Chương 8: Kinh tế và quản lý chất thải ở Việt Nam

Chia sẻ: Nguyen The Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:20

0
160
lượt xem
108
download

Chương 8: Kinh tế và quản lý chất thải ở Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về kinh tế và quản lý chất thải ở Việt Nam

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương 8: Kinh tế và quản lý chất thải ở Việt Nam

  1. PhÇn II THùC TIÔN 183
  2. 8 Kinh tÕ vμ qu¶n lý chÊt th¶i ë ViÖt Nam NguyÔn Danh S¬n 8.1. Lêi nãi ®Çu ChÊt th¶i lµ bé phËn tÊt yÕu cña mäi nÒn kinh tÕ. ë ViÖt Nam vÊn ®Ò chÊt th¶i ngµy cµng trë nªn to lín, thu hót sù quan t©m ngµy cµng nhiÒu cña tÊt c¶ mäi céng ®ång trong x· héi, tõ céng ®ång d©n c− cho tíi c¸c nhµ qu¶n lý vµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch. Cã ba lý do chñ yÕu cña sù gia t¨ng cña vÊn ®Ò nµy: mét lµ, ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ ®« thÞ ho¸ nhanh. Tèc ®é t¨ng tr−ëng cña s¶n xuÊt c«ng nghiÖp th−êng ë møc 12 - 15% n¨m liªn tôc trong hai thËp kû qua, nhiÒu khu c«ng nghiÖp, khu th−¬ng m¹i míi xuÊt hiÖn vµ ph¸t triÓn, kÐo theo sù ra ®êi cña c¸c ®« thÞ míi (thÞ trÊn, thÞ tø). Hai lµ, c«ng nghÖ s¶n xuÊt ë hÇu hÕt c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cßn l¹c hËu, dÉn ®Õn viÖc s¶n xuÊt ra cïng mét ®¬n vÞ s¶n phÈm tiªu tèn nhiªn liÖu vËt liÖu gÊp 2 - 3 lÇn so víi nhiÒu n−íc kh¸c. Ba lµ, ý thøc b¶o vÖ m«i tr−êng trong céng ®ång d©n c− vµ s¶n xuÊt kinh doanh cßn h¹n chÕ, g©y khã kh¨n, c¶n trë kh«ng chØ cho viÖc gi¶m thiÓu chÊt th¶i mµ cßn c¶ cho viÖc thu gom vµ xö lý chÊt th¶i. ë ViÖt Nam vÊn ®Ò chÊt th¶i b¾t ®Çu ®−îc quan t©m chó ý ngµy cµng nhiÒu, kÓ c¶ tõ khÝa c¹nh kinh tÕ. D−íi ®©y ®Ò cËp tíi thùc tÕ tiÕp cËn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò chÊt th¶i ë ViÖt Nam nh×n tõ gi¸c ®é cña kinh tÕ chÊt th¶i. KÕt cÊu tr×nh bµy ®−îc chia lµm bèn phÇn t−¬ng øng víi c¸c kh©u cña chu tr×nh chÊt th¶i (Waste Circle). PhÇn thø nhÊt tr×nh bµy sù ph¸t th¶i vµ thµnh phÇn chÊt th¶i ë ViÖt Nam. PhÇn thø hai ®Ò cËp tíi sù thu gom chÊt th¶i. PhÇn thø ba tËp trung vµo viÖc xö lý chÊt th¶i vµ phÇn thø t− ®Ò cËp tíi viÖc t¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i. 8.2. Ph¸t th¶i vµ thµnh phÇn chÊt th¶i Còng nh− ë c¸c n−íc trªn thÕ giíi, ë ViÖt Nam phÇn lín (80%) chÊt th¶i ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh vµ sinh ho¹t, chñ yÕu tõ c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, th−¬ng m¹i (chî) vµ tõ d©n c− ®« thÞ. ë n«ng th«n chÊt th¶i 185
  3. sinh ho¹t ph¸t sinh hiÖn t¹i víi thµnh phÇn h÷u c¬ lµ chñ yÕu (tíi gÇn 80% tæng l−îng r¸c) nªn ®−îc t¸i sö dông hoÆc ph©n huû t¹i chç 1 . Theo −íc tÝnh cña chuyªn gia vµ c¸c nhµ qu¶n lý m«i tr−êng ViÖt Nam 2 th× trung b×nh ë ViÖt Nam l−îng chÊt th¶i r¾n tÝnh trªn ®Çu ng−êi th¶i ra mçi ngµy kho¶ng 1 kg, trong ®ã l−îng chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë ®« thÞ (Municipal Waste) chiÕm h¬n 80% (n¨m 2002 con sè nµy lµ 0,82 kg/ng−êi/ngµy), chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp chiÕm kho¶ng 17%, cßn l¹i(1%) lµ chÊt th¶i r¾n nguy h¹i (gåm chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp nguy h¹i, chÊt th¶i r¾n y tÕ vµ c¸c lo¹i thuèc trõ s©u)3 . T×nh h×nh ph¸t th¶i chÊt th¶i láng (n−íc th¶i) vµ khÝ th¶i còng t−¬ng tù. HiÖn t¹i ë ViÖt Nam ch−a cã sè liÖu thèng kª cô thÓ vµ chÝnh thøc, nh−ng theo nhËn ®Þnh cña chuyªn gia vµ c¸c nhµ qu¶n lý m«i tr−êng th× n−íc th¶i vµ khÝ th¶i còng chñ yÕu ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh vµ sinh ho¹t, tËp trung nhiÒu ë c¸c khu, côm c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ. ë ®Þa bµn n«ng th«n, vÊn ®Ò m«i tr−êng do chÊt th¶i (r¾n, láng, khÝ) g©y ra chñ yÕu ph¸t sinh tõ c¸c c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh t¹i c¸c lµng nghÒ. Sù ph¸t th¶i vµ tÝch tô chÊt th¶i t¹i c¸c lµng nghÒ ë ViÖt Nam ®ang trë thµnh nçi bøc xóc, lo l¾ng cña c¶ d©n c− vµ cña c¶ c¸c nhµ qu¶n lý ë ®Þa ph−¬ng. Sù ph¸t th¶i ë ViÖt Nam còng theo quy luËt chung lµ ë c¸c ®« thÞ lín h¬n ph¸t triÓn h¬n vµ c¸c khu vùc c«ng nghiÖp tËp trung h¬n cã l−îng ph¸t th¶i cao h¬n. B¶ng 7.1 cho thÊy sù kh¸c nhau trong ph¸t th¶i chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë mét sè ®« thÞ (thµnh phè, tØnh lþ) ë ViÖt Nam, trong ®ã Thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ Hµ Néi lµ hai ®« thÞ lín nhÊt vµ cã møc sèng cao h¬n so víi møc trung b×nh cña c¶ n−íc cã møc ph¸t th¶i lín nhÊt, v−ît ®¸ng kÓ møc ph¸t th¶i b×nh qu©n ë ViÖt Nam. 1 Theo B¸o c¸o diÔn biÕn m«i tr−êng ViÖt Nam 2004 (Viet Nam Environmental Monitor - VEM 2004) do Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng ViÖt Nam hîp t¸c víi Ng©n hµng ThÕ giíi vµ C¬ quan ph¸t triÓn quèc tÕ cña Canada so¹n th¶o vµ xuÊt b¶n. 2 Theo VEM 2004. 3 HiÖn t¹i ë ViÖt Nam ch−a cã sè liÖu thèng kª cô thÓ vÒ n−íc th¶i vµ khÝ th¶i. Do vËy c¸c sè liÖu chñ yÕu liªn quan tíi chÊt th¶i r¾n. 186
  4. B¶ng 8.1. Ph¸t th¶i chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë mét sè ®« thÞ ë ViÖt Nam (n¨m 2002). §¬n vÞ: kg/ng−êi/ngµy L−îng ph¸t th¶i theo ®Çu % so víi tæng % Thµnh phÇn ng−êi (kg/ng−êi/ngµy) l−îng th¶i h÷u c¬ §« thÞ (toµn quèc) 0,71 50 55 TP. Hå ChÝ Minh 1,3 9 Hµ Néi 1,0 6 §µ N½ng 0,9 2 N«ng th«n (toµn quèc) 0,3 50 60-65 Nguån: Côc BVMT vμ §HNN I, 2003 ë c¸c ®« thÞ lín (Hµ Néi, TP Hå ChÝ Minh, §µ N½ng, H¶i Phßng) trong nh÷ng n¨m qua cã tèc ®é gia t¨ng ph¸t th¶i ®¸ng kÓ, tíi 8 - 10%/n¨m do nh÷ng biÕn ®éng vÒ di d©n (t¨ng c¬ häc), vÒ tèc ®é ®« thÞ ho¸, c«ng nghiÖp ho¸ nhanh (më réng quy m« ®« thÞ) vµ vÒ møc sèng, møc tiªu thô t¨ng ®¸ng kÓ. NÕu chó ý r»ng trong nhiÒu n¨m tíi (®Õn 2020) ViÖt Nam ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®−îc dù tÝnh duy tr× møc t¨ng tr−ëng b×nh qu©n hµng n¨m kho¶ng 12 - 15% vµ ®i liÒn tÊt yÕu víi nã lµ quy m« vµ tèc ®é ®« thÞ ho¸ cao t−¬ng øng th× mÆc dï cã nh÷ng cè g¾ng vÒ c¶i thiÖn t×nh tr¹ng l¹c hËu vÒ c«ng nghÖ, dï cã nh÷ng cè g¾ng vÒ c¶i thiÖn vÒ c¸ch thøc tiªu thô, cã thÓ −íc ®o¸n r»ng møc ph¸t th¶i tÝnh trªn ®Çu ng−êi ë ViÖt Nam vÉn gia t¨ng trªn 10%/n¨m. §· cã dù b¸o r»ng, nÕu kh«ng cã gi¶i ph¸p h÷u hiÖu gi¶m thiÓu chÊt th¶i trong qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, ®« thÞ ho¸ ë ViÖt Nam, møc gia t¨ng chÊt th¶i r¾n ë ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 cã thÓ t¨ng thªm 50- 60% 4 . Sù ph¸t th¶i gia t¨ng chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t sÏ lµ ®¸ng kÓ mét phÇn bëi møc ph¸t th¶i trung b×nh mçi ngµy tÝnh trªn ®Çu ng−êi ë ViÖt Nam (0,8 kg) hiÖn cßn thÊp so víi nhiÒu n−íc kh¸c trong khu vùc, nh− B¨ng Cèc (Th¸i Lan) lµ 1,6 kg/ng−êi/ngµy, Singapore - 2kg/ng−êi/ngµy, Hång C«ng - 2,3kg/ng−êi/ngµy; phÇn kh¸c lµ bëi c¸ch thøc tiªu dïng cña ng−êi d©n còng sÏ thay ®æi dÉn theo h−íng tiªu dïng hµng ho¸ ®ãng gãi bao b×, chÕ biÕn s½n. 4 Nguån: VEM 2004. 187
  5. S¶n xuÊt c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua vµ nhiÒu n¨m tíi sÏ ®−îc duy tr× ph¸t triÓn víi tèc ®é cao (12-15%/n¨m). Do vËy l−îng ph¸t th¶i chÊt th¶i c«ng nghiÖp sÏ ngµy cµng lín. HiÖn t¹i ch−a cã sè liÖu thèng kª chÝnh thøc vÒ ph¸t th¶i c«ng nghiÖp, nh−ng theo −íc tÝnh cña chuyªn gia Bé C«ng nghiÖp th× hµng n¨m trªn c¶ n−íc ph¸t sinh kho¶ng 6 - 8 triÖu tÊn chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp (n¨m 2003 lµ 7,7 triÖu tÊn) 5 . Sù ph¸t th¶i gia t¨ng chÊt th¶i c«ng nghiÖp còng sÏ gia t¨ng bëi mét phÇn khã cã thÓ c¶i thiÖn trong t−¬ng lai gÇn t×nh tr¹ng l¹c hËu vÒ c«ng nghÖ cña hµng triÖu c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh võa, nhá vµ rÊt nhá trong nÒn kinh tÕ, phÇn kh¸c lµ bëi c¬ cÊu s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cña ViÖt Nam trong nhiÒu n¨m n÷a vÉn chñ yÕu dùa vµo c«ng nghiÖp khai kho¸ng (than ®¸, dÇu má, quÆng kim lo¹i, ®¸,...) vÒ chÕ biÕn thùc phÈm lµ nh÷ng ngµnh cã møc ph¸t th¶i lín h¬n nhiÒu so víi c¸c ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c, nh− ®iÖn, ®iÖn tö, nhùa,... C¸c lµng nghÒ ®ang rÊt ph¸t triÓn ë khu vùc n«ng th«n ViÖt Nam, nhÊt lµ c¸c ngµnh nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i vµ chÕ biÕn thùc phÈm, ®ang lµ nguån ph¸t th¶i ®¸ng kÓ ë ViÖt Nam. HiÖn t¹i cã kho¶ng gÇn 1500 lµng nghÒ ph©n bè t¹i c¸c vïng n«ng th«n cña 56 tØnh, thµnh phè cña c¶ n−íc, ph¸t th¶i mçi n¨m kho¶ng gÇn 800.000 tÊn chÊt th¶i r¾n 6 . Sù ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ n»m trong chñ tr−¬ng, ý ®å chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc. Tuy vËy, sù ph¸t triÓn lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i, mÆc dï cã lîi Ých vÒ kinh tÕ vµ x· héi (t¹o viÖc lµm, thu nhËp), nh−ng « nhiÔm m«i tr−êng bëi n−íc th¶i lµ hÖ qu¶ vÒ m«i tr−êng song hµnh bëi hÖ thèng xö lý n−íc th¶i vµ cÊp, tho¸t n−íc ë n«ng th«n cßn rÊt yÕu kÐm. Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp còng dù b¸o r»ng l−îng chÊt th¶i vµ møc ph¸t th¶i tÝnh trªn 1 hecta ®Êt còng sÏ t¨ng lªn bëi sù t¨ng c−êng th©m canh (intensification) cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. ChÊt th¶i tõ sù t¨ng c−êng th©m canh nµy lµ bao b× sau sö dông còng nh− d− l−îng ho¸ chÊt dïng trong n«ng nghiÖp nh− thuèc trõ s©u, thuèc b¶o vÖ thùc vËt, ph©n bãn ho¸ häc vµ d−îc phÈm dïng cho ch¨n nu«i vµ thó y. Sù qu¶n lý cßn yÕu kÐm vµ viÖc sö dông c¸c ho¸ chÊt lµm gi¶, kÐm phÈm chÊt, qu¸ thêi h¹n sö dông trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®ang lµm trÇm träng thªm t×nh h×nh ph¸t th¶i chÊt th¶i ë n«ng th«n. 5 Nguån: Bé C«ng nghiÖp, §¸nh gi¸ chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp, 2004 6 Sè liÖu cña VEM 2004 lµ 774.000 tÊn/n¨m. 188
  6. ChÊt th¶i nguy h¹i tõ ho¹t ®éng c«ng nghiÖp vµ y tÕ còng ®−îc dù b¸o lµ gia t¨ng tõ sù gia t¨ng sö dông c¸c ho¸ chÊt trong s¶n xuÊt c«ng nghiÖp còng nh− sù gia t¨ng gi−êng bÖnh trong c¸c c¬ së y tÕ. HiÖn t¹i ch−a cã sè liÖu thèng kª ®Çy ®ñ vÒ chÊt th¶i nguy h¹i ë ViÖt Nam. Côc B¶o vÖ m«i tr−êng ViÖt Nam −íc tÝnh hµng n¨m c¶ n−íc ph¸t sinh kho¶ng 152 ngh×n tÊn chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp nguy h¹i 7 . ChÊt th¶i nguy h¹i y tÕ ®−îc −íc tÝnh kho¶ng 0,5kg/ng−êi/gi−êng bÖnh/ngµy, chiÕm kho¶ng 20% tæng l−îng ph¸t th¶i chÊt th¶i y tÕ mçi ngµy theo gi−êng bÖnh (kho¶ng 2,5kg/gi−êng bÖnh/ngµy) 8 . Theo Dù b¸o cña Bé Y tÕ, chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i sÏ t¨ng kho¶ng 5% mçi 5 n¨m trong giai ®o¹n 2003-2024. Thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n ë ViÖt Nam ph¶n ¸nh thùc tÕ chung cña mét n−íc ®ang ph¸t triÓn víi møc sèng vµ tr×nh ®é s¶n xuÊt cßn thÊp. ChÊt th¶i r¾n sinh ho¹t cã thµnh phÇn h÷u c¬ lµ chñ yÕu, trong ®ã ë ®« thÞ thµnh phÇn h÷u c¬ trong chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t chiÕm tíi 45-75%, ë n«ng th«n tíi gÇn 99%. B¶ng 8.2 cho thÊy thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë mét sè thµnh phè cña ViÖt Nam n¨m 2002. B¶ng 8.2. Thµnh phÇn chÊt th¶i sinh ho¹t ë mét sè thµnh phè cña ViÖt Nam n¨m 2001. §¬n vÞ: % theo träng l−îng Thµnh phÇn Hµ Néi ViÖt Tr× H¹ Long T©y Ninh H÷u c¬ 53,0 55,0 49,2 63,00 Cao su, nhùa 9,66 4,52 3,23 7,7-11,6 GiÊy, giÎ vôn 1,09 7,52 4,6 4,7-6,0 Kimlo¹i 5,15 0,22 0,40 1,0-3,4 Thuû tinh,sø 3,27 0,63 3,70 1,7-2,7 §Êt, ®¸, g¹ch vôn 27,9 32,13 38,87 21,9-13,3 Nguån: CEETIA vμ B¸o c¸o HiÖn tr¹ng m«i tr−êng cña c¸c tØnh 2001 7 Nguån: B¸o Khoa häc vµ Ph¸t triÓn, 17-23/6/2004 8 Nguån: Bé Y tÕ vµ VEM 2004. 189
  7. Thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp th−êng rÊt kh¸c nhau tuú thuéc vµo lo¹i h×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. B¶ng 8.3 cho thÊy sù kh¸c nhau nµy trong mét sè ngµnh c«ng nghiÖp cña ViÖt Nam. B¶ng 8.3. Thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n cña mét sè ngµnh c«ng nghiÖp ViÖt Nam. §¬n vÞ % GiÊy &Bét ChÕ biÕn Thµnh phÇn DÖt, May Ho¸ chÊt giÊy thùc phÈm H÷u c¬ 21,1 5,5 84,5 0,7 Tro, xØ, g¹ch, ®Êt, ®¸ 74,8 67,7 15,0 55,3 Kim lo¹i 0,7 0,5 0,0 39,2 V¶i, GiÊy, thuû tinh 1,4 22,2 0,2 1,8 Cao su, nhùa dÎo 0,7 2,4 0,0 0,4 Kh¸c 1,4 1,7 0,1 2,1 Nguån: Kh¶o s¸t cña Bé C«ng nghiÖp, n¨m 2002 - 2003. 8.3. Thu gom chÊt th¶i ViÖc thu gom chÊt th¶i ë ViÖt Nam hiÖn nay chñ yÕu ®−îc thùc hiÖn ®èi víi chÊt th¶i r¾n, cßn ®èi víi n−íc th¶i vµ khÝ th¶i th× hiÖn cßn Ýt ®−îc thu gom vµ xö lý tr−íc khi th¶i vµo m«i tr−êng tù nhiªn. Mét sè l−îng kh«ng nhiÒu c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã thiÕt bÞ xö lý n−íc th¶i vµ khÝ th¶i tr−íc khi th¶i ra ngoµi. ViÖt Nam b¾t ®Çu ¸p dông phÝ b¶o vÖ m«i tr−êng ®èi víi n−íc th¶i nªn hy väng sè l−îng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh thu gom vµ xö lý n−íc th¶i tr−íc khi x¶ th¶i ra ngoµi sÏ t¨ng lªn. Thu gom chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë c¸c ®« thÞ ViÖt Nam ®−îc tæ chøc cã hÖ thèng, hiÖn t¹i chñ yÕu do c¸c c«ng ty m«i tr−êng ®« thÞ do Nhµ n−íc thµnh lËp ®¶m nhiÖm. TÊt c¶ c¸c ®« thÞ ®Òu cã tõ mét ®Õn mét vµi c«ng ty nh− vËy, tuú thuéc vµo quy m« vµ d©n sè ®« thÞ. ë mét sè thµnh phè vµ ®« thÞ ®· b¾t ®Çu cã c¸c c«ng ty t− nh©n tham gia vµ xu h−íng nµy ®ang lan réng tíi nhiÒu ®« thÞ kh¸c cïng víi chñ tr−¬ng cña Nhµ n−íc thu hót réng r·i sù tham gia cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong thu gom vµ xö lý chÊt th¶i ®« thÞ. ë ®Þa bµn n«ng th«n (huyÖn, x·, th«n) mét sè n¬i còng cã tæ chøc thu gom vµ vËn chuyÓn chÊt th¶i r¾n ph¸t sinh trªn ®Þa bµn, ho¹t ®éng d−íi h×nh thøc m«i tr−êng x· hoÆc tæ, ®éi vÖ sinh m«i tr−êng. 190
  8. Kinh phÝ cho ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc thu gom vµ vËn chuyÓn chÊt th¶i ë ®« thÞ vµ n«ng th«n dùa vµo tµi trî cña ng©n s¸ch cña chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vµ ®ãng gãp cña c¸c hé d©n (Møc ®ãng gãp do chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng quyÕt ®Þnh, th−êng vµo kho¶ng 2.500 - 3.000 VND/ ng−êi/th¸ng (≈ 0,2 USD) ë ®« thÞ lín (Hµ Néi, Thµnh phè Hå ChÝ Minh,...) vµ kho¶ng 800 - 1500 VND/ng−êi/th¸ng (≈ 0,1 USD) ë ®« thÞ nhá vµ ®Þa bµn n«ng th«n. S¬ ®å h×nh 8.1 d−íi ®©y cho thÊy m« h×nh thu gom vµ xö lý chÊt th¶i r¾n ë c¸c ®« thÞ ViÖt Nam, trong ®ã c¸c tæ chøc m«i tr−êng ®« thÞ chñ yÕu lµm c«ng viÖc thu gom vµ vËn chuyÓn ®Õn n¬i ch«n lÊp (Landfills). thu gom vËn chuyÓn vËn chuyÓn Ph¸t th¶i Tæ chøc thu gom TËp kÕt Xö lý xe ®Èy tay xe ®Èy tay xe t¶i Hé gia ®×nh C«ng ty MT ®« thÞ C¸c ®iÓm B·i C¬ quan/ HTX vÖ sinh m«i tËp kÕt r¸c ch«n lÊp tr−êng häc/ tr−êng thu gom bÖnh viÖn trong ngµy Tæ / ®éi vÖ sinh MT Chî §−êng x¸ H×nh 8.1. M« h×nh thu gom vμ xö lý r¸c th¶i sinh ho¹t ®« thÞ ë ViÖt Nam. ViÖc thu gom chÊt th¶i r¾n ë ViÖt Nam hiÖn cßn ch−a thùc hiÖn ph©n lo¹i t¹i nguån mét c¸ch réng r·i. Sù ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ®ang ®−îc tiÕn thµnh thö nghiÖm ë mét sè ®« thÞ lín vµ sÏ ®−îc më réng trong mét t−¬ng lai gÇn ®Ó gi¶m ¸p lùc cho viÖc xö lý chÊt th¶i (ch«n lÊp, t¸i sö dông, t¸i chÕ, lµm ph©n h÷u c¬,...). HiÖn t¹i theo ®¸nh gi¸ trong c¸c B¸o c¸o hiÖn tr¹ng m«i tr−êng quèc gia hµng n¨m th× n¨ng lùc thu gom CTR ë c¸c ®« thÞ nhá vµ võa chØ vµo kho¶ng 20-30%, ë ®« thÞ lín kho¶ng 60-80% tæng l−îng th¶i ph¸t sinh. Tû lÖ thu gom chÊt th¶i r¾n ®« thÞ cßn khiªm tèn nãi trªn lµ bëi mét phÇn n¨ng lùc ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc m«i tr−êng cßn yÕu vµ thiÕu, ph−¬ng tiÖn thu gom vµ vËn chuyÓn cßn th« s¬ còng nh− nguån tµi chÝnh huy ®éng ®−îc cho c«ng viÖc nµy cßn rÊt h¹n chÕ, phÇn kh¸c c«ng t¸c nµy ch−a më réng ra ®−îc ®Ó thu hót sù tham gia cña khu vùc t− nh©n. 191
  9. Hép 8.1. Thö nghiÖm ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ë ViÖt Nam Bé Khoa häc vµ C«ng nghÖ hç trî cho mét ch−¬ng tr×nh thö nghiÖm vÒ thùc hiÖn ph©n lo¹i r¸c th¶i t¹i nguån ®èi víi r¸c th¶i tõ c¸c hé gia ®×nh ë Gia L©m, mét huyÖn ngo¹i thµnh Hµ Néi do XÝ nghiÖp M«i tr−êng ®« thÞ Gia L©m thùc hiÖn. Kho¶ng trªn h¬n 13.000 hé d©n thuéc 3 x· Sµi §ång, §øc Giang vµ Yªn Viªn ®· tham gia trong dù ¸n thö nghiÖm nµy tõ n¨m 2001. ChÊt th¶i ®−îc ph©n t¸ch thµnh 2 lo¹i chÝnh lµ h÷u c¬ vµ v« c¬ (®«i khi cßn ®−îc gäi lµ ‘Èm’ vµ ‘kh«’). ChÊt th¶i Èm sÏ ®−îc vËn chuyÓn tíi c¸c b·i r¸c Kiªu Kþ cña Hµ Néi ®Ó ®em chÕ biÕn thµnh ph©n bãn hçn hîp. Ch−¬ng tr×nh nµy kh¸ lµ thµnh c«ng do chØ cã 5% l−îng chÊt th¶i ®−îc chuyÓn ®Õn c¬ së chÕ biÕn ph©n lµ c¸c thµnh phÇn v« c¬. Mét s¸ng kiÕn t−¬ng tù còng ®· ®−îc triÓn khai ë x· Tr©u Quú, huyÖn Gia L©m, Hµ Néi cho thÊy lµ 90-95% s½n sµng thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i ngay t¹i hé gia ®×nh vµ kho¶ng 75-85% l−îng chÊt th¶i ®−îc ph©n lo¹i ®óng. ViÖc thu gom chÊt th¶i c«ng nghiÖp cho ®Õn nay vÉn ch−a ®−îc tæ chøc mét c¸ch cã hÖ thèng, nhÊt lµ ®èi víi chÊt th¶i c«ng nghiÖp nguy h¹i. C¸c c¬ së c«ng nghiÖp th−êng l−u gi÷ chÊt th¶i r¾n ë c¬ së m×nh vµ hîp ®ång víi c¸c c«ng ty m«i tr−êng ®« thÞ vËn chuyÓn khái c¬ së cña hä ®Ó xö lý cïng víi chÊt th¶i ®« thÞ ®Õn b·i ch«n lÊp nÕu nh− kh«ng cã mét c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh nµo kh¸c cã nhu cÇu mua l¹i ®Ó t¸i chÕ/t¸i sö dông. §èi víi viÖc thu gom chÊt th¶i y tÕ, do ®Æc thï cña lo¹i chÊt th¶i nµy Bé Y tÕ cã quy ®Þnh lµ c¸c bÖnh viÖn ph¶i ph©n lo¹i thµnh chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i vµ kh«ng nguy h¹i. ChÊt th¶i y tÕ th«ng th−êng ®−îc thu gom sau ®ã sÏ ®−îc c¸c tæ chøc m«i tr−êng ®« thÞ vËn chuyÓn ®i ch«n lÊp. ChÊt th¶i y tÕ nguy h¹i ®−îc yªu cÇu ph¶i ®−îc xö lý b»ng c¸c thiÕt bÞ chuyªn dông (thiªu ®èt). 8.4. Xö lý chÊt th¶i ë ViÖt Nam thu håi vµ t¸i chÕ, t¸i sö dông chÊt th¶i cßn h¹n chÕ, viÖc xö lý chÊt th¶i chñ yÕu lµ ch«n lÊp. T¸i chÕ vµ sö dông sÏ ®−îc ®Ò cËp ë môc 8.5 d−íi ®©y. HiÖn t¹i ch−a cã c¸c lß ®èt r¸c th¶i ®« thÞ v× lý do: mét lµ chi phÝ ®Çu t− vµ chi phÝ vËn hµnh c¸c lß ®èt r¸c kh¸ cao so víi chi phÝ ch«n lÊp. ThÝ dô, chØ tÝnh riªng chi phÝ ®èt chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i hiÖn nay lµ kho¶ng 5.000 ®/kg, trong khi ®ã chi phÝ cho c¶ thu gom vµ xö lý chÊt th¶i y tÕ th«ng th−êng chØ vµo kho¶ng 170 ®/kg. Hai lµ, tû lÖ chÊt th¶i h÷u c¬ trong thµnh phÇn chÊt th¶i sinh ho¹t ®« thÞ kh¸ cao (1/2), do vËy sÏ tèn nhiÒu n¨ng l−îng h¬n cho viÖc ®èt chÊt th¶i. 192
  10. C¸c b·i ch«n lÊp chÊt th¶i ë c¸c ®Þa ph−¬ng, kÓ c¶ ë c¸c ®« thÞ lín, ®−îc x©y dùng ch−a hîp vÖ sinh vµ ch−a ®−îc quy ho¹ch phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn nhanh vµ réng cña s¶n xuÊt, kinh doanh còng nh− cña ®« thÞ ho¸. HiÖn t¹i (2004) míi cã kho¶ng 10 trong sè 64 tØnh thµnh phè ë ViÖt Nam cã b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh vµ ®óng tiªu chuÈn kü thuËt. ë thêi ®iÓm gi÷a n¨m 2004 míi chØ cã kho¶ng mét nöa sè tØnh, thµnh phè trong c¶ n−íc (32/64) cã dù ¸n ®Çu t− x©y dùng b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh, trong ®ã 13 ®« thÞ ®· khëi c«ng x©y dùng 9 . Sù tån t¹i c¸c b·i ch«n lÊp chÊt th¶i ë c¸c ®Þa ph−¬ng ®ang t¹o nªn nh÷ng nçi bøc xóc vÒ m«i tr−êng kh«ng chØ cho céng ®ång d©n c− gÇn b·i ch«n lÊp mµ cßn c¶ c− d©n ë c¸c ®Þa bµn thu gom chÊt th¶i. Trong mét sè n¨m gÇn ®©y ë c¸c thµnh phè Hµ Néi vµ H¶i Phßng ®· tõng x¶y ra t×nh tr¹ng ng−êi d©n n¬i cã b·i ch«n lÊp chÊt th¶i cña thµnh phè ®· ng¨n c¶n kh«ng cho xe chë chÊt th¶i sinh ho¹t ®Õn ®æ ë b·i r¸c, lµm ngõng trÖ ho¹t ®éng thu gom chÊt th¶i ë nhiÒu quËn trong thµnh phè nhiÒu ngµy liÒn, g©y tèn kÐm vÒ kinh tÕ vµ c«ng søc cho c¸c gi¶i ph¸p xö lý t×nh thÕ (Hép 8.2). Hép 8.2. Thµnh phè H¶i Phßng: nçi bøc xóc n¬i ch«n lÊp chÊt th¶i. 16 giê ngµy 6 th¸ng 8 n¨m 2004, d©n ph−êng Trµng C¸t ra ®øng gi÷a ®−êng chÆn xe chë r¸c cña C«ng ty m«i tr−êng ®« thÞ H¶i Phßng xuèng b·i r¸c Trµng C¸t. Mçi ngµy thµnh phè th¶i ra 1.100m3 r¸c r−ëi. Mét ngµy r¸c n»m l¹i trªn ®−êng phè H¶i Phßng ®ñ lµm ®au ®Çu c¸c nhµ l·nh ®¹o. Trong 3 ngµy Thµnh phè H¶i Phßng ø hµng ngµn mÐt khèi r¸c. ¤ng TrÇn Huy T¶n, Gi¸m ®èc C«ng ty M«i tr−êng ®« thÞ H¶i Phßng, ®· cho ®i mua ba v¹n chiÕc bao t¶i ë Nhµ m¸y ®ay Th¸i B×nh ®ùng r¸c. TÊt c¶ chØ lµ gi¶i ph¸p t×nh thÕ, khi xe chë r¸c vÉn bÞ ng−êi d©n Trµng C¸t “cÊm ®−êng”. Nguån: B¸o Lao ®éng, sè 222, ngµy 9/8/2004. ViÖc xö lý chÊt th¶i th«ng th−êng gÆp nhiÒu khã kh¨n nh− vËy, ®èi víi chÊt th¶i nguy h¹i (c«ng nghiÖp, y tÕ) th× l¹i cßn nhiÒu khã kh¨n h¬n vµ bøc xóc h¬n. Nh− ®· nãi ë phÇn ph¸t th¶i, sù thiÕu v¾ng sè liÖu thèng kª chÝnh thøc vÒ ph¸t th¶i chÊt th¶i (r¾n, láng, khÝ) nguy h¹i còng cã nghÜa lµ lo¹i chÊt th¶i nµy cßn ch−a ®−îc qu¶n lý vµ xö lý tèt. §ã lµ ch−a kÓ, sau nhiÒu n¨m chiÕn tranh, 9 Con sè nµy tiÕp tôc t¨ng lªn bëi sù thóc Ðp cña nhu cÇu vµ yªu cÇu b¶o vÖ m«i tr−êng, còng nh− ¸p lùc cña céng ®ång d©n c− n¬i c¬ b·i ch«n lÊp r¸c th¶i. 193
  11. cßn tån l−u c¸c ho¸ chÊt ®éc ë nhiÒu ®Þa bµn, vµ nhiÒu lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt kh«ng cßn gi¸ trÞ sö dông còng cßn tån ®äng kh¸ nhiÒu ®ßi hái ph¶i sím cã gi¶i ph¸p xö lý. N¨ng lùc qu¶n lý chÊt th¶i nguy h¹i nãi chung vµ xö lý chÊt th¶i nguy h¹i nãi riªng ë ViÖt Nam cßn rÊt h¹n chÕ. C¸c chÊt th¶i r¾n nguy h¹i c«ng nghiÖp ph¸t sinh vµ tËp trung chñ yÕu ë c¸c khu vùc kinh tÕ träng ®iÓm vµ phÇn lín ®ang ®−îc l−u gi÷ t¹m thêi ®Ó chê x©y dùng c¸c c¬ së xö lý. C¸c chÊt th¶i nguy h¹i c«ng nghiÖp còng ph¸t sinh tõ c¸c c¬ së s¶n xuÊt t¸i chÕ chÊt th¶i, tËp trung ë c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i (chñ yÕu lµ trong n−íc th¶i) . Sù « nhiÔm bëi c¸c chÊt th¶i nguy h¹i ë c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ t¨ng lªn rÊt nhiÒu bëi n−íc th¶i víi c¸c chÊt th¶i nguy h¹i (kim lo¹i nÆng, ho¸ chÊt ®éc,...) kh«ng ®−îc xö lý vµ x¶ th¼ng vµo c¸c nguån n−íc (s«ng, hå) hoÆc cèng r·nh tho¸t n−íc tù nhiªn trong lµng. ë ViÖt Nam, còng nh− ë nhiÒu n−íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, ph−¬ng thøc xö lý chÊt th¶i r¾n nãi chung vµ chÊt th¶i r¾n nguy h¹i c«ng nghiÖp nãi riªng, v× nhiÒu lý do (kinh tÕ, qu¶n lý,...), h−íng chñ yÕu vµo ch«n lÊp (tíi 96% l−îng chÊt th¶i thu gom). Ph−¬ng thøc xö lý chÊt th¶i r¾n nguy h¹i b»ng thiªu ®èt còng ®ang ®−îc c¸c nhµ qu¶n lý m«i tr−êng ViÖt Nam tÝnh ®Õn th«ng qua tËn dông, sö dông c«ng nghÖ s¶n xuÊt xi m¨ng ®ang rÊt ph¸t triÓn ë ViÖt Nam. Víi ph−¬ng thøc xö lý thiªu ®èt chÊt th¶i r¾n nguy h¹i, nh− ®· biÕt, trªn thÕ giíi cã 2 lo¹i chÝnh lµ thiªu ®èt b»ng lß chuyªn dông (lß chØ ®Ó ®èt chÊt th¶i) vµ thiªu ®èt b»ng lß xi m¨ng. Thiªu ®èt b»ng lß xi m¨ng ®−îc xem lµ −u viÖt h¬n v× tËn dông ®−îc nguån nguyªn liÖu vµ viÖc xö lý m«i tr−êng tèt h¬n. §èi víi chÊt th¶i y tÕ th× chÊt th¶i r¾n y tÕ hiÖn th−êng ®−îc thu gom vµ xö lý chung cïng víi chÊt th¶i r¾n ®« thÞ, lµ ®−a ®i ch«n lÊp ë b·i r¸c. Cßn ®èi víi chÊt th¶i r¾n y tÕ nguy h¹i th× ph−¬ng ph¸p ®èt ®ang ®−îc ¸p dông víi tû lÖ ®èt ngµy cµng t¨ng nhê nh÷ng cè g¾ng nç lùc ®Çu t− cña Nhµ n−íc. HiÖn t¹i trªn ph¹m vi c¶ n−íc cã 61 lß ®èt chÊt th¶i y tÕ, trong ®ã cã 14 lß ®èt do ViÖt Nam thiÕt kÕ vµ chÕ t¹o. §Çu t− trung b×nh cho 1 lß ®èt y tÕ thiÕt kÕ vµ s¶n xuÊt trong n−íc cì 300 triÖu ®ång vµ cho 1 lß ®èt nhËp ngo¹i lµ cì 3 tû ®ång. Tuy vËy, c¸c lß ®èt chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i hiÖn cã nµy cßn ch−a ®−îc sö dông hÕt c«ng suÊt vµ viÖc xö lý chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i kh«ng ®óng kü thuËt ®· g©y ra nh÷ng rñi ro vÒ søc khoÎ. HÇu hÕt c¸c kho¶n ®Çu t− tõ nguån trong n−íc vµ quèc tÕ cho c¸c dù ¸n lß ®èt ®Òu tËp trung vµo viÖc mua thiÕt bÞ trong khi ®ã th× c¸c bÖnh viÖn ®Òu ph¶i tù ®Çu t− tµi chÝnh ®Ó trang tr¶i cho c¸c kho¶n chi phÝ vËn hµnh lß ®èt (nh− tËp huÊn, mua nhiªn liÖu, nh©n sù) tõ nguån kinh phÝ hiÖn cã cña bÖnh viÖn. ChÝnh v× vËy c¸c bÖnh viÖn kh«ng cã ®ñ nguån lùc tµi chÝnh 194
  12. ®Ó vËn hµnh c¸c lß ®èt, c¸c chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i th−êng kh«ng ®−îc xö lý mét c¸ch thÝch hîp vµ th−êng xuyªn bÞ lÉn víi c¸c lo¹i chÊt th¶i y tÕ th«ng th−êng kh¸c (Hép 8.3). Hép 8.3. §èt chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i ë ViÖt Nam MÆc dï c«ng suÊt hiÖn t¹i cña tÊt c¶ c¸c lß ®èt chÊt th¶i y tÕ ë ViÖt Nam cã kh¶ n¨ng ®¸p øng cho h¬n 50% tæng l−îng chÊt th¶i y tÕ l©y nhiÔm, nh−ng phÇn lín c¸c lß ®èt nµy ch−a ho¹t ®éng hÕt c«ng suÊt do c¸c khã kh¨n vÒ tµi chÝnh. NhiÒu lß ®èt chØ vËn hµnh 2 lÇn mét tuÇn hoÆc lµ tõ 4 ®Õn 6 giê mçi ngµy. VÝ dô nh− ë Hµ Néi n¬i cã sè lß ®èt cã kh¶ n¨ng ®¸p øng tíi 70% tæng l−îng chÊt th¶i y tÕ (3.600 kg/ngµy) th× l−îng chÊt th¶i thùc sù ®−îc thiªu ®èt trong n¨m 2003 còng chØ dao ®éng tõ 18% ®Õn 33% tæng l−îng chÊt th¶i ph¸t sinh.Mét sè bÖnh viÖn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thiÕu nguån tµi chÝnh b»ng c¸ch ¸p dông chÕ ®é thu phÝ sö dông ®Æc biÖt cì 1.000 ®ång/gi−êng/ngµy ®Ó trang tr¶i cho chi phÝ vËn hµnh lß ®èt (cô thÓ lµ BÖnh viÖn Lao Hµ Néi, BÖnh viÖn Nhi ®ång Vinh)1. C¸c bÖnh viÖn ë c¸c vïng l©n cËn nhau còng ®ang ®−îc khuyÕn khÝch x©y dùng c¸c hÖ thèng lß ®èt dïng chung ®Ó cã thÓ chia sÎ chi phÝ vËn hµnh. N−íc th¶i tõ c¸c bÖnh viÖn ®ang cßn lµ mét vÊn ®Ò kh«ng nhá ®èi víi m«i tr−êng bëi hai lý do. Mét lµ, còng gièng nh− trong s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, ®a phÇn n−íc th¶i cña bÖnh viÖn hÇu nh− kh«ng ®−îc xö lý tr−íc khi th¶i vµo hÖ thèng tho¸t n−íc chung. Hai lµ, c¬ së h¹ tÇng cña c¸c ®Þa bµn n¬i cã bÖnh viÖn, nhÊt lµ ë c¸c thÞ trÊn, huyÖn lþ vµ vïng n«ng th«n, miÒn nói, cßn yÕu kÐm, hÇu hÕt tÊt c¶ c¸c nguån n−íc th¶i (c«ng nghiÖp, sinh ho¹t, y tÕ) ®Òu ®æ chung vµo hÖ thèng tho¸t n−íc chung, ®Ó råi sau ®ã th¶i ra s«ng, g©y « nhiÔm c¸c nguån n−íc mÆt. Nh×n chung, viÖc xö lý chÊt th¶i ë ViÖt Nam hiÖn cßn ch−a tèt, t¹o nªn søc Ðp vµ th¸ch thøc ngµy cµng gia t¨ng ®èi víi b¶o vÖ m«i tr−êng vµ viÖc kh¾c phôc chóng ®ßi hái thêi gian vµ nguån tµi chÝnh kh«ng nhá. HiÖn t¹i cã tíi 96% chÊt th¶i thu gom ®−îc vËn chuyÓn tíi b·i ch«n lÊp kh«ng chØ lµm t¨ng g¸nh nÆng cho viÖc t×m kiÕm c¸c ®Þa ®iÓm lùa chän lµm n¬i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n, lµm t¨ng c¸c nguy c¬, hiÓm ho¹ ®èi víi m«i tr−êng vµ søc khoÎ ng−êi d©n xung quanh mµ cßn lµm l·ng phÝ mét nguån vËt liÖu vµ n¨ng l−îng cã thÓ thu håi cho t¸i chÕ vµ s¶n xuÊt (thÝ dô s¶n xuÊt ph©n bãn h÷u c¬ compost). 195
  13. 8.5. T¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i T¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i lµ mét xu h−íng ph¸t triÓn trong qu¶n lý m«i tr−êng nãi chung vµ qu¶n lý chÊt th¶i nãi riªng. ë ViÖt Nam tõ nhiÒu thËp kû tr−íc ®· h×nh thµnh m¹ng l−íi t¸i chÕ chÊt th¶i víi nh÷ng ng−êi thu gom chÊt th¶i sinh ho¹t tõ c¸c hé gia ®×nh (®å phÕ th¶i nh− giÊy lo¹i, ®å gia dông b»ng nhùa, kim lo¹i, thuû tinh bá ®i), nh÷ng ®iÓm thu gom mua l¹i c¸c chÊt th¶i thu gom ®−îc vµ nh÷ng c¬ së t¸i chÕ, thËm chÝ t¹o nªn nh÷ng lµng nghÒ t¸i chÕ mang tÝnh chÊt truyÒn thèng, nh− lµng nghÒ t¸i chÕ s¾t, thÐp §a Héi, lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy D−¬ng æ, lµng nghÒ ®óc ®ång §¹i B¸i (tØnh B¾c Ninh),..., t¹o c«ng ¨n, viÖc lµm vµ ®em l¹i thu nhËp cho nhiÒu gia ®×nh, nhiÒu lµng nghÒ. HiÖn nay, vµ trong t−¬ng lai, cïng víi viÖc n©ng cao møc tiªu dïng cña ng−êi d©n còng nh− cïng víi viÖc t¨ng tr−ëng ë møc cao cña s¶n xuÊt c«ng nghiÖp th× c¸c nguån ph¸t th¶i, l−îng chÊt th¶i còng sÏ t¨ng lªn, kÐo theo nhiÒu c¬ héi vµ kh¶ n¨ng cho ho¹t ®éng t¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i ë ViÖt Nam. ë ViÖt Nam, t¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i chñ yÕu tËp trung ®èi víi chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t. Cßn ®èi víi t¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp cßn rÊt khiªm tèn vµ ch−a ®−îc tæ chøc mét c¸ch hÖ thèng. ChÝnh phñ ViÖt Nam ®ang chñ tr−¬ng tõ nay ®Õn n¨m 2010 h×nh thµnh mét ngµnh c«ng nghiÖp míi lµ ngµnh c«ng nghiÖp t¸i chÕ chÊt th¶i. Cã thÓ h×nh dung c¸c kªnh t¸i chÕ vµ t¸i sö dông chÊt th¶i sinh ho¹t ë c¸c ®« thÞ ViÖt Nam hiÖn nay nh− sau (S¬ ®å h×nh 8.2). Trong ®iÒu kiÖn møc thu nhËp cña ®a sè c¸c hé gia ®×nh cßn thÊp th× viÖc t¸i sö dông chÊt th¶i lµ mét hµnh vi tÊt yÕu. HÇu hÕt c¸c gia ®×nh ë ViÖt Nam ®Òu cè g¾ng tËn dông tèi ®a nhiÒu lo¹i vËt dông nh− chai lä thuû tinh, c¸c vá ®å ®ùng b»ng nhùa, kim lo¹i,... , kÓ c¶ ®em cho b¹n bÌ, ng−êi th©n ®Ó t¸i sö dông. §å gia dông cã gi¸ trÞ, cßn tèt nh−ng kh«ng cÇn ®Õn n÷a v× nhiÒu nguyªn nh©n (sù tiÖn dông, thÈm mü,...) nh− qu¹t m¸y, xe ®¹p, radio, tivi, tñ l¹nh, ®iÖn tho¹i,... ®−îc ®em cho hoÆc b¸n l¹i cho ng−êi kh¸c. Mét hÖ thèng thu mua ®å gia dông cò d¹ng second - hand ®ang ph¸t triÓn ë nhiÒu ®« thÞ ViÖt Nam. Ngoµi ra, cßn cÇn kÓ tíi ®é ngò nh÷ng c¬ së söa ch÷a ®å gia dông háng (ti vi, tñ l¹nh, 196
  14. qu¹t m¸y, ®iÖn tho¹i, ®ång hå,...) ®ang ph¸t triÓn ë hÇu hÕt c¸c ®iÓm d©n c− còng t¹o nªn mét ho¹t ®éng t¸i sö dông trong kinh tÕ chÊt th¶i ë ViÖt Nam. Tæ thu gom r¸c Ng−êi nhÆt r¸c Ng−êi nhÆt r¸c §å dïng gia vµ quÐt ®−êng trªn ®−êng phè ë b·i r¸c ®×nh bá ®i C¸c ®iÓm thu mua Thu mua phÕ th¶i phÕ th¶i C«ng nghiÖp t¸i chÕ H×nh 8.2. C¸c kªnh thu gom chÊt th¶i sinh ho¹t ë ®« thÞ. Víi thµnh phÇn chÊt th¶i ®« thÞ cã tíi 1/2 lµ chÊt th¶i h÷u c¬ (nh− ®· tr×nh bµy ë môc 8.2), tiÒm n¨ng tËn dông nguån chÊt th¶i nµy ®Ó s¶n xuÊt ph©n bãn h÷u c¬ compost ë ViÖt Nam lµ rÊt lín. ThÕ nh−ng, hiÖn t¹i míi chØ cã kho¶ng 4% l−îng chÊt th¶i thu gom ®−îc chÕ biÕn thµnh ph©n compost. HiÖn t¹i ë ViÖt Nam cã 9 nhµ m¸y chÕ biÕn ph©n h÷u c¬ tËp trung (b¶ng 8.4) ChÝnh phñ ViÖt Nam víi sù trî gióp kü thuËt vµ tµi chÝnh cña mét sè tæ chøc quèc tÕ ®ang cã kÕ ho¹ch tiÕp tôc x©y dùng mét sè nhµ m¸y chÕ biÕn ph©n h÷u c¬ gÇn c¸c b·i ch«n lÊp chÊt th¶i. 197
  15. B¶ng 8.4. HiÖn tr¹ng cña mét sè nhà m¸y chÕ biÕn ph©n hçn hîp tËp trung ë ViÖt Nam §Þa ®iÓm cña C«ng suÊt B¾t ®Çu Nguån r¸c th¶i HiÖn tr¹ng nhµ m¸y (tÊn/ngµy) ho¹t ®éng h÷u c¬ CÇu DiÔn, Hµ 140 1992; ChÊt th¶i tõ §ang ho¹t ®éng. B¸n 3 Néi1 Më réng c¸c khu chî, lo¹i s¶n phÈm cã chÊt n¨m 2002 ®−êng phè l−îng kh¸c nhau víi gi¸ 800, 1200, vµ 2000 ®/kg. Thµnh phè 250 2003 ChÊt th¶i ®« thÞ §ang ho¹t ®éng. Cung Nam §Þnh1 ch−a ph©n t¸ch cÊp ph©n s¶n xuÊt ®−îc miÔn phÝ cho n«ng d©n Phóc Kh¸nh, 75 2001 Kh«ng râ §ang ho¹t ®éng. Th¸i B×nh1 Thµnh phè 35,3 1998 Kh«ng râ §ang ho¹t ®éng. . B¸n 3 ViÖt Tr× , tØnh lo¹i s¶n phÈm cã chÊt Phó Thä1 l−îng kh¸c nhau víi gi¸ 200, 250 vµ 900 ®/kg Hãc M«n, 240 1982; ChÊt th¶i ®« thÞ §ãng cöa do khã b¸n Thµnh phè ®ãng cöa ch−a ph©n t¸ch s¶n phÈm Hå ChÝ Minh1 n¨m 1991 Phóc Hßa – 30 Kh«ng râ Kh«ng râ §ang ho¹t ®éng. T©n Thµnh, Bµ RÞa-Vòng Tµu1 Trµng C¸t, 50 2004 Bïn, r¸c n¹o §ang ë giai ®o¹n thö thµnh phè H¶i vÐt ®−îc tõ hÖ nghiÖm Phßng thèng cèng r·nh vµ chÊt th¶i ®« thÞ ch−a ph©n t¸ch Ninh ThuËn 100 1998 ChÊt th¶i ®« thÞ §ang ho¹t ®éng. ch−a ph©n t¸ch Thôy Ph−¬ng, 159 2004 ChÊt th¶i ®« thÞ §ang ho¹t ®éng. B¸n ph©n HuÕ (víi c«ng ch−a ph©n t¸ch víi gi¸ 1100 ®/kg cho n«ng nghÖ eraphin) d©n trång cµ phª vµ cao su Nguån: (1) Ng©n hàng Hîp t¸c Quèc tÕ NhËt B¶n (JIBIC) (2004) Nghiªn cøu thö nghiÖm cña JIBIC vμ C¶i thiÖn M«i tr−êng b»ng ph−¬ng ph¸p t¸i chÕ hiÖu qu¶ r¸c th¶i sinh ho¹t và c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam, (2) Bé X©y dùng (2002) B¸o c¸o “KÕ ho¹ch tæng thÓ vμ c¸c c¬ së tiªu hñy và xö lý r¸c th¶i r¾n ®¹t tiªu chuÈn m«i tr−êng ë 17 tØnh cña ViÖt Nam”; (3) CEETIA . 198
  16. ë mét sè ®Þa ph−¬ng (Thµnh phè Hå ChÝ Minh, L¹ng S¬n, §µ N½ng,...) mét sè t− nh©n ®· tham gia ®Çu t− chÕ biÕn ph©n bãn h÷u c¬ tõ nguån chÊt th¶i t¹i c¸c b·i ch«n lÊp (Hép 8.4). Hép 8.4. ChÕ biÕn ph©n bãn h÷u c¬ ë b∙i ch«n lÊp r¸c §«ng Th¹nh, Tp. Hå ChÝ Minh Mét xÝ nghiÖp t− nh©n tiÕn hµnh lÊy l¹i r¸c th¶i tõ b·i r¸c §«ng Th¹nh ë thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Ó ph©n t¸ch c¸c thµnh phÇn h÷u c¬ vµ ®em b¸n nh− lµ mét lo¹i s¶n phÈm ph©n bãn c¶i t¹o ®Êt víi gi¸ 400 ®ång/kg 10 . Nh−ng ho¹t ®éng nµy hiÖn bÞ cÊm ë ViÖt Nam do cã nguy c¬ cao g©y ra nh÷ng t¸c ®éng vÒ m«i tr−êng vµ søc khoÎ. T¹i hÇu hÕt c¸c b·i r¸c lín ë c¸c ®« thÞ ë ViÖt Nam cã nh÷ng ng−êi bíi r¸c thu gom c¸c phÕ th¶i (tói nhùa, ni l«ng, giÊy, v¶i,...) ®Ó råi sau ®ã b¸n l¹i cho c¸c ®iÓm thu mua phÕ liÖu. M¹ng l−íi thu mua phÕ liÖu nµy cã mÆt ë c¸c ®iÓm d©n c− trong vµ ngoµi ®« thÞ, thËm chÝ ë mét sè ®« thÞ lín (Hµ Néi, H¶i phßng, Thµnh phè Hå ChÝ Minh,... h×nh thµnh khu vùc d©n c− tËp trung sinh sèng b»ng nghÒ thu mua, thu gom c¸c phÕ th¶i. C¸c phÕ liÖu thu gom ®−îc sau ®ã ®−îc ph©n lo¹i (nhùa, giÊy, v¶i, kim lo¹i,...) vµ b¸n l¹i cho c¸c c¬ së t¸i chÕ chÊt th¶i lµm vËt liÖu cho viÖc s¶n xuÊt ra c¸c mÆt hµng d©n dông (giµy dÐp nhùa t¸i chÕ, x« chËu ®ùng n−íc, giÊy t¸i chÕ, s¾t cuén t¸i chÕ,...). TÊt c¶ nh÷ng ng−êi bíi r¸c ë c¸c b·i r¸c lµ nh÷ng ng−êi nghÌo, ®a sè lµ phô n÷, cã c¶ trÎ em. ViÖc thu gom phÕ liÖu ë b·i r¸c ®em l¹i kho¶n thu nhËp ®¸ng kÓ cho cuéc sèng cña hä. Tuy vËy, sù rñi ro trong c«ng viÖc cña hä (nh− nguy c¬ nhiÔm bÖnh, bÞ th−¬ng do c¸c vËt s¾c nhän ®©m ph¶i,...) lµ rÊt lín. ChÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng nhiÒu n¬i cã b·i r¸c ®· cã nh÷ng quy ®Þnh nh»m gi¶m thiÓu c¸c nguy c¬ nµy, nh− quy ®Þnh thêi gian cho vµo b·i r¸c tr¸nh thêi gian cã n¾ng nhiÒu vµ gay g¾t, thËm chÝ mét sè b·i r¸c lín (ë Hµ Néi, Thµnh phè Hå ChÝ Minh, §µ N½ng,...) cßn quy ®Þnh cÊm trÎ em d−íi 16 tuæi vµo bíi r¸c. Ho¹t ®éng t¸i chÕ chÊt th¶i ë ViÖt Nam ®· h×nh thµnh tõ nhiÒu thËp kû tr−íc ®©y. Nh− ®· nãi ë trªn, c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i ®· ®−îc h×nh thµnh tõ kh¸ l©u ë ®Þa bµn n«ng th«n vµ hiÖn ®ang ®−îc ph¸t triÓn m¹nh ë nhiÒu ®Þa 10 Ng©n hµng Hîp t¸c Quèc tÕ NhËt B¶n (JIBIC) (2004) Nghiªn cøu thö nghiÖm cña JIBIC vÒ C¶i thiÖn M«i tr−êng b»ng ph−¬ng ph¸p t¸i chÕ hiÖu qu¶ r¸c th¶i sinh ho¹t vµ c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam, PhÇn 2, Sö dông chÊt th¶i r¾n, b¸o c¸o cuèi cïng; VIWASE (2002) ChiÕn l−îc tæng thÓ Qu¶n lý ch¸t th¶i r¾n ë thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn n¨m 2020. 199
  17. ph−¬ng cïng víi ®µ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ vµ møc tiªu dïng trong x· héi. Tû lÖ t¸i chÕ c¸c chÊt th¶i ë c¸c c¬ së s¶n xuÊt lµng nghÒ t¸i chÕ lµ kh¸ cao (B¶ng 8.5). B¶ng 8.5. Tû lÖ t¸i chÕ ë c¸c lµng nghÒ ViÖt Nam Nguyªn liÖu ®Çu vµo ®Ó S¶n phÈm VËt liÖu ®−îc t¸i chÕ % ®−îc t¸i chÕ t¸i chÕ (tÊn/n¨m) (tÊn/n¨m) Nhùa dÎo 25.200 22.900 90,9 GiÊy 51.700 45.500 80,0 Kim lo¹i 735.000 700.000 95,2 Tæng céng 811.900 768.400 94,6 Nguån: ViÖn Khoa häc vμ C«ng nghÖ M«i tr−êng, Ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu KC.08.09 Ngoµi ra, ë ®« thÞ còng ®ang ph¸t triÓn s¶n xuÊt dùa trªn c¬ së vËt liÖu t¸i chÕ. NhiÒu doanh nghiÖp t− nh©n ho¹t ®éng trªn c¬ së t¸i chÕ vËt liÖu phÕ th¶i, nhiÒu nhÊt lµ vËt liÖu nhùa, giÊy vµ kim lo¹i. Nguån vËt liÖu t¸i chÕ kh«ng chØ bao gåm nguån trong n−íc mµ cßn c¶ nguån nhËp tõ n−íc ngoµi, chñ yÕu tõ mét sè n−íc l©n cËn (Trung Quèc, Campuchia, Lµo). Ho¹t ®éng t¸i chÕ chÊt th¶i ë ViÖt Nam hiÖn ®ang t¹o c«ng ¨n viÖc lµm vµ thu nhËp cho hµng v¹n ng−êi, ®ãng gãp nhiÒu triÖu USD cho nÒn kinh tÕ (Hép 8.5). Hép 8.5. §ãng gãp cña ho¹t ®éng t¸i chÕ chÊt th¶i ë 3 thµnh phè lín ë ViÖt Nam TP. Hå ChÝ Minh: N¨m 1995, tæng gi¸ trÞ cña c¸c lo¹i vËt liÖu t¸i chÕ l−u th«ng trªn thÞ tr−êng thuéc khèi t− nh©n ë thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· lªn tíi 9 triÖu USD, con sè nµy chØ thÊp h¬n 1triÖu USD so víi tæng chi phÝ mµ thµnh phè ph¶i chi cho ho¹t ®éng qu¶n lý chÊt th¶i trong cïng n¨m ®ã 11 . H¶i Phßng: gi¸ trÞ c¸c lo¹i hµng phÕ liÖu nhùa, giÊy, kim lo¹i vµ thuû tinh l−u th«ng trªn thÞ tr−êng −íc tÝnh cì 2.2 triÖu USD trong n¨m 2000 12 . PhÇn lín c¸c lo¹i vËt liÖu t¸i chÕ ®−îc lµ nhùa dÎo (trÞ gi¸ cì 11 tû ®ång), tiÕp sau ®ã lµ giÊy (10 tû ®ång) vµ kim lo¹i (8,5 tû ®ång). 11 CENTEMA 2002. 12 JICA (2001) Nghiªn cøu vÒ kÕ ho¹ch c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn vÖ sinh cho thµnh phè H¶i Phßng, CHXHCN ViÖt Nam 200
  18. Hµ Néi: KÕt qu¶ kh¶o s¸t c¸c ho¹t ®éng cña khu vùc t− nh©n ë Hµ Néi n¨m 1996 cho thÊy lµ cì 18-22% tæng c¸c lo¹i chÊt th¶i ®· ®−îc chuyÓn sang c¸c c¬ së t¸i chÕ t− nh©n tõ c¸c b·i ch«n lÊp. Víi con sè xÊp xØ 1,4 triÖu tÊn chÊt th¶i ph¸t sinh ë Hµ Néi mçi n¨m th× ho¹t ®éng t¸i chÕ ®· tiÕt kiÖm chi phÝ ®¸ng lÏ ph¶i dµnh cho ho¹t ®éng tiªu huû chÊt th¶i víi møc hiÖn t¹i cì tõ 38 ®Õn 47 tû ®ång. Tuy vËy, ho¹t ®éng t¸i chÕ nµy còng ®em l¹i nhiÒu vÊn ®Ò vÒ « nhiÔm m«i tr−êng, thËm chÝ ë mét sè lµng nghÒ t¸i chÕ m«i tr−êng bÞ « nhiÔm trÇm träng, ¶nh h−ëng xÊu ®Õn søc khoÎ, sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ë lµng vµ khu vùc xung quanh. C¸c « nhiÔm nµy chñ yÕu tËp trung vµo m«i tr−êng n−íc bëi n−íc th¶i th¶i ra tõ ho¹t ®éng t¸i chÕ. ChÝnh phñ ViÖt Nam ®ang cè g¾ng ¸p dông c¸c biÖn ph¸p (kinh tÕ, hµnh chÝnh, gi¸o dôc) nh»m gi¶m thiÓu « nhiÔm m«i tr−êng, ®ång thêi kh«ng g©y c¶n trë cho ho¹t ®éng t¸i chÕ nµy tiÕp tôc ph¸t triÓn. C¸c nhµ m«i tr−êng vµ qu¶n lý Nhµ n−íc ë ViÖt Nam ®ang h−íng tíi h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp sinh th¸i víi ý t−ëng phèi kÕt hîp víi viÖc t¸i chÕ, t¸i sö dông c¸c phÕ th¶i ngay trong khu c«ng nghiÖp nh»m gi¶m thiÓu chÊt th¶i th¶i ra bªn ngoµi khu c«ng nghiÖp (Hép 8.6). Hép 8.6. Tp. Hå ChÝ Minh: Khu c«ng nghiÖp sinh th¸i vµ trung t©m trao ®æi chÊt th¶i Khu C«ng nghiÖp Biªn Hoµ I ®−îc thµnh lËp vµo n¨m 1963 lµ mét trong nh÷ng khu c«ng nghiÖp ®Çu tiªn cña ViÖt nam gåm: 83 doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong 8 ngµnh c«ng nghiÖp. Trong sè ®ã cã 14 doanh nghiÖp ®· sö dông l¹i c¸c s¶n phÈm phô th−êng ®−îc coi lµ phÕ liÖu (nh− phoi kim lo¹i, thuû tinh, thïng chøa b»ng nhùa) trong d©y chuyÒn s¶n xuÊt vµ 5 doanh nghiÖp ®· trao ®æi chÊt th¶i víi c¸c nhµ m¸y kh¸c trong cïng khu c«ng nghiÖp. Mét sè nhµ m¸y b¸n chÊt th¶i cho c¸c c¬ së t¸i chÕ ë ngoµi khu c«ng nghiÖp. Ng−êi ta ®ang cè g¾ng thiÕt lËp c¸c trung t©m trao ®æi chÊt th¶i nh»m duy tr× c¬ së d÷ liÖu vÒ c¸c s¶n phÈm phô th−êng bÞ coi lµ phÕ liÖu r¾n trong khu c«ng nghiÖp. ViÖc trao ®æi chÊt th¶i r¾n nµy lµ mét trong c¸c ho¹t ®éng quan träng vµ ®Æc tr−ng cho c¸c nhµ m¸y trong khu kinh tÕ c«ng nghiÖp nµy. §Æc tr−ng quan träng kh¸c cña khu c«ng nghiÖp nµy lµ viÖc trao ®æi vµ t¸i sö dông n−íc th¶i, nhiÖt th¶i vµ gi¶m thiÓu vËt liÖu vµ n¨ng l−îng ®Çu vµo. Nguån: T¹p chÝ B¶o vÖ M«i tr−êng, Sè 1+2/2004 201
  19. S¶n xuÊt s¹ch h¬n víi néi dung phèi kÕt hîp t¸i chÕ, t¸i sö dông chÊt th¶i ngay trong mçi quy tr×nh, mçi kh©u/c«ng ®o¹n s¶n xuÊt trong mét doanh nghiÖp còng ®ang lµ mét mèi quan t©m chó ý lín cña c¸c nhµ qu¶n lý ViÖt Nam. Mét kÕ ho¹ch hµnh ®éng quèc gia vÒ s¶n xuÊt s¹ch h¬n ®· ®−îc ho¹ch ®Þnh vµ ban hµnh (n¨m 2002), tËp trung tr−íc hÕt vµo s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. ChiÕn l−îc B¶o vÖ m«i tr−êng quèc gia tíi n¨m 2010 vµ ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020 ®· chñ tr−¬ng h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn mét ngµnh c«ng nghiÖp míi lµ ngµnh c«ng nghiÖp t¸i chÕ chÊt th¶i ®Ó t¸i chÕ kho¶ng 1/3 l−îng chÊt th¶i thu gom ®−îc. §iÒu nµy cã nghÜa lµ, xÐt trªn ph−¬ng diÖn kinh tÕ vµ qu¶n lý chÊt th¶i, ChÝnh phñ ViÖt Nam chñ tr−¬ng thùc thi mét chiÕn l−îc vµ chÝnh s¸ch song hµnh, h−íng vµo gi¶m thiÓu ph¸t th¶i (th«ng qua ¸p dông s¶n xuÊt s¹ch h¬n) vµ h−íng vµo tËn thu vµ t¸i chÕ c¸c chÊt th¶i th¶i ra (th«ng qua ngµnh c«ng nghiÖp t¸i chÕ chÊt th¶i). Trªn thùc tÕ, viÖc ¸p dông s¶n xuÊt s¹ch h¬n trong c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam trong nhiÒu n¨m qua ®· cho thÊy nh÷ng lîi Ých to lín, c¶ vÒ kinh tÕ (tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt, gi¶m gi¸ thµnh, t¨ng møc lîi nhuËn, t¨ng chÊt l−îng s¶n phÈm, ...), c¶ vÒ m«i tr−êng (gi¶m thiÓu chÊt th¶i) vµ c¶ vÒ x· héi (ng−êi lao ®éng yªn t©m vÒ m«i tr−êng lao ®éng s¹ch sÏ vµ trong lµnh h¬n). B¶ng d−íi ®©y cho thÊy tiÒm n¨ng thu ®−îc nh÷ng lîi Ých to lín nh− vËy tõ thö nghiÖm ¸p dông s¶n xuÊt s¹ch h¬n t¹i kho¶ng 100 c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam do Trung t©m s¶n xuÊt s¹ch ViÖt Nam (VNCPC) thùc hiÖn trong mét sè n¨m võa qua(B¶ng 8.6). B¶ng 8.6. Lîi Ých tiÒm n¨ng tõ ¸p dông s¶n xuÊt s¹ch h¬n t¹i c¸c c¬ së s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam - TiÕt kiÖm tiªu dïng n−íc 40 - 70% - TiÕt kiÖm tiªu dïng n¨ng l−îng 20 - 50% - Gi¶m chÊt th¶i nguy h¹i 50 - 100% - Gi¶m tæng l−îng chÊt th¶i r¾n kh«ng hoµ tan trong n−íc th¶i (TSS) 40 - 60% - Gi¶m hµm l−îng kim lo¹i nÆng trong n−íc th¶i 20 - 50% Nguån: Héi nghÞ bμn trßn quèc gia lÇn thø hai vÒ s¶n xuÊt s¹ch h¬n, th¸ng 8-2004. Qu¶n lý chÊt th¶i ë ViÖt Nam hiÖn còng ®ang cè g¾ng h−íng tíi ¸p dông c¸ch tiÕp cËn míi, t− duy míi lµ Qu¶n lý tæng hîp bÒn v÷ng chÊt th¶i (Integrated Sustainable Waste Management) mµ thùc tÕ ¸p dông ë nhiÒu n−íc 202
  20. ®ang ph¸t triÓn trªn thÕ giíi cho thÊy tÝnh hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ m«i tr−êng râ rÖt. Cè g¾ng nµy thÓ hiÖn sù chuyÓn dÇn tõ c¸ch tiÕp cËn qu¶n lý chÊt th¶i theo kiÓu "cuèi ®−êng èng" (end-pipe approach) sang theo kiÓu "däc ®−êng èng" (production-pipe-line approach) víi sù xem xÐt mét c¸ch tæng thÓ c¸c khÝa c¹nh cÇn thiÕt nhÊt liªn quan tíi qu¶n lý chÊt th¶i lµ m«i tr−êng tù nhiªn, x· héi, kinh tÕ, thÓ chÕ cïng víi sù tham gia cña c¸c bªn liªn quan (stakeholders) trong c¸c kh©u cña chu tr×nh chÊt th¶i (waste circle), tõ phßng ngõa, thu gom, t¸i sö dông, t¸i chÕ cho tíi th¶i bá vµo m«i tr−êng (ch«n lÊp, thiªu huû). Tμi liÖu tham kh¶o 1. Dù ¸n kinh tÕ chÊt th¶i, Kinh tÕ chÊt th¶i vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 2001. 2. B¸o c¸o diÔn biÕn m«i tr−êng ViÖt Nam 2004 (Viet Nam Environmental Monitor - VEM 2004) do Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng ViÖt Nam hîp t¸c víi Ng©n hµng ThÕ giíi vµ C¬ quan ph¸t triÓn quèc tÕ cña Canada so¹n th¶o vµ xuÊt b¶n. 3. Ng©n hµng Hîp t¸c Quèc tÕ NhËt B¶n (JIBIC) (2004) Nghiªn cøu thö nghiÖm cña JIBIC vÒ C¶i thiÖn M«i tr−êng b»ng ph−¬ng ph¸p t¸i chÕ hiÖu qu¶ r¸c th¶i sinh ho¹t vµ c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam. 4. Bé X©y dùng (2002) B¸o c¸o “KÕ ho¹ch tæng thÓ vÒ c¸c c¬ së tiªu huû vµ xö lý r¸c th¶i r¾n ®¹t tiªu chuÈn m«i tr−êng ë 17 tØnh cña ViÖt Nam” 5. ViÖn khoa häc vµ c«ng nghiÖp m«i tr−êng, Ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu KC.08.09 6. T¹p chÝ B¶o vÖ M«i tr−êng, Sè 1+2/2004. 203

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản