Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến

Chia sẻ: Nguyen Uyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
304
lượt xem
133
download

Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc bộ, cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhiên,yêu đất nước,tâm trạng thời thế.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến

  1. Câu cá mùa thu (thu điếu ) Nguyễn Khuyến A- Mục tiêu bài học Giúp Hs - Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc bộ - cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhiên,yêu đất nước,tâm trạng thời thế - Thấy được tài năng thơ nôm xuất chúng của Nguyễn Khuyến vơí bút pháp tả cảnh tả tình, nghệ thuật gieo vần,sử dụng từ ngữ B- Chuẩn bị phương tiện * Thầy : Sgk, sgv, tài liệu đọc thêm về Nguyễn Khuyến “NK về tác gia và tác phẩm” * Trò : Đọc Sgk, tìm hiểu bài theo câu hỏi gợi ý của Sgk. Đọc lại 2bài “Thu vịnh” và “Thu ẩm”
  2. C – Phương pháp sử dụng : - Kết hợp đọc hiểu văn bản với các phương pháp gợi mở nêu vấn đề, thuyết giảng - Tích hợp so sánh với 2 bài “Thu vịnh”, “thu ẩm” D- Nội dung và tiến trình Hoạt động của Gv và Hs Nội dung và yêu cầu cần đạt Hoạt động 1 (ổn định tổ chức – kiểm tra bài cũ) Hoạt động 2 (Tìm hiểu tiểu dẫn ) - Hs đọc Sgk I) Tiểu dẫn (?) Phần tiểu dẫn trình bày - Nguyễn khuyến 1835-1909 những vấn đề gì ? - Hiệu Quế Sơn, tên lúc nhỏ Nguyễn - hs dựa vào Sgk trình bày Thắng - Gv nhận xét, khái quát, giới - Sinh tại quê ngoại ở xã Hoằng Xá-ý thiệu ngắn gọn về tác giả Yên- Nam định . Lớn lên và sống chủ yếu Nguyễn Khuyến và chùm thơ ở quê nội : Làng Và- xã Yên Đổ- Bình thu, có thể kể một số giai thoại Lục- Hà nam về Nguyễn khuyến ( Thơ chửi - Xuất thân:gia đình nho học nghèo, là
  3. Hoàng Cao Khải, Lê Hoan) người ham học, thông minh, đỗ đầu cả ba kì thi - Con người cương trực tiết tháo,có cốt cách thanh cao, tấm lòng yêu nước thương dân, kiên quyết bất hợp tác với thực dân Pháp - Sáng tác cả chữ Hán và chữ Nôm với số lượng lớn ( trên 800 bài gồm cả thơ văn, câu đối) - Thơ văn nói lên tình yêu quê hương đất nước, phản ánh cuộc sống thuần hậu của Hoạt động 3 người nông dân, đả kích châm biếm thực ( Đọc hiểu văn bản ) dân, phong kiến - hướng dãn học sinh tìm hiểu - Đóng góp nổi bật là mảng thơ Nôm,thơ bài thơ theo hướng bổ dọc( cảnh làng cảnh, thơ trào phúng - Câu cá mùa thu(thu điếu) nằm trong thu và tình thu) - Gv yêu cầu hs đọc bài thơ và chùm thơ thu 3 bài của Nguyễn phát biểu ấn tượng tình cảm của mình khi đọc bài thơ II) Đọc hiểu văn bản ( bức tranh thu buồn, vắng, chứa
  4. đựng nhiều tâm sự ) (?) Điểm nhìn cảnh thu của tác giả có gì đặc sắc, từ điểm nhìn đó cảnh thu được tác giả quan sát như thế nào ? - Hs trao đổi thảo luận theo tổ 1) Cảnh thu nhóm , cử đại diện trình bày - Gv theo dõi,tổ chức học sinh thảo luận bằng các câu hỏi gợi ý (?) So với “thu vịnh” điểm bao quát của tác giả có gì khác? (?) tìm những từ ngữ, hình ảnh nói lên nét riêng của cảnh thu? a- Điểm nhìn độc đáo: khác với “thu - Hs phát hiện những đặc trưng vịnh” ,cảnh thu được đón nhận từ cao xa của ao thu, trời thu. tới gần,lại từ gần đến cao xa, còn “thu điếu” thì ngược lại. + Từ một khung ao hẹp, cảnh thu được mở ra theo nhiều hướng sinh động + Thời gian không phải là một ngày một
  5. buổi mà cả một mùa thu b- Cảnh thu độc đáo, rất riêng + Cảnh điển hình hơn cả cho mùa thu * Gv bình giảng : Ao thu là thứ làng cảnh Việt Nam ao rất riêng chỉ mùa thu mới xuất hiện. Nguyễn Khuyến đã * Nguyễn Khuyến đã chọn những chi ghi nhận được 2 đặc trưng của tiết rất tiêu biểu cho mùa thu xứ Bắc ( Ao ao thulà “lạnh lẽo’ và “ trong thu, gió thu, trời thu) veo”- ao lạnh nước yên, trong đến tận đáy.Ao là nét thường gặp trong thơ nguyễn khuyến, * Nguyễn Khuyến nắm bắt được cái thần nói đến ao là động đến một cái thái rất riêng của cảnh thu: Không khí dịu gì rất gần gũi thân quen, tâm hồn nhẹ, cảnh vật thanh sơ Nguyễn Khuyến là thế: thân mật - Màu sắc: nước trong, sóng biếc bình dị, chân thành với hồn quê - Đường nét chuyển động nhẹ nhàng tinh Trời thu trong tế ( sống hơi gợn tí, lá khẽ đưa vèo, mây xanh, NK rất yêu màu của trời khẽ lơ lửng ...) thu, cả 3 bài thơ thu ông đều - Cảnh vật toát lên sự hài hoà, xứng hợp: nhắc đến màu xanh. “ Xanh Ao nhỏ-thuyền bé; gió nhẹ- sóng gợn; ngắt” là xanh trong, tinh khiết trời xanh- nước trong; khách vắng teo- đén tuyệt đối, không hề pha lẫn, chủ thể trầm ngâm tĩnh lặng
  6. không hề gợn tạp + Cảnh buồn, tĩnh lặng (?) Anh chị có nhận xét gì về không gian mùa thu qua những * Không gian tĩnh, vắng người vắng đường nét màu sắc chuyển động, tiếng, hẹp và thu nhỏ trong lòng ao, khu âm thanh? xóm - hs suy nghĩ trả lời, phát hiện * Các chuyển động khẽ không đủ tạo nên những chi tiết tiêu biểu âm thanh. Cả tiếng và hình đều cực nhỏ - Gv tổng hợp * Toát lên vẻ vắng lặng hiu quạnh: ấn (?) Không chỉ độc đáo, điển hình tượng về một thế giới ẩn dật, lánh đời cho mùa thu xứ Bắc, bức tranh thoát tục. Đó là cái hồn thu, cái hồn của thu còn gợi cho anh chị những cuộc sống nông thôn xưa được Nguyễn cảm giác gì ? khuyến ghi nhận, cái tĩnh của một cuộc - hs phát biểu tự do sống âm ỉ kín đáo - gv khái quát, tổng hợp * Gv nêu vấn đề: bài thơ với nhan đề “ câu cá mùa thu”, theo anh chị có phải Nguyễn Khuyến tập trung miêu tả cảnh câu cá không? Từ cảnh thu đã phân
  7. tích, anh chị cảm nhận điều gì về 2) Tình thu tấm lòng của Nguyễn Khuyến - Nói chuyện câu cá nhưng thực ra tác giả đối với thiên nhiên, đất nước ? không chú ý vào việc câu cá. Nói câu cá - Hs trao đổi thảo luận, đại diện nhưng thực ra là để đón nhận trời thu, cảnh thu vào lòng, gửi gắm tâm sự các nhóm trình bày . - Gv nhận xét tổng hợp * Cõi lòng tĩnh lặng để + Cảm nhận độ trong veo của nước + Cảm nhận cái hơi gợn của sóng + Cảm nhận độ rơi khẽ của lá ......Đặc biệt cõi lòng tĩnh lặng được gợi lên sâu sắc từ một tiếng động nhỏ: tiếng cá đớp mồi --> đó là sự tĩnh lặng tuyệt đối của tâm cảnh, cỗi lòng của thi nhân (?) Đằng sau sự tĩnh lặng đó, cũng tĩnh lặng, trong trẻo như làng quê anh chị cảm nhận thấy điều gì Việt trong tiết thu biến đổi trong tâm hồn thi nhân? Tại sao thi nhân lại có tâm trạng * Không gian tĩnh lặng--> Nỗi cô quạnh đó ? uẩn khúc trong tâm hồn của nhà thơ - Hs suy nghĩ, trao đổi ........Trong bức tranh thu xuất hiện nhiều - Gv tổng hợp gam màu xanh gợi cảm giác se lạnh. Cái
  8. se lạnh của cảnh thu thấm vào tâm hồn nhà thơ hay chính cái lạnh của tâm hồn thi nhân đang thấm vào cảnh vật --> Tâm sự của một nhà nho lánh đời thoát tục song vẫn không nguôi nghĩ về đất nước nhân dân, về sự bế tắc, bất lực của bản thân? Nhàn thân song không nhàn tâm, Nkhuyến không thể ung dung đi câu như một ẩn sĩ Hoạt động 4 thực thụ ( Tìm hiểu đặc sắc về nghệ thuật ) (?) Đọc lại bài thơ, anh chị có nhận xét gì về cách gieo vần của tác giả? Cách gieo vần như thế có tác dụng gì trong việc diễn tả cảnh thu, tình thu? Hãy nhận xét về ngôn ngữ được 3) Thành công về mặt nghệ thuật tác giả sử dụng trong bài thơ? - Ngôn ngữ trong sáng, giản dị, có khả - Hs trao đổi thảo luận, đại diện năng diễn tả tinh tế những biểu hiện của
  9. sự vật, những biến thái tinh vi của tâm trình bày - Gv tổng hợp trạng( những từ láy được sử dụng thần tình ) - Cách gieo vần tài tình ( vần eo: tử vận rất khó sử dụng) vừa là cách chơi chữ vừa là hình thức biểu đạt nội dung - Bài thơ mang nét đặc sắc của nghệ thuật phương đông, đậm nét nghệ thuật của Hoạt động 5 Đường thi: lối lấy động tả tĩnh, tả cảnh ( củng cố, dặn dò ) ngụ tình - Hs đọc ghi nhớ Sgk (?) Qua bài học anh chị có cảm III) Tổng kết chung nhận như thế nào về hình ảnh Nguyễn Khuyến trong bức tranh - Nội dung: Bức tranh thu mang vẻ đẹp điển hình cho mùa thu, làng cảnh Việt thu? - Hs suy nghĩ phát biểu theo cảm Nam; cảnh đẹp song buồn, vừa phản ánh nhận của cá nhân tình yêu đát nước vừa cho thấy tâm sự thời thế của tác giả - Nghệ thuật : Thơ thu của Nguyễn vừa có những mặt giống với cách viết về mùa
  10. thu trong văn học cổ nhưng có những mặt rất mới : đó là những nét vẽ thực hơn, từ ngữ, hình ảnh đậm hồn dân tộc - Hướng dẫn học sinh giải các bài tập trong Sgk, chuẩn bị tiết “ Phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận” - Gv rút kinh nghiệm bài dạy
Đồng bộ tài khoản