Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:80

3
1.275
lượt xem
281
download

Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo quyết định về việc ban hành và công bố Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam số 87/2005/QĐ-BTC

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam

  1. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn B TÀI CHÍNH C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM ð c l p - T do - H nh phúc S : 87/2005/Qð-BTC Hà N i, ngày 01 tháng 12 năm 2005 QUY T ð NH V vi c ban hành và công b Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán Vi t Nam B TRƯ NG B TÀI CHÍNH - Căn c Lu t K toán s 03/2003/QH11 ngày 17/6/2003; - Căn c Ngh ñ nh s 128/2004/Nð-CP ngày 31/5/2004 c a Chính ph quy ñ nh chi ti t và hư ng d n thi hành Lu t K toán trong lĩnh v c k toán nhà nư c, Ngh ñ nh s 129/2004/Nð-CP ngày 31/5/2004 c a Chính ph quy ñ nh chi ti t và hư ng d n thi hành Lu t K toán trong ho t ñ ng kinh doanh và Ngh ñ nh s 185/2004/Nð-CP ngày 08/11/2004 c a Chính ph v x ph t vi ph m hành chính trong lĩnh v c k toán; - Căn c Ngh ñ nh s 105/2004/Nð-CP ngày 30/3/2004 c a Chính ph v Ki m toán ñ c l p và Ngh ñ nh s 133/2005/Nð-CP ngày 31/10/2005 c a Chính ph v vi c s a ñ i, b sung m t s ñi u c a Ngh ñ nh s 105/2004/Nð- CP ngày 30/4/2004 c a Chính ph v ki m toán ñ c l p; - Căn c Ngh ñ nh s 77/2003/Nð-CP ngày 01/7/2003 c a Chính ph quy ñ nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và cơ c u t ch c c a B Tài chính; Nh m nâng cao s tín nhi m c a xã h i v h th ng thông tin k toán, ki m toán; t o l p s công nh n v tính chuyên nghi p c a ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán và ñ m b o ch t lư ng d ch v k toán, ki m toán; Theo ñ ngh c a V trư ng V Ch ñ k toán và Ki m toán và Chánh Văn phòng B , QUY T ð NH: ði u 1: Ban hành kèm theo Quy t ñ nh này "Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán Vi t Nam" áp d ng cho t t c ngư i làm k toán, 1
  2. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn ngư i làm ki m toán và công ty k toán, ki m toán. Vi c áp d ng cho t ng ñ i tư ng ñư c quy ñ nh c th trong n i dung Chu n m c. ði u 2: Quy t ñ nh này có hi u l c thi hành sau 15 ngày, k t ngày ñăng công báo. ði u 3: Các công ty k toán, ki m toán, ki m toán viên hành ngh , ngư i hành ngh k toán và các ñơn v k toán trong c nư c có trách nhi m tri n khai th c hi n Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán trong ho t ñ ng c a m i ñơn v . Giao H i K toán và Ki m toán Vi t Nam (VAA) hư ng d n và ki m tra vi c th c hi n chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán cho nh ng ngư i làm k toán và ngư i hành ngh k toán. Giao H i Ki m toán viên hành ngh Vi t Nam (VACPA) hư ng d n và ki m tra vi c th c hi n chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán cho ki m toán viên và ki m toán viên hành ngh . V trư ng V Ch ñ K toán và Ki m toán, Chánh văn phòng B và Th trư ng các ñơn v liên quan thu c B Tài chính có trách nhi m hư ng d n, ki m tra và thi hành Quy t ñ nh này./. Nơi nh n: KT. B TRƯ NG - Th tư ng, các Phó Th tư ng (ñ báo cáo) TH TRƯ NG - Văn phòng TW ð ng - Văn phòng Qu c h i - Văn phòng Ch t ch nư c (ñã ký) - Văn phòng Chính ph - Các B , cơ quan ngang B - Tòa án Nhân dân t i cao - Vi n Ki m sát Nhân dân t i cao Tr n Văn Tá - Cơ quan TW c a các ñoàn th - C c Ki m tra văn b n (B Tư pháp) - S Tài chính, C c thu các t nh, thành ph tr c thu c TW - Các công ty k toán, ki m toán - Các Trư ng ðH KTQD, ðH Kinh t TP.HCM - Các T ng công ty 91 - Công báo - H i K toán và Ki m toán Vi t Nam (VAA) - H i Ki m toán viên hành ngh Vi t Nam (VACPA) - Các ñơn v thu c B Tài chính - V Pháp ch (B Tài chính) - Lưu: VT, V CðKT. 2
  3. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn H TH NG CHU N M C KI M TOÁN VI T NAM CHU N M C ð O ð C NGH NGHI P K TOÁN, KI M TOÁN (Ban hành và công b theo Quy t ñ nh s 87/2005/Qð-BTC ngày 01/12/2005 c a B trư ng B Tài chính) QUY ð NH CHUNG 01. M c ñích c a Chu n m c này là quy ñ nh các nguyên t c, n i dung và hư ng d n áp d ng các tiêu chu n ñ o ñ c ngh nghi p c a ngư i hành ngh k toán, ki m toán viên hành ngh và ngư i làm k toán, ki m toán trong các doanh nghi p và t ch c nh m ñ m b o ñ t ñư c nh ng tiêu chu n cao nh t v trình ñ chuyên môn, v m c ñ ho t ñ ng và ñáp ng ñư c s quan tâm ngày càng cao c a công chúng. Chu n m c này ñ t ra b n yêu c u cơ b n sau: a) S tín nhi m: Nâng cao s tín nhi m c a xã h i ñ i v i h th ng thông tin c a k toán và ki m toán; b) Tính chuyên nghi p: T o l p s công nh n c a ch doanh nghi p, t ch c, khách hàng và các bên liên quan v tính chuyên nghi p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, ñ c bi t là ngư i hành ngh k toán và ki m toán viên hành ngh ; c) Ch t lư ng d ch v : ð m b o ch t lư ng d ch v k toán, ki m toán ñ t ñư c các chu n m c cao nh t; d) S tin c y: T o ra s tin c y c a ngư i s d ng d ch v k toán, ki m toán v kh năng chi ph i c a chu n m c ñ o ñ c ñ i v i vi c cung c p các d ch v ñó. 02. N i dung c a Chu n m c này quy ñ nh m c ñích, các nguyên t c ñ o ñ c cơ b n; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng chung cho t t c nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng riêng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán; tiêu chu n ñ o ñ c áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán làm vi c trong các doanh nghi p, t ch c. 03. Chu n m c này áp d ng cho t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, g m: 3
  4. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn a) Ngư i làm k toán, làm k toán trư ng, làm ki m toán n i b trong các doanh nghi p và các ñơn v k toán nhà nư c; b) Nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm k toán, làm k toán trư ng, ki m toán n i b , ch doanh nghi p ho c công vi c khác trong các doanh nghi p, t ch c; c) Ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang ñăng ký hành ngh trong các doanh nghi p d ch v k toán, ki m toán; d) Doanh nghi p k toán, ki m toán ph i th c hi n các quy ñ nh c a Chu n m c này trong su t quá trình ho t ñ ng. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các lĩnh v c khác cũng ph i áp d ng các quy ñ nh c a Chu n m c này trong quá trình ho t ñ ng ngh nghi p. Ph m vi áp d ng Chu n m c này cho t ng ñ i tư ng ñư c quy ñ nh c th trong ph n "N i dung Chu n m c". 04. ðơn v ñư c cung c p d ch v k toán, ki m toán, các doanh nghi p và t ch c s d ng ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán, các t ch c và cá nhân có liên quan ñ n công tác k toán và ki m toán ph i có nh ng hi u bi t c n thi t v Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán này ñ l a ch n và s d ng ngư i làm k toán, làm ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, ki m toán và ñ có cơ s s d ng thông tin k toán, ki m toán và ph i h p trong ho t ñ ng ngh nghi p k toán, ki m toán. Các thu t ng trong Chu n m c này ñư c hi u như sau: 05. Báo cáo tài chính: Là các báo cáo ñư c l p theo chu n m c k toán và ch ñ k toán hi n hành ph n ánh các thông tin kinh t , tài chính ch y u c a ñơn v k toán. Báo cáo tài chính g m: B ng cân ñ i k toán, báo cáo k t qu ho t ñ ng kinh doanh, báo cáo lưu chuy n ti n t và b n thuy t minh báo cáo tài chính. 06. Các bên liên quan: Các bên ñư c coi là liên quan n u m t bên có kh năng ki m soát ho c có nh hư ng ñáng k ñ i v i bên kia trong vi c ra quy t ñ nh tài chính và ho t ñ ng. Các bên có liên quan là bên có m t trong các m i quan h sau v i khách hàng: a) Có s ki m soát tr c ti p ho c gián ti p ñ i v i khách hàng v i ñi u ki n khách hàng có tính tr ng y u ñ i v i bên ñó; b) Có l i ích tài chính tr c ti p trong khách hàng v i ñi u ki n là bên ñó có nh hư ng ñáng k ñ n khách hàng và l i ích trong khách hàng là tr ng y u ñ i v i bên ñó; c) Bên mà khách hàng có s ki m soát tr c ti p ho c gián ti p; d) Bên mà khách hàng ho c m t t ch c liên quan ñ n khách hàng theo m c (c) nói trên có l i ích tài chính tr c ti p t o ra nh hư ng ñáng k ñ i v i t ch c này và l i ích tài chính ñó là tr ng y u ñ i v i khách hàng và t ch c liên quan ñ n khách hàng theo m c (c). 07. Công khai: Là công b thông tin cho công chúng v ngư i hành ngh k toán và ki m toán viên hành ngh , nhưng không nh m m c ñích qu ng cáo cho ngư i ñó. 08. Công ty ki m toán: Là m t t ch c có th g m: 4
  5. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn a) M t doanh nghi p cung c p d ch v ki m toán ñ c l p theo quy ñ nh c a pháp lu t (như công ty ki m toán A, công ty ki m toán B có tư cách pháp nhân ñ c l p); và b) M t t ch c ki m soát các ñơn v nêu ñi m (a) (như T ng công ty, công ty m ); ho c/ và c) M t t ch c ch u s ki m soát c a các ñơn v nêu ñi m (a) (như chi nhánh công ty, văn phòng ñ i di n). - Doanh nghi p k toán, ki m toán: Là m t doanh nghi p, công ty chuyên cung c p d ch v k toán, ki m toán và các d ch v chuyên nghi p khác cho công chúng. 09. Chi nhánh: Là ñơn v riêng bi t c p dư i công ty, ñư c t ch c theo v trí ñ a lý hay lĩnh v c cung c p d ch v . 10. D ch v k toán, ki m toán: Là các d ch v ñòi h i chuyên môn k toán, ki m toán ho c các k năng có liên quan, do m t ngư i hành ngh k toán ho c ki m toán viên hành ngh th c hi n, g m d ch v k toán, ki m toán, thu , tư v n qu n lý và các d ch v tư v n khác. 11. ðơn v niêm y t: Là ñơn v có ch ng khoán ñư c niêm y t chính th c trên sàn giao d ch ch ng khoán, ho c ñư c mua, bán theo quy ñ nh c a sàn giao d ch ho c các t ch c tương ñương như: công ty c ph n, t ch c kinh doanh ch ng khoán, công ty qu n lý qu ñ u tư ch ng khoán và công ty ñăng ký giao d ch ch ng khoán. 12. ðáng k (Tr ng y u): Là thu t ng dùng ñ th hi n t m quan tr ng c a m t thông tin, m t s li u mà n u thi u ho c không có thông tin ñó s nh hư ng ñ n quy t ñ nh c a ngư i có liên quan. Thông tin ñáng k th hi n v s lư ng ho c b n ch t c a thông tin. 13. Giám ñ c (Thành viên Ban Giám ñ c): Là nh ng ngư i có trách nhi m v qu n tr công ty (k c các ch c danh khác có trách nhi m qu n tr công ty). - Giám ñ c ph trách h p ñ ng ñ m b o (H p ñ ng ki m toán): Là ngư i ch u trách nhi m chính trong hai ngư i ch u trách nhi m ký Báo cáo ki m toán báo cáo tài chính ho c báo cáo tài chính h p nh t c a khách hàng ki m toán, và cũng có th ch u trách nhi m ký Báo cáo ki m toán báo cáo tài chính các c u ph n c a báo cáo tài chính h p nh t n u yêu c u phát hành m t Báo cáo ki m toán ñ c l p. 14. H p ñ ng ki m toán (H p ñ ng ñ m b o): Là s th a thu n b ng văn b n gi a doanh nghi p ki m toán v i khách hàng v các ñi u kho n và ñi u ki n th c hi n ki m toán, trong ñó xác ñ nh m c tiêu, ph m vi ki m toán, quy n và trách nhi m c a m i bên, hình th c báo cáo ki m toán, th i gian th c hi n, các ñi u kho n v phí, v x lý khi tranh ch p h p ñ ng. H p ñ ng ki m toán là h p ñ ng cung c p d ch v ki m toán. D ch v ki m toán là d ch v cung c p m t m c ñ ñ m b o cao v vi c các báo cáo tài chính không còn ch a ñ ng các sai sót tr ng y u ho c n u còn sai sót tr ng y u thì ñã ñư c phát hi n. H p ñ ng ki m toán là m t lo i h p ñ ng ñ m b o. 15. H p ñ ng ñ m b o (D ch v ñ m b o): Là h p ñ ng d ch v , theo ñó ki m toán viên hành ngh ñưa ra ý ki n k t lu n nh m nâng cao m c ñ tin c y c a ngư i s d ng thông tin. H p ñ ng ñ m b o ñư c th c hi n ñ cung c p: a) S ñ m b o m c ñ cao các v n ñ phù h p v i các tiêu chu n ñư c ñ t ra t trư c xét trên các khía c nh tr ng y u; ho c b) S ñ m b o m c ñ v a ph i các v n ñ h p lý trong các trư ng h p c th . 5
  6. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn H p ñ ng ñ m b o bao g m h p ñ ng tuân th các Chu n m c ki m toán Vi t Nam, ñư c xây d ng trên cơ s các chu n m c qu c t chung v ho t ñ ng ñ m b o, do B Tài chính ban hành, ho c tuân th các chu n m c c th v h p ñ ng ñ m b o do B Tài chính ban hành, ví d cu c ki m toán báo cáo tài chính ho c soát xét báo cáo tài chính theo các Chu n m c Ki m toán Vi t Nam. 16. K toán viên (Ngư i làm k toán): Là nh ng ngư i c a doanh nghi p ho c t ch c (có ho c không có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán) ch u trách nhi m th c hi n công vi c k toán c a ñơn v ñó. Ngư i làm k toán bao g m c ngư i hành ngh k toán. 17. K toán viên chuyên nghi p: Là nh ng ngư i có Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam hay c a nư c ngoài nhưng làm vi c trong các doanh nghi p và t ch c. 18. Ngư i hành ngh k toán: Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán có ñăng ký kinh doanh d ch v k toán, hành ngh cá nhân ho c hành ngh trong các doanh nghi p k toán, ki m toán. 19. Khách hàng ki m toán: Là các doanh nghi p, ñơn v và t ch c ñư c doanh nghi p ki m toán cung c p d ch v ki m toán theo yêu c u. Khách hàng ki m toán còn bao g m c các bên có liên quan, nh t là khi khách hàng ki m toán là công ty niêm y t. 20. Khách hàng s d ng d ch v ñ m b o (d ch v ki m toán): Là các doanh nghi p và t ch c ñư c doanh nghi p ki m toán cung c p d ch v ñ m b o (d ch v ki m toán) theo yêu c u. 21. Ki m toán viên: Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên nhưng chưa ñăng ký hành ngh ki m toán ho c ñã ñăng ký hành ngh ki m toán nhưng chưa ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán (là ngư i có ñ tiêu chu n và ñi u ki n theo quy ñ nh c a pháp lu t cho ngư i hành ngh ki m toán nhưng chưa ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán). - Ki m toán viên hành ngh : Là nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ñã ñăng ký hành ngh t i m t doanh nghi p ki m toán ñư c thành l p và ho t ñ ng theo pháp lu t Vi t Nam và ñư c công ty ki m toán giao trách nhi m ký báo cáo ki m toán. 22. Ki m toán viên ti n nhi m: Là ki m toán viên hành ngh ñã th c hi n h p ñ ng ki m toán ho c ñã th c hi n công vi c k toán, thu , tư v n cho khách hàng kỳ trư c ho c các kỳ trư c. - Ki m toán viên hi n th i: Là ki m toán viên hành ngh hi n ñang th c hi n m t h p ñ ng ki m toán ho c ñang th c hi n công vi c k toán, thu , tư v n ho c d ch v chuyên nghi p cho m t khách hàng. - Ki m toán viên ñư c m i: Là ki m toán viên hành ngh (Ki m toán viên hi n th i ho c ki m toán viên ti n nhi m) ñư c khách hàng m i th c hi n các d ch v liên quan ñ n ki m toán, k toán, thu , tư v n ho c các d ch v tương t , ho c ngư i ñư c yêu c u cung c p d ch v tư v n nh m m c ñích ñáp ng yêu c u c a khách hàng. - Tr lý ki m toán viên: Là nh ng ngư i cùng tham gia nhóm ki m toán nhưng chưa có Ch ng ch ki m toán viên. 23. Ngư i làm ki m toán: Là nh ng ngư i g m: Ki m toán viên hành ngh , ki m toán viên và tr lý ki m toán. 6
  7. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn 24. Nhóm ki m toán (Nhóm cung c p d ch v ñ m b o): Là nhóm bao g m: a) Ki m toán viên hành ngh , các ki m toán viên và tr lý ki m toán tham gia h p ñ ng ki m toán (h p ñ ng ñ m b o); b) T t c các nhân viên khác trong công ty ki m toán có nh hư ng tr c ti p ñ n k t qu c a báo cáo ki m toán, g m: - Ngư i ñ xu t phí ki m toán ho c giám sát tr c ti p, qu n lý ho c th c hi n các ho t ñ ng giám sát khác ñ i v i Giám ñ c ph trách h p ñ ng ñ m b o trong quá trình th c hi n h p ñ ng ñ m b o. ð i v i h p ñ ng ki m toán, nh ng ngư i này còn g m t t c các nhân viên c p cao, t Giám ñ c ph trách cu c ki m toán cho t i nh ng ngư i ñi u hành c a công ty ki m toán; - Nh ng ngư i tham gia tư v n v các v n ñ , nghi p v ho c s ki n có tính ch t k thu t ho c liên quan ñ n các chuyên ngành c th c a h p ñ ng ñ m b o; và - Nh ng ngư i ph trách ki m soát chuyên môn các h p ñ ng ñ m b o, k c ngư i soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v . c) ð i v i khách hàng ki m toán, nhóm ki m toán bao g m t t c nh ng ngư i trong m ng lư i c a công ty có nh hư ng tr c ti p ñ n ý ki n ki m toán. - Nhóm cung c p d ch v : Là toàn b nh ng ngư i tr c ti p và gián ti p tham gia th c hi n m t d ch v , k c các chuyên gia do công ty ki m toán thuê ñ th c hi n d ch v ñó. 25. L i ích tài chính: Là các kho n ñ u tư v v n ho c các ch ng khoán, gi y n , kho n n ho c các công c n khác c a ñơn v , bao g m các quy n và nghĩa v ñ mua các kho n l i ích tài chính ñó cũng như các công c phát sinh liên quan tr c ti p ñ n nh ng l i ích này. 26. L i ích tài chính tr c ti p: Là l i ích tài chính: a) Thu ñư c do s h u tr c ti p ho c do có quy n ki m soát c a m t cá nhân hay t ch c; ho c b) Thu ñư c t các hình th c s h u thông qua vi c ñ u tư vào qu ñ u tư tài chính, ñ u tư b t ñ ng s n, y thác ho c các hình th c trung gian khác mà cá nhân ho c t ch c ñó có quy n ki m soát. 27. L i ích tài chính gián ti p: Là l i ích tài chính thu ñư c t các hình th c s h u thông qua vi c ñ u tư vào qu ñ u tư tài chính, ñ u tư b t ñ ng s n, y thác ho c các hình th c trung gian khác mà cá nhân ho c t ch c ñó không có quy n ki m soát. 28. M ng lư i công ty: Là các t ch c ch u s ki m soát, quy n s h u ho c qu n lý chung c a m t công ty ho c b t c t ch c nào mà bên th ba d dàng k t lu n ñư c ñó là m t ph n c a công ty trong ph m vi qu c gia ho c qu c t , như công ty m , công ty, chi nhánh, văn phòng ñ i di n. 29. Quan h gia ñình ru t th t: Là nh ng ngư i trong m i quan h : B , m , v , ch ng, con, anh, ch , em ru t. - Quan h gia ñình tr c ti p: Là v , ch ng và nh ng ngư i trong m i quan h b , m , con, anh, ch , em ru t và nh ng ngư i khác ch u s ph thu c v kinh t . 7
  8. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn 30. Qu ng cáo: Là ho t ñ ng cung c p thông tin, hình nh t i công chúng v doanh nghi p và các d ch v k toán, ki m toán, v ki m toán viên, ngư i hành ngh k toán trong th c hành k toán, ki m toán và các d ch v khác nh m m c ñích lôi kéo khách hàng, ñ y m nh ho t ñ ng kinh doanh c a doanh nghi p k toán, ki m toán. 31. S lôi kéo khách hàng: Là vi c m t ki m toán viên hành ngh ho c ngư i hành ngh k toán ti p c n v i khách hàng ti m năng (khách hàng hi n th i c a doanh nghi p ki m toán khác, doanh nghi p chưa bao gi ki m toán ho c m i thành l p) nh m m c ñích ñ ñư c cung c p các d ch v k toán, ki m toán cho khách hàng ñó. - Soát xét quy trình ki m soát ch t lư ng d ch v : Là quy trình ñư c thi t k nh m ñánh giá m t cách khách quan v các ñánh giá quan tr ng mà nhóm cung c p d ch v ñã th c hi n và các k t qu mà h ñưa ra trong quá trình l p báo cáo ki m toán trư c khi phát hành chính th c. 32. Ti n c a khách hàng: Là b t c kho n ti n nào - g m ti n m t và các gi y t có giá tr , ví d trái phi u, c phi u, tín phi u và các gi y t có giá khác có th chuy n thành ti n (như trái phi u có ghi tên) thu c quy n s h u c a khách hàng. 33. Tính ñ c l p: Tính ñ c l p bao g m: a) ð c l p v tư tư ng - Là tr ng thái suy nghĩ cho phép ñưa ra ý ki n mà không ch u nh hư ng c a nh ng tác ñ ng trái v i nh ng ñánh giá chuyên nghi p, cho phép m t cá nhân hành ñ ng m t cách chính tr c, khách quan và có s th n tr ng ngh nghi p, và b) ð c l p v hình th c - Là không có các quan h th c t và hoàn c nh có nh hư ng ñáng k làm cho bên th ba hi u là không ñ c l p, ho c hi u là tính chính tr c, khách quan và th n tr ng ngh nghi p c a nhân viên công ty hay thành viên c a nhóm cung c p d ch v ñ m b o không ñư c duy trì. 34. Tính khách quan: Là s k t h p gi a tính công b ng, trung th c, tôn tr ng s th t và không có các xung ñ t v l i ích. 35. Nguyên t c cơ b n c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán, g m: a) ð c l p (áp d ng ch y u cho ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán); b) Chính tr c; c) Khách quan; d) Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng; e) Tính b o m t; f) Tư cách ngh nghi p; g) Tuân th chu n m c chuyên môn. 36. ð c l p: ð c l p là nguyên t c hành ngh cơ b n c a ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán. Trong quá trình ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán ph i th c s không b chi ph i ho c tác ñ ng b i b t kỳ l i ích v t ch t ho c tinh th n nào làm nh hư ng ñ n s trung th c, khách quan và ñ c l p ngh nghi p c a mình. 8
  9. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn Ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán không ñư c nh n làm ki m toán ho c làm k toán cho các ñơn v mà mình có quan h kinh t ho c quy n l i kinh t như góp v n, cho vay ho c vay v n t khách hàng, ho c là c ñông chi ph i c a khách hàng, ho c có ký k t h p ñ ng gia công, d ch v , ñ i lý tiêu th hàng hóa. Ki m toán viên hành ngh và ngư i hành ngh k toán không ñư c nh n làm ki m toán ho c làm k toán nh ng ñơn v mà b n thân có quan h gia ñình ru t th t (như có b , m , v , ch ng, con, anh, ch , em ru t) là ngư i trong b máy qu n lý di u hành (H i ñ ng qu n tr , Ban Giám ñ c, k toán trư ng, các trư ng, phó phòng và các c p tương ñương) trong ñơn v khách hàng. Ki m toán viên hành ngh không ñư c v a làm d ch v k toán, như ghi s k toán, l p báo cáo tài chính, ki m toán n i b , ñ nh giá tài s n, tư v n qu n lý, tư v n tài chính, v a làm d ch v ki m toán cho cùng m t khách hàng. Ngư c l i, ngư i làm d ch v k toán không ñư c làm ki m toán cho cùng m t khách hàng. Trong quá trình ki m toán ho c cung c p d ch v k toán, n u có s h n ch v tính ñ c l p thì ki m toán viên hành ngh , ngư i hành ngh k toán ph i tìm m i cách lo i b s h n ch này. N u không th lo i b ñư c thì ph i nêu rõ ñi u này trong Báo cáo ki m toán ho c Báo cáo d ch v k toán. 37. Chính tr c: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th ng th n, trung th c và có chính ki n rõ ràng. 38. Khách quan: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i công b ng, tôn tr ng s th t và không ñư c thành ki n, thiên v . 39. Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th c hi n công vi c ki m toán, k toán v i ñ y ñ năng l c chuyên môn c n thi t, v i s th n tr ng cao nh t và tinh th n làm vi c chuyên c n. Ki m toán viên có nhi m v duy trì, c p nh t và nâng cao ki n th c trong ho t ñ ng th c ti n, trong môi trư ng pháp lý và các ti n b k thu t ñ ñáp ng yêu c u công vi c. 40. Tính b o m t: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i b o m t các thông tin có ñư c trong quá trình ki m toán; không ñư c ti t l b t c m t thông tin nào khi chưa ñư c phép c a ngư i có th m quy n, tr khi có nghĩa v ph i công khai theo yêu c u c a pháp lu t ho c trong ph m vi quy n h n ngh nghi p c a mình. 41. Tư cách ngh nghi p: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i trau d i và b o v uy tín ngh nghi p, không ñư c gây ra nh ng hành vi làm gi m uy tín ngh nghi p. 42. Tuân th chu n m c chuyên môn: Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i th c hi n công vi c k toán, ki m toán theo nh ng k thu t và chu n m c chuyên môn ñã quy ñ nh trong chu n m c k toán, chu n m c ki m toán Vi t Nam, quy ñ nh c a H i ngh nghi p và các quy ñ nh pháp lu t hi n hành. 43. M c tiêu và các nguyên t c cơ b n c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán là ñưa ra các quy ñ nh nh m ñ gi i quy t các v n ñ v ñ o ñ c c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các trư ng h p c th . Các quy ñ nh trong Chu n m c này cung c p các hư ng d n v m c tiêu và các tiêu chu n ph bi n ñ áp d ng trong hành ngh ñ i v i các trư ng h p ñi n hình c th x y ra trong ngh nghi p k toán, ki m toán. Chu n m c này ch quy ñ nh và hư ng 9
  10. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn d n phương pháp ti p c n ch không li t kê t t c các trư ng h p có th gây ra nguy cơ không tuân th và các bi n pháp x lý c n th c hi n. 44. N i dung Chu n m c này g m 3 ph n sau: a) Ph n A: Áp d ng cho t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán; b) Ph n B: Áp d ng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán; c) Ph n C: Áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c trong các doanh nghi p, t ch c. Tuỳ theo ho t ñ ng th c t , m t ngư i có th v a ph i tuân th các quy ñ nh t i Ph n A v a ph i tuân th các quy ñ nh Ph n B ho c Ph n C. Ví d : M t ngư i có Ch ng ch ki m toán viên, n u cung c p d ch v ki m toán thì ph i th c hi n quy ñ nh t i Ph n A và quy ñ nh t i Ph n B, n u làm k toán trong các doanh nghi p, t ch c thì ph i th c hi n quy ñ nh t i Ph n A và quy ñ nh t i Ph n C. N I DUNG CHU N M C - PH N A - ÁP D NG CHO T T C NGƯ I LÀM K TOÁN VÀ NGƯ I LÀM KI M TOÁN Cách ti p c n v m t nh n th c 45. Môi trư ng làm vi c c a nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th t o ra m t s nguy cơ trong vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. Không th xác ñ nh ñư c toàn b nh ng trư ng h p có th d n ñ n nh ng nguy cơ ñó ñ xác ñ nh các bi n pháp b o v thích h p trong t ng trư ng h p. Do b n ch t c a t ng d ch v và công vi c có th khác nhau nên các nguy cơ cũng khác nhau ñòi h i ph i áp d ng các bi n pháp b o v khác nhau. Cách ti p c n v nh n th c, mà theo ñó l i ích c a công chúng ñư c ñ cao, ñòi h i ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i xác ñ nh, ñánh giá và x lý các nguy cơ ñe d a s tuân th các nguyên t c cơ b n ch không ch ñơn thu n tuân th các quy ñ nh m t cách máy móc. Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này ñưa ra m t khuôn kh nh m h tr nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán xác ñ nh, ñánh giá và x lý nh ng nguy cơ ñe d a vi c tuân th các nguyên t c cơ b n. N u các nguy cơ ñư c xác ñ nh là ñáng k , thì ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n áp d ng các bi n pháp b o v thích h p ñ lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ này xu ng m c có th ch p nh n ñư c ñ vi c tuân th các nguyên t c cơ b n không b nh hư ng. • Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán bi t ñư c ho c có căn c h p lý ñ ph i bi t v các trư ng h p ho c các m i quan h có th làm nh hư ng ñ n vi c tuân th các nguyên t c cơ b n, nh ng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñánh giá b t c nguy cơ nào ñ i v i vi c tuân th các nguyên t c cơ b n c a chu n m c ñ o ñ c. • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n xem xét ñ n các y u t ñ nh tính và ñ nh lư ng khi ñánh giá m c ñ c a m t nguy cơ. N u không th áp d ng các bi n pháp b o 10
  11. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn v thích h p, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n khư c t ho c d ng không ti p t c cung c p d ch v chuyên nghi p có liên quan, khi c n thi t ph i t ch i cung c p d ch v cho khách hàng (áp d ng cho ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán) hay t ch i làm vi c cho t ch c s d ng lao ñ ng (áp d ng cho ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c). • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th vô ý vi ph m quy ñ nh c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này. Tùy thu c b n ch t và m c ñ quan tr ng c a v n ñ , n u vi ph m m t cách vô ý có th không làm nh hư ng t i vi c tuân th các nguyên t c cơ b n v i ñi u ki n là khi phát hi n ra vi ph m thì ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i s a ch a ngay các vi ph m ñó và áp d ng các bi n pháp b o v c n thi t. 46. Các Ph n B và C c a Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p này ñưa ra các ví d v i m c ñích minh h a cách th c áp d ng cách ti p c n v nh n th c. Nh ng ví d minh h a này không ph i và cũng không ñư c coi là toàn b các trư ng h p t o ra nh ng nguy cơ v s tuân th các nguyên t c cơ b n mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th g p ph i. Do v y, vi c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ch làm theo nh ng ví d ñó là không ñ y ñ mà ph i tham chi u ñ n khuôn kh c a chu n m c trong t ng trư ng h p c th . Các nguy cơ và bi n pháp b o v 47. Vi c tuân th các nguyên t c cơ b n có th b ñe d a trong r t nhi u trư ng h p. Các nguy cơ có th ñư c phân lo i như sau: a) Nguy cơ do tư l i: Nguy cơ này có th x y ra do vi c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ho c thành viên trong quan h gia ñình ru t th t hay quan h gia ñình tr c ti p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có các l i ích tài chính hay l i ích khác; b) Nguy cơ t ki m tra: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i xem xét l i các ñánh giá trư c ñây do mình ch u trách nhi m; c) Nguy cơ v s bào ch a: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ng h m t quan ñi m hay ý ki n t i m c ñ mà tính khách quan có th b nh hư ng; d) Nguy cơ t s quen thu c: Nguy cơ này có th x y ra khi, do các m i quan h quen thu c mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán tr nên quá ñ ng tình ñ i v i l i ích c a nh ng ngư i khác; và e) Nguy cơ b ñe d a: Nguy cơ này có th x y ra khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th b ngăn c n không ñư c hành ñ ng m t cách khách quan do các ñe d a (các ñe d a này có th là có th c ho c do c m nh n th y). Ph n B và C c a Chu n m c ð o ñ c Ngh nghi p này ñưa ra các ví d v các trư ng h p các ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán và công ty ki m toán hay nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c có th g p ph i các nguy cơ nói trên. 48. Các bi n pháp b o v có th lo i b hay làm gi m nh các nguy cơ xu ng m c ch p nh n ñư c bao g m hai nhóm l n như sau: 11
  12. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn a) Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh; và b) Các bi n pháp b o v do môi trư ng làm vi c t o ra. • Các bi n pháp b o v do pháp lu t và chu n m c quy ñ nh bao g m nhưng không gi i h n các bi n pháp sau: - Yêu c u v h c v n, ñào t o và kinh nghi m làm ngh k toán và ki m toán. - Các yêu c u v c p nh t chuyên môn liên t c. - Các quy ñ nh v b máy qu n lý ñi u hành doanh nghi p. - Các chu n m c ngh nghi p và quy ñ nh v th t c soát xét. - Các quy trình ki m soát c a H i ngh nghi p hay c a cơ quan qu n lý nhà nư c và các bi n pháp k lu t. - Ki m soát t bên ngoài do m t bên th ba ñư c y quy n h p pháp ñ i v i các báo cáo, t khai, thông báo hay thông tin do ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán l p. • Ph n B và C c a Chu n m c này s quy ñ nh v các bi n pháp b o v trong môi trư ng làm vi c c a các ki m toán viên hành ngh , nhóm ki m toán, công ty ki m toán và nh ng ngư i có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán ñang làm vi c cho các doanh nghi p, t ch c. • M t s bi n pháp b o v có th nâng cao kh năng phát hi n hay ngăn c n hành vi vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p. Nh ng bi n pháp b o v ñó có th do H i ngh nghi p hư ng d n ho c quy ñ nh c a pháp lu t, ho c quy ñ nh c a t ch c s d ng lao ñ ng, bao g m nhưng không gi i h n nh ng bi n pháp sau: - Các h th ng khi u n i h u hi u, ñư c qu ng bá r ng rãi, ñư c t ch c s d ng lao ñ ng, H i ngh nghi p k toán hay cơ quan qu n lý nhà nư c th c hi n. Nh ng h th ng này t o ñi u ki n cho các ñ ng nghi p, ch doanh nghi p và công chúng chú ý ñ n các hành vi thi u tính chuyên nghi p hay vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p. - Quy ñ nh rõ ràng trách nhi m báo cáo các vi ph m v ñ o ñ c ngh nghi p. • B n ch t c a các bi n pháp b o v c n ñư c áp d ng s thay ñ i tùy thu c vào hoàn c nh. Khi ñưa ra các xét ñoán chuyên môn, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n cân nh c áp d ng các bi n pháp b o v ñ không b m t bên th ba v i hi u bi t ñ y ñ v t t c các thông tin liên quan k c m c ñ quan tr ng c a nguy cơ và các bi n pháp ñư c áp d ng cho là không phù h p. Tính chính tr c và tính khách quan 49. Tính chính tr c không ñơn thu n ch tính trung th c mà còn nh n m nh ñ n s công b ng và s tín nhi m. Nguyên t c v tính khách quan nói ñ n nghĩa v c a t t c ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i công b ng, trung th c trong tư tư ng và không có xung ñ t v l i ích. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các lĩnh v c khác nhau c n th hi n tính khách quan c a h trong các hoàn c nh khác nhau. Ki m toán viên hành ngh tham gia vào các h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o, d ch v kê khai thu và các d ch v tư v n 12
  13. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn qu n lý khác. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi chu n b báo cáo tài chính, th c hi n ki m toán n i b ho c tham gia qu n lý tài chính trong các doanh nghi p và ñơn v k toán. B t k d ch v hay quy n h n như th nào, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán cũng c n ph i b o v tính chính tr c khi làm vi c ho c cung c p các d ch v chuyên nghi p và gi tính khách quan trong nh ng ñánh giá c a h . 50. Khi l a ch n và áp d ng các tiêu chu n v ñ o ñ c có liên quan ñ n tính khách quan, c n có s quan tâm ñáng k ñ i v i các nhân t sau: a) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán, trong các trư ng h p ph i ch u áp l c m nh, có th d n ñ n vi c vi ph m tính khách quan. b) Do không th ñ nh nghĩa và quy ñ nh ñư c t t c các trư ng h p ph i ch u áp l c nên ph i quy ñ nh các tiêu chu n ñ xác ñ nh các m i quan h có kh năng d n ñ n vi c vi ph m tính khách quan c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán. c) C n tránh các m i quan h d n ñ n s thành ki n, thiên v ho c b nh hư ng c a nh ng ngư i khác có th d n ñ n vi ph m tính khách quan. d) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñ m b o tôn tr ng tính khách quan ñ i v i các quan h cá nhân liên quan ñ n d ch v chuyên nghi p. e) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên nh n quà ho c t ng quà, d chiêu ñãi ho c m i chiêu ñãi ñ n m c có th làm nh hư ng ñáng k t i các ñánh giá ngh nghi p ho c t i nh ng ngư i h cùng làm vi c. Quà t ng ho c chiêu ñãi là quan h tình c m c n thi t nhưng ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên tránh các trư ng h p có th nh hư ng ñ n tính chính tr c, khách quan ho c d n ñ n tai ti ng ngh nghi p. • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên có liên quan ñ n các báo cáo, t khai, các trao ñ i hay các thông tin khác n u h tin r ng nh ng thông tin này: - Có các nh n ñ nh sai l ch ho c gây hi u nh m m t cách tr ng y u; - Có các thông tin hay s li u ñư c cung c p m t cách c u th ; hay - B sót hay che ñ y thông tin ñư c yêu c u cung c p trong trư ng h p s b sót hay che ñ y như v y làm l ch l c thông tin. • Ngư i làm ki m toán không b coi là ñã vi ph m ñi u trên n u ngư i làm ki m toán này ñưa ra ý ki n ki m toán không ph i là ý ki n ch p nh n toàn ph n do các v n ñ ñã ñ c p trong ñi u ñó. Xung ñ t v ñ o ñ c 51. Trong n n kinh t th trư ng, càng ngày càng có nhi u tình hu ng có th d n ñ n các xung ñ t v l i ích trong ngh nghi p k toán, ki m toán. Nh ng xung ñ t này có th n y sinh t nhi u con ñư ng khác nhau, t nh ng tình hu ng khó x , không quan tr ng cho ñ n nh ng trư ng h p gian l n và vi ph m pháp lu t ñ c bi t nghiêm tr ng. Khó li t kê h t danh sách các trư ng h p có nguy cơ x y ra xung ñ t l i ích. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i thư ng xuyên t nh táo, có s hoài nghi ngh nghi p và c nh báo v các nhân t có th n y sinh xung ñ t v l i ích. S khác nhau v ý ki n trung th c gi a m t ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán v i m t bên khác 13
  14. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn không ch là v n ñ ñ o ñ c. Tuy nhiên, th c t và hoàn c nh c a t ng trư ng h p c n ñư c các bên liên quan xem xét c th . 52. Các nhân t c th có th x y ra khi trách nhi m c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán b xung ñ t v ñ o ñ c: a) Áp l c t cơ quan qu n lý, ñơn v c p trên, giám ñ c, ngư i lãnh ñ o công ty ki m toán; ho c khi có các quan h gia ñình hay cá nhân. Các m i quan h hay l i ích có th có nh hư ng trái ngư c, làm vi ph m hay ñe d a ñ n tính chính tr c c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán thì c n ñư c lo i b ho c h n ch . b) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th b yêu c u hành ñ ng trái v i các chu n m c ngh nghi p và chuyên môn. c) Có th có v n ñ v lòng trung thành gi a m t bên là c p trên và m t bên là yêu c u c a chu n m c ngh nghi p mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n tuân th . d) Xung ñ t có th n y sinh khi thông tin không trung th c ñư c công b có th nh hư ng ñ n l i ích c a ch doanh nghi p ho c khách hàng, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán. 53. Khi áp d ng chu n m c ñ o ñ c, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th g p khó khăn trong vi c xác ñ nh hành vi vi ph m ñ o ñ c ho c gi i quy t các xung ñ t v l i ích. Khi ñ i m t v i các v n ñ v ñ o ñ c, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i làm theo các chính sách c a doanh nghi p nơi h làm vi c ñ tìm ki m cách gi i quy t xung ñ t. N u nh ng chính sách này không gi i quy t ñư c các xung ñ t v ñ o ñ c thì c n ph i xem xét các v n ñ sau: a) Xem xét l i v n ñ xung ñ t v i c p trên tr c ti p. N u không th gi i quy t ñư c thì ph i báo cáo v i c p qu n lý cao hơn sau khi ñã báo cáo v i c p trên tr c ti p v quy t ñ nh này. N u c p trên cũng có liên quan ñ n v n ñ xung ñ t thì ph i báo cáo lên c p qu n lý cao hơn n a. C p trên tr c ti p có th là trư ng phòng, c p trên cao hơn là giám ñ c chi nhánh, cao hơn n a là giám ñ c công ty ho c ð i h i c ñông. b) Trao ñ i v i chuyên gia (H i ngh nghi p, cơ quan nhà nư c ho c chuyên gia tư v n pháp lu t). c) N u xung ñ t v ñ o ñ c v n còn và là tr ng y u sau khi ñã báo cáo t t c các c p soát xét n i b , ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ch còn cách cu i cùng ñ không vi ph m ñ o ñ c ngh nghi p là ph i t ch i làm vi c ñó ho c t ch c và nói rõ lý do. • N u các xung ñ t v ñ o ñ c là tr ng y u thì tuỳ theo yêu c u c a pháp lu t và các quy ñ nh, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i thông báo trong th i gian s m nh t hành vi ñó cho cơ quan ch c năng có liên quan sau khi trao ñ i v i H i ngh nghi p, chuyên gia ho c chuyên gia tư v n pháp lu t. Chuyên gia tư v n ph i là ngư i có năng l c và ph i ñ m b o tính b o m t cho ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi trao ñ i v các xung ñ t v ñ o ñ c. • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi v trí lãnh ñ o công ty ki m toán thì c n n l c th c thi các chính sách c a doanh nghi p ñ gi i quy t ñư c các xung ñ t v ñ o ñ c. 14
  15. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn • Trư ng h p có xung ñ t trong n i b m t t ch c ho c v i m t t ch c khác, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n tham kh o ý ki n c a nh ng ngư i ch u trách nhi m v b máy qu n lý ñi u hành c a t ch c ñó như Ban giám ñ c hay b ph n ki m toán n ib . • Vì quy n l i c a mình, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên ghi l i b ng văn b n b n ch t c a xung ñ t và n i dung c a b t c cu c trao ñ i nào ñã ñư c th c hi n hay b t c quy t ñ nh nào ñã ban hành liên quan ñ n v n ñ ñó. Năng l c chuyên môn và tính th n tr ng 54. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c th hi n là có nh ng kh năng và kinh nghi m mà b n thân không có. 55. Nguyên t c v năng l c chuyên môn và tính th n tr ng yêu c u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có các nghĩa v sau: a) Duy trì ki n th c và nghi p v chuyên môn ñ t yêu c u quy ñ nh ñ m b o cung c p d ch v chuyên môn t t nh t cho khách hàng hay ch doanh nghi p; b) Hành ñ ng ñúng m c, phù h p v i các chu n m c v k thu t và ngh nghi p khi cung c p d ch v chuyên nghi p. M t d ch v chuyên nghi p t t yêu c u ngư i làm k toán và ki m toán có các xét ñoán ñúng ñ n khi áp d ng ki n th c và k năng chuyên môn ñ th c hi n d ch v ñó. Năng l c chuyên môn có th chia thành hai giai ño n: a) ð t ñư c trình ñ chuyên môn: Là ñ t ñư c b ng c p xác nh n trình ñ ñư c ñào t o như: trung c p, cao ñ ng, ñ i h c, th c s , ti n s ho c Ch ng ch ki m toán viên, Ch ng ch hành ngh k toán… Trình ñ chuyên môn có th còn yêu c u v kinh nghi m làm vi c (th i gian th c t làm ngh ). b) Gi v ng ñư c trình ñ chuyên môn: (i) Gi v ng ñư c trình ñ chuyên môn là yêu c u s liên t c c p nh t nh ng thay ñ i trong ngh nghi p k toán, ki m toán, k c nh ng công b qu c gia và qu c t v k toán, ki m toán, các quy ñ nh phù h p và các yêu c u khác c a lu t pháp. (ii) Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i tham gia, ít nh t là chương trình c p nh t ki n th c hàng năm theo lu t ñ nh ñ ñ m b o ki m soát ch t lư ng trong ho t ñ ng cung c p d ch v chuyên nghi p, nh t quán v i các quy ñ nh c a qu c gia và qu c t phù h p. • Vi c duy trì năng l c chuyên môn yêu c u quá trình nh n th c liên t c và hi u rõ các phát tri n v k thu t chuyên môn và các phát tri n trong kinh doanh. S phát tri n chuyên môn liên t c giúp xây d ng và duy trì các năng l c ñ ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán th c hi n công vi c m t cách hành th o trong các môi trư ng chuyên nghi p. • Tinh th n làm vi c th n tr ng bao hàm c trách nhi m ph i hành ñ ng theo ñúng các yêu c u c a d ch v m t cách c n th n, k lư ng và k p th i. 15
  16. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn • Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n th c hi n các bi n pháp ñ b o ñ m r ng nh ng ngư i làm vi c v m t chuyên môn dư i quy n c a mình ph i ñư c ñào t o và giám sát thích h p. Tính b o m t 56. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v tôn tr ng nguyên t c b o m t các thông tin v khách hàng ho c c a ch doanh nghi p thu ñư c trong quá trình ti n hành các ho t ñ ng chuyên nghi p và ph i tôn tr ng nguyên t c b o m t ngay c trong các m i quan h gia ñình và xã h i. Trách nhi m b o m t ph i ñư c th c hi n k c sau khi ch m d t m i quan h gi a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán v i khách hàng ho c ch doanh nghi p, t ch c. 57. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i th c hi n nguyên t c b o m t tr khi thông tin c n ñư c cung c p cho cơ quan ch c năng có liên quan ho c trách nhi m ngh nghi p ho c lu t pháp yêu c u ph i báo cáo. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có nghĩa v ñ m b o các nhân viên dư i quy n và nh ng ngư i ñư c m i tư v n cũng tôn tr ng nguyên t c b o m t. 58. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n duy trì tính b o m t ngay c trong các m i quan h xã h i. C n c nh giác v i kh năng vô tình ti t l thông tin, nh t là trong các trư ng h p có s c ng tác lâu dài v i công ty liên k t, v i ngư i thân hay thành viên trong quan h gia ñình tr c ti p. 59. Tính b o m t không ch bi u hi n vi c không ñư c ti t l thông tin. Nguyên t c b o m t cũng yêu c u ngư i thu ñư c thông tin trong quá trình làm k toán, ki m toán không ñư c s d ng các thông tin này ñ thu l i cá nhân ho c thu l i cho bên th ba. 60. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c công b thông tin b o m t v khách hàng, doanh nghi p, t ch c hi n t i và khách hàng, doanh nghi p ho c t ch c ti m năng, k c thông tin khác, n u không ñ c s ñ ng ý c a khách hàng, ch doanh nghi p ho c t ch c. ði u này không áp d ng cho vi c công b thông tin ñ hoàn thành trách nhi m cam k t trong h p ñ ng d ch v theo quy ñ nh c a các chu n m c ngh nghi p. 61. Công chúng và nh ng ngư i trong ngành k toán, ki m toán c n hi u bi t v b n ch t và ph m vi c a trách nhi m b o m t trong các chu n m c ngh nghi p và các trư ng h p c m ti t l thông tin thu ñư c trong quá trình cung c p d ch v chuyên nghi p. 62. Nguyên t c b o m t ñư c quy ñ nh trong các văn b n pháp lu t. Chu n m c ñ o ñ c hư ng d n chi ti t v tính b o m t s ph thu c vào văn b n pháp lu t c a Nhà nư c và quy ñ nh c a t ch c ngh nghi p trong t ng th i kỳ. 63. Ví d v nh ng n i dung c n hi u bi t khi xác ñ nh thông tin b o m t có th ñư c công b hay không: a) Khi ñư c phép công b . Khi khách hàng ho c ch doanh nghi p cho phép công b thông tin thì c n xem xét l i ích c a t t c các bên, bao g m c bên th ba có th b nh hư ng. b) Khi pháp lu t yêu c u công b , như: 16
  17. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn (i) Cung c p tài li u ho c b ng ch ng trong quá trình ti n hành ki n t ng; và (ii) Cung c p tài li u ho c b ng ch ng trong quá trình ñi u tra, thanh tra vi ph m pháp lu t. c) Khi quy n l i và trách nhi m ngh nghi p yêu c u công b thông tin: (i) ð tuân th các chu n m c k thu t và tiêu chu n ñ o ñ c, như khi ñưa ra ý ki n v s trung th c và h p lý c a báo cáo tài chính, trong ñó có ý ki n ngo i tr , ý ki n không ch p nh n vì có s h n ch và s y u kém c a doanh nghi p. (ii) ð b o v l i ích ngh nghi p c a ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán trong các v ki n t ng. (iii) ð tuân th vi c ki m soát ch t lư ng (ho c ki m tra ñ nh kỳ) c a t ch c c p trên, cơ quan nhà nư c hay h i ngh nghi p. (iv) ð ñáp ng yêu c u ñi u tra c a cơ quan pháp lu t. 64. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán xác ñ nh là thông tin b o m t có th ñư c công b thì c n chú ý: a) Có ph i t t c thông tin s công b ñ u rõ ràng ho c ñã ñư c ch ng minh hay không; Khi có tình hu ng liên quan ñ n th c t ho c ý ki n chưa ñư c ch ng minh thì ph i s d ng kh năng xét ñoán ngh nghi p ñ xác ñ nh m c ñ và hình th c công b phù h p; b) Nên trao ñ i thông tin v i nh ng bên có trách nhi m ñ i v i v n ñ s công b ; c) Xét ñoán xem li u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có ph i ch u trách nhi m pháp lý ñ i v i vi c trao ñ i thông tin và nh ng thông tin s công b không. Trong t t c nh ng trư ng h p k trên, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên xem xét s c n thi t ph i xin ý ki n c a H i ngh nghi p, chuyên gia ho c chuyên gia tư v n pháp lu t. Tư v n thu ho c kê khai thu 65. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán khi cung c p d ch v tư v n thu có quy n ñ xu t gi i pháp áp d ng các lu t thu có l i nh t cho khách hàng, ho c ch doanh nghi p, mi n là d ch v ñư c cung c p v i trình ñ chuyên môn cao, tuân th pháp lu t v thu và không vi ph m tính chính tr c và tính khách quan. 66. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên ñưa ra ñ m b o cho khách hàng ho c ch doanh nghi p là vi c tư v n thu không có nh ng h n ch th c t . Ngư c l i nên ñ m b o ñ khách hàng ho c ch doanh nghi p nh n th c ñư c nh ng gi i h n liên quan ñ n d ch v tư v n thu ñ h không hi u nh m r ng ý ki n tư v n là m t s xác nh n v thu th c t . 67. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán th c hi n d ch v kê khai thu nên ch rõ cho khách hàng ho c ch doanh nghi p ñ h nh n th c ñư c r ng vi c kê khai thu ñúng ñ n là trách nhi m c a khách hàng ho c ch doanh nghi p. Ki m toán viên và ngư i hành ngh k toán chuyên nghi p ph i ñ m b o vi c kê khai thu ñư c th c hi n ñúng trên cơ s các thông tin nh n ñư c. 17
  18. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn 68. Ý ki n tư v n v thu hay ý ki n v các s ki n tr ng y u tư v n cho khách hàng ho c ch doanh nghi p c n ñư c ghi chép l i, dư i d ng thư ho c b n ghi nh ñ lưu h sơ. 69. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không nên tham gia vào d ch v kê khai thu hay trao ñ i thông tin nào, n u có cơ s ñ tin r ng: a) Vi c ñó có ch a ñ ng thông tin sai ho c gian l n; b) Có thông tin ñư c cung c p thi u th n tr ng ho c không có ki n th c th c s ñ xác ñ nh thông tin ñó là ñúng hay sai; ho c c) B cung c p thi u thông tin; thông tin không rõ ràng ho c nh ng thông tin này có th làm cho cán b thu hi u nh m. 70. Ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th ph i chu n b b n kê khai thu liên quan ñ n vi c s d ng s li u d phòng ho c ư c tính k toán. Khi s d ng s li u d phòng và các ư c tính k toán nên trình bày v i phương châm tránh x y ra s m t chính xác l n hơn th c t ho c có l i cho khách hàng ho c doanh nghi p. Ngư i tính toán ph i th y th a mãn r ng nh ng s li u d phòng ho c ư c tính ñ u là th a ñáng. 71. Khi chu n b b n kê khai thu , ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán có th tin tư ng vào các thông tin do khách hàng ho c ch doanh nghi p cung c p mi n là th y th a ñáng. M c dù không yêu c u vi c ki m tra hay xem xét l i các tài li u ho c các b ng ch ng khác ñ h tr cho các thông tin, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán nên khuy n khích vi c cung c p thông tin ñó m t cách phù h p. Ngoài ra, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c n ph i: a) Trao ñ i v i khách hàng ho c ch doanh nghi p thông tin v nh ng năm trư c; b) Yêu c u có s gi i trình th a ñáng khi xét th y thông tin trình bày có v sai ho c không ñ y ñ ; và c) Tích c c nghiên c u, tham kh o văn b n pháp lu t và h sơ v ho t ñ ng c a doanh nghi p. 72. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán bi t ñư c các sai sót ho c b sót tr ng y u trong vi c kê khai thu ho c hoàn thu c a năm trư c, có th liên quan ho c không liên quan ñ n mình thì ph i: a) K p th i trình bày v i khách hàng ho c ch doanh nghi p v sai sót ho c l i b sót và ñưa ra l i khuyên v vi c c n thông báo v i cơ quan thu liên quan. Thông thư ng, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không b t bu c ph i thông báo v i cơ quan thu , tr khi mình có liên quan và ñư c khách hàng ñ ng ý. b) N u khách hàng ho c ch doanh nghi p không t s a ch a các sai sót, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i: (i) Thông báo cho khách hàng ho c ch doanh nghi p bi t r ng không th ti p t c cung c p d ch v tư v n thu ho c l p b ng kê khai thu cho h ; và (ii) Xem xét xem có nên ti p t c cung c p cho khách hàng ho c ch doanh nghi p các d ch v khác có liên quan v i trách nhi m ngh nghi p không. 18
  19. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn c) N u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán cho r ng có th ti p t c m i quan h ngh nghi p v i khách hàng ho c ch doanh nghi p thì c n ph i th c hi n t t c các th t c h p lý ñ ñ m b o các sai sót không b l p l i l n tư v n ho c kê khai thu ti p theo. d) ð i v i trư ng h p pháp lu t yêu c u ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán ph i thông báo cho cơ quan thu thì ph i thông báo v i khách hàng ho c ch doanh nghi p rõ tình hình trư c khi thông báo cho cơ quan thu và không nên thông báo thêm các thông tin mà khách hàng ho c ch doanh nghi p chưa bi t. Áp d ng chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p cho các ho t ñ ng chuyên nghi p xuyên qu c gia 73. Khi áp d ng các tiêu chu n ñ o ñ c ngh nghi p trong các ho t ñ ng chuyên nghi p xuyên qu c gia, có th n y sinh m t s v n ñ . ð i v i ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán là thành viên c a t ch c ngh nghi p qu c t ñ ng th i cũng là thành viên c a t ch c ngh nghi p t i Vi t Nam (ho c có Ch ng ch ki m toán viên, Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam) thì khi cung c p d ch v chuyên nghi p t i Vi t Nam ph i tuân th chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p c a Vi t Nam. 74. M t k toán viên chuyên nghi p ngư i nư c ngoài ñư c công nh n m t nư c khác nhưng chưa có Ch ng ch ki m toán viên ho c Ch ng ch hành ngh k toán c a Vi t Nam có th cư trú ho c ch ñ n Vi t Nam m t th i gian t m th i ñ th c hi n d ch v . Trư ng h p k t qu d ch v ñư c s d ng Vi t Nam thì ngư i k toán viên chuyên nghi p này c n ph i tuân th các chu n m c k thu t phù h p và các yêu c u v ñ o ñ c ngh nghi p c a Vi t Nam khi cung c p các d ch v chuyên nghi p. Tuy nhiên, xét trên m i khía c nh, ngư i k toán viên chuyên nghi p này c n ph i th c hi n các hư ng d n v ñ o ñ c trong ño n 75 dư i ñây. 75. Khi ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c a Vi t Nam cung c p d ch v t i nư c ngoài ho c k toán viên chuyên nghi p nư c ngoài cung c p d ch v t i Vi t Nam và có nh ng quy ñ nh khác bi t v tiêu chu n ñ o ñ c gi a hai nư c thì c n th c hi n các hư ng d n sau: a) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam không ch t ch b ng chu n m c ñ o ñ c c a Liên ñoàn K toán qu c t (IFAC) thì ph i áp d ng theo chu n m c ñ o ñ c c a IFAC. b) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam ch t ch hơn chu n m c ñ o ñ c c a IFAC thì ph i áp d ng theo chu n m c ñ o ñ c c a Vi t Nam. c) Khi tiêu chu n ñ o ñ c c a qu c gia mà ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán c a Vi t Nam cung c p d ch v chuyên nghi p ch t ch hơn c tiêu chu n ñ o ñ c c a Vi t Nam và c a chu n m c ñ o ñ c c a IFAC thì ph i th c hi n theo chu n m c ñ o ñ c c a qu c gia ñó. Qu ng cáo 76. Trong ho t ñ ng ti p th và qu ng bá v doanh nghi p và công vi c c a mình, ngư i làm k toán và ngư i làm ki m toán không ñư c: 19
  20. Cung c p b i kiemtoan.com.vn .com.vn a) S d ng các phương ti n có th làm nh hư ng t i hình nh và danh ti ng ngh nghi p; b) Phóng ñ i v nh ng công vi c h có th làm ho c d ch v h có th cung c p, các b ng c p hay kinh nghi m c a h ; và c) Nói x u ho c ñưa thông tin sai v công vi c c a doanh nghi p và c a ngư i làm k toán, ngư i làm ki m toán khác. - PH N B - ÁP D NG CHO KI M TOÁN VIÊN HÀNH NGH , NHÓM KI M TOÁN VÀ CÔNG TY KI M TOÁN TÍNH ð C L P 77. ð c l p là nguyên t c hành ngh cơ b n c a ki m toán viên. Chu n m c ñ o ñ c ngh nghi p k toán, ki m toán yêu c u m i ki m toán viên hành ngh và thành viên nhóm ki m toán cung c p d ch v ki m toán (d ch v ñ m b o), công ty ki m toán ph i ñ c l p v i các khách hàng s d ng d ch v ki m toán. 78. D ch v ki m toán nh m m c ñích nâng cao ñ tin c y c a các thông tin ñã ñư c ki m toán b ng cách ñánh giá xem các thông tin ñó có tuân th các tiêu chu n phù h p xét trên các khía c nh tr ng y u không. Chu n m c ki m toán s 210 "H p ñ ng ki m toán" ñã quy ñ nh rõ m c tiêu và n i dung d ch v , trách nhi m c a m i bên và các n i dung khác c a h p ñ ng nh m cung c p m t m c ñ ñ m b o v a ph i ho c cao. B Tài chính cũng ban hành các chu n m c c th ñ i v i các d ch v ki m toán c th , như các chu n m c ki m toán báo cáo tài chính (ñ m b o m c ñ cao), Chu n m c ki m toán s 910 "Công tác soát xét báo cáo tài chính" (ñ m b o m c ñ v a ph i). Các ño n t 79 ñ n 82 dư i ñây hư ng d n b n ch t c a d ch v ki m toán (d ch v ñ m b o). ð hi u ñ y ñ m c tiêu và n i dung c a d ch v ki m toán ph i xem xét quy ñ nh c a Chu n m c s 210 và t ng chu n m c ki m toán c th . 79. M t h p ñ ng có ph i là h p ñ ng ki m toán báo cáo tài chính (h p ñ ng cung c p d ch v ñ m b o) hay không còn ph thu c vào vi c nó có nh ng y u t sau ñây không: a) M i quan h ba bên có liên quan t i: (i) Ki m toán viên hành ngh ; (ii) ð i tư ng ch u trách nhi m l p báo cáo tài chính; và (iii) ð i tư ng s d ng thông tin c a báo cáo tài chính ñã ñư c ki m toán; b) Lo i d ch v ki m toán (theo quy ñ nh t i ño n 81); c) Lu t ñ nh và chu n m c phù h p; d) Quá trình th c hi n h p ñ ng; và e) K t lu n: Ý ki n xác nh n c a ki m toán viên trong báo cáo ki m toán. ð i tư ng ch u trách nhi m l p báo cáo tài chính và ñ i tư ng s d ng thông tin c a báo cáo tài chính ñã ñư c ki m toán thông thư ng là các t ch c riêng bi t nhưng cũng có th là m t. Ví d , m t doanh nghi p c n s ñ m b o v thông tin c a m t b ph n c a chính 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản