CƠ BẢN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL

Chia sẻ: Vu Van Hung | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:70

1
688
lượt xem
261
download

CƠ BẢN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Pascal là một ngôn ngữ lập trình cho máy tính thuộc dạng mệnh lệnh, được Niklaus Wirth phát triển vào năm 1970 là ngôn ngữ đặc biệt thích hợp cho kiểu lập trình có cấu trúc. Pascal dựa trên ngôn ngữ lập trình Algol và được đặt tên theo nhà toán học và triết học Blaise Pascal. Wirth đồng thời cũng xây dựng Modula-2 và Oberon, là những ngôn ngữ tương đồng với Pascal. Oberon cũng hỗ trợ kiểu lập trình hướng đối tượng....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: CƠ BẢN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL

  1. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal CƠ BẢN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 1
  2. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal CƠ BẢN VỀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PASCAL I. CÁC PHẦN TỬ CƠ BẢN CỦA NGÔN NGỮ PASCAL 1. Bộ ký tự - Bộ 26 chữ Latin: Chữ in: A, B, C, ..., X, Y, Z Chữ thường: a, b, c, ..., x, y, z - Bộ chữ số thập phân: 0, 1, 2, 3, ..., 8, 9 - Ký tự gạch nối dưới: _ - Các ký hiệu toán học: +, -, *, /, =, , (, ), [, } 2. Từ khóa Là các từ riêng của Pascal, có ngữ nghĩa đã được xác định, không được dùng nó vào các việc khác hoặc đặt tên mới trùng với các từ khóa. - Từ khóa chung: PROGRAM, BEGIN, END, PROCEDURE, FUNCTION - Từ khóa để khai báo: CONST, VAR, TYPE, ARRAY, STRING, RECORD, SET, FILE, LABEL - Từ khóa của lệnh lựa chọn: IF ... THEN ... ELSE, CASE ... OF - Từ khóa của lệnh lặp: FOR... TO... DO, FOR... DOWNTO... DO, WHILE... DO, REPEAT... UNTIL - Từ khóa điều khiển: WITH, GOTO, EXIT, HALT - Từ khóa toán tử: Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 2
  3. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal AND, OR, NOT, IN, DIV, MOD 3. Tên chuẩn Tên chuẩn là tên đã được định nghĩa sẵn trong Pascal, nhưng người ta có thể định nghĩa lại nếu muốn. Trong Pascal ta có các tên chuẩn sau đây: Boolean, Char, Integer, Word, Byte, Real, Text False, True, MaxInt Abs, Arctan, Chr, Cos, Sin, Eof, Eoln Exp, Ln, Odd, Ord Round, Trunc, Sqr, Pred, Succ Dispose, New, Get, Put, Read, Readln, Write, Writeln Reset, Rewrite 4. Danh hiệu tự đặt Trong Pascal để đặt tên cho các biến, hằng, kiểu, chương trình con ta dùng các danh hiệu (identifier). Danh hiệu của Pascal được bắt đầu bằng một chữ cái, sau đó có thể là các chữ cái, chữ số hay là dấu nối, không được có khoảng trắng và độ dài tối đa cho phép là 127. Ví dụ : Sau đây là các danh hiệu: x; S1; Delta; PT_bac_2 Pascal không phân biệt chữ thường và chữ hoa trong một danh hiệu. Ví dụ : aa và AA là một; XyZ_aBc và xyZ_AbC là một Khi viết chương trình ta nên đặt các danh hiệu sao cho chúng nói lên các ý nghĩa của đối tượng mà chúng biểu thị. Điều này giúp chúng ta viết chương trình dễ dàng và người khác cũng dễ hiểu nội dung chương trình. II. CẤU TRÚC MỘT CHƯƠNG TRÌNH PASCAL PROGRAM Tên_Chương_Trình; ® (*Tiêu đề*) USES ... ® (*Phần khai báo: đơn vị chương trình LABEL ... nhãn ... CONST ... hằng ... Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 3
  4. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal TYPE ... kiểu ... VAR ... biến ...*) PROCEDURE ... ® (*Phần mô tả thủ tục/ch. trình con FUNCTION ... hàm ...*). BEGIN ® (*Thân chương trình chính*) ... (*Các câu lệnh chương trình*) END. ® (*Kết thúc chương trình*) Ví dụ : PROGRAM Hello; { Dòng tiêu đề } USES Crt; { Lời gọi sử dụng các đơn vị chương trình } VAR Name : string; { Khai báo biến } PROCEDURE Input; { Có thể có nhiều Procedure và Function } Begin ClrScr; { Lệnh xóa màn hình } Write( ‘Hello ! What is your name ?... ‘);Readln(Name); End; BEGIN { Thân chương trình chính } Input; Writeln ( ‘Welcome to you, ‘, Name) ; Writeln ( ‘Today, we study PASCAL PROGRAMMING ... ‘); Readln; END. Một chương trình Pascal có các phần: Œ Phần tiêu đề: Phần này bắt đầu bằng từ khóa Program rồi tiếp đến là tên của chương trình và chấm dứt bằng dấu chấm phẩy (;) Tên chương trình phải được đặt theo đúng qui cách của danh hiệu tự đặt. Phần tiêu đề có hay không cũng được. Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 4
  5. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal  Phần khai báo dữ liệu: Trước khi sử dụng biến nào phải khai báo biến đó, nghĩa là xác định rõ xem biến đó thuộc kiểu dữ liệu nào. Một chương trình Pascal có thể có một số hoặc tất cả các khai báo dữ liệu sau: CONST : khai báo hằng ... TYPE : định nghĩa kiểu dữ liệu mới ... VAR : khai báo các biến Ž Phần khai báo chương trình con: Phần này mô tả một nhóm lệnh được đặt tên chung là một chương trình con để khi thân chương trình chính gọi đến thì cả nhóm lệnh đó được thi hành. Phần này có thể có hoặc không tùy theo nhu cầu.  Phần thân chương trình: Phần thân chương trình là phần quan trọng nhất và bắt buộc phải có, phần này luôn nằm giữa 2 từ khoá là BEGIN và END. Ở giữa là lệnh mà các chương trình chính cần thực hiện. Sau từ khóa END là dấu chấm (.) để báo kết thúc chương trình.  Dấu chấm phẩy (;): Dấu ; dùng để ngăn cách các câu lệnh của Pascal và không thể thiếu được. ‘ Lời chú thích: Lời chú thích dùng để chú giải cho người sử dụng chương trình nhớ nhằm trao đổi thông tin giữa người và người, máy tính sẽ không để ý đến lời chú thích này. Lời chú thích nằm giữa ký hiệu: { } hoặc (* *) III. CÁC KIỂU DỮ LIỆU CƠ SỞ: INTEGER, REAL, BOOLEAN, CHAR Trong Pascal các kiểu dữ liệu gồm các loại sau: - Kiểu đơn giản (Simple type): bao gồm kiểu số nguyên (Integer), kiểu số thực (Real), kiểu logic (Boolean), kiểu ký tự (Char). - Kiểu có cấu trúc (Structure type): bao gồm mảng (Array), chuỗi (String), bản ghi (Record), tập hợp (Set), tập tin (File). - Kiểu chỉ điểm (pointer): chúng ta chỉ xét các kiểu dữ liệu đơn giản. Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 5
  6. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal 1. Kiểu số nguyên (Integer type) a. Kiểu số nguyên thuộc Z chứa trong Turbo Pascal Được định nghĩa với các từ khóa sau: TỪ KHÓA SỐ BYTE PHẠM VI BYTE 1 0 .. 255 SHORTINT 1 - 128 .. 127 INTEGER 2 - 32768 .. + 32767 WORD 2 0 .. 65535 LONGINT 4 - 2147483648 .. 2147483647 b. Các phép toán số học đối với số nguyên KÝ HIỆU Ý NGHĨA + Cộng - Trừ * Nhân / Chia cho kết quả là số thực DIV Chia lấy phần nguyên MOD Chia lấy phần dư SUCC (n) n+1 PRED (n) n-1 ODD (n) TRUE nếu n lẻ và FALSE nếu n chẵn 2. Kiểu số thực (Real type) Ở Turbo Pascal, kiểu số thực thuộc tập hợp R chứa trong 6 bytes, được định nghĩa với từ khóa REAL: R =±[2.9 x 10-39 , 1.7 x 1038 ] Hay viết theo dạng số khoa học: R = ± [2.9E-39, 1.7E38] Số thực có thể viết theo kiểu có dấu chấm thập phân bình thường hoặc viết theo kiểu thập phân có phần mũ và phần định trị. Các phép toán số học cơ bản +, -, * , /dĩ nhiên được sử dụng trong kiểu real. Bảng dưới đây là các hàm số học cho kiểu số thực: KÝ HIỆU Ý NGHĨA ABS (x) |x| : lấy giá trị tuyệt đối của số x SQR (x) x2 : lấy bình phương trị số x SQRT(x) : lấy căn bậc 2 của trị số x SIN(x) sin (x) : lấy sin của x Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 6
  7. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal COS (x) cos (x) : lấy cos của x ARCTAN (x) arctang (x) LN (x) ln x : lấy logarit nepe của trị x (e » 2.71828) EXP (x) Ex TRUNC (x) lấy phần nguyên lớn nhất không vượt quá trị số x ROUND (x) làm tròn giá trị của x, lấy số nguyên gần x nhất 3. Kiểu logic (Boolean) Một dữ liệu thuộc kiểu BOOLEAN là một đại lượng được chứa trong 1 byte ở Turbo Pascal và chỉ có thể nhận được một trong hai gía trị logic là TRUE (đúng) và FALSE (sai). Qui ước: TRUE > FALSE Các phép toán trên kiểu Boolean: A B NOT A A AND B A OR B A XOR B TRUE TRUE FALSE TRUE TRUE FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE TRUE TRUE FALSE TRUE TRUE FALSE TRUE TRUE FALSE FALSE TRUE FALSE FALSE FALSE Nhận xét: · Phép AND (và) chỉ cho kết quả là TRUE khi cả 2 toán hạng là TRUE · Phép OR (hoặc) chỉ cho kết quả là FALSE khi cả 2 toán hạng là FALSE · Phép XOR (hoặc triệt tiêu) luôn cho kết quả là TRUE khi cả 2 toán hạng là khác nhau và ngược lại. Các phép toán quan hệ cho kết quả kiểu Boolean: KÝ HIỆU Ý NGHĨA khác nhau = bằng nhau > lớn hơn < nhỏ hơn >= lớn hơn hoặc bằng
  8. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal Để thực hiện các phép toán số học và so sánh, ta dựa vào giá trị số thứ tự mã ASCII của từng ký tự, chẳng hạn: 'A' < 'a' vì số thứ tự mã ASCII tương ứng là 65 và 97. Trong Turbo Pascal mỗi ký tự được chứa trong 1 byte. Các hàm chuẩn liên quan đến kiểu ký tự: KÝ HIỆU Ý NGHĨA ORD(x) Cho số thứ tự của ký tự x trong bảng mã CHR(n) hay #n Cho ký tự có số thứ tự là n PRED(x) Cho ký tự đứng trước x SUCC(x) Cho ký tự đứng sau x IV. CÁC KHAI BÁO HẰNG, BIẾN, KIỂU, BIỂU THỨC, ... 1. Hằng (constant) a. Định nghĩa Hằng là một đại lượng có giá trị không đổi trong quá trình chạy chương trình. Ta dùng tên hằng để chương trình được rõ ràng và dễ sửa đổi. b. Cách khai báo CONST = ; Ví dụ : CONST Siso = 100; X = ‘xxx ‘; 2. Biến (variable) a. Định nghĩa Biến là một cấu trúc ghi nhớ có tên (đó là tên biến hay danh hiệu của biến). Biến ghi nhớ một dữ liệu nào đó gọi là giá trị (value) của biến. Giá trị của biến có thể được biến đổi trong thời gian sử dụng biến. Sự truy xuất của biến nghĩa là đọc giá trị hay thay đổi giá trị của biến được thực hiện thông qua tên biến. Ví dụ : Readln (x) ; Writeln (x) ; Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 8
  9. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal x := 9 ; Biến là một cấu trúc ghi nhớ dữ liệu vì vậy nó phải tuân theo qui định của kiểu dữ liệu : một biến phải thuộc một kiểu dữ liệu nhất định. b. Cách khai báo VAR : ; Ví dụ : VAR a : Real ; b, c : Integer ; TEN : String [20] X : Boolean ; Chon : Char ; Cần khai báo các biến trước khi sử dụng chúng trong chương trình. Khai báo một biến là khai báo sự tồn tại của biến đó và cho biết nó thuộc kiểu gì. 3. Kiểu (Type) a. Định nghĩa Ngoài các kiểu đã định sẵn, Pascal còn cho phép ta định nghĩa các kiểu dữ liệu khác từ các kiểu căn bản theo qui tắc xây dựng của Pascal. b. Cách khai báo TYPE = ; Ví dụ : TYPE SoNguyen = Integer ; Diem = Real; Tuoi = 1 .. 100 ; Color = (Red, Blue, Green) ; Thu = (Sun, Mon, Tue, Wed, Thu, Fri, Sat) ; Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 9
  10. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal và khi đã khai báo kiểu gì thì ta có quyền sử dụng để khai báo biến như ở ví dụ sau: Ví dụ : VAR i, j : SoNguyen ; Dtb : Diem ; T : tuoi ; Mau : Color ; Ngay_hoc : Thu; 4. Biểu thức (Expression) a. Định nghĩa Một biểu thức là một công thức tính toán bao gồm các phép toán, hằng, biến, hàm và các dấu ngoặc. Ví dụ : 5 + A * SQRT(B) / SIN(X) (A AND B) OR C b. Thứ tự ưu tiên Khi tính giá trị của một biểu thức, ngôn ngữ Pascal qui ước thứ tự ưu tiên của các phép toán từ cao đến thấp như sau: Mức ưu tiên: Các phép toán: 1. Biểu thức trong ngoặc đơn ( ) 2. Phép gọi hàm 3. Not, - 4. *, /, DIV, MOD, AND 5. +, -, OR, XOR 6. =, , =, , IN Ví dụ : (4+5)/3 + 6 - (sin(p/2)+3)*2 = (9)/3 + 6 - (1+3)*2 = 3 + 6 - 8 = 1 c. Qui ước tính thứ tự ưu tiên Khi tính một biểu thức có 3 qui tắc về thứ tự ưu tiên như sau: Qui tắc 1 : Các phép toán nào có ưu tiên cao hơn sẽ được tính trước. Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 10
  11. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal Qui tắc 2 : Trong các phép toán có cùng thứ tự ưu tiên thì sự tính toán sẽ được thực hiện từ trái sang phải. Qui tắc 3 : Phần trong ngoặc từ trong ra ngoài được tính toán để trở thành một giá trị đơn. d. Kiểu của biểu thức Là kiểu của kết quả sau khi tính biểu thức. Ví dụ : Biểu thức sau được gọi là biểu thức Boolean: not (('a'>'c') and ('c'>'C')) or ('B'='b') có giá trị TRUE V. CÁC THỦ TỤC XUẤT/NHẬP 1. Câu lệnh (statement) a. Trong một chương trình Pascal, sau phần mô tả dữ liệu là phần mô tả các câu lệnh. Các câu lệnh có nhiệm vụ xác định các công việc mà máy tính phải thực hiện để xử lý các dữ liệu đã được mô tả và khai báo. b. Câu lệnh được chia thành câu lệnh đơn giản và câu lệnh có cấu trúc. (xem phần bài đọc thêm) - Câu lệnh đơn giản + Vào dữ liệu : Read, Readln + Ra dữ liệu : Write, Writeln + Lệnh gán : := + Lời gọi chương trình con (gọi trực tiếp tên của chương trình con) + Xử lý tập tin : RESET, REWRITE, ASSIGN ... - Câu lệnh có cấu trúc + Lệnh ghép : BEGIN .. END + Lệnh chọn : IF .. THEN .. ELSE CASE .. OF . + Lệnh lặp : FOR .. TO .. DO REPEAT .. UNTIL WHILE .. DO c. Các câu lệnh phải được ngăn cách với nhau bởi dấu chấm phẩy ( ; ) và Các câu lệnh có Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 11
  12. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal thể viết trên một dòng hay nhiều dòng. 2. Cấu trúc tuần tự a. Lệnh gán (Assignment statement) Một trong các lệnh đơn giản và cơ bản nhất của Pascal là lệnh gán. Mục đích của lệnh này là gán cho một biến đã khai báo một giá trị nào đó cùng kiểu với biến. * Cách viết: := ; Ví dụ : Khi đã khai báo VAR c : Char ; i,j : Integer ; x, y : Real ; p, q : Boolean ; thì ta có thể có các phép gán sau : c := ‘A' ; c := Chr(90) ; i := (35+7)*2 mod 4 ; i := i div 7 ; x := 0.5 ; x := i + 1 ; q := i > 2*j +1 ; q := not p ; * Ý nghĩa: Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 12
  13. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal Biến và các phát biểu gán là các khái niệm quan trọng của một họ các ngôn ngữ lập trình mà Pascal là một đại diện tiêu biểu. Chúng phản ánh cách thức hoạt động của máy tính hiện nay, đó là: - Lưu trữ các giá trị khác nhau vào một ô nhớ tại những thời điểm khác nhau. - Một quá trình tính toán có thể coi như là một quá trình làm thay đổi giá trị của một (hay một số) ô nhớ nào đó, cho đến khi đạt được giá trị cần tìm. b. Lệnh ghép (Compound statement) Một nhóm câu lệnh đơn được đặt giữa 2 chữ BEGIN và END sẽ tạo thành một câu lệnh ghép. Trong Pascal ta có thể đặt các lệnh ghép con trong các lệnh ghép lớn hơn bao ngoài của nó và có thể hiểu tương tự như cấu trúc ngoặc đơn ( ) trong các biểu thức toán học. BEGIN Công việc 1 ; Công việc 2 ; .... Lệnh n ; END ; Ở hình minh họa trên ta dễ thấy các nhóm lệnh thành từng khối (block). Một khối lệnh bắt đầu bằng BEGIN và chấm dứt ở END; . Trong một khối lệnh cũng có thể có các khối lệnh con nằm trong nó. Một khối chương trình thường được dùng để nhóm từ 2 lệnh trở lên để tạo thành một của các lệnh có cấu trúc, ta có thể gặp khái niệm này trong nhiều ví dụ ở các phần sau. 3. Cấu trúc rẽ nhánh a. Lệnh IF .. THEN .. và Lệnh IF .. THEN .. ELSE.. Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 13
  14. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal * Lưu đồ diễn tả các lệnh và ý nghĩa cách viết: IF THEN ; ¨ Nếu điều kiện này đúng, thì máy sẽ thực hiện Công việc rồi tiếp tục thực hiện lệnh tiếp theo. ¨ Ngược lại, nếu điều kiện này sai, máy sẽ bỏ qua Công việc và đi đến thực hiện lệnh tiếp theo. Hình : Lệnh IF THEN ; Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 14
  15. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal IF < Điều kiện > THEN ELSE ; ¨ Nếu điều kiện này đúng, máy thực hiện Công việc 1 (không thực hiện công việc 2) rồi đến lệnh tiếp theo. ¨ Ngược lại, nếu điều kiện sai, máy sẽ thực hiện Công việc 2 (không thực hiện công việc 1) rồi đến lệnh tiếp theo. Hình : Lệnh IF .. THEN .. ELSE ..; Chú ý: - Điều kiện là một biểu thức Boolean. - Nếu sau THEN hoặc ELSE có nhiều hơn một lệnh thì ta phải gói lại trong BEGIN .. END; - Toàn bộ lệnh IF .. THEN .. ELSE xem như 1 lệnh đơn. Ví dụ : Tính căn bậc 2 của một số PROGRAM Tinh_can_bac_hai ; VAR a : Real ; BEGIN Write ( ‘ Nhập số a = ‘) ; Readln(a) ; IF a < 0 THEN Write ( a : 10 : 2 , ‘ là số âm nên không lấy căn được !!! ‘) ELSE Writeln ( ‘ Căn số bậc 2 của ‘ , a : 2 : 2 , ‘la ‘ , SQRT(a) :10 : 3 ); Writeln ( ‘ Nhấn ENTER để thoát ... ‘ ) ; Readln; {Dừng màn hình để xem kết quả} Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 15
  16. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal END. Ghi chú: Trong chương trình trên, a ta thấy có dạng a :m :n với ý nghĩa m là số định khoảng mà phần nguyên của a sẽ chiếm chỗ và n là khoảng cho số trị phần thập phân của a.  mx + ny = q Ví dụ: Giải và biện luận hệ phương trình:   õ + py = s Với x,y là ẩn số; m,n,o,p,q,s: nhập từ bàn phím Gợi ý: {khai báo các biến} {nhập m,n,o,p,q,s} Dt:=mp+on; Dx:=pq+on; Dy:=ms+oq; If dt0 then Begin x:=dx/dt; y:=dy/dt; End Else If (dx=0) and (dy=0) then writeln(‘PTVSN’) Else writeln(‘PTVN’); Ví dụ: Giải ptrình bậc 2: ax2+bx+c=0 b. Lệnh CASE .. OF * Cách viết, ý nghĩa: Cách viết Ý nghĩa CASE OF Xét giá trị của biểu thức chọn GT1 : Công việc 1 ; Nếu có giá trị 1 (GT1) thì thi hành Công việc 1 ....................... ................................... GTi : Công việc i ; Nếu có giá trị i (GT i) thì thi hành Công việc i Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 16
  17. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal ....................... .................................... ELSE Công việc 0 ; Nếu không có giá trị nào thỏa thì thực hiện Công việc 0 END; Ghi chú: - Lệnh CASE .. OF có thể không có ELSE - Biểu thức chọn là kiểu rời rạc như Integer, Char, không chọn kiểu Real - Nếu muốn ứng với nhiều giá trị khác nhau của biểu thức chọn vẫn thi hành một lệnh thì giá trị đó có thể viết trên cùng một hàng cách nhau bởi dấu phẩy (,) : Giá trị k1, k2, ..., kp : Lệnh k ; Ví dụ : PROGRAM Chon_mau ; VAR color : char ; BEGIN write ( ‘ Chọn màu theo một trong 3 ký tự đầu là R / W / B ‘ ) ; readln ( color) ; CASE color OF ‘R' , ‘r' : write ( ‘ RED = màu đỏ ‘) ; ‘W', ‘w' : write ( ‘ WHITE = màu trắng ‘) ; ‘B' , ‘b' : write ( ‘ BLUE = màu xanh dương ‘) ; END ; Readln; END. Ví dụ: Nhập tháng, năm. Xác định ngày của tháng đó Gợi ý: {Khai báo thang,nam} {Nhập thang, nam} Case thang of 1,4,6,9,11: writeln(‘ Thang co 30 ngay’); Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 17
  18. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal 3,5,7,8,10,12: writeln(‘Thang co 31 ngay’); 2: If nam mod 4=0 then writeln(‘Thang co 28 ngay’) Else writeln(‘Thang co 29 ngay’); 4. Cấu trúc lặp a. Lệnh FOR Cấu trúc FOR cho phép lặp lại nhiều lần một dãy lệnh. Số lần lặp lại dãy lệnh đã biết trước. Phát biểu FOR có 2 dạng: FOR .. TO .. DO đếm lên FOR .. DOWNTO ..DO đếm xuống * Cú pháp tổng quát là: FOR := TO/DOWNTO DO ; * Lưu đồ: Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 18
  19. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal * Ý nghĩa lưu đồ: ¨ Đầu tiên kiểm tra trị đầu nhỏ hơn hoặc bằng trị cuối không? Nếu: + Sai, kết thúc lệnh. + Đúng, thì thực hiện công việc, sau đó kiểm tra biến đếm có còn nhỏ hơn trị cuối không? Nếu đúng, thì tăng biến đếm lên 1 và cứ lặp cho đến khi biến đếm không còn nhỏ hơn hoặc bằng trị cuối nữa thì thoát khỏi vòng lặp và kết thúc lệnh. Hình : Lưu đồ phát biểu FOR .. TO .. DO Chú ý: Trị đầu, trị cuối là các biến hoặc hằng và biến đếm phải là kiểu rời rạc. Ví dụ : Chương trình in một dãy số từ 0 đến 9 PROGRAM Day_So ; VAR i : Integer ; BEGIN FOR i := 0 TO 9 DO Write (i) ; Readln ; END. b. Lệnh WHILE .. DO Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 19
  20. Ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal * Lưu đồ của lệnh Hình 6. 7: Lưu đồ cấu trúc WHILE .. DO * Ý nghĩa lưu đồ: Trong khi mà điều kiện còn đúng thì cứ thực hiện Công việc, rồi quay trở về kiểm tra điều kiện lại. Vòng lặp được tiếp tục, đến khi điều kiện đặt ra không còn đúng nữa thì đi tới thực hiện lệnh tiếp theo. WHILE DO Ghi chú: · Điều kiện trong cấu trúc lặp WHILE .. DO là một biểu thức logic kiểu Boolean chỉ có 2 giá trị là Đúng (True) hoặc Sai (False) · Nếu điều kiện Đúng thì chương trình sẽ chạy trong cấu trúc WHILE .. DO. · Sau mỗi lần lặp, chương trình trở lại kiểm tra điều kiện. Tùy theo biểu thức logic của điều kiện là Đúng hay Sai thì chương trình sẽ thực hiện Công việc tương ứng. · Nếu Sai thì chuyển xuống dưới cấu trúc WHILE .. DO Ví dụ 6.16: Chương trình tính trung bình n số: x1 + x2 + x3 + ... + xn Program Trung_binh_Day_So ; VAR n, count : Integer ; x, sum, average : real ; BEGIN count := 1 ; sum := 0 ; Write ( ‘Nhập n = ‘) ; readln (n) ; WHILE count < n+1 DO BEGIN Write ( ‘ Nhập giá trị thứ ‘ , count, ‘ của x = ‘ ) ; Ph¹m Quang Dòng – Khoa CNTT – C§GTVT 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản