Chương 15: Quần thể là đơn vị tiến hoá

Chia sẻ: Phuong Nha | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:21

0
246
lượt xem
88
download

Chương 15: Quần thể là đơn vị tiến hoá

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quần thể: Là tập hợp các cá thể của một loài nhất định trong một thời gian tương đối dài (số lớn thế hệ) sống trên một lãnh thổ nhất định, trong đó thực sự diễn ra giao phối tự do, tách riêng với các quần thể bên cạnh ở mức độ cách ly ít nhiều.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương 15: Quần thể là đơn vị tiến hoá

  1. CHÖÔNG 15. QUAÀN THEÅ LAØ ÑÔN VÒ TIEÁN HOAÙ
  2. Quaàn theå (population) Laø taäp hôïp caùc caù theå cuûa moät loaøi nhaát ñònh trong moät thôøi gian töông ñoái daøi (soá lôùn theá heä) soáng treân moät laõnh thoå nhaát ñònh, trong ñoù thöïc söï dieãn ra giao phoái töï do, taùch rieâng vôùi caùc quaàn theå beân caïnh ôû möùc ñoä caùch ly ít nhieàu.
  3. 1. LOAØI VAØ QUAÀN THEÅ LAØ NHÖÕNG ÑÔN VÒ TIEÁN HOAÙ
  4. Theá giôùi sinh vaät coù caùc möùc toå chöùc caên baûn nhö sau: Caùc ñaïi phaân töû sinh hoïc teá baøo cô theå sinh quyeån heä sinh thaùi quaàn theå/loaøi - Loaøi laø moät heä thoáng coù möùc toå chöùc roäng lôùn - Loaøi naøy phaân bieät vôùi loaøi khaùc do nhieàu ñaëc ñieåm, trong ñoù söï caùch ly laø yeáu toá quan troïng. - Loaøi vaø quaàn theå coù hai ñaëc ñieåm caên baûn coù yù nghóa quan troïng ñoái vôùi söï tieán hoaù:  Toàn taïi trong thôøi gian daøi khoâng haïn ñònh  Coù khaû naêng phaùt trieån tieán hoaù ñoäc laäp
  5. 1.1. Ñònh luaät Hardy – Weinberg Naêm 1908, nhaø toaùn hoïc ngöôøi Anh G. N. Hardy vaø baùc só ngöôøi Ñöùc laø V. Weinberg ñaõ ñoäc laäp vôùi nhau, ñoàng thôøi phaùt hieän ra quy luaät phaân boá caùc kieåu gen vaø caùc kieåu hình trong quaàn theå giao phoái: ñònh luaät Hardy-Weinberg. Ñònh luaät Hardy-Weinberg: Trong loøng moät quaàn theå giao phoái: trong nhöõng ñieàu kieän nhaát ñònh, ôû taàn soá töông ñoái  taàn soá cuûa caùc allele ôû moãi gen coù khuynh höôùng duy trì khoâng ñoåi töø theá heä naøy sang theá heä khaùc.
  6. 1.2. YÙ nghóa cuûa ñònh luaät Hardy-Weinberg - Phaûn aùnh traïng thaùi caân baèng di truyeàn trong quaàn theå - Giaûi thích vì sao trong thieân nhieân coù nhöõng quaàn theå ñöôïc duy trì oån ñònh qua thôøi gian daøi - Ñònh luaät Hardy-Weinberg mang yù nghóa thöïc tieãn: + Töø tæ leä kieåu hình cuûa loaøi coù theå suy ra tæ leä kieåu gen vaø taàn soá töông ñoái cuûa caùc allele + Töø taàn soá töông ñoái cuûa caùc allele ñaõ bieát coù theå döï ñoaùn tæ leä caùc loaïi kieåu gen vaø kieåu hình trong quaàn theå
  7. Haïn cheá cuûa ñònh luaät Hardy-Weinberg: - Caùc theå ñoàng hôïp laën, vaø ñoàng hôïp troäi vaø dò hôïp coù söùc soáng vaø giaù trò thích nghi khaùc nhau (treân thöïc teá) - Quaù trình ñoät bieán vaø quaù trình choïn loïc khoâng ngöøng xaûy ra laøm cho taàn soá töông ñoái cuûa caùc allele bò bieán ñoåi. Ñoù laø traïng thaùi ñoäng cuûa quaàn theå, phaûn aùnh taùc duïng cuûa choïn gioáng vaø thích nghi cô sôû cuûa tieán hoaù.
  8. 2. VAI TROØ CUÛA BIEÁN DÒ TRONG TIEÁN HOAÙ
  9. 2.1. Bieán dò caù theå vaø hieän töôïng ña hình a. Bieán dò caù theå - Khoâng coù hai caù theå hoaøn toaøn gioáng nhau ôû nhöõng loaøi sinh saûn baèng con ñöôøng höõu tính - Bieán dò trong quaàn theå + Bieán dò di truyeàn: ● Bieán dò cuûa kieåu gen ● Ñoùng vai troø chuû yeáu trong tieán hoaù + Bieán dò khoâng di truyeàn thöôøng mang tính chaát thích nghi: ● Bieán dò theo tuoåi ● Bieán dò theo muøa ● Bieán dò caùc theá heä ● Bieán dò sinh caûnh…
  10. b. Hieän töôïng ña hình (polymorphism) - Thöôøng duøng ñeå chæ tính bieán dò beân trong cuûa moät quaàn theå naøo ñoù - Do taùc duïng ít nhaát cuûa hai cô cheá: + Söï ña hình dò hôïp töû: do hai caù theå dò hôïp töû giao phoái vôùi nhau seõ phaân ly thaønh caùc kieåu gen khaùc nhau + Söï ña hình thích nghi: do caùc caù theå toàn taïi trong caùc ñieàu kieän soáng khaùc nhau. - Bieán dò caù theå vaø hieän töôïng ña hình laø nguoàn bieán dò to lôùn laøm nguyeân lieäu cho tieán hoaù.
  11. 2.2. Ñoät bieán - AÛnh höôûng ñeán moïi daáu hieäu cuûa sinh vaät: + Hình thaùi + Sinh lyù + Sinh hoaù + Taäp tính - Coù theå laøm taêng hay giaûm möùc ñoä bieåu hieän cuûa tính traïng - Ña soá caùc ñoät bieán coù söùc soáng giaûm vaø chæ coù ít tröôøng hôïp laø taêng söùc soáng
  12. - Moät soá tröôøng hôïp caùc caù theå coù hình daïng beân ngoaøi gioáng nhau nhöng coù kieåu gen ña daïng, nguyeân nhaân: + Tröôùc heát do ñoät bieán taïo neân caùc gen dò hôïp töû + Sau ñoù xaûy ra söï taùi toå hôïp  soá löôïng khoång loà caùc kieåu gen - Laø nguyeân lieäu vaø nhaân toá cuûa tieán hoùa - Duy trì möùc khoâng ñoàng nhaát cao cuûa caùc quaàn theå töï nhieân - Baûn thaân ñoät bieán khoâng ñöa ñeán söï hình thaønh daáu hieäu môùi (ñoät bieán maát daàn trong sinh saûn höõu tính do ña soá caù theå bò ñoät bieán khoâng sinh saûn ñöôïc)
  13. 2.3. Söï taùi toå hôïp - Laø nguoàn bieán dò quan troïng nhaát - Laø söï saép xeáp laïi caùc gen sau khi coù söï phaân ly ngaãu nhieân cuûa caùc nhieãm saéc theå - Söï taùi toå hôïp ñöôïc coi laø quan troïng hôn ñoät bieán trong tieán hoaù vì laøm phaùt sinh voâ soá kieåu gen môùi - Söï sinh saûn höõu tính taïo neân moät söï ña daïng veà di truyeàn. Ví duï: Con ngöôøi coù 2n = 46 nhieãm saéc theå  223 giao töû, caùc giao töû gaëp nhau moät caùch ngaãu nhieân trong quaù trình thuï tinh taïo neân soá löôïng hôïp töû khaùc nhau raát lôùn
  14. 3. VAI TROØ CUÛA CHOÏN LOÏC TRONG TIEÁN HOAÙ
  15. Theo hoïc thuyeát tieán hoaù cuûa Darwin - Choïn loïc töï nhieân ñoùng vai troø quyeát ñònh - Choïn loïc laø nhaân toá tieán hoaù coù ñònh höôùng, quan troïng vaø coù yù nghóa nhaát.
  16. 3.1. Söï sinh saûn phaân hoaù - Choïn loïc: quaù trình laøm taêng xaùc suaát ñeå laïi haäu theá cuûa daïng sinh vaät naøy nhieàu hôn daïng sinh vaät khaùc. - Vôùi sinh vaät sinh saûn höõu tính: söï sinh saûn chæ xaûy ra khi sinh vaät ñaït ñeán tuoåi tröôûng thaønh  Sinh saûn phaân hoaù laø quaù trình xaùc ñònh xaùc suaát ñaït ñeán tuoåi sinh saûn cuûa moät soá caù theå nhaát ñònh. - Choïn loïc töï nhieân taïo ñieàu kieän thuaän lôïi/gaây trôû ngaïi cho caùc gen/kieåu gen thoâng qua caùc kieåu hình do kieåu gen qui ñònh.  Nhöõng khaùc bieät veà kieåu gen khoâng theå hieän ra kieåu hình (gen aån): khoâng bò aûnh höôûng bôûi söï choïn loïc. - Phaàn lôùn bieán dò kieåu hình maø choïn loïc töï nhieân taùc ñoäng vaøo (ôû loaøi sinh saûn höõu tính) laø keát quaû cuûa taùi toå hôïp (khoâng do caùc ñoät bieán môùi).
  17. 3.2. Aùp löïc choïn loïc - Choïn loïc trong giôùi haïn quaàn theå: + Choïn loïc seõ choïn kieåu gen naøy hay choïn kieåu gen khaùc. + Ñoái töôïng choïn loïc: caù theå hay caùc nhoùm caù theå mang nhöõng daáu hieäu hay mang nhöõng tính traïng nhaát ñònh. - Choïn loïc xaûy ra giöõa caùc quaàn theå.
  18. - Choïn loïc luoân taïo moät aùp löïc nhaát ñònh leân quaàn theå: aùp löïc choïn loïc. + Kyù hieäu: baèng chöõ S. + S ñöôïc ñaùnh giaù theo tyû leä soáng soùt cuûa caùc kieåu gen khaùc nhau. - ÔÛ sinh vaät ñôn boäi voâ tính, choïn loïc laøm thay ñoåi nhanh taàn soá caùc gen - ÔÛ caùc sinh vaät höõu tính, söï thay ñoåi taàn soá gen xaûy ra chaäm hôn, caùc allele troäi bò loaïi boû nhanh hôn caùc allele laën.
  19. 4.3. Caùc kieåu choïn loïc töï nhieân a. Choïn loïc ñònh höôùng (directional selection) - Döôùi taùc ñoäng ñònh höôùng cuûa moät taùc nhaân choïn loïc nhaát ñònh thì caùc kieåu gen thích nghi hôn seõ chieám öu theá  Taàn soá kieåu gen bieán ñoåi theo höôùng thích nghi vôùi taùc ñoäng cuûa nhaân toá choïn loïc ñònh höôùng. Ví duï, nhöõng loaïi coân truøng coù maøu saéc coù theå laån troán ñöôïc keû thuø thì môùi coù theå toàn taïi ñöôïc.
  20. b. Choïn loïc oån ñònh (stabilizing selection) - Giöõ laïi nhöõng caù theå coù chæ soá trung bình  loaïi boû caùc caù theå ôû hai cöïc (cöïc ñaïi vaø cöïc tieåu). Ví duï: ôû thöïc vaät + Nhöõng caây quaù cao deã bò gioù laøm gaõy + Nhöõng caây quaù thaáp bò caùc caây cao che boùng  ña soá caây coù chieàu cao trung biønh ñöôïc choïn loïc giöõ laïi.
Đồng bộ tài khoản