Chương 6: Bãi chôn lấp chất thải rắn

Chia sẻ: Nguyen The Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:39

0
652
lượt xem
339
download

Chương 6: Bãi chôn lấp chất thải rắn

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về bãi chôn lấp chất thải rắn

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương 6: Bãi chôn lấp chất thải rắn

  1. 6 B·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n Bïi V¨n Ga, L−u §øc C−êng 6.1. Giíi thiÖu Sù an toµn l©u dµi cña viÖc ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n lµ mét yÕu tè quan träng trong qu¶n lý tæng hîp chÊt th¶i r¾n. C¸c chÊt th¶i tån ®äng lµ c¸c thµnh phÇn r¸c kh«ng thÓ t¸i sinh, lµ nh÷ng chÊt cßn l¹i sau khi thu håi vËt chÊt, chuyÓn ®æ s¶n phÈm hay thu håi n¨ng l−îng. Tr−íc ®©y chÊt th¶i r¾n th−êng vøt trªn mÆt ®Êt hay trªn biÓn. Ngµy nay, ch«n lÊp r¸c trong ®Êt lµ gi¶i ph¸p chÝnh. Qui ho¹ch, thiÕt kÕ vµ vËn hµnh b·i ch«n lÊp r¸c hiÖn ®¹i ®ßi hái vËn dông kiÕn thøc cña nhiÒu ngµnh khoa häc kh¸c nhau, bao gåm: - Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n bao gåm c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn m«i tr−êng vµ c¸c qui ph¹m. - D¹ng b·i ch«n lÊp r¸c vµ ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp - Qui ho¹ch b·i ch«n lÊp r¸c - Qu¶n lý khÝ r¸c - KiÓm so¸t n−íc r¸c - C¸c ®Æc tÝnh vÒ cÊu tróc b·i ch«n lÊp r¸c - Quan tr¾c chÊt l−îng m«i tr−êng - MÆt b»ng b·i ch«n lÊp r¸c - X©y dùng kÕ ho¹ch vËn hµnh b·i ch«n lÊp r¸c - §ãng b·i vµ quan tr¾c m«i tr−êng sau khi ®ãng b·i - TÝnh to¸n thiÕt kÕ b·i ch«n lÊp r¸c 115
  2. Kinh nghiÖm cho thÊy ch«n lÊp r¸c lµ biÖn ph¸p kinh tÕ vµ Ýt g©y « nhiÔm m«i tr−êng nhÊt trong xö lý chÊt th¶i r¾n. MÆt dï cho tíi nay, chÊt th¶i r¾n ®−îc gi¶m thiÓu nhê c¸c biÖn ph¸p t¸i sinh, t¸i chÕ, phôc håi vËt chÊt vµ n¨ng l−¬ng nh−ng l−îng r¸c cßn l¹i ph¶i ®−îc ch«n lÊp vÉn lµ kh©u quan träng trong toµn bé chiÕn l−îc qu¶n lý chÊt th¶i r¾n. Qu¶n lý b·i ch«n lÊp r¸c bao gåm qui ho¹ch, thiÕt kÕ, vËn hµnh, ®ãng b·i vµ kiÓm so¸t sau khi ®ãng b·i. B−íc ®Çu tiªn lµ chuÈn bÞ mÆt b»ng ®Ó x©y dùng b·i r¸c. N¬i ch«n lÊp r¸c cÇn tháa m·n nh÷ng tiªu chÝ qui ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ qui ho¹ch sö dông ®Êt, vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng... Sau ®ã, nÕu khu vùc dù kiÕn x©y dùng b·i ch«n lÊp r¸c cã nguån dßng ch¶y nhá (suèi...) th× cÇn ph¶i ®æi h−íng chóng. Sau ®ã tiÕn hµnh x©y dùng ®−êng néi bé vµ rµo ch¾n. B¶o vÖ vµ duy tu líp ®Êt phñ KiÓm sãat n−íc mÆt KiÓm sãat khÝ r¸c Líp phñ cuèi Sö dông khÝ r¸c M−¬ng dÉn n−íc mÆt C¸c qu¸ tr×nh diÔn ra trong b·i Thu gom khÝ r¸c Líp chèng thÊm Thu gom n−íc r¸c Xö lý n−íc r¸c C©n §æ r¸c KiÓm sãat n−íc r¸c Quan tr¾c m«i tr−êng Ho¹t ®éng cña b·i r¸c H×nh 6.1. C¬ së h¹ tÇng cña b·i ch«n lÊp r¸c hîp vÖ sinh. B−íc tiÕp theo lµ ®µo hè ch«n lÊp vµ chuÈn bÞ c¸c kü thuËt ®¸y b·i còng nh− trªn bÒ mÆt. Nh÷ng b·i r¸c hiÖn ®¹i ®−îc x©y dùng vµ ho¹t ®éng tõng phÇn. Do ®ã chØ mét bé phËn nhá cña bÒ mÆt b·i r¸c cÇn ®−îc b¶o vÖ ®Ó tr¸nh t¸c ®éng cña m−a giã trong thêi gian ng¾n. Thªm vµo ®ã, viÖc ®µo hè r¸c ®−îc tiÕn hµnh tõng ®ît, ch«n lÊp tíi ®©u, ®µo tíi ®ã. §Êt ®µo lªn ®−îc ®æ ë khu vùc ch−a ®µo gÇn khu vùc ho¹t ®éng vµ ®−îc dïng ®Ó che phñ c¸c líp r¸c nªn viÖc ®µo thªm ®Êt ®−îc h¹n chÕ tèi ®a. 116
  3. èng thu gom n−íc r¸c Chèng thÊm èng thu gom khÝ r¸c Khoang chøa r¸c Trång c©y b¶o vÖ Líp phñ cuèi Khoang chøa r¸c èng thu gom khÝ r¸c Chèng thÊm Thu gom N−íc r¸c H×nh 6.2. MÆt c¾t ngang cña b·i ch«n lÊp r¸c hîp vÖ sinh. §Ó gi¶m gi¸ thµnh, ng−êi ta −u tiªn cho viÖc sö dông vËt liÖu che phñ b·i ngay t¹i chç. ViÖc ®Çu tiªn lµ ®µo hè r¸c xuèng ®é s©u theo thiÕt kÕ vµ gi÷ l¹i ®Êt ®−îc ®µo ®Ó sö dông vÒ sau. HÖ thèng quan tr¾c n−íc ngÇm cÇn ®−îc l¾p ®Æt tr−íc khi tiÕn hµnh c«ng t¸c chuÈn bÞ ®¸y b·i r¸c. D¹ng h×nh häc cña ®¸y b·i r¸c ®−îc thiÕt kÕ sao cho cã thÓ tËp trung n−íc r¸c ®Ó thu gom. èng thu gom n−íc r¸c cã thÓ ®−îc ®Æt trong hoÆc trªn mét líp c¸t thÊm lãt trªn ®¸y b·i. Líp c¸t thÊm nµy ®−îc më réng ®Õn thµnh nghiªng cña b·i ch«n lÊp. C¸c ®−êng èng thu håi khÝ r¸c n»m ngang cã thÓ ®Æt trong líp r¸c d−íi ®¸y b·i r¸c. Khi c¸c thµnh phÇn h÷u c¬ dÔ bay h¬i VOC tõ c¸c líp r¸c míi tho¸t ra nhiÒu ng−êi ta ph¶i t¹o ra ®é ch©n kh«ng ®Ó hót chóng qua nh÷ng líp r¸c ®· hßan tÊt. KhÝ r¸c ®−îc sö dông sau khi ®· khö VOCs. Tr−íc khi b¾t ®Çu ch«n 117
  4. B−íc 1: §æ r¸c B−íc 2: Ban r¸c thµnh líp máng B−íc 3: NÐn chÆt r¸c H×nh 6.3. C¸c b−íc ch«n lÊp r¸c ë b·i r¸c. lÊp r¸c, ng−êi ta ph¶i ®¾p mét thµnh ng¨n giã ë cuèi b·i (theo chiÒu giã) ®Ó ng¨n chÆn sù khuÕch t¸n chÊt « nhiÔm trong khu vùc. §èi víi b·i r¸c d¹ng hè, ng−êi ta tËn dông ®Êt ®µo lªn tõ hè r¸c ®Ó ®¾p thµnh ch¾n giã. Mét khi c¸c ®iÒu kiÖn tiÕp nhËn ®· ®−îc chuÈn bÞ xong, b−íc tiÕp theo lµ ®Æt chÊt th¶i r¾n vµo b·i ch«n lÊp. R¸c sau khi ®æ ra ®−îc xe òi ®Èy lªn phÝa trªn vµ ban ra hai bªn. Tïy thuéc khèi l−îng r¸c ch«n lÊp, sau mét kháang thêi gian nhÊt ®Þnh, th−êng lµ mét ngµy, r¸c ®−îc c« lËp l¹i thµnh mét líp cã bÒ dµy tõ 45 ®Õn 60 cm. BÒ dµi cña mÆt häat ®éng thay ®æi theo kÝch th−íc cña b·i r¸c. MÆt ho¹t ®éng cña b·i r¸c lµ mÆt tiÕp nhËn r¸c. BÒ réng cña khoang chøa r¸c thay ®æi tõ 3 ®Õn 9 m còng phô thuéc vµo thiÕt kÕ b·i ch«n lÊp r¸c. TÊt c¶ c¸c mÆt ngßai cña c¸c líp chøa r¸c ®−îc che phñ bëi mét líp ®Êt hay vËt liÖu thay thÕ kh¸c cã bÒ dµy tõ 15 ®Õn 30 cm. Sau khi ®· hoµn tÊt mét sè khoang theo chiÒu ®øng, ng−êi ta l¹i ch«n nh÷ng èng thu khÝ r¸c n»m ngang. Tr×nh tù ch«n lÊp cø tiÕp tôc nh− vËy cho ®Õn khi b·i r¸c ®¹t ®−îc chiÒu cao theo qui ®Þnh cña thiÕt kÕ. Tïy thuéc chiÒu s©u cña b·i ch«n lÊp, ng−êi ta cã thÓ ®Æt thªm c¸c èng thu gom n−íc r¸c ë nh÷ng líp r¸c phÝa trªn. Líp phñ trªn cïng ®−îc thùc hiÖn sau khi b·i r¸c ®· ®¹t chiÒu cao qui ®Þnh. Líp phñ cuèi cïng nµy nh»m h¹n chÕ n−íc m−a thÊm n−íc vµo trong b·i. §Ó chèng xãi mßn, ng−êi ta trång c©y vµ mét líp th¶m thùc vËt bªn trªn líp phñ. C¸c èng lÊy khÝ r¸c theo ph−¬ng ®øng ®−îc l¾p ®Æt vµo b·i xuyªn qua c¸c líp r¸c ®· hßan tÊt viÖc ch«n lÊp. 118
  5. B·i r¸c ®· hßan tÊt Líp chèng thÊm èng thu gom khÝ r¸c Qu¹t hót Tiªu thô gas èng lÊy gas §Êt sÐt HÖ thèng GiÕng gas lµm s¹ch gas R¸c nÐn Líp chèng thÊm H×nh 6.4. HÖ thèng thu håi khÝ r¸c. Trong qu¸ tr×nh vËn hµnh b·i r¸c, ng−êi ta ph¶i th−êng xuyªn tu söa, n©ng cÊp líp phñ trªn cïng ®ång thêi víi viÖc duy tu, b¶o d−ìng hÖ thèng thu håi khÝ vµ n−íc r¸c. MÆt nghiªng MÆt nghiªng Sau khi b·i r¸c ®· ng¨n n−íc r¸c cña líp r¸c èng thu gom ®Çy vµ hoµn tÊt c¸c c«ng n−íc r¸c ®äan ®ãng b·i, viÖc quan tr¾c m«i tr−êng vµ b¶o tr× b·i r¸c cÇn ph¶i ®−îc duy DÞch chuyÓn Líp chèng thÊm tr× sau mét thêi gian nhÊt n−íc r¸c ®Þnh (th−êng tõ 30 ®Õn 50 èng thu gom n−íc r¸c Líp ®Êt b¶o vÖ n¨m). §iÒu ®Æc biÖt quan cã lç xung quanh Mµng läc b»ng träng lµ duy tu vµ söa ch÷a v¶i ®Þa chÊt bÒ mÆt b·i r¸c ®Ó ®¶m b¶o Líp c¸t thãat n−íc, hÖ thèng kiÓm Mµng läc b»ng Líp v¶i ®Þa chÊt chèng thÊm sãat khÝ r¸c vµ n−íc r¸c v¶i ®Þa chÊt Sái Líp v¶i ®Þa chÊt ph¶i ®−îc b¶o tr×, hÖ thèng Líp ®Êt sÐt t¨ng c−êng quan tr¾c m«i tr−êng cÇn Ð ho¹t ®éng liªn tôc. H×nh 6.5. HÖ thèng thu gom n−íc r¸c. C¸c vÊn ®Ò cÇn quan t©m ®Õn b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n C¸c vÊn ®Ò cÇn quan t©m ®Õn b·i ch«n lÊp r¸c bao gåm: 1. KhÝ r¸c kh«ng kiÓm so¸t tho¸t ra khái b·i g©y mïi h«i 119
  6. 2. HiÖu øng nhµ kÝnh do khÝ r¸c khuÕch t¸n vµo kh«ng khÝ 3. N−íc r¸c tho¸t ra khái líp chèng thÊm ngÊm vµo n−íc ngÇm hay g©y « nhiÔm n−íc mÆt 4. C¸c lo¹i mÇm bÖnh sinh ra do s¬ hë trong qu¶n lý vÖ sinh b·i r¸c 5. C¸c t¸c ®éng ®Õn søc kháe vµ m«i tr−êng do c¸c chÊt th¶i ®éc h¹i ch«n lÊp lÉn lén víi r¸c th¶i sinh ho¹t. Môc tiªu cña viÖc thiÕt kÕ vµ vËn hµnh b·i ch«n lÊp r¸c hiÖn ®¹i lµ h¹n chÕ c¸c t¸c ®éng tiªu cùc cña c¸c yÕu tè nµy. 6.2. Ph©n lo¹i b∙i ch«n lÊp r¸c Trong phÇn nµy chóng ta sÏ nghiªn cøu - HÖ thèng ph©n lo¹i b·i ch«n lÊp r¸c sö dông phæ biÕn hiÖn nay - C¸c d¹ng b·i ch«n lÊp r¸c 6.2.1. HÖ thèng ph©n lo¹i b·i ch«n lÊp r¸c Theo tÝnh chÊt cña r¸c, dï cã nhiÒu hÖ thèng ph©n lo¹i b·i ch«n lÊp r¸c kh¸c nhau nh−ng hÖ thèng ph©n lo¹i cña bang California n¨m 1984 cã lÏ lµ hÖ thèng ph©n lo¹i ®−îc sö dông réng r·i nhÊt ë c¸c n−íc ph¸t triÓn. Theo ®ã cã 3 lo¹i b·i ch«n lÊp r¸c: I. B·i ch«n lÊp chÊt th¶i ®éc h¹i II. B·i ch«n lÊp chÊt th¶i chØ ®Þnh III. B·i ch«n lÊp chÊt th¶i ®« thÞ ChÊt th¶i chØ ®Þnh lµ chÊt th¶i kh«ng ®éc h¹i nh−ng nã cã thÓ th¶i ra nh÷ng chÊt g©y « nhiÔm nguån n−íc v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp. CÇn chó ý r»ng hÖ thèng ph©n lo¹i nµy chØ quan t©m ®Õn b¶o vÖ nguån n−íc, kh«ng xem xÐt ®Õn t¸c ®éng cña khÝ r¸c ®èi víi m«i tr−êng kh«ng khÝ. 6.2.2. C¸c d¹ng b·i ch«n lÊp r¸c Theo kiÓu ch«n lÊp r¸c, ng−êi ta cã thÓ ph©n ra c¸c lo¹i b·i sau: + B·i r¸c truyÒn thèng ch«n lÊp lÉn lén r¸c th¶i ®« thÞ + B·i ch«n lÊp r¸c ®· nghiÒn 120
  7. + B·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n ®Æc biÖt 1. B·i ch«n lÊp hçn hîp chÊt th¶i ®« thÞ PhÇn lín c¸c b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n ®−îc thiÕt kÕ ®Ó ch«n lÊp chÊt th¶i ®« thÞ hçn hîp. NhiÒu b·i r¸c lo¹i nµy cã thÓ tiÕp nhËn mét khèi l−îng giíi h¹n chÊt th¶i c«ng nghiÖp kh«ng ®éc hai vµ bïn tõ c¸c nhµ m¸y xö lý n−íc th¶i. Trong vËn hµnh b·i ch«n lÊp, sau khi hoµn tÊt mét líp r¸c, ng−êi ta tr¶i lªn mÆt mét líp phñ trung gian. Th−êng dïng ®Êt lµm líp phñ. ë nh÷ng n¬i khan hiÕm ®Êt, ng−êi ta cã thÓ dïng c¸c lo¹i vËt liÖu thay thÕ kh¸c nh− chÊt h÷u c¬ ph©n r· tõ s©n v−ên, vËt liÖu do th¸o dì nhµ cöa lµm líp phñ trung gian. MÆt kh¸c, ng−êi ta còng cã thÓ ®µo r¸c ®· ph©n hñy ë c¸c b·i r¸c bá hoang hay ®· ®ãng cöa ®Ó lµm vËt liÖu che phñ trung gian sau khi ®· thu håi kim lo¹i. Trong mét sè tr−êng hîp, ®Ó t¨ng hiÖu qu¶ ch«n lÊp r¸c, ng−êi ta sö dông r¸c ®· ph©n hñy cña b·i r¸c cò lµm líp che phñ trung gian cña b·i ch«n lÊp míi; sau tßan bé r¸c ë b·i r¸c cò ®· lÊy hÕt, ng−êi ta tiÕn hµnh l¾p ®Æt c¸c thiÕt bÞ kü thuËt ®Ó ®−a nã vµo ho¹t ®éng trë l¹i. 2. B·i r¸c ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n ®· nghiÒn Thµnh ®Êt Mét ph−¬ng ph¸p ch«n Líp phñ cuèi lÊp míi ®−îc sö dông ë Mü lµ nghiÒn nhá chÊt th¶i r¾n tr−íc khi ch«n lÊp. Khi B·i r¸c d¹ng hè nghiÒn khèi l−îng riªng cña chÊt th¶i r¾n t¨ng h¬n 35% Thµnh ®Êt so víi r¸c ch−a nghiÒn vµ khi Khoang r¸c ch«n lÊp ®«i khi kh«ng cÇn Líp phñ cuèi líp phñ trung gian. Trong tr−êng hîp cÇn thiÕt, ng−êi ta B·i r¸c d¹ng b»ng chØ cÇn phñ mét líp ®Êt §Ønh b·i r¸c máng do r¸c nghiÒn ®−îc M−¬ng thãat n−íc nÐn chÆt thµnh bÒ mÆt b»ng Líp phñ cuèi ph¼ng. Nh−îc ®iÓm cña MÆt ®Êt ph−¬ng ph¸p nµy lµ cÇn cã B·i r¸c dèc nghiªng nguyªn thñy hÖ thèng nghiÒn r¸c vµ mÆt H×nh 6.6. C¸c kiÓu ch«n lÊp r¸c. kh¸c, cÇn ph¶i dµnh mét phÇn b·i r¸c ®Ó ch«n lÊp nh÷ng chÊt kh«ng thÓ nghiÒn ®−îc. Tuy nhiªn −u ®iÓm lín nhÊt cña nã lµ tiÕt kiÖm ®−îc ®Êt vµ chÊt th¶i nghiÒn ch«n lÊp ë b·i sau thêi 121
  8. gian ph©n hñy cã thÓ sö dông lµm ph©n compost hay dïng lµm vËt liÖu phñ trung gian cña c¸c b·i r¸c míi. Do vËy ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp r¸c nghiÒn cã lîi thÕ ë nh÷ng n¬i ®Êt ®ai h¹n chÕ. 3. B·i ch«n lÊp c¸c thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n ®Æc biÖt: B·i ch«n lÊp c¸c thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n ®Æc biÖt gäi lµ b·i monofill (b·i ch«n lÊp riªng). Tro cña lß ®èt r¸c, ami¨ng... vµ nh÷ng chÊt th¶i t−¬ng tù kh¸c ®−îc gäi lµ chÊt th¶i ®Æc biÖt, th−êng ®−îc ch«n lÊp ë b·i riªng nh»m c« lËp chóng víi r¸c th¶i chung cña thµnh phè. ChÊt th¶i ®em ch«n lÊp ë b·i r¸c riªng nµy cã thÓ chøa nh÷ng chÊt h÷u c¬ (ch¼ng h¹n chÊt kh«ng ch¸y hÕt trong tro cña lß ®èt r¸c) ph¸t sinh mïi h«i. V× vËy ®èi víi b·i ch«n lÊp monofill, hÖ thèng thu håi khÝ gas cÇn cã thªm bé phËn khö mïi. 4. C¸c d¹ng b·i ch«n lÊp r¸c kh¸c Ngoµi c¸c ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp r¸c truyÒn thèng ®· m« t¶ trªn ®©y, ng−êi ta còng ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp ®Æc biÖt nh»m nh÷ng môc ®Ých kh¸c nhau trong qu¶n lý tæng hîp chÊt th¶i r¾n. C¸c lo¹i b·i r¸c ®Æc biÖt nµy cã thÓ kÓ: - B·i ch«n lÊp chÕ biÕn khÝ - B·i ch«n lÊp s¶n xuÊt compost . B·i ch«n lÊp chÕ biÕn khÝ: §Ó thu håi tèi ®a khi r¸c tõ sù ph©n hñy kþ khÝ chÊt th¶i r¾n ng−êi ta ph¶i thiÕt kÕ b·i r¸c mét c¸ch ®Æc biÖt. Ch¼ng h¹n thiÕt kÕ ®é s©u b·i r¸c thÝch hîp, kh«ng cã líp phñ trung gian, tuÇn hßan n−íc r¸c ®Ó gia tèc qu¸ tr×nh ph©n hñy sinh häc... . B·i ch«n lÊp s¶n xuÊt compost: §Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých nµy, b·i r¸c chØ tiÕp nhËn chÊt h÷u c¬ ®−îc ph©n läai tõ r¸c th¶i ®« thÞ. Qu¸ tr×nh ph©n hñy sinh häc ®−îc gia tèc b»ng c¸ch t¨ng ®é Èm cña r¸c, lµm tuÇn hßan n−íc r¸c hay phun n−íc lÊy tõ c¸c nhµ m¸y xö lý n−íc th¶i. Nh÷ng chÊt bÞ ph©n r· ë b·i r¸c ®−îc thu håi vµ trë thµnh vËt liÖu lµm líp phñ trung gian cña b·i r¸c míi, khoang chøa r¸c trèng l¹i ®−îc t¸i sö dông. 6.3. Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp r¸c C¸c ph−¬ng ph¸p chÝnh ®−îc dïng ®Ó ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t gåm: - §µo hè - §¾p thµnh 122
  9. - BËc thang . Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp ë hè r¸c: Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp r¸c b»ng c¸ch ®µo hè lµ lý t−ëng khi mùc n−íc ngÇm c¸ch xa mÆt ®Êt vµ cã thÓ sö dông vËt liÖu che phñ cã s½n t¹i chç. Víi ph−¬ng ph¸p nµy, chÊt th¶i r¾n ®−îc chøa trong c¸c « ®µo trong ®Êt. §Êt ®µo lªn tõ c¸c « nµy ®−îc dïng ®Ó lµm líp phñ hµng ngµy vµ líp phñ cuèi cïng. D−íi ®¸y c¸c «, ng−êi ta lãt mét líp mµng tæng hîp hay ®Êt sÐt hoÆc kÕt hîp c¶ hai ®Ó g¨n chÆn sù dÞch chuyÓn cña khÝ r¸c vµ n−íc r¸c. C¸c « chøa r¸c th−êng cã d¹ng h×nh vu«ng víi c¹nh 300 m, ®é dèc thµnh « tõ 1,5:1 ®Õn 2:1 hoÆc d¹ng hµo ch÷ nhËt cã chiÒu dµi thay ®æi tõ 60 ®Õn 300 m, chiÒu s©u tõ 0,9 ®Õn 3 m vµ chiÒu réng tõ 4,5 ®Õn 15 m. . Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp r¸c ë b·i r¸c ®−îc x©y thµnh trªn mÆt ®Êt Ph−¬ng ph¸p nµ ®−îc ¸p dông khi viÖc ®µo hè hay hµo lµm « ch«n lÊp r¸c kh«ng phï hîp, ch¼ng h¹n kháang c¸ch tõ mÆt ®Êt ®Õn mùc n−íc ngÇm thÊp. Còng gièng nh− trªn, viÖc chuÈn bÞ b·i bao gåm tr¶i mµng chèng thÊm ë ®¸y b·i (trªn mÆt ®Êt) vµ trªn ®ã l¾p ®Æt hÖ thèng thu gom n−íc r¸c. VËt liÖu phñ r¸c ®−îc chë tõ n¬i kh¸c ®Õn. Nh− ®· nãi ë trªn, ë nh÷ng vïng ®Êt ®ai khan hiÕm, r¸c th¶i ®· ph©n hñy tõ b·i r¸c cò cã thÓ ®−îc dïng lµm líp phñ trung gian. MÆt kh¸c, ng−êi ta cã thÓ dïng líp phñ t¹m thêi di chuyÓn ®−îc b»ng ®Êt hay mµng ®Þa chÊt. Líp phñ t¹m thêi nµy ®Æt trªn líp r¸c ®· hßan tÊt cã thÓ lÊy ®i khi b¾t ®Çu ch«n líp r¸c bªn trªn. . Ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp theo triÒn nói Thung lòng, s−ên nói, hÇm má cò còng cã thÓ ®−îc sö dông lµm b·i ch«n lÊp r¸c. Kü thuËt ch«n lÊp r¸c ë nh÷ng b·i nµy thay ®æi theo ®Þa h×nh cña khu vùc, tÝnh chÊt cña vËt liÖu che phñ cã s½n t¹i khu vùc ch«n lÊp r¸c, c¸ch bè trÝ thiÕt bÞ kiÓm so¸t khÝ r¸c vµ n−íc r¸c vµ ®−êng vµo khu vùc ch«n lÊp r¸c. KiÓm so¸t n−íc mÆt th−êng lµ mét tiªu chÝ quan träng trong viÖc ph¸t triÓn b·i ch«n lÊp r¸c kiÓu nµy. Th−êng viÖc ch«n lÊp b¾t ®Çu ë líp thÊp vµ kÕt thóc ë líp cao theo ®é nghiªng thiÕt kÕ ®Ó tr¸nh ø ®äng n−íc m−a. Nh− vËy b·i r¸c sÏ gåm c¸c líp nghiªng s¾p nèi tiÕp nhau nh− ph−¬ng ph¸p x©y thµnh m« t¶ trªn ®©y. NÕu ®¸y thung lòng t−¬ng ®èi ph¼ng, líp r¸c ban ®Çu cã thÓ ®−îc ch«n lÊp theo ph−¬ng ph¸p ®µo hè nh− ®· m« t¶. 123
  10. YÕu tè c¬ b¶n quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña ph−¬ng ph¸p ch«n lÊp däc theo triÒn nói lµ sù cã s½n cña vËt liÖu sö dông cho c¸c líp phñ trung gian vµ líp phñ cuèi cïng. VËt liÖu nµy cã thÓ ®−îc ®µo lªn tõ s−ên nói kh¸c hay lÊy lªn ®¸y thung lòng tr−íc khi l¾p ®Æt líp chèng thÊm. B·i r¸c tËn dông tõ c¸c con suèi chÕt hay hÇm má cò th−êng kh«ng cã ®ñ ®Êt phñ v× vËy vËt liÖu nµy ph¶i ®−îc chë tõ n¬i kh¸c ®Õn. Khi ®ã r¸c ®· ph©n hñy tõ c¸c b·i r¸c cò cã thÓ ®−îc sö dông lµm líp phñ trung gian. 6.4 C¸c tiªu chÝ lùa chän ®Þa ®iÓm b∙i ch«n lÊp r¸c 6.4.1 C¸c tiªu chÝ qui ho¹ch b·i ch«n lÊp r¸c ë ViÖt Nam Tr−íc khi th«ng t− liªn tÞch sè 01/2001 ®−îc ban hµnh, ë ViÖt Nam chØ cã 2 v¨n b¶n lµ TCVN 4449:1987 vµ TCXD 12/1996 ®Ò cËp ®Õn tiªu chÝ b·i ch«n lÊp. Trong sè c¸c tiªu chÝ nµy, tiªu chÝ vÒ kho¶ng c¸ch hîp lý tíi c¸c ®iÓm d©n c− lµ dÔ tho¶ m·n nhÊt v× tiªu chÝ nµy kh«ng ®ßi hái ph¶i ®iÒu tra vµ kh¶o s¸t chi tiÕt vµ cã thÓ dÔ dµng nhËn diÖn trong suèt qu¸ tr×nh lËp c¸c ®å ¸n qui ho¹ch ®« thÞ. §Ó tõng b−íc qui chuÈn hãa viÖc x©y dùng b·i ch«n lÊp r¸c, Bé X©y Dùng vµ Bé Khoa häc, C«ng nghÖ vµ M«i tr−êng ®· ban hµnh Th«ng t− liªn tÞch sè 01/2001 vÒ "H−íng dÉn thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh b¶o vÖ m«i tr−êng ®èi víi viÖc lùa chän ®Þa ®iÓm, x©y dùng vµ vËn hµnh b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n". Th«ng t− nµy qui ®Þnh r»ng lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp ph¶i tu©n thñ c¸c yªu cÇu d−íi ®©y: - C¸c ®Þa ®iÓm ®−îc lùa chän ph¶i phï hîp víi c¸c yªu cÇu quy ho¹ch ®« thÞ do chÝnh phñ phª duyÖt. - Qui ®Þnh kho¶ng c¸ch tõ ®Þa ®iÓm chän x©y dùng b·i ch«n lÊp ®Õn c¸c vïng l©n cËn nh−: c¸c trung t©m ®« thÞ, s©n bay, khu c«ng nghiÖp, c¶ng vµ c¸c khu vùc dïng n−íc ngÇm. - Qui m« b·i ch«n lÊp t−¬ng øng víi qui m« d©n sè ®« thÞ. - Qui tr×nh lùa chän ®Þa ®iÓm x©y dùng b·i ch«n lÊp ph¶i tÝnh ®Õn c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi, kü thuËt vµ c¬ së h¹ tÇng cña khu vùc ®ã (vÝ 124
  11. dô: d©n sè, ®Æc ®iÓm vµ sù ph¸t sinh cña r¸c th¶i, ®Þnh h−íng ph¸t triÓn ®« thÞ, t¨ng tr−ëng kinh tÕ, c¸c ®iÒu kiÖn thuû - ®Þa chÊt,...). - Thêi gian vËn hµnh b·i ch«n Ýt nhÊt lµ 5 n¨m vµ nªn vËn hµnh trong 25 n¨m hoÆc l©u h¬n cµng tèt. N¨m 2001 cïng víi viÖc ban hµnh Th«ng t− trªn, Bé X©y Dùng ®· ban hµnh b¶n phô lôc "Tiªu chuÈn thiÕt kÕ c¸c b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n" cho Bé TCXDVN 261: 2001. Bé tiªu chuÈn thiÕt kÕ míi ®−a ra h−íng dÉn cô thÓ vÒ viÖc thiÕt kÕ vµ x©y dùng b·i ch«n lÊp víi c¸c chi tiÕt kü thuËt cho phÇn lín c¸c h¹ng môc chÝnh cña mét dù ¸n x©y dùng b·i ch«n lÊp nh−: c¸c hÖ thèng thu gom, xö lý khÝ vµ n−íc rØ r¸c, c¸c khu vùc x©y dùng b·i ch«n lÊp, hÖ thèng cèng r·nh, hÖ thèng quan tr¾c, ®−êng ngÇm, khu vùc ph©n lo¹i vµ chøa chÊt th¶i, vµ c¸c c«ng tr×nh phô trî kh¸c. 6.4.2 Bé tiªu chÝ tæng hîp ¸p dông trong qui ho¹ch b·i ch«n lÊp r¸c Dùa trªn bé tiªu chÝ b·i ch«n lÊp r¸c cña Mc Nally, Philip Byer, Laura Mc Nally vµ L−u §øc C−êng ®· x©y dùng bé môc tiªu, tiªu chÝ, giíi h¹n tæng qu¸t ¸p dông cho b·i ch«n lÊp r¸c (b¶ng 6.1). §iÒu cÇn l−u ý lµ Bé tiªu chÝ nµy ch−a thÓ coi lµ hoµn toµn ®Çy ®ñ. Mét khi c¸c c¬ quan ®Þa ph−¬ng thùc hiÖn c¸c dù ¸n lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp, vÉn cã thÓ bæ sung c¸c môc tiªu, tiªu chÝ vµ giíi h¹n kh¸c nÕu cÇn thiÕt. Còng nh− vËy, mét sè tiªu chÝ hoÆc giíi h¹n cã thÓ ®−îc níi láng hoÆc ®iÒu chØnh cho phï hîp víi c¸c qui ®Þnh vµ ®iÒu kiÖn cña ®Þa ph−¬ng. Tuy nhiªn, khi ¸p dông, chóng ta nªn tu©n thñ mét c¸ch chÆt chÏ c¸c giíi h¹n hoÆc tiªu chuÈn chÊp nhËn tèi thiÓu cho ®Õn khi ban hµnh c¸c qui ®Þnh tiÕp theo nh»m b¶o ®¶m tÝnh nhÊt qu¸n khi thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh trªn toµn quèc. V× thÕ tÊt c¶ c¸c giíi h¹n hiÖn hµnh ®Òu ®−îc ®−a ra trong bé tiªu chÝ giíi thiÖu d−íi ®©y trong cét "C¸c qui ®Þnh hiÖn cã ë ViÖt Nam" t−¬ng øng víi tõng tiªu chÝ ®−îc ®Ò cËp. Khi ¸p dông bé tiªu chÝ nµy ë c¸c ®Þa ph−¬ng kh«ng nªn gi¶m sè l−îng c¸c môc tiªu ®· ®Ò ra mµ tr¸i l¹i cßn ph¶i t¨ng lªn v× c¸c môc tiªu nµy lµ rÊt quan träng, thiÕt yÕu vµ cã kh¶ n¨ng ¸p dông trªn toµn thÕ giíi, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. 125
  12. B¶ng 6.1. Bé môc tiªu, tiªu chuÈn, giíi h¹n, vµ c¸c lo¹i sè liÖu (Nguån: Byer, McNally, vµ L.§.C−êng 2003; McNally 2003) Môc tiªu Tiªu chÝ Giíi h¹n Quy ®Þnh cña ViÖt Nam Sè liÖu thu thËp 01.Gi¶m tèi 1.1 T¨ng tèi ®a ®é s©u ®èi BiÓu ®å n−íc VPKTST phï BiÓu ®å n−íc ngÇm s©u vµ dao thiÓu nguy c¬ « víi biÓu ®å n−íc hîp ph¶i lµ XXm ®éng hîp lý nhiÔm n−íc 1.2 Gi¶m tèi thiÓu ®é thÊm B·i ch«n lÊp kh«ng nªn x©y Th«ng t− liªn bé 01/2001, phô lôc §Æc ®iÓm ®Êt: lo¹i ®Êt, hÖ sè thÈm ngÇm chÊt th¶i vµo líp ®Þa chÊt dùng t¹i nh÷ng khu vùc cã 1: ®èi víi c¸c ®Þa ®iÓm cã nÒn ®¸ thÊu, ®é xèp, ®é nÐn, hµm l−îng bªn d−íi nÐt ®øt g·y, ®¸ cøng, ®Þa h×nh v«i vµ phÝa d−íi réng, b·i ch«n lÊp h÷u c¬, chiÒu s©u tíi líp ®¸ ®øt g·y ®¸ v«i,... nh»m b¶o vÖ n−íc ph¶i x©y dùng líp chèng thÊm cã hoÆc ®¸ tæ ong ngÇm hÖ sè thÈm thÊu k ≤ 1 x 10-7cm/s víi bÒ dµy kh«ng nhá h¬n 1m vµ ph¶i cã hÖ thèng thu gom vµ xö lý n−íc rØ r¸c 1.3 T¨ng tèi ®a kho¶ng Kh«ng cã c¸c cÊu tróc ®Þa VÞ trÝ cã c¸c vÕt nøt, r¹n c¸ch tíi c¸c vÕt nøt, r¹n chÊt nøt, r¹n lín trong ph¹m vi Xm tõ b·i ch«n lÊp 1.4 Gi¶m thiÓu c¸c t¸c B·i ch«n lÊp kh«ng nªn ®Æt ®Þa ®iÓm cã kh¶ n¨ng dÔ thÊm qua ®éng tíi tÇng ngËm n−íc t¹i c¸c khu vùc X n¨m bæ cËp ®Êt vµ cã kh¶ n¨ng biÓu ®å n−íc n−íc ngÇm lµ nguån cung ngÇm dèc, chÊt l−îng n−íc ngÇm, cÊp n−íc hiÖn t¹i hoÆc t−¬ng c¸c khu vùc nhiÔm mÆn lai 126 126
  13. 1.5 T¨ng tèi ®a kho¶ng Kho¶ng c¸ch tèi thiÓu theo Th«ng t− liªn bé 01/2001, phô lôc VÞ trÝ giÕng khoan, môc ®Ých sö c¸ch tíi c¸c nguån cung c¸c quy ®Þnh cña ®Þa ph−¬ng 1: kho¶ng c¸ch tèi thiÓu tõ b·i dông n−íc ngÇm trong t−¬ng lai ë cÊp n−íc vµ gi¶m thiÓu sè ch«n tíi c¸c giÕng khoan khu vùc nµy l−îng c¸c nguån nµy trong khu vùc 02. Gi¶m thiÓu 2.1 T¨ng tèi ®a kho¶ng C¸c khu vùc cã nguån n−íc Tµi liÖu thèng kª ®Çm lÇy quèc gia §Þa ®iÓm ®Æt, nguån n−íc, ®Çm lÇy, c¸c t¸c ®éng tíi c¸ch tõ b·i ®Õn c¸c nguån (hå, suèi, ®Çm lÇy,...) hoÆc chØ ®Þnh vµ b¶o vÖ c¸c khu vùc vµ c¸c khu vùc ®−îc b¶o vÖ c¸c khu vùc n−íc vµ khu vùc ®−îc b¶o c¸c khu vùc ®−îc b¶o vÖ ®Çm lÇy nh¹y c¶m, réng lín vÒ nh¹y c¶m vµ cã vÖ (s«ng, hå, ®Çm lÇy, kh«ng phï hîp ®Ó x©y dùng mÆt sinh th¸i n−íc ngÇm rõng,...) b·i ch«n. Kho¶ng c¸ch tèi thiÓu tõ b·i ch«n lÊp tíi hå, ®Çm lÇy, ... lµ X m 2.2 Gi¶m thiÓu c¸c rñi ro B·i ch«n lÊp kh«ng nªn ®Æt B¶n ®å vïng b·o lôt, b¸o c¸o tÇn do lôt b»ng viÖc t¨ng tèi ®a t¹i c¸c vïng ngËp lôt cã tÇn suÊt lôt kho¶ng c¸ch tõ b·i tíi c¸c suÊt ngËp lôt 10 n¨m mét vïng ®ång b»ng tròng vµ lÇn. NÕu ®Æt b·i ch«n trong c¸c khu vùc dÔ bÞ b·o c¸c vïng cã tÇn suÊt bÞ lôt 100 n¨m mét lÇn th× ph¶i söa b¶n thiÕt kÕ ®Ó gi¶m tiÒm n¨ng bÞ lôt 127 127
  14. 2.3 T¨ng tèi ®a kho¶ng B·i ch«n lÊp kh«ng nªn ®Æt Sö dông nguån n−íc trong khu vùc, c¸ch tõ b·i tíi ®Çu nguån t¹i ®Çu nguån cung cÊp c¸c nguån cung cÊp n−íc t−¬ng lai cung cÊp n−íc vµ gi¶m n−íc, ®Æc biÖt trong tr−êng thiÓu sè l−îng nguån hîp ®©y lµ nguån cung cÊp n−íc duy nhÊt 03. Gi¶m thiÓu 3.1 TËn dông tèi ®a ®Êt C¸c khu vùc cã cÊu t¹o ®Þa TCXDVN 261:2001 - Tiªu chuÈn Lo¹i ®Êt vµ hÖ sè thÈm thÊu, vÞ trÝ chi phÝ x©y dùng s½n cã trong khu vùc cho chÊt phøc t¹p kh«ng thÝch thiÕt kÕ b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n - cña c¸c ®Þa ®iÓm khai th¸c ®Êt cho vµ vËn hµnh b·i viÖc x©y dùng líp lãt ®¸y hîp do nh÷ng khã kh¨n trong §Þa ®iÓm cã ®Êt tù nhiªn víi hÖ sè x©y dùng líp lãt ®¸y b·i vµ kho¶ng b·i. Trong tr−êng hîp ®Êt viÖc quan tr¾c vµ thùc hiÖn thÈm thÊu nhá h¬n 10-7cm/s vµ bÒ c¸ch tõ b·i ch«n lÊp tíi c¸c ®Þa thæ nh−ìng kh«ng phï c¸c kÕ ho¹ch dù phßng dµy lín h¬n 1m kh«ng cÇn líp lãt ®iÓm khai th¸c nµy hîp, gi¶m thiÓu kho¶ng HDPE. B·i ch«n lÊp x©y dùng t¹i c¸ch tíi c¸c ®Þa ®iÓm khai c¸c hè tù nhiªn nh− má hoÆc nói th¸c ®Êt cho viÖc x©y dùng cã cèt ®¸y b·i cao h¬n mùc n−íc líp lãt ®¸y b·i ngÇm vµ ®Êt tù nhiªn cã hÖ sè thÈm thÊu nhá h¬n 1.5x10- 3 m3/m2/ngµy kh«ng cÇn líp lãt chèng thÊm. 3.2 Gi¶m thiÓu c¸c yªu L−u vùc s«ng, ®Þa ®iÓm ®Æt, ®é dèc cÇu thay ®æi nguån n−íc trung b×nh ®Þa ®iÓm 3.3 TËn dông tèi ®a ®Þa §é dèc trung b×nh ®Þa h×nh b·i h×nh tù nhiªn nh»m gi¶m c«ng t¸c ®µo ®¾p 128 128
  15. 3.4 Gi¶m thiÓu chi phÝ vµ Th«ng t− liªn bé 01/2001 - Môc III- Tiªu chuÈn n−íc th¶i t¹i khu vùc t¨ng tèi ®a sù thuËn tiÖn 3 - Mçi b·i ch«n lÊp ph¶i bè trÝ Ýt gÇn b·i ¸p dông cho n−íc rØ r¸c trong viÖc x©y dùng vµ l¾p nhÊt 2 tr¹m quan tr¾c n−íc mÆt ë sau xö lý. CÊu t¹o ®Þa chÊt khu vùc ®Æt hÖ thèng thu gom vµ dßng ch¶y nhËn n−íc th¶i cña b·i. - lo¹i ®Êt, hÖ sè thÈm thÊu, ®é hót xö lý chÊt th¶i Tr¹m thø nhÊt n»m ë th−îng l−u bÒ mÆt, vÞ trÝ vÕt ®øt g·y, c¸c yªu cöa x¶ n−íc th¶i cña b·i tõ 15- cÇu quan tr¾c hÖ thèng n−íc mÆt 20m. Tr¹m thø hai n»m ë h¹ l−u t¹i khu vùc th¶i n−íc rØ r¸c sau xö cöa x¶ n−íc th¶i cña b·i tõ 15- lý, dù to¸n chi phÝ xö lý n−íc rØ r¸c 20m. NÕu trong chu vi 1000m cã (bao gåm c¶ chi phÝ dµi h¹n trong c¸c hå chøa n−íc ph¶i bè trÝ thªm thêi gian vËn hµnh b·i còng nh− mét tr¹m t¹i hå chøa n−íc. sau khi ®ãng b·i) TCVN 5945:1995 quy ®Þnh tiªu chuÈn n−íc th¶i. Cã 3 møc ®é nång ®é tèi ®a cho phÐp phô thuéc vµo môc ®Ých sö dông n−íc sau khi th¶i 3.5 T¨ng tèi ®a sù thuËn Th«ng t− liªn bé 01/2001 - Môc III- §Æc ®iÓm cÊu t¹o ®Þa chÊt, nguån « tiÖn trong viÖc thùc hiÖn 3 - CÇn Ýt nhÊt 4 lç khoan quan nhiÔm n−íc ngÇm trong khu vùc quan tr¾c b»ng viÖc tr¸nh tr¾c (1 lç khoan phÝa th−îng l−u vµ chän c¸c khu vùc cã cÊu 3 lç khoan phÝa h¹ l−u) cho quan t¹o ®Þa chÊt phøc t¹p tr¾c n−íc ngÇm, øng víi mçi ®iÓm d©n c− quanh b·i bè trÝ Ýt nhÊt mét tr¹m quan tr¾c. 129 129
  16. 3.6 Gi¶m thiÓu c¸c sù cè B·i ch«n lÊp kh«ng nªn x©y B¶n ®å vïng ngËp lôt, ngµy vµ møc ho¹t ®éng cña b·i do thiªn dùng trong vïng ngËp lôt, ®é cña c¸c thiªn tai ®· x¶y ra (b·o, tai (lôt, b·o, ®éng ®Êt, lë vïng cã tÇn suÊt ngËp lôt lôt,...), vÞ trÝ vµ c−êng ®é ®éng ®Êt, ®Êt...) cao, hoÆc c¸c khu vùc kh«ng ®Þa chÊn trong qu¸ khø, ®Þa h×nh, æn ®Þnh tr−ît ®Êt,... 04. Gi¶m thiÓu 4.1 T¨ng tèi ®a kho¶ng Kho¶ng c¸ch tèi thiÓu tíi c¸c MËt ®é vµ ®Æc ®iÓm d©n sè c¸c t¸c ®éng x· c¸ch tíi c¸c ®iÓm d©n c− ®iÓm d©n c− theo quy ®Þnh héi vµ gi¶m thiÓu sè l−îng c− d©n trong khu vùc 4.2 T¨ng tèi ®a kho¶ng Kho¶ng c¸ch tèi thiÓu tíi b·i Sè l−îng vµ vÞ trÝ c¸c di tÝch lÞch sö c¸ch tíi c¸c di tÝch lÞch lµ 1 km t¹i c¸c vïng l©n cËn (vÝ dô: trong sö,v¨n ho¸, du lÞch b¸n kÝnh 1km). Kh¶ n¨ng më réng cña b·i ch«n trong t−¬ng lai 4.3 T¨ng tèi ®a sù chÊp TØ lÖ d©n chÊp thuËn viÖc ®Æt b·i thuËn cña céng ®ång trong khu vùc, quan ®iÓm cña chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng 05. Gi¶m thiÓu 5.1 Gi¶m thiÓu c¸c t¸c Kho¶ng c¸ch tèi thiÓu tíi c¸c Møc thu nhËp trung b×nh cña khu c¸c t¸c ®éng tíi ®éng tíi sù ph¸t triÓn kinh khu c«ng nghiÖp nh− ®−îc vùc, sù ph©n bè c¸c c¬ së c«ng nÒn kinh tÕ ®Þa tÕ quy ®Þnh trong phô lôc 1, nghiÖp trong vïng, c¸c ngµnh c«ng ph−¬ng vµ sö th«ng t− liªn bé 01/2001 nghiÖp tiÒm n¨ng vµ s¶n phÈm dông ®Êt 5.2 T¨ng tèi ®a kho¶ng Sè l−îng, vÞ trÝ, vµ kho¶ng c¸ch tõ c¸ch tíi c¸c khu vùc qu©n b·i tíi c¸c khu vùc qu©n sù xung sù quanh 130 130
  17. 5.3 T¨ng tèi ®a viÖc sö Dù ®Þnh cña chÝnh quyÒn ®Þa dông b·i sau khi ®ãng cöa ph−¬ng trong viÖc sö dông b·i sau khi ®ãng cöa, quy ho¹ch sö dông ®Êt t−¬ng lai 5.4 Gi¶m thiÓu c¸c thay Sö dông ®Êt hiÖn t¹i (®Êt n«ng ®æi vÒ sö dông ®Êt vµ chi nghiÖp, ®Êt rõng...), c¸c quy ®Þnh vÒ phÝ ®Òn bï ®Òn bï, c¸ch tÝnh gi¸ trÞ tµi s¶n 06. Gi¶m thiÓu 6.1 Gi¶m thiÓu chi phÝ thiÕt Kho¶ng c¸ch ®Õn ®−êng d©y b−u chi phÝ x©y dùng lËp b−u chÝnh viÔn th«ng chÝnh viÔn th«ng c¬ së h¹ tÇng 6.2 Gi¶m thiÓu chi phÝ x©y Kho¶ng c¸ch tíi ®−êng èng cÊp dùng hÖ thèng cung cÊp n−íc chÝnh cña ®Þa ph−¬ng, c«ng n−íc phôc vô b·i suÊt hÖ thèng chÝnh 6.3 Gi¶m thiÓu chi phÝ x©y Kho¶ng c¸ch tíi m¹ng l−íi cÊp dùng m¹ng l−íi cÊp ®iÖn ®iÖn ®Þa ph−¬ng, c«ng suÊt hiÖn cho b·i hµnh cña c¸c hÖ thèng 6.T¨ng kho¶ng c¸ch ®Õn Kho¶ng c¸ch tèi ®a thÝch hîp §Þa ®iÓm ®Õn ®−êng quèc lé, ®−êng quèc lé ®Õn ®−êng quèc lé lµ X m kho¶ng c¸ch ®Õn ®−êng phï hîp 6.5 Gi¶m thiÓu kho¶ng Kho¶ng c¸ch tèi ®a tõ ranh c¸ch vËn chuyÓn r¸c tõ giíi thµnh phè lµ X km thµnh phè hoÆc khu ®« thÞ 131 131
  18. 6.5. Ph−¬ng ph¸p vµ quy tr×nh lùa chän ®Þa ®iÓm b∙i ch«n lÊp S¬ ®å h×nh 6.7 thÓ hiÖn mét c¸ch kh¸i qu¸t tr×nh tù c¸c b−íc trong mét quy tr×nh lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp. B−íc 1: X¸c ®Þnh c¸c yªu cÇu vÒ ®Þa ®iÓm, môc tiªu, tiªu chÝ, vµ giíi h¹n B−íc 2: Sµng läc vµ x¸c ®Þnh c¸c khu vùc b»ng viÖc sö dông b¶n ®å giíi h¹n B−íc 3: Sµng läc vµ x¸c ®Þnh ®Þa ®iÓm B−íc 4: §iÒu tra, kh¶o s¸t ®Þa ®iÓm vµ thiÕt kÕ s¬ bé B−íc 5: So s¸nh vµ lùa chän ®Þa ®iÓm H×nh 6.7. C¸c b−íc trong quy tr×nh chän lùa ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp. B−íc 1 : X¸c ®Þnh c¸c yªu cÇu vÒ ®Þa ®iÓm,môc tiªu,tiªu chÝ vµ giíi h¹n B−íc ®Çu tiªn cña quy tr×nh lµ x¸c ®Þnh c¸c yªu cÇu cña ch«n lÊp (quy m«,...) vµ ®Ò ra c¸c môc tiªu, giíi h¹n, còng nh− tiªu chÝ sÏ ®−îc sö dông. Mét khi c¸c tiªu chÝ vµ giíi h¹n ®· ®−îc thiÕt lËp, cÇn ph¶i ®Æt ra c¸c yªu cÇu vÒ d÷ liÖu. §iÒu nµy sÏ bÞ ¶nh h−ëng bëi mét sè nh©n tè, vÝ dô nh− kho¶ng c¸ch cho phÐp tõ b·i ch«n lÊp tíi ranh giíi hµnh chÝnh cña thµnh phè. B−íc 2: Sµng läc vµ nhËn diÖn c¸c khu vùc b»ng viÖc sö dông b¶n ®å giíi h¹n Mét yÕu tè quan träng trong quy tr×nh lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp thµnh c«ng lµ viÖc ®¸nh gi¸ tÝnh phï hîp cña tÊt c¶ c¸c khu ®Êt s½n cã nh»m hç trî viÖc lùa chän mét sè ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng tr−íc khi tiÕn hµnh nghiªn cøu kü 132
  19. h¬n. C«ng viÖc nµy cÇn ph¶i cã tÝnh thùc tiÔn, chó träng ®Õn tiÒm lùc còng nh− h¹n chÕ cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng tham gia vµo quy tr×nh lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp (Mc Alister 1986). Nh− vËy, viÖc ®¸nh gi¸ cÇn dùa trªn nguån sè liÖu ®· xuÊt b¶n nh− b¶n ®å ®Þa h×nh, ¶nh viÔn th¸m, kÕ ho¹ch, quy ho¹ch ph¸t triÓn vïng....vµ kh«ng ®ßi hái viÖc ®i thùc ®Þa. Ph−¬ng ph¸p b¶n ®å giíi h¹n lµ mét kü thuËt th«ng dông ë nhiÒu quèc gia, bao gåm mét tËp hîp c¸c b¶n ®å thÓ hiÖn c¸c khu vùc kh«ng thÝch hîp cho viÖc x©y dùng b·i ch«n lÊp ®−îc x¸c ®Þnh dùa trªn tõng ®Æc ®iÓm h¹n chÕ cña khu vùc. Khi tÊt c¶ c¸c b¶n ®å giíi h¹n ®−îc ®Æt chång lªn nhau, cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng mét c¸ch dÔ dµng. GÇn ®©y, hÖ thèng tin ®Þa lý (GIS) ®· ®−îc sö dông nh− mét c«ng cô ®¾c lùc phôc vô cho c«ng t¸c lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp. GIS cã thÓ ®−îc dïng ®Ó chuyÓn ®æi d÷ liÖu th«ng tin ®Þa lý sang c¸c b¶n ®å sè ho¸ vµ nh÷ng c«ng cô ph©n tÝch b¶n ®å cã thÓ ®−îc sö dông ®¸nh gi¸ vÞ trÝ tiÒm n¨ng cña b·i r¸c mét c¸ch hiÖu qu¶ (Kao vµ c¸c t¸c gi¶ kh¸c, 1997). GIS trë nªn ®Æc biÖt h÷u Ých khi ph¶i xö lý mét khèi l−îng lín c¸c sè liÖu, c«ng viÖc th−êng xuyªn ph¶i tiÕn hµnh khi lùa chän ®Þa ®iÓm b·i ch«n lÊp. KÕt qu¶ cña b−íc nµy lµ mét danh s¸ch s¬ bé c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng. B−íc nµy cña quy tr×nh ®ßi hái ®−îc thùc hiÖn nhiÒu lÇn do c¸c giíi h¹n cã thÓ ph¶i gi¶m ®i nÕu x¸c ®Þnh ®−îc qu¸ Ýt khu vùc, vµ ng−îc l¹i, cÇn ®Æt ra nh÷ng giíi h¹n cao h¬n nÕu x¸c ®Þnh ®−îc qu¸ nhiÒu khu vùc. B−íc nµy cã thÓ ®−îc chia lµm hai b−íc nhá: ¸p dông mét bé c¸c giíi h¹n chung cho toµn bé khu vùc t×m kiÕm, vµ sau ®ã ¸p dông mét bé phËn c¸c giíi h¹n kh¸c cho khu vùc cßn l¹i. Môc ®Ých cña viÖc nµy lµ gi¶m bít khèi l−îng d÷ liÖu cÇn thu thËp th«ng qua viÖc gi¶m bít sè khu vùc t×m kiÕm. B−íc 3: Sµng läc vµ x¸c ®Þnh ®Þa ®iÓm Trong b−íc nµy, c¸c khu vùc ®−îc x¸c ®Þnh tõ nh÷ng ph©n tÝch vÒ giíi h¹n sÏ ®−îc ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh nh»m t×m ra c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng, thÝch hîp cho viÖc x©y dùng b·i ch«n lÊp. Môc tiªu cña b−íc nµy lµm gi¶m con sè c¸c ®Þa ®iÓm vÒ mét sè l−îng thÝch hîp cho viÖc so s¸nh chi tiÕt ë b−íc sau. Th−êng nªn xem xÐt Ýt nhÊt 3 ®Þa ®iÓm. VÊn ®Ò chñ chèt cÇn l−u ý lµ viÖc thu thËp sè liÖu chi tiÕt cho tõng ®Þa ®iÓm sÏ ph¶i ®−îc tiÕn hµnh ë b−íc tiÕp theo, ®ßi hái rÊt nhiÒu thêi gian vµ tèn kÐm. Do vËy, nÕu thêi gian vµ tµi chÝnh h¹n chÕ, viÖc so s¸nh qu¸ nhiÒu ®Þa ®iÓm sÏ kh«ng cã tÝnh kh¶ thi. D÷ liÖu dïng ®Ó ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh c¸c ®Þa ®iÓm trong b−íc nµy th−êng dùa trªn c¸c tµi liÖu ®· xuÊt b¶n vµ sö dông kÕt qu¶ cña c¸c ®iÒu tra, kh¶o s¸t 133
  20. thùc tÕ nÕu cÇn thiÕt (IWA 1992). Kh¶o s¸t thùc tÕ cã thÓ kh«ng cÇn ph¶i tiÕn hµnh nÕu c¸c nguån th«ng tin s½n cã cung cÊp ®Çy ®ñ d÷ liÖu cho viÖc so s¸nh c¸c ®Þa ®iÓm. Mét c¸ch lý t−ëng, c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng nªn ®−îc x¸c ®Þnh dùa trªn mét bé ®Çy ®ñ c¸c tiªu chÝ ®· ®−îc thiÕt lËp ë b−íc 1. NÕu kÕt qu¶ cña b−íc 3 lµ mét danh s¸ch gåm nhiÒu ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng th× c¸c ®Þa ®iÓm ph¶i ®−îc so s¸nh vÒ møc ®é ®¸p øng c¸c tiªu chÝ th«ng qua viÖc sö dông c¸c d÷ liÖu s½n cã nh»m gi¶m sè ®Þa ®iÓm ph¶i nghiªn cøu s©u h¬n tíi mét l−îng võa ph¶i. C«ng viÖc nµy cã thÓ ®−îc tiÕn hµnh b»ng mét ma trËn so s¸nh c¸c ®Þa ®iÓm vÒ tõng tiªu chÝ, sau ®ã chän mét vµi ®Þa ®iÓm thÝch hîp nhÊt ®Ó xem xÐt kü h¬n. MÆt kh¸c, còng cã thÓ sö dông c¸c tiªu chÝ cô thÓ h¬n ®Ó x¸c ®Þnh ®Þa ®iÓm. Cuèi cïng, nÕu sau khi thùc hiÖn b−íc nµy mµ vÉn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng th× cã thÓ níi láng c¸c giíi h¹n ¸p dông trong b−íc 1, hay më réng ph¹m vi t×m kiÕm hoÆc ¸p dông ®ång thêi c¶ hai c¸ch. B−íc 4: §iÒu tra kh¶o s¸t ®Þa ®iÓm vµ thiÕt kÕ s¬ bé ë b−íc nµy, c¸c sè liÖu chi tiÕt ®−îc thu thËp cho tõng ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng vµ c¸c thiÕt kÕ c¬ b¶n ®Òu ®−îc hoµn tÊt. §iÒu tra kh¶o s¸t ®Þa ®iÓm nªn ®−îc thùc hiÖn ®Ó kiÓm chøng c¸c nguån sè liÖu ®· xuÊt b¶n vµ thu thËp c¸c sè liÖu cÇn thiÕt cho viÖc ®o l−êng møc ®é phï hîp cña mçi ®Þa ®iÓm víi c¸c tiªu chÝ ®· ®Æt ra. §Ó hiÓu cÆn kÏ vÒ c¸c t¸c ®éng cña tõng ®Þa ®iÓm tíi tµi nguyªn n−íc, cÇn tiÕn hµnh th¨m dß bÒ mÆt vµ kh¶o s¸t ®Þa h×nh t¹i c¸c ®Þa ®iÓm tiÒm n¨ng. Sau ®ã, thiÕt kÕ s¬ bé ®−îc thùc hiÖn cho tíi khi cã thÓ lËp ®−îc kh¸i to¸n chi phÝ nh»m phôc vô cho viÖc so s¸nh c¸c ®Þa ®iÓm. Dù to¸n cã thÓ ®−îc sö dông ®Ó tÝnh "chi phÝ cho mçi mÐt khèi r¸c th¶i" ®èi víi tõng h¹ng môc thiÕt kÕ ®−îc xem xÐt. Mét sè ph−¬ng ¸n thiÕt kÕ cho tõng ®Þa ®iÓm cã thÓ sÏ t¹o ra mét lo¹t nh÷ng ®Æc tÝnh míi, khiÕn ®Þa ®iÓm trë nªn phï hîp h¬n víi c¸c tiªu chÝ ban ®Çu. C¸c ph−¬ng ¸n nµy còng cã thÓ ph¸t sinh mét lo¹t nh÷ng chi phÝ x©y dùng vµ vËn hµnh. VÝ dô, mét ®Þa ®iÓm do ®Æc tÝnh dÔ thÈm thÊu cña líp ®Êt, cã thÓ ®−îc thiÕt kÕ cã hoÆc kh«ng cã líp lãt ®¸y b·i. ViÖc xem xÐt c¸c ph−¬ng ¸n thiÕt kÕ kh¸c nhau t¹i mçi ®Þa ®iÓm sÏ hç trî qu¸ tr×nh ph©n tÝch sù ®¸nh ®æi gi÷a møc ®é thiÕt kÕ vµ møc ®é b¶o vÖ m«i tr−êng. 134

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản