Chương 5: Công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị

Chia sẻ: Nguyen The Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:31

0
474
lượt xem
336
download

Chương 5: Công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương 5: Công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị

  1. 5 C«ng nghÖ Xö lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ TrÇn HiÕu NhuÖ 5.1. Nh÷ng c¬ héi t¸i sö dông, t¸i chÕ vËt liÖu th¶i 5.1.1. Kh¸i niÖm chung - ChÊt th¶i r¾n hoÆc c¸c hîp phÇn chän läc, thu håi tõ chÊt th¶i r¾n, tuú thuéc c¸c ®iÒu kiÖn ®Þa ph−¬ng, cã thÓ cã gi¸ trÞ nh− nguån nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp, nhiªn liÖu cho viÖc s¶n xuÊt n¨ng l−îng hoÆc nh− vËt liÖu lµm giÇu ®Êt. - Trong sè c¸c vËt liÖu thu håi, mét sè cã thÓ t¸i sö dông trùc tiÕp, sè kh¸c ph¶i qua t¸i chÕ thµnh d¹ng s¶n phÈm ban ®Çu hay d¹ng s¶n phÈm kh¸c. C¸c vËt liÖu cã thÓ t¸i sö dông trùc tiÕp nh− ®å gç, tñ, bµn ghÕ cò, ... C¸c vËt liÖu kh¸c gäi lµ vËt liÖu t¸i chÕ ph¶i qua giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt, t¸i chÕ nhÊt ®Þnh ®Ó thµnh c¸c s¶n phÈm chuyÓn ho¸ ho¸ häc, sinh häc vµ n¨ng l−îng (b¶ng 5.1) T¸i chÕ lµ ho¹t ®éng thu håi l¹i tõ chÊt th¶i c¸c thµnh phÇn cã thÓ sö dông ®Ó chÕ biÕn thµnh c¸c s¶n phÈm míi sö dông l¹i cho c¸c ho¹t ®éng sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt. S¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh thu håi tµi nguyªn, s¶n phÈm, n¨ng l−îng ®−îc biÓu thÞ ë h×nh 5.1. 5.1.2. C¬ së lùa chän ph−¬ng ¸n Khi lùa chän c¸c ph−¬ng ¸n cÇn xem xÐt c¸c yÕu tè sau: - Thµnh phÇn tÝnh chÊt, gi¸ trÞ kinh tÕ hay gi¸ trÞ sö dông c¸c lo¹i vËt liÖu; - Tæng l−îng vËt liÖu cã thÓ t¸i sö dông, t¸i chÕ tõ chÊt th¶i r¾n; 83
  2. - Kh¶ n¨ng thu håi s¶n phÈm vµ n¨ng l−îng còng nh− thiÕt bÞ c«ng nghÖ; - Yªu cÇu b¶o vÖ m«i tr−êng. B·i th¶i Hîp VËt liÖu VËt liÖu KhÝ phÇn S¶n kh«ng thu håi kh«ng thu håi tro ®· phÈm ph©n chuyÓn lo¹i Qu¸ tr×nh ho¸ ChuyÓn ChÊt Ph©n ho¸ n¨ng chuyÓn ho¸ c¸c N¨ng th¶i r¾n lo¹i l−îng hîp phÇn b»ng l−îng ho¸ + sinh häc ®iÖn VËt liÖu S¶n phÈm å chuyÓn ho¸ thu håi hoÆc s¶n phÈm phô Giai ®o¹n Giai ®o¹n ChuyÓn ho¸ n¨ng ®Çu gi÷a l−îng Qu¸ tr×nh chuÈn bÞ: - Qu¸ tr×nh ho¸ häc. - Gi¶m kÝch th−íc - Qu¸ tr×nh sinh häc - T¸ch ph©n chia. - §èt thu håi nhiÖt. - ñ. * Ghi chó: Biªn giíi c¸c hÖ thèng. H×nh 5.1. S¬ ®å tãm t¾t qui tr×nh c«ng nghÖ xö lý vμ thu håi tμi nguyªn, s¶n phÈm - n¨ng l−îng. - C¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ- x· héi vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®Þa ph−¬ng kh¸c. YÕu tè ®Çu tiªn lµ thèng kª c¸c vËt liÖu, gi¸ trÞ cña chóng vµ xem xÐt c¸c qu¸ tr×nh c«ng nghÖ vµ hÖ thèng thu håi. - Thèng kª c¸c vËt liÖu ®Æc thï. GiÊy, cao su, chÊt dÎo thuû tinh, kim lo¹i s¾t, chÊt h÷u c¬, v« c¬ lµ nh÷ng s¶n phÈm chñ yÕu cã thÓ thu håi ®−îc tõ chÊt th¶i r¾n ®« thÞ (xem b¶ng 5.1). 84
  3. B¶ng 5.1. Thèng kª c¸c vËt liÖu ¶nh h−ëng tíi viÖc chän vµ thiÕt kÕ vËn hµnh c¸c quy tr×nh c«ng nghÖ KiÓu dïng l¹i vµ c¸c hîp Danh môc thèng kª lo¹i vËt liÖu vµ môc tiªu sö dông phÇn vËt liÖu - Nguån vËt liÖu th«: GiÊy c¸c t«ng L−îng vËt liÖu kh«ng ph¶i b¸o lÉn vµo trong tæng l−îng tÝch luü vµ ®iÓm lÊy ra Cao su Tiªu chuÈn thu håi, thèng kª ChÊt dÎo ABS, PVC, møc ®é trong s¹ch V¶i Lo¹i vËt liÖu, møc ®é trong s¹ch Thuû tinh L−îng vËt liÖu, mÇu, l−îng hép kim lo¹i lÉn vµo, ®é trong s¹ch Kim lo¹i s¾t Nguån: sinh ho¹t, c«ng nghiÖp, dung träng, ®é s¹ch ®é bÈn, ch× nh«m thiÕc- sè l−îng, ®iÓm lÊy ra Nh«m H¹t, kÝch th−íc, ®é s¹ch, dung träng, sè l−îng... Kim lo¹i kh«ng s¾t BiÕn ®æi theo nhu cÇu ®Þa ph−¬ng, thÞ tr−êng - Nguån nhiªn liÖu: ChÊt h÷u c¬ ch¸y ®−îc Thµnh phÇn, nhiÖt l−îng, Èm, giíi h¹n tµng tr÷, sè l−îng, b¸n ph©n phèi n¨ng l−îng, s¶n phÈm phô GiÊy th¶i Thay ®æi theo nhu cÇu ®Þa ph−¬ng vµ thÞ tr−êng - Phôc håi ®Êt ChÊt h÷u c¬ Thµnh phÇn,møc ®é « nhiÔm; mïn h÷u c¬-sö dông ®Êt, quy ®Þnh cña Quèc gia vµ ®Þa ph−¬ng ChÊt v« c¬ Quy ®Þnh quèc gia, ®Þa ph−¬ng, môc tiªu sö dông ®Êt Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, viÖc quyÕt ®Þnh thu håi mét, mét sè hoÆc tÊt c¶ c¸c vËt liÖu cã thÓ thu håi, th−êng dùa trªn c¬ së ®¸nh gi¸ kinh tÕ vµ c¸c ®iªï kiÖn ®Þa ph−¬ng kh¸c. 5.1.3. C¸c qu¸ tr×nh c«ng nghÖ vμ kü thuËt xö lý s¬ bé - Gi¶m thÓ tÝch c¬ häc (nÐn, Ðp); - Gi¶m thÓ tÝch b»ng ho¸ häc (®èt); 85
  4. - Gi¶m kÝch th−íc c¬ häc (b¨m, c¾t, nghiÒn…); - T¸ch ph©n chia theo tõng thµnh phÇn (thñ c«ng hoÆc c¬ giíi); - Lµm kh« vµ khö n−íc (gi¶m ®é Èm cña cÆn). 5.1.4. HÖ thèng qu¸ tr×nh vμ thu håi VËt liÖu th« th−êng cã 8 lo¹i vËt liÖu kh¸c nhau tõ chÊt th¶i r¾n ®« thÞ (b¶ng 5-1) - C¸c ®Æc tÝnh chi tiÕt: ®é s¹ch, dung träng... - Nguån nhiªn liÖu: Thu håi trùc tiÕp: ®èt + thu håi nhiÖt Nhê chuyÓn ho¸ chÊt th¶i thµnh nhiªn liÖu dÇu mì, khÝ... cã thÓ tÝch luü vµ vËn chuyÓn ®i xa thµnh n¨ng l−îng thÞ tr−êng. TrùctiÕp: s¶n xuÊt h¬i. - Phôc håi ®Êt: chÊt h÷u c¬ cña chÊt th¶i dïng ®Ó lµm giÇu ®Êt d−íi d¹ng ph©n bãn. Mét phÇn chÊt th¶i ®−îc thu håi ®Ó t¸i sö dông bao gåm chñ yÕu lµ thuû tinh (0,31-2,0%); kim lo¹i (1,02-5,0%), giÊy, chÊt dÎo (chiÕm 4,71-9,5%). Thu håi c¸c s¶n phÈm chuyÓn ho¸ sinh häc: Chñ yÕu th«ng qua qu¸ tr×nh lªn men ph©n huû chuyÓn ho¸ sinh häc ®Ó thu håi c¸c s¶n phÈm nh−: ph©n bãn, khÝ mªtan, pr«tein, c¸c lo¹i cån vµ nhiÒu hîp chÊt h÷u c¬ kh¸c. ChÊt th¶i r¾n sinh ho¹t, do cã thµnh phÇn chÊt h÷u c¬ chiÕm tû träng lín (tõ 44-50%) nªn cã thÓ tËn dông ®Ó s¶n xuÊt ph©n h÷u c¬, cung cÊp cho khu vùc ngo¹i thµnh ®Ó c¶i t¹o ®Êt n«ng nghiÖp. Thu håi s¶n phÈm chuyÓn ho¸ ho¸ häc: Chñ yÕu dïng ph−¬ng ph¸p ®èt ®Ó thµnh c¸c s¶n phÈm khÝ ®èt, h¬i nãng. C¸c vËt liÖu dÔ ch¸y cã thÓ dïng lµm nguån nhiªn liÖu, chuyÓn ho¸ thµnh n¨ng l−îng.... Lo¹i nµy th−êng chiÕm tõ 5- 10% träng l−îng chÊt th¶i r¾n ®« thÞ. Thu håi n¨ng l−îng tõ c¸c s¶n phÈm chuyÓn ho¸: Tõ c¸c s¶n phÈm chuyÓn ho¸ b»ng qu¸ tr×nh ho¸ häc, sinh häc cã thÓ chuyÓn thµnh n¨ng l−îng b»ng qu¸ tr×nh ®èt t¹o thµnh h¬i n−íc vµ ph¸t ®iÖn. ChÊt th¶i r¾n x©y dùng vµ c¸c thµnh phÇn kh«ng ch¸y ®−îc kh¸c nh− vá èc, x−¬ng, g¹ch ®¸, sµnh sø vµ t¹p chÊt khã ph©n lo¹i chiÕm tõ 38,5-27,5% ®−a ®i san nÒn hoÆc ch«n lÊp trùc tiÕp ë c¸c b·i th¶i sinh ho¹t. 86
  5. C¸c chÊt th¶i tõ c¸c trung t©m th−¬ng m¹i hay c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ph¶i ®−îc ph©n lo¹i tõ xÝ nghiÖp ®Ó thu håi phÇn cã thÓ t¸i chÕ. PhÇn lo¹i bá, tuú theo møc ®é nguy hiÓm, ®éc h¹i ph¶i ¸p dông c¸c biÖn ph¸p xö lý ®Æc biÖt ®Ó ®−a ®i ch«n lÊp. ë khu vùc ®ång b»ng s«ng Hång, cã c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i nh− D−¬ng æ (giÊy), §a Héi (thÐp) tØnh B¾c Ninh; X· Minh Khai, tØnh H−ng Yªn (t¸i chÕ vËt liÖu chÊt dÎo),... Ho¹t ®éng t¸i chÕ mang l¹i nh÷ng lîi Ých sau: - TiÕt kiÖm tµi nguyªn thiªn nhiªn bëi viÖc sö dông vËt liÖu ®−îc t¸i chÕ vËt liÖu gèc; - Gi¶m l−îng r¸c th«ng qua viÖc gi¶m chi phÝ ®æ th¶i, gi¶m t¸c ®éng m«i tr−êng do ®æ th¶i g©y ra, tiÕt kiÖm diÖn tÝch ch«n lÊp; - Mét lîi Ých quan träng lµ cã thÓ thu lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng t¸i chÕ; ho¹t ®éng t¸i chÕ lóc nµy sÏ mang tÝnh kinh doanh vµ v× thÕ cã thÓ gi¶i thÝch t¹i sao c¸c vËt liÖu cã thÓ t¸i chÕ hiÖn ®−îc thu gom ngay tõ nguån ph¸t sinh cho tíi kh©u xö lý vµ tiªu huû cuèi cïng. 5.2. Nh÷ng trung t©m mua b¸n vËt liÖu th¶i C¸c vËt liÖu ®· ®−îc thu håi tõ chÊt th¶i ®« thÞ nãi chung, hay sau thi ph©n chia t¹i nguån ph¸t sinh nãi riªng, ph¶i ®−îc thu gom tËp trung tr−íc khi t¸i chÕ. T¹i c¸c n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, ®Ó thu gom, tËp trung c¸c vËt liÖu thu håi, ng−êi ta th−êng ¸p dông ph−¬ng ph¸p thu gom lÒ ®−êng hay dïng c¸c xe chuyªn dông tíi tËn c¸c c¬ së th−¬ng m¹i, c«ng nghiÖp thu gom vËt liÖu t¸i chÕ vµ chuyªn chë vÒ c¸c trung t©m mua b¸n phÕ liÖu hay trung t©m thu mua vËt liÖu. T¹i ViÖt Nam, c¸c vËt liÖu t¸i chÕ do hay ng−êi thu gom tù do ®−a vÒ b¸n t¹i c¸c cöa hµng thu mua vËt liÖu t¸i chÕ hay c¸c c¬ së thu gom cña c¸c lµng nghÒ. 5.2.1. C¸c trung t©m thu gom vËt liÖu t¸i chÕ (Drop-Off Center) Ch−¬ng tr×nh thu mua ®ßi hái c¸c hé gia ®×nh hay c¸c trung t©m th−¬ng m¹i hay c«ng nghiÖp ph¶i ph©n lo¹i vËt liÖu t¸i chÕ ngay t¹i nguån, tøc lµ t¹i nhµ hay tai c¬ së cña m×nh vµ chuyÓn ®Õn trung t©m thu mua. T¹i ®ã ng−êi ta bè trÝ c¸c thïng chøa riªng cho tõng lo¹i vËt liÖu. C¸c hé gia ®×nh hay c¸c c¬ së 87
  6. th−¬ng m¹i, c«ng nghiÖp sÏ chÞu tr¸ch nhiÖm kh«ng nh÷ng ph©n chia ngay t¹i nguån mµ cßn ph¶i chë ®Õn c¸c trung t©m nµy. NÕu c¸c trung t©m nµy chÞu tr¸ch nhiÖm chuyªn chë th× ng−êi ta yªu cÇu c¸c hé gia ®×nh hay c¸c c¬ së ph¶i gom cho ®ñ khèi l−îng mét chuyÕn xe råi hä míi tíi ®Ó chë vÒ trung t©m. §©y lµ nh÷ng khã kh¨n cho c¸c hé gia ®×nh v× hä kh«ng cã nhiÒu chç hay ®ñ ph−¬ng tiÖn ®Ó chøa nhiÒu lo¹i vËt liÖu t¸i chÕ, nhÊt lµ ë nh÷ng khu vùc ®«ng d©n. §Ó kh¾c phôc khã kh¨n nµy, khuyÕn khÝch mäi hé gia ®×nh tham gia ch−¬ng tr×nh thu gom, c¸c trung t©m thu mua tæ chøc c¸c ®iÓm thu gom trung gian cña m×nh víi c¸c thïng chøa chuyªn dông ®Æt ngay t¹i c¸c khu d©n c−, c¸c c¬ së th−¬ng m¹i, c«ng nghiÖp. NÕu nh÷ng thïng chøa chuyªn dông cã bé phËn tù hµnh th× cµng thuËn tiªn cho viÖc di chuyÓn tíi nh÷ng vÞ trÝ phï hîp theo ®Þnh kú. 5.2.1. C¸c trung t©m thu mua vËt liÖu t¸i chÕ (Buy-Back Center) ViÖc thu mua l¹i nh÷ng vËt liÖu nh− chai lä, giÊy b¸o, s¸ch cò,... còng n»m trong ch−¬ng tr×nh thu gom nh−ng kh¸c lµ cã tr¶ tiÒn ®Ó khuyÕn khÝch mäi ng−êi tham gia. Trong ch−¬ng tr×nh thu gom kiÓu nµy, ng−êi d©n ®−îc tr¶ tiÒn trùc tiÕp khi hä mang nh÷ng vËt liÖu t¸i chÕ ®Õn trung t©m hoÆc ®−îc tr¶ mét c¸ch gi¸n tiÕp th«ng qua viÖc gi¶m phÝ thu gom vµ tiªu huû chÊt th¶i. 5.3. T¸ch - Ph©n chia c¸c hîp phÇn trong chÊt th¶i r¾n 5.3.1. Gi¶m thÓ tÝch vμ kÝch th−íc Gi¶m thÓ tÝch b»ng ph−¬ng ph¸p c¬ häc: NÐn r¸c lµ mét kh©u quan träng trong qu¸ tr×nh xö lý chÊt th¶i r¾n. Mét sè ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn chÊt th¶i r¾n ®−îc trang bÞ thªm bé cuèn Ðp vµ nÐn r¸c, ®iÒu nµy gãp phÇn lµm t¨ng søc chøa cña xe vµ t¨ng hiÖu suÊt chuyªn chë còng nh− kÐo dµi thêi gian phôc vô cho b·i ch«n lÊp. C¸c thiÕt bÞ nÐn Ðp cã thÓ lµ c¸c m¸y nÐn cè ®Þnh vµ di ®éng hoÆc c¸c thiÕt bÞ nÐn Ðp cao ¸p. + M¸y nÐn cè ®Þnh ®−îc sö dông ë c¸c khu vùc: - Vïng d©n c− - C«ng nghiÖp nhÑ hoÆc th−¬ng m¹i - C«ng nghiÖp nÆng - Tr¹m trung chuyÓn víi lùc Ðp nhá h¬n 689,5 kN/m2 88
  7. + M¸y nÐn di ®éng ®−îc sö dông cho: - C¸c xe trung chuyÓn khèi l−îng lín - C«ngten¬ - C¸c thïng chøa ®Æc biÖt Gi¶m thÓ tÝch b»ng ChÊt th¶i r¾n ph−¬ng ph¸p ho¸ häc: Chñ yÕu b»ng ph−¬ng ph¸p trung hoµ, ho¸ r¾n kÕt hîp víi c¸c chÊt phô gia ®«ng cøng, khi ®ã thÓ tÝch c¸c chÊt th¶i cã tr c ® thÓ gi¶m ®Õn 95%. rotor Gi¶m kÝch th−íc b»ng bóa ph−¬ng ph¸p c¬ häc: Chñ yÕu lµ dïng ph−¬ng ph¸p c¾t Thanh h·m hoÆc nghiÒn (h×nh 5.2). 5.3.2. T¸ch, ph©n chia c¸c hîp phÇn cña chÊt C¸c th¶i r¾n cöa x¶ §Ó thuËn tiÖn cho viÖc xö lý ng−êi ta ph¶i t¸ch, ph©n chia c¸c hîp phÇn cña chÊt th¶i r¾n. §©y lµ qu¸ tr×nh cÇn thiÕt trong c«ng nghÖ xö lý ®Ó thu håi tµi nguyªn H×nh 5.2. M¸y c¾t chÊt th¶i r¾n tõ chÊt th¶i r¾n, dïng cho qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ biÕn thµnh s¶n phÈm hoÆc cho c¸c qu¸ tr×nh thu håi n¨ng l−îng sinh häc. HiÖn nay ng−êi ta ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p t¸ch, ph©n chia c¸c hîp phÇn trong chÊt th¶i r¾n b»ng thñ c«ng hoÆc b»ng c¬ giíi. - B»ng ph−¬ng ph¸p thñ c«ng: Dïng søc ng−êi - B»ng ph−¬ng ph¸p c¬ giíi: Trong c«ng nghÖ cã sÊy kh«, nghiÒn sau ®ã míi dïng thiÕt bÞ t¸ch (qu¹t giã, xyclon). VÞ trÝ t¸ch, ph©n chia c¸c hîp phÇn cã thÓ nh− sau: 89
  8. - Ph©n chia ngay tõ nguån chÊt th¶i r¾n; - Ph©n chia t¹i tr¹m trung chuyÓn; - Ph©n chia ë c¸c tr¹m tËp trung khu vùc; - Ph©n chia t¹i tr¹m xö lý chÊt th¶i r¾n: phôc vô cho viÖc xö lý sao cho cã hiÖu qu¶; - Ph©n chia kim lo¹i ra khái chÊt th¶i r¾n, t¸ch c¸c lo¹i giÊy, c¸ct«ng, polietylen. Khèi l−îng vµ c¸c lo¹i hîp phÇn ®−îc t¸ch, ph©n chia tuú thuéc vµo vÞ trÝ ph©n t¸ch. §iÓn h×nh nhÊt lµ c¸c lo¹i giÊy vôn, c¸ct«ng, thuû tinh, kim lo¹i mµu (nh«m, ®ång), kim lo¹i ®en (s¾t, thÐp), chÊt dÎo... a. T¸ch c¸c hîp phÇn chÊt th¶i r¾n b»ng qu¹t giã (träng lùc): Ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc sö dông nhiÒu trong c«ng nghÖ t¸ch hîp phÇn cña chÊt th¶i r¾n kh«. C¸c hîp phÇn cã träng l−îng nhÑ chñ yÕu lµ h÷u c¬ t¸ch khái hîp phÇn nÆng chñ yÕu lµ v« c¬. S¬ ®å hÖ thèng qu¹t giã ®−îc sö dông ®Ó ph©n t¸ch c¸c hîp phÇn trong chÊt th¶i r¾n ®−îc thÓ hiÖn ë h×nh 5.3. Nguyªn t¾c: Qu¹t giã ho¹t ®éng t¹o ¸p lùc lín h¬n ¸p lùc khÝ quyÓn. C¸c chÊt nÆng r¬i xuèng, vËt nhÑ sÏ bÞ cuèn theo luång khÝ vµ ®−îc t¸ch ra ë xicl«n. Trong thùc tÕ, ph−¬ng ph¸p nµy dïng ®Ó t¸ch c¸c vËt nhÑ nh− giÊy vôn, tói chÊt dÎo vµ c¸c vËt liÖu nhÑ kh¸c khái hçi hîp chÊt th¶i. C¸c lo¹i thiÕt bÞ t¸ch, ph©n chia hîp phÇn cña chÊt th¶i r¾n cã thÓ bao gåm c¸c lo¹i: - Lo¹i ®¬n gi¶n (H.5.3.a) - Lo¹i ziczac (H.5.3.b) - Lo¹i rung - Lo¹i kh¸c b. T¸ch c¸c hîp phÇn chÊt th¶i r¾n b»ng tõ: Ph−¬ng ph¸p chung nhÊt ®Ó thu håi s¾t vôn tõ chÊt th¶i r¾n lµ dïng ph©n chia b»ng tõ. VËt liÖu s¾t th−êng ®−îc thu håi sau khi c¾t vµ tr−íc khi ph©n chia b»ng qu¹t giã, hoÆc sau khi c¾t vµ ph©n chia b»ng qu¹t giã. ë mét sè tr¹m lín, hÖ thèng ph©n chia tõ ®Æt ë ®µu d©y chuyÒn tr−íc khi c¾t. Khi chÊt th¶i lµ khèi dÔ ch¸y trong c¸c lß ®èt thµnh phè th× viÖc ph©n chia b»ng tõ cã thÓ ®Æt sau khi ®èt ®Ó t¸ch c¸c m¶nh vôn kim lo¹i ra khái tro ®èt. HÖ thèng thu håi b»ng tõ còng cã 90
  9. T¸ch b»ng xicl«n N¹p chÊt th¶i nÆng D=300mm a) Áp kÕ Qu¹t giã D=250mm Häng 2x6 inch Van ®ãng më ®Çu vào nghiªng 60o Qu¹t giã ra ChÊt th¶i D=100mm nÆng ChÊt th¶i nhÑ Kh«ng khÝ d− vµ phÇn nhÑ Kh«ng khÝ ChÊt th¶i ®· nghiÒn M« t¬ rung b) Qu¹t giã Kh«ngkhÝ PhÇn nÆng 91
  10. khÝ ra c) Luång thæi c¸c vËt nhÑ Xyclon ph©n lo¹i B¨ng n¹p chÊt th¶i VËt liÖu nhÑ §−êng r¬i cña vËt nÆng Cöa quay t¹o khÝ B¨ng truyÒn thu KhÝ vµo vËt nhÑ TÊm ch¾n vËt nÆng khÝ vµo B¨ng truyÒn thu vËt nÆng H×nh 5.3. S¬ ®å hÖ thèng qu¹t giã ®−îc sö dông ®Ó ph©n t¸ch c¸c hîp phÇn trong chÊt th¶i r¾n a) Lo¹i ®¬n gi¶n ; b) Lo¹i ziczac ; c) Lo¹i kh¸c. thÓ ®Æt ë khi b·i th¶i. Nh÷ng vÞ trÝ ®Æc biÖt n¬i vËt liÖu s¾t cÇn thu håi tuú thuéc môc tiªu cÇn ®¹t, ch¼ng h¹n viÖc gi¶m – khö c¸c ®å cò, r¸ch trong qu¸ tr×nh s¬ bé vµ thiÕt bÞ ph©n chia, møc ®é trong c¹ch cña s¶n phÈm cÇn ®¹t, hiÖu qu¶ thu håi cÇn thiÕt. Ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc ¸p dông ®Ó thu håi c¸c kim lo¹i s¾t trong c«ng nghiÖp nh−: Thu håi s¾t trong c¸c nhµ m¸y c¬ khÝ hoÆc thu håi c¸c thµnh phÇn s¾t rØ nh»m ®¶m b¶o sù trong s¹ch cña s¶n phÈm... C¸c thiÕt bÞ ph©n t¸ch b»ng tõ bao gåm c¸c lo¹i nh−: ThiÕt bÞ ph©n t¸ch b»ng tõ treo (a); trèng tõ treo (b); tõ kiÓu trôc (c). S¬ ®å c¸c thiÕt bÞ nµy ®−îc thÓ hiÖn ë h×nh 5.4. 92
  11. a) b) c) H×nh 5.4. S¬ ®å thiÕt bÞ ph©n t¸ch chÊt th¶i r¾n lo¹i tõ a) Tõ kiÓu treo ; b) Tõ kiÓu trèng tõ treo ; c) KiÓu trôc. 93
  12. H×nh 5.5. S¬ ®å c¸c lo¹i sμng ph©n t¸ch chÊt th¶i r¾n a) Lo¹i nung ; b) Lo¹i trèng quay ; c) Lo¹i ®Üa. 94
  13. c. T¸ch c¸c hîp phÇn chÊt th¶i r¾n b»ng sµng Sµng lµm nhiÖm vô ph©n chia hçn hîp chÊt th¶i r¾n cã kÝch th−íc kh¸c nhau thµnh 2 hoÆc nhiÒu lo¹i tuú theo kÝch th−íc cña sµng. C«ng viÖc nµy ®−îc thùc hiÖn trong ®iÒu kiÖn kh« hoÆc ®iÒu kiÖn −ít, vÞ trÝ ®Æt sµng cã thÓ tr−¬c hoÆc sau c¸c c«ng ®o¹n kh¸c. ThiÕt bÞ sµng: ThiÕt bÞ sµng cã thÓ lµ c¸c lo¹i sµng rung, sµng trèng quay vµ sµng ®Üa. Ph−¬ng ph¸p sµng cã thÓ thñ c«ng (chñ yÕu dïng ph−¬ng ph¸p thñ c«ng ®Ó ph©n lo¹i c¸c thµnh phÇn mµ m¸y mãc khã thùc hiÖn) hoÆc ph−¬ng ph¸p c¬ giíi (dïng c¸c m¸y thæi khÝ, hót tõ c¬ häc). S¬ ®å c¸c lo¹i sµng ®−îc thÓ hiÖn ë h×nh 5.5. 5.3.3. Lμm kh« vμ khö n−íc ë nhiÒu tr¹m xö lý thu håi n¨ng l−îng ®èt phÇn nhÑ ®· nghiÒn cña chÊt th¶i cÇn ®−îc sÊy kh« s¬ bé ®Ó gi¶m l−îng Èm vµ gi¶m träng l−îng. Khi bïn cÆn tõ tr¹m xö lý n−íc th¶i cÇn ®−îc ®èt ch¸y hoÆc ®−îc sö dông ®Ó lµm nhiªn liÖu th× ng−êi ta ph¶i khö n−íc trong bïn. Ph−¬ng ph¸p nµy chñ yÕu sö dông cho c¸c lo¹i chÊt lµ bïn x¶ ra tõ c¸c nhµ m¸y xö lý n−íc vµ chÊt th¶i. a. C¸c ph−¬ng ph¸p chung - Khö Èm: Khö Èm lµ mét kh©u quan träng trong xö lý chÊt th¶i r¾n, ®Æc biÖt khö Èm bao giê còng c«ng nghÖ ®èt. Khö Èm cã t¸c dông gi¶m träng l−îng chÊt th¶i r¾n. - SÊy kh«: Tr−íc khi xem xÐt thiÕt kÕ, chÕ t¹o ph¶i xÐt tíi viÖc sö dông nhiÖt ®èi víi c¸c vËt liÖu cÇn sÊy. Cã nh÷ng ph−¬ng ph¸p sö dông nhiÖt ®é sau ®©y: - §èi l−u: ChÊt mang nhiÖt th−êng lµ kh«ng khÝ hoÆc s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ch¸y tiÕp xóc trùc tiÕp víi chÊt th¶i r¾n. - TruyÒn nhiÖt: NhiÖt ®−îc truyÒn gi¸n tiÕp b»ng c¸ch tiÕp xóc gi÷a vËt liÖu −ít víi bÒ mÆt sÊy kh«. - Bøc x¹: NhiÖt ®−îc truyÒn trùc tiÕp vµ ®éc nhÊt tõ vËt sÊy nãng ®Õn vËt liÖu −ít b»ng bøc x¹ nhiÖt. S¬ ®å c¬ chÕ ho¹t ®éng cña ph−¬ng thøc sÊy ®−îc thÓ hiÖn ë h×nh 5.6. 95
  14. H×nh 5.6. S¬ ®å c¬ chÕ ho¹t ®éng cña ph−¬ng thøc sÊy Trong c¸c lo¹i thiÕt bÞ sÊy, thiÕt bÞ trèng quay ®−îc sö dông nhiÒu vµ tá ra cã nhiÒu −u ®iÓm, lo¹i trèng quay lµ lo¹i cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n nhÊt. Qua trèng vËt liÖu cÇn sÊy nguån t¸c nh©n nhiÖt ®−îc ®ång thêi tiÕp xóc víi nhau trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn tõ ®Çu nä tíi ®Çu kia cña trèng. - §Çu tiªn vËt liÖu cÇn sÊy ®−îc lµm nãng lªn vµ ®é Èm ban ®Çu cña vËt liÖu gi¶m xuèng. - VËt liÖu ®−îc t¨ng lªn tíi nhiÖt ®é khèng chÕ. Lóc nµy l−îng Èm t−¬ng øng ®¹t ®−îc ë cuèi gian ®o¹n sÊy. - Thêi gian vËt liÖu ®−îc sÊy 30 – 45 phót. §Æc tÝnh cña mét sè thiÕt bÞ sÊy ®−îc tr×nh bµy ë b¶ng 5.3. b. Khö n−íc trong bïn cÆn cña c¸c tr¹m xö lý n−íc th¶i Trong qu¸ tr×nh xö lý n−íc th¶i, b»ng bÊt kú ph−¬ng ph¸p nµo còng cã t¹o nªn mét l−îng cÆn ®¸ng kÓ. C¸c chÊt kh«ng hoµ tan ë bÓ l¾ng ®ît I ®−îc gäi lµ cÆn t−¬i. Cßn cÆn l¾ng sau giai ®o¹n xö lý sinh häc ®−îc gäi lµ mµng vi sinh (nÕu dïng bi«phin) vµ bïn ho¹t tÝnh (nÕu dïng aeroten) cÆn ®−îc gi÷ l¹i ë bÓ l¾ng ®ît II. 96
  15. B¶ng 5.3. §Æc tÝnh cña c¸c lo¹i thiÕt bÞ sÊy Lo¹i thiÕt bÞ sÊy Ph−¬ng ph¸p vËn hµnh - M©m quay trong lß VËt liÖu ®−îc sÊy kh« ®−îc tr¶i trªn 1 m©m nèi tiÕp tõ trªn xuèng. - B¨ng liªn tôc VËt liÖu cÇn sÊy ®−îc tr¶i ë cöa b¨ng trong lß. B¨ng truyÒn chÊt th¶i qua m¸y sÊy, ®Çu b¨ng nµy lµ chÊt th¶i r¾n Èm ®Çu kia lµ chÊt th¶i r¾n kh«. - Trèng quay Trèng h×nh trô ®−îc ®Æt nghiªng so víi ph−¬ng ngang vµ quay liªn tôc. - Sµn gi¶ láng VËt liÖu ®−îc sÊy kh« ®−îc gi÷ ë tr¹ng th¸i l¬ löng (gi¶ láng). ThiÕt bÞ sÊy nµy d¹ng h×nh trô ®øng. - Phun VËt liÖu cÇn sÊy ®−îc phun vµo ng¨n lß sÊy. Sù chuyÓn vËn cña t¸c nh©n mang nhiÖt vµ chÊt th¶i r¾n cã thÓ ng−îc hoÆc cïng chiÒu nhau. - ChiÕu däi VËt liÖu cÇn sÊy ®−a vµo m«i tr−êng t¸c nh©n nhiÖt vµ vËn chuyÓn trong c¶ qu¸ tr×nh sÊy kh«. Bïn cÆn tõ c¸c ®−êng èng, c¸c kªnh m−¬ng tiªu tho¸t n−íc th−êng chøa nhiÒu thµnh phÇn h÷u c¬, v« c¬ vµ th−êng ®−îc ph©n huû tù nhiªn, dÔ g©y mïi khã chÞu. Sau khi ®−îc n¹o vÐt theo ®Þnh kú, chóng ®−îc ®øa ®Õn c¸c c«ng tr×nh xö lý bïn cÆn tËp trung cña thµnh phè tr−íc khi mang ®i tiªu huû ë c¸c b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh. Nãi chung, c¸c lo¹i cÆn trªn ®Òu cã mïi h«i thèi khã chÞu (nhÊt lµ cÆn t−¬i) vµ ®ã lµ sù biÓu hiÖn tr¹ng th¸i nguy hiÓm vÒ ph−¬ng diÖn vÖ sinh. Do vËy nhÊt thiÕt ph¶i xö lý cÆn. Bïn, cÆn tõ tr¹m xö lý n−íc th¶i cã thÓ ®−îc khö n−íc trong ®iÒu kiÖn tù nhiªn nh− s©n ph¬i bïn, nÒn ®Êt, hå chøa. Sau khi ®−îc khö n−íc, bïn cÆn cã thÓ ®−îc trén lÉn víi chÊt th¶i r¾n ®Ó tiÕp tôc ®−îc xö lý theo c¸c ph−¬ng thøc: - §èt ®Ó gi¶m dung tÝch - T¹o c¸c s¶n phÈm phô cã kh¶ n¨ng tËn thu - T¹o hçn hîp ñ sinh häc - Ch«n lÊp cïng víi ®Êt Bïn, cÆn tõ tr¹m xö lý n−íc th¶i còng cã thÓ ®−îc khö n−íc trong ®iÒu kiÖn nh©n t¹o nh− khö n−íc b»ng c¸c thiÕt bÞ lµm kh« cÆn c¬ häc, nhiÖt, quay ly 97
  16. t©m, läc ch©n kh«ng hoÆc läc ¸p lùc… ViÖc chän thiÕt bÞ sÊy ®−îc dùa trªn c¬ së so s¸nh c¸c tiªu chÝ vÒ kinh tÕ, x· héi vµ m«i tr−êng. 5.3.4. Xö lý chÊt th¶i r¾n b»ng c«ng nghÖ Ðp kiÖn Ph−¬ng ph¸p Ðp kiÖn ®−îc thùc hiÖn trªn c¬ së toµn bé r¸c th¶i tËp trung thu gom vµo nhµ m¸y. R¸c ®−îc ph©n lo¹i b»ng ph−¬ng ph¸p thñ c«ng trªn b¨ng t¶i, c¸c chÊt tr¬ vµ c¸c chÊt cã thÓ tËn dông ®−îc nh−: kim lo¹i, nilon, giÊy, thuû tinh, plastic... ®−îc thu håi ®Ó t¸i chÕ. Nh÷ng chÊt cßn l¹i sÏ ®−îc b¨ng t¶i chuyÓn qua hÖ thèng Ðp nÐn r¸c b»ng thuû lùc víi môc ®Ých lµm gi¶m tèi ®a thÓ tÝch khèi r¸c vµ t¹o thµnh c¸c kiÖn víi tû sè nÐn rÊt cao. C¸c kiÖn r¸c ®· Ðp nÐn nµy ®−îc sö dông vµo viÖc ®¾p c¸c bê ch¾n hoÆc san lÊp nh÷ng vïng ®Êt tròng sau khi ®−îc phñ lªn c¸c líp ®Êt c¸t. Trªn diÖn tÝch nµy, cã thÓ sö dông lµm mÆt b»ng ®Ó x©y dùng c«ng viªn, v−ên hoÆc c¸c c«ng tr×nh x©y dùng nhá vµ môc ®Ých chÝnh lµ lµm gi¶m tèi ®a mÆt b»ng khu vùc xö lý r¸c. S¬ ®å c«ng nghÖ nh− h×nh 5.7. Kim lo¹i R¸c PhÔu n¹p B¨ng t¶i Ph©n lo¹i th¶i r¸c r¸c r¸c Thuû tinh GiÊy C¸c khèi - kiÖn B¨ng t¶i th¶i M¸y Ðp r¸c r¸c sau khi Ðp vËt liÖu Nhùa H×nh 5.7. Quy tr×nh c«ng nghÖ xö lý r¸c th¶i b»ng ph−¬ng ph¸p Ðp kiÖn, 5.3.5. Ph−¬ng ph¸p æn ®Þnh hay ho¸ r¾n chÊt th¶i §©y lµ mét c«ng nghÖ nh»m xö lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ (c¶ chÊt th¶i nguy h¹i) thµnh c¸c s¶n phÈm phôc vô x©y dùng, lµm vËt liÖu, n¨ng l−îng vµ s¶n phÈm n«ng nghiÖp h÷u Ých. B¶n chÊt cña c«ng nghÖ r¾n ho¸ lµ nghiÒn nhá chÊt 98
  17. th¶i r¾n sau ®ã polyme ho¸ vµ sö dông ¸p lùc lín ®Ó Ðp nÐn, ®Þnh h×nh c¸c s¶n phÈm (xem s¬ ®å h×nh 5.8). Error! ChÊt th¶i r¾n ch−a ph©n lo¹i KiÓm tra b»ng m¾t C¾t xÐ hoÆc nghiÒn t¬i nhá ChÊt th¶i láng hçn hîp Lµm Èm Thµnh phÇn Polyme ho¸ Trén ®Òu Ðp hay ®ïn ra S¶n phÈm míi H×nh 5.8. S¬ ®å xö lý r¸c theo c«ng nghÖ Hydromex. 5.5. Xö lý chÊt th¶i r¾n b»ng ph−¬ng ph¸p ñ sinh häc 5.5.1. Kh¸i niÖm ñ sinh häc (compost) cã thÓ ®−îc coi lµ qu¸ tr×nh æn ®Þnh sinh ho¸ c¸c chÊt h÷u c¬ ®Ó thµnh c¸c chÊt mïn, víi thao t¸c s¶n xuÊt vµ kiÓm so¸t mét c¸ch khoa häc t¹o m«i tr−êng tèi −u ®èi víi qu¸ tr×nh. Qu¸ tr×nh ñ sinh häc tõ r¸c h÷u c¬ lµ mét ph−¬ng ph¸p truyÒn thèng, ®−îc ¸p dông phæ biÕn ë c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn vµ ë ViÖt Nam. Ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc ¸p dông rÊt cã hiÖu qu¶. Qu¸ tr×nh ñ ®−îc ¸p dông ®èi víi chÊt h÷u c¬ kh«ng ®éc h¹i, lóc ®Çu lµ khö n−íc, sau lµ xö lý cho tíi khi nã trë nªn xèp vµ Èm. §é Èm vµ nhiÖt ®é ®−îc kiÓm tra ®Ó gi÷ cho vËt liÖu lu«n lu«n ë tr¹ng th¸i hiÕu khÝ trong suèt thêi gian 99
  18. ñ. Qu¸ tr×nh tù t¹o ra nhiÖt riªng nhê qu¸ tr×nh oxy ho¸ sinh häc c¸c chÊt thèi r÷a. S¶n phÈm cuèi cïng cña qu¸ tr×nh ph©n hñy lµ CO2, n−íc vµ c¸c hîp chÊt h÷u c¬ bÒn v÷ng nh− lignin, xenlul«, sîi. 5.5.2. C«ng nghÖ ñ sinh häc theo c¸c ®èng C«ng nghÖ ñ ®èng thùc chÊt lµ mét qu¸ tr×nh ph©n gi¶i phøc t¹p gluxit, lipit vµ protein víi sù tham gia cña c¸c vi sinh vËt hiÕu khÝ vµ kÞ khÝ. C¸c ®iÒu kiÖn pH, ®é Èm, tho¸ng khÝ (®èi víi vi khuÈn hiÕu khÝ) cµng tèi −u, vi sinh vËt cµng ho¹t ®éng m¹nh vµ qu¸ tr×nh ñ ph©n cµng kÕt thóc nhanh. Tuú theo c«ng nghÖ mµ vi khuÈn kÞ khÝ hoÆc vi khuÈn hiÕu khÝ sÏ chiÕm −u thÕ. C«ng nghÖ ñ ®èng cã thÓ lµ ñ tÜnh tho¸ng khÝ c−ìng bøc, ñ luèng cã ®¶o ®Þnh kú hoÆc võa thæi khÝ võa ®¶o. Còng cã thÓ ñ d−íi hè nh− kiÓu ñ chua thøc ¨n ch¨n nu«i hay ñ trong hÇm kÝn thu khÝ mªtan. S¬ ®å ñ ®èng ®−îc thÓ hiÖn ë h×nh 5.9. H×nh 5.9. S¬ ®å c¸c ®èng ñ sinh häc xö lý r¸c th¶i h÷u c¬ 5.5.3. C«ng nghÖ ñ sinh häc theo quy m« c«ng nghiÖp Qu¸ tr×nh ñ (compost) quy m« c«ng nghiÖp ®−îc tr×nh bµy ë h×nh 5.10. R¸c t−¬i ®−îc chuyÓn vÒ nhµ m¸y, sau ®ã ®−îc chuyÓn vµo bé phËn n¹p r¸c vµ ®−îc ph©n lo¹i thµnh phÇn cña r¸c trªn hÖ thèng b¨ng t¶i (t¸ch c¸c chÊt h÷u c¬ dÔ ph©n huû, chÊt v« c¬, chÊt t¸i sö dông) phÇn cßn l¹i lµ phÇn h÷u c¬ dÔ ph©n 100
  19. hñy ®−îc qua m¸y nghiÒn r¸c vµ ®−îc b¨ng t¶i chuyÓn ®Õn khu vùc trén ph©n bïn bÓ phèt ®Ó gi÷ ®é Èm. M¸y xóc ®−a vËt liÖu nµy vµo c¸c ng¨n ñ, qu¸ tr×nh lªn men lµm t¨ng nhiÖt ®é lªn 65–70oC sÏ tiªu diÖt c¸c mÇn bÖnh vµ lµm cho r¸c hoai môc. Qu¸ tr×nh nµy ®−îc thóc ®Èy nhê qu¹t giã c−ìng bøc. Thêi gian ñ lµ 21 ngµy, r¸c ®−îc tiÕp tôc ®−a vµo ó chÝn trong thêi gian 28 ngµy. Sau ®ã hçn hîp ®−îc sµng ®Ó thu lÊy phÇn lät qua sµng. C¸c chÊt kh«ng lät sµng th−êng lµ chÊt tr¬ ph¶i t¸ch ra vµ lo¹i bá nhê bé phËn ph©n chia kiÓu tû träng. Cuèi cïng ta thu ®−îc ph©n h÷u c¬ tinh cã thÓ b¸n ngay hoÆc phèi trén thªm víi c¸c thµnh phÇn cÇn thiÕt vµ ®ãng bao. NÕu thÞ tr−êng cã nhu cÇu ph©n h÷u c¬ cao cÊp, ph©n h÷u c¬ c¬ b¶n sÏ ®−îc trén víi thµnh phÇn dinh d−ìng N, P, K vµ mét sè nguyªn tèc ho¸ häc vi l−îng hoÆc mét sè phô gia kÝch thÝch sinh tr−ëng. Gi¶i ph¸p xö lý r¸c th¶i sinh ho¹t b»ng ph−¬ng ph¸p lªn men hiÕu khÝ ®Ó s¶n xuÊt ph©n bãn h÷u c¬ tæng hîp lµ ph−¬ng ph¸p cã nhiÒu −u ®iÓm nhÊt v×: - Lo¹i trõ ®−îc 50% l−îng r¸c sinh ho¹t bao gåm c¸c chÊt h÷u c¬ lµ thµnh phÇn g©y « nhiÔm m«i tr−êng ®Êt, n−íc vµ kh«ng khÝ. - Sö dông l¹i ®−îc 50% c¸c chÊt h÷u c¬ cã trong thµnh phÇn r¸c th¶i ®Ó chÕ biÕn lµm ph©n bãn phôc vô n«ng nghiÖp theo h−íng c©n b»ng sinh th¸i. H¹n chÕ viÖc nhËp khÈu ph©n ho¸ häc ®Ó b¶o vÖ ®Êt ®ai. - TiÕt kiÖm ®Êt sö dông lµm b·i ch«n lÊp. T¨ng kh¶ n¨ng chèng « nhiÔm m«i tr−êng. C¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng cña céng ®ång. - VËn hµnh ®¬n gi¶n, b¶o tr× dÔ dµng; DÔ kiÓm so¸t chÊt l−îng s¶n phÈm. - Gi¸ thµnh t−¬ng ®èi thÊp, cã thÓ chÊp nhËn ®−îc. - Khi ph©n lo¹i r¸c th¶i sÏ sö dông ®−îc c¸c vËt liÖu t¸i chÕ nh− (kim lo¹i mµu, s¾t thÐp, thuû tinh, nhùa, giÊy, b×a…) phôc vô cho c«ng nghiÖp. Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸, n−íc r¸c sÏ ch¶y ra. N−íc nµy sÏ ®−îc thu l¹i b»ng mét hÖ thèng r·nh xung quanh khu vùc ®Ó ®−a vÒ mét bÓ ®Æt t¹i cuèi khu ñ r¸c. T¹i ®©y n−íc r¸c sÏ ®−îc b¬m t−íi vµo r¸c ñ ®Ó bæ sung ®é Èm. ë CÇu DiÔn - Hµ néi,ViÖt Nam ®· x©y dùng vµ vËn hµnh tr¹m ñ ph©n compost tõ n¨m 1994 ®Õn nay víi c«ng suÊt kho¶ng 150 tÊn r¸c/ngµy (hay kho¶ng 50 ngh×n tÊn CTR/n¨m). Nguyªn liÖu chñ yÕu lµ r¸c ®−êng vµ r¸c chî vµ ph©n bïn tõ bÓ tù ho¹i. C«ng nghÖ xö lý, chÕ biÕn vµ thiÕt bÞ cña T©y Ban Nha. 101
  20. 5.5.4. C¸c yÕu tè ¶nh h−ëng tíi qu¸ tr×nh ñ sinh häc ¶nh h−ëng cña ®é Èm: NÕu vËt liÖu qu¸ kh« kh«ng ®ñ Èm cho sù tån t¹i cña vi sinh vËt, nÕu vËt liÖu qu¸ Èm th× kh«ng cã lç hæng kh«ng gian vµ sÏ chøa ®Çy n−íc, vËt liÖu sÏ kh«ng xèp, diÖn tÝch bÒ mÆt sÏ bÞ gi¶m, sÏ diÔn ra qu¸ tr×nh lªn men yÕm khÝ, «xy kh«ng thÓ lät ®−îc vµo. §é Èm tèi −u th−êng tõ 52- 58%. Mì, dÇu mì, s¸p th−êng cã trong c¸c chÊt th¶i h÷u c¬ víi mét l−îng ®¸ng kÓ vµ lµ c¸c dÞch thÓ ë nhiÖt ®é ñ tèi −u. Tuy nhiªn dÞch thÓ kh«ng ®¸ng quan t©m nh− ®é Èm. ¶nh h−ëng cña nhiÖt ®é: NhiÖt ®é tèi −u cho qu¸ tr×nh æn ®Þnh sinh ho¸ lµ 40-55oC. Trong ®ã khi nhiÖt ®é cao (ng−ìng trªn) ®èi víi ®èng ñ th× tèc ®é – møc ®é ñ sÏ nhanh vµ nhÊt lµ nÕu kh«ng khÝ tuÇn hoµn ®−îc trong ®èng ñ th× oxy lu«n lu«n cã mÆt. L−u ý cÇn ng¨n ngõa qu¸ kh«, qu¸ l¹nh ë phÇn nµo ®ã cña ®èng ñ. Lµm tho¸ng vµ kÝch th−íc h¹t: Th«ng th−êng ¸p lùc tÜnh lµ 0,10-0,15m cét n−íc, cÇn t¹o ra ®Ó ®Èy kh«ng khÝ qua chiÒu s©u tõ 2 – 2,5m vËt liÖu. ¸p lùc ®ã chØ cÇn qu¹t giã lµ ®ñ chøc kh«ng cÇn m¸y nÐn. C¸c cöa sæ cña lß ñ sÏ ®ñ ®¶m b¶o cho lµm tho¸ng, chØ cÇn ®¶o cöa sæ lß ñ mçi ngµy mét lÇn, hoÆc nhiÒu ngµy mét lÇn. §èi víi c¸c vËt liÖu nhá (kÝch th−íc ≤ 25 mm) oxy cã thÓ xuyªn thÊm vµo qua cöa s©u 0,15 – 0,2m, thËm chÝ hiÖu øng cña cét vËt liÖu (èng khãi) h©m nãng còng c¶i thiÖn ®−îc mét Ýt. Tèc ®é tiªu thô oxy: Tèc ®é tiªu thô oxy tuú thuéc kh«ng chØ nhiÖt ®é mµ cßn c¶ ®é nghiÒn nhá cña vËt liÖu, ®é Èm, thµnh phÇn vËt liÖu, quÇn thÓ vi sinh vËt vµ møc ®é x¸o trén. Ng−êi ta ®· x¸c ®Þnh r»ng, nhu cÇu oxy khi thêi tiÕt Êm sÏ cao h¬n khi thêi tiÕt l¹nh. Víi thiÕt bÞ lµm tho¸ng, ng−êi vËn hµnh cã thÓ kiÓm tra nhiÖt ®é b»ng c¸ch ®o l−îng kh«ng khÝ thæi vµo vËt liÖu. Víi môc ®Ých lµm tho¸ng cø kho¶ng nöa giê ng−êi ta ph¶i thæi kh«ng khÝ qua líp vËt liÖu ñ trong mét sè phót.Khi kiÓm tra nhiÖt ®é ng−êi ta cã thÓ biÕt ®−îc ®é thiÕu hôt kh«ng khÝ. Khi thiÕu oxy sÏ lµm qu¸ tr×nh chËm l¹i vµ lµ ®iÒu kh«ng mong muèn. §Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt nhÊt, nªn gi÷ nhiÖt ®é ban ®Çu lµ 40 – 50oC trong mét sè ngµy ®Çu, sau ®ã t¨ng lªn 55 – 70oC ®Ó gi÷ cho giai ®o¹n lªn men diÔn ra m¹nh. L−îng kh«ng khÝ cÇn thiÕt ph¶i øng víi viÖc ®¶m b¶o nhiÖt ®é nµy. Møc ®é vµ tèc ®é ñ: BÒ ngoµi, mïi vµ sê mã c¶m gi¸c cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh. Kh«ng nªn ®Ó qu¸ tr×nh lªn men diÔn ra qu¸ l©u v× 102

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản