Chương 2: Đặc điểm trái đất

Chia sẻ: tuivodanh

Trái đất có dạng elipsoid (do tác dụng của lực hấp dẫn - bị ép theo phương trục quay). Hội nghị trắc địa thế giới lần thứ XVI ở grenoble, 1975, xác định a=6.378,140 km , b = 6356,779 km và d = 1/298,275 (a: bán kính ở xích đạo, b: bán kính ở cực)

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Chương 2: Đặc điểm trái đất

 

  1. CH Ö Ô NG   2 ĐẶC ĐiỂM TRÁI ĐẤT I. Hinh dang, kich thước, hinh thai bề măt ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̣ cua Trai đất ̉ ́ ́ ̉ ̀ ̉ ́ ́ II. Cac quyên ngoai cua Trai đât III. Câu tao bên trong và đăc điêm vât chât ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̀ ́ tao thanh Trai đât ́ IV. Cac tinh chât vât lý cua Trai đât ́ ́ ́ ̣ ̉ ́ ́ V. Đăc điêm đia hoá cua Trai đất ̣ ̉ ̣ ̉ ́ 1
  2. a −b 1 d= = a 231 I. Hinh dang, kich thươc, hinh  ̀ ̣ ́ ́ ̀ thai bê măt  cua Trai đất ́ ̀ ̣ ̉ ́ 1. Hình dạng Trai đât có dang elipsoid (do tac dung cua lực hâp dân ́ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ́ ̃ bị ep theo phương truc quay. ́ ̣ Hôi nghi trăc đia thê giơi lân thư XVI (IUGG) ơ Grenoble,  ̣ ̣ ́ ̣ ́ ́ ̀ ́ ̉ 1975,  xac  đinh  a  =  6.378,140km  ±  5m;  b  =  6356,779  ́ ̣ km  va  d  =  1/298,275.  (a:  ban  kinh  ơ  xich  đao,  b:  ban  ̀ ́ ́ ̉ ́ ̣ ́ kinh ơ cưc) ́ ̉ ̣ a−b 1 Độ det d cua trai đât = d = ̣ ̉ ́ ́ = a 231 a1 − a 2 1 d = e = a 279,9 2
  3. 2. Kích thước Trái đất Chu vi xích đạo: Bán kính xích đạo (a): 40075,24km 6378,140km, Chu vi kinh tuyến Bán kính ở cực (b): 40008,08km 6356,779km Diện tích trên mặt: 5,1007x10km Bán kính bình quân Thể tích (V): (a b) :6371,012km 1,0832x1012km2 a −b d= = 1 / 298,275 Trọng khối (M): a (5,942+0,0006) x10 kg 3
  4. Hinh geoid: tưởng tượng đem keo dai bề măt đai ̀ ́ ̀ ̣ ̣ dương vao luc đia, chui xuông dưới các luc đia cac ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̃ ́ day nui. Bề măt geoid ở moi nơi đêu thăng goc với phương ̣ ̣ ̀ ̉ ́ trong lực. ̣ bề măt geoid không trung với bề măt thât cua ̣ ̀ ̣ ̣ ̉ Trai Đât, nó cung không trung với bề măt hinh elip ́ ́ ̃ ̀ ̣ ̀ ̀ tron xoay. Có nơi nó năm dưới, có nơi nó năm trên bề măt ̀ ̀ ̣ hinh elipsoid nhưng độ chênh lêch không vượt quá ̀ ̣ 150m. 4
  5. 5
  6. 3. Hình thái bề mặt Trái đất Đia hinh măt đât: phân căt ngang và phân căt sâu ̣ ̀ ̣ ́ ́ ́ diên ra rông khăp với quy mô khac nhau và không ̃ ̣ ́ ́ ̀ đông đêu ̀ Luc đia rông xâp xỉ 180 triêu km2 (29,2% diên tich măt ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ́ Trai Đât) Đai dương có diên tich rông trên 360 triêu km2 (70% bề ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ́ măt Trai Đât) Đai dương thế giới: lớn và phân bố liên tuc, phân cach ̣ ̣ ́ giữa cac đai luc và có hinh dang khac nhau. Tên riêng ́ ̣ ̣ ̀ ́ ́ của đai dương mang tinh ước lê, con cac luc đia mang ̣ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ tinh thực thể tự nhiên ́ 6
  7. 7
  8. • Luc đia chủ yêu phân bố ở Băc ban câu. ̣ ̣ ́ ́ ́ ̀ • Phân bờ của đia hinh phia Băc noi chung là ̀ ̣ ̀ ́ ́ ́ thăng, con phân phia Nam thì có dang hinh tam ̉ ̀ ̀ ́ ̣ ̀ giac, mũi nhon tam giac chỉ về nam. ́ ̣ ́ • Phân phia Băc cac luc đia thường dinh với nhau ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ́ con phân phia Nam thì rời ra. ̀ ̀ ́ • Môt số luc địa có bờ biên với hinh dang có thể lăp ̣ ̣ ̉ ̀ ̣ ́ ghep được với nhau (bờ phia Đông cua châu Mỹ ́ ́ ̉ với bờ phia Tây cua châu Âu và châu Phi. ́ ̉ 8
  9. 9
  10. Thai Binh Dương: 179,7 triêu km ́ ̀ ̣ Đai Tây Dương: 93,36 triêu km2, ̣ ̣ Ân Độ Dương: 74,9 triêu km2 ́ ̣ Băc Băng Dương: 13,1 triêu km2. ́ ̣ Luc đia Âu – A: 53,45 triêu km (Châu Á - 43,4 triêu ̣ ̣ ́ ̣ ̣ 10
  11. Đai dương thế giới có diên phân bố chủ yêu ở ban ̣ ̣ ́ ́ ̀ câu nam Cac luc đia đươc phân cach bơi đai dương  và  biên  ́ ̣ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ̉ (Đia Trung Hai ngăn cach Châu Âu va Châu Phi)   ̣ ̉ ́ ̀ Cac biên ria thường đong vai trò phân cach giữa luc ́ ̉ ̀ ́ ́ ̣ đia và cac cung đao lân cân (biên Okhot, biên Nhât ̣ ́ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ Ban, biên Đông phân bố tai ria phia tây cua Thai ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ̉ ́ Binh Dương) ̀ 11
  12.  Về tông thể ̉ ̣ đia hinh luc ̀ ̣ đia có độ ̣ cao trung ̀ binh 875m, ̣ đia hinh đay ̀ ́ đai dương ̣ có độ sâu trung bình 3719,4m dưới mức 0m.  biên độ chênh lêch trung binh giữa luc đia và đay ̣ ̀ ̣ ̣ ́ đai dương đai xâp xỉ 5 km và xâp xỉ 20 km nêu tinh đỉnh ̣ ̣ ́ ́ ́ ́ Everest cao 8850m và hố Mariana sâu 11022m). 12
  13. Sư phân di thể hiện: ̣ ̣    ­Theo đô cao trên đia hinh luc đia ̣ ̣ ̀ ̣ ̣    ­Theo đô sâu đôi vơi đia hinh đay biên đai dương  ̣ ́ ́ ̣ ̀ ́ ̉ ̣ Địa hình lục địa Đia hinh đông băng và đông băng gợn đôi chiêm ̣ ̀ ̀ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ phân chủ yêu trên luc đia, đat diên tich khoang 82 ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ̉ triêu km2 (khoang 16% diên tich bề măt Trai Đât) ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ́ ́ Đia hinh nui thâp và cao nguyên: với độ cao từ ̣ ̀ ́ ́ 500m đên 1000m có tông diên tich 27 triêu km2, ́ ̉ ̣ ́ ̣ (khoang trên 5% diên tich bề măt Trai Đât). ̉ ̣ ́ ̣ ́ ́ Đia hinh nui cao: với độ cao tuyêt đôi trên 1000m ̣ ̀ ́ ̣ ́ (trong đó Everest hay Chomolungma thuôc day ̣ ̃ Himalaya cao 8.850m), có tông diên tich 34 triêu km2 ̉ ̣ ́ ̣ (gân 8% diên tich bề mặt Trai Đât) ̀ ̣ ́ ́ ́ 13
  14. ­ Đai Alpe­ Hymalaya băt đâu tư day Atlas ơ Băc  ́ ̀ ̀ ̃ ̉ ́ Phi  đên  Alpe  va  keo  dai  đên  day  Hymalaya  hơi  ́ ̀ ́ ̀ ́ ̃ thanh hinh cung nhô vê Nam. ̀ ̀ ̀ ­  Đai  vong  quanh  Thai  Binh  Dương,  phân  bô  ơ  hai  ̀ ́ ̀ ́ ̉ bên  Thai  Binh  Dương.  Phia  bơ  đông  la  cac  day  ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̃ nui  Alaska,  nui  doc  bơ,  nui  đa  (Rocky  mountain)  ́ ́ ̣ ̀ ́ ́ v.v... va day Andes.  ̀ ̃ Là nơi có hoat đông nui lửa (chiêm 75% cua thế ̣ ̣ ́ ́ ̉ giới) và đông đât manh liêt, (80% tâm đông đât ̣ ́ ̃ ̣ ̣ ́ nong cua thế giới)  các đai núi tre. ́ ̉ ̉ Các nui hinh thanh sớm hơn (từ 500-2000m), bị boc ́ ̀ ̀ ́ mon nhiêu như nui Uran (Liên Xô), Hoang Liên Sơn, ́ ̀ ́ ̀ Trường Sơn (Viêt Nam). ̣ 14
  15. Địa hình đáy đại dương Rìa lục địa (thềm, sườn, chân lục địa), bồn đại dương, sống núi giữa đại dương. Rìa lục địa: phần nằm giữa lục đia và bồn đại ̣ dương  Thêm luc địa: sâu tư 0 m đên 200m, thường thoải,  ̀ ̣ ̀ ́ dốc  không  quá  0,30    co  tông  diên  tich  28  triêu  ́ ̉ ̣ ́ ̣ km2 ( 5% diên tich bê măt Trai Đât). ̣ ́ ̀ ̣ ́ ́     Rộng nhất ở Bắc Băng Dương (Bantic): 1300km.  Hẹp  nhất  là  thềm  lục  địa  ở  bờ  đông  Thái  Bình  Dương: vài km.      Thêm luc đia thương co nhưng ranh sâu, la di tich  ̀ ̣ ̣ ̀ ́ ̃ ̃ ̀ ́ cua long sông cô hoăc cua dong chay ngâm hoăc  ̉ ̀ ̉ ̣ ̉ ̀ ̉ ̀ ̣ dong đay bao xoi. ̀ ́ ̀ ́ 15
  16.  Sươn  luc  địa:  sâu  tư  200m  đên  3000m  có  diên  ̀ ̣ ̀ ́ ̣ tich  54  triêu  km2  (khoang  10%  diên  tich  bê  măt  ́ ̣ ̉ ̣ ́ ̀ ̣ Trai Đât).  ́ ́ Dôc trung binh 4,250, sâu không quá 2000m, rông ́ ̀ ̣ ̀ 20-100 km, binh quân 20-40 km Trên sườn lục địa có những máng sâu (hẽm sâu) sâu đên hang trăm, hang nghin met, hai bên bờ ́ ̀ ̀ ̀ ́ dôc đứng, hoăc từ 400 trở lên. ́ ̣ Chân lục địa: tương đôi thoai, 5'-35‘, nôi sườn luc ́ ̉ ́ ̣ đia với bôn đai dương, sâu 2000 - 5000 met, bề ̣ ̀ ̣ ́ rông khoang l000km. Chân luc địa do cac vât liêu ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̣ vun cua dong biên hoặc trượt lở tao thanh. Chân ̣ ̉ ̀ ̉ ̣ ̀ luc đia không có ở TBD, chỉ thây ở ĐTD và AĐD. ̣ ̣ ́ 16
  17. Địa hình đáy biển 17
  18. Sống  núi  giữa  đại  dương:  cao  tư  vai  trăm  met  đên  ̀ ̀ ́ ́ trên 1000m so vơi đia hinh đay, chiêu rông tơi 200 ­  ́ ̣ ̀ ́ ̀ ̣ ́ 300 km2 keo dai khoảng 65.000 km.  ́ ̀ Tai Đai Tây Dương, SNGĐD chay doc từ băc ̣ ̣ ̣ ̣ ́ xuông nam tao nên đường truc cua đai dương nay. ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ Đến phia nam Đai Tây Dương, đổi hướng thành á ́ ̣ vĩ tuyên ngăn cach Châu Phi và Châu Nam Cực, ́ ́ tiêp nôi với sông nui giữa Ân Độ Dương có phương ́ ́ ́ ́ ́ á kinh tuyên hỡi chêch về Tây Băc. ́ ̣ ́ Sông nui giữa Ân Độ Dương tiêp nôi với sông nui ́ ́ ́ ́ ́ ́ phương kinh tuyên tai Đông Thai Binh Dương bởi ́ ̣ ́ ̀ nhanh á vĩ tuyên, ngăn cach giữa Châu Nam Cực ́ ́ ́ và Australia - Châu Đai Dương ̣ 18
  19.  Phân  truc  cua  sông  giưa  đai  dương  thương  phat  ̀ ̣ ̉ ́ ̃ ̣ ̀ ́ sinh riptơ trung tâm (central rift) cưc đai. Riptơ co  ̣ ̣ ́ thê sâu đên 1­2 km va rông đên 13­48 km (rift ơ  ̉ ́ ̀ ̣ ́ ̉ giưa  Đai  Tây  Dương).  Theo  quan  sat  cua  tau  ̃ ̣ ́ ̉ ̀ ngâm  thi  ơ  môt  sô  rift  trung  tâm  đang  co  dung  ̀ ̀ ̉ ̣ ́ ́ nham macma co nhiêt đô cao chay trao ra châm  ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̀ ̣ chap, trong đo chưa nhiêu nguyên tô kim loai.  ̣ ́ ́ ̀ ́ ̣    Sông  nui  giưa  đai  dương  thương  bi  môt  hê  đưt  ́ ́ ̃ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ́ gay cheo hoặc thăng goc căt qua va dich chuyên  ̃ ́ ̉ ́ ́ ̀ ̣ ̉ đi tơi 300­500 km. ́ 19
  20. 20
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản