung lay) cả cái vô hình tĩnh lặng (bóng nguyệt), và làm cho đời sống con người hạnh phúc tràn đầy như ở dưới một nguồn suối nước trong tinh (tuyền) ngọt ngào, khi con người biết (tuệ) sống thật “đạo nghệ” (cam) với ý thức mà mình cứ tưởng như (là giấc) mơ (cõi Tiên). Trống, với Kèn cũng là nhạc khí không thể thiếu trong các lễ lạc, hội hè, đình đám, để gây bầu không khí “lễ nhạc”, vì lễ là thể thức bề ngoài với (dương) cờ xí, trống kèn, đèn đuốt, bông hoa, hương khói, mâm cỗ, v.v…, và nhạc là (âm) điệu, kiểu cách diễn tả cái tình (đã) cảm bên trong qua cái nhịp lẹ (vui), chậm (buồn)…, với tiếng kèn bổng, tiếng trống trầm và đó cũng là ý nghĩa Trời cao Đất thấp gặp (giao) nhau, để tạo dựng nên Con người, để cho nó biết là “Mẹ nó yêu nó”, và để cho nó biết YÊU, nhưng “nó còn làm ngơ ”. Mỡ, với rau răm. Bạn có thắc mắc tại sao lại (mua) mỡ để đốt đèn mà lại không mua dầu? Có lẽ bạn sẽ bảo tại vì hồi xưa chưa có dầu lửa vì lúc đó chưa có công ty Exxon, Shell, hay Total. Bạn nói đúng, nhưng đâu cần phải có dầu lửa mới đốt đèn được, vì ngày xưa người ta vẫn có thể đốt đèn bằng dầu dừa hay dầu phụng (bằng đậu phộng ép ra), nhưng tại sao lại bằng mỡ? Đó bạn thấy chưa, chữ mỡ mà ông bà mình dùng ở đây rõ ràng không phải là ngẫu nhiên, mà là có ẩn ý, nhưng là ý gì đây, bạn đã biết chưa? Tương tự, ở xứ mình có biết bao thứ rau, nhiều thứ đến độ ông bà mình đã phải làm thành một bài vè về rau để dạy cho con cháu nhớ, mà nếu bạn chưa biết tôi trích dẫn ra đây cho bạn đọc và dạy lại cho con:
  8. Nghe vẻ nghe ve Nghe vè về rau Xấc láo hỗn hào Là rau ngành ngạnh Trong lòng không tránh Vốn thiệt tâm lang Đất rộng bò ngang Là rau muống biển Quan đòi thầy kiện Bình bát nấu canh Ăn hơi tanh tanh Là rau dấp cá Không ba có má Rau má có bờ Thò tay so đo Nó là rau nhớt Ăn cay như ớt Vốt thiệt rau răm Sống tới ngàn năm Là rau vạn thọ Tay hay xớ rớ Vốn thiệt rau co. Nhưng ở đây tại sao lại (mua) mớ rau răm mà là không rau gì khác? Có phải là ẩn ý gì nữa (đây) không? Để giải đáp câu hỏi tại sao lại mỡ với rau răm, tôi xin được nhắc lại cái kinh nghiệm bản thân của bạn là bạn cũng đã thích (thèm) mỡ mỗi lần bạn nấu (phở) hay đi ăn phở (gầu) trong nhà hàng Việt-Nam ở khu Bolsa của Little Saigon hay khu Chinatown sur Seine ở Paris quận 13, bạn cũng đã có lần xin thêm “nước béo”, mặc dầu bạn bị bác sĩ cấm ăn mỡ vì cái bệnh “mỡ trong máu” (cholestérol), tại sao kỳ vậy? Hay là tại sao mỗi lần người mình ăn hột vịt lộn là phải ăn với rau răm, hoặc làm gỏi (thịt) gà, hay gỏi vịt cũng phải có rau răm ? Bây giờ thì bạn bắt đầu hiểu tại sao chưa? Thì tại vì mỡ là lớp vỏ bên ngoài (dưới da) của loài động vật, để che (chở) lớp thịt, nhưng cũng là chất (nhờn) dưới thể lỏng hay đặc, để làm cho trơn (trợt) những chỗ giao (nhau) hay cọ sát để làm cho sự (xê) dịch dễ dàng, nhưng cũng là chất làm cho mập, cho béo, mà người mình hay nói “to béo”, để diễn tả sự mạnh khỏe, nhưng cũng là “nước béo” làm cho tô phở gầu thêm thơm ngon, thêm giá trị dinh dưỡng. Nên mỡ ở đây là tất cả ý nghĩa tình yêu (thương) của Mẹ (nó) từ đầu đến cuối, tức là từ lúc (cưu) mang, (bao) bọc, sinh (nó) ra, rồi che chở, nuôi dưỡng cho nó lớn, lo lắng mọi chuyện cho nó được tốt đẹp, và (dạy dỗ) giáo dục, để cho nó biết cung túc, tòng nghệ, minh triết, thông mưu, duệ thánh, tức làm cho nó thành Nhân. Và đó là ý nghĩa mua mỡ đốt đèn, nhưng đèn ở đây cũng còn có nghĩa là hành Hỏa. Và mớ rau răm. Với mớ là nghĩa nhiều lắm, phải ôm chặt vào (lòng) để giữ lấy. Ở đây là ý nghĩa bao la, vô biên, của lòng Mẹ ôm lấy Con người, tức TÌNH YÊU của Trời Đất. Và rau răm như mọi người đều biết là một loại (rau) “cỏ” có cọng nhỏ và lá nhỏ, lại có vị cay và mùi thơm mà người việt mình luôn dùng để trộn gỏi, nhất là với thịt cò (hay gà) xé
  9. phây (phai) là ngon tuyệt. Cho nên rau răm ở đây là ý nghĩa nồng nàn, thơm ngát của hương vị TÌNH YÊU. Đem về thái nhỏ thờ vong con cò Đem về đó là động tác từ chợ mang về nhà, là ý nghĩa từ ngoài vào trong, nhưng đó cũng là ý nghĩa phải đạt được (mua) bằng tiền của và sức lực, tức là (phải) muốn để học hỏi hết tất cả những ý nghĩa hay ho (có lý) bên ngoài, tức do sách vở, bài bản, thầy cô, rồi phải gẫm đi nghĩ lại, nghĩa là suy tư, tức thái nhỏ để cho lắng đọng, để cho thấm vào Tâm vào lòng, thì mới có thể thông dung, thông giao, thông hiệp, khi thờ cúng. Nhưng ở đây thái nhỏ không chỉ có nghĩa cắt nhỏ, xắt nhỏ, mà còn có nghĩa là lớn, là đại như nghiã Thái dương, Thái cực, và nhỏ là tiểu, là tí (xíu), và đó là nghĩa của tiểu ngã thành Đại Ngã với Tâm Linh, nghĩa là phải thành Tâm, mới có thể Linh thiêng trong việc thờ cúng. Cho nên ở đây tổ tiên đã cố ý lập đi lập lại chữ “thờ vong”, hai lần, tức để nhắc nhở con cháu tầm quan trọng và ý nghĩa của việc thờ vong, tức cúng giỗ, nghĩa là không phải chỉ tỏ vẽ bề ngoài với kèn trống, đèn đuốt, nhan khói, cờ quạt, mâm cỗ…để gọi là cúng giỗ, hay là với cử chỉ cung kính dâng lên (rồi) lạy xuống để gọi là thờ, mà là phải đem hết ý nghĩa đó vào trong Tâm để sống với, vì chỉ khi đó cái Tâm con người mới thành Tính (Thiên), nên mới Linh, nên mới phải thờ. Và vong ở đây không chỉ có nghĩa là vong hồn của con cò hay con người, mà là nghĩa vung (tròn lớn), tức là nghĩa Trời, là (ông)TỔ của các Tiên, tức là các tiền nhân đã siêu Việt thành Tiên thành Thánh, cho nên phải Thờ. Vì vậy mà trên các bàn thờ tổ tiên của Việt tộc, nếu bạn để ý, luôn luôn có cái Bài Vị ghi chữ Tổ ở trên và tiếp ở dưới là tên tuổi của ông bà cha mẹ hay tên của những người thân đã ra đi. Đó là cái di chúc mà con cò đã để lại từ xưa, mà hôm nay tôi được may mắn đọc kỹ lại với bạn từng chữ, và tôi hy vọng là bạn cũng đã hiểu được hết cái ý mà con cò đã muốn cho bạn với tôi làm cái việc linh thiêng đó. Tuy với cái gia tài vỏn vẹn chỉ “có hai hạt gạo với ba đồng tiền”; vậy mà bạn và tôi đã “mua” được cả Trời Đất Vạn Vật với TÌNH YÊU CỦA MẸ, thì bạn đâu có còn làm ngơ nữa phải không?! Paris, ngày 28 tháng 6 năm 2007. (tức 14 tháng 5 năm Đinh-Hợi) Nguyễn Sơn Hà

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản