Chương 13: Quản lý chất thải du lịch ở Việt Nam

Chia sẻ: Nguyen The Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:24

0
190
lượt xem
108
download

Chương 13: Quản lý chất thải du lịch ở Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về quản lý chất thải du lịch ở Việt Nam

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương 13: Quản lý chất thải du lịch ở Việt Nam

  1. 13 Qu¶n lý ChÊt th¶i du lÞch ë viÖt nam NguyÔn Quèc C«ng Murray Haight, Jenen Tang 13.1. C¸c nguån ph¸t sinh vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña chÊt th¶i du lÞch HiÖn nay ph¸t triÓn du lÞch vµ du lÞch biÓn ®· trë thµnh mét h−íng −u tiªn trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ ®Õn n¨m 2020 cña ViÖt nam. Nguån ph¸t sinh chÊt th¶i do ph¸t triÓn du lÞch gåm: - C¸c nhµ hµng, kh¸ch s¹n - C¸c dÞch vô ®« thÞ du lÞch: c¸c c¬ së ch¨m sãc søc khoÎ, dÞch vô y tÕ, v¨n ho¸ thÓ thao… - Tõ c¸c khu d©n c− trong khu vùc ph¸t triÓn du lÞch - C¸c khu trung t©m th−¬ng m¹i, chî - Tõ kh¸ch du lÞch - Tõ ho¹t ®éng vËn chuyÓn kh¸ch du lÞch: s©n bay, bÕn c¶ng, bÕn « t«, ga tµu ho¶ - C¸c c«ng së, tr−êng häc, c«ng tr×nh c«ng céng trong khu du lÞch - C¸c ho¹t ®éng x©y dùng h¹ tÇng phôc vô du lÞch - Tõ c¸c tr¹m xö lý n−íc cÊp, n−íc th¶i vµ c¸c hÖ thèng tho¸t n−íc trong nhµ kh¸ch s¹n vµ ®−êng phè Trong ®ã nguån th¶i tõ c¸c nhµ hµng, c¬ së l−u tró kh¸ch du lÞch, kh¸ch du lÞch vµ c¸c dÞch vô du lÞch lµ ®¸ng chó ý nhÊt. 307
  2. 13.2. §Æc ®iÓm thµnh phÇn tÝnh chÊt cña chÊt th¶i r¾n du lÞch Ho¹t ®éng kinh doanh l−u tró du lÞch, còng nh− bÊt kú ho¹t ®éng kinh tÕ du lÞch kh¸c ®Òu cã chÊt th¶i. Qua tæng hîp nghiªn cøu cho thÊy chÊt th¶i cña kinh doanh kh¸ch s¹n vµ du lÞch rÊt ®a d¹ng vµ rÊt nhiÒu, gåm chÊt th¶i: r¾n, láng, khÝ, nh−ng phÇn lín lµ chÊt th¶i r¾n. ChÊt th¶i r¾n tõ kinh doanh kh¸ch s¹n gåm: giÊy v¨n phßng, s¸ch b¸o, vËt t− nguyªn liÖu, c¸c thiÕt bÞ, m¸y mãc, thùc phÈm, thøc ¨n thõa, bao b×, lon ®å hép, chai lä, thïng, l¸ c©y… Nguån chÊt th¶i r¾n chÝnh trong c¸c kh¸ch s¹n ph¸t xuÊt tõ c¸c bé phËn: bÕp (r¸c tõ qu¸ tr×nh chÕ biÕn mãn ¨n, thøc ¨n thõa, bao b×, lon, hép, chai, lä…), v¨n phßng (giÊy tê, bót bi hÕt mùc…), tõ kh¸ch (s¸ch b¸o, lon, hép…), cµnh, l¸ c©y ë s©n v−ên… Nh×n chung, chÊt th¶i r¾n tõ du lÞch cã c¸c thµnh phÇn ®Æc tr−ng c¬ b¶n gÇn gièng víi chÊt th¶i sinh ho¹t cña khu d©n c−. C¸c nghiªn cøu cña nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c nhau ë ViÖt Nam vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu ë H¹ Long cña Dù ¸n thö nghiÖm H¹ Long (thuéc WASTE-ECON) cho thÊy hiÖn nay l−îng chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t tõ kh¸ch du lÞch b×nh qu©n kho¶ng 0,67-0,8 kg/ng−êi/ngµy ; chÊt th¶i láng kho¶ng 100-150 lÝt/ngµy/ng−êi. §©y lµ nguån g©y « nhiÔm m«i tr−êng quan träng tõ ho¹t ®éng du lÞch, ®Æc biÖt lµ ë nh÷ng n¬i ch−a ®ñ n¨ng lùc qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i. B¶ng 13.1. Thµnh phÇn ®iÓn h×nh cña chÊt th¶i r¾n tõ kinh doanh kh¸ch s¹n vµ c¸c dÞch vô ë khu du lÞch B·i Ch¸y, Tp. H¹ Long, Qu¶ng Ninh Thùc phÈm vµ c¸c chÊt kh«ng t¸i sinh chiÕm 50% - 70% GiÊy 10 - 25% Carton (b×a, giÊy dÇy, cøng…) 6 - 12% Nhùa 4 -7% Thuû tinh 2 - 5% Kim lo¹i 2 - 5% Nguån: Dù ¸n nghiªn cøu thö nghiÖm H¹ Long (2004) 308
  3. Khèi l−îng vµ thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n cña kh¸ch s¹n hoÆc c¸c c¬ së l−u tró du lÞch phô thuéc vµo qui m« phßng nghØ, sè l−îng vµ chÊt l−îng dÞch vô cña c¬ së l−u tró. Thùc tÕ, trong tæng l−îng chÊt th¶i r¾n s¶n sinh tõ kinh doanh kh¸ch s¹n, kho¶ng 50% - 70% lµ chÊt th¶i h÷u c¬, thuËn tiÖn cho viÖc xö lý (ñ hoÆc t¸i sö dông). ViÖc vøt r¸c th¶i bõa b·i, thu gom vµ tËp kÕt chÊt th¶i r¾n kh«ng phï hîp t¹i c¸c c¬ së l−u tró du lÞch cã thÓ g©y ra nh÷ng vÊn ®Ò nghiªm träng vÒ c¶nh quan, vÖ sinh m«i tr−êng, søc khoÎ céng ®ång vµ xung ®ét x· héi. 13.3. « nhiÔm do chÊt th¶i r¾n tõ ho¹t ®éng du lÞch vµ c¸c t¸c ®éng 13.2.1. « nhiÔm do chÊt th¶i du lÞch vμ t¸c ®éng tíi m«i tr−êng Bªn c¹nh c¸c ®ãng gãp tÝch cùc vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, ho¹t ®éng du lÞch ®· g©y ra mét sè t¸c ®éng xÊu ®Õn m«i tr−êng. C¸c t¸c ®éng chñ yÕu cña c¸c ho¹t ®éng du lÞch ®Õn tµi nguyªn m«i tr−êng®−îc xem xÐt trªn hai khÝa c¹nh: - Sù bÊt ®ång vµ m©u thuÉn gi÷a c¸c môc tiªu ph¸t triÓn du lÞch vµ m«i tr−êng. - T¸c ®éng cña ho¹t ®éng du lÞch gãp phÇn lµm m«i tr−êng tù nhiªn xuèng cÊp. Ho¹t ®éng ph¸t triÓn du lÞch ®ång nghÜa víi viÖc gia t¨ng l−îng du kh¸ch tíi c¸c ®iÓm tham quan, du lÞch, t¨ng c−êng ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, dÞch vô vµ gia t¨ng nhu cÇu sö dông tµi nguyªn… Tõ ®ã c¸c ¸p lùc cña ph¸t triÓn du lÞch ®Õn m«i tr−êng còng gia t¨ng. Nh÷ng ho¹t ®éng ph¸t triÓn du lÞch vµ ho¹t ®éng cña du kh¸ch cã thÓ t¸c ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Õn tµi nguyªn vµ m«i tr−êng. Ph¸t triÓn du lÞch vµ c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan hiÖn ®ang gãp phÇn lµm m«i tr−êng xuèng cÊp vÒ mäi mÆt. §ã lµ do viÖc sö dông ®Êt ®ai, x©y dùng c¸c c¬ së dÞch vô du lÞch vµ c¸c ho¹t ®éng du lÞch kh«ng mang tÝnh bÒn v÷ng. Trªn ph¹m vi quèc gia, c¸c vÊn ®Ò vÒ m«i tr−êng trong ho¹t ®éng du lÞch chñ yÕu nh− sau: - ChÊt th¶i sinh ho¹t ë c¸c khu vùc ph¸t triÓn du lÞch gia t¨ng nhanh lµm t¨ng nguy c¬ « nhiÔm m«i tr−êng ®Êt, n−íc vµ lµm xÊu c¶nh quan: N¨m 1995, tæng l−îng chÊt th¶i r¾n tõ ho¹t ®éng du lÞch cña ViÖt Nam kho¶ng 309
  4. 11.388 tÊn th× ®Õn n¨m 2000 ®· lµ 19.146 tÊn vµ ®Õn n¨m 2002 lµ 32.273 tÊn. Tæng l−îng chÊt th¶i láng t−¬ng øng lµ 1.775.394 m3; 2.971.852 m3 vµ 4.817.000 m3. Du lÞch ph¸t triÓn dÉn ®Õn sù ph¸t triÓn c¸c ho¹t ®éng dÞch vô ¨n uèng, mua b¸n c¸c s¶n phÈm , ®å l−u niÖm nh©n t¹o vµ tù nhiªn, dÞch vô vËn chuyÓn vµ l−u tró. Ch¼ng h¹n nh− ë khu du lÞch vÞnh H¹ Long, c¸c ®éi tµu thuyÒn g¾n m¸y, c¸c nhµ hµng, kh¸ch s¹n ven biÓn – thËm chÝ nhµ næi trªn c¸c vÞnh biÓn, c¸c nhµ thuyÒn “hµng b¸ch ho¸” næi ph¸t triÓn vµ ho¹t ®éng nhén nhÞp. KÕt qu¶ lµ c¸c vÞnh biÓn, c¸c ®iÓm tham quan, du lÞch ph¶i høng chÞu cµng nhiÒu h¬n c¸c lo¹i chÊt th¶i (n−íc th¶i, dÇu th¶i, r¸c th¶i sinh ho¹t) vµ bÞ khuÊy ®ôc bëi sù di chuyÓn cña c¸c lo¹i tµu thuyÒn. ChÊt l−îng m«i tr−êng tù nhiªn, m«i tr−êng n−íc, sù ®a d¹ng sinh häc ë c¸c n¬i nµy bÞ suy tho¸i vµ bÞ ®e do¹. - Gia t¨ng møc ®é suy tho¸i nguån n−íc ngÇm ë khu vùc ven biÓn: ViÖc t¨ng nhanh nhu cÇu n−íc sinh ho¹t cho ho¹t ®éng du lÞch sÏ ®ång thêi gia t¨ng l−îng n−íc th¶i vµ do ®ã gãp phÇn lµm t¨ng møc ®é suy tho¸i vµ « nhiÔm c¸c nguån n−íc ngÇm, n−íc mÆt hiÖn ®ang khai th¸c, ®Æc biÖt ë vïng ven biÓn do kh¶ n¨ng x©m nhËp mÆn cao. VÝ dô cña ViÖt Nam : Tæng nhu cÇu n−íc cho kh¸ch du lÞch n¨m 2000 lµ 5.714.815 m3 th× n¨m 2002 t¨ng tíi 8.100.000 m3. TÝnh b×nh qu©n tiªu chuÈn cÊp n−íc cho kh¸ch du lÞch néi ®Þa lµ 100-150 lÝt/ngµy, kh¸ch quèc tÕ lµ 200-250 lÝt/ngµy trong khi ®ã phÇn lín d©n ®Þa ph−¬ng míi ®¹t tiªu chuÈn cÊp 80-120 lÝt/ngµy. - N−íc mÆt: Mét sè ho¹t ®éng phôc vô du lÞch cã ¶nh h−ëng lín ®Õn chÊt l−îng n−íc mÆt cã thÓ xem xÐt nh− sau: o ViÖc n¹o vÐt, san lÊp ®Êt, gi¶i phãng mÆt b»ng trong qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ së h¹ tÇng phôc vô du lÞch lµm t¨ng ®¸ng kÓ ®é ®ôc, hµm l−îng chÊt r¾n l¬ löng trong n−íc do c¸c qu¸ tr×nh c¬ häc, lµm thay ®æi chÊt l−îng n−íc, ph¸ huû m«i tr−êng sèng tù nhiªn cña sinh vËt trong thuû vùc. o ViÖc th¶i r¸c bõa b·i tõ qu¸ tr×nh x©y dùng (r¸c th¶i x©y dùng), r¸c th¶i sinh ho¹t tõ c− d©n ®Þa ph−¬ng, c«ng nh©n nhËp c− vµ du kh¸ch, c¸c c¬ së dÞch vô lµm « nhiÔm nguån n−íc bëi c¸c chÊt cÆn b· h÷u c¬, c¸c chÊt v« c¬ ®éc h¹i vµ c¸c lo¹i sinh vËt g©y bÖnh. o X¨ng dÇu r¬i v·i tõ c¸c ph−¬ng tiÖn c¬ giíi phôc vô du lÞch còng g©y « nhiÔm nghiªm träng nguån n−íc. - Ph¸t triÓn du lÞch t¸c ®éng ®Õn biÓn: ViÖt Nam cã tiÒm n¨ng ph¸t triÓn du lÞch nãi chung vµ du lÞch biÓn nãi riªng. Ho¹t ®éng du lÞch biÓn ph¸t triÓn 310
  5. nhanh chãng vµ s«i ®éng vµi n¨m gÇn ®©y ®· thu hót rÊt ®«ng du kh¸ch tíi nh÷ng trung t©m du lÞch næi tiÕng cña ViÖt Nam nh− C¸t Bµ - H¹ Long, HuÕ - §µ N½ng, Nha Trang, Vòng Tµu. Vïng ven biÓn ViÖt Nam tËp trung ®Õn 80% c¸c ®iÓm du lÞch trong c¶ n−íc. NhiÒu lo¹i r¸c th¶i nh− tói nilon, vá ®å hép, c¸c vá tr¸i c©y, thùc phÈm thõa… ®· bÞ vøt xuèng biÓn, xung quanh khu vùc du kh¸ch lui tíi mét c¸ch v« t×nh hay cè ý. Theo thêi gian, c¸c r¸c th¶i tr«i næi trªn biÓn bÞ tr«i d¹t vµo c¸c b·i biÓn, mét vµi n¬i do kh«ng ®−îc vÖ sinh th−êng xuyªn nªn ®· g©y cho du kh¸ch c¶m gi¸c “b·i biÓn nh− lµ b·i r¸c” hoÆc khu du lÞch rÊt kh«ng an toµn vÒ vÖ sinh m«i tr−êng. - Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c dÞch vô du lÞch cã nhiÒu ¶nh h−ëng ®Õn tµi nguyªn ®Êt: ®iÒu nµy thÊy rÊt râ ë thµnh phè H¹ Long (Qu¶ng Ninh), Nha Trang, Vòng Tµu… Ph¸t triÓn du lÞch hiÖn nay ë ViÖt Nam míi chñ yÕu tËp trung vµo viÖc x©y dùng c¸c c«ng tr×nh dÞch vô phôc vô nhu cÇu cu¶ du kh¸ch. T¸c ®éng cña nã cã thÓ lµ ng¾n h¹n hoÆc dµi h¹n vµ ¶nh h−ëng ®Õn nguån n−íc mÆt vµ n−íc ngÇm, tµi nguyªn ®¸t vµ « nhiÔm kh«ng khÝ (chñ yÕu do bôi ) vµ tiÕng ån. o C¬ së h¹ tÇng cho du lÞch tÊt yÕu sÏ lÊn chiÕm c¸c diÖn tÝch ®Êt kh¸c, ¶nh h−ëng ®Õn c¬ cÊu sö dông ®Êt vµ c¶nh quan thiªn nhiªn cña ®Þa ph−¬ng. o Qu¸ tr×nh ®µo ®¾p lÊn biÓn, x©y dùng lµm thay ®æi c¶nh quan thiªn nhiªn cña ®Þa ph−¬ng, cÊu tróc ®Þa chÊt khu vùc. o C¸c chÊt th¶i r¾n kh«ng ®−îc xö lý kh«ng triÖt ®Ó hoÆc kh«ng xö lý lu«n lµ nguån g©y « nhiÔm lín ®èi víi m«i tr−êng ®Êt vµ mü quan chung. o C¸c ho¹t ®éng qu¸ møc cña kh¸ch du lÞch cã t¸c ®éng xÊu ®Õn m«i tr−êng ®Êt cña khu du lÞch (do chuÈn bÞ lÒu tr¹i, ®èt löa tr¹i, ®Ïo ®¸, vøt r¸c th¶i…) - T¨ng l−îng khÝ th¶i, ®Æc biÖt lµ ë c¸c khu ®« thÞ du lÞch gãp phÇn g©y « nhiÔm kh«ng khÝ: Vµo mïa du lÞch, c¸c ngµy lÔ héi, ngµy nghØ cuèi tuÇn møc tiªu hao n¨ng l−îng vµ khÝ th¶i « t«, xe m¸y t¨ng ®ét biÕn vµ lµm t¨ng ®¸ng kÓ l−îng chÊt th¶i g©y « nhiÔm m«i tr−êng kh«ng khÝ. L−îng xe du lÞch tËp trung chuyªn chë kh¸ch ®Õn c¸c trung t©m ®« thÞ – khu du lÞch g©y ra t×nh tr¹ng ¸ch t¾c giao th«ng. 311
  6. - T¸c ®éng tiªu cùc ®Õn tµi nguyªn sinh vËt. §a d¹ng sinh häc bÞ ®e däa bëi nhiÒu loµi sinh vËt hoang d· quý hiÕm bÞ s¨n b¾t phôc vô nhu cÇu Èm thùc, ®å l−u niÖm cña kh¸ch du lÞch. Ngoµi ra, khi l−îng du kh¸ch tËp trung ®«ng vµ l−îng chÊt th¶i vøt vµo m«i tr−êng còng t¸c ®éng cã h¹i ®Õn chu tr×nh sèng cña ®éng vËt hoang d· trong c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn, v−ên quèc gia, khu du lÞch sinh th¸i… - Nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc kh¸c: Bªn c¹nh nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng th× ph¸t triÓn du lÞch còng t¹o ra mét sè thay ®æi lµm gi¶m gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng ®Æc s¾c cña ®Þa ph−¬ng vèn rÊt nh¹y c¶m do tiÕp thu thiÕu chän läc nh÷ng nh©n tè míi ngo¹i lai nh− ë Sapa, Mai Ch©u... Ngoµi ra cßn ph¶i kÓ ®Õn sù l©y truyÒn dÞch bÖnh ®Õn céng ®ång mµ ®iÓn h×nh nh− dÞch SARS n¨m 2003. NÕu nh− c¸c khu vùc du lÞch ®−îc qui ho¹ch hîp lý vµ qu¶n lý x©y dùng, ph¸t triÓn c¸c dÞch vô du lÞch chÆt chÏ, hiÖu qu¶ th× c¸c t¸c ®éng bÊt lîi nªu trªn hoµn toµn cã thÓ kiÓm so¸t ®−îc. 13.2.2. T¸c ®éng cña m«i tr−êng ®Õn sù ph¸t triÓn du lÞch M«i tr−êng lµ yÕu tè ¶nh h−ëng quan träng vµ trùc tiÕp ®Õn chÊt l−îng, tÝnh hÊp dÉn cña c¸c s¶n phÈm du lÞch, qua ®ã ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng thu hót kh¸ch vµ sù tån t¹i cña c¸c ho¹t ®éng du lÞch. T×nh tr¹ng m«i tr−êng cã ¶nh h−ëng xÊu ®Õn sù ph¸t triÓn cña du lÞch ViÖt Nam chñ yÕu lµ: - Sù qu¸ t¶i vµ yÕu kÐm cña hÖ thèng kü thuËt h¹ tÇng ®« thÞ vµ du lÞch (hÖ thèng giao th«ng, cÊp tho¸t n−íc, xö lý chÊt th¶i…); t×nh tr¹ng « nhiÔm kh«ng khÝ (chñ yÕu lµ bôi), tiÕng ån, chÊt th¶i x¶ bõa b·i ch−a ®−îc qu¶n lý tèt. - ¤ nhiÔm vïng n−íc biÓn ven bê do n−íc th¶i sinh ho¹t, n−íc th¶i c«ng nghiÖp ë phÇn lín c¸c träng ®iÓm du lÞch nh− H¶i Phßng- Qu¶ng Ninh, Vòng Tµu – CÇn Giê… ch−a ®−îc h¹n chÕ vµ kiÓm so¸t tèt. - Sù suy gi¶m ®a d¹ng sinh häc, ®Æc biÖt lµ c¸c hÖ sinh th¸i ven biÓn do ph¸t triÓn nu«i trång thuû s¶n thiÕu quy ho¹ch vµ kiÓm so¸t. - T×nh tr¹ng « nhiÔm dÇu vïng n−íc biÓn ven bê do ho¹t ®éng cña c¸c ph−¬ng tiÖn vËn t¶i thuû, sù cè trµn dÇu cã n¬i cßn cao h¬n møc cho phÐp ®èi víi ho¹t ®éng du lÞch. 312
  7. - C¶nh quan m«i tr−êng thiªn nhiªn bÞ biÕn ®æi do ph¸ rõng, ph¸ nói lÊy vËt liÖu x©y dùng, tµi nguyªn vµ kh«ng gian ®Ó x©y dùng c«ng tr×nh ®« thÞ, h¹ tÇng vµ ph¸t triÓn khu du lÞch. Trong khi l−îng du kh¸ch t¨ng nhanh th× tèc ®é ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng du lÞch, ®Æc biÖt lµ h¹ tÇng kü thuËt cho b¶o vÖ m«i tr−êng nh− hÖ thèng cÊp tho¸t n−íc, xö lý chÊt th¶i r¾n vµ láng… l¹i rÊt kÐm. Bªn c¹nh ®ã, c¸c luËt lÖ, chÝnh s¸ch qu¶n lý m«i tr−êng du lÞch cßn nhiÒu bÊt cËp, c¸c chÕ tµi vµ thùc thi chÕ tµi ch−a hiÖu qu¶, nhËn thøc chung cña céng ®ång, cña du kh¸ch vÒ tµi nguyªn vµ m«i tr−êng rÊt h¹n chÕ, c«ng t¸c gi¸o dôc, tuyªn truyÒn nh»m n©ng cao nhËn thøc vÒ m«i tr−êng vµ b¶o vÖ m«i tr−êng ch−a ®i vµo chiÒu s©u, míi nÆng tÝnh h×nh thøc nªn ch−a h¹n chÕ ®−îc c¸c t¸c ®éng tiªu cùc cña ph¸t triÓn du lÞch ®Õn tµi nguyªn vµ m«i tr−êng. Nh− vËy chóng ta thÊy r»ng c¸c t¸c ®éng m«i tr−êng do chÊt th¶i du lÞch lµm suy gi¶m thËm chÝ huû ho¹i c¸c gi¸ trÞ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng. T×nh tr¹ng ®ã l¹i cã t¸c ®éng ng−îc l¹i ®Õn sù ph¸t triÓn kh«ng chØ ®èi víi du lÞch mµ cßn ®èi víi c¸c ngµnh kh¸c. §©y lµ th¸ch thøc lín ®èi víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng. 13.3. Vai trß cña c¸c bªn liªn quan tham gia qu¶n lý chÊt th¶i du lÞch M«i tr−êng vµ c¸c ho¹t ®éng vÒ m«i tr−êng tù nã ®· mang tÝnh x· héi cao, v× vËy x· héi ho¸ c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng lµ viÖc lµm phï hîp vµ cÇn thiÕt. H−íng tíi x· héi ho¸ c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng chÝnh lµ t¨ng c−êng ho¹t ®éng cña céng ®ång trong lÜnh vùc nµy. C¸c ho¹t ®éng nµy cã thÓ lµ ch−¬ng tr×nh thu gom vµ vËn chuyÓn mét phÇn CTR; tæ chøc c¸c nhãm t×nh nguyÖn, hay h−íng c¸c tæ chøc x· héi tham gia vµo viÖc b¶o vÖ m«i tr−êng; rÌn luyÖn ý thøc b¶o vÖ m«i tr−êng ngay tõ khi cßn nhá, hay lµ ho¹t ®éng gi¸o dôc m«i tr−êng trong tr−êng häc. Ngoµi c¸c ho¹t ®éng phong trµo ®−îc tæ chøc hµng n¨m nh−: Ngµy M«i tr−êng thÕ giíi 5/6; TuÇn lÔ quèc gia vÒ n−íc s¹ch vµ vÖ sinh m«i tr−êng; chiÕn dÞch lµm cho thÕ giíi s¹ch h¬n (22/9);v.v.. NhiÒu phong trµo quÇn chóng ®· ®−îc ph¸t ®éng réng r·i vµ ®¹t nhiÒu kÕt qu¶ tèt nh−: “Thµnh phè xanh s¹ch ®Ñp”; “Ph−êng xãm tù qu¶n vÒ vÖ sinh m«i tr−êng”; mét sè m« h×nh sinh th¸i, b¶o tån thiªn nhiªn còng ®−îc nh©n d©n tù nguyÖn tæ chøc vµ tham gia... 313
  8. Tuy nhiªn, ®Ó x· héi ho¸ c«ng t¸c qu¶n lý chÊt th¶i r¾n cÇn cã c¸c c¬ chÕ, chÝnh s¸ch cô thÓ trong c¸c kh©u huy ®éng lùc l−îng, tµi chÝnh, ... ®èi víi céng ®ång, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch tham gia ®Çu t− vµo lÜnh vùc m«i tr−êng ®èi víi t− nh©n, hîp t¸c x·, huy ®éng c¸c tæ chøc chÝnh trÞ x· héi vµ c¸c héi chuyªn ngµnh tham gia. 13.3.1. Tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan, tæ chøc nhμ n−íc qu¶n lý m«i tr−êng Tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan, tæ chøc nhµ n−íc trong c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng chñ yÕu nh− sau: - X©y dùng c¸c v¨n b¶n ph¸p lý, quy ®Þnh d−íi luËt - Thùc hiÖn vµ gi¸m s¸t thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh, luËt vÒ BVMT: Trong tr−êng hîp c¸c c¸ nh©n, tæ chøc cã hµnh vi ph¸ ho¹i m«i tr−êng, vi ph¹m luËt vµ c¸c qui ®Þnh vÒ BVMT th× cÇn ph¶i bÞ c−ìng chÕ thi hµnh b»ng c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh vµ xö ph¹t vi ph¹m theo c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt. C¸c c¬ quan, ®¬n vÞ, tæ chøc qu¶n lý nhµ n−íc liªn quan ®Õn qu¶n lý m«i tr−êng trong lÜnh vùc du lÞch lµ: - CÊp trung −¬ng: Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng, Tæng côc Du lÞch - CÊp tØnh, thµnh phè vµ ®Þa ph−¬ng: C¸c Uû ban Nh©n d©n c¸c cÊp, c¸c Së Du lÞch, Së Tµi nguyªn & M«i tr−êng ë c¸c n¬i cã c¸c khu ph¸t triÓn du lÞch, c¸c ban qu¶n lý c¸c khu du lÞch, khu b¶o tån thiªn nhiªn, v−ên quèc gia, ... - C¸c c¬ së kinh doanh du lÞch cña nhµ n−íc - C¸c c«ng ty dÞch vô m«i tr−êng ®« thÞ, xö lý chÊt th¶i 13.3.2. QuyÒn vμ nghÜa vô cña c¸c c¬ quan, ®¬n vÞ, tæ chøc x· héi vμ c¸ nh©n trong c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng C¸c bªn liªn quan kh«ng trùc tiÕp lµm nhiÖm vô qu¶n lý nhµ n−íc vÒ m«i tr−êng ë c¸c khu du lÞch bao gåm: - C¸c c¬ quan hµnh chÝnh sù nghiÖp, c«ng së, tr−êng häc - C¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô du lÞch, tæ chøc x· héi ®Þa ph−¬ng trong khu vùc ph¸t triÓn du lÞch nh−: Héi c¸c doanh nghiÖp ngµnh du lÞch, Héi c¸c n÷ chñ doanh nghiÖp du lÞch, §oµn TNCSHCM, Héi phô n÷, Héi 314
  9. cùu chiÕn binh, Héi ng−êi cao tuæi,... cã vai trß kh¸ quan träng trong qu¶n lý m«i tr−êng du lÞch. - C¸c c¸ nh©n tham gia kinh doanh, cung cÊp dÞch vô du lÞch . - Kh¸ch du lÞch vµ c¸c c«ng ty du lÞch ë n¬i kh¸c ®−a ®ãn kh¸ch ®Õn ®iÓm du lÞch TÊt c¶ hä cã c¸c quyÒn vµ tr¸ch nhiÖm nh− sau: + Cã nghÜa vô tu©n thñ ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng, hç trî c¸c c¬ quan Nhµ n−íc trong viÖc phßng chèng, kh¾c phôc suy tho¸i m«i tr−êng, « nhiÔm m«i tr−êng… + KhiÕu n¹i vµ tè c¸o c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng. + KiÕn nghÞ viÖc x©y dùng c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ m«i tr−êng ë ®Þa ph−¬ng. + Cã quyÒn ®−îc båi th−êng thiÖt h¹i ®ång thêi, cã nghÜa vô båi th−êng thiÖt h¹i do hµnh vi g©y t¸c h¹i ®Õn m«i tr−êng lµm thiÖt h¹i cho ng−êi kh¸c. + T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c ®oµn thanh tra hoÆc thanh tra viªn b¶o vÖ m«i tr−êng thi hµnh nhiÖm vô. Cã nhiÖm vô chÊp hµnh quyÕt ®Þnh cña c¬ quan Nhµ n−íc cã thÈm quyÒn kÕt luËn nh÷ng vÊn ®Ò vÒ m«i tr−êng. 13.3.3 C¸c c«ng cô x©y dùng vμ ph¸t triÓn céng ®ång qu¶n lý chÊt th¶i du lÞch a) Sù tham gia cña thanh niªn: Trong lÜnh vùc b¶o vÖ m«i tr−êng, mét sè ho¹t ®éng cña thanh niªn nh− ch−¬ng tr×nh sinh viªn t×nh nguyÖn hµng n¨m do §oµn TNCSHCM tæ chøc, ®· gãp ®−îc mét phÇn ®¸ng kÓ víi nh÷ng ho¹t ®éng nh−: + Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng truyÒn th«ng ®Ó n©ng cao nhËn thøc b¶o vÖ m«i tr−êng cña céng ®ång nh− ph¸t tê r¬i, ch−¬ng tr×nh truyÒn thanh, tæ chøc phæ biÕn LuËt m«i tr−êng, vËn ®éng tíi tõng hé gia ®×nh tham gia b¶o vÖ m«i tr−êng. + Hç trî cho UBND ph−êng, x· trong viÖc phæ biÕn vµ triÓn khai c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt, c¸c chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ BVMT: x¸c ®Þnh c¸c nguån « nhiÔm, c¸c sù cè m«i tr−êng, c¸c tranh 315
  10. chÊp,... lµm nßng cèt vµ cïng víi ng−êi d©n t×m kiÕm gi¶i ph¸p xö lý thÝch hîp cho ®Þa ph−¬ng. + Tham m−u vµ gióp c¸c UBND ph−êng, x· x©y dùng c¸c quy ®Þnh vÒ BVMT cã sù tham gia cña céng ®ång. TriÓn khai mét sè dù ¸n, c¸c s¸ng kiÕn ®Þa ph−¬ng. + Phèi hîp víi c¸c tæ chøc ®oµn thÓ kh¸c nh− lµ Héi phô n÷, Héi cùu chiÕn binh, Héi ng−êi cao tuæi,... ®Ó thùc hiÖn c¸c phong trµo lµm s¹ch m«i tr−êng, thu dän chÊt th¶i r¾n vµo cuèi tuÇn, ngµy lÔ, tÕt... cã t¸c dông n©ng cao ý thøc cña mçi ng−êi tham gia. b) Sù tham gia cña phô n÷ Phô n÷ ngoµi viÖc ch¨m sãc d¹y dç con c¸i, cßn lµ ng−êi néi trî chÝnh trong gia ®×nh. Do vËy, ®èi víi nh÷ng vÊn ®Ò m«i tr−êng, sù hîp t¸c cña hä lu«n cã t¸c ®éng kh«ng dõng l¹i ë chç ý thøc cña mét c¸ nh©n, mµ cßn cã t¸c ®éng ®Õn c¸c c− xö víi m«i tr−êng cña thÕ hÖ t−¬ng lai sau nµy. Sù h−íng dÉn d¹y dç con c¸i nµy cã thÓ th«ng qua nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ nh− ch¨m sãc c©y vµ trång c©y xanh quanh nhµ, b¶o vÖ c©y xanh ®−êng phè, vøt r¸c ®óng n¬i quy ®Þnh,... §¶m nhËn néi trî trong gia ®×nh còng cã thÓ hiÓu lµ ng−êi phô n÷ liªn quan trùc tiªp ®Õn vÊn ®Ò vøt r¸c vµ n−íc th¶i sinh ho¹t. Sù hîp t¸c trong lÜnh vùc nµy cã thÓ ®em ®Õn nh÷ng thµnh qu¶ tøc kh¾c, t¹o ra chuyÓn biÕn lín trong viÖc qu¶n lý còng nh− xö lý CTR sinh ho¹t. Do vËy, ®Ó nh÷ng dù ¸n ph¸t triÓn céng ®ång nh»m b¶o vÖ m«i tr−êng ®¹t ®−îc kÕt qu¶ tèt, sù tham gia cña phô n÷ lµ kh«ng thÓ thiÕu. c) Th«ng tin, truyÒn th«ng: - Mét trong nh÷ng ph−¬ng thøc truyÒn th«ng h÷u hiÖu vµ phæ biÕn lµ th¶o luËn nhãm. - Mét ph−¬ng thøc truyÒn th«ng h÷u hiÖu kh¸c lµ häp céng ®ång. - TriÓn l·m céng ®ång còng lµ mét h×nh thøc truyÒn th«ng phæ cËp. Ph−¬ng ph¸p quan s¸t trùc quan cã thÓ lµ ®i d¹o th¨m c¸c khu vùc liªn quan, ®Ó t¨ng thªm tÝnh chÝnh x¸c còng nh− lµm giµu th«ng tin, cã thÓ kÕt hîp víi ph−¬ng ph¸p pháng vÊn trùc tiÕp hoÆc sö dông phiÕu ®iÒu tra, pháng vÊn kh«ng chÝnh thøc, ... d) §µo t¹o, tËp huÊn, héi th¶o: Nh− trªn ®· tr×nh bµy, n©ng cao nhËn thøc céng ®ång ®−îc thùc hiÖn th«ng qua c¸c h×nh thøc th«ng tin, ttruyÒn th«ng, c¸c kªnh truyÒn th«ng ®¹i 316
  11. chóng. Trong c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng ®ã, cã thÓ nhËn thÊy næi lªn vai trß ng−êi chñ tr× cuéc häp, ng−êi dÉn ch−¬ng tr×nh héi nghÞ, hay ng−êi ®Ò ra kÕ ho¹ch thùc hiÖn. Ph¸t triÓn céng ®ång ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn lý tõ d−íi lªn, tøc lµ b¾t ®Çu b»ng nh÷ng khóc m¾c cña c¬ së. §iÒu nµy yªu cÇu nh÷ng ng−êi chñ tr× cÇn n¾m th«ng th¹o t×nh h×nh x· héi ®Þa ph−¬ng. Do vËy viÖc tæ chøc héi nghÞ, héi th¶o ®Ó truyªn truyÒn, phæ biÕn kiÕn thøc, kü n¨ng vµ x¸c ®Þnh vai trß tr¸ch nhiÖm cña céng ®ång, tiÕn hµnh giao l−u gi÷a c¸c céng ®ång vµ chÝnh quyÒn, thµnh lËp m¹ng l−íi céng ®ång lµ cÇn thiÕt. e) Quü m«i tr−êng: C¸c ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr−êng yªu cÇu cÇn ph¶i cã mét nguån tµi chÝnh hç trî, ®Æc biÖt trong thêi kú ®Çu ho¹t ®éng, nguån lùc tµi chÝnh nµy cã thÓ tõ tµi trî bªn ngoµi, hay tõ trong chÝnh b¶n th©n céng ®ång ®ãng gãp. Trong ®iÒu kiÖn c¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn céng ®ång chuÈn bÞ b¾t ®Çu, th× nguån tµi chÝnh nµy ®Õn tõ tµi trî bªn ngoµi, nh−ng sau mét thêi gian ho¹t ®éng, b¶n th©n céng ®ång ph¶i tù t¹o ra nguån tµi chÝnh. Quü m«i tr−êng chÝnh lµ gi¶i ph¸p cho hai yªu cÇu trªn. 13.4. ChÝnh s¸ch qu¶n lý chÊt th¶i du lÞch Nghiªn cøu bæ sung vµ hoµn thiÖn dÇn c¸c chÝnh s¸ch vµ chÕ tµi thùc hiÖn - ChÝnh s¸ch −u tiªn miÔn gi¶m hoÆc kh«ng thu thuÕ trong thêi gian nhÊt ®Þnh ®èi víi c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− cho viÖc b¶o vÖ m«i tr−êng du lÞch nh»m thu hót vèn ®Çu t− cho c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng du lÞch. - ChÝnh s¸ch −u tiªn c¸c dù ¸n ®Çu t− du lÞch cã c¸c gi¶i ph¸p cô thÓ vÒ qu¶n lý vµ gi¶m thiÓu « nhiÔm, thu håi, t¸i sö dông vµ t¸i chÕ chÊt th¶i. - ChÝnh s¸ch −u ®·i cho ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc vµ øng dông c«ng nghÖ míi, trong ph¸t triÓn du lÞch g¾n kÕt víi b¶o vÖ m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng. - KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh du lÞch cã tr¸ch nhiÖm víi m«i tr−êng nh− du lÞch sinh th¸i, du lÞch v¨n ho¸… ph¸t triÓn du lÞch - T¹o c¬ chÕ kinh tÕ - tµi chÝnh thuËn lîi cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Çu t− vµo ph¸t triÓn du lÞch vµ b¶o vÖ m«i tr−êng. 317
  12. - ThiÕt lËp c¸c chÕ tµi thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch vµ luËt lÖ mét c¸ch nghiªm tóc vµ hiÖu qu¶. T¨ng c−êng hiÖu lùc qu¶n lý nhµ n−íc vÒ m«i tr−êng ë c¸c khu du lÞch C¸c chñ ®Çu t− khi muèn x©y dùng c¬ së l−u tró du lÞch cÇn ph¶i lËp b¸o c¸o ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i tr−êng. C¬ quan qu¶n lý du lÞch ®Þa ph−¬ng ph¶i lµ mét thµnh viªn tham gia gi¸m s¸t c¸c dù ¸n nµy. §èi víi c¸c c¬ së l−u tró du lÞch ®ang ho¹t ®éng cÇn gi¸m s¸t c¸c c¬ së l−u tró theo mét sè néi dung sau : - Tiªu thô n¨ng l−îng. - Tiªu thô n−íc. - Nguån ph¸t sinh, khèi l−îng, thµnh phÇn, tÝnh chÊt chÊt th¶i r¾n, n−íc th¶i. - ChÝnh s¸ch mua s¾m / sö dông s¶n phÈm trong kinh doanh ®Ó b¶o vÖ m«i tr−êng. - Th«ng tin ph¶n håi cña kh¸ch hµng vÒ m«i tr−êng cña c¬ së. - Møc ®é hoµ hîp cña c¬ së l−u tró víi m«i tr−êng v¨n hãa, x· héi. ViÖc kiÓm tra chÊt l−îng n−íc, ®é « nhiÔm kh«ng khÝ, xö lý n−íc th¶i, r¸c th¶i, tiÕng ån ®−îc thùc hiÖn theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh. HiÖn nay Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng ViÖt Nam ®· ban hµnh QuyÕt ®Þnh sè 02/2003 vÒ Quy chÕ B¶o vÖ m«i tr−êng trong lÜnh vùc du lÞch nh»m b¶o vÖ m«i tr−êng du lÞch, ng¨n ngõa vµ gi¶m thiÓu c¸c t¸c ®éng xÊu ®Õn m«i tr−êng trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng du lÞch, b¶o ®¶m ph¸t triÓn du lÞch mét c¸ch bÒn v÷ng, gãp phÇn b¶o vÖ m«i tr−êng cña ®Êt n−íc. Quy chÕ nµy ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng liªn quan trùc tiÕp ®Õn m«i tr−êng du lÞch trªn ph¹m vi l·nh thæ n−íc ViÖt Nam vµ ¸p dông ®èi víi tæ chøc, c¸ nh©n ho¹t ®éng t¹i c¸c khu, ®iÓm du lÞch. Mét sè néi dung c¬ b¶n nh− sau: - §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh vËn chuyÓn kh¸ch: kh«ng vËn chuyÓn c¸c chÊt næ, chÊt ch¸y, chÊt phãng x¹. C¸c tæ chøc, c¸ nh©n kinh doanh vËn chuyÓn kh¸ch du lÞch khi sö dông ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn kh¸ch du lÞch ph¶i ®¸p øng c¸c yªu cÇu b¶o vÖ m«i tr−êng theo quy ®Þnh cña Bé Giao th«ng - VËn t¶i; h−íng dÉn, nh¾c nhë kh¸ch du lÞch kh«ng x¶ r¸c bõa b·i trªn ®−êng ®i; thu gom, ®æ ®óng n¬i quy ®Þnh r¸c th¶i ph¸t sinh trªn ph−¬ng 318
  13. tiÖn trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn kh¸ch du lÞch; kh«ng th¶i khãi, bôi, dÇu, khÝ hoÆc c¸c chÊt chøa chÊt th¶i v−ît tiªu chuÈn cho phÐp ra m«i tr−êng; kh«ng vËn chuyÓn c¸c chÊt næ, chÊt ch¸y, chÊt phãng x¹. §èi víi c¸c lo¹i s¶n phÈm cã mïi khã chÞu mµ ®−îc phÐp vËn chuyÓn th× tr−íc khi ®−a lªn ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn ph¶i gãi bäc kü, kh«ng ®Ó lät mïi ra ngoµi, kh«ng ®Ó r¬i v·i trªn ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn vµ trªn ®−êng vËn chuyÓn; kh«ng vËn chuyÓn tr¸i phÐp c¸c ®éng vËt, thùc vËt quý hiÕm theo v¨n b¶n quy ®Þnh cña ChÝnh phñ. - Tr¸ch nhiÖm cña Ban qu¶n lý hoÆc tæ chøc, c¸ nh©n qu¶n lý khu, ®iÓm du lÞch còng ®−îc quy ®Þnh cô thÓ nh−: ph¶i ®Æt c¸c thïng r¸c ë vÞ trÝ thuËn tiÖn cho kh¸ch x¶ r¸c; thùc hiÖn thu gom hoÆc hîp ®ång víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n kh¸c ®Ó thu gom r¸c trong khu, ®iÓm du lÞch vµ chuyÓn ®Õn n¬i xö lý; x©y dùng khu vÖ sinh c«ng céng t¹i vÞ trÝ phï hîp, b¶o ®¶m vÖ sinh m«i tr−êng; bè trÝ c¸n bé cã kiÕn thøc, nghiÖp vô vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng theo dâi t×nh h×nh m«i tr−êng vµ viÖc thùc hiÖn c¸c yªu cÇu b¶o vÖ m«i tr−êng trong khu du lÞch… - Kh¸ch du lÞch: kh«ng ®−îc mua b¸n, sö dông ®éng thùc vËt quý hiÕm. X¶ r¸c ®óng n¬i quy ®Þnh; kh«ng xua ®uæi, trªu träc hoÆc cã hµnh vi kh¸c x©m ph¹m ®Õn sinh ho¹t b×nh th−êng cña c¸c loµi ®éng vËt t¹i n¬i ®Õn du lÞch; tu©n thñ c¸c quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng khu / ®iÓm du lÞch. - §èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n sinh sèng, ho¹t ®éng trong c¸c khu, ®iÓm du lÞch hoÆc c¸c khu vùc ®· ®−îc quy ho¹ch cho ph¸t triÓn du lÞch: kh«ng ®−îc cã c¸c ho¹t ®éng g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn c¶nh quan m«i tr−êng du lÞch; thùc hiÖn thu gom, xö lý r¸c th¶i vµ tu©n thñ c¸c quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng theo h−íng dÉn cña tæ chøc, c¸ nh©n trùc tiÕp qu¶n lý khu, ®iÓm du lÞch; tham gia b¶o vÖ, t«n t¹o m«i tr−êng du lÞch, phßng vµ chèng « nhiÔm, suy tho¸i, sù cè m«i tr−êng trªn ®Þa bµn. - C¸c h×nh thøc xö lý vi ph¹m: Tr−êng hîp tæ chøc, c¸ nh©n cã hµnh vi g©y « nhiÔm, suy tho¸i hoÆc sù cè m«i tr−êng trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng du lÞch hoÆc g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn m«i tr−êng du lÞch ph¶i cã c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc vµ båi th−êng thiÖt h¹i theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt; tr−êng hîp tæ chøc, c¸ nh©n ®ã kh«ng cã c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc hoÆc biÖn ph¸p kh¾c phôc kh«ng ®ñ kh«i phôc t×nh tr¹ng ban ®Çu th× ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm thanh to¸n mäi chi phÝ kh¾c phôc theo quy ®Þnh cña c¬ quan nhµ n−íc cã thÈm quyÒn. 319
  14. N©ng cao nhËn thøc vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng du lÞch - Tæ chøc c¸c “TuÇn lÔ du lÞch xanh” t¹i c¸c träng ®iÓm du lÞch - Tæ chøc c¸c líp tËp huÊn vÒ m«i tr−êng cho c¸c c¸n bé qu¶n l ý, c¸c doanh nghiÖp du lÞch vµ c¸c céng ®ång sinh sèng, lµm viÖc trong c¸c khu du lÞch hoÆc c¸c khu vùc quy ho¹ch cho ph¸t triÓn du lÞch. Nghiªn cøu øng dông khoa häc c«ng nghÖ HiÖn nay t×nh h×nh khoa häc c«ng nghÖ cña ViÖt Nam cßn kh¸ l¹c hËu nªn gi¶i ph¸p nghiªn cøu, lùa chän c«ng nghÖ tiªn tiÕn phï hîp víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ gi¶m tèi thiÓu « nhiÔm, b¶o vÖ tµi nguyªn vµ m«i tr−êng lµ rÊt quan träng. Nhµ n−íc cÇn ®Çu t− vµ t¹o ®iÒu kiÖn huy ®éng vèn ®Çu t− tõ c¸c nguån kh¸c cho c¸c nghiªn cøu ®¸nh gi¸, lùa chän c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ phôc håi, t¸i chÕ tµi nguyªn, xö lý chÊt th¶i phï hîp ®iÒu kiÖn ViÖt Nam. T¨ng c−êng c«ng t¸c ®µo t¹o trong ngµnh du lÞch CÇn t¨ng c−êng nghiªn cøu, thiÕt lËp mét ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o toµn diÖn vÒ kiÕn thøc nghiÖp vô còng nh− nhËn thøc vÒ m«i tr−êng cho toµn bé ®éi ngò c¸n bé ngµnh du lÞch vµ ®Çu t− cho hiÖn thùc ho¸ nã. Hîp t¸c vµ trao ®æi kinh nghiÖm trong vµ ngoµi n−íc §Ó ®¶m b¶o ph¸t triÓn du lÞch bÒn v÷ng vµ b¶o vÖ m«i tr−êng th× nhÊt thiÕt ph¶i cã sù phèi hîp chÆt chÏ gi÷a toµn thÓ c¸c bªn cã liªn quan nh»m trao ®æi vµ ¸p dông kinh nghiÖm trong ph¸t triÓn du lÞch vµ b¶o vÖ m«i tr−êng. C¸c kinh nghiÖm, vèn tµi trî vµ hîp t¸c ®Çu t− n−íc ngoµi còng cÇn ®−îc xem xÐt vµ ¸p dông hîp lý. 13.5. ñ ph©n h÷u c¬ tõ chÊt th¶i du lÞch Tõ phÇn lý thuyÕt cña cuèn s¸ch nµy ®· m« t¶ râ vÒ ph©n ñ h÷u c¬, ®ã lµ mét s¶n phÈm hoµn toµn tù nhiªn, chóng ta cã thÓ s¶n xuÊt ra nã rÊt ®¬n gi¶n. Qua ®ã c¸c chÊt th¶i h÷u c¬ bÞ ph©n huû vµ trë thµnh c¸c chÊt lµm mµu mì cho ®Êt. C¸c chÊt th¶i cã thÓ chÕ biÕn thµnh PHC vÝ dô nh− chÊt th¶i v−ên vµ thøc ¨n thõa chØ cã thÓ tù ph©n huû hoÆc môc n¸t, thèi r÷a trong ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c vi khuÈn vµ c¸c c«n trïng nhá kh¸c ho¹t ®éng. Khi ®Ó mÆc nh÷ng chÊt th¶i nµy trong mét thêi gian, chóng sÏ chuyÓn thµnh chÊt th¶i h÷u c¬ mµu n©u sÉm, 320
  15. ®−îc gäi lµ “mïn”, “ñ PHC” ®¬n gi¶n lµ qu¶n lý qu¸ tr×nh ph©n huû tù nhiªn nµy theo mét sè c¸ch tæ chøc vµ c©n nh¾c lùa chän phï hîp. Th«ng th−êng, ph−¬ng ph¸p ñ hiÕu khÝ ®−îc thùc hiÖn ®¬n gi¶n ®Ó s¶n xuÊt ra PHC - s¶n phÈm hoµn tÊt nµy ®−îc sö dông cho viÖc lµm v−ên. VÝ dô cã thÓ bãn PHC vµo c¸c chËu hoa, c©y c¶nh. 13.5.1. Nguån nguyªn liÖu ChÊt th¶i r¾n tõ c¸c khu du lÞch víi hîp phÇn nh− ®· m« t¶ ë môc 13.1 cho thÊy thµnh phÇn h÷u c¬ chiÕm tû lÖ rÊt cao (50-70 %). NÕu thùc hiÖn ph©n lo¹i t¹i nguån tèt th× ®©y chÝnh lµ nguån nguyªn liÖu th« rÊt tèt cho s¶n xuÊt ph©n ñ h÷u c¬ t¹i chç – quy m« nhá hoÆc cã thÓ s¶n xuÊt ë quy m« tËp trung, quy m« c«ng nghiÖp t¹i c¸c b·i th¶i. 13.5.2. Ph−¬ng ph¸p thùc hiÖn ChÊt th¶i r¾n du lÞch cÇn ®−îc thu gom vµ ph©n lo¹i t¹i nguån ®Ó ®¶m b¶o hiÖu qu¶ ñ PHC. Sau ®ã c¸c nguyªn liÖu lµ chÊt th¶i h÷u c¬ ®−îc vËn chuyÓn ®Õn n¬i s¶n xuÊt. §iÒu quan träng ë ®©y lµ cÇn x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi chÝnh x¸c l−îng chÊt th¶i ph¸t sinh, thµnh phÇn tÝnh chÊt th«ng qua c«ng t¸c kiÓm to¸n chÊt th¶i. Sau ®ã cÇn lùa chän quy m« còng nh− c«ng nghÖ ñ ph©n thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi vµ m«i tr−êng cña tõng n¬i vµ h×nh thøc tæ chøc thùc hiÖn ®Çu t−. §Ó ®¶m b¶o viÖc ñ PHC thµnh c«ng kh«ng thÓ bá qua viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu thÞ tr−êng tiªu thô vµ nguån vèn ®Çu t− còng nh− ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t−. 13.5.3. C¸c môc tiªu ®Ò ra ®èi víi ho¹t ®éng ñ PHC lμ: - Gi¶m tèi thiÓu vèn ®Çu t− - Gi¶m tèi thiÓu chi phÝ vËn hµnh - Gi¶m thiÓu kÝch cì, thÓ tÝch chÊt th¶i - Gi¶m tèi thiÓu c¸c t¸c ®éng m«i tr−êng, ®Æc biÖt lµ vÊn ®Ò mïi (kh«ng cã mïi nÕu qu¸ tr×nh hiÕu khÝ ®−îc kiÓm so¸t tèt) - T¨ng tèi ®a chÊt l−îng s¶n phÈm 321
  16. 13.6. C¸c tr−êng hîp vÒ qu¶n lý chÊt th¶i du lÞch ë ViÖt Nam vµ In®«nªxia 13.6.1. Khu du lÞch B·i Ch¸y, thμnh phè H¹ Long, Qu¶ng Ninh – ViÖt Nam Du lÞch lµ mét lÜnh vùc kinh tÕ t¨ng tr−ëng nhanh chãng ë ViÖt Nam trong thêi gian qua. Theo sè liÖu thèng kª trong n¨m 2002 sè l−îng kh¸ch quèc tÕ ®Õn khu vùc H¶i Phßng- Qu¶ng Ninh t¨ng 33,9% tøc lµ 873 ngµn l−ît, sè l−îng kh¸ch néi ®Þa t¨ng kho¶ng 21,6% ®¹t 1.533 ngµn l−ît; c¸c con sè t−¬ng øng nh− vËy ®èi víi khu vùc HuÕ - §µ N½ng lµ 54% hay 806,4 ngµn l−ît vµ 21% hay 911,6 ngµn l−ît; Nha Trang – Ninh Ch÷ lµ 13,4% ®¹t 249 ngµn vµ 19,8% ®¹t 1.284 ngµn l−ît kh¸ch néi ®Þa… §Æc ®iÓm ph©n bè l−îng du kh¸ch kh«ng ®ång ®Òu theo l·nh thæ ®· g©y ¸p lùc lín ®èi víi tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng c¸c khu tËp trung du kh¸ch. Thµnh phè H¹ Long cã tiÒm n¨ng du lÞch rÊt lín. Bªn c¹nh di s¶n thÕ giíi lµ vÞnh H¹ Long, xung quanh thµnh phè cßn rÊt nhiÒu di chØ, di tÝch v¨n ho¸ g¾n liÒn víi lÞch sö thµnh phè. TÊt c¶ c¸c di tÝch trªn ®©y ®Òu cã tiÒm n¨ng cho ngµnh du lÞch khai th¸c. HiÖn nay, Ban Qu¶n lý vÞnh H¹ Long (BQL vÞnh) míi chØ khai th¸c mét phÇn nhá vïng n−íc cña vÞnh cho ho¹t ®éng du lÞch vµ ®· cã kÕ ho¹ch ph¸t triÓn më réng trong t−¬ng lai. L−îng kh¸ch du lÞch ®· t¨ng ®Òu tõ nh÷ng n¨m 1990, ®Æc biÖt lµ l−îng kh¸ch n−íc ngoµi. Theo thèng kª cña Së Du lÞch Qu¶ng Ninh, hµng n¨m cã vµo kho¶ng 300.000 kh¸ch quèc tÕ ®Õn víi H¹ Long, trong ®ã cã 40% lµ ng−êi Ph¸p, 30% ng−êi §µi Loan, 10% ng−êi Trung Quèc. C¸c ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, dÞch vô du lÞch còng ph¸t triÓn nhanh chãng tõ 10 chiÕc tµu n¨m 1990 ®Õn140 chiÕc n¨m 1998 víi c«ng suÊt trung b×nh 30 kh¸ch/tµu. §Õn n¨m 2001, sè l−îng tµu kh¸ch du lÞch ®· lµ h¬n 300 chiÕc. Trong ®ã cã 95% cña t− nh©n. Mét ngµy cao ®iÓm cã kho¶ng 5000 kh¸ch du lÞch b»ng tµu trªn vÞnh, bªn c¹nh ®ã cßn cã vµo kho¶ng 90 xe kh¸ch du lÞch trong tØnh. Nh÷ng ho¹t ®éng thiÕu sù kiÓm so¸t nµy nÕu kh«ng ®−îc can thiÖp xö lý kÞp thêi sÏ g©y t¸c ®éng xÊu tíi m«i tr−êng vµ lµm gi¶m tiÒm n¨ng du lÞch trong t−¬ng lai. HiÖn nay, viÖc thu gom r¸c ë B·i Ch¸y do XN MT§T thùc hiÖn. HiÖu suÊt thu gom míi ®¹t 100% ë vµi trôc ®−êng chÝnh n¬i tËp trung c¸c ho¹t ®éng du lÞch. Cßn c¸c vïng s©u vµ ®−êng vµo khã kh¨n (chiÕm ®a sè) th× míi ®¹t tû 322
  17. lÖ 50-60%. H×nh thøc tæ thu gom r¸c ®ang tån t¹i ®−îc m« t¶ nh− sau: c¸c tæ, nhãm, c¸ nh©n thu gom r¸c tõ c¸c ngâ, xãm, tËp trung ra ®iÓm tËp kÕt ven ®−êng lín cho XN MT§T ®Õn thu gom vµ chuyÓn ®i b·i ch«n lÊp Hµ KhÈu. ViÖc ph©n lo¹i r¸c hiÖn nay ®· cã, nh−ng mang tÝnh chÊt tù ph¸t vµ ®ang ®−îc tæ chøc l¹i theo h−íng dÉn cña Dù ¸n Thö nghiÖm H¹ Long: Thøc ¨n thõa : cho c¸c gia ®×nh ch¨n nu«i; Tói nilong, vá ®å hép, ve chai: b¸n cho nh÷ng ng−êi thu gom phÕ liÖu. R¸c h÷u c¬ vµ r¸c v« c¬ kh¸c ch−a ®−îc ph©n lo¹i sÏ ®−îc ph©n lo¹i. Chóng ®−îc tËp trung vÒ b·i ch«n lÊp Hµ KhÈu. B·i nµy hiÖn nay míi ®−îc x©y dùng vµ b¾t ®Çu vËn hµnh ®óng kü thuËt. ViÖc triÓn khai ph©n lo¹i r¸c tõ nguån t¹i khu vùc B·i Ch¸y, VÞnh H¹ Long ®ang lµm thö nghiÖm quy m« nhá ë khu C¸i D¨m vµ ë mét sè kh¸ch s¹n ë khu B·i Ch¸y. Cßn ®ang tån t¹i khã kh¨n lµ r¸c th¶i sau khi ®−îc ph©n lo¹i t¹i nguån ®−îc XN MT§T hay c¸c tæ thu gom r¸c tËp trung, l¹i ®−îc trén lÉn trë l¹i tr−íc khi chë ra b·i ch«n lÊp Hµ KhÈu. §iÒu nµy lµm cho c¶ ng−êi thùc thi Dù ¸n, chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng lÉn ng−êi nhiÖt t×nh tham gia thö nghiÖm ph©n lo¹i r¸c kh«ng thÊy hiÖu qu¶ cô thÓ nªn khã l©u bÒn. Do vËy Dù ¸n thö nghiÖm H¹ Long ®ang cïng víi XNMT§T nghiªn cøu c¶i tiÕn viÖc thu gom vËn chuyÓn r¸c sao cho hiÖu qu¶ h¬n. ViÖc thu gom ph©n lo¹i r¸c t¹i c¸c nhµ hµng ¨n uèng, nhÊt lµ hai bªn ®−êng trôc chÝnh ë B·i Ch¸y, ®ang ®−îc thùc hiÖn, nh−ng ch−a ®−îc tæ chøc tèt. Trõ thøc ¨n thõa vµ phÕ liÖu (vá lon, ve chai, nilon, giÊy), sè r¸c cßn l¹i kh«ng ®−îc ph©n lo¹i. Dù ¸n H¹ Long ®· kiÕn nghÞ: X©y dùng v¨n b¶n quy ®Þnh thu phÝ vÖ sinh víi c¸c møc kh¸c nhau, tïy theo quy m« cña mçi Nhµ hµng (c¨n cø vµo sè bµn ¨n, sè mãn ¨n trong thùc ®¬n, hay theo doanh thu khai b¸o thuÕ hµng th¸ng). ViÖc thu gom r¸c, chÊt th¶i trªn c¸c tµu, thuyÒn du lÞch cßn nhiÒu bÊt cËp. KiÕn nghÞ víi Së KHCNMT Qu¶ng Ninh phèi hîp BQL BÕn tµu du lÞch B·i Ch¸y so¹n th¶o, ban hµnh v¨n b¶n quy ®Þnh viÖc l¾p ®Æt c¸c thiÕt bÞ thu gom r¸c, xö lý chÊt th¶i trªn tµu, quy tr×nh cho phÐp tµu xuÊt bÕn vµ cËp bÕn kÌm theo nhËn phiÕu vµ tr¶ phiÕu nép r¸c khi cËp bÕn, g¾n biÓn tµu ®¹t tiªu chuÈn VSMT vµ an toµn giao th«ng, quy ®Þnh møc ph¹t, h×nh thøc ph¹t tµu vi ph¹m, vv... 323
  18. Nghiªn cøu ¸p dông ph−¬ng ph¸p ñ ph©n h÷u c¬ tõ chÊt th¶i du lÞch ®ang ®−îc ®Èy m¹nh ë B·i Ch¸y. Do diÖn tÝch ®Êt ®ai t¹i khu du lÞch B·i Ch¸y h¹n chÕ, cã gi¸ trÞ cao, t×m kiÕm ®Þa ®iÓm thö nghiÖm ñ ph©n Compost ngay t¹i chç lµ khã kh¨n. HiÖn nay dù ¸n thö nghiÖm ®ang tiÕn hµnh ñ ph©n Compost t¹i khu C¸i D¨m, thuéc ph−êng B·i Ch¸y vµ mét ®Þa ®iÓm ë Hµ KhÈu. R¸c h÷u c¬ ®−îc ph©n lo¹i t¹i chç, sau ®ã ®−îc chÕ biÕn thµnh ph©n compost. Ph©n compost ®−îc sö dông ngay t¹i c¸c hé trång rau, mµu. Khi quy m« s¶n xuÊt lín lªn sÏ d− thõa s¶n phÈm ph©n ñ h÷u c¬ ®Ó b¸n vµ thu håi kinh phÝ ®Ó tr¶ l−¬ng cho ng−êi s¶n xuÊt ph©n, thu gom, ph©n lo¹i r¸c, duy tr× c¬ së s¶n xuÊt. Dù ¸n thö nghiÖm ®ang hç trî kinh phÝ vµ kü thuËt x©y dùng c¬ së s¶n xuÊt, vËn hµnh ban ®Çu. Dù ¸n ®ang ®Ò xuÊt UBND Ph−êng tæ chøc,vËn ®éng nh©n d©n ®Þa ph−¬ng, c¸c thµnh viªn tÝch cùc trong ®oµn thÓ, ... thµnh lËp mét doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc VSMT§T, trong ®ã cã viÖc s¶n xuÊt ph©n Compost. VÒ l©u dµi, doanh nghiÖp nµy cã thÓ cung cÊp c¸c dÞch vô VSMT rÊt ®a d¹ng trªn ®Þa bµn khu du lÞch hay më réng ho¹t ®éng ë nh÷ng vïng l©n cËn. HiÖn nay c¸c c¸n bé cña Dù ¸n thö nghiÖm ®ang phèi hîp chÆt chÏ víi Së TNMT Qu¶ng Ninh, UBND Ph−êng B·i Ch¸y, ®Æc biÖt lµ XÝ nghiÖp MT§T B·i Ch¸y vµ mét sè kh¸ch s¹n vµ héi phô n÷ ph−êng B·i Ch¸y hîp t¸c thùc hiÖn. - KÕt qu¶ thÝ nghiÖm ñ ph©n h÷u c¬ tõ chÊt th¶i v−ên vµ nhµ bÕp kh¸ch s¹n ë B∙i Ch¸y HiÖn nay ViÖt Nam ch−a cã tiªu chuÈn chung cho lo¹i PHC nµy. Tuy nhiªn c¸c kÕt qu¶ thÝ nghiÖm cho thÊy s¶n phÈm cã tû lÖ c¬ chÊt vµ c¸c yÕu tè vi l−îng cho phÐp ®èi víi viÖc c¶i t¹o ®Êt. NÕu ®−a lµm ph©n bãn cho c©y trång cÇn dïng phèi hîp víi ph©n ho¸ häc vµ cã thÓ gióp gi¶m ®Õn 1/3 nhu cÇu vÒ ph©n bãn ho¸ häc cho trång c©y. Qu¸ tr×nh ñ kh«ng cã mïi, s¶n phÈm t¹o ra cã mµu n©u sÉm nh− ®Êt mïn. ThÓ tÝch thùc cña ®èng ñ sau 2 th¸ng gi¶m ®Õn 70- 80%. §©y lµ nh÷ng −u ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p ñ ph©n h÷u c¬ trong ®iÒu kiÖn hiÕu khÝ. 13.6.2. Nghiªn cøu §iÓn h×nh vÒ qu¶n lý chÊt th¶i kh¸ch s¹n ë Bali, Indonesia Du lÞch võa cã nh÷ng ¶nh h−ëng tÝch cùc võa ®em c¶ c¸c ¶nh h−ëng tiªu cùc tíi c¸c khu du lÞch. §èi lËp víi c¸c Ých lîi bao gåm c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, c¬ héi viÖc lµm c¸c mÆt tiªu cùc cña du lÞch bao gåm sù suy tho¸i tµi nguyªn 324
  19. thiªn nhiªn vµ v¨n hãa còng ®ãng gãp thªm vµo c¸c vÇn ®Ò ®ang cßn tån t¹i nh− sè l−îng chÊt th¶i r¾n gia t¨ng. Do c¸c ho¹t ®éng hiÖn ®−îc g¾n liÒn víi c¸c ®Æc ®iÓm qui ho¹ch vµ c¬ së h¹ tÇng nªn c¸c ngµnh nh− kinh doanh kh¸ch s¹n sÏ phô thuéc nhiÒu vµo tÝnh æn ®Þnh vµ bÒn v÷ng cña m«i tr−êng chÊt l−îng cao dÉn tíi ngµnh cÇn ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc n©ng cao chÊt l−îng c¸c nguån tµi nguyªn m«i tr−êng vµ v¨n hãa (WTTC, WTO vµ Héi ®ång Tr¸i ®Êt, 1996). ë c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn ë Ch©u ¸ còng nh− nh÷ng n¬i kh¸c, vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i tr−êng th−êng kh«ng ®−îc quan t©m khi tËp trung h−íng tíi c¸c thµnh tùu trong ph¸t triÓn kinh tÕ, dÉn ®Õn « nhiÔm m«i tr−êng, c¸c vÊn ®Ò vÖ sinh, tØ lÖ tËp trung d©n c− t¹i c¸c ®« thÞ vµ tù suy tho¸i tµi nguyªn (Jindal et al., 1998). Qu¶n lý r¸c th¶i r¾n lµ mét vÊn ®Ò nghiªm tóc, phøc t¹p vµ ®Çy tÝnh th¸ch thøc t¹i c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn mµ c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ ®Þa ph−¬ng ®· hç trî x©y dùng c¸c chiÕn l−îc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng vµ x· héi (Furedy, 1997). §èi víi hµng ngµn ng−êi hiÖn ®ang ®èi mÆt víi ®ãi nghÌo th× viÖc t¸i chÕ c¸c chÊt th¶i mét c¸ch thñ c«ng vµ kh«ng chÝnh thøc ®−îc coi lµ mét c¸ch kiÕm sèng. M¹ng l−íi t¸i chÕ r¸c thñ c«ng vµ kh«ng chÝnh thøc nµy ®em l¹i c¬ héi viÖc lµm, gi¶m chi phÝ thu gom vµ chøa r¸c, ®ång thêi cung cÊp l−îng nguyªn vËt liÖu cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ë møc gi¸ t−¬ng ®èi thÊp (Jindal et al., 1998). T¹i mét ®iÓm du lÞch nh− Bali Indonesia, tiªu ®iÓm cña bµi b¸o nµy, r¸c th¶i cña c¸c kh¸ch s¹n ®−îc coi nh− lµ mét nguån tµi nguyªn mµ c¸c nhµ thu gom r¸c ®Þa ph−¬ng s½n lßng tr¶ tiÒn bëi c¸c c¸c vËt liÖu cã thÓ t¸i chÕ tõ r¸c th¶i nµy sau ®ã cã thÓ b¸n ®−îc (Suarnatha, 1999). Th«ng tin vÒ c¸c ®èi t¸c cña c¸c kh¸ch s¹n, mét tæ chøc phi chÝnh phñ, vµ mét nhµ thu gom ®Þa ph−¬ng t¹i Bali ®ang gi¶i quyÕt c¸c th¸ch thøc vÒ vÊn ®Ò qu¶n lý r¸c th¶i du lÞch ®−îc m« t¶ nh− lµ mét vÝ dô vÒ ph−¬ng thøc tiÕp cËn tæng hîp, tõ c¬ së nh»m qu¶n lý chÊt th¶i cña ngµnh kinh doanh nµy. §ång thêi nã còng lµ mét ph¶n øng cã tÝnh ®æi míi tr−íc nh÷ng th¸ch thøc m«i tr−êng t¹i ®Þa ®iÓm du lÞch. Qu¶n lý chÊt th¶i kh¸ch s¹n-Bali Indonesia Bali lµ mét ®¶o nhiÖt ®íi víi d©n sè kho¶ng 3 triÖu ng−êi. N»m ë phÝa nam xÝch ®¹o, hßn ®¶o nµy cã b·i biÓn Êm ¸p, m−a nhiÒu vµ giã nhÑ. Ng−êi Bali cã tÝn ng−ìng Hindu, th−êng tham gia c¸c ho¹t ®éng lÔ tÕt t¹i c¸c ®Òn vµ tin theo tÝn ng−ìng vßng ®êi, d©ng cóng lÔ hµng ngµy víi hoa, thøc ¨n, tiÒn lªn 325
  20. chóa trêi, hay cóng t¹i c¸c nhµ mé, ®Òn, t¹i nhµ, n¬i kinh doanh hoÆc trªn c¸c con ®−êng. Du lÞch lµ ngµnh kinh doanh chÝnh t¹i Bali, ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi nÒn kinh tÕ vµ sù ph¸t triÓn cña Bali. Mét trong c¸c th¸ch thøc hiÖn t¹i lµ viÖc qu¶n lý chÊt th¶i do t¨ng tr−ëng nhanh cña l−îng kh¸ch du lÞch, c¸c dÞch vô du lÞch, møc t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ d©n sè ®i kÌm víi t¨ng tr−ëng du lÞch. NÕu kh«ng cã mét ph−¬ng thøc thu gom, tiªu hñy hîp lý nªn −íc tÝnh 60 % r¸c th¶i r¾n sÏ ®−îc ch«n t¹i c¸c khu ®Êt chèng, ®æ xuèng s«ng hoÆc kªnh m−¬ng däc bªn ®−êng (Wisnu, 1996). TËp ®oµn Wisnu −íc tÝnh 18% tæng l−îng r¸c th¶i cña thµnh phè Denpasar vµ thµnh phè Badung cã nguån gèc tõ ngµnh du lÞch, víi møc trung b×nh mçi phßng kh¸ch s¹n mét ngµy th¶i ra 9.2 Kg r¸c (Suarnatha, 1999). Møc nµy cao h¬n m−êi lÇn møc trung b×nh r¸c th¶i t¹o ra tÝnh trªn ®Çu ng−êi. 80 % tæng r¸c th¶i t¹i Bali lµ r¸c th¶i h÷u c¬, vµ do møc tiªu thô c¸c s¶n phÈm ®ãng gãi b»ng nhùa nh− chai n−íc hay tói nhùa ngµy cµng t¨ng nh− hiÖn nay th× tØ lÖ vËt liÖu nhùa vÉn ®ang t¨ng lªn. C¸c ngµnh kinh doanh nh− kh¸ch s¹n, nhµ hµng, siªu thÞ th¶i ra h¬n 2 mÐt khèi r¸c mét ngµy, khu vùc nµy tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ dÞch vô qu¶n lý chÊt th¶i. Tuy nhiªn, thay v× ®−a r¸c tíi c¸c b·i r¸c ®−îc qui ®Þnh t¹i mét n¬i c¸ch xa ®« thÞ vµ ph¶i tr¶ c¸c møc phÝ ®ãng gãp th× c¸c chñ thu gom r¸c dÔ dµng ®æ r¸c t¹i c¸c b·i r¸c “tù ph¸t”, ®©y lµ mét hiÖn t−îng th−êng thÊy t¹i c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. Bali cã mét m¹ng l−íi nh÷ng ng−êi thu gom vµ m«i giíi r¸c th¶i-c¸c c¬ së hay ng−êi trung gian m«i giíi vËt liÖu r¸c th¶i. HÖ thèng t¸i chÕ r¸c th¶i r¾n thñ c«ng vµ kh«ng chÝnh thøc nµy bao gåm hµng ngµn ng−êi nhÆt r¸c, kho¶ng 60 ng−êi m«i giíi vµ 5 ®¹i lý. Nh÷ng ng−êi nhÆt r¸c sÏ thu gom c¸c thø gi¸ trÞ nh− thùc phÈm, nhùa, kim lo¹i vµ giÊy. Nh÷ng ng−êi nµy cã thÓ kiÕm tõ 4000 ®Õn 10000 Rupi mçi ngµy (1 §« la Canada b»ng 4500 Rupi) C¸c vËt liÖu nµy ®−îc ph©n l¹i, c©n, ®ãng gãi vµ ®−îc göi tíi c¸c ®¹i lý hay nhµ m¸y t¸i chÕ t¹i Jakata hoÆc Surabaya. N¨m 1993, t¸m chuyªn gia ng−êi Indonesia ®· thµnh lËp Quü Wisnu, chñ yÕu chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c vÊn ®Ò suy tho¸i m«i tr−êng t¹i Bali. §©y lµ mét tæ chøc phi chÝnh phñ t¹i ®Þa ph−¬ng, phôc vô c«ng t¸c b¶o tån m«i tr−êng hµi hßa víi v¨n hãa ®Þa ph−¬ng. Sau mét n¨m thµnh lËp, Wisnu b¾t ®Çu quan t©m ®Õn xö lý r¸c th¶i kh¸ch s¹n, tr−íc tiªn lµ yªu cÇu tiÕn hµnh thèng kª kiÓm ®Þnh r¸c th¶i t¹i mét trong c¸c kh¸ch s¹n. N¨m 1995, bé phËn thu gom r¸c cña kh¸ch s¹n 326

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản