Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến

Chia sẻ: lovetime

Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc bộ, cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhiên,yêu đất nước,tâm trạng thời thế.

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến

Câu cá mùa thu

(thu điếu )

Nguyễn Khuyến



A- Mục tiêu bài học

Giúp Hs

- Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt

Nam vùng đồng bằng Bắc bộ

- cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhiên,yêu đất

nước,tâm trạng thời thế

- Thấy được tài năng thơ nôm xuất chúng của Nguyễn Khuyến vơí bút pháp

tả cảnh tả tình, nghệ thuật gieo vần,sử dụng từ ngữ

B- Chuẩn bị phương tiện

* Thầy : Sgk, sgv, tài liệu đọc thêm về Nguyễn Khuyến “NK về tác gia và

tác phẩm”

* Trò : Đọc Sgk, tìm hiểu bài theo câu hỏi gợi ý của Sgk. Đọc lại 2bài “Thu

vịnh” và “Thu ẩm”
C – Phương pháp sử dụng :

- Kết hợp đọc hiểu văn bản với các phương pháp gợi mở nêu vấn đề, thuyết

giảng

- Tích hợp so sánh với 2 bài “Thu vịnh”, “thu ẩm”

D- Nội dung và tiến trình

Hoạt động của Gv và Hs Nội dung và yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1

(ổn định tổ chức – kiểm tra bài

cũ)

Hoạt động 2

(Tìm hiểu tiểu dẫn )

- Hs đọc Sgk I) Tiểu dẫn

(?) Phần tiểu dẫn trình bày - Nguyễn khuyến 1835-1909

những vấn đề gì ? - Hiệu Quế Sơn, tên lúc nhỏ Nguyễn

- hs dựa vào Sgk trình bày Thắng

- Gv nhận xét, khái quát, giới - Sinh tại quê ngoại ở xã Hoằng Xá-ý

thiệu ngắn gọn về tác giả Yên- Nam định . Lớn lên và sống chủ yếu

Nguyễn Khuyến và chùm thơ ở quê nội : Làng Và- xã Yên Đổ- Bình

thu, có thể kể một số giai thoại Lục- Hà nam

về Nguyễn khuyến ( Thơ chửi - Xuất thân:gia đình nho học nghèo, là
Hoàng Cao Khải, Lê Hoan) người ham học, thông minh, đỗ đầu cả ba

kì thi

- Con người cương trực tiết tháo,có cốt

cách thanh cao, tấm lòng yêu nước

thương dân, kiên quyết bất hợp tác với

thực dân Pháp

- Sáng tác cả chữ Hán và chữ Nôm với số

lượng lớn ( trên 800 bài gồm cả thơ văn,

câu đối)

- Thơ văn nói lên tình yêu quê hương đất

nước, phản ánh cuộc sống thuần hậu của

Hoạt động 3 người nông dân, đả kích châm biếm thực

( Đọc hiểu văn bản ) dân, phong kiến

- hướng dãn học sinh tìm hiểu - Đóng góp nổi bật là mảng thơ Nôm,thơ

bài thơ theo hướng bổ dọc( cảnh làng cảnh, thơ trào phúng

- Câu cá mùa thu(thu điếu) nằm trong
thu và tình thu)

- Gv yêu cầu hs đọc bài thơ và chùm thơ thu 3 bài của Nguyễn

phát biểu ấn tượng tình cảm của

mình khi đọc bài thơ II) Đọc hiểu văn bản

( bức tranh thu buồn, vắng, chứa
đựng nhiều tâm sự )



(?) Điểm nhìn cảnh thu của tác

giả có gì đặc sắc, từ điểm nhìn

đó cảnh thu được tác giả quan

sát như thế nào ?

- Hs trao đổi thảo luận theo tổ 1) Cảnh thu

nhóm , cử đại diện trình bày

- Gv theo dõi,tổ chức học sinh

thảo luận bằng các câu hỏi gợi ý

(?) So với “thu vịnh” điểm bao

quát của tác giả có gì khác?

(?) tìm những từ ngữ, hình ảnh

nói lên nét riêng của cảnh thu? a- Điểm nhìn độc đáo: khác với “thu

- Hs phát hiện những đặc trưng vịnh” ,cảnh thu được đón nhận từ cao xa

của ao thu, trời thu. tới gần,lại từ gần đến cao xa, còn “thu

điếu” thì ngược lại.

+ Từ một khung ao hẹp, cảnh thu được

mở ra theo nhiều hướng sinh động

+ Thời gian không phải là một ngày một
buổi mà cả một mùa thu

b- Cảnh thu độc đáo, rất riêng

+ Cảnh điển hình hơn cả cho mùa thu
* Gv bình giảng : Ao thu là thứ

làng cảnh Việt Nam
ao rất riêng chỉ mùa thu mới

xuất hiện. Nguyễn Khuyến đã * Nguyễn Khuyến đã chọn những chi

ghi nhận được 2 đặc trưng của tiết rất tiêu biểu cho mùa thu xứ Bắc ( Ao

ao thulà “lạnh lẽo’ và “ trong thu, gió thu, trời thu)

veo”- ao lạnh nước yên, trong

đến tận đáy.Ao là nét thường

gặp trong thơ nguyễn khuyến, * Nguyễn Khuyến nắm bắt được cái thần

nói đến ao là động đến một cái thái rất riêng của cảnh thu: Không khí dịu

gì rất gần gũi thân quen, tâm hồn nhẹ, cảnh vật thanh sơ

Nguyễn Khuyến là thế: thân mật - Màu sắc: nước trong, sóng biếc

bình dị, chân thành với hồn quê - Đường nét chuyển động nhẹ nhàng tinh

Trời thu trong tế ( sống hơi gợn tí, lá khẽ đưa vèo, mây

xanh, NK rất yêu màu của trời khẽ lơ lửng ...)

thu, cả 3 bài thơ thu ông đều - Cảnh vật toát lên sự hài hoà, xứng hợp:

nhắc đến màu xanh. “ Xanh Ao nhỏ-thuyền bé; gió nhẹ- sóng gợn;

ngắt” là xanh trong, tinh khiết trời xanh- nước trong; khách vắng teo-

đén tuyệt đối, không hề pha lẫn, chủ thể trầm ngâm tĩnh lặng
không hề gợn tạp

+ Cảnh buồn, tĩnh lặng
(?) Anh chị có nhận xét gì về

không gian mùa thu qua những * Không gian tĩnh, vắng người vắng

đường nét màu sắc chuyển động, tiếng, hẹp và thu nhỏ trong lòng ao, khu

âm thanh? xóm

- hs suy nghĩ trả lời, phát hiện * Các chuyển động khẽ không đủ tạo nên

những chi tiết tiêu biểu âm thanh. Cả tiếng và hình đều cực nhỏ

- Gv tổng hợp * Toát lên vẻ vắng lặng hiu quạnh: ấn

(?) Không chỉ độc đáo, điển hình tượng về một thế giới ẩn dật, lánh đời

cho mùa thu xứ Bắc, bức tranh thoát tục. Đó là cái hồn thu, cái hồn của

thu còn gợi cho anh chị những cuộc sống nông thôn xưa được Nguyễn

cảm giác gì ? khuyến ghi nhận, cái tĩnh của một cuộc

- hs phát biểu tự do sống âm ỉ kín đáo

- gv khái quát, tổng hợp



* Gv nêu vấn đề: bài thơ với

nhan đề “ câu cá mùa thu”, theo

anh chị có phải Nguyễn Khuyến

tập trung miêu tả cảnh câu cá

không? Từ cảnh thu đã phân
tích, anh chị cảm nhận điều gì về 2) Tình thu

tấm lòng của Nguyễn Khuyến - Nói chuyện câu cá nhưng thực ra tác giả

đối với thiên nhiên, đất nước ? không chú ý vào việc câu cá. Nói câu cá

- Hs trao đổi thảo luận, đại diện nhưng thực ra là để đón nhận trời thu,

cảnh thu vào lòng, gửi gắm tâm sự
các nhóm trình bày .

- Gv nhận xét tổng hợp * Cõi lòng tĩnh lặng để

+ Cảm nhận độ trong veo của nước

+ Cảm nhận cái hơi gợn của sóng

+ Cảm nhận độ rơi khẽ của lá

......Đặc biệt cõi lòng tĩnh lặng được gợi

lên sâu sắc từ một tiếng động nhỏ: tiếng

cá đớp mồi --> đó là sự tĩnh lặng tuyệt

đối của tâm cảnh, cỗi lòng của thi nhân

(?) Đằng sau sự tĩnh lặng đó, cũng tĩnh lặng, trong trẻo như làng quê

anh chị cảm nhận thấy điều gì Việt trong tiết thu

biến đổi trong tâm hồn thi nhân?

Tại sao thi nhân lại có tâm trạng * Không gian tĩnh lặng--> Nỗi cô quạnh

đó ? uẩn khúc trong tâm hồn của nhà thơ

- Hs suy nghĩ, trao đổi ........Trong bức tranh thu xuất hiện nhiều

- Gv tổng hợp gam màu xanh gợi cảm giác se lạnh. Cái
se lạnh của cảnh thu thấm vào tâm hồn

nhà thơ hay chính cái lạnh của tâm hồn

thi nhân đang thấm vào cảnh vật

--> Tâm sự của một

nhà nho lánh đời thoát tục song vẫn

không nguôi nghĩ về đất nước nhân dân,

về sự bế tắc, bất lực của bản thân? Nhàn

thân song không nhàn tâm, Nkhuyến

không thể ung dung đi câu như một ẩn sĩ

Hoạt động 4 thực thụ

( Tìm hiểu đặc sắc về nghệ thuật

)

(?) Đọc lại bài thơ, anh chị có

nhận xét gì về cách gieo vần của

tác giả? Cách gieo vần như thế

có tác dụng gì trong việc diễn tả

cảnh thu, tình thu?

Hãy nhận xét về ngôn ngữ được 3) Thành công về mặt nghệ thuật

tác giả sử dụng trong bài thơ? - Ngôn ngữ trong sáng, giản dị, có khả

- Hs trao đổi thảo luận, đại diện năng diễn tả tinh tế những biểu hiện của
sự vật, những biến thái tinh vi của tâm
trình bày

- Gv tổng hợp trạng( những từ láy được sử dụng thần

tình )

- Cách gieo vần tài tình ( vần eo: tử vận

rất khó sử dụng) vừa là cách chơi chữ vừa

là hình thức biểu đạt nội dung

- Bài thơ mang nét đặc sắc của nghệ thuật

phương đông, đậm nét nghệ thuật của

Hoạt động 5 Đường thi: lối lấy động tả tĩnh, tả cảnh

( củng cố, dặn dò ) ngụ tình

- Hs đọc ghi nhớ Sgk

(?) Qua bài học anh chị có cảm III) Tổng kết chung

nhận như thế nào về hình ảnh

Nguyễn Khuyến trong bức tranh - Nội dung: Bức tranh thu mang vẻ đẹp

điển hình cho mùa thu, làng cảnh Việt
thu?

- Hs suy nghĩ phát biểu theo cảm Nam; cảnh đẹp song buồn, vừa phản ánh

nhận của cá nhân tình yêu đát nước vừa cho thấy tâm sự

thời thế của tác giả

- Nghệ thuật : Thơ thu của Nguyễn vừa

có những mặt giống với cách viết về mùa
thu trong văn học cổ nhưng có những mặt

rất mới : đó là những nét vẽ thực hơn, từ

ngữ, hình ảnh đậm hồn dân tộc

- Hướng dẫn học sinh giải các

bài tập trong Sgk, chuẩn bị tiết “

Phân tích đề, lập dàn ý cho bài

văn nghị luận”

- Gv rút kinh nghiệm bài dạy
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản