đảm bảo chất l-ợng trong chế tạo máy

Chia sẻ: Nguyen Van Dau | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
55
lượt xem
11
download

đảm bảo chất l-ợng trong chế tạo máy

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Khái niệm và định nghĩa về chất l-ợng sản phẩm. 14.1.1. Chất l-ợng : ngay từ những năm 1867 C.Mác đã đ-a ra khái niệm về chất l-ợng hàng hoá : Ng-ời mua hàng không phải hàng có gí trị mà hàng có giá trị sử dụng và thoả mãn những mục đích xác định . Chất l-ợng và giá trị sử dụng không phải là những khái niệm đồng nghĩa mà chất l-ợng là th-ớc đo mức độ hữu ích của giá trị sử dụng biểu thị trình độ giá trị sử dụng của hàng hoá ....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: đảm bảo chất l-ợng trong chế tạo máy

  1. Ch-¬ng 14. ®¶m b¶o chÊt l-îng trong chÕ t¹o m¸y 14.1. Kh¸i niÖm vµ ®Þnh nghÜa vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm. 14.1.1. ChÊt l-îng : ngay tõ nh÷ng n¨m 1867 C.M¸c ®· ®-a ra kh¸i niÖm vÒ chÊt l-îng hµng ho¸ : Ng-êi mua hµng kh«ng ph¶i hµng cã gÝ trÞ mµ hµng cã gi¸ trÞ sö dông vµ tho¶ m·n nh÷ng môc ®Ých x¸c ®Þnh . ChÊt l-îng vµ gi¸ trÞ sö dông kh«ng ph¶i lµ nh÷ng kh¸i niÖm ®ång nghÜa mµ chÊt l-îng lµ th-íc ®o møc ®é h÷u Ých cña gi¸ trÞ sö dông biÓu thÞ tr×nh ®é gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ . Tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ (ISO ) trong tiªu chuÈn vÒ thuËt ng÷ vµ ®Þnh nghÜa ISO 8402:1994 (t-¬ng øng víi tiªu chuÈn VN 5814-94) ®· ®-a ra ®Þnh nghÜa ®-îc nhiÒu quèc gia chÊp nhËn : ChÊt l-îng lµ mét tËp hîp c¸c ®Æc tÝnh cña mét thùc thÓ (®èi t-îng) t¹o cho thùc thÓ (®èi t-îng ) ®ã kh¶ n¨ng tho¶ m· nhu cÇu ®· c«ng bè hoÆc cßn tiÒm Èn . Tõ ®Þnh nghÜa nµy cã thÓ rót ra mét sè ®Æc ®iÓm cña kh¸i niÖm chÊt l-îng: 1. chÊt l-îng ®-îc ®¸nh gi¸ bëi sù tho¶ m·n nhu cÇu 1 s¶n phÈm v× 1 lÝ do nµo ®ã kh«ng d-îc nhu cÇu chÊp nhËn th× coi lµ chÊt l-îng kÐm cho dï trr×nh ®é c«ng nghÖ ®Ó chÕ t¹o ra s¶n phÈm ®ã rÊt hiÖn ®¹i §©u lµ 1 kÕt luËn quan träng vµ lµ c¬ së ®Ó c¸c nhµ s¶n xuÊt ®Þnh ra chÝnh s¸ch , chiÕn l-îc kinh doanh cña m×nh . 2. Nhu cÇu sö dông lu«n biÕn ®éng nªn chÊt l-îng còng lu«n biÕn ®éng theo thêi gian kh«ng gian ®iÒu kiÖn sö dông … 3. Khi ®¸nh gi¸ chÊt l-îng cña 1 s¶n phÈm ph¶i xÐt vµ chØ xÐt ®Õn mäi ®Æc tÝnh cña s¶n phÈm liªn quan ®Õn sù tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu cô thÓ. 4. Nhu cÇu cã thÓ ®-îc c«ng bè râ rµng d-íi d¹ng c¸c quy ®Þnh, tiªu chuÈn nh-ng còng cã nh÷ng nhu cÇu kh«ng thÓ miªu t¶ râ rµng mµ ng-êi sö dông chØ cã thÓ c¶m nhËn chóng hoÆc cã khi chØ ph¸t hiÖn ®-îc trong qu¸ tr×nh sñ dông. 5. ChÊt l-îng kh«ng ph¶i chØ lµ thuéc tÝnh cña s¶n phÈm hµng hãa nh- vÉn th-êng hiÓu, chÊt l-îng cßn ¸p dông cho mäi thùc thÓ cã thÓ lµ 1 s¶n phÈm, 1 ho¹t ®éng, 1 qu¸ tr×nh, hay 1 con ng-êi, 1 doanh nghiÖp … Theo ®Þnh nghÜa nµy chÊt l-îng kh«ng ®-îc hiÓu nh- lµ 1 ®iÒu tèt nhÊt mµ nã nhÊn m¹nh kh¶ n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu sö dông, ®©y lµ ®iÒu rÊt quan träng mµ c¸c nhµ qu¶n lÝ cÇn quan t©m . Nh- vËy yªu cÇu sö dông lµ ®iÒu quan träng nhÊt trong viÖc ®¸nh gi¸ chÊt l-îng cña bÊt cø s¶n phÈm nµo, ®ång thêi nã còng lµ ph-¬ng tiÖn quan träng nhÊt cña søc c¹nh tranh. ChÊt l-îng s¶n phÈm kh«ng nh÷ng chØ lµ tËp hîp c¸c ®Æc tÝnh mµ cßn lµ møc ®é c¸c ®Æc tÝnh Êy tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng trong nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ. Nh- vËy chÊt l-îng s¶n phÈm võa cã tÝnh kh¸ch quan võa cã tÝnh chñ quan nã lu«n ®-îc ®Æt trong mèi qu©n hÖ víi sù ph¸t triÓn cña XH loµi ng-êi. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o, møc ®é v¨n minh cu¶ loµi ng-êi ngµy cµng t¨ng lµm t¨ng theo nhu cÇu sö dông ®èi víi c¸c s¶n phÈm. Víi cïng víi mét lo¹i hµng ho¸ ë c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau yªu cÇu vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm còng kh¸c nhau . Qu¸ tr×nh h×nh thµnh chÊt l-îng xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu cña thÞ tr-êng, trë vÒ ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr-êng trong mét chu k× khÐp kÝn . chÊt l-îng cña vßng sau cao h¬n, hoµn chØnh h¬n vßng tr-íc . Tuy nhiªn kh¸i niÖm chÊt l-îng trªn ®©y míi chØ ®-îc hiÓu theo nghÜa hÑp bëi v× khi nãi ®Õn chÊt l-îng kh«ng thÓ bá qua c¸c yÕu tè gi¸ c¶, dÞch vô sau khi b¸n vµ 1 yÕu tè v« cïng quan träng trong s¶n xuÊt hiÖn ®¹i lµ giao hµng ®óng thêi h¹n, ®Æc biÖt khi ph-¬ng ph¸p s¶n xuÊt võa ®óng lóc kh«ng kho ®ang ®-îc c¸c c«ng ty hµng ®Çu ¸p dông cã hiÖu qu¶ nh- c¸c ph©n tÝch trªn, kh¸i niÖm chÊt l-îng tæng hîp ®-îc m« t¶ nh- trªn h×nh 1 . Tho¶ m·n nhu cÇu Thêi h¹n Gi¸ c¶ giao hµng
  2. H×nh 1: s¬ ®å c¸c yÕu tè cña chÊt l-îng tæng hîp Nh- v©y chÊt l-îng cã ®Æc ®iÓm sau : - võa mang tÝnh chñ quan võa mang tÝnh kh¸ch quan ; - kh«ng cã chuÈn mùc cô thÓ ; - thay ®æi theo thêi gian kh«ng gian ®iÒu kiÖn sö dông - kh«ng ®ång nghÜa víi sù hoµn h¶o 14.1.2. S¶n phÈm: lµ kÕt qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng hoÆc qu¸ tr×nh : Qu¸ tr×nh lµ mét tËp hîp c¸c nguån lùc vµ ho¹t ®éng cã tÝnh liªn quan víi nhau ®Ó biÕn ®Çu vµo thµnh ®Çu ra, s¬ ®å diÔn biÕn qu¸ tr×nh h×nh thµnh s¶n phÈm biÓu diÔn trªn h×nh 2 nguån lùc cã thÓ lµ nh©n lùc tµi chÝnh, trang thiÕt bÞ ®Çu vµo Qu¸ tr×nh ®Çu ra (®iÒu kiÖn ) (gia t¨ng gi¸ trÞ ) (KÕt qu¶) - nh©n lùc - tµi chÝnh - trang thiÕt bÞ H×nh 2 :s¬ ®å biÓu diÔn cña qu¸ tr×nh h×nh thµnh s¶n phÈm Theo tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ (ISO ) s¶n phÈm bao gåm 4 d¹ng sau - s¶n phÈm ®-îc chÕ t¹o (phÇn cøng ) gåm c¸c chi tiÕt ,bé phËn c¸c tæ hîp … - s¶n phÈm mÒm (phÇn mÒm ) gåm c¸c s¶n phÈm nh- phÇn mÒm cña m¸y tÝnh chøa c¸c th«ng tin viÕt hoÆc ®-îc ghi, c¸c kh¸i niÖm, c¸c thuyÕt tr×nh, th¶o luËn … - vËt t- chÕ biÕn (trung gian hoÆc cuèi cïng) gåm c¸c chÊt ®Æc, láng khÝ hoÆc hçn hîp gi÷a chóng. - DÞch vô lµ kÕt qu¶ t¹o ra do c¸c ho¹t ®éng tiÕp xóc gi÷a ng-êi cung øng vµ kh¸ch hµng còng nh- c¸c ho¹t ®éng néi bé cña ng-êi cung øng ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cña kh¸ch hµng. Theo c¸ch hiÓu trªn th× dÞch vô lµ mét d¹ng s¶n phÈm, c¸c lÜng vùc dÞch vô rÊt ®a d¹ng: th-¬ng m¹i, kh¸ch s¹n, du lich giao th«ng vËn t¶i, b-u chÝnh viÔn th«ng x©y dùng, b¶o vÖ søc khoÎ, b¶o d-ìng b¶o tr× söa ch÷a thiÕt bÞ, thö nghiÖm t- vÊn, th«ng tin h-íng dÉn, ngiªn cøu khoa häc … S¶n phÈm cã thÓ lµ c¸c d¹ng hçn hîp tõ c¸c d¹ng c¬ b¶n trªn. 14.2. Nh÷ng tÝnh chÊt ®Æc tr-ng cña chÊt l-îng s¶n phÈm c«ng nghiÖp. 14.2.1 tÝnh tæng hîp vÒ kinh tÕ – kÜ thuËt – XH. Khi nãi ®Õn chÊt l-îng s¶n phÈm ph¶i xem xÐt s¶n phÈm ®· tho¶ m·n ®Õn møc ®é nµo nh÷ng yªu cÇu ®Þnh tr-íc cho nã trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh vÒ kinh tÕ, kü thuËt, XH. NghÜa lµ ph¶i tÝnh to¸n, lùa chän ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt, gi¶i ph¸p c«ng nghÖ sao cho phï hîp víi kh¶ n¨ng thùc tÕ nh»m tho¶ m·n c¸c yªu cÇu c¬ b¶n víi chi phÝ hîp lÝ. Kh«ng thÓ ®Æt yªu cÇu chÊt l-îng tho¸t li nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ vµ còng kh«ng thÓ coi yªu cÇu chÊt l-îng cña mäi lo¹i s¶n phÈm lµ nh- nhau . chÊt l-îng s¶n phÈm bÞ chi phèi bëi c¸c ®Æc tr-ng kinh tÕ, kÜ thuËt vµ XH . a. TÝnh kinh tÕ cña chÊt l-îng biÓu hiÖn chñ yÕu ë chç nã phô thuéc vµo nhu cÇu vµ ®iÒu kiÖn kinh tÕ cô thÓ vµo tõng thêi ®iÓm, tõng vïng hoÆc tõng quèc gia, nã chÞu sù chi phèi trùc tiÕp cña ®iÒu kiÖn kinh tÕ vµ c¶ c¬ chÕ qu¶n lÝ kinh tÕ. Khi cuéc sèng cßn khã kh¨n, ng-êi tiªu dïng dÔ tho¶ m·n víi nh÷ng c¸i mua ®-îc, khi møc sèng vµ tr×nh ®é d©n trÝ ®-îc n©ng cao ng-êi ta ®ßi hái hµng ho¸ ph¶i cã chÊt l-îng cao h¬n, ®Ñp h¬n, chñnglaäi ®a dang phong phó h¬n, c¸c doanh nghiÖp kh«ng thÓ b¸n c¸c
  3. c¸i cÇn b¸n mµ chØ b¸n ®-îc c¸i mµ ng-êi ta cÇn mua. V× vËy, chÊt l-îng s¶n phÈm ®-îc quyÕt ®Þnh trªn thÞ tr-êng, do ng-êi tiªu thô quyÕt ®Þnh chø kh«ng ph¶i sù ®Æt tr-íc cña ng-êi s¶n xuÊt. Trong nhiÒu tr-êng hîp chÊt l-îng s¶n phÈm cã thÓ ®-îc ®¸nh gi¸ cao vÒ mÆt kÜ thuËt, nh-ng cã thÓ kh«ng ®-îc ®¸nh gi¸ cao vÒ mÆt kinh tÕ, mét s¶n phÈm tèt nhÊt ®-îc s¶n xuÊt víi gi¸ rÊt cao nh-ng kh«ng ®-îc ng-êi tiªu dung chÊp nhËn th× kh«ng ®-îc coi lµ mét s¶n phÈm cã chÊt l-îng. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ chÊt l-îng ph¶i n»m trong giíi h¹n chÊp nhËn cña ng-êi tiªu dïng, do ®ã chÊt l-îng qu¸ thÊp hoÆc qu¸ cao ®Òu kh«ng chÊp nhËn ®-îc, v× chóng kh«ng phï hîp víi kh¶ n¨ng cña XH. §ã lµ c¸c tiÕp cËn kinh tÕ cña chÊt l-îng s¶n phÈm. b. TÝnh kÜ thuËt cña chÊt l-îng s¶n phÈm biÓu hiÖn chñ yÕu b»ng hÖ thèng c¸c chØ tiªu chÊt l-îng ®Æc tr-ng cã thÓ ®o hoÆc so s¸nh ®-îc, khi xem xÐt chÊt l-îng cña 1 s¶n phÈm kh«ng chØ c¨n cø vµo 1 vµi chØ tiªu hoÆc chØ xem xÐt chóng 1 c¸ch riªng rÏ, mµ ph¶i xem xÐt chóng trong mèi quan hÖ víi c¸c chØ tiªu chÊt l-îng kh¸c ®Æc tr-ng cho s¶n phÈm. VÝ dô chÊt l-îng cña m¸y mãc, thiÕt bÞ ®-îc ®Æc tr-ng bëi tæng hîp nhiÒu chØ tiªu, vÝ dô nh- c«ng suÊt, l-îng tiªu hao nguyªn liÖu, tuæi thä ®é tin cËy, chÝnh s¸c, tÝnh an toµn … Tr×nh ®é chÊt l-îng cña bÊt k× mét s¶n phÈm nµo còng g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc c«ng nghÖ. C¸c ph-¬ng ph¸p, ph-¬ng tiÖn ®o l-êng, kiÓm tra kiÓm nghiÖm còng ph¸t triÓn, cho phÐp ph¸t hiÖn nh÷ng sai sè, háng hãc ngµy cµng chÝnh x¸c h¬n, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó n©ng cao vµ ®¶m b¶o chÊt l-îng. c. TÝnh XH cña chÊt l-îng thÓ hiÖn ë kh¶ n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng cña XH, trong thùc tÕ th-êng x¶y ra m©u thuÉn gi÷a ng-êi tiªu dïng vµ ng-êi s¶n xuÊt, ng-êi tiªu dïng th-êng yªu cÇu hµng ho¸ ph¶i ®¸p øng mäi yªu cÇu ®a d¹ng phong phó cña m×nh chÊt l-îng cao gi¸ thµnh rÎ, ngêi s¶n xuÊt l¹i muèn ®¬n gi¶n lo¹i mÆt hµng, chi phÝ s¶n xuÊt thÊp, b¸n ®-îc hµng lîi nhuËn cao. Nhu cÇu tiªu dïng cña XH rÊt kh¸c nhau, møc ®é thiÕt yÕu, ghiªm ngÆt vÒ kÜ thuËt vµ ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt còng rÊt kh¸c nhau. V× vËy, ph¶i biÕt kÕt hîp hµi hoµ gi÷a tÝnh ®a d¹ng, chãng thay ®æi cña nhu cÇu tiªu dïng víi tr×nh ®é khoa häc c«ng nghÖ, tr×nh ®é tæ chøc vµ qu¶n lÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó ®Þnh ra møc chÊt l-îng hîp lÝ. Trong nhiÒu tr-êng hîp s¶n phÈm cña c¸c thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ ph¶i ®ãng vai trß h-íng dÉn thÞ hiÕu tiªu dïng khi chÊt l-îng s¶n phÈm t¨ng lªn th× tr×nh ®é thÞ hiÕu còng t¨ng theo. 14.2.2. TÝnh t-¬ng ®èi cña chÊt l-îng s¶n phÈm c«ng nghiÖp. ChÊt l-îng s¶n phÈm mang tÝnh t-¬ng ®èi, nã biÕn ®æi theo kh«ng gian (®èi t-îng L§) vµ thêi gian (thêi ®iÓm s¶n xuÊt vµ sö dông s¶n phÈm). T¹i thêi ®iÓm nµy víi ®èi t-îng nµy th× s¶n phÈm ®-îc coi lµ tho¶ m·n yªu cÇu vÒ chÊt l-îng nh-ng sang thêi ®iÓm kh¸c ®èi t-îng kh¸c th× cã thÓ kh«ng cßn tho¶ m·n n÷a. TÝnh t-¬ng ®èi cßn ®-îc thÓ hiÖn ë chç mçi lo¹i s¶n phÈm sÏ cã chÊt l-îng t-¬ng ®èi víi tõng ®iÒu kiÖn cô thÓ vÝ dô: ®Òu cïng lµ s¶n phÈm xuÊt khÈu, nh-ng víi nh÷ng n-íc kh¸c nhau yªu cÇu chÊt l-îng còng kh¸c nhau tuú thuéc vµo nhu cÇu cña kh¸ch hµng cña tõng n-íc. V× vËy yªu cÇu vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng còng ®ßi hái ph¶i linh ho¹t vµ nghiªm ngÆt h¬n. Mét khÝa c¹nh n÷a cña tÝnh t-¬ng ®èi lµ ®Æc ®iÓm cña c¸c chØ tiªu chÊt l-îng, thùc tÕ khi sö dông nhiÒu chØ tiªu chÊt l-îng kh«ng ®Þnh l-îng ®-î, kh«ng quy ®Þnh vµ còng kh«ng x¸c® ®-îc. VÝ dô : m¸y mãc thiÕt bÞ cÇn ch¹y ªm, ®©y lµ chØ tiªu chÊt l-îng thùc tÕ . Xong ng-êi ta còng kh«ng quy ®Þnh, còng kh«ng ®Þnh l-îng ®é ªm, ®é ån cña s¶n phÈm. Mµ ph¶i th«ng qua c¸c chØ tiªu chÊt l-îng kh¸c nh- vËt liÖu, ®é chÝnh x¸c h×nh d¸ng h×nh häc ®é nh½n cña c¸c bÒ mÆt tham gia truyÒn ®éng, ®é chÝnh x¸c cña l¾p ghÐp … 14.3. Mét sè yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn chÊt l-îng s¶n phÈm. 14.3.1. Mét sè yÕu tè ë tÇm vi m«. a. Nhãm yÕu tè nguyªn nhiªn vËt liÖu.
  4. Muèn ®¶m b¶o chÊt l-îng s¶n phÈm tr-íc hÕt ph¶i ®¶m b¶o ®-îc chÊt l-îng cña nguyªn vËt liÖu t¹o ra s¶n phÈm. §©y lµ c¬ së vËt chÊt quan träng cã ý nghÜa ®Õn tÝnh chÊt vµ chÊt l-îng s¶n phÈm. Nguyªn vËt liÖu ph¶i ®¶m b¶o c¶ vÒ chÊt l-îng, sè l-îng vµ thêi h¹n cung cÊp ®Ó c¬ së s¶n xuÊt cã thÓ chñ ®éng thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ kÕ ho¹ch chÊt l-îng. b. Nhãm yÕu tè kÜ thuËt – c«ng nghÖ – thiÕt bÞ. Nhãm nµy cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh viÖc h×nh thµnh chÊt l-îng s¶n phÈm, ngµy nay c¸c s¶n phÈm nãi chung cã kÕt cÊu gän nhÑ, thanh nh·, ®¬n gi¶n tiÖn dïng, chóng ®ßi hái kh¶ n¨ng thiÕt kÕ linh ho¹t, b¸m s¸t nhu cÇu thÞ tr-êng, mau chãng ®¸p øng yªu cÇu cña ng-êi tiªu dïng. C¸c nhµ s¶n xuÊt ph¶i sím n¾m b¾t kÜ thuËt c«ng nghÖ míi , sö dông nguyªn vËt liÖu míi nh»m ®a d¹ng ho¸ mÆt hµng , t¨ng søc c¹nh tranh . Qu¸ tr×nh c«ng nghÖ còng cã ¶nh h-ëng lín ®Õn chÊt l-îng s¶n phÈm, chän ph-¬ng ¸n c«ng nghÖ ®óng ®· d¶m b¶o qu¸ nöa kh¶ n¨ng thµnh c«ng, h¬n n÷a nã cßn cho phÐp h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Thùc tÕ cho thÊy, víi kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ míi vÉn khã cã thÓ n©ng cao chÊt l-îng trªn c¬ së thiÕt bÞ cò, c¸c yÕu tè kÜ thuËt – c«ng nghÖ – thiÕt bÞ cã quan hÖ t-¬ng hç chÆt chÏ vêi nhau, chóng ph¶i ®-îc kÕt hîp 1 c¸ch ®ång bé hîp lÝ ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh vÒ gi¸ thµnh, chñng lo¹i vµ chÊt l-îng. c. Nhãm yÕu tè ph-¬ng ph¸p tæ chøc qu¶n lÝ . §©y lµ yÕu tè thÓ hiÖn c¸ch thøc ho¹t ®éng cña 1 doanh nghiÖp, cã ph-¬ng ph¸p tæ chøc qu¶n lÝ tèt míi t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t huy hiÖu qu¶ c¸c yÕu tè vËt liÖu vµ kÜ thuËt – c«ng nghÖ – thiÕt bÞ. d. Nhãm yÕu tè con ng-êi. ®©y lµ yÕu tè then chèt chi phèi toµn bé c¸c yÕu tè ®· nªu, mçi thµnh viªn trong tæ chøc ph¶i nhËn thøc râ vai trß, tr¸ch nhiÖm cña m×nh tuú theo vÞ trÝ c«ng t¸c, ®èi víi c¸c c¸n bé l·nh ®¹o ph¶i cã tÇm nh×n chiÕn l-îc, nh»m ®-a ra c¸c chñ ch-¬ng, chÝnh s¸ch ®óng ®¾n vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm, ®èi víi c¸n bé c«ng nh©n viªn ph¶i coi ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l-îng lµ tr¸ch nhiÖm, quyÒn lîi lµ sù sèng cßn cña doanh nghiÖp. TÊt c¶ 4 nhãm yÕu tè trªn n»m trong 1 thÓ thèng nhÊt cã quan hÖ h÷u c¬ vµ t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau, mèi quan hÖ gi÷a 4 yÕu tè trªn thÓ hiÖn trong s¬ ®å h×nh 3 gäi lµ s¬ ®å 4M, qua ®ã thÊy râ vai trß quyÕt ®Þnh cña yÕu tè con ng-êi nã t¸c ®éng lªn tÊt c¶ c¸c yÕu tè nh»m ®¹t chÊt l-îng cuèi cïng cña s¶n phÈm . (Materials) Nguyªn liÖu N¨ng l-îng (Men) (Machines) L·nh ®¹o kÜ thuËt ChÊt l-îng c«ng nh©n c«ng nghÖ s¶n phÈm viªn ,ng-êi thiÕt bÞ tiªu dïng (Methods) ph-¬ng ph¸p tæ chøc qu¶n lÝ H×nh 3 S¬ ®å quy t¾c 4 M
  5. 1.3.2. Mét sè yÕu tè ë tÇm vÜ m«. chÊt l-îng s¶n phÈm kh«ng nh÷ng phô thuéc vµo c¸c yÕu tè mang tÝnh chÊt cña lùc l-îng s¶n xuÊt nh- ®· nªu ë trªn, chóng cßn phô thuéc chÆt chÏ vµo c¸c yÕu tè sau: a. Nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ: nhu cÇu cña thÞ tr-êng rÊt ®a d¹ng phong phó vÒ sè l-îng chñng lo¹i… nh-ng kh¶ n¨ng cña nÒn kinh tÕ th× cã h¹n: tµi nguyªn, vèn ®Çu t-, tr×nh ®é c«ng nghÖ, tr×nh ®é kÜ thuËt, kÜ n¨ng cña c¸n bé, c«ng nh©n, kh¶ n¨ng cña trang thiÕt bÞ , nh- vËy chÊt l-îng s¶n phÈm cßn phô thuéc vµo kh¶ n¨ng hiÖn thùc cña nÒn kinh tÕ. b. Sù phÊt triÓn cña KHKT: chÊt l-îng cña bÊt k× s¶n phÈm nµo còng g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña KHKT ngµy nay víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña KHKT, chu k× c«ng nghÖ cña s¶n phÈm ngµy cµng bÞ rót ng¾n , c«ng dông cña s¶n phÈm cµng thªm phong phó, ®a d¹ng, 1 s¶n phÈm ra ®êi nhanh chãng bÞ l¹c hËu bëi c¸c thÕ hÖ s¶n phÈm sau ®ã. V× vËy ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu thÞ tr-êng cÇn th-êng xuyªn theo s¸t sù biÕn ®éng vµ ph¸t triÓn cña KHKT trong c¸c lÜnh vùc liªn quan vÒ nguªn vËt liÖu, trang thiÕt bÞ, c«ng nghÖ … c. HiÖu lùc cña c¬ chÕ qu¶n lÝ: hiÖu lùc cña c¬ chÕ qu¶n lÝ lµ ®ßn bÈy quan träng trong viÖc qu¶n lý chÊt l-îng s¶n phÈm, ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn æn ®Þnh cña s¶n xuÊt, ®¶m b¶o uy tÝn vµ quyÒn lîi cña nhµ s¶n xuÊt vµ ng-êi tiªu dïng, mÆt kh¸c nã cßn ®¶m b¶o sù b×nh ®¼ng trong s¶n xuÊt kinh doanh ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cña c¸c khu vùc quèc doanh, tËp thÓ, t- nh©n, gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong n-íc vµ n-íc ngoµi, hiÖu lùc cña c¬ chÕ qu¶n lÝ thÓ hiÖn sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n-íc b»ng nhiÒu biÖn ph¸p ®-îc cô thÓ ho¸ qua c¸c chÝnh s¸ch nh»m æn ®Þnh s¶n xuÊt, n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm nh- c¸c chÝnh s¸ch ®Çu t- vèn, chÝnh s¸ch thuÕ … d. C¸c yÕu tè vÒ phong tôc tËp qu¸n, v¨n ho¸, thãi quen tiªu dïng, phong tôc tËp qu¸n v¨n ho¸, thãi quen tiªu dïng cña tõng ®Þa ph-¬ng, tõng d©n téc, tõng quèc gia, tõng t«n gi¸o kh«ng hoµn toµn gièng nhau, mét s¶n phÈm ®-îc -a chuéng ë n¬i kh¸c, thËm chÝ cã n¬i cßn bÞ tÈy chay, muèn tho¶ m·n yªu cÇu cña ng-êi tiªu dïng ph¶i nghiªn cøu kü thÞ hiÕu cña tõng thÞ tr-êng cô thÓ. 14.4. C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng. trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cña n-íc ta hiÖn nay, viÖc ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l-îng ®ãng vai trß hÕt søc quan träng ®èi víi sù sèng cßn cña c¸c doanh nghiÖp, chÊt l-îng lu«n ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh trong cuéc c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t trªn con ®-êng ph¸t triÓn vµ hoµ nhËp vµo thÞ tr-êng quèc gia vµ quèc tÕ. Cho ®Õn nay, qu¶n lÝ chÊt l-îng cßn lµ 1 lÜnh vùc khoa häc míi mÎ ë n-íc ta, tõ khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, 1 sè quan niÖm vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng cña thêi k× kinh tÕ bao cÊp, kÕ ho¹ch ho¸ kh«ng cßn thÝch hîp, nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Æt chÊt l-îng cña bÊt k× s¶n phÈm nµo vµo bèi c¶nh c¹nh tranh trong ph¹m vi tiªu thô cña nã, c¸c cuéc c¹nh tranh ph¶i gi¶i quyÕt hµng lo¹t vÊn ®Ò liªn quan ®Õn chÊt l-îng s¶n phÈm ph¶i tho¶ m·n nhu cÇu cña ng-êi tiªu dïng, tiÕt kiÖm søc L§ nguyªn vËt liÖu…c¸c ho¹t ®éng nµy ph¶i ®-îc tiÕn hµnh 1 c¸ch ®ång bé cã khoa häc vµ n»m d-íi sù qu¶n lÝ thèng nhÊ. TÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng qu¶n lÝ nh»m ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l-îng, t¨ng søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm trªn thÞ tr-êng gäi lµ qu¶n lÝ chÊt l-îng, tiªu chuÈn ISO 8402:1994 cña tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ ®· ®Þnh nghÜa qu¶n lÝ chÊt l-îng nh- sau: Qu¶n lÝ chÊt l-îng lµ tËp hîp nh÷ng ho¹t ®éng cña chøc n¨ng qu¶n lÝ chung, x¸c ®Þnh chÝnh s¸ch chÊt l-îng, môc ®Ých, tr¸ch nhiÖm vµ thùc hiÖn chóng th«ng qua c¸c biÖn ph¸p nh- lËp kÕ ho¹ch chÊt l-îng, ®iÒu khiÓn chÊt l-îng, ®¶m b¶o chÊt l-îng vµ c¶i tiÕn chÊt l-îng trong khu«n khæ hÖ chÊt l-îng. Trong ®Þnh nghÜa trªn cã 1 sè kh¸i niÖm cÇn lµm s¸ng tá. - ChÝnh s¸ch chÊt l-îng lµ ý ®å vµ ®Þnh h-íng chung ,vÒ chÊt l-îng cña 1 tæ chøc do l·nh ®¹o cao nhÊt chÝnh thøc ®Ò ra, theo ®Þnh nghÜa nµy chÝnh s¸ch chÊt l-îng kh«ng nh÷ng chØ lµ c¸c chÝnh s¸ch thuéc ph¹m vi nhµ n-íc mµ cßn ¸p dông cho 1 xÝ nghiÖp hoÆc cho c¸c bé phËn bªn trong xÝ nghiÖp. - LËp kÕ ho¹ch chÊt l-îng lµ cc¸c ho¹t ®éng thiÕt lËp môc tiªu vµ yªu cÇu chÊt l-îng còng nh- yªu cÇu vÒ viÖc ¸p dông nh÷ng yÕu tè cña hÖ chÊt l-îng. - §iÒu kÖn chÊt l-îng (kiÓm so¸t chÊt l-îng ) lµ nh÷ng ho¹t ®éng vµ kÜ thuËt cã tÝnh t¸c nghiÖp ®-îc sö dông nh»m thùc hiÖn c¸c yªu cÇu chÊt l-îng.
  6. - C¶i tiÕn chÊt l-îng lµ nh÷ng ho¹t ®éng thùc hiÖn trong toµn bé tæ chøc nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ vµ hiÖu suÊt cña c¸c ho¹t ®éng vµ qu¸ tr×nh ®Ó t¹o thªm lîi Ých cho c¶ tæ chøc vµ kh¸ch hµng . - HÖ chÊt l-îng lµ c¬ cÊu tæ chøc, thñ tôc, qu¸ tr×nh vµ nguån lùc cÇn thiÕt ®Ó qu¶n lÝ chÊt l-îng. - §¶m b¶o chÊt l-îng lµ tËp hîp nh÷ng ho¹t ®éng cã kÕ ho¹ch vµ cã hÖ thèng ®-îc thùc hiÖn trong hÖ chÊt l-îng vµ ®-îc chøng mÝnh ®ñ ë møc cÇn thiÕt ®Ó t¹o sù tin t-ëng tho¶ ®¸ng r»ng thùc thÓ (®èi t-îng) sÏ hoµn thµnh ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu chÊt l-îng. ý nghÝ· cña viÖc ®¶m b¶o chÊt l-îng, ®¶m b¶o chÊt l-îng s¶n phÈm lµ sö dông 1 c¸ch hiÖu nhÊt, tiÕt kiÖm nhÊt nguån tµi nguyªn, nguån vèn, søc L§, trang thiÕt bÞ ®Ó tháa m·n 1 c¸ch hîp lÝ nhÊt nhu cÇu cña XH trong tõng giai ®o¹n. T- liÖu s¶n xuÊt cã chÊt l-îng tèt t¹o ®iÒu kiÖn cho ng-êi sö dông t¨ng n¨ng suÊt L§, gi¶m tiªu hao nguyªn vËt liÖu, gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt. Hµng tiªu dïng cã chÊt l-îng tèt sÏ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông ,g¶im khèi l-îng hµng ho¸ ,tiÕt kiÖm nguån vèn nguyªn vËt lÖu ,søc L§ . hµng ho¸ cã chÊt l-îng tèt t¨ng kh¶ n¨ng xuÊt khÈu ,t¹o tiÒn ®Ò ®Ó hoµ nhËp thÞ tr-êng khu vùc vµ quèc tÕ ,gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n-íc . chÊt l-îng kh«ng ®¹t yªu cÇu g©y phiÒn phøc cho ng-êi sö dông , nhiªu khi g©y nguy hiÓm g©y l·ng phÝ ,tæn thÊt cho doanh nghiÖp lµm mÊt lßng tin cña kh¸ch hµng ,¶nh h-ëng ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp .®¶n b¶o vµ n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm cã ý nghÜa chÝnh trÞ ,kinh tÕ to lín .®©y còng lµ biÖn ph¸p quan träng nhÊt ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n-íc ,n©ng cao thu nhËp quèc d©n ,b¶o vÖ tæ quèc (ë tÇm vÜ m«) vµ còng lµ biÖn ph¸p ®Ó ®¶n b¶o sù sèng cßn ,ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp (ë tÇm vi m«). c¸c doanh nghiÖp muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn cÇn cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh vÒ nhiÒu mÆt . qu¶n lÝ chÊt l-îng lµ mét trßng c¸c ph-¬ng thøc gióp c¸c doanh nghiÖp th¾ng lîi trong c¸c cuéc c¹nh tranh .chÊt l-îng cña c«ng t¸c qu¶n lÝ sÏ quyÕt ®Þnh chÊt l-îng cña s¶n phÈm vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña doanh nghiÖp . 14.5. Nguyªn t¾c qu¶n lÝ chÊt l-îng. Ho¹t ®éng qu¶n lÝ chÊt l-îng ph¶i tu©n theo mét sè nguyªn t¾c sau : Nguyªn t¾c 1: §Þnh h-íng bëi kh¸ch hµng. Doanh nghiÖp phô thuéc vµo kh¸ch hµng cña m×nh vµ v× thÕ cÇn hiÓu c¸c nhu cÇu hiÖn t¹i vµ t-¬ng lai cña kh¸ch hµng, ®Ó kh«ng chØ ®¸p øng mµ cßn phÊn ®Êu v-ît cao h¬n sù mong ®îi cña hä. ChÊt l-îng s¶n phÈm vµ dÞch vô do kh¸ch hµng xem xÐt quyÕt ®Þnh. C¸c chØ tiªu chÊt l-îng s¶n phÈm vµ dÞch vô mang l¹i gi¸ trÞ cho kh¸ch hµng vµ lµm cho kh¸ch hµng tho¶ m·n, -a chuéng ph¶i lµ träng t©m cña hÖ thèng qu¶n lÝ. Gi¸ trÞ, sù tho¶ m·n vµ sù -a chuéng cña kh¸ch hµng cã thÓ chÞu t¸c ®éng cña nhiÒu yÕu tè trong suèt qu¸ tr×nh mua hµng, sö dông vµ dÞch vô sau khi b¸n. Nh÷ng yÕu tè nµy bao gåm c¶ mèi quan hÖ gi÷a doanh nghiÖp vµ kh¸ch hµng cña hä, t¹o dùng niÒm tin t-ëng vµ sù g¾n bã, -a chuéng cña kh¸ch hµng ®èi víi doanh nghiÖp. Quan hÖ nµy vÒ chÊt l-îng kh«ng chØ giíi h¹n víi viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ dÞch vô tho¶ m·n yªu cÇu cña kh¸ch hµng mµ cßn ph¶i n©ng cao chÊt l-îng h¬n n÷a, t¹o nªn -u thÕ so víi chÊt l-îng vµ dÞch vô cña ®èi thñ c¹nh tranh b»ng c¸c biÖn ph¸p kh¸c nhau nh- ®¸p øng kÞp thêi, c¶i tiÕn dÞch vô cung cÊp, x©y dùng c¸c mèi quan hÖ ®Æc biÖt … ChÊt l-îng ®Þnh h-íng bëi kh¸ch hµng lµ mét yÕu tè chiÕn l-îc, dÉn tíi kh¶ n¨ng chiÕm lÜnh thÞ tr-êng, duy tr× vµ thu hót kh¸ch hµng, nã ®ßi hái ph¶i lu«n lu«n nh¹y c¶m ®èi víi nh÷ng kh¸ch hµng míi, nh÷ng yªu cÇu thÞ tr-êng vµ ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè dÉn ®Õn sù tho¶ m·n cña kh¸ch hµng. Nã ®ßi hái ý thøc ph¸t triÓn c«ng nghÖ, kh¶ n¨ng d¸p øng mau lÑ vµ linh ho¹t c¸c yÕu tè thÞ tr-êng, gi¶m sai lçi, khuyÕt tËt vµ nh÷ng khiÕu l¹i cña kh¸ch hµng. Nguyªn t¾c 2: Sù l·nh ®¹o.
  7. L·nh ®¹o thiÕt lËp sù thèng nhÊt ®ång bé gi÷a môc ®Ých, ®-êng lèi vµ kÕ ho¹ch triÓn khai c¸c ho¹t ®éng trong n«i bé doanh nghiÖp, l·nh ®¹o ph¶i l«i cuèn vµ ph¸t huy ®-îc n¨ng lùc cña mäi thµnh viªn trong viÖc ®¹t ®-îc c¸c môc tiªu cña doanh nghiÖp. Ho¹t ®éng chÊt l-îng sÏ kh«ng cã kÕt qu¶ nÕu kh«ng cã sù quyÕt t©m cña l·nh ®¹o. L·nh ®¹o doanh nghiÖp ph¶i cã tÇm nh×n xa, x©y dùng c¸c gi¸ trÞ râ rµng, cô thÓ vµ ®Þnh h-íng vµo kh¸ch hµng. §Ó cñng cè môc tiªu nµy cÇn cã sù cam kÕt vµ tham gia cña tõng c¸ nh©n l·nh ®¹o víi t- c¸ch mét thµnh viªn cña doanh nghiÖp. L·nh ®¹o ph¶i chØ ®¹o vµ tham gia x©y dùng c¸c chiÕn l-îc, hÖ thèng vµ c¸c biÖn ph¸p huy ®éng sù tham gia vµ tÝnh s¸ng t¹o cña mçi nh©n viªn ®Ó x©y dùng, n©ng cao n¨ng lùc cña doanh nghiÖp vµ ®¹t kÕt qu¶ tèt nhÊt cã thÓ ®-îc. Qua viÖc tham gia trùc tiÕp vµo c¸c ho¹t ®éng nh- lËp kÕ ho¹ch xem xÐt ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ph¶i ghi nhËn c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®-îc cña nh©n viªn, ng-êi l·nh ®¹o cã vai trß cñng cè gi¸ trÞ vµ khuyÕn khÝch sù s¸ng t¹o, ®i ®Çu ë mäi cÊp trong toµn bé doanh nghiÖp. Nguªn t¾c 3: Sù tham gia cña mäi ng-êi. Con ng-êi lµ nguån lùc quan träng nhÊt cña mét doanh nghiÖp, sù tham gia ®Çy ®ñ nhiÖt t×nh víi nh÷ng hiÓu biÕt kinh nghiÖm vµ kh¶ n¨mg s¸ng t¹o cña mäi thµnh viªn sÏ rÊt cã lîi cho doanh nghiÖp. Thµnh c«ng trong c¶i tiÕn chÊt l-îng c«ng viÖc phô thuéc rÊt nhiÒu vµo kü n¨ng, nhiÖt t×nh h¨ng say trong c«ng viÖc cña lùc l-îng lao ®éng, doanh nghiÖp cÇn ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nh©n viªn häc hái, n©ng cao kiÕn thøc vµ thùc hµnh c¸c kü n¨ng míi. Doanh nghiÖp cÇn cã hÖ thèng khuyÕn khÝch sù tham gia cña mäi thµnh viªn vµo môc tiªu chÊt l-îng cña doanh nghiÖp, nh÷ng yÕu tè liªn quan ®Õn vÊn ®Ò an toµn, phóc lîi XH c¶u mäi nh©n viªn cÇn ph¶i g¾n víi môc tiªu c¶i tiÕn liªn tôc vµ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. NÕu ®-îc khuyÕn khÝch tèt c¸c nh©n viªn trong doanh nghiÖp sÏ: - D¸m nhËn tr¸ch nhiÖm, nhiÖt t×nh trong c«ng viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña doanh nghiÖp. - TÝch cùc t×m kiÕm c¸c c¬ héi ®Ó c¶i tiÕn, n©ng cao c¬ héi hiÓu biÕt vµ chuyÒn ®¹t trong ®éi vµ c¸c nhãm c«ng t¸c. - §æi míi vµ s¸ng t¹o ®Ó n©ng cao h¬n n÷a c¸c chØ tiªu chÊt l-îng cña doanh nghiÖp. - C¶m thÊy tù hµo lµ thµnh viªn cña doanh nghiÖp, do ®ã sÏ cã nh÷ng lêi giíi thiÖu tèt vÒ doanh nghiÖp cho kh¸ch hµng vµ céng ®ång. Nguyªn t¾c 4: Ph-¬ng ph¸p qu¸ tr×nh. KÕt qu¶ mong muèn sÏ ®¹t ®-îc 1 c¸ch hiÖu qu¶ khi c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan ®-îc qu¶n lÝ nh- mét qu¸ tr×nh, qu¸ tr×nh lµ 1 d·y c¸c sù kiÖn nhê ®ã biÕn ®æi ®Çu vµo thµnh ®Çu ra, lÏ dÜ nhiªn, ®Ó qu¸ tr×nh cã ý nghÜa, gi¸ trÞ cña ®Çu ra ph¶i h¬n ®Çu vµo cã nghÜa lµ qu¸ tr×nh lµm ra t¨ng gi¸ trÞ. Trong 1 doanh nghiÖp, ®Çu vµo cña gi¸ trÞ nµy lµ ®Çu ra cña gi¸ trÞ tr-íc ®ã, vµ toµn bé qu¸ tr×nh trong 1 doanh nghiÖp lËp thµnh 1 m¹ng l-íi qu¸ tr×nh. Qu¶n lÝ c¸c ho¹t ®éng cña 1 doanh nghiÖp thùc chÊt lµ qu¶n lÝ c¸c qu¸ tr×nh vµ c¸c mèi quan hÖ gi÷a chóng. Qu¶n lÝ tèt m¹ng l-íi qu¸ tr×nh nµy, cïng víi sù ®¶m b¶o ®Çy vµo nhËn d-îc tõ ng-êi cung cÊp bªn ngoµi, sÏ ®¶n b¶o chÊt l-îng ®Çu ra ®Ó cung cÊp cho kh¸ch hµng bªn ngoµi. Nguyªn t¾c 5: TÝnh hÖ thèng. Nh- trªn ®· tr×nh bµy, ta kh«ng thÓ gi¶ quyÕt bµi to¸n chÊt l-îng theo tõng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn chÊt l-îng 1 c¸ch riªng lÎ mµ xem xÐt toµn bé c¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn chÊt l-îng 1 c¸ch hÖ thèng vµ ®ång bé, phèi hîp hµi hoµ c¸c yÕu tè nµy, ph-¬ng ph¸p hÖ thèng cña qu¶n lÝ lµ c¸ch huy ®éng, phèi hîp toµn bé nguån lùc ®Ó thùc hiÖn môc tiªu chung cña doanh nghiÖp. ViÖc x¸c ®Þnh hiÓu biÕt vµ qu¶n lÝ 1 hÖ thèng c¸c qu¸ tr×nh cã liªn quan lÉn nhau ®èi víi môc tiªu ®Ò ra sÏ ®em l¹i hiÖu qu¶ cïa doanh nghiÖp. Nguyªn t¸c 6: C¶i tiÕn liªn tôc. C¶i tiÕn liªn tôc lµ môc tiªu, ®ång thêi còng lµ ph-¬ng ph¸p cña mäi doanh nghiÖp. Muèn cã ®-îc kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ møc ®é chÊt l-îng cao, doanh nghiÖp ph¶i liªn tôc c¶i tiÕn. Sù c¶i tiÕn cã thÓ lµ tõng b-íc nhá hoÆc nh¶y vät. C¸ch thøc c¶i tiÕn cÇn ph¶i b¸m s¸t c«ng viÖc vµ n¨ng lùc cña doanh nghiÖp, ®Ó c¸c s¶n phÈm cña m×nh lu«n ®-îc thÞ tr-êng chÊp nhËn, ngay sau khi hoµn thµnh 1 s¶n phÈm, doanh nghiÖp ®· ph¶i cã kÕ ho¹ch s¶n xuÊt tiÕp theo vµ chuÈn bÞ ®-a ra thÞ tr-êng c¸c s¶n phÈm kÕ cËn cïng lo¹i víi nh÷ng mÉu m·,
  8. kiÓu d¸ng vµ nh÷ng tÝnh chÊt -u viÖt h¬n, mÆt kh¸c bªn c¹nh nh÷ng mÆt hµng truyÒn thèng, doanh nghiÖp còng cÇn ph¶i quan t©m ®Õn viÖc c¶i tiÕn c¸c d¹ng mÆt hµng, lµm cho s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ngµy cµng ®a d¹ng, phong phó h¬n. Nguyªn t¾c 7: QuyÕt ®Þng dùa trªn sù kiÖn. Mäi quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng cña hÖ thèng qu¶n lÝ ho¹t ®éng kinh doanh muèn cã hiÖu qu¶ ph¶i ®-îc x©y dùng dùa trªn viÖc ph©n tÝch d÷ liÖu vµ th«ng tin. ViÖc ®¸nh gi¸ ph¶i b¾t nguån tõ chiÕn l-îc cña doanh nghiÖp, c¸c qu¸ tr×nh quan träng, c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ kÕt qu¶ cña c¸c qu¸ tr×nh ®ã. Nguyªn t¾c 8: Ph¸t triÓn quan hÖ hîp t¸c. C¸c doanh nghiÖp cÇn t¹o dùng mèi quan hÖ hîp t¸c bªn trong vµ bªn ngoµi doanh nghiÖp ®Ó ®¹t ®-îc môc tiªu chung. C¸c mèi quan hÖ bªn trong cã thÓ bao gån c¸c quan hÖ thóc ®Èy sù hép t¸c gi÷a l·nh ®¹o vµ ng-êi L§, t¹o lËp c¸c mèi quan hÖ m¹ng l-íi gi÷a c¸c bé phËn trong doanh nghiÖp ®Ó t¨ng c-êng tÝnh linh ho¹t kh¶ n¨ng ®¸p øng nhanh. C¸c mèi quan hÖ bªn ngoµi lµ nh÷ng mèi quan hÖ víi b¹n hµng, ng-êi cung cÊp c¸c ®èi thñ c¹nh tranh, c¸c tæ chøc ®µo t¹o… nh÷ng mèi quan hÖ bªn ngoµi ngµy cµng quan träng nã lÇ nh÷ng mèi quan hÖ chiªn l-îc. Chóng cã thÓ gióp 1 doanh nghiÖp th©m nhËp vµo thÞ tr-êng míi hoÆc thiÕt kÕ nh÷ng s¶n phÈm vµ dÞch vô míi. C¸c bªn quan hÖ cÇn chó ý ®Õn nh÷ng yªu cÇu quan träng, ®¶m b¶o sù thµnh c«ng cña quan hÖ hîp t¸c, c¸c c¸ch thøc giao l-u th-êng xuyªn, c¸c ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ sù tiÕn bé, thÝch øng víi ®iÒu kiÖn thay ®æi. C¸c nguyªn t¾c trªn ®©y ®· ®-îc vËn dông triÖt ®Ó khi x©y dùng c¸c h×nh thøc qu¶n lÝ chÊt l-îng hiÖn ®¹i nh- ISO 9000, TQM… 14.6. Chøc n¨ng cña qu¶n lÝ chÊt l-îng. Qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm lµ qu¶n lÝ toµn bé qu¸ tr×nh bao gåm c¸c kh©u tõ nghiªn cøu t×m hiÓu nhu cÇu thÞ tr-êng, thiÕt kÕ, chÕ t¹o, hµng b¸n, l-u kho, b¶o qu¶n… vµ kh«ng ®-îc xem nhÑ bÊt kú mét kh©u nµo. Qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm cã c¸c chøc n¨ng sau: 1. Chøc n¨ng quy ®Þnh chÊt l-îng. Chøc n¨ng nµy ®-îc thÓ hiÖn ë c¸c kh©u ®iÒu tra, nghܪn cøu nhu cÇu, thiÕt kÕ, ®Ò xuÊt møc chÊt l-îng, hoÆc quy ®Þnh nh÷ng ®iÒu kiÖn, nh÷ng tiªu chuÈn kÜ thuËt cô thÓ mµ c¸c chi tiÕt, c¸c thµnh phÇn hoÆc c¸c s¶n phÈm ph¶i ®¹t ®-îc, ®Ó phï hîp víi quy ®Þnh cña c¬ quan qu¶n lÝ (vÝ dô : c¸c tiªu chuÈn ®èi víi c¸c s¶n phÈm c¬ khÝ, c¸c quy ®Þnh cña viÖn vÖ sinh dÞch tÔ ®èi víi thùc phÈm cña Bé y tÕ ®èi víi d-îc phÈm …), ®ång thêi phï hîp víi yªu cÇu cña kh¸ch hµng vÒ c¸c mÆt gi¸ c¶, chÊt l-îng vµ thêi gian giao nhËn. Chøc n¨ng nµy th-êng do bé phËn kÜ thuËt – kinh doanh cña nhµ m¸y, xÝ nghiÖp ®¶m nhËn, cè vÊn cho ban gi¸m ®èc, ®èi víi c¸c c¬ quan nghiªn cøu qu¶n lÝ (Côc , vô viÖn…) chøc n¨ng nµy ®-îc thÓ hiÖn trªn c¸c quy ®Þnh ph-¬ng h-íng, chÝnh s¸ch vÒ chÊt l-îng, nh- c¸c c«ng t¸c vÒ chØ ®¹o, ®iÒu tra, nghiªn cøu , thiÕt kÕ phª duyÖt chÊt l-îng s¶n phÈm hµng ho¸. 2. Chøc n¨ng qu¶n lÝ chÊt l-îng. Chøc n¨ng qu¶n lÝ - ®¶m b¶o chÊt l-îng s¶n phÈm theo quy chuÈn bao gåm mäi ho¹t ®éng cña c¸c kh©u trong suèt qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Õn l-u th«ng tiªu dïng tõ kh©u chuÈn bÞ nghuªn vËt liªu, chÕ t¹o thö s¶n xuÊt hµng lo¹t …chuyÓn sang m¹ng l-íi l-u th«ng – kinh doang – tiªu dïng. Chøc n¨ng nµy phÇn lín do c¸c bé phËn s¶n xuÊt – kinh doanh – kiÓm tra chÊt l-îng ®¶m nhiÖm d-íi sù chØ ®¹o cña ng-êi l·nh ®¹o s¶n xuÊt vµ c¸c c¬ quan liªn quan. 3. Chøc n¨ng ®¸nh gi¸ chÊt l-îng. Chøc n¨ng nµy bao gåm viÖc ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tõng phÇn vµ ®¸nh gi¸ chÊt l-îng toµn phÇn cña s¶n phÈm hµng ho¸. ViÖc ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tõng phÇn cña s¶n phÈm lµ nh÷ng viÖc nh- ®¸nh gi¸ chÊt l-îng s¶n phÈm do ¶nh h-ëng cña chÊt l-îng thiÕt kÕ hoÆc do chÊt l-îng cña nghuyªn vËt liªu, chÊt l-îng cña b¸n thµnh s¶n phÈm ®-îc dïng ®Ó chÕ t¹o s¶n phÈm, chÊt l-îng cña quy tr×nh c«ng nghÖ, kÜ thuËt gia c«ng, tæ chøc s¶n xuÊt, kiÓm tra chÊt l-îng… ®Õn c¸c kh©u bao gãi vËn chuyÓn b¶o qu¶n… ChÊt l-îng tõng phÇn (tõng kh©u, tõng nguyªn c«ng tõng chi tiÕt…) sÏ t¹o thµnh chÊt l-îng toµn chÊt l-îng toµn phÇn.
  9. ViÖc ®¸nh gi¸ chÊt l-îng toµn phÇn cña s¶n phÈm thÓ hiÖn c¸ch ®¸nh gi¸ tæng qu¸t chÊt l-îng s¶n phÈm ®-îc dùa vµo chi tiªu chÊt l-îng chñ yÕu quan träng cña s¶n phÈm so víi nh÷ng quyÕt ®Þnh cña nhµ n-íc ®· ban hµnh, hoÆc so víi yªu cÇu cña ng-¬i tiªu dïng ( héi nghÞ kh¸ch hµng ) hoÆc so víi tiªu chuÈn quèc tÕ (ISO ). C¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p qu¶n lÝ cña nhµ n-íc Nghiªn cøu thÞ tr-êng Quy ®Þnh chÊt l-îng Nh÷ng chi tiªu ThiÕt kÕ qu¶n lÝ ®¶m b¶o chÊt l-îng chÊt l-îng thùc S¶n xuÊt ®¸nh gi¸ n©ng cao chÊt l-îng tÕ cña s¶n phÈm Tiªu dïng BiÕn ®«ng cña thÞ tr-êng trong vµ ngoµi n-íc H×nh 4 : M« h×nh chung vÒ ho¹t ®éng qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm 14.7.Mét sè ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña KHKT, c¸c ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm còng ph¸t triÓn vµ ngµy cµng ®¸p øng tèt h¬n yªu cÇu cÇu thùc tÕ. Ban ®Çu c¸c ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ cßn ch-a hoµn thiÖn, ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu cña kh¸ch hµng. §Ó t¨ng søc canh tranh, c¸c c«ng ty buéc ph¶i c¸o c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu trong viÖc ®¸p øng tèt tÊt c¶ c¸c yÕu tè cña chÊt l-îng tæng hîp. §Æc biÖt lµ ph¶i t¹o ®-îc niÒm tin cho kh¸ch hµng vÒ kh¶ n¨ng ®¸p øng cña c«ng ty ®èi víi mäi yªu cÇu cña hä. §ã lµ nh÷ng lÝ do ®ång thêi lµ ®éng lùc thóc ®Èy viÖc ra ®êi cña c¸c ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng tiªn tiÕn. Cho ®Õn nay trªn thÕ giíi cã nhiÒu ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng, nh-ng nh×n chung cã thÓ quy vÒ 5 ph-¬ng ph¸p chÝnh nh- sau: - KiÓm tra chÊt l-îng - KiÓm so¸t chÊt l-îng - §¶m b¶o chÊt l-îng - Qu¶n lÝ chÊt l-îng 14.7.1. KiÓm tra chÊt l-îng hay cßn gäi kiÓm tra s¶n xuÊt. Tõ thêi kú c¸ch m¹ng kÜ thuËt lÇn thø nhÊt, x¶y ra vµo cuèi thÕ kû 18 ng-êi ta ®· coi träng viÖc ®¶m b¶o chÊt l-îng. §Ó ®¶m b¶o s¶n phÈm phï hîp víi yªu cÇu kÜ thuËt, c¸c tiªu chuÈn ®· ®-îc tÝnh to¸n tõ kh©u thiÕt kÕ hoÆc theo quy -íc cña hîp ®ång nh»m ph¸t hiÖn vµ lo¹i bá c¸c s¶n phÈm kh«ng ®¶m b¶o tiªu chuÈn hoÆc quy c¸ch. Ph-¬ng thøc nµy gäi lµ kiÓm tra chÊt l-îng, ®©y lµ ph-¬ng thøc qu¶n lÝ chÊt l-îng sím nhÊt. KiÓm tra chÊt l-îng ®-îc ®Þnh nghÜa lµ: C¸c ho¹t ®éng nh-: ®o, xem xÐt, thö nghiÖm, ®Þnh cì mét hay nhiÒu ®Æc tÝnh cña ®èi t-îng vµ so s¸nh kÕt qu¶ víi yªu cÇu nh»m x¸c ®Þnh sù phï hîp cña mçi ®Æc tÝnh. ChiÕn l-îc kiÓm tra KiÓm tra s¶n xuÊt Nh- vËy, kiÓm tra chÊt l-îng lµ sù ph©n lo¹i s¶n phÈm ®· ®-îc chÕ t¹o vµ th-êng ®-îc bè trÝ ë kh©u cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
  10. Víi ph-¬ng thøc nµy chøc n¨ng kiÓm tra vµ s¶n xuÊt ®-îc t¸ch riªng. C¸c nh©n viªn kiÓm tra ®-îc ®µo t¹o riªng vµ cã nhiÖm vô ph©n lo¹i s¶n phÈm: ®¹t hoÆc kh«ng ®¹t chØ tiªu kÜ thuËt. Khi ph¸t hiÖn ra c¸c sai sãt hä cã thÓ ®Ò ra biÖn ph¸p kh¾c phôc, nh-ng nh÷ng biÖn ph¸p nµy th-êng lµ kh«ng gi¶i quyÕt tËn gèc viÖc ph¸t sinh sai sãt. NghÜa lµ nã ch-a t×m ra ®óng nguyªn nh©n ®Ých thùc. Ng-êi ta th-êng cho r»ng nguyªn nh©n sai sãt th-êng ph¸t sinh tõ thùc tÕ s¶n xuÊt, nh-ng nhiÒu khi nguyªn nh©n s©u xa l¹i tõ kh©u qu¶n lÝ, hoÆc thiÕt kÕ hoÆc ë c¸c kh©u kh¸c cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. ®Õn nay vÉn cßn nhiÒu c¬ së ¸p dông ph-¬ng thøc kiÓn tra chÊt l-îng, ®Ó ®¶m b¶o hoÆc n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm ng-êi ta th-êng t¨ng c-êng c¸n bé kiÓm tra chÊt l-îng s¶n phÈm (c¸n bé KCS) vµ kiÓm tra g¾t gao gÇn nh- toµn bé s¶n phÈm hoÆc b¸n thµnh phÈm cña c¬ së. Nh-ng thùc tÕ cho thÊy ®©y kh«ng ph¶i lµ biÖn ph¸p h÷u hiÖu. VÝ dô : nÕu x¶y ra ë kh©u thiÕt kÕ nghÜa lµ sai sãt x¶y ra tõ viÖc ®Ò ra c¸c chØ tiªu kÜ thuËt th× viÖc kiÓm tra sÏ kh«ng ph¸t hiÖn c¸c sai sãt. Khi yªu cÇu cµng cao vÒ chÊt l-îng vµ cã sù c¹nh tranh gi÷a c¸c c¬ së s¶n xuÊt th× ng-êi ta nhËn ra r»ng cho dï cã kiÓm tra 100% s¶n phÈm th× vÉn kh«ng ph¶i lµ c¸ch tèt nhÊt ®Ò ®¶m b¶o chÊt l-îng. V× theo ®Þnh nghÜa vÒ chÊt l-îng th× râ rµng chÊt l-îng s¶n phÈm kh«ng ®-îc t¹o ra tõ viÖc kiÓm tra nã. Bëi v× ngay c¶ nh÷ng s¶n phÈm ®¹t c¸c chØ tiªu quy ®Þnh còng kh«ng ph¶n ¸nh ®øng nhu cÇu. H¬n n÷a ®Ó kiÓm tra 100% s¶n phÈm cÇn ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu: - C«ng viÖc kiÓm tra ph¶i ®-îc tiÕn hµnh 1 c¸ch ®¸ng tin cËy vµ kh«ng cã sai sãt. - Chi phÝ kiÓm tra kh«ng qu¸ lín, v-ît qu¸ kh¶ n¨ng cho phÐp cña doanh nghiÖp Tuy ph-¬ng ph¸p nµy cã mét sè t¸c ®éng nhÊt ®Þnh trong viÖc qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm, nh-ng còng béc lé mét sè nh-îc ®iÓm: - ViÖc kiÓm tra chØ tËp trung vµo kh©u s¶n xuÊt do bé phËn KCS chÞu tr¸ch nhiÖm. - ChØ lo¹i bá ®-îc phÕ phÈm mµ kh«ng t×m ra ®-îc nguyªn nh©n g©y sai sãt ®Ó cã biÖn ph¸p phßng ngõa tr¸nh sai sãt lËp l¹i . - Qu¸ tr×nh kiÓm tra ®ßi hái chi phÝ cao mµ vÉn kh«ng lµm chñ ®-îc t×nh h×nh chÊt l-îng. - Kh«ng khai th¸c ®-îc tiÒm n¨ng s¸ng t¹o vµ kh«ng g¾n ®-îc tr¸ch nhiÖm cña c¸c thµnh viªn cña doanh nghiÖp ®Ó c¶i tiÕn n©ng cao chÊt l-îng. V× vËy, vµo nh÷ng n¨m 1920 ng-êi ta b¾t ®Çu quan t©m ®Õn viÖc ®¶m b¶o æn ®Þnh chÊt l-îng trong c¶ qu¸ tr×nh chø kh«ng chê ®Õn kh©u cuèi cïng míi tiÕn hµnh kiÓm tra. Theo quan niÖm nµy c¸c sai sãt ph¶i ®-îc ph¸t hiÖn vµ kh¾c phôc ngay trong qu¸ tr×nh chÕ t¹o. §ã lµ kh¸i niÖm kiÓm so¸t chÊt l-îng ( Quality Control – QC ) 14.7.2. KiÓm so¸t chÊt l-îng (QC). Víi ph-¬ng ph¸p kiÓm tra chÊt l-îng, khi quy tr×nh s¶n xuÊt cµng phøc t¹p, quy m« s¶n xuÊt cµng réng th× sè l-îng c¸n bé vµ ph-¬ng tiÖn KCS cµng t¨ng, lµm t¨ng chi phÝ cho chÊt l-îng s¶n phÈm, tuy vËy vÉn kh«ng kh¾c phôc ®-îc triÖt ®Ó nguyªn nh©n dÉn ®Õn sai háng. Tõ ®ã ra ®êi biÖn ph¸p ‘’phßng ngõa’’ thay thÕ cho biÖn ph¸p “ph¸t hiÖn”. §©y lµ quan niÖm “phßng bÖnh h¬n ch÷a bÖnh”. KiÓm so¸t chÊt l-îng ®-îc ®Þnh nghÜa lµ: C¸c ho¹t ®éng vµ kÜ thuËt cã tÝnh t¸c nghiÖp, ®-îc sö dông nh»m ®¸p øng c¸c yªu cÇu chÊt l-îng. KiÓm so¸t chÊt l-îng ra ®êi t¹i Mü (do mét kü s- thùc nghiÖm Bell Telephone t¹i Princetion , NewJersey ®Ò xuÊt ®Çu tiªn). §©y ®-îc coi lµ mèc ra ®êi cña hÖ thèng kiÓm so¸t chÊt l-îng hiÖn ®¹i. Nh-ng ph-¬ng ph¸p nµy chØ ®-îc c¸c c«ng ty Mü ¸p dông trong lÜnh vùc qu©n sù vµ sau chiÕn tranh nã kh«ng cßn ®-îc ph¸t huy n÷a. Tr¸i l¹i ng-êi NhËt ®· n¾m b¾t ®-îc -u thÕ cña ph-¬ng ph¸p nµy vµ ®· ¸p dông, ph¸t triÓn thµnh ph-¬ng ph¸p kiÓm so¸t chÊt l-îng phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ, XH cña NhËt. Mét doanh nghiÖp muèn s¶n phÈm cña m×nh cã chÊt l-îng cÇn kiÓm so¸t 5 yÕu tè sau: - KiÓm so¸t con ng-êi. TÊt c¶ mäi thµnh viªn trong doanh nghiÖp tõ l·nh ®ao ®Õn c«ng nh©n viªn ph¶i th-êng xuyªn: + §-îc ®µo t¹o ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô ®-îc giao. + §ñ kinh ngiÖm ®Ó sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p c«ng nghÖ vµ c¸c trang thiÕt bÞ cña doanh nghiÖp.
  11. + HiÓu biÕt râ vÒ nhiÖm vô vµ tr¸ch nhiÖm cña m×nh ®èi víi chÊt l-îng s¶n phÈm. + Cã ®ñ tµi liÖu h-íng dÉn c«ng viÖc vµ c¸c ph-¬ng tiÖn cÇn thiÕt ®Ó tiÕn hµnh c«ng viÖc. + Cã ®ñ mäi ph-¬ng tiÖn cÇn thiÕt ®Ó c«ng viÖc cã thÓ ®¹t chÊt l-îng m«ng muèn. - KiÓm so¸t ph-¬ng ph¸p vµ qu¸ tr×n Doanh nghiÖp ph¶i kiÓm so¸t ®Ó tin ch¾c r»ng ph-¬ng ph¸p vµ qu¸ tr×nh ®ang ¸p dông lµ phï hîp vµ ch¾c ch¾n s¶n phÈm vµ dÞch vô ®-îc t¹o ra sÏ ®¸p øng yªu cÇu. - KiÓm so¸t cung øng. §Ó kiÓm so¸t nguån nguyªn vËt liÖu doanh nghiÖp ph¶i kiÓm so¸t ®-îc nhµ cung øng, cô thÓ: + ph¶i lùa chän nhµ cung øng cã kh¶ n¨ng ®¸p øng mäi ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt. + Néi dung ®¬n ®Æt hµng ph¶i râ rµng, chÝnh x¸c, ®Çy ®ñ, trong ®ã ghi râ mäi yªu cÇu kÜ thuËt nh-:  C¸c ®Æc tr-ng s¶n phÈm, sè l-îng, khèi l-îng …  ®iÒu kho¶n vÒ gi¸m ®Þnh, thö nghiÖm, giÊy chøng nhËn chÊt l-îng xuÊt x-ëng…  C¸c ®iÒu kho¶n vÒ bao b×, ®ãng gãi vËn chuyÓn, b¶o qu¶n, giao hµng… + Nguyªn vËt liÖu mua vµo ph¶i cã biªn b¶n bµn giao vµ ®-îc b¶o qu¶n trong ®iÒu kiÖn thÝch hîp cho ®Õn khi ®em ra sö dông. - KiÓm so¸t trang thiÕt bÞ dïng trong s¶n xuÊt vµ thö nghiÖm. Doanh nghiÖp ph¶i kiÓm so¸t ®-îc c¸c trang thiÕt bÞ ®ang ®-îc sö dông, ®¶m b¶o chóng ®-îc sö dông ®óng môc ®Ých vµ ®¹t ®-îc c¸c yªu cÇu ®Ò ra: + M¸y mãc ho¹t ®éng tèt. + §¶m b¶o c¸c yªu cÇu kÜ thuËt nh- c«ng suÊt, tèc ®é, ®é chÝnh x¸c, ®é bÒn … + An toµn khi vËn hµnh vµ kh«ng g©y « nhiÔm m«i tr-êng. - KiÓm so¸t th«ng tin. N¾m b¾t kÞp thêi xö lÝ ®óng vµ hiÖu qu¶ c¸c th«ng tin lµ ®iÒu rÊt quan träng ®èi víi mét doanh nghiÖp. Muèn kiÓm so¸t chÊt l-îng doanh nghiÖp ph¶i kiÓm so¸t ®-îc mäi th«ng tin cÇn thiÕt. Cô thÓ: + Mäi th«ng tin ph¶i ®-îc nh÷ng ng-êi cã thÈm quyÒn kiÓm tra vµ duyÖt tr-íc khi ®em ra sö dông. + c¸c th«ng tin ph¶i lu«n míi nhÊt vµ ph¶i ®-îc chuyÓn kÞp thêi ®Õn chç cÇn thiÕt. §Ó thùc hiÖn 5 ®iÒu kiÖn trªn nh»m kiÓm so¸t chÊt l-îng, Ban gi¸m ®èc cÇn cã chÝnh s¸ch râ rµng, chØ ®¹o chÆt chÏ vµ cã quyÕt t©m cao. CÇn l-u ý r»ng qu¸ tr×nh kiÓm so¸t chÊt l-îng ph¶i ®-îc tiÕn hµnh song song víi kiÓm tra chÊt l-îng v× s¶n phÈm lµm ra buéc ph¶i ®¹t ®-îc møc chÊt l-îng nhÊt ®Þnh ®ång th-ßi ph¶i ng¨n ngõa bít nh÷ng sai sãt cã thÓ x¶y ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ chiÕn l-îc kiÓm so¸t chÊt l-îng lu«n bao gåm c¶ chiÕn l-îc kiÓm tra chÊt l-îng, ta cã s¬ ®å nh- h×nh d-íi. KiÓm so¸t chÊt l-îng KiÓm tra chÊt l-îng KiÓm so¸t 5 ®iÒu kiÖn c¬ b¶n :  ChÊt l-îng con ng-êi  ChÊt l-îng ph-¬ng ph¸p  ChÊt l-îng nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo KiÓm tra  ChÊt l-îng thiÕt bÞ s¶n xuÊt  ChÊt l-îng th«ng tin
  12. Cã c¬ cÊu tæ chøc hîp lÝ + gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng 14.7.3. §¶m b¶o chÊt l-îng. Khi nãi ®Õn chÊt l-îng th× hµm ý c¶u nã ®· lµ nh»m tho¶ m·n kh¸ch hµng. Trong nöa ®Çu thÕ kû tr-íc, ng-êi mua hµng sau khi kÝ hîp ®ång th× hoµn toµn ®Æt niÒm tin, nhiÒu khi kh«ng cã c¬ së vµo nhµ s¶n xuÊt cho ®Õn khi nhËn hµng. Hä kh«ng thÓ biÕt ®-îc nh÷ng g× ®· x¶y ra ë c¬ së cña nhµ s¶n xuÊt. §Õn chiÕn tranh thÕ giíi thø hai, khi ®ßi hái cã ®é tin cËy cao trong cung cÊp vò khÝ, ®¹n d-îc c¸c nhµ m¸y n¨ng l-îng nguyªn tö vµ mét sè mÆt hµng quan träng kh¸c th× vÊn ®Ò t¹o niÒm tin cho kh¸ch hµng míi ®-îc quan t©m. Nh×n chung khi kh¸ch hµng ®Õn víi nhµ s¶n xuÊt, cung øng ®Ó x©y dùng c¸c hîp ®ång th× chñ yÕu c¨n cø vµo hai yÕu tè: - Gi¸ c¶ - NiÒm tin vµo sù æn ®Þnh chÊt l-îng ®· cam kÕt. Kh¸ch hµng lu«n lu«n biÕt vÒ kh¶ n¨ng tµi chÝnh, kÜ thuËt, qu¶n lÝ…cña nhµ s¶n xuÊt ®Ó lµm c¬ së cho niÒm tin cña m×nh. Hä cã thÓ cã mét sè biÖn ph¸p nh- cö nh©n viªn ®Õn c¬ së s¶n xuÊt. Nh-ng ®iÒu ®ã vÉn kh«ng gióp hä biÕt ®-îc mäi yÕu tè cã thÓ ¶nh h-ëng tíi chÊt l-îng s¶n phÈm cña nhµ s¶n xuÊt nh-: ph-¬ng ph¸p c«ng nghÖ ch-a tèi -u, c«ng viÖc kiÓm tra lÇn cuèi cßn ®Ó lät s¶n phÈm cã khuyÕt tËt hoÆc c¸c sai sãt ph¸t sinh trong thêi gian b¶o qu¶n hoÆc giao hµng…lµm thÕ nµo ®Ó kh¸ch hµng cã ®-îc niÒm tin vµo s¶n phÈm, ngay c¶ khi hä ch-a nhËn s¶n phÈm. Thay v× kh¸ch hµng cö gi¸m ®Þnh viªn ®Õn kiÓm tra gi¸m s¸t mét sè kh©u quan träng cña nhµ s¶n xuÊt, th× nhµ s¶n xuÊt tèt h¬n la t¹o niÒm tin cho kh¸ch hµng trªn c¬ së nh÷ng b»ng chøng kh¸ch quan, toµn diÖn vµ ®ì tèn kÐm. Muèn vËy, nhµ cung øng ph¶i cã mét c¬ cÊu tæ chøc, ®iÒu hµnh s¶n xuÊt vµ t¹o mäi ®iÒu kiÖn vËt chÊt, sau ®ã tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ cã bªn thø ba chøng nhËn lµ c¬ së vËt chÊt, con ng-êi, c¸ch qu¶n lÝ nh- vËy lµ ®ñ kh¶ n¨ng cung øng nh÷ng s¶n phÈm, dÞch vô ®¸p øng nhu cÇu ®Ò ra. Kh¸i niÖm ®¶m b¶o chÊt l-îng ra ®êi trong bèi c¶nh ® . §¶m b¶o chÊt l-îng lµ : Toµn bé c¸c ho¹t ®éng cã kÕ ho¹ch, hÖ thèng ®-îc tiÕn hµnh trong hÖ chÊt l-îng vµ ®-îc chøng minh lµ ®ñ møc cÇn thiÕt ®Ó t¹o sù tin t-ëng tho¶ ®¸ng r»ng thùc thÓ (®èi t-îng) sÏ tho¶ m·n ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu chÊt l-îng. §Ó ®¶m b¶o chÊt l-îng theo nghÜa trªn, nhµ s¶n xuÊt ph¶i x©y dùng mét hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng cã hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶, ®ång thêi ph¶i chøng tá cho kh¸ch hµng thÊy ®iÒu ®Êy. §ã chÝnh lµ néi dung c¬ b¶n cña ho¹t ®éng ®¶m b¶o chÊt l-îng. Cã thÓ nãi r»ng khi tiªu chuÈn vÒ “HÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng” ch-a ra ®êi th× ch-a cã niÒm tin cña kh¸ch quan ®èi víi s¶n phÈm. Trªn c¬ së lÝ luËn nµy ng-êi ta x©y dùng hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng theo m« h×nh tiªu chuÈn ISO 9000. Néi dung hÖ thèng tiªu chuÈn nµy sÏ ®-îc tr×nh bµy kü ë phÇn sau. Quan ®iÓm “®¶m b¶o chÊt l-îng” ®Çu tiªn ®-îc ¸p dông trong nnghµnh c«ng nghiÖp ®ßi hái ®é tin cËy cao, sau ®ã ph¸t triÓn sang c¸c s¶n phÈm th«ng th-êng kh¸c kÓ c¶ c¸c nghµnh dÞch vô nh- tµi chÝnh, ng©n hµng…M« h×nh qu¶n lÝ theo quan ®iÓm “®¶m b¶o chÊt l-îng”bao gåm c¸c néi dung sau: §¶m b¶o chÊt l-îng Chøng minh viÖc B»ng chøng viÖc kiÓm so¸t chÊt l-îng kiÓm so¸t chÊt l-îng
  13. Nh- vËy , ®Ó t¹o niÒm tin cho kh¸ch hµng nhµ cung øng ph¶i chøng minh ®-îc kh¶ n¨ng cña m×nh b»ng mét hÖ thèng v¨n b¶n, ®ång thêi ph¶i cã b»ng chøng kh¸ch quan vÒ kh¶ n¨ng ®ã. Khi ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng sÏ xem xÐt hÖ thèng v¨n b¶n tµi liÖu nµy vµ coi ®©y lµ c¬ së ban ®Çu ®Ó ®Æt niÒm tin vµo nhµ cung øng. §èi víi nh÷ng qu¸ tr×nh gia c«ng s¶n xuÊt ®Æc biÖt, niÒm tin lµ v« cïng quan träng. V× ngoµi niÒm tin ra khã cã thÓ cã biÖn ph¸p nµo chøng minh t¹i chç vµ ngay lËp tøc. VÝ dô: C¸c qu¸ tr×nh hµn d-íi n-íc, qu¸ tr×nh l¾p ®Æt hÖ thèng èng dÉn dÇu d-íi biÓn, ®Æc biÖt c¸p quang ®Æt d-íi biÓn víi thêi h¹n b¶o hµnh 20 n¨m… M« hinh d-íi ®©y m« t¶ c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o chÊt l-îng. CÇn l-u ý r¾ng ®¶m b¶o chÊt l-îng lu«n bao gåm c¶ kiÓm tra vµ kiÓm so¸t chÊt l-îng. §¶m b¶o chÊt l-îng KiÓm so¸t chÊt l-îng KiÓm tra chÊt l-îng Chøng minh viÖc kiÓm so¸t chÊt l-îng KiÓm so¸t 5 ®iÒu kiÖn c¬ b¶n :  ChÊt l-îng con ng-êi  ChÊt l-îng ph-¬ng ph¸p B»ng chøng KiÓm tra  ChÊt l-îng nguyeen vËt liÖu viÖc kiÓm so¸t ChÊt l-îng ®Çu vµo chÊt l-îng  ChÊt l-îng thiÕt bÞ  ChÊt l-îng th«ng tin Cã c¬ cÊu tæ chøc hîp lÝ + gi¸m s¸t c¸c Cã ng-êi chÞu ho¹t ®éng tr¸ch nhiÖm ®¶m b¶o chÊt l-îng 14.7.4. Qu¶n lÝ chÊt l-îng. Môc tiªu cña ph-¬ng ph¸p “®¶m b¶o chÊt l-îng” lµ t¹o ®-îc niÒm tin cña kh¸ch hµng ®èi víi nhµ s¶n xuÊt, trªn c¬ së nh÷ng b»ng chøng kh¸ch quan chøng tá nhµ s¶n xuÊt cã kh¶ n¨ng tù kiÓm so¸t chÊt l-îng s¶n phÈm cña m×nh. Tuy nhiªn nã kh«ng ®Ò cËp ®Õn yÕu tè thø nhÊt ®Ó dÉn ®Õn 1 hîp ®ång , ®ã lag gi¸ c¶ . trong kh¸ch hµng l¹i cã sù lùa chän nh÷ng s¶n phÈm cã gi¸ thÊp nhÊt víi chÊt l-îng nh- nhau. Thùc tÕ cho thÊy nhiÒu khi c¸c phßng cung øng cña c¸c c«ng ty lu«n cè g¾ng ®Ó mua ®-îc hµng gi¸ rÎ, thËm chÝ mua ®-îc hµng gi¸ rÎ cßn ®-îc th-ëng. v× vËy gi¸ c¶ lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt, quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc kÝ kÕt hîp ®ång. §Ó ®¶m b¶o c¶ 2 yÕu tè, c¸c doanh nghiÖp kh«ng nh÷ng ph¶i quan t©m tíi viÖc x©y dùng hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng mµ cßn ph¶i quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ nh»m ®-a gi¸ thµnh tíi møc thÊp nhÊt. §ã chÝnh lµ môc tiªu qu¶n lÝ chÊt l-îng. Néi dung cña viÖc qu¶n lÝ chÊt l-îng ®-îc thÓ hiÖn ë h×nh d-íi:
  14. Qu¶n lÝ chÊt l-îng §¶m b¶o chÊt l-îng KiÓm so¸t chÊt l-îng KiÓm tra chÊt l-îng TÝnh to¸n kinh tÕ cña chi phÝ chÊt l-îng Tèi -u ho¸ c¸c chi phÝ chÊt l-îng Môc tiªu tµi chÝnh Qu¶n lÝ chÊt l-îng lµ : Mäi ho¹t ®éng cña chøc n¨ng qu¶n lÝ chung x¸c ®Þnh chÝnh s¸ch chÊt l-îng, môc ®Ých, tr¸ch nhiÖm vµ thùc hiÖn chóng th«ng qua c¸c biÖn ph¸p nh- lËp kÕ ho¹ch chÊt l-îng, kiÓm so¸t chÊt l-îng, ®¶m b¶o chÊt l-îng, vµ c¶i tiÕn chÊt l-îng trong khu«n khæ hÖ chÊt l-îng. 14.7.5. Qu¶n lÝ chÊt l-îng ®ång bé. Ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng ®ång bé (TQM) ra ®êi tõ c¸c n-íc ph-¬ng T©y, sau ®ã ®-îc ¸p dông thµnh c«ng ë NhËt b¶n, Mü vµ chÝnh ë c¸c n-íc ph-¬ng t©y. VÒ c¬ b¶n ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc c¶i tiÕn vµ n©ng cao tõ mét ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng cña NhËt b¶n. §ã lµ ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng toµn c«ng ty (Companywide Quality Control – CWQC). Ph-¬ng ph¸p nµy ®Æc biÖt coi träng sù tham gia cña mäi thµnh viªn trong c«ng ty. §©y chÝnh lµ cèt lâi cña ph-¬ng ph¸p TQM. TQM nh»m ®¹t tíi kh¶ qu¶n lÝ chÊt l-îng trªn quy m« tæng thÓ ®Ó tho¶ m·n mäi ng-êi cã liªn quan kÓ c¶ trong vµ ngoµi doanh nghiÖp . TQM bao gåm c¶ 4 ph-¬ng ph¸p ®· ®-îc tr×nh bµy ë trªn vµ nhiÒu ph-¬ng ph¸p kh¸c n÷a nh»m tho¶ m·n nhu cÇu chÊt l-îng cña néi bé vµ bªn ngoµi doanh nghiÖp . Ch÷ ®ång bé nãi nªn sù phèi hîp chÆt chÏ cña tÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p ®Ó qu¶n lÝ mäi ph-¬ng diÖn nh-: kÜ thuËt , tµi chÝnh , v¨n b¶n , tµi liÖu , con ng-êi …mµ nh÷ng biÖn ph¸p nµy ch¾c ch¾n sÏ lµm cho s¶n phÈm /dÞch vô lµm ra ®¹t chÊt l-îng (kh«ng ph¶i do ngÉu nhiªn mµ b»ng c¸c biÖn ph¸p ®-îc th-êng xuyªn kiÓm so¸t , gi¸m s¸t). Tæ chøc tiªu chuÈn ho¸ quèc tÕ ISO ®· ®-a ra ®Þnh nghÜa (ISO 8402:1994) vÒ TQM nh- sau: Qu¶n lÝ chÊt l-îng ®ång bé lµ c¸ch qu¶n lÝ cña mét tæ chøc tËp chung vµo chÊt l-îng , dùa vµo sù tham gia cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn cña nã nh»m ®¹t ®-îc sù thµnh c«ng l©u dµi nhê viÖc tho¶ m·n kh¸ch hµng vµ ®em l¹i lîi Ých cho c¸c thµnh viªn cña tæ chøc ®ã còng nh- cho XH . S¬ ®å m« t¶ néi dung cña ph-¬ng ph¸p qu¶n lÝ chÊt l-îng ®ång bé thÓ hiÖn trªn h×nh 15. S¬ ®å nµy còng thÓ hiÖn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn t- duy vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng: Tõ kiÓm tra chÊt l-îng ®Õn TQM. Néi dung chi tiÕt cña ph-¬ng ph¸p TQM sÏ ®-îc tr×nh bµy kü ë ch-¬ng III.
  15. Qu¶n lÝ chÊt l-îng ®ång bé Qu¶n lÝ chÊt l-îng §¶m b¶o chÊt l-îng KiÓm so¸t chÊt l-îng KiÓm tra chÊt l-îng Mèi quan hÖ gi÷a kh¸ch hµng vµ ng-êi cung øng Kh¸ch hµng KiÓm tra bªn trong vµ ChÊt l-îng bªn ngoµi Nhãm chÊt l-îng H×nh 5. S¬ ®å m« t¶ c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña t- duy chÊt l-îng §Þnh h-íng quan träng cña thÕ kØ 21 lµ sù chuyÓn dÞch tõ kiÓm tra chÊt l-îng sang t¹o dùng chÊt l-îng, tiÕn tíi hoµn thiÖn liªn tôc lµm cho ng-êi tiªu dïng lu«n thÝch thó ng¹c nhiªn. trong viÖc ¸p dông kinh nghiÖm cña n-íc ngoµi, cÇn tr¸nh mét sè th¸i cùc sau: 1. ChØ biÕt ®Õn kinh nghiÖm b¶n th©n vµ cña ®¬n vÞ, coi th-êng kinh nghiÖm n-íc ngoµi, cho ®ã lµ xa l¹ kh«ng phï hîp. 2. Qu¸ nhÊn m¹nh tÝnh ®Æc thï c¶u ViÖt Nam, muèn lµm c¸i g× ®ã ®éc ®¸o, kh¸ch n-íc ngoµi nh-ng l¹i ch-a ®ñ kh¶ n¨ng, ch-a l-êng hÕt ®-îc nh÷ng yªu cÇu, ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh ®æi míi cña sù héi nhËp vµo thÞ tr-êng khu vùc vµ thÕ giíi. 3. Phñ ®Þnh mäi thµnh tùu mäi lç lùc trong qu¸ khø, muèn xo¸ bá c¸i ®· cã ®Ó ¸p dông ngay nh÷ng h-íng dÉn cña n-íc ngoµi, bÊt chÊp mäi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña n-íc ta. 4. Muèn ®i nhanh vµ ®i ngay vµ hiÖn ®¹i nh-ng l¹i kh«ng chó ý ®Õn nÒn t¶ng VH – Kinh tÕ – XH – chÝnh trÞ cña ®Êt n-íc. 14.8. Qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm theo m« h×nh tiªu chuÈn ISO 9000 14.1. sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña bé tiªu chuÈn ISO 9000. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña bé tiªu chuÈn ISO 9000 lµ 1 b-íc ngoÆt lín trong ho¹t ®éng tiªu chuÈn ho¸ vµ chÊt l-îng trªn toµn thÕ giíi. Nã nhanh chãng ®-îc ¸p dông réng r·i ë nhiÒu n-íc nhê néi dung thiÕt thùc ®¸p øng ®-îc nhu cÇu vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng ë thêi k× c¹nh tranh gay g¾t vÒ chÊt l-îng nh»m chiÕm lÜnh thÞ tr-êng Bé tiªu chuÈn ISO 9000 do ban kÜ thuËt vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ ®¶m b¶o chÊt l-îng ISO /TC 176 so¹n th¶o tõ n¨m 1980, ®Õn n¨m 1987 ®-îc tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ ISO ban hµnh. (ISO lµ ch÷ viÕt t¾t cña tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ - Intenational Organization for Standars. NÕu theo ®ã th× ch÷ viÕt t¾t lµ IOS , tuy nhiªn theo tiÕng Hil¹p th×
  16. ISO cã nghÜa lµ ®ång ®¼ng , ®ång h-íng . §iÒu nµy ®óng víi t«n chØ ho¹t ®éng cña tæ chøc quèc tÕ vÒ tiªu chuÈn ho¸ v× vËy tæ chøc nµy lÊy tªn viÕt t¾t lµ ISO ). Vµo thêi ®iÓm ra ®êi bé tiªu chuÈn nµy ®-îc ®¸nh gi¸ lµ sù tinh läc cña tÊt c¶ c¸c nguyªn t¾c thùc tÕ nhÊt vµ cã thÓ ¸p dông chung choc¸c hÖ thèng chÊt l-îng vµ nhËn ®-îc sù nhÊt trÝ cao gi÷a c¸c c¬ quan tiªn tiÐn nhÊt trªn thÕ giíi vµ ®-îc coi lµ c¬ së cña Kû nguyªn míi cña qu¶n lÝ chÊt l-îng . Trong lÞch sö 70 n¨m ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña ISO cã lÏ bé tiªu chuÈn ISO 9000 lµ nh÷ng tiªu chuÈn Quèc tÕ cã tèc ®é phæ biÕn ¸p dông cao nhÊt . §Õn n¨m 1994 ®· cã h¬n 100 n-íc tuyªn bè ¸p dông ISO 9000 vµ 57 n-íc ban hµnh tiªu chuÈn quèc gia trªn c¬ së chuyÓn dÞch hoµn toµn ISO 9000 . Céng ®ång Ch©u ¢u còng ®É c«ng bè tiªu chuÈn vÒ hÖ chÊt l-îng cña m×nh phï hîp víi ISO 9000 . hnµg v¹n c«ng ty trªn thÕ giíi c«ng bè ¸p dông m« h×nh ®¶m b¶o chÊt l-îng theo ISO 9000 . bé tiªu chuÈn ®Ò cËp ®Õn c¸c lÜnh vùc chñ yÕu trong qu¶n lÝ chÊt l-îng nh- chÝnh s¸ch chÊt l-îng , thiÕt kÕ triÓn khai s¶n phÈm vµ qu¸ tr×nh cung øng , kiÓm so¸t qu¸ tr×nh bao gãi , ph©n phèi , dÞch vô sau khi b¸n …ISO 9000 lµ tËp hîp c¸c kinh nghiÖm qu¶n lÝ chÊt l-îng tèt nhÊt ®-îc thùc thi t¹i nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi vµ ®-îc c«ng nhËn thµnh tiªu chuÈn quèc gia cña nhiÒu n-íc . ISO 9000 lµ bé tiªu chuÈn vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng , nh»m ®¶m b¶o tÝnh æn ®Þnh cña chÊt l-îng chø kh«ng phai lµ c¸c chØ tiªu kÜ thuËt cô thÓ cña chÊt l-îng s¶n phÈm . ISO 9000 nh- mét giÊy th«ng hµnh gióp c¸c doanh nghiÖp x©m nhËp thÞ tr-êng Quèc tÕ , cã chç ®øng v÷ng vµng , ®¶m b¶o niÒm tin cho kh¸ch hµng . Muèn vËy , c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i chøng minh ®-îc r»ng hÖ thèng qu¶n lÝ chÊt l-îng cña doanh nghiÖp lu«n æn ®Þnh , lu«n ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu nh- cam kÕt . CÇn l-u ý r»ng : - C¸c yªu cÇu cña hÖ thèng chÊt l-îng chØ bæ sung cho c¸c yªu cÇu vÒ s¶n phÈm mµ kh«ng thay thÕ ®-îc c¸c quy ®Þnh vµ tiªu chuÈn vÒ s¶n phÈm . - ISO 9000 lµ tiªu chuÈn vÒ hÖ thèng chÊt l-îng chø kh«ng ph¶i lµ tiªu chuÈn , quy ®Þnh kÜ thuËt cña s¶n phÈm . - ISO 9000 nhÊn m¹nh vÒ phßng ngõa , nh»m ng¨n chÆn khuyÕt tËt . - Bé tiªu chuÈn ISO 9000 vÒ hÖ thèng chÊt l-îng ®-îc x©y dùng trªn c¬ së triÕt lÝ :”nÒu hÖ thèng s¶n xuÊt vµ qu¶n lÝ tèt th× s¶n phÈm vµ dÞch vô mµ hÖ thèng ®ã s¶n xuÊt ra sÏ tèt”. ViÖc cho r»ng phßng ngõa h¬n lµ ®Ó x¶y ra råi míi t×m biÖn ph¸p kh¾c phôc lµ t- t-ëng míi trong qu¶n lÝ chÊt l-îng s¶n phÈm . §iÒu nµy dÉn ®Õn c¸ch qu¶n lÝ kinh tÕ nhÊt . nã kh«ng nh÷ng h¹n chÕ nh÷ng chi phÝ trong ph¸t hiÖn vµ sö lÝ phÕ phÈm ë kh©u cuèi cïng mµ cßn h¹n chÕ chi phÝ bá ra mét c¸ch phÝ ph¹m khi ®Ó x¶y ra sai lçi ë c¸c kh©u t¹o ra s¶n phÈm vµ chi phÝ bá ra ®Ó kh¾c phôc vµ söa ch÷© sai sãt . Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña bé tiªu chuÈn ®-îc m« t¶ tãm t¾t nh- sau : N¨m 1955 - Quy ®Þnh vÒ §BCL cña NATO AC/250 (Accredited Committee) - Bé tiªu chuÈn cña Anh MD 25 - Bé tiªu chuÈn qu©n sù cña Mü MIL-SID-9058 A N¨m 1969 - Bé tiªu chuÈn qu©n sù cña NATO AQAP-1, AQAP-9 vÒ thñ tôc ®¶m b¶o chÊt l-îng cho Liªn minh (Allied Quality Assurance Procedure) - HÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng cña c¸c c«ng ty cung øng thiÕt bÞ cho quèc phßng N¨m 1969 (DEF.STAND0520) - Tiªu chuÈn cña v-¬ng quèc Anh BS 4778, BS 4891 - Tiªu chuÈn cña quèc gia AS 1821-2,3 cña héi tiªu chuÈn Australia N¨m 1979
  17. - Tiªu chuÈn BS 5750 - Tiªu chuÈn ISO 9000 - Bé tiªu chuÈn ISO 9000 ®-îc so¸t xÐt l¹i - Phiªn b¶n míi cña ISO 9000 - 14.2. Lîi Ých cña viÖc ¸p dông ISO 9000. viÖc ¸p dông ISO 9000 cã 1 sè lîi Ých quan träng nh- sau: 1. t¹o nÒn mãng cho s¶n phÈm cã chÊt l-îng : 1 hÖ thèng qu¶n lÝ chÊt l-îng phï hîp ISO 9000 sÏ gióp c«ng ty qu¶n lÝ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh mét c¸ch cã hÖ thèng vµ kÕ ho¹ch. Gi¶m tèi thiÓu vµ lo¹i trõ c¸c chi phÝ ph¸t sinh sau kiÓm tra chi phÝ b¶o hµnh vµ lµm l¹i. C¶i tiÕn liªn tôc hÖ thèng chÊt l-îng. Nh- theo yªu cÇu cña tiªu chuÈn, sÏ dÉn ®Õn c¶i tiÕn liªn tôc chÊt l-îng s¶n phÈm, nh- vËy hÖ thèng chÊt l-îng rÊt cÇn thÕt ®Ó cung cÊp c¸c s¶n phÈm cã chÊt l-îng. 2. T¨ng n¨ng suÊt vµ gi¶m gi¸ thµnh : Thùc hiÖn hÖ thèng chÊt l-îng theo tiªu chuÈn ISO 9000 gióp c«ng ty t¨ng n¨ng suÊt vµ gi¶m gi¸ thµnh. HÖ thèng chÊt l-îng theo ISO 9000 sÏ cung cÊp c¸c ph-¬ng tiÖn gióp cho mäi ng-êi thùc hiÖn c«ng viÖc ®óng ngay tõ ®Çu vµ cã sù kiÓm so¸t chÆt chÏ, qua ®ã sÏ gi¶m khèi l-îng c«ng viÖc lµm l¹i vµ chi phÝ cho hµnh ®éng kh¾c phôc ®èi víi s¶n phÈm sai háng vµ thiÕu kiÓm so¸t, ®ång thêi gi¶m ®-îc l·ng phÝ vÒ thêi gian, nguyªn vËt liÖu, nh©n lùc vµ tiÒn b¹c. h¬n n÷a, nÕu c«ng ty cã hÖ thèng chÊt l-îng phï hîp víi tiªu chuÈn ISO 9000 sÏ gi¶m ®-îc chi phÝ kiÓm tra, tiÕt kiÖm ®-îc cho c¶ c«ng ty vµ kh¸ch hµng. 3. T¨ng tÝnh c¹nh tranh : hÖ thèng chÊt l-îng phï hîp theo tiªu chuÈn ISO 9000 ngµy cµng trë lªn quan träng, ®Æc biÖt trong m«i tr-¬ng c¹nh tranh gay g¾t nh- hiÖn nay. Cã ®-îc 1 hÖ thèng chÊt l-îng phï hîp tiªu chuÈn ISO 9000 sÏ ®em ®Õn cho doanh nghiÖp lîi thÕ c¹nh tranh. V× th«ng qua viÖc chøng nhËn hÖ thèng chÊt l-îng phï hîp víi ISO 9000 doanh nghiÖp sÏ b»ng chøng ®¶m b¶o víi kh¸ch hµng lµ c¸c s¶n phÈm hä s¶n xuÊt phï hîp víi chÊt l-îng mµ hä ®· kh¼ng ®Þnh. Trong thùc tÕ, phong trµo ¸p dông ISO 9000 ®-îc dÞnh h-íng bëi chÝnh ng-êi tiªu dïng, nh÷ng ng-êi lu«n mong muèn ®-îc ®¶m b¶o r»ng s¶n phÈm mµ hä mua vÒ cã chÊt l-îng ®óng nh- chÊt l-îng mµ nhµ s¶n xuÊt kh¼ng ®Þnh. 1 sè hîp ®ång mua b¸n yªu cÇu ghi râ, s¶n phÈm b¸n ra ph¶i kÌm theo chøng nhËn hÖ thèng chÊt l-îng phï hîp víi tiªu chuÈn ISO 9000. 1 sè doanh nghiÖp ®· bá nì c¬ héi kinh doanh chØ v× hä thiÕu giÊy chøng nhËn ISO 9000. 4. T¨ng uy tÝn cña c«ng ty vÒ ®¶m b¶o chÊt l-îng: ¸p dông hÖ thèng chÊt l-îng theo ISO 9000 sÏ cung cÊp b»ng chøng kh¸ch quan vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm , dÞch vô cña c«ng ty nh»m chøng minh cho kh¸ch hµng thÊy r»ng c¸c ho¹t ®éng cña c«ng ty ®Òu ®-îc kiÓm so¸t. hÖ thèng chÊt l-îng cßn cung cÊp nh÷ng d÷ liÖu ®Ó sö dông cho viÖc x¸c ®Þnh hiÖu suÊt cña c¸c qu¸ tr×nh, c¸c th«ng sè vÒ s¶n phÈm , dÞch vô nh»m kh«ng ngõng c¶i tiÕn hiÖu qu¶ ho¹t ®éng vµ n©ng cao sù tho¶ m·n cña kh¸ch hµng. 14.3. KÕt cÊu vµ néi dung tãm t¾t cña bé tiªu chuÈn ISO 9000. 14.3.1. kÕt cÊu: kÕt cÊu bé tiªu chuÈn ISO 9000 cã thÓ m« t¶ theo s¬ ®å ë phô lôc 1 s¬ ®å nµy cho thÊy bé tiªu chuÈn ISO 9000 bao gåm 5 phÇn : - c¸c tiªu chuÈn vÒ ®¸nh gi¸ vÒ hÖ thèng chÊt l-îng. - C¸c tiªu chuÈn vÒ h-íng dÉn ¸p dông (vÒ ®¶m b¶o chÊt l-îng vµ vÒ qu¶n lÝ chÊt l-îng ) - C¸c tiªu chuÈn vÒ c¸c yªu cÇu cña hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng . - C¸c tiªu chuÈn hç trî kh¸c. Trong ®ã träng t©m cña bé tiªu chuÈn nµy cã 3 tiªu chuÈn ISO 9001 . ISO 9002 . ISO 9003 . c¸c tiªu chuÈn nµy ®-a ra nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cho 1 hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng. C¸c doanh nghiÖp muèn ®-îc cÊp chøng chØ ISO 9000 th× ph¶i x©y
  18. dùng 1 hÖ thèng qu¶n lÝ chÊt l-îng phï hîp víi c¸c yªu cÇu cña c¸c tiªu chuÈn nµy. néi dung chi tiÕt cña c¸c tiªu chuÈn nµy sÏ d-îc tr×nh bÇy kÜ ë phÇn tiÕp theo. 14.3.2. Néi dung tãm t¾t cña bé tiªu chuÈn ISO 9000. Tiªu chuÈn Tiªu ®Ò Tãm t¾t néi dung C¸c yªu cÇu cña hÖ thèng ®¶m b¶o chÊt l-îng HÖ thèng chÊt C¸c yªu cÇu cña hÖ thèng chÊt l-îng ®Ó sö l-îng – m« h×nh dung khi c«ng ty ®¶m b¶o phï hîp víi c¸c yªu ®Ó ®¶m b¶o chÊt cÇu quy ®Þng trong qu¸ tr×nh thiÕt kÕ , triÓn ISO 9001 - 1994 l-îng trong thiÕt khai ,s¶n xuÊt , n¾p ®Æt vµ dÞch vô sau khi b¸n. kÕ , triÓn khai , s¶n tiªu chuÈn giíi thiÖu 1 m« h×nh ®¶m b¶o chÊt xuÊt , n¾p ®¹t vµ l-îng ®Ó c«ng ty biÓu thÞ n¨ng lùc cña m×nh dÞch vô . vµ lµ c¨n cø cho viÖc ®¸nh gi¸ cña bªn ngoµi . C¸c yªu cÇu cña hÖ thèng chÊt l-îng ®Ó sö HÖ thèng chÊt dông khi c«ng ty ®¶m b¶o phï hîp víi c¸c yªu ISO 9002 - 1994 l-îng – m« h×nh cÇu quy ®Þnh trong qu¸ tr×nh thiÕt kÕ , triÓn ®Ó ®¶m b¶o chÊt khai , s¶n xuÊt , n¾p ®Ët vµ dÞch vô sau khi b¸n. l-îng trong s¶n tiªu chuÈn giíi thiÖu 1 m« h×nh ®¶m b¶o chÊt xuÊt n¾p ®Æt vµ l-îng ®Ó c«ng ty biÓu thÞ n¨ng lùc cña m×nh vµ dÞch vô. lµ c¨n cø cho viÖc ®¸nh gi¸ cña bªn ngoµi . ISO 9003 – 1994 HÖ thèng chÊt C¸c yªu cÇu cña hÖ thèng chÊt l-îng ®Ó sö l-îng – m« h×nh dung khi c«ng ty muèn biÓu thÞ n¨ng lùc cña ®Ó ®¶m b¶o chÊt m×nh trong viÖc ph¸t hiÖn vµ kiÓm so¸t viÖc sö l-îng trong kiÓm lÝ mäi sù kh«ng phï hîp ®-îc ph¸t hiÖn trong tra vµ thö nghiÖm qu¸ tr×nh kiÓm tra vµ thö nghiÖm cuèi cïng . cuèi cïng . C¸c h-íng dÉn chung vÒ ®¶m b¶o chÊt l-îng
  19. ISO 9000– Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn ®Ó lùa chän vµ sö 1:1994 tiªu chuÈn vÒ ®¶m b¶o dông bé tiªu chuÈn ISO 9000. Gi¶i thÝch c¸c chÊt l-îng – phÇn 1: khaÝ niÖm c¬ b¶n liªn quan ®Õn chÊt l-îng , H-íng dÉn lùa chän néi dung c¬ b¶n vµ mèi liªn quan gi÷a c¸c vµ sö dông tiªu chuÈn ®Ó ¸p dông cã hiÖu qu¶ bé tiªu chuÈn nµy. cã thÓ vÝ ®©y lµ tÊm b¶n ®å vÒ “thµnh phè ISO 9000” . Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn ®Ó ng-êi sö dông ISO 9000-2:1997 c¸c tiªu chuÈn vÒ ®¶m cã thÓ hiÓu chÝnh x¸c c¸c tiªu chuÈn ISO b¶o chÊt l-îng – 9001, ISO 9002 , ISO 9003 , ®ång thêi l-u ý phÇn 2: c¸c vÉn ®Ò khi ¸p dông c¸c yªu cÇu nµy. ®©y H-íng dÉn chung vÒ lµ 1 tµi liÖu h-íng dÉn hÕt søc cÇn thiÕt víi ¸p dông c¸c tiªu nh÷ng ai lÇn ®Çu lµm quen víi bé chuÈn ISO chuÈn ISO 9001, ISO 9000. 9002 vµ ISO 9003. Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn cho c¸c c«ng ty ISO 9000-3:1994 c¸c tiªu chuÈn vÒ ®¶m ph¸t triÓn, cung cÊp , b¶o tr× , cho kh¸ch b¶o chÊt l-îng – hµng trong viÖc ¸p dông tiªu chuÈn ISO phÇn 3: 9001 cho c¸c ®èi t-îng lµ s¶n phÈm mÒm H-íng dÉn viÖc ¸p hay c¸c s¶n phÈm cã yÕu tè phÇn mÒm. Qu¸ dÞng c¸c tiªu chuÈn tr×nh ph¸t triÓn, cung cÊp vµ b¶o tr× s¶n ISO 9001 trong viÖc phÈm mÒm cã ®Æc ®iÓm lµ c¸c giai ®o¹n s¶n ph¸t triÓn cung cÊp vµ xuÊt kh«ng cã ph©n biÖt râ rµng. duy tr× phÇn mÒm . Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ H-íng dÉn cho c¸c c«ng ty cung cÊp s¶n ISO 9000-4:1993 c¸c tiªu chuÈn ®Ó ®¶m phÈm , dÞch vô cÇn cã sù ®¶m b¶o vÒ ®é tin b¶o chÊt l-îng – cËy , nh- trong lÜnh vùc ®iÖn , viÔn th«ng , phÇn 4: tin häc. ®é tin cËy cña s¶n phÈm trong viÖc H-íng dÉn qu¶n lÝ cung cÊp c¸c dÞch vô lo¹i nµy lµ 1 yÕu tè ch-¬ng tr×nh vÒ ®é tin quan träng trong chÊt l-îng dÞch vô. cËy . Qu¶n lÝ chÊt l-îng Cung cÊp c¸c h-íng dÉn vÒ qu¶n lÝ chÊt ISO 9004-1:1994 vÊcc yÕu tè cña hÖ l-îng vµ hÖ thèng chÊt l-îng ®Ó sö dông thèng chÊt l-îng- cho c¸c c«ng ty muèn x©y dùng vµ ¸p dông phÇn 1: h-íng dÉn 1 hÖ thèng chÊt l-îng cã tÝnh toµn diÖn vµ cã hiÖu qu¶ nh»m ®¸p øng c¸c nhu cÇu vµ mong ®îi cña kh¸ch hµng vµ nhu cÇu qu¶n lÝ néi bé . Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn cho viÖc x©y dùng ISO 9004-2:1994 c¸c yÕu tè cña hÖ vµ ¸p dông cho 1 hÖ thèng chÊt l-îng cho thèng chÊt l-îng – c¸c c«ng ty cung øng dÞch vô hay s¶n phÈm phÇn 2: h-íng dÉn cña hä cã bao gåm c¸c yÕu tè dÞch vô ISO cho dÞch vô 9004-2 bæ xung cho ISO 9004-1 ®èi víi c¸c s¶n phÈm trong lÜnh vùc dÞch vô Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn cho viÖc x©y dùng ISO 9004-3:1993 c¸c yÕu tè cña hÖ vµ ¸p dông 1 hÖ thèng chÊt l-îng ®èi víi
  20. thèng chÊt l-îng – c¸c c«ng ty cã thµnh phÈm hoÆc b·n thµnh phÇn 3 : h-íng dÉn phÈm ë d¹ng vËt lÖu qua chÕ biÕn bao gåm cho c¸c vËt liÖu qua c¶ thÓ r¾n láng khÝ hay tæ hîp c¸c d¹ng ®ã. chÕ biÕn C¸c s¶n phÈm nµy th-êng ®-îc giao nhËn d-íi d¹ng hµng rêi chøa trong c¸c bao b×, c«ng ten n¬ ®-êng èng. ISO 9004 –3 bæ xung cho ISO 9004-1 ®èi víi c¸c s¶n phÈm lµ vËt liÖu qua chÕ biÕn Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn viÖc c¶i tiÕn liªn ISO 9004-4:1993 c¸c yÕu tè cña hÖ tôc chÊt l-îng trong c«ng ty, m« t¶ c¸c thèng chÊt l-îng – c«ng cô kÜ thuËt phôc vô cho ph-¬ng ph¸p phÇn 4: h-íng dÉn c¶i luËn c¶i tiÕn chÊt l-îng dùa trªn thu nhËp vµ tiÕn chÊt l-îng ph©n tÝch d÷ liÖu . H-íng dÉn ¸p dông yÕu tè cô thÓ cña qu¶n lÝ chÊt l-îng ISO 10005 : 1995 Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn vÒ viÖc lËp c¸c kÕ c¸c yÕu tè cña hÖ ho¹ch chÊt l-îng, 1 biÖn ph¸p ®Ó líi c¸c yÕu thèng chÊt l-îng – tè cña hÖ thèng chÊt l-îng víi c¸c yªu cÇu h-íng dÉn vÒ kÕ cña 1 s¶n phÈm, hîp ®ång hay dù ¸n cô thÓ. ho¹ch chÊt l-îng Trong tµi liÖu cã giíi thiÖu 1 sè mÉu kÕ ho¹ch chÊt l-îng : ISO 10006 : 1997 Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn vÒ viÖc qu¶n lÝ c¸c c¸c yÕu tè cña hÖ dù ¸n thèng chÊt l-îng – h-íng dÉn qu¶n lÝ dù ¸n ISO 10007 : 1995 Qu¶n lÝ chÊt l-îng vµ Cung cÊp c¸c h-íng dÉn vÒ viÖc sö dông c¸c yÕu tè cña hÖ qu¶n lÝ cÊu h×nh trong c«ng nghiÖp vµ mèi thèng chÊt l-îng – quan hÖ t-¬ng giao cña chóng víi c¸c hÖ h-íng dÉn qu¶n lÝ cÊu thèng vµ thñ tôc qu¶n lÝ kh¸c h×nh ISO 100012- C¸c yªu cÇu ®¶m b¶o Quy ®Þnh c¸c yªu cÇu ®¶m b¶o chÊt l-îng 1:1992 chÊt l-îng ®èi víi c¸c ®Ó c¸c c«ng ty ®¶m b¶o r»ng c¸c phÐp ®o ®· thiÕt bÞ ®o – phÇn 1 d-îc tiÕn hµnh víi ®é chuÈn x¸c mong hÖ thèng kh¼ng ®Þnh muèn. Tµi liÖu còng h-íng dÉn c¸ch thøc ®o l-êng ®èi v¬i thiÕt thùc hiÖn vµ m« t¶ c¸c ®Æc tr-ng chñ yÕu bÞ ®o cña 1 hÖ thèng kh¼ng ®Þnh thiÕt bÞ ®o .

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản