Danh mục hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp

Chia sẻ: phonghcm

Ngày 20/3/2006, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ban hành Chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng chocác doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế trong cả nước từ năm tài chính 2006, thay thế Quyết định số 1141 TC/QĐ/CĐKT.

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Danh mục hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp

Danh mục hệ thống tài khoản kế toán doanh
nghiệp
DANH MôC
HÖ THèNG TµI KHO¶N KÕ TO¸N DOANH NGHIÖP
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5
lo¹i tk 1
TµI S¶N NG¾N H¹N

01 111 TiÒn mÆt
1111 TiÒn ViÖt Nam
1112 Ngo¹i tÖ
1113 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý

02 112 TiÒn göi Ng©n hµng Chi tiÕt theo
1121 TiÒn ViÖt Nam tõng ng©n hµng
1122 Ngo¹i tÖ
1123 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý

03 113 TiÒn ®ang chuyÓn
1131 TiÒn ViÖt Nam
1132 Ngo¹i tÖ

04 121 §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
1211 Cæ phiÕu
1212 Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu

05 128 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c
1281 TiÒn göi cã kú h¹n
1288 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c

06 129 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n

07 131 Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Chi tiÕt theo
®èi t−îng
08 133 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
1331 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô
1332 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña TSC§

09 136 Ph¶i thu néi bé
1361 Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc
1368 Ph¶i thu néi bé kh¸c
10 138 Ph¶i thu kh¸c
1381 Tµi s¶n thiÕu chê xö lý
1385 Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸
1388 Ph¶i thu kh¸c

11 139 Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi

1
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5
12 141 T¹m øng Chi tiÕt theo
®èi t−îng
13 142 Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n

14 144 CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n

15 151 Hµng mua ®ang ®i ®−êng

16 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu Chi tiÕt theo
yªu cÇu qu¶n

17 153 C«ng cô, dông cô

18 154 Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang

19 155 Thµnh phÈm

20 156 Hµng hãa
1561 Gi¸ mua hµng hãa
1562 Chi phÝ thu mua hµng hãa
1567 Hµng hãa bÊt ®éng s¶n

21 157 Hµng göi ®i b¸n

22 158 Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ §¬n vÞ cã XNK
®−îc lËp kho
b¶o thuÕ
23 159 Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho

24 161 Chi sù nghiÖp
1611 Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc
1612 Chi sù nghiÖp n¨m nay

LO¹I TK 2
TµI S¶N DµI H¹N

25 211 Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh
2111 Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc
2112 M¸y mãc, thiÕt bÞ
2113 Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn
2114 ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý
2115 C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm
2118 TSC§ kh¸c

26 212 Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh

27 213 Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh

2
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5
2131 QuyÒn sö dông ®Êt
2132 QuyÒn ph¸t hµnh
2133 B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ
2134 Nh·n hiÖu hµng ho¸
2135 PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh
2136 GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn
2138 TSC§ v« h×nh kh¸c

28 214 Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh
2141 Hao mßn TSC§ h÷u h×nh
2142 Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh
2143 Hao mßn TSC§ v« h×nh
2147 Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t−

29 217 BÊt ®éng s¶n ®Çu t−

30 221 §Çu t− vµo c«ng ty con

31 222 Vèn gãp liªn doanh

32 223 §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt

33 228 §Çu t− dµi h¹n kh¸c
2281 Cæ phiÕu
2282 Tr¸i phiÕu
2288 §Çu t− dµi h¹n kh¸c
34 229 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n

35 241 X©y dùng c¬ b¶n dë dang
2411 Mua s¾m TSC§
2412 X©y dùng c¬ b¶n
2413 Söa ch÷a lín TSC§

36 242 Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n

37 243 Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i

38 244 Ký quü, ký c−îc dµi h¹n

LO¹I TK 3
Nî PH¶I TR¶
39 311 Vay ng¾n h¹n

40 315 Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶

41 331 Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Chi tiÕt theo ®èi

3
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5
t−îng
42 333 ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc
3331 ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép
33311 ThuÕ GTGT ®Çu ra
33312 ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu
3332 ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt
3333 ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu
3334 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
3335 ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n
3336 ThuÕ tµi nguyªn
3337 ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt
3338 C¸c lo¹i thuÕ kh¸c
3339 PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c

43 334 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
3341 Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn
3348 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c

44 335 Chi phÝ ph¶i tr¶
45 336 Ph¶i tr¶ néi bé

46 337 Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y DN x©y l¾p cã
dùng thanh to¸n theo
tiÕn ®é kÕ
ho¹ch
47 338 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
3381 Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt
3382 Kinh phÝ c«ng ®oµn
3383 B¶o hiÓm x· héi
3384 B¶o hiÓm y tÕ
3385 Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸
3386 NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
3387 Doanh thu ch−a thùc hiÖn
3388 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c

48 341 Vay dµi h¹n
49 342 Nî dµi h¹n

50 343 Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh
3431 MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu
3432 ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu
3433 Phô tréi tr¸i phiÕu

51 344 NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n

52 347 ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶
4
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5

53 351 Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm

54 352 Dù phßng ph¶i tr¶

LO¹I TK 4
VèN CHñ Së H÷U

55 411 Nguån vèn kinh doanh
4111 Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u
4112 ThÆng d− vèn cæ phÇn C.ty cæ phÇn
4118 Vèn kh¸c

56 412 Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n

57 413 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
4131 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi
chÝnh
4132 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB

58 414 Quü ®Çu t− ph¸t triÓn

59 415 Quü dù phßng tµi chÝnh

60 418 C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u

61 419 Cæ phiÕu quü C.ty cæ phÇn

62 421 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
4211 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc
4212 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay

63 431 Quü khen th−ëng, phóc lîi
4311 Quü khen th−ëng
4312 Quü phóc lîi
4313 Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§

64 441 Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n ¸p dông cho
DNNN
65 461 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Dïng cho
4611 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc c¸c c«ng ty,
4612 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay T.Cty cã nguån
kinh phÝ
66 466 Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§



5
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5
LO¹I TK 5
Doanh thu

67 511 Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
5111 Doanh thu b¸n hµng hãa
5112 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm Chi tiÕt theo
5113 Doanh thu cung cÊp dÞch vô yªu cÇu
5114 Doanh thu trî cÊp, trî gi¸ qu¶n lý
5117 Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−

68 512 Doanh thu b¸n hµng néi bé ¸p dông khi
5121 Doanh thu b¸n hµng hãa cã b¸n hµng
5122 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm néi bé
5123 Doanh thu cung cÊp dÞch vô

69 515 Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh

70 521 ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i

71 531 Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i

72 532 Gi¶m gi¸ hµng b¸n

LO¹I TK 6
CHI PHÝ S¶N XUÊT, KINH DOANH

73 611 Mua hµng ¸p dông
6111 Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu ph−¬ng
6112 Mua hµng hãa ph¸p kiÓm
kª ®Þnh kú
74 621 Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp

75 622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp

76 623 Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ¸p dông cho
6231 Chi phÝ nh©n c«ng ®¬n vÞ x©y l¾p
6232 Chi phÝ vËt liÖu
6233 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt
6234 Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng
6237 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi
6238 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

6
Sè hiÖu TK

TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó
CÊp 1 CÊp 2

1 2 3 4 5

77 627 Chi phÝ s¶n xuÊt chung
6271 Chi phÝ nh©n viªn ph©n x−ëng
6272 Chi phÝ vËt liÖu
6273 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt
6274 Chi phÝ khÊu hao TSC§
6277 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi
6278 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

78 631 Gi¸ thµnh s¶n xuÊt PP. K kª ®Þnh

79 632 Gi¸ vèn hµng b¸n

80 635 Chi phÝ tµi chÝnh

81 641 Chi phÝ b¸n hµng
6411 Chi phÝ nh©n viªn
6412 Chi phÝ vËt liÖu, bao b×
6413 Chi phÝ dông cô, ®å dïng
6414 Chi phÝ khÊu hao TSC§
6415 Chi phÝ b¶o hµnh
6417 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi
6418 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

82 642 Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
6421 Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý
6422 Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý
6423 Chi phÝ ®å dïng v¨n phßng
6424 Chi phÝ khÊu hao TSC§
6425 ThuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ
6426 Chi phÝ dù phßng
6427 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi
6428 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

LO¹I TK 7
THU NHËP KH¸C

83 711 Thu nhËp kh¸c Chi tiÕt theo
ho¹t ®éng




7
LO¹I TK 8
CHI PHÝ KH¸C
84 811 Chi phÝ kh¸c Chi tiÕt theo
ho¹t ®éng
85 821 Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
8211 Chi phÝ thuÕ TNDN hiÖn hµnh
8212 Chi phÝ thuÕ TNDN ho·n l¹i

LO¹I TK 9
X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH

86 911 X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh

LO¹I TK 0
TµI KHO¶N NGOµI B¶NG

001 Tµi s¶n thuª ngoµi

002 VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng Chi tiÕt theo
yªu cÇu qu¶n

003 Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc

004 Nî khã ®ßi ®· xö lý

007 Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i

008 Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n




8
Gi¶i ThÝch Néi DUNG, KÕt CÊu Vµ PH¦¥NG Ph¸p GHI ChÐp
Tµi Kho¶n KÕ To¸n

Lo¹i Tµi Kho¶n I
Tµi S¶n Ng¾n H¹n
Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng,
gi¶m tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp.
Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u vµ qu¶n lý
cña doanh nghiÖp, cã thêi gian sö dông, lu©n chuyÓn, thu håi vèn trong mét kú kinh doanh
hoÆc trong mét n¨m. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i d−íi h×nh th¸i tiÒn,
hiÖn vËt (vËt t−, hµng ho¸), d−íi d¹ng ®Çu t− ng¾n h¹n vµ c¸c kho¶n nî ph¶i thu.
Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp bao gåm: Vèn b»ng tiÒn; C¸c kho¶n ®Çu t− tµi
chÝnh ng¾n h¹n; C¸c kho¶n ph¶i thu; Hµng tån kho vµ c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c.
Thuéc lo¹i tµi kho¶n nµy cßn bao gåm tµi kho¶n chi sù nghiÖp.
H¹ch to¸n kÕ to¸n tµi s¶n ng¾n h¹n cÇn l−u ý:
1. KÕ to¸n c¸c lo¹i tµi s¶n thuéc tµi s¶n ng¾n h¹n ph¶i tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c
®¸nh gi¸ gi¸ trÞ quy ®Þnh cho tõng lo¹i tµi s¶n: Vèn b»ng tiÒn, ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c
kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n t¹m øng, c¸c kho¶n cÇm cè, ký c−îc, ký quü ng¾n h¹n, hµng
tån kho...…
2. §èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n ng¾n h¹n thuéc nhãm ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c tµi kho¶n nî ph¶i
thu, hµng tån kho ®−îc ®¸nh gi¸ vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n theo gi¸ gèc.
Cuèi niªn ®é kÕ to¸n nÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho thÊp h¬n gi¸
gèc th× ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i thu ®· ®−îc ph©n lo¹i
lµ kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu håi ®−îc th× ®−îc lËp dù phßng ph¶i
thu khã ®ßi.
Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi kh«ng ®−îc ghi trùc tiÕp vµo
c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n mµ ph¶i ph¶n ¸nh trªn mét tµi kho¶n riªng (Tµi kho¶n dù phßng)
vµ ®−îc ghi chÐp, xö lý theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.
Tµi kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi vÒ tµi s¶n ng¾n h¹n ®−îc
sö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña tµi s¶n ng¾n h¹n nh»m x¸c ®Þnh ®−îc gi¸
trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n.
Lo¹i tµi kho¶n Tµi s¶n ng¾n h¹n cã 24 tµi kho¶n, chia thµnh 6 nhãm:
Nhãm Tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt;
- Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng;
- Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn.
9
Nhãm Tµi kho¶n 12 - §Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, cã 3 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n;
- Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c;
- Tµi kho¶n 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.
Nhãm Tµi kho¶n 13 - C¸c kho¶n ph¶i thu, cã 5 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng;
- Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ;
- Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé;
- Tµi kho¶n l38 - Ph¶i thu kh¸c;
- Tµi kho¶n 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi.

Nhãm Tµi kho¶n 14 - øng tr−íc, cã 3 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 141 - T¹m øng;
- Tµi kho¶n 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n;
- Tµi kho¶n 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.
Nhãm Tµi kho¶n 15 - Hµng tån kho, cã 9 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng;
- Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu;
- Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô;
- Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;
- Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm;
- Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸;
- Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n;
- Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ;
- Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.
Nhãm Tµi kho¶n 16 - Chi sù nghiÖp, cã 1 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp.




10
Nhãm Tµi Kho¶n 11
Vèn B»ng TiÒn

C¸c tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn cña doanh nghiÖp, gåm: TiÒn mÆt t¹i quü tiÒn mÆt, tiÒn
göi ë c¸c Ng©n hµng vµ c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn.


H¹ch To¸n Vèn B»ng TiÒn CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. H¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn ph¶i sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ §ång ViÖt
Nam, trõ tr−êng hîp ®−îc phÐp sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ th«ng dông kh¸c.

2. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc göi vµo Ng©n hµng
ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (Tû gi¸ hèi
®o¸i giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n
hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh) ®Ó ghi sæ kÕ
to¸n.
Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, göi vµo Ng©n hµng hoÆc thanh
to¸n c«ng nî ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam
theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã c¸c TK 1112, 1122 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ
ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112 hoÆc TK 1122 theo mét trong c¸c
ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn, NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸
thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt).
Nhãm Tµi kho¶n Vèn b»ng tiÒn cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶i
quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt ngo¹i tÖ theo
nguyªn tÖ. NÕu cã chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch nµy trªn c¸c TK
doanh thu, chi phÝ tµi chÝnh (nÕu ph¸t sinh trong giai ®o¹n SXKD, kÓ c¶ doanh nghiÖp
SXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) hoÆc ph¶n ¸nh vµo TK 413 (NÕu ph¸t sinh trong giai
®o¹n ®Çu t− XDCB - giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). Sè d− cuèi kú cña c¸c tµi kho¶n vèn
b»ng tiÒn cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ
tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ë thêi ®iÓm
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m.
Ngo¹i tÖ ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn Tµi kho¶n 007 "Ngo¹i tÖ
c¸c lo¹i" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
3. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë nhãm tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn chØ
¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý.

vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶i theo dâi sè l−îng, träng l−îng, quy c¸ch, phÈm
chÊt vµ gi¸ trÞ cña tõng thø, tõng lo¹i. Gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc tÝnh
theo gi¸ thùc tÕ (Gi¸ ho¸ ®¬n hoÆc gi¸ ®−îc thanh to¸n) khi tÝnh gi¸ xuÊt vµng, b¹c, kim

11
khÝ quý, ®¸ quý cã thÓ ¸p dông 1 trong 4 ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ hµng tån kho.
Nhãm tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt;
- Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng;
- Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn.




12
Tµi Kho¶n 111
TiÒn MÆt
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü t¹i quü doanh nghiÖp bao
gåm: TiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý.
H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét sè Quy §Þnh SAU

1. ChØ ph¶n ¸nh vµo TK 111 "TiÒn mÆt" sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ thùc tÕ nhËp, xuÊt
quü tiÒn mÆt. §èi víi kho¶n tiÒn thu ®−îc chuyÓn nép ngay vµo Ng©n hµng (kh«ng qua
quü tiÒn mÆt cña ®¬n vÞ) th× kh«ng ghi vµo bªn Nî TK 111 "TiÒn mÆt" mµ ghi vµo bªn Nî
TK 113 "TiÒn ®ang chuyÓn".
2. C¸c kho¶n tiÒn mÆt do doanh nghiÖp kh¸c vµ c¸ nh©n ký c−îc, ký quü t¹i doanh
nghiÖp ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i tµi s¶n b»ng tiÒn cña ®¬n vÞ.
3. Khi tiÕn hµnh nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt ph¶i cã phiÕu thu, phiÕu chi vµ cã ®ñ ch÷
ký cña ng−êi nhËn, ng−êi giao, ng−êi cho phÐp nhËp, xuÊt quü theo quy ®Þnh cña chÕ ®é
chøng tõ kÕ to¸n. Mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt ph¶i cã lÖnh nhËp quü, xuÊt quü ®Ýnh kÌm.
4. KÕ to¸n quü tiÒn mÆt ph¶i cã tr¸ch nhiÖm më sæ kÕ to¸n quü tiÒn mÆt, ghi chÐp
hµng ngµy liªn tôc theo tr×nh tù ph¸t sinh c¸c kho¶n thu, chi, xuÊt, nhËp quü tiÒn mÆt,
ngo¹i tÖ vµ tÝnh ra sè tån quü t¹i mäi thêi ®iÓm.
5. Thñ quü chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý vµ nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt. Hµng ngµy thñ
quü ph¶i kiÓm kª sè tån quü tiÒn mÆt thùc tÕ, ®èi chiÕu sè liÖu sæ quü tiÒn mÆt vµ sæ kÕ
to¸n tiÒn mÆt. NÕu cã chªnh lÖch, kÕ to¸n vµ thñ quü ph¶i kiÓm tra l¹i ®Ó x¸c ®Þnh
nguyªn nh©n vµ kiÕn nghÞ biÖn ph¸p xö lý chªnh lÖch.
6. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra
§ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh, hoÆc tû gi¸
giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt
Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi sæ kÕ to¸n.
Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th×
®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã
TK 1112 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112
theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp
sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt).
TiÒn mÆt b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn TK
007 "Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i" (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n).
7. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n tiÒn mÆt chØ ¸p
dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ë
c¸c doanh nghiÖp cã vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü tiÒn mÆt th× viÖc nhËp,
xuÊt ®−îc h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i hµng tån kho, khi sö dông ®Ó thanh to¸n chi tr¶ ®−îc
h¹ch to¸n nh− ngo¹i tÖ.

13
KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 111 - TiÒn MÆt

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü;
- Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thõa ë quü ph¸t hiÖn khi kiÓm kª.
- Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒn
mÆt ngo¹i tÖ).
Bªn Cã:
- C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý xuÊt quü;
- Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thiÕu hôt ë quü ph¸t hiÖn khi
kiÓm kª;
- Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒn
mÆt ngo¹i tÖ).
Sè d− bªn Nî:
C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý cßn tån quü tiÒn mÆt.
Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1111 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü tiÒn ViÖt
Nam t¹i quü tiÒn mÆt.
- Tµi kho¶n 1112 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, t¨ng, gi¶m tû gi¸ vµ tån
quü ngo¹i tÖ t¹i quü tiÒn mÆt theo gi¸ trÞ quy ®æi ra §ång ViÖt Nam.
- Tµi kho¶n 1113 - Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim
khÝ quý, ®¸ quý nhËp, xuÊt, tån quü.
PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp lao vô, dÞch vô nhËp quü tiÒn mÆt
cña ®¬n vÞ:
- Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo
gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).

14
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT).
- Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2. Khi nhËn ®−îc tiÒn cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thanh to¸n vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸
b»ng tiÒn mÆt, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339).
3. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp
kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp
nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (nh−: Thu l·i ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n,
thu vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§,...) b»ng tiÒn mÆt nhËp quü, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT).
4. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT b»ng tiÒn mÆt, khi nhËp quü, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
5. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt; vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, vay kh¸c
b»ng tiÒn mÆt (TiÒn ViÖt Nam hoÆc ngo¹i tÖ), ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122)
Cã c¸c TK 311, 341,...
6. Thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ nhËp quü tiÒn mÆt cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt(1111, 1112)

15
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 141 - T¹m øng.
7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ký c−îc, ký quü hoÆc thu håi c¸c
kho¶n cho vay nhËp quü tiÒn mÆt, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112)
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n; hoÆc
Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c.
8. NhËn kho¶n ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n)
Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n.
9. C¸c kho¶n thõa quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn
nh©n, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381).
10. Khi nhËn ®−îc vèn do ®−îc giao, nhËn vèn gãp b»ng tiÒn mÆt, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
11. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
12. XuÊt quü tiÒn mÆt mua chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty
con, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ghi:
Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh

16
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
13. XuÊt quü tiÒn mÆt ®em ®i ký quü, ký c−îc, ghi:
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
14. XuÊt quü tiÒn mÆt mua TSC§ ®−a ngay vµo sö dông:
- Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
- Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng.ho¸, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng
nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi ®−îc
trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi:
Nî c¸c TK 211, 213,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n).
NÕu TSC§ mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc Quü §Çu t− ph¸t triÓn vµ
®−îc dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, khi quyÕt
to¸n vèn ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt, ghi:
Nî c¸c TK 441, 414,...
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
15. XuÊt quü tiÒn mÆt chi cho ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB, chi söa ch÷a lín TSC§ hoÆc
mua s¾m TSC§ ph¶i qua l¾p ®Æt ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
16. XuÊt quü tiÒn mÆt mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ vÒ
nhËp kho ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ

17
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (Theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
17. XuÊt quü tiÒn mÆt mua vËt t−, hµng ho¸ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nhËp kho (Theo ph−¬ng
ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú), ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng (6111, 6112)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
18. XuÊt quü tiÒn mÆt thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
19. Doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi mua nguyªn vËt
liÖu sö dông ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn mÆt ph¸t sinh trong kú, ghi:
Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,...…
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
20. XuÊt quü tiÒn mÆt sö dông cho ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c, ghi:
Nî c¸c TK 635, 811,...…
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.

18
21. C¸c kho¶n thiÕu quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn
nh©n, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
22. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ:
22.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt
trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cña
doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB).
a) Khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt lµ ngo¹i tÖ.
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,
TSC§ dÞch vô, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû
gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞch
vô, TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû
gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp, hoÆc khi vay ng¾n
h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i
t¹i ngµy giao dÞch, ghi:
Nî c¸c TK cã liªn quan (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch).
b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi
h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...):
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)

19
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
c) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt ghi:
Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH)
Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch
BQLNH).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
d) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thu
néi bé,...):
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§TK)
22.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ
tiÒn mÆt cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng).
a) Khi mua ngoµi vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do
ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao:
- NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua

20
vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn
thÇu bµn giao, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213 , 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh
to¸n mua vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu
bµn giao, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch)
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,
ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã),...):
- NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸)
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT)
- NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i
tr¶, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,.... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
c) Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y
dùng (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− XDCB vµ ®−îc xö lý, h¹ch to¸n theo quy
®Þnh (Xem h−íng dÉn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i).
22.3. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña c¸c kho¶n ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt khi ®¸nh
gi¸ l¹i cuèi n¨m.
21
ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i sè d− TK 111 "TiÒn
mÆt" cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh (Tû gi¸ giao dÞch
b×nh qu©n trªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm kho¸
sæ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh), cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (l·i hoÆc lç). Doanh
nghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cña ho¹t
®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) (TK 4132) vµ cña ho¹t ®éng s¶n
xuÊt, kinh doanh (TK 4131):
NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 111 (1112)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132).
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132)
Cã TK 111 (1112).




22
tµi kho¶n 112
tiÒn göi ng©n hµng

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c
kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng cña doanh nghiÖp.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. C¨n cø ®Ó h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 112 “TiÒn göi Ng©n hµng" lµ c¸c giÊy b¸o
Cã, b¸o Nî hoÆc b¶n sao kª cña Ng©n hµng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc (Uû nhiÖm chi, uû
nhiÖm thu, sÐc chuyÓn kho¶n, sÐc b¶o chi,...)
2. Khi nhËn ®−îc chøng tõ cña Ng©n hµng göi ®Õn, kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu
víi chøng tõ gèc kÌm theo. NÕu cã sù chªnh lÖch gi÷a sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ,
sè liÖu ë chøng tõ gèc víi sè liÖu trªn chøng tõ cña Ng©n hµng th× ®¬n vÞ ph¶i th«ng b¸o
cho Ng©n hµng ®Ó cïng ®èi chiÕu, x¸c minh vµ xö lý kÞp thêi. Cuèi th¸ng, ch−a x¸c ®Þnh
®−îc nguyªn nh©n chªnh lÖch th× kÕ to¸n ghi sæ theo sè liÖu cña Ng©n hµng trªn giÊy b¸o
Nî, b¸o Cã hoÆc b¶n sao kª. Sè chªnh lÖch (nÕu cã) ghi vµo bªn Nî TK 138 "Ph¶i thu
kh¸c" (1388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n lín h¬n sè liÖu cña Ng©n hµng) hoÆc ghi vµo bªn Cã
TK 338 "Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c" (3388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n nhá h¬n sè liÖu cña
Ng©n hµng). Sang th¸ng sau, tiÕp tôc kiÓm tra, ®èi chiÕu, x¸c ®Þnh nguyªn nh©n ®Ó ®iÒu
chØnh sè liÖu ghi sæ.

3. ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c tæ chøc, bé phËn phô thuéc kh«ng tæ chøc kÕ to¸n riªng, cã
thÓ më tµi kho¶n chuyªn thu, chuyªn chi hoÆc më tµi kho¶n thanh to¸n phï hîp ®Ó
thuËn tiÖn cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo tõng lo¹i tiÒn
göi (§ång ViÖt Nam, ngo¹i tÖ c¸c lo¹i).
4. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt sè tiÒn göi theo tõng tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó
tiÖn cho viÖc kiÓm tra, ®èi chiÕu.
5. Tr−êng hîp göi tiÒn vµo Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra §ång
ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng
ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t
sinh (Sau ®©y gäi t¾t lµ tû gi¸ giao dÞch BQLNH). Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ göi vµo Ng©n
hµng ®−îc ph¶n ¸nh theo tû gi¸ mua thùc tÕ ph¶i tr¶.
Tr−êng hîp rót tiÒn göi Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt
Nam theo tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n TK 1122 theo mét trong c¸c ph−¬ng
ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ
®Ých danh.
6. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n

23
cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh
liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n
chªnh lÖch nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" (L·i
tû gi¸) hoÆc vµo bªn Nî TK 635 "Chi phÝ tµi chÝnh" (Lç tû gi¸).
7. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc
ho¹t ®éng) nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸
liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi
®o¸i" (4132).

KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 112 - TiÒn Göi NG¢N Hµng

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ göi vµo Ng©n hµng;
- Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú.
Bªn Cã:
- C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ rót ra tõ Ng©n hµng;
- Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú.
Sè dù bªn Nî:
Sè tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ hiÖn cßn göi t¹i Ng©n hµng.
Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1121 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang
göi t¹i Ng©n hµng b»ng §ång ViÖt Nam.
- Tµi kho¶n 1122 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang göi t¹i
Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ c¸c lo¹i ®· quy ®æi ra §ång ViÖt Nam.
- Tµi kho¶n 1123 - Vµng, b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim
khÝ quý, ®¸ quý göi vµo, rót ra, vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng.

PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
2. NhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng vÒ sè tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n
cña doanh nghiÖp, ghi:

24
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn.
3. NhËn ®−îc tiÒn øng tr−íc hoÆc khi kh¸ch hµng tr¶ nî b»ng chuyÓn kho¶n, c¨n cø
giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
4. Thu håi c¸c kho¶n tiÒn ký quü, ký c−îc b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n.
5. NhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn do c¸c thµnh viªn gãp vèn chuyÓn ®Õn
b»ng chuyÓn kho¶n, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
6. NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, dµi h¹n b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388).
7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n b»ng chuyÓn kho¶n, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn)
Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
8. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô hoÆc thu tõ ho¹t ®éng tµi
chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c b»ng chuyÓn kho¶n.
8.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ,
khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô vµ thu tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)

25
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Kho¶n thu ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Thu nhËp ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
8.2. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô vµ c¸c kho¶n thu tõ ho¹t
®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
9. Thu l·i tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
10. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
11. ChuyÓn tiÒn göi Ng©n hµng ®i ký quü, ký c−îc (dµi h¹n, ng¾n h¹n), ghi:
Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
12. ChuyÓn tiÒn göi ng©n hµng ®i ®Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
13. Tr¶ tiÒn mua vËt t−, c«ng cô, hµng ho¸ vÒ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu
trõ b»ng chuyÓn kho¶n, uû nhiÖm chi hoÆc sÐc:
- Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, khi
ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu


26
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
- Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, khi ph¸t
sinh, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
14. Tr¶ tiÒn mua TSC§, B§S ®Çu t−, ®Çu t− dµi h¹n, chi phÝ ®Çu t− XDCB phôc vô
cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã)
... …
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
15. Thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n

27
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
...
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
16. Tr¶ vèn gãp hoÆc tr¶ cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c bªn gãp vèn, chi c¸c quü doanh
nghiÖp,... b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Nî c¸c TK 414, 415, 418,...
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
17. Thanh to¸n c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ
tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp
nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho ng−êi mua b»ng chuyÓn kho¶n, ghi:
Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i
Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
18. Chi b»ng tiÒn göi Ng©n hµng liªn quan ®Õn c¸c kho¶n chi phÝ sö dùng m¸y thi
c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝ
ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 – Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng.
19. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ.
19.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña ho¹t
®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh:
a) Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn göi ngo¹i tÖ.

28
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,
TSC§, dÞch vô, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸
hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch).
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞch
vô, TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸
hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch).
Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT)
- Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n,
nî dµi h¹n, nî néi bé...)
+ NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
+ NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
b) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH)
Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch
BQLNH).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).

29
c) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thu
néi bé...)
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138,...(Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
19.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña
ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng)
a) Khi mua ngoµi hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt
do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao:
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua vËt
t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua
hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn
giao, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,
ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã))…


30
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i
tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸)
Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng
ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT).
c) Hµng n¨m chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng
(giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
(4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (Xem néi
dung TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i).
19.3. KÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m c¸c kho¶n tiÒn göi ngo¹i tÖ:

ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n tiÒn göi
ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh lµ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n
liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi
chÝnh. Doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh
do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ nµy cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai
®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) vµo TK 4132 vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµo TK 4131.
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 112 (1122)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132).
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132)
Cã TK 112 (1122).




31
tµi kho¶n 113
tiÒn ®ang chuyÓn

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn cña doanh nghiÖp ®· nép vµo
Ng©n hµng, Kho b¹c Nhµ n−íc, ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn cho Ng©n hµng nh−ng ch−a
nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c hay ®· lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n
t¹i Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî hay b¶n sao kª
cña Ng©n hµng.
TiÒn ®ang chuyÓn gåm tiÒn ViÖt Nam vµ ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Thu tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng;
- ChuyÓn tiÒn qua b−u ®iÖn ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c;
- Thu tiÒn b¸n hµng nép thuÕ vµo Kho b¹c (Giao tiÒn tay ba gi÷a doanh nghiÖp víi
ng−êi mua hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc).


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 113 - tiÒn ®ang chuyÓn

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n tiÒn mÆt hoÆc sÐc b»ng tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ ®· nép vµo Ng©n hµng
hoÆc ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã;
- Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓn
cuèi kú.
Bªn Cã:
- Sè kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, hoÆc tµi kho¶n cã liªn quan;
- Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓn
cuèi kú.
Sè d− bªn Nî:
C¸c kho¶n tiÒn cßn ®ang chuyÓn cuèi kú.
Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1131 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn ViÖt Nam ®ang chuyÓn.
- Tµi kho¶n 1132 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Thu tiÒn b¸n hµng, tiÒn nî cña kh¸ch hµng hoÆc c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c b»ng
32
tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng (kh«ng qua quü) nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy
b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Thu nî cña kh¸ch hµng)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
2. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña
Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112).
3. Lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho chñ nî nh−ng ch−a
nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî cña Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122).
4. Kh¸ch hµng tr¶ tr−íc tiÒn mua hµng b»ng sÐc, ®¬n vÞ ®· nép sÐc vµo Ng©n hµng
nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
5. Ng©n hµng b¸o Cã c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña ®¬n
vÞ, ghi:
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122)
Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132).
6. Ng©n hµng b¸o Nî c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· chuyÓn cho ng−êi b¸n, ng−êi
cung cÊp dÞch vô, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132).
7. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i
tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ
trªn Tµi kho¶n 113 "TiÒn ®ang chuyÓn":
33
- NÕu chªnh lÖch tû gi¸ t¨ng, ghi:
Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.
- NÕu chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132).




34
tµi kho¶n 121
®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ thanh to¸n chøng kho¸n
(Cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu,...) cã thêi h¹n thu håi kh«ng qu¸ mét n¨m hoÆc mua vµo,
b¸n ra chøng kho¸n ®Ó kiÕm lêi.
Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm:
- Cæ phiÕu cã thÓ giao dÞch trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n;
- Tr¸i phiÕu gåm tr¸i phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu chÝnh phñ;
- C¸c lo¹i chøng kho¸n kh¸c theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n theo gi¸ thùc tÕ mua
chøng kho¸n (gi¸ gèc), bao gåm: Gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã) nh− chi phÝ
m«i giíi, giao dÞch, cung cÊp th«ng tin, thuÕ, lÖ phÝ vµ phÝ ng©n hµng.
2. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm c¶ nh÷ng chøng kho¸n dµi h¹n ®−îc
mua vµo ®Ó b¸n ë thÞ tr−êng chøng kho¸n mµ cã thÓ thu håi vèn trong thêi h¹n kh«ng
qu¸ mét n¨m.
3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bÞ
gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ gèc, kÕ to¸n ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸n
ng¾n h¹n.
4. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n
mµ ®¬n vÞ ®ang n¾m gi÷ (Theo tõng lo¹i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, chøng kho¸n cã gi¸ trÞ
kh¸c; Theo tõng lo¹i ®èi t¸c ®Çu t−; Theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ vµ gi¸ mua thùc tÕ).

kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 121 - ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n

Bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n mua vµo.
Bªn Cã:
TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n b¸n ra, ®¸o h¹n hoÆc ®−îc thanh to¸n.
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n do doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷.
Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:

35
- Tµi kho¶n 1211 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n cæ phiÕu víi môc ®Ých
n¾m gi÷ ®Ó b¸n kiÕm lêi.
- Tµi kho¶n 1212 - Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ
thanh to¸n c¸c lo¹i tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu ng¾n h¹n.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Khi mua chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ mua (Gi¸ mua
céng (+) Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, chi phÝ th«ng tin, lÖ phÝ, phÝ ng©n hµng,...), ghi:
Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 141 - T¹m øng
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.
2. §Þnh kú tÝnh l·i vµ thu l·i tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, kú phiÕu:
a) Tr−êng hîp nhËn tiÒn l·i vµ sö dông tiÒn l·i tiÕp tôc mua bæ sung tr¸i phiÕu, tÝn
phiÕu (kh«ng mang tiÒn vÒ doanh nghiÖp mµ sö dông tiÒn l·i mua ngay tr¸i phiÕu), ghi:
Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
b) Tr−êng hîp nhËn l·i b»ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
c) Tr−êng hîp nhËn l·i ®Çu t− bao gåm c¶ kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi mua
l¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ph¶i ph©n bæ sè tiÒn l·i nµy. ChØ ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t
®éng tµi chÝnh phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy; Kho¶n
tiÒn l·i dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi gi¶m gi¸ trÞ cña
chÝnh kho¶n ®Çu t− ®ã, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng tiÒn l·i thu ®−îc)
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (PhÇn tiÒn l·i ®Çu t− dån tÝch
tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ
doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy).

36
3. §Þnh kú nhËn cæ tøc (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Ch−a thu ®−îc tiÒn ngay)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
4. Khi chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo gi¸ b¸n chøng kho¸n:
a) Tr−êng hîp cã l·i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n
gi¸ vèn).
b) Tr−êng hîp bÞ lç, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ vèn)
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn).
c) C¸c chi phÝ vÒ b¸n chøng kho¸n, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã c¸c TK 111, 112,...
5. Thu håi hoÆc thanh to¸n chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· ®¸o h¹n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.




37
tµi kho¶n 128
®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña
c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c bao gåm c¶ c¸c kho¶n cho vay mµ thêi h¹n thu håi
kh«ng qu¸ mét n¨m.…
Trong c¸c tr−êng hîp ®Çu t− b»ng tiÒn hoÆc hiÖn vËt (nh−: Tµi s¶n cè ®Þnh, nguyªn
liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸,...) gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− ®−îc tÝnh theo gi¸ tho¶ thuËn cña c¸c bªn
tham gia ®Çu t− ®èi víi c¸c tµi s¶n ®−a ®i ®Çu t−. PhÇn chªnh lÖch (nÕu cã) gi÷a gi¸ trÞ
ghi sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ víi gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i ph¶n ¸nh vµo bªn Nî Tµi
kho¶n 811 hoÆc bªn Cã Tµi kho¶n 711.
KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n ®Çu t−, tõng hîp ®ång cho vay.

kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 128 - ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c gi¶m.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c hiÖn cßn.
Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1281 - TiÒn göi cã kú h¹n: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã
cña tiÒn göi cã kú h¹n.
- Tµi kho¶n 1288 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè
hiÖn cã cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c.

ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Khi dïng vèn b»ng tiÒn ®Ó ®Çu t− ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288)
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Doanh nghiÖp ®−a ®i ®Çu t− b»ng vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ thêi gian n¾m
gi÷ c¸c kho¶n ®Çu t− ®ã d−íi 1 n¨m:
a) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n
38
gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc
®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ).
b) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n
gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh
gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
3. Khi thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 152, 156, 211,...…
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Tr−êng hîp lç)
Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) (Gi¸ vèn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Tr−êng hîp l·i).




39
tµi kho¶n 129
dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c
kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.
Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc lËp ®Ó ghi nhËn c¸c kho¶n lç cã thÒ ph¸t
sinh do sù gi¶m gi¸ cña c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷ cã thÓ
x¶y ra.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc thùc
hiÖn ë thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. §èi víi c¸c doanh nghiÖp
cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín vÒ lËp dù phßng th× ®−îc ®iÒu
chØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp.
2. Møc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷a
gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sè
dù phßng ph¶i lËp kú nµy cao h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× sè
chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m
nay thÊp h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi
gi¶m chi phÝ tµi chÝnh.
3. §iÒu kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n lµ:
- Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− theo ®óng quy ®Þnh
cña ph¸p luËt;
- §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµi
chÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m xuèng so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. (Chøng kho¸n
kh«ng ®−îc mua b¸n tù do th× kh«ng ®−îc lËp dù phßng).
4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n khi cã
biÕn ®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m theo c«ng thøc:
Møc dù Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ
phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m chøng tr−êng cña
gi¸ ®Çu t− = gi¸ t¹i thêi x kho¸n ghi - chøng
chøng kho¸n ®iÓm cuèi kú kÕ trªn sæ kÕ kho¸n ®Çu
ng¾n h¹n to¸n n¨m to¸n t− ng¾n h¹n
Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t−
ng¾n h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøng
kho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ®Ó x¸c ®Þnh sè ph¶i lËp thªm
hoÆc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh.



40
kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¶nh cña
tµi kho¶n 129 - dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n

Bªn Nî:
Hoµn nhËp sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n kú nµy ph¶i lËp
nhá h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc.
Bªn Cã:
TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n (Sè cÇn trÝch lËp lÇn
®Çu vµ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng kú nµy ph¶i lËp lín h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc).
Sè d− bªn Cã:
Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n hiÖn cã cuèi kú.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n
hiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.
2. Cuèi kú kÕ to¸n sau:
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n
nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ
to¸n tr−íc th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi:
Nî TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n
Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh.
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n nµy
lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th×
ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.




41
tµi kho¶n 131
ph¶i thu cña kh¸ch hµng

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ t×nh h×nh thanh to¸n
c¸c kho¶n nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng vÒ tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng
ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô. Tµi kho¶n nµy cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c
kho¶n ph¶i thu cña ng−êi nhËn thÇu XDCB víi ng−êi giao thÇu vÒ khèi l−îng c«ng t¸c
XDCB ®· hoµn thµnh.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Nî ph¶i thu cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i thu, theo tõng
néi dung ph¶i thu, theo dâi chi tiÕt ph¶i thu ng¾n h¹n, ph¶i thu dµi h¹n vµ ghi chÐp theo
tõng lÇn thanh to¸n.
§èi t−îng ph¶i thu lµ c¸c kh¸ch hµng cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp vÒ mua
s¶n phÈm, hµng ho¸, nhËn cung cÊp dÞch vô, kÓ c¶ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−.
2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S
®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô thu tiÒn ngay (TiÒn mÆt, sÐc hoÆc ®· thu qua Ng©n
hµng).
3. Trong h¹ch to¸n chi tiÕt tµi kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i c¸c
kho¶n nî, lo¹i nî cã thÓ tr¶ ®óng h¹n, kho¶n nî khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu
håi ®−îc, ®Ó cã c¨n cø x¸c ®Þnh sè trÝch lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã biÖn
ph¸p xö lý ®èi víi kho¶n nî ph¶i thu kh«ng ®ßi ®−îc.
4. Trong quan hÖ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô theo tho¶ thuËn gi÷a
doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng, nÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· giao, dÞch vô ®·
cung cÊp kh«ng ®óng theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ th× ng−êi mua cã thÓ yªu
cÇu doanh nghiÖp gi¶m gi¸ hµng b¸n hoÆc tr¶ l¹i sè hµng ®· giao.

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 131 - ph¶i thu cña kh¸ch hµng

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng vÒ s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§ ®·
giao, dÞch vô ®· cung cÊp vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú;
- Sè tiÒn thõa tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng.
Bªn Cã:
- Sè tiÒn kh¸ch hµng ®· tr¶ nî;
- Sè tiÒn ®· nhËn øng tr−íc, tr¶ tr−íc cña kh¸ch hµng;
42
- Kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n cho kh¸ch hµng sau khi ®· giao hµng vµ kh¸ch hµng cã
khiÕu n¹i;
- Doanh thu cña sè hµng ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i (Cã thuÕ GTGT hoÆc kh«ng cã
thuÕ GTGT);
- Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cho ng−êi mua.
Sè d− bªn Nî:
Sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã. Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè tiÒn nhËn tr−íc,
hoÆc sè ®· thu nhiÒu h¬n sè ph¶i thu cña kh¸ch hµng chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng cô thÓ.
Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¶i thu cña tµi
kho¶n nµy ®Ó ghi c¶ hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn".


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu

1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− xuÊt b¸n,
dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô. KÕ to¸n ghi sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch
hµng nh−ng ch−a thu:
- §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a
cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
(5111, 5112, 5113 , 5117).
2. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i:
§èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ
doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:


43
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã c¸c TK 111, 112,...
- §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng
chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi:
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
3. C¨n cø chøng tõ x¸c nhËn sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸ cña l−îng hµng ®· b¸n cho
kh¸ch hµng kh«ng phï hîp víi quy c¸ch, chÊt l−îng hµng ho¸ ghi trong hîp ®ång, nÕu
kh¸ch hµng ch−a thanh to¸n sè tiÒn mua hµng, kÕ to¸n ghi gi¶m trõ sè tiÒn ph¶i thu cña
kh¸ch hµng vÒ sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n:
- §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ
doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng gi¶m gi¸)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng sè tiÒn gi¶m gi¸).
- §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ nh−ng doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,
kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n, ghi:
Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
4. NhËn ®−îc tiÒn do kh¸ch hµng tr¶ (KÓ c¶ tiÒn l·i cña sè nî - nÕu cã) liªn quan ®Õn
s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i).
5. Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi mua do ng−êi mua thanh to¸n tiÒn
mua hµng tr−íc thêi h¹n quy ®Þnh, trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n)


44
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
6. Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¶i tr¶ cho ng−êi mua trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña
kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
7. NhËn tiÒn øng tr−íc cña kh¸ch hµng theo hîp ®ång b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch
vô, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
8. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña nhµ thÇu ®èi víi kh¸ch hµng liªn
quan ®Õn hîp ®ång x©y dùng:
8.1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é
kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy,
kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn
thµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi:
Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
- C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch
hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
8.2. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞ
khèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch
®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, kÕ to¸n ph¶i lËp ho¸ ®¬n trªn c¬ së phÇn
c«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
8.3. Kho¶n tiÒn th−ëng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng tr¶ phô thªm cho nhµ thÇu khi
thùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hoÆc v−ît mét sè chØ tiªu cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
45
8.4. Kho¶n båi th−êng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay c¸c bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸c
chi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ trÞ hîp ®ång (vÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn;
sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trong
viÖc thùc hiÖn hîp ®ång), ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
8.5. Khi nhËn ®−îc tiÒn thanh to¸n khèi l−îng c«ng tr×nh hoµn thµnh hoÆc kho¶n
øng tr−íc tõ kh¸ch hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
9. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu:
9.1. Khi nhËn cña ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu mét kho¶n tiÒn mua hµng tr¶ tr−íc ®Ó
më LC..., c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c
nhËp khÈu).
9.2. Khi chuyÓn tiÒn hoÆc vay ng©n hµng ®Ó ký quü më LC (NÕu thanh to¸n b»ng
th− tÝn dông), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112, 311,.....
9.3. Khi nhËp khÈu vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸ cÇn ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô sau:
- Sè tiÒn hµng uû th¸c nhËp khÈu ph¶i thanh to¸n hé víi ng−êi b¸n cho bªn giao uû
th¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (NÕu hµng mua ®ang ®i ®−êng)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu hµng vÒ nhËp kho)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n).
Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n
vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ng−êi b¸n n−íc ngoµi).
- ThuÕ nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ
liªn quan, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
46
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu).
Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n
vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu)
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu).
- ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng hµng nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu,
c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho
®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
- ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c
chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
Tr−êng hîp nhËp hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho
®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu)
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
- Khi tr¶ hµng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT xuÊt tr¶
hµng vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK)
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®· bao gåm c¸c kho¶n thuÕ
ph¶i nép)
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
9.4. §èi víi phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT tÝnh trªn phÝ uû th¸c nhËp khÈu,
c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu phÝ uû
th¸c nhËp khÈu, ghi:


47
Nî c¸c TK 131, 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
9.5. §èi víi c¸c kho¶n chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng
nhËn uû th¸c nhËp khÈu (PhÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, chi thuª kho, thuª b·i,
chi bèc xÕp, vËn chuyÓn hµng...), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK)
Cã TK 111, 112,...
9.6. Khi ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ nèt sè tiÒn hµng nhËp khÈu, tiÒn
thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (NÕu ®¬n vÞ uû th¸c
nhê nép hé vµo NSNN c¸c kho¶n thuÕ nµy), vµ c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t ®éng uû th¸c
nhËp khÈu, phÝ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK).
9.7. Khi thanh to¸n hé tiÒn hµng nhËp khÈu víi ng−êi b¸n cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp
khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n)
Cã c¸c TK 112, 144,...
9.8. Khi nép hé thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc
biÖt vµo NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,...
Cã c¸c TK 111, 112,...
9.9. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc nép c¸c lo¹i thuÕ liªn
quan ®Õn hµng nhËp khÈu, ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu tù nép c¸c kho¶n thuÕ nµy vµo
NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ®¬n vÞ uû th¸c nhËp
khÈu ®· nép vµo NSNN, ghi:
Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu).
10. Tr−êng hîp kh¸ch hµng kh«ng thanh to¸n b»ng tiÒn mµ thanh to¸n b»ng hµng
(Theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng), c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn trao ®æi
(TÝnh theo gi¸ trÞ hîp lý ghi trong Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng cña kh¸ch
hµng) trõ vµo sè nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô

48
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Nî TK 611 - Mua hµng (Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm
kª ®Þnh kú) .
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
11. Tr−êng hîp ph¸t sinh kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi thùc sù kh«ng thÓ thu nî ®−îc
ph¶i xö lý xo¸ sæ:
C¨n cø vµo biªn b¶n xö lý xo¸ nî, ghi:
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè ®· lËp dù phßng)
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Sè ch−a lËp dù phßng)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
§ång thêi, ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n) nh»m tiÕp tôc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh ®Ó cã thÓ truy thu ng−êi
m¾c nî sè tiÒn ®ã.
12. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸
theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc
ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh:
- NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n
hµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh
trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131).
- NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n
hµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh
trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¸c kho¶n
ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú (Xem h−íng dÉn ë
Tµi kho¶n 413).




49
tµi kho¶n 133
thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®−îc khÊu trõ

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ®· khÊu
trõ vµ cßn ®−îc khÊu trõ cña doanh nghiÖp.
ThuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô dïng cho
s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT.
ThuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) Tæng sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT mua
hµng ho¸, dÞch vô (bao gåm c¶ tµi s¶n cè ®Þnh) dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô chÞu thuÕ GTGT, sè thuÕ GTGT ghi trªn chøng tõ nép thuÕ cña hµng ho¸ nhËp
khÈu, hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho phÝa n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña Bé Tµi
chÝnh ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖt
Nam kh«ng thuéc c¸c h×nh thøc ®Çu t− theo LuËt §Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Tµi kho¶n 133 chØ ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kh«ng ¸p dông ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ hµng ho¸ dÞch vô kh«ng thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT.
2. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT th× doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n riªng thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµ thuÕ
GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ.
Tr−êng hîp kh«ng thÓ h¹ch to¸n riªng ®−îc th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc h¹ch
to¸n vµo Tµi kho¶n 133. Cuèi kú, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. Sè thuÕ
GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn cña hµng b¸n ra hoÆc chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh tuú theo tõng tr−êng hîp cô thÓ.
Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã gi¸ trÞ lín th× tÝnh vµo gi¸ vèn
hµng b¸n ra trong kú t−¬ng øng víi doanh thu trong kú, sè cßn l¹i ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn
hµng b¸n ra cña kú kÕ to¸n sau.
3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸, dÞch vô dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc dïng vµo
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p
trùc tiÕp, dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù
nghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng phóc lîi, khen th−ëng ®−îc trang tr¶i b»ng quü
phóc lîi, khen th−ëng cña doanh nghiÖp th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ
50
vµ kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 133. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ
®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ cña vËt t−, hµng ho¸, tµi s¶n cè ®Þnh, dÞch vô mua vµo.
4. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®−îc dïng chøng tõ ®Æc thï (nh− tem
b−u ®iÖn, vÐ c−íc vËn t¶i...) ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸ ®· cã thuÕ GTGT th× doanh nghiÖp
®−îc c¨n cø vµo gi¸ hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®· cã thuÕ GTGT ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ kh«ng
cã thuÕ vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ theo ph−¬ng ph¸p tÝnh ®−îc quy ®Þnh t¹i
®iÓm b, kho¶n 1.2, Môc I, PhÇn III Th«ng t− sè 120/2003/TT-BTC ngµy 12/12/2003 cña
Bé Tµi chÝnh.
5. §èi víi c¬ së s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng− nghiÖp xuÊt khÈu s¶n phÈm do m×nh trùc
tiÕp nu«i, trång, ®¸nh b¾t khai th¸c, th× chØ ®−îc khÊu trõ thuÕ ®Çu vµo cña hµng ho¸,
dÞch vô sö dông trùc tiÕp cho giai ®o¹n khai th¸c.
6. Hµng ho¸ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c ®Þnh do tr¸ch
nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña sè hµng ho¸
nµy ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ tæn thÊt ph¶i båi th−êng, kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ
GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai thuÕ GTGT ph¶i nép.
7. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh trong th¸ng nµo th× ®−îc kª khai khÊu trõ khi x¸c
®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép cña th¸ng ®ã. NÕu sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lín
h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra th× chØ khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) sè thuÕ GTGT
®Çu ra cña th¸ng ®ã, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn l¹i ®−îc khÊu trõ tiÕp vµo kú tÝnh thuÕ
sau hoÆc ®−îc xÐt hoµn thuÕ theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT.
Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸,
dÞch vô mua vµo ph¸t sinh trong th¸ng nh−ng ch−a kª khai kÞp trong th¸ng th× ®−îc kª
khai khÊu trõ vµo c¸c th¸ng tiÕp sau theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT.
8. V¨n phßng Tæng c«ng ty kh«ng trùc tiÕp ho¹t ®éng kinh doanh kh«ng thuéc ®èi
t−îng nép thuÕ GTGT th× kh«ng ®−îc khÊu trõ hay hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng
ho¸, dÞch vô mua vµo phôc vô cho ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ.
Tr−êng hîp V¨n phßng Tæng c«ng ty cã ho¹t ®éng kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
chÞu thuÕ GTGT th× ph¶i ®¨ng ký, kª khai nép thuÕ GTGT riªng cho c¸c ho¹t ®éng nµy.
9. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp
trªn GTGT ®−îc chuyÓn sang nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ®−îc khÊu trõ
thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ph¸t sinh kÓ tõ th¸ng ®−îc ¸p dông nép thuÕ
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ; ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo tr−íc th¸ng ®−îc ¸p
dông nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ thuÕ
GTGT ®Çu vµo.
10. Theo LuËt thuÕ GTGT th× c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh sè thuÕ ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ
sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT khi mua hµng ho¸, dÞch vô hoÆc chøng tõ nép
thuÕ GTGT ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho nhµ
thÇu n−íc ngoµi theo quy ®Þnh. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo kh«ng theo Ho¸
®¬n GTGT hoÆc cã Ho¸ ®¬n GTGT nh−ng kh«ng ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× doanh
nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT kh«ng ghi
51
thuÕ GTGT (trõ tr−êng hîp ®Æc thï ®−îc dïng Ho¸ ®¬n GTGT ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸
®· cã thuÕ GTGT); kh«ng ghi hoÆc ghi kh«ng ®óng tªn, ®Þa chØ, m· sè thuÕ cña ng−êi b¸n
nªn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ng−êi b¸n; ho¸ ®¬n, chøng tõ nép thuÕ GTGT gi¶, ho¸ ®¬n bÞ
tÈy xo¸, ho¸ ®¬n khèng (kh«ng b¸n hµng ho¸, dÞch vô); ho¸ ®¬n ghi gi¸ trÞ cao h¬n gi¸ trÞ
thùc tÕ cña hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n th× doanh nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT
®Çu vµo.


kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 133 - thuÕ gtgt ®−îc khÊu trõ

Bªn Nî:
Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ.
Bªn Cã:
- Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ;
- KÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ;
- ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸ mua vµo nh−ng ®· tr¶ l¹i, ®−îc gi¶m gi¸;
- Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· ®−îc hoµn l¹i.
Sè d− bªn Nî:
Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn ®−îc khÊu trõ, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i
nh−ng NSNN ch−a hoµn tr¶.
Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng ho¸, dÞch vô: Ph¶n ¸nh
thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ cña vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶n
xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ thuÕ.
- Tµi kho¶n 1332 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña tµi s¶n cè ®Þnh: Ph¶n ¸nh thuÕ
GTGT ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh ®Çu t−, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n
xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ thuÕ, cña qu¸ tr×nh mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t−


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, mua bÊt
®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ
to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho, chi phÝ thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp,
thuª kho b·i... tõ n¬i mua vÒ ®Õn doanh nghiÖp theo gi¸ thùc tÕ bao gåm gi¸ mua ch−a cã
52
thuÕ GTGT ®Çu vµo vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Nî TK 611 - Mua hµng
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô dïng ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng ho¸, dÞch vô, söa ch÷a TSC§, ®Çu t− XDCB thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô
tÝnh vµo chi phÝ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi:
Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642, 241, 142, 242,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
3. Khi mua hµng ho¸ giao b¸n ngay (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu
trõ) cho kh¸ch hµng (Kh«ng qua nhËp kho), ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
4. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng
ho¸, TSC§ nhËp khÈu bao gåm tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸
giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng
do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ),
thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép (nÕu cã), chi phÝ vËn chuyÓn, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu)
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3332, 3333)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...


53
Riªng ®èi víi thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶n ¸nh nh− sau:
- NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× thuÕ GTGT cña hµng nhËp
khÈu sÏ ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312).
- NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc
dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi,... ®−îc trang tr¶i b»ng
nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc quü khen th−ëng, phóc lîi th× thuÕ GTGT ph¶i nép
cña hµng nhËp khÈu ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu)
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312).
5. Tr−êng hîp hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸ do kÐm,
mÊt phÈm chÊt thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, c¨n cø
vµo chøng tõ xuÊt hµng tr¶ l¹i cho bªn b¸n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh
gi¸ trÞ hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸, thuÕ GTGT
®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng mua
tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸)
Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT).
6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ mua vÒ dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT
nh−ng doanh nghiÖp kh«ng h¹ch to¸n riªng ®−îc thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ:
6.1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213 (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
6.2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, kh«ng
®−îc khÊu trõ trªn c¬ së ph©n bæ theo tû lÖ doanh thu. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc tÝnh
khÊu trõ theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so
víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. §èi víi sè thuÕ GTGT

54
®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú sÏ ph¶n ¸nh nh− sau:
- Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú, tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n
trong kú, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331).
- Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã trÞ gi¸ lín ®−îc tÝnh vµo gi¸
vèn hµng b¸n ra cña c¸c kú kÕ to¸n sau, kÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc
khÊu trõ trong kú tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña c¸c kú kÕ to¸n sau, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331).
§Þnh kú, khi tÝnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ vµo gi¸ vèn hµng
b¸n cña kú kÕ to¸n sau, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã c¸c TK 142, 242,....
7. Khi mua TSC§ cã Ho¸ ®¬n GTGT dïng chung cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n
¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc ph¶n ¸nh
vµo bªn Nî TK 133 ®Ó cuèi kú tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trªn
c¬ së tû lÖ doanh thu b¸n hµng, cung øng dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thu
b¸n hµng vµ cung øng dÞch vô ph¸t sinh trong kú:
- Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trong kú, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép nhµ n−íc (33311)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332).
- Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n tËp
hîp chi phÝ cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông TSC§:
+ Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ lín ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332).
+ §Þnh kú, khi ph©n bæ sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ tÝnh vµo chi
phÝ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...


55
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph©n bæ dµi h¹n).
+ Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332).
8. VËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c
®Þnh do tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña
sè hµng ho¸ nµy kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai
thuÕ GTGT ph¶i nép:
- Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt ch−a x¸c
®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332).
- Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt
®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè thu båi th−êng cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 334,... (Sè thu båi th−êng)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã
quyÕt ®Þnh xö lý ngay).
9. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®Ó xuÊt khÈu ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ GTGT
®Çu vµo khi ®¶m b¶o cã ®ñ ®iÒu kiÖn, thñ tôc vµ hå s¬ ®Ó khÊu trõ hoµn thuÕ GTGT ®Çu
vµo theo quy ®Þnh hiÖn hµnh:
- ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh khi mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ liªn
quan ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ theo chÕ ®é
quy ®Þnh ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ trong n−íc
(Xem h−íng dÉn ë môc 1, 2, 3).
- Khi ®−îc hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô xuÊt khÈu (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331).
10. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµo sè thuÕ
GTGT ®Çu ra khi x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú, ghi:
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ.

56
11. §èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu
trõ thuÕ mµ th−êng xuyªn cã sè thuÕ GTGT ®Çu vµo lín h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra ®−îc
c¬ quan cã thÈm quyÒn cho phÐp hoµn l¹i thuÕ GTGT theo quy ®Þnh cña luËt thuÕ. Khi
nhËn ®−îc tiÒn NSNN thanh to¸n vÒ sè tiÒn thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332).




57
tµi kho¶n 136
ph¶i thu néi bé
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n
nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi ®¬n vÞ cÊp trªn, gi÷a c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, hoÆc c¸c
®¬n vÞ phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc lËp, c¸c doanh nghiÖp ®éc lËp trong Tæng
c«ng ty vÒ c¸c kho¶n vay m−în, chi hé, tr¶ hé, thu hé, hoÆc c¸c kho¶n mµ doanh nghiÖp
cÊp d−íi cã nghÜa vô nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc cÊp trªn ph¶i cÊp cho cÊp d−íi.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Ph¹m vi vµ néi dung ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n 136 thuéc quan hÖ thanh to¸n néi
bé vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi
víi nhau. Trong ®ã, cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, c«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh
doanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý, c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh nghiÖp
thµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ cã tæ
chøc c«ng t¸c kÕ to¸n riªng.
2. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 136 bao gåm:
a) ë doanh nghiÖp cÊp trªn (doanh nghiÖp ®éc lËp, Tæng c«ng ty):
- Vèn, quü hoÆc kinh phÝ ®· giao, ®· cÊp cho cÊp d−íi;
- Vèn kinh doanh cho cÊp d−íi vay kh«ng tÝnh l·i;
- C¸c kho¶n cÊp d−íi ph¶i nép lªn cÊp trªn theo quy ®Þnh;
- C¸c kho¶n nhê cÊp d−íi thu hé;
- C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé cÊp d−íi;
- C¸c kho¶n ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó thùc hiÖn khèi l−îng giao kho¸n néi bé
vµ nhËn l¹i gi¸ trÞ giao kho¸n néi bé;
- C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c.
b) ë doanh nghiÖp cÊp d−íi (Doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc ®¬n vÞ h¹ch
to¸n phô thuéc):
- C¸c kho¶n ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a nhËn ®−îc (Trõ vèn kinh doanh
vµ kinh phÝ);
- Kho¶n cho vay vèn kinh doanh;
- C¸c kho¶n nhê ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c thu hé;
- C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ néi bé kh¸c;
- C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c.
3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vèn vµo c¸c
c«ng ty con vµ c¸c kho¶n thanh to¸n gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con.
4. Tµi kho¶n 136 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n vµ

58
theo dâi riªng tõng kho¶n ph¶i thu néi bé. Tõng doanh nghiÖp cÇn cã biÖn ph¸p ®«n ®èc
gi¶i quyÕt døt ®iÓm c¸c kho¶n nî ph¶i thu néi bé trong niªn ®é kÕ to¸n.
5. Cuèi kú kÕ to¸n, ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vµ x¸c nhËn sè ph¸t sinh, sè d− Tµi
kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé", Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" víi c¸c ®¬n vÞ cã quan hÖ
theo tõng néi dung thanh to¸n. TiÕn hµnh thanh to¸n bï trõ theo tõng kho¶n cña tõng
®¬n vÞ cã quan hÖ, ®ång thêi h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 Tµi kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé" vµ
Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" (Theo chi tiÕt tõng ®èi t−îng)
Khi ®èi chiÕu, nÕu cã chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi.

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 136 - ph¶i thu néi bé

Bªn Nî:
- Sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ cÊp d−íi (bao gåm vèn cÊp trùc tiÕp vµ cÊp
b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c);
- C¸c kho¶n ®· chi hé, tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp d−íi;
- Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép;
- Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n cÊp trªn ph¶i giao xuèng;
- Sè tiÒn ph¶i thu vÒ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp
d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé.
Bªn Cã:
- Thu håi vèn, quü ë ®¬n vÞ thµnh viªn;
- QuyÕt to¸n víi ®¬n vÞ thµnh viªn vÒ kinh phÝ sù nghiÖp ®· cÊp, ®· sö dông;
- Sè tiÒn ®· thu vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu trong néi bé;
- Bï trõ ph¶i thu víi ph¶i tr¶ trong néi bé cña cïng mét ®èi t−îng.
Sè d− bªn Nî:
Sè nî cßn ph¶i thu ë c¸c ®¬n vÞ néi bé.
Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1361 - Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc: Tµi kho¶n nµy chØ më ë ®¬n
vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) ®Ó ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh hiÖn cã ë c¸c ®¬n vÞ
trùc thuéc do ®¬n vÞ cÊp trªn giao trùc tiÕp hoÆc h×nh thµnh b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c.
Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con,
c¸c kho¶n nµy ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 221 "§Çu t− vµo c«ng ty con".
- Tµi kho¶n 1368 - Ph¶i thu néi bé kh¸c: Ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c
gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé.




59
ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp d−íi:
1. Khi ®¬n vÞ cÊp d−íi nhËn ®−îc vèn do Tæng c«ng ty, c«ng ty giao xuèng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 211,...
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
2. Khi chi hé, tr¶ hé cho ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. C¨n cø vµo th«ng b¸o hoÆc chøng tõ x¸c nhËn cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ sè ®−îc chia
c¸c quü doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã c¸c TK 414, 415, 431,...
4. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®· ®−îc cÊp trªn chÊp nhËn cÊp bï, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi.
5. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
6. Khi nhËn ®−îc tiÒn hoÆc vËt t−, tµi s¶n cña cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c
thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153,...
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368).
7. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èi
t−îng, ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368).
II. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp trªn
1. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc
thuéc, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361 - Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc)
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp trªn giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc thuéc b»ng tµi
s¶n cè ®Þnh, ghi:

60
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) (1361)
Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
3. Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc nhËn vèn kinh doanh trùc tiÕp tõ Ng©n s¸ch
Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña ®¬n vÞ cÊp trªn. Khi ®¬n vÞ trùc thuéc thùc nhËn vèn, ®¬n
vÞ cÊp trªn ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
4. C¨n cø vµo b¸o c¸o ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn vÒ sè vèn kinh doanh t¨ng do mua s¾m
TSC§ b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
5. Cuèi kú, c¨n cø phª duyÖt cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ trùc
thuéc, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi sè vèn kinh doanh ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng
kinh doanh trong kú cña ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
6. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã c¸c TK 111, 112, 461,...
Tr−êng hîp rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó cÊp kinh phÝ cho ®¬n vÞ cÊp d−íi,
®ång thêi ghi Cã TK 008 - "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi
kÕ to¸n).
7. Tr−êng hîp ®¬n vÞ trùc thuéc ph¶i hoµn l¹i vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ cÊp trªn,
khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361).
8. C¨n cø vµo b¸o c¸o cña ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ sè vèn kinh doanh ®¬n vÞ trùc thuéc
®· nép Ng©n s¸ch Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña cÊp trªn, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361).
9. Kho¶n ph¶i thu vÒ l·i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ho¹t ®éng kh¸c ë c¸c
®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi.
10. Kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ quü ®Çu t−
ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü kh¸c thuéc vèn
chñ së h÷u, ghi:
61
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh
Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi.
11. Khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ cÊp d−íi nép lªn vÒ nép tiÒn l·i kinh doanh, nép
vÒ quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü
kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368).
12. Khi chi hé, tr¶ hé c¸c kho¶n nî cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368)
Cã c¸c TK 111, 112,...
13. Khi thùc nhËn ®−îc tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi chuyÓn tr¶ vÒ c¸c kho¶n ®· chi hé,
tr¶ hé, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368).
14. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èi
t−îng, ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368).
15. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ kinh phÝ qu¶n lý ph¶i nép cÊp trªn, ghi: Nî TK 136
- Ph¶i thu néi bé.
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt lo¹i doanh thu
lín nhÊt).




62
tµi kho¶n 138
ph¶i thu kh¸c

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu ngoµi ph¹m vi ®· ph¶n
¸nh ë c¸c Tµi kho¶n ph¶i thu (TK 131, 133, 136) vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nî
ph¶i thu nµy.
Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñ
yÕu sau:
1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ®· ®−îc ph¸t hiÖn nh−ng ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n,
ph¶i chê xö lý;
2. C¸c kho¶n ph¶i thu vÒ båi th−êng vËt chÊt do c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi
®¬n vÞ) g©y ra nh− mÊt m¸t, h− háng vËt t−, hµng ho¸, tiÒn vèn,... ®· ®−îc xö lý b¾t båi
th−êng;
3. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi kh«ng lÊy l·i;
4. C¸c kho¶n ®· chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, chi dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi;
5. C¸c kho¶n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu vÒ
phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c,...
6. C¸c kho¶n ph¶i thu ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc, nh−: Chi phÝ cæ
phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh
nghiÖp cæ phÇn ho¸,...
7. TiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ph¶i thu tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh;
8. C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c ngoµi c¸c kho¶n trªn.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 138 - ph¶i thu kh¸c

Bªn Nî:
- Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu chê gi¶i quyÕt;
- Ph¶i thu cña c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) ®èi víi tµi s¶n thiÕu ®· x¸c
®Þnh râ nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý ngay;
- Sè tiÒn ph¶i thu vÒ c¸c kho¶n ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc;
- Ph¶i thu vÒ tiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh;
- C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c.
Bªn Cã:

63
- KÕt chuyÓn gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghi
trong biªn b¶n xö lý;
- KÕt chuyÓn c¸c kho¶n ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc;
- Sè tiÒn ®· thu ®−îc vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c.
Sè d− bªn Nî:
C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c ch−a thu ®−îc.
Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã: Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè ®· thu nhiÒu h¬n
sè ph¶i thu (Tr−êng hîp c¸ biÖt vµ trong chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng cô thÓ)
Tµi kho¶n 138 - Ph¶i thu kh¸c, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:

- Tµi kho¶n 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ch−a x¸c
®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý.
VÒ nguyªn t¾c trong mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu tµi s¶n, ph¶i truy t×m nguyªn
nh©n vµ ng−êi ph¹m lçi ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý cô thÓ.
ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1381 tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vÒ
thiÕu, mÊt m¸t, h− háng tµi s¶n cña doanh nghiÖp ph¶i chê xö lý.
Tr−êng hîp tµi s¶n thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ®· cã biªn b¶n xö lý
ngay trong kú th× ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 1381.
- Tµi kho¶n 1385- Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸
mµ doanh nghiÖp ®· chi ra, nh−: Chi phÝ cæ phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt
viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸,...
- Tµi kho¶n 1388 - Ph¶i thu kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ ngoµi
ph¹m vi c¸c kho¶n ph¶i thu ph¶n ¸nh ë c¸c TK 131, 133, 136 vµ TK 1381, 1385, nh−:
Ph¶i thu c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn, tiÒn l·i; Ph¶i thu c¸c kho¶n ph¶i båi th−êng do lµm
mÊt tiÒn, tµi s¶n;...


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ph¸t hiÖn
thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ghi gi¶m TSC§ h÷u h×nh trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt TSC§.
64
2. TSC§ h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc ho¹t ®éng phóc lîi
ph¸t hiÖn thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi gi¶m:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho
ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n)
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho
ho¹t ®éng phóc lîi)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n thiÕu chê xö lý, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381)
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n).
3. Tr−êng hîp tiÒn mÆt tån quü, vËt t−, hµng ho¸, ... ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª,
ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
4. Khi cã biªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®èi víi tµi s¶n thiÕu, c¨n cø vµo
quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn b¾t båi th−êng)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi
trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý)
Nî c¸c TK liªn quan (theo quyÕt ®Þnh xö lý)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý).
5. Tr−êng hîp tµi s¶n ph¸t hiÖn thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ng−êi chÞu
tr¸ch nhiÖm th× c¨n cø nguyªn nh©n hoÆc ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm båi th−êng, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c) (Sè ph¶i båi th−êng)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng)

65
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi
trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý)
Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.
6. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn t¹m thêi vµ c¸c kho¶n ph¶i thu
kh¸c, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
7. Khi ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho bªn uû th¸c xuÊt khÈu c¸c
kho¶n phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112,...
8. §Þnh kú khi x¸c ®Þnh tiÒn l·i ph¶i thu vµ sè cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè ®· thu ®−îc tiÒn)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
9. Khi ®−îc ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu thanh to¸n bï trõ víi c¸c kho¶n ®· chi hé, kÕ
to¸n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388).
10. Khi thu ®−îc tiÒn cña c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388).

66
11. §èi víi DNNN, khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nî ph¶i thu kh¸c kh«ng cã kh¶ n¨ng thu
håi, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Sè båi th−êng cña c¸ nh©n, tËp thÓ cã liªn quan)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo t−¬ng)
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng
ph¶i thu khã ®ßi)
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kinh
doanh)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c).
§ång thêi ghi ®¬n vµo Bªn Nî TK 004 - Nî khã ®ßi ®· xö lý - Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n.
12. Khi c¸c doanh nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c (®ang
®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) cho c«ng ty mua b¸n nî, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu)
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù
phßng ph¶i thu khã ®ßi)
Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè
tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù
phßng nî ph¶i thu khã ®ßi theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388).
13. Khi ph¸t sinh chi phÝ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,...
14. Khi thanh to¸n trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc do chuyÓn doanh
nghiÖp nhµ n−íc thµnh c«ng ty cæ phÇn, ghi:
Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸
Cã c¸c TK 111, 112,...
15. Khi chi tr¶ c¸c kho¶n vÒ hç trî ®µo t¹o l¹i ng−êi lao ®éng trong doanh nghiÖp nhµ
n−íc cæ phÇn ho¸ ®Ó bè trÝ viÖc lµm míi trong c«ng ty cæ phÇn, ghi:
Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
16. Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖn
quyÕt to¸n c¸c kho¶n chi vÒ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng sè chi
phÝ cæ phÇn ho¸, chi trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, chi hç trî ®µo t¹o l¹i lao
67
®éng,... ®−îc trõ (-) vµo sè tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇn
ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt phÇn tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc
vèn Nhµ n−íc)
Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸.
17. C¸c kho¶n chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ SXKD
nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c
Cã c¸c TK 161, 241, 641, 642,...




68
tµi kho¶n 139
dù phßng ph¶i thu khã ®ßi

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp, sö dông vµ hoµn nhËp kho¶n
dù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc vµo cuèi niªn ®é
kÕ to¸n.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUy §Þnh SAU

1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (§èi víi ®¬n vÞ cã lËp b¸o
c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é) doanh nghiÖp x¸c ®Þnh c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã
kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc ®Ó trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi
tÝnh vµo hoÆc ghi gi¶m chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cña kú b¸o c¸o.
2. VÒ nguyªn t¾c, c¨n cø lËp dù phßng lµ ph¶i cã nh÷ng b»ng chøng ®¸ng tin cËy vÒ
c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi (Kh¸ch hµng bÞ ph¸ s¶n hoÆc bÞ tæn thÊt, thiÖt h¹i lín vÒ
tµi s¶n,... nªn kh«ng hoÆc khã cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, ®¬n vÞ ®· lµm thñ tôc ®ßi nî
nhiÒu lÇn vÉn kh«ng thu ®−îc nî). Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× c¸c kho¶n ph¶i thu ®−îc
coi lµ kho¶n ph¶i thu khã ®ßi ph¶i cã c¸c b»ng chøng chñ yÕu d−íi ®©y:
- Sè tiÒn ph¶i thu ph¶i theo dâi ®−îc cho tõng ®èi t−îng, theo tõng néi dung, tõng
kho¶n nî, trong ®ã ghi râ sè nî ph¶i thu khã ®ßi;
- Ph¶i cã chøng tõ gèc hoÆc giÊy x¸c nhËn cña kh¸ch nî vÒ sè tiÒn cßn nî ch−a tr¶
bao gåm: Hîp ®ång kinh tÕ, khÕ −íc vay nî, b¶n thanh lý hîp ®ång, cam kÕt nî, ®èi chiÕu
c«ng nî...
3. C¨n cø ®Ó ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi lµ:
- Nî ph¶i thu qu¸ h¹n thanh to¸n ghi trong hîp ®ång kinh tÕ, c¸c khÕ −íc vay nî,
b¶n cam kÕt hîp ®ång hoÆc cam kÕt nî, doanh nghiÖp ®· ®ßi nhiÒu lÇn nh−ng vÉn ch−a
thu ®−îc;
- Nî ph¶i thu ch−a ®Õn thêi h¹n thanh to¸n nh−ng kh¸ch nî ®· l©m vµo t×nh tr¹ng
ph¸ s¶n hoÆc ®ang lµm thñ tôc gi¶i thÓ, mÊt tÝch, bá trèn.
4. Møc lËp dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi
chÝnh doanh nghiÖp hiÖn hµnh.
5. §èi víi nh÷ng kho¶n ph¶i thu khã ®ßi kÐo dµi trong nhiÒu n¨m, doanh nghiÖp ®· cè
g¾ng dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó thu nî nh−ng vÉn kh«ng thu ®−îc nî vµ x¸c ®Þnh kh¸ch nî thùc
sù kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n th× doanh nghiÖp cã thÓ ph¶i lµm c¸c thñ tôc b¸n nî cho
C«ng ty mua, b¸n nî vµ tµi s¶n tån ®äng hoÆc xo¸ nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi trªn sæ
kÕ to¸n. NÕu lµm thñ tôc xo¸ nî th× ®ång thêi ph¶i theo dâi chi tiÕt ë TK 004 "Nî khã ®ßi ®·
xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®æi kÕ to¸n). ViÖc xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i
®−îc sù ®ång ý cña Héi ®ång qu¶n trÞ doanh nghiÖp vµ c¬ quan qu¶n lý tµi chÝnh (NÕu lµ

69
doanh nghiÖp Nhµ n−íc) hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ doanh nghiÖp.
Sè nî nµy ®−îc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh, chê kh¶ n¨ng cã
®iÒu kiÖn thanh to¸n sè tiÒn thu ®−îc vÒ nî khã ®ßi ®· xö lý. NÕu sau khi ®· xo¸ nî, kh¸ch
hµng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ doanh nghiÖp ®· ®ßi ®−îc nî ®· xö lý (§−îc theo dâi trªn
TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý") th× sè nî thu ®−îc sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 711 "Thu nhËp
kh¸c".


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 139 - dù phßng ph¶i thu khã ®ßi

Bªn Nî:
- Hoµn nhËp dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi.
- Xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi.
Bªn Cã:
Sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®−îc lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp.
Sè d− bªn Cã:
Sè dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hiÖn cã cuèi kú.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (®èi víi doanh nghiÖp cã
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é), doanh nghiÖp c¨n cø c¸c kho¶n nî ph¶i thu ®−îc x¸c
®Þnh lµ kh«ng ch¾c ch¾n thu ®−îc (Nî ph¶i thu khã ®ßi), kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù
phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu
khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch
lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dùng hÕt, th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc h¹ch to¸n vµo chi
phÝ, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi.
2. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè
dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sè
chªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi:
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi
Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Chi tiÕt hoµn nhËp dù phßng ph¶i
thu khã ®ßi).
3. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi khi x¸c ®Þnh thùc sù lµ kh«ng ®ßi ®−îc ®−îc phÐp
70
xo¸ nî. ViÖc xo¸ nî c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn
hµnh. C¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xo¸ nî vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi, ghi:
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®· lËp dù phßng)
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ch−a lËp dù phßng)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c.
§ång thêi ghi vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n
®èi kÕ to¸n).
4. §èi víi nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ®· ®−îc xö lý xo¸ nî, nÕu sau ®ã l¹i thu
håi ®−îc nî, kÕ to¸n c¨n cø vµo gi¸ trÞ thùc tÕ cña kho¶n nî ®· thu håi ®−îc, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,....
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
§ång thêi ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
c©n ®èi kÕ to¸n).
5. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi cã thÓ ®−îc b¸n cho C«ng ty mua, b¸n nî. Khi doanh
nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu (®ang ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ
to¸n) cho C«ng ty mua, b¸n nî vµ thu ®−îc tõ tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu)
Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù
phßng ph¶i thu khã ®ßi)
Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè
tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù
phßng ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn
hµnh)
Cã c¸c TK 131, 138,...




71
tµi kho¶n 141
t¹m øng

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n t¹m øng cña doanh nghiÖp cho ng−êi lao
®éng trong ®¬n vÞ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n t¹m øng ®ã.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Kho¶n t¹m øng lµ mét kho¶n tiÒn hoÆc vËt t− do doanh nghiÖp giao cho ng−êi
nhËn t¹m øng ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc gi¶i quyÕt mét c«ng viÖc
nµo ®ã ®−îc phª duyÖt. Ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lµ ng−êi lao ®éng lµm viÖc t¹i doanh
nghiÖp. §èi víi ng−êi nhËn t¹m øng th−êng xuyªn (Thuéc c¸c bé phËn cung øng vËt t−,
qu¶n trÞ, hµnh chÝnh) ph¶i ®−îc Gi¸m ®èc chØ ®Þnh b»ng v¨n b¶n.
2. Ng−êi nhËn t¹m øng (Cã t− c¸ch c¸ nh©n hay tËp thÓ) ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm víi
doanh nghiÖp vÒ sè ®· nhËn t¹m øng vµ chØ ®−îc sö dông t¹m øng theo ®óng môc ®Ých
vµ néi dung c«ng viÖc ®· ®−îc phª duyÖt. NÕu sè tiÒn nhËn t¹m øng kh«ng sö dông hoÆc
kh«ng sö dông hÕt ph¶i nép l¹i quü. Ng−êi nhËn t¹m øng kh«ng ®−îc chuyÓn sè tiÒn t¹m
øng cho ng−êi kh¸c sö dông.
Khi hoµn thµnh, kÕt thóc c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lËp b¶ng
thanh to¸n t¹m øng (KÌm theo chøng tõ gèc) ®Ó thanh to¸n toµn bé, døt ®iÓm (Theo tõng
lÇn, tõng kho¶n) sè t¹m øng ®· nhËn, sè t¹m øng ®· sö dông vµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a sè
®· nhËn t¹m øng víi sè ®· sö dông (nÕu cã). Kho¶n t¹m øng sö dông kh«ng hÕt nÕu kh«ng
nép l¹i quü th× ph¶i tÝnh trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng. Tr−êng hîp chi qu¸ sè
nhËn t¹m øng th× doanh nghiÖp sÏ chi bæ sung sè cßn thiÕu.
3. Ph¶i thanh to¸n døt ®iÓm kho¶n t¹m øng kú tr−íc míi ®−îc nhËn t¹m øng kú
sau.
4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi cho tõng ng−êi nhËn t¹m øng vµ ghi
chÐp ®Çy ®ñ t×nh h×nh nhËn, thanh to¸n t¹m øng theo tõng lÇn t¹m øng.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 141 - t¹m øng

Bªn Nî:
C¸c kho¶n tiÒn, vËt t− ®· t¹m øng cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp.
Bªn Cã:
- C¸c kho¶n t¹m øng ®· ®−îc thanh to¸n;
- Sè tiÒn t¹m øng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i quü hoÆc tÝnh trõ vµo l−¬ng;

72
- C¸c kho¶n vËt t− sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹i kho.
Sè d− bªn Nî:
Sè t¹m øng ch−a thanh to¸n.

ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Khi t¹m øng tiÒn hoÆc vËt t− cho ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ, ghi:
Nî TK 141 - T¹m øng
Cã c¸c TK 111, 112, 152,...
2. Khi thùc hiÖn xong c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng lËp B¶ng thanh
to¸n t¹m øng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc ®· ®−îc ký duyÖt ®Ó quyÕt to¸n kho¶n t¹m øng,
ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 331, 621, 623, 627, 642,...
Cã TK 141 - T¹m øng.
3. C¸c kho¶n t¹m øng chi (hoÆc sö dông) kh«ng hÕt, ph¶i nhËp l¹i quü, nhËp l¹i
kho hoÆc trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 141 - T¹m øng.
4. Tr−êng hîp sè thùc chi ®· ®−îc duyÖt lín h¬n sè ®· nhËn t¹m øng, kÕ to¸n lËp
phiÕu chi ®Ó thanh to¸n thªm cho ng−êi nhËn t¹m øng, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 621, 622, 627,...
Cã TK 111 - TiÒn mÆt.




73
tµi kho¶n 142
chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng
ch−a ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú ph¸t sinh vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸c
kho¶n chi phÝ nµy vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c kú kÕ to¸n sau trong mét
n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh.
Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng cã
liªn quan tíi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n trong mét n¨m tµi
chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh, nªn ch−a thÓ tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh
doanh trong kú ph¸t sinh mµ ®−îc tÝnh vµo hai hay nhiÒu kú kÕ to¸n tiÕp theo.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, gåm:
- Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª cöa hµng, nhµ x−ëng, nhµ kho, v¨n phßng cho mét n¨m
tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh.
- Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª dÞch vô cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh cña mét n¨m
tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh.
- Chi phÝ mua c¸c lo¹i b¶o hiÓm (B¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sù
chñ ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mua vµ tr¶ mét lÇn trong
n¨m.
- C«ng cô, dông cô thuéc tµi s¶n l−u ®éng xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ c«ng
cô, dông cô cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m.
- Gi¸ trÞ bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª víi kú h¹n tèi ®a lµ mét n¨m tµi
chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh.
- Chi phÝ mua c¸c tµi liÖu kü thuËt vµ c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c
®−îc tÝnh ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú
kinh doanh.
- Chi phÝ trong thêi gian ngõng viÖc (Kh«ng l−êng tr−íc ®−îc).
- Chi phÝ söa ch÷a TSC§ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín cÇn ph¶i ph©n bæ cho nhiÒu kú kÕ
to¸n (th¸ng, quÝ) trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh.
- Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c (nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, l·i mua hµng tr¶
chËm, tr¶ gãp,...).
2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 142 nh÷ng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ph¸t
sinh cã gi¸ trÞ lín liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhiÒu kú trong mét n¨m tµi chÝnh
hoÆc mét chu kú kinh doanh kh«ng thÓ tÝnh hÕt cho kú ph¸t sinh chi phÝ. Tõng doanh
74
nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh vµ quy ®Þnh chÆt chÏ néi dung c¸c kho¶n chi phÝ h¹ch to¸n vµo Tµi
kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n".
3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
tõng kú h¹ch to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chän
ph−¬ng ph¸p vµ tiªu thøc phï hîp, kÕ ho¹ch ho¸ chÆt chÏ. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt
tõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· ph¸t sinh, ®· ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a tÝnh
vµo chi phÝ.
4. §èi víi chi phÝ söa ch÷a TSC§ nÕu ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín th× ®−îc ph©n bæ
dÇn vµo c¸c kú kÕ to¸n tiÕp theo trong vßng mét n¨m tµi chÝnh. §èi víi nh÷ng TSC§ ®Æc
thï, viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu kú, doanh nghiÖp cã thÓ trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a
lín vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 142 - chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n

Bªn Nî:
C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n thùc tÕ ph¸t sinh.
Bªn Cã:
C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
trong kú.
Sè dù bªn Nî:
C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n cã liªn quan ®Õn nhiÒu kú kÕ
to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh th× ®−îc ph©n bæ dÇn:
a) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch
vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô
75
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (2413)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.
b) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch
vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc
®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 141 - T¹m øng
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2. Tr−êng hîp thuª TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng (V¨n phßng lµm viÖc, nhµ x−ëng, cöa
hµng,...), khi doanh nghiÖp tr¶ tr−íc tiÒn thuª cho nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµi
chÝnh:
- NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ thuª ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,.....
- NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112,....
3. §Þnh kú, tiÕn hµnh tÝnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh, ghi:
Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n.
4. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín, thêi gian sö dông d−íi

76
mét n¨m ph¶i ph©n bæ nhiÒu kú (th¸ng, quý) trong mét n¨m:
- Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
- §Þnh kú (th¸ng, quý) tiÕn hµnh ph©n bæ c«ng cô, dông cô theo tiªu thøc hîp lý.
C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi kú trong n¨m cã thÓ lµ thêi gian sö
dông hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô, dông cô tham gia kinh doanh trong
tõng kú h¹ch to¸n. Khi ph©n bæ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...…
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n.
5. Tr−êng hîp chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ chi phÝ söa ch÷a TSC§ thùc tÕ ph¸t
sinh mét lÇn qu¸ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú kÕ
to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh, khi c«ng viÖc söa ch÷a TSC§ hoµn thµnh, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã TK 241- XDCB dë dang (2413).
6. TÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong
c¸c kú kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n.
7. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnh
tr−íc khi nhËn tµi s¶n thuª nh− ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112,....
8. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn
vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (KÕt chuyÓn chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu
liªn quan ®Õn TSC§ thuª tµi chÝnh ph¸t sinh tr−íc khi nhËn
TSC§ thuª)
Cã c¸c TK 111, 112,.... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t
sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh).

77
9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay cho bªn cho vay ®−îc tÝnh vµo chi
phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112...
- §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸
trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸
trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang)
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n.




78
tµi kho¶n 144
cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n

Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp mang ®i cÇm
cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Thêi gian d−íi mét n¨m hoÆc d−íi mét chu kú s¶n xuÊt,
kinh doanh b×nh th−êng) t¹i Ng©n hµng, C«ng ty Tµi chÝnh, Kho b¹c Nhµ n−íc, c¸c tæ
chøc tÝn dông trong c¸c quan hÖ kinh tÕ.
CÇm cè lµ viÖc doanh nghiÖp mang tµi s¶n cña m×nh giao cho ng−êi nhËn cÇm cè
cÇm gi÷ ®Ó vay vèn hoÆc ®Ó nhËn c¸c lo¹i b¶o l·nh. Tµi s¶n cÇm cè cã thÓ lµ vµng, b¹c,
kim khÝ quý, ®¸ quý, «t«, xe m¸y... vµ còng cã thÓ lµ nh÷ng giÊy tê chøng nhËn quyÒn së
h÷u vÒ nhµ, ®Êt hoÆc tµi s¶n. Nh÷ng tµi s¶n ®· mang cÇm cè, doanh nghiÖp cã thÓ kh«ng
cßn quyÒn sö dông trong thêi gian ®ang cÇm cè. Sau khi thanh to¸n tiÒn vay, doanh
nghiÖp nhËn l¹i nh÷ng tµi s¶n ®· cÇm cè.
NÕu doanh nghiÖp kh«ng tr¶ nî ®−îc tiÒn vay hoÆc bÞ ph¸ s¶n th× ng−êi cho vay cã
thÓ ph¸t m¹i c¸c tµi s¶n cÇm cè ®Ó lÊy tiÒn bï ®¾p l¹i sè tiÒn cho vay bÞ mÊt.
Ký quü lµ viÖc doanh nghiÖp göi mét kho¶n tiÒn hoÆc kim lo¹i quý, ®¸ quý hay c¸c
giÊy tê cã gi¸ trÞ vµo tµi kho¶n phong to¶ t¹i Ng©n hµng ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn b¶o
l·nh cho doanh nghiÖp.
Ký c−îc lµ viÖc doanh nghiÖp ®i thuª tµi s¶n giao cho bªn cho thuª mét kho¶n tiÒn
hoÆc kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc c¸c vËt cã gi¸ trÞ cao kh¸c nh»m môc ®Ých rµng buéc vµ
n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña ng−êi ®i thuª tµi s¶n ph¶i qu¶n lý, sö dông tèt tµi s¶n ®i thuª
vµ hoµn tr¶ tµi s¶n ®óng thêi gian quy ®Þnh. TiÒn ®Æt c−îc do bªn cã tµi s¶n cho thuª quy
®Þnh cã thÓ b»ng hoÆc cao h¬n gi¸ trÞ cña tµi s¶n cho thuª.
§èi víi tµi s¶n ®−a ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc, ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 144
"CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n" theo gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Khi xuÊt
tµi s¶n mang ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc ghi theo gi¸ nµo th× khi thu vÒ ghi theo gi¸ ®ã.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 144 - cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n


Bªn Nî:
Gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ®· ký quü, ký c−îc
ng¾n h¹n.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ tµi s¶n cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n ®·
nhËn l¹i hoÆc ®· thanh to¸n.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ trÞ tµi s¶n cßn ®ang cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn cßn ®ang ký quü, ký
c−îc ng¾n h¹n.

79
ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. Dïng tiÒn mÆt, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc tiÒn göi Ng©n hµng ®Ó ký
c−îc, ký quü ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123).
2. Tr−êng hîp dïng tµi s¶n cè ®Þnh ®Ó cÇm cè ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
Tr−êng hîp thÕ chÊp b»ng giÊy tê (GiÊy chøng nhËn së h÷u nhµ ®Êt, tµi s¶n) th×
kh«ng ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy mµ chØ theo dâi trªn sæ chi tiÕt.
3. Khi nhËn l¹i tµi s¶n cÇm cè hoÆc tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n:
3.1. NhËn l¹i tµi s¶n cè ®Þnh cÇm cè, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ khi ®−a ®i cÇm cè)
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i khi ®−a ®i cÇm
cè)
Cã TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn).
3.2. NhËn l¹i sè tiÒn hoÆc vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113)
Nî TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng (1121, 1122, 1123 )
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn ®óng nh÷ng cam kÕt, bÞ ph¹t vi ph¹m
hîp ®ång trõ vµo tiÒn ký quü ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè tiÒn bÞ trõ)
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.
5. Tr−êng hîp ®¬n vÞ kh«ng thanh to¸n tiÒn b¸n hµng cho ng−êi cã hµng göi b¸n,
ng−êi b¸n hµng ®Ò nghÞ trõ vµo tiÒn ®· ký quü. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña ng−êi cã
hµng göi b¸n hoÆc cña ng−êi b¸n hµng, ghi :
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.

80
nhãm tµi kho¶n 15
hµng tån kho

Nhãm Tµi kho¶n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh
biÕn ®éng hµng tån kho cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån
kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn) hoÆc ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng
tån kho ®Çu kú vµ cuèi kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ
to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Hµng tån kho cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n: §−îc gi÷ ®Ó b¸n trong kú s¶n
xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng; §ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;
Nguyªn liÖu; VËt liÖu; C«ng cô, dông cô (gäi chung lµ vËt t−) ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc cung cÊp dÞch vô.
Hµng tån kho cña mçi doanh nghiÖp cã thÓ bao gåm: Hµng ho¸ mua vÒ ®Ó b¸n
(hµng ho¸ tån kho, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, hµng mua ®ang ®i ®−êng, hµng göi ®i b¸n,
hµng göi ®i gia c«ng chÕ biÕn); Thµnh phÈm tån kho vµ thµnh phÈm göi ®i b¸n; s¶n
phÈm dë dang (s¶n phÈm ch−a hoµn thµnh vµ s¶n phÈm hoµn thµnh ch−a lµm thñ tôc
nhËp kho); Nguyªn liÖu, vËt liÖu; C«ng cô, dông cô tån kho, göi ®i gia c«ng chÕ biÕn vµ
®· mua ®ang ®i ®−êng; Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang; Nguyªn liÖu, vËt
liÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt, gia c«ng hµng xuÊt khÈu vµ thµnh phÈm, hµng ho¸ ®−îc l−u
gi÷ t¹i kho b¶o thuÕ cña doanh nghiÖp.


h¹ch to¸n hµng tån cho cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n thuéc nhãm hµng tån kho
ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”, vÒ viÖc
x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho, ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho, x¸c ®Þnh gi¸ trÞ
thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc, lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho vµ ghi nhËn chi phÝ.
2. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho ®−îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng lo¹i vËt
t−, hµng ho¸, theo nguån h×nh thµnh vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸.
3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, gi¸ trÞ
vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸
mua ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo.
4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc
hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù
nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸
thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo).
5. Khi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho cuèi kú, doanh nghiÖp ¸p dông theo mét trong
c¸c ph−¬ng ph¸p sau:
81
a) Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh:
Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh ®−îc ¸p dông dùa trªn gi¸ trÞ thùc tÕ cña
tõng thø hµng ho¸ mua vµo, tõng thø s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nªn chØ ¸p dông cho c¸c
doanh nghiÖp cã Ýt mÆt hµng hoÆc mÆt hµng æn ®Þnh vµ nhËn diÖn ®−îc.
b) Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn:
Theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn, gi¸ trÞ cña tõng lo¹i hµng tån kho ®−îc
tÝnh theo gi¸ trÞ trung b×nh cña tõng lo¹i hµng tån kho ®Çu kú vµ gi¸ trÞ tõng lo¹i hµng
tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt trong kú. Gi¸ trÞ trung b×nh cã thÓ ®−îc tÝnh theo tõng
kú hoÆc sau tõng l« hµng nhËp vÒ, phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi doanh nghiÖp.
c) Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc (FIFO):
Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tån
kho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt tr−íc th× ®−îc xuÊt tr−íc, vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn
l¹i cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt gÇn thêi ®iÓm cuèi kú. Theo
ph−¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp kho ë
thêi ®iÓm ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú, gi¸ trÞ cña hµng tån kho cuèi kú ®−îc tÝnh theo gi¸
cña hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm cuèi kú hoÆc gÇn cuèi kú cßn tån kho.
d) Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc (LIFO):
Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tån
kho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt sau th× ®−îc xuÊt tr−íc vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn l¹i
cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt tr−íc ®ã. Theo ph−¬ng ph¸p nµy
th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp sau hoÆc gÇn sau cïng, gi¸
trÞ hµng tån kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña hµng nhËp kho ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú cßn tån
kho.
Mçi ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Òu cã nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm nhÊt
®Þnh. Møc ®é chÝnh x¸c vµ ®é tin cËy cña mçi ph−¬ng ph¸p tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶n
lý, tr×nh ®é, n¨ng lùc nghiÖp vô vµ tr×nh ®é trang bÞ c«ng cô tÝnh to¸n, ph−¬ng tiÖn xö lý
th«ng tin cña doanh nghiÖp. §ång thêi còng tuú thuéc vµo yªu cÇu b¶o qu¶n, tÝnh phøc
t¹p vÒ chñng lo¹i, quy c¸ch vµ sù biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ ë doanh nghiÖp.
6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸ mua vµo b»ng ngo¹i tÖ ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch
thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn Ng©n hµng do Ng©n
hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æi
ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam ®Ó ghi gi¸ trÞ hµng tån kho ®· nhËp kho.
7. §Õn cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu xÐt thÊy gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng thu håi ®ñ do
bÞ h− háng, lçi thêi, gi¸ b¸n bÞ gi¶m hoÆc chi phÝ hoµn thiÖn, chi phÝ b¸n hµng t¨ng lªn
th× ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña
hµng tån kho. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån kho
trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thiÖn s¶n
phÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc tiªu thô chóng.
ViÖc ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc
82
®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. Sè dù phßng gi¶m gi¸
hµng tån kho ®−îc lËp lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc cña hµng tån kho lín h¬n gi¸ trÞ
thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña chóng.
8. Khi b¸n hµng tån kho, gi¸ gèc cña hµng tån kho ®· b¸n ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi doanh thu liªn quan ®Õn chøng ®−îc ghi
nhËn. TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp
ë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· tËp ë cuèi kú kÕ
to¸n tr−íc, c¸c kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho, sau khi ®· trõ (-) phÇn båi
th−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra, vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng ph©n bæ, ®−îc
ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸
hµng tån kho ®−îc lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån
kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc, th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghi
gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.
9. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶i ®ång thêi kÕ to¸n chi tiÕt c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt
theo tõng thø, tõng lo¹i, quy c¸ch vËt t−, hµng ho¸ theo tõng ®Þa ®iÓm qu¶n lý vµ sö
dông, lu«n ph¶i ®¶m b¶o sù khíp, ®óng c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt gi÷a thùc tÕ vÒ vËt t−,
hµng ho¸ víi sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ sæ kÕ to¸n chi tiÕt.
Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän mét trong 3 ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt sau:
- Ph−¬ng ph¸p thÎ song song;
- Ph−¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn;
- Ph−¬ng ph¸p sæ sè d−.
10. Trong mét doanh nghiÖp (mét ®¬n vÞ kÕ to¸n) chØ ®−îc ¸p dông mét trong hai
ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, hoÆc ph−¬ng
ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. ViÖc lùa chän ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho ¸p dông t¹i
doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, sè l−îng, chñng lo¹i vËt t−, hµng ho¸
vµ yªu cÇu qu¶n lý ®Ó cã sù vËn dông thÝch hîp vµ ph¶i ®−îc thùc hiÖn nhÊt qu¸n trong
niªn ®é kÕ to¸n.
C¸c ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho.
a) Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn:
Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn lµ ph−¬ng ph¸p theo dâi vµ ph¶n ¸nh th−êng
xuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n.
Trong tr−êng hîp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, c¸c tµi kho¶n kÕ
to¸n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña
vËt t−, hµng ho¸. V× vËy, gi¸ trÞ hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh ë bÊt
kú thêi ®iÓm nµo trong kú kÕ to¸n.
Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo sè liÖu kiÓm kª thùc tÕ hµng tån kho, so s¸nh, ®èi chiÕu
víi sè liÖu hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n. VÒ nguyªn t¾c sè tån kho thùc tÕ ph¶i lu«n phï
hîp víi sè tån kho trªn sæ kÕ to¸n. NÕu cã chªnh lÖch ph¶i truy t×m nguyªn nh©n vµ cã
gi¶i ph¸p xö lý kÞp thêi.
83
Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn th−êng ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (c«ng
nghiÖp, x©y l¾p...) vµ c¸c ®¬n vÞ th−¬ng nghiÖp kinh doanh c¸c mÆt hµng cã gi¸ trÞ lín
nh− m¸y mãc, thiÕt bÞ, hµng cã kü thuËt, chÊt l−îng cao...
b) Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú:
Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm
kª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tån kho cuèi kú vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n tæng hîp
vµ tõ ®ã tÝnh gi¸ trÞ cña hµng ho¸, vËt t− ®· xuÊt trong kú theo c«ng thøc :
TrÞ gi¸ hµng TrÞ gi¸ hµng Tæng gi¸ trÞ TrÞ gi¸ hµng
xuÊt kho = tån kho + hµng nhËp - tån kho cuèi
trong kú ®Çu kú kho trong kú kú
Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, mäi biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ (NhËp
kho, xuÊt kho) kh«ng theo dâi, ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho. Gi¸
trÞ cña vËt t−, hµng ho¸ mua vµ nhËp kho trong kú ®−îc theo dâi, ph¶n ¸nh trªn mét
tµi kho¶n kÕ to¸n riªng (Tµi kho¶n 611 "Mua hµng").
C«ng t¸c kiÓm kª vËt t−, hµng ho¸ ®−îc tiÕn hµnh cuèi mçi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh trÞ
gi¸ vËt t−, hµng ho¸ tån kho thùc tÕ, trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (Tiªu dïng
cho s¶n xuÊt hoÆc xuÊt b¸n) lµm c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n cña Tµi kho¶n 611 "Mua hµng".
Nh− vËy, khi ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng
tån kho chØ sö dông ë ®Çu kú kÕ to¸n (®Ó kÕt chuyÓn sè d− ®Çu kú) vµ cuèi kú kÕ to¸n (®Ó
ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ hµng tån kho cuèi kú).
Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th−êng ¸p dông ë c¸c ®¬n vÞ cã nhiÒu chñng lo¹i
hµng ho¸, vËt t− víi quy c¸ch, mÉu m· rÊt kh¸c nhau, gi¸ trÞ thÊp, hµng ho¸, vËt t− xuÊt
dïng hoÆc xuÊt b¸n th−êng xuyªn (cöa hµng b¸n lÎ...).
Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho cã −u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, gi¶m nhÑ khèi
l−îng c«ng viÖc h¹ch to¸n. Nh−ng ®é chÝnh x¸c vÒ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt dïng,
xuÊt b¸n bÞ ¶nh h−ëng cña chÊt l−îng c«ng t¸c qu¶n lý t¹i kho, quÇy, bÕn b·i.
Nhãm Tµi kho¶n Hµng tån kho cã 9 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng;
- Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu;
- Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô;
- Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;
- Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm;
- Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸;
- Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n;
- Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ;
- Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.
84
tµi kho¶n 151
hµng mua ®ang ®i ®−êng

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cña c¸c lo¹i hµng ho¸, vËt t− (Nguyªn liÖu,
vËt liÖu; c«ng cô, dông cô; hµng ho¸) mua ngoµi ®· thuéc quyªn së h÷u cña doanh nghiÖp
cßn ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp
nh−ng ®ang chê kiÓm nhËn nhËp kho.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Hµng ho¸, vËt t− ®−îc coi lµ thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng ch−a
nhËp kho, bao gåm:
- Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· thanh to¸n tiÒn hoÆc ®· chÊp nhËn thanh to¸n
nh−ng cßn ®Ó ë kho ng−êi b¸n, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn;
- Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp nh−ng ®ang chê kiÓm
nghiÖm, kiÓm nhËn nhËp kho.
2. KÕ to¸n hµng mua ®ang ®i ®−êng ®−îc ghi nhËn trªn Tµi kho¶n 151 theo nguyªn t¾c
gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho".
3. Hµng ngµy, khi nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng, nh−ng hµng ch−a vÒ nhËp kho, kÕ
to¸n ch−a ghi sæ mµ tiÕn hµnh ®èi chiÕu víi hîp ®ång kinh tÕ vµ l−u ho¸ ®¬n vµo tËp hå
s¬ riªng: "Hµng mua ®ang ®i ®−êng".
Trong th¸ng, nÕu hµng vÒ nhËp kho, kÕ to¸n c¨n cø vµo phiÕu nhËp kho vµ ho¸ ®¬n
mua hµng ghi sæ trùc tiÕp vµo c¸c Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu” Tµi kho¶n 153
"C«ng cô, dông cô”, Tµi kho¶n 156 "Hµng ho¸”, Tµi kho¶n 158 "Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ".
NÕu cuèi th¸ng hµng vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø ho¸ ®¬n mua hµng ghi vµo Tµi kho¶n
151 “Hµng mua ®ang ®i ®−êng”.
4. KÕ to¸n ph¶i më chi tiÕt ®Ó theo dâi hµng mua ®ang ®i.®−êng theo tõng chñng
lo¹i hµng ho¸, vËt t−, tõng l« hµng, tõng hîp ®ång kinh tÕ.

kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 151 - hµng mua ®ang ®i ®−êng

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng vËt t− mua ®ang ®i ®−êng cuèi kú (Tr−êng
hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:

85
- TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®· vÒ nhËp kho hoÆc ®· chuyÓn
giao th¼ng cho kh¸ch hµng;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®Çu kú
(Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng cßn ®ang ®i ®−êng (Ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ).


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn.
1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng cña c¸c lo¹i hµng mua ch−a vÒ
nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng
chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc
Cã c¸c TK 111, 112, 141,...
NÕu hµng ch−a vÒ nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT
tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
2. Sang th¸ng sau, khi hµng vÒ nhËp kho, c¨n cø ho¸ ®¬n vµ phiÕu nhËp kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
3. Tr−êng hîp sang th¸ng sau hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng kh«ng nhËp
kho mµ giao th¼ng cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång kinh tÕ t¹i ph−¬ng tiÖn, t¹i kho ng−êi
b¸n, t¹i bÕn c¶ng, bÕn b·i, hoÆc göi th¼ng cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n; hoÆc
Nî TK 157- Hµng göi ®i b¸n


86
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
4. Tr−êng hîp hµng mua ®ang ®i ®−êng bÞ hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn ngay khi
ph¸t sinh hoÆc khi kiÓm kª cuèi kú, c¨n cø vµo biªn b¶n vÒ mÊt m¸t, hao hôt, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho bÞ mÊt m¸t, hao hôt, ghi:
Nî TK 1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú.
1 §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø trÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®· kÕt
chuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®Çu
kú, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
2. Cuèi kú, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng
ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng ch−a vÒ nhËp kho (Cßn ®ang ®i ®−êng cuèi kú), ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
Cã TK 611 - Mua hµng.




87
tµi kho¶n 152
nguyªn liÖu, vËt liÖu

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
cña c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho cña doanh nghiÖp.
Nguyªn liÖu, vËt liÖu cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng ®èi t−îng lao ®éng mua ngoµi
hoÆc tù chÕ biÕn dïng cho môc ®Ých s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nguyªn
liÖu, vËt liÖu ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy ®−îc ph©n lo¹i nh− sau:
- Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh;
- VËt liÖu phô;
- Nhiªn liÖu;
- Phô tïng thay thÕ;
- VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n.
1. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham gia
vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× cÊu thµnh thùc thÓ vËt chÊt, thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. V×
vËy kh¸i niÖm nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh g¾n liÒn víi tõng doanh nghiÖp s¶n xuÊt cô
thÓ. Trong c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th−¬ng m¹i, dÞch vô... kh«ng ®Æt ra kh¸i niÖm
vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnh
phÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o ra thµnh phÈm.
2. VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng
cÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm nh−ng cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay
®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bªn ngoµi, t¨ng thªm chÊt l−îng cña s¶n phÈm hoÆc t¹o
®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®−îc thùc hiÖn b×nh th−êng, hoÆc phôc vô cho
nhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, b¶o qu¶n ®ãng gãi; phôc vô cho qu¸ tr×nh lao ®éng.
3. Nhiªn liÖu: Lµ nh÷ng thø cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt l−îng trong qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm diÔn ra b×nh th−êng.
Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ.
4. Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng vËt t− dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ,
ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt...
5. VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ®−îc sö
dông cho c«ng viÖc x©y dùng c¬ b¶n. §èi víi thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n bao gåm c¶ thiÕt bÞ
cÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, c«ng cô, khÝ cô vµ vËt kÕt cÊu dïng ®Ó l¾p ®Æt vµo c«ng tr×nh x©y
dùng c¬ b¶n.
h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn tµi kho¶n 152 ph¶i ®−îc
thùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong chuÈn mùc sè 02 "Hµng tån kho". Néi
88
dung gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng nguån nhËp.
1.1. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua ngoµi, bao gåm: Gi¸ mua ghi trªn ho¸
®¬n, thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã),
chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, ph©n lo¹i, b¶o hiÓm,... nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i
mua vÒ ®Õn kho cña doanh nghiÖp, c«ng t¸c phÝ cña c¸n bé thu mua, chi phÝ cña bé phËn
thu mua ®éc lËp, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc thu mua nguyªn vËt liÖu
vµ sè hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc (nÕu cã):
- Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña
nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. ThuÕ
GTGT ®Çu vµo khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo cña dÞch vô vËn
chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, chi phÝ gia c«ng,... ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n
133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331).
- Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n th×
gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n bao
gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ (nÕu cã).
- §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra ®ång ViÖt
Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ
liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp
vô ®Ó ghi t¨ng gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho.
1.2. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tù chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn
liÖu xuÊt chÕ biÕn vµ chi phÝ chÕ biÕn.
1.3. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸
thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, chi phÝ vËn chuyÓn
vËt liÖu ®Õn n¬i chÕ biÕn vµ tõ n¬i chÕ biÕn vÒ ®¬n vÞ, tiÒn thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn.
1.4. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu nhËn gãp vèn liªn doanh, cæ phÇn: Lµ gi¸ trÞ ®−îc c¸c
bªn tham gia gãp vèn liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ chÊp thuËn.
2. ViÖc tÝnh trÞ gi¸ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho, ®−îc thùc hiÖn theo mét trong
bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÓ to¸n sè 02 “Hµng tån kho”:
- Ph−¬ng ph¸p gi¸ ®Ých danh;
- Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn sau mçi lÇn nhËp hoÆc cuèi kú;
- Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc;
- Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc.
Doanh nghiÖp lùa chän ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ nµo th× ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt qu¸n
trong c¶ niªn ®é kÕ to¸n.
3. KÕ to¸n chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i,
89
tõng nhãm, thø nguyªn liÖu, vËt liÖu.
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp sö dông gi¸ h¹ch to¸n trong kÕ to¸n chi tiÕt nhËp,
xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu, th× cuèi kú kÕ to¸n ph¶i tÝnh HÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ
vµ gi¸ h¹ch to¸n cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu
xuÊt dïng trong kú theo c«ng thøc:
Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn
HÖ sè chªnh lÖch liÖu, vËt liÖu tån kho + liÖu, vËt liÖu nhËp kho
gi÷a gi¸ thùc tÕ ®Çu kú trong kú
vµ gi¸ h¹ch to¸n =
cña nguyªn liÖu, Gi¸ h¹ch to¸n cña Gi¸ h¹ch to¸n cña
vËt liÖu (1) nguyªn liÖu, vËt liÖu + nguyªn liÖu, vËt liÖu
tån kho ®Çu kú nhËp kho trong kú


Gi¸ h¹ch to¸n cña HÖ sè chªnh lÖch gi÷a
Gi¸ thùc tÕ cña
nguyªn liÖu, vËt gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch
nguyªn liÖu, vËt liÖu = x
liÖu xuÊt dïng to¸n cña nguyªn liÖu,
xuÊt dïng trong kú
trong vËt liÖu (1)



kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 152 - nguyªn liÖu, vËt liÖu

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª
ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, nhËn gãp vèn hoÆc tõ c¸c nguån kh¸c;
- TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp
doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt kho dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh,
®Ó b¸n, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, hoÆc ®−a ®i gãp vèn;
- TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc gi¶m gi¸ hµng mua;
- ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu khi mua ®−îc h−ëng;
- TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp
doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú.

90
ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn.
1. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho ®¬n vÞ, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp
kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho:
- §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc phôc vô cho ho¹t
®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 311, 331, ... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2. Tr−êng hîp mua nguyªn, vËt liÖu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× ph¶i ghi
gi¶m gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· mua ®èi víi kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i thùc tÕ
®−îc h−ëng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã).
3. Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ nhËp kho nh−ng ®¬n vÞ ph¸t hiÖn
kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång ký kÕt ph¶i tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc
gi¶m gi¸, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng mua xuÊt kho tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,....
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã).
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng nh−ng nguyªn liÖu,
vËt liÖu ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ th× kÕ to¸n l−u ho¸ ®¬n vµo mét tËp hå s¬ riªng "Hµng
mua ®ang ®i ®−êng".
4.1. NÕu trong th¸ng hµng vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho ®Ó ghi vµo
Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”.
4.2. NÕu ®Õn cuèi th¸ng nguyªn liÖu, vËt liÖu vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n

91
(Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc
Cã c¸c TK 111, 112, 141,...
Sang th¸ng sau, khi nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ phiÕu
nhËp kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
5. Khi tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n, nÕu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu thanh to¸n, th× kho¶n
chiÕt khÊu thanh to¸n thùc tÕ ®−îc h−ëng ®−îc ghi nhËn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi
chÝnh, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (ChiÕt khÊu thanh to¸n).
6. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu:
- NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh
vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu).
§ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu)
- §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ ®Ó dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng cho
s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc
dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n (kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu
nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng
nhËp khÈu)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu)
92
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
- NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ph¶i chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt th× sè thuÕ tiªu
thô ®Æc biÖt ph¶i nép ®−îc ph¶n ¸nh vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 152- Nguyªn liÖu, vËt liÖu (gi¸ cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
7. C¸c chi phÝ vÒ thu mua, bèc xÕp, vËn chuyÓn nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i mua vÒ kho
doanh nghiÖp, tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,...
8. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn:
- Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
- Khi ph¸t sinh chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 131, 141,...
- Khi nhËp l¹i kho sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn xong, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
9. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do tù chÕ:
- Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tù chÕ biÕn, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
- Khi nhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· tù chÕ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
10. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ®· x¸c ®Þnh ®−îc
nguyªn nh©n th× c¨n cø nguyªn nh©n thõa ®Ó ghi sæ, nÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn
93
nh©n th× c¨n cø vµo gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt).
- Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn trong kiÓm kª, c¨n cø
vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381)
Cã c¸c tµi kho¶n cã liªn quan.
- NÕu x¸c ®Þnh ngay khi kiÓm kª sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa lµ cña c¸c ®¬n vÞ
kh¸c khi nhËp kho ch−a ghi t¨ng TK 152 th× kh«ng ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 338(3381)
mµ ghi vµo bªn Nî Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng". Khi tr¶
l¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu cho ®¬n vÞ kh¸c ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 002 (Tµi kho¶n ngoµi
B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n).
11. Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi :
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
12. XuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆc
söa ch÷a lín TSC§, ghi:
Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
13. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
a) Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh ( Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ trÞ ghi sæ)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh).
b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n thµnh phÈm s¶n xuÊt b»ng nguyªn
liÖu, vËt liÖu nhËn gãp vèn, hoÆc b¸n sè nguyªn liÖu, vËt liÖu ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp,
bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c
trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn

94
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
14. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ).
15. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thiÕu hôt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª:
Mäi tr−êng hîp thiÕu hôt nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho hoÆc t¹i n¬i qu¶n lý, b¶o
qu¶n ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êi
nhËn lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi
sæ kÕ to¸n:
- NÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i
sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n;
- NÕu gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt n»m trong ph¹m vi hao hôt cho phÐp
(Hao hôt vËt liÖu trong ®Þnh møc), ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
NÕu sè hao hôt, mÊt m¸t ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, c¨n cø vµo
gi¸ trÞ hao hôt, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Ng−êi ph¹m lçi nép tiÒn båi th−êng)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña ng−êi ' ph¹m lçi)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t nguyªn liÖu, vËt liÖu
cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý).
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú.
1. §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu.
2. Cuèi kú, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho
cuèi kú, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 611 - Mua hµng.
95
tµi kho¶n 153
c«ng cô, dông cô

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô cña doanh nghiÖp. C«ng cô, dông cô lµ nh÷ng t− liÖu lao ®éng
kh«ng cã ®ñ c¸c tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông quy ®Þnh ®èi víi TSC§. V× vËy
c«ng cô, dông cô ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu.
Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, nh÷ng t− liÖu lao ®éng sau ®©y nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈn
ghi nhËn TSC§ th× ®−îc ghi nhËn lµ c«ng cô, dông cô:
C¸c ®µ gi¸o, v¸n khu«n, c«ng cô, dông cô g¸ l¾p chuyªn dïng cho s¶n xuÊt x©y l¾p;
C¸c lo¹i bao b× b¸n kÌm theo hµng ho¸ cã tÝnh tiÒn riªng, nh−ng trong qu¸ tr×nh
b¶o qu¶n hµng ho¸ vËn chuyÓn trªn ®−êng vµ dù tr÷ trong kho cã tÝnh gi¸ trÞ hao mßn ®Ó
trõ dÇn gi¸ trÞ cña bao b×;
- Nh÷ng dông cô, ®å nghÒ b»ng thuû tinh, sµnh, sø;
- Ph−¬ng tiÖn qu¶n lý, ®å dïng v¨n phßng;
- QuÇn ¸o, giµy dÐp chuyªn dïng ®Ó lµm viÖc,...

h¹ch to¸n kÕ to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho c«ng cô, dông cô trªn tµi kho¶n 153 ®−îc thùc hiÖn
theo gi¸ gèc. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc nhËp kho c«ng cô, dông cô ®−îc thùc hiÖn nh−
quy ®Þnh ®èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu (Xem gi¶i thÝch ë TK 152).
2. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ c«ng cô, dùng cô tån kho còng ®−îc thùc hiÖn theo ômét
trong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”.
3. KÕ to¸n chi tiÕt c«ng cô, dông cô ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõng
nhãm, tõng thø c«ng cô, dông cô.
4. C«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, cho thuª ph¶i ®−îc theo
dâi vÒ hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo n¬i sö dông, theo ®èi t−îng thuª vµ
ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. §èi víi c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín, quý hiÕm ph¶i cã
thÓ thøc b¶o qu¶n ®Æc biÖt.
5. §èi víi c¸c c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ nhá khi xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh
doanh ph¶i ghi nhËn toµn bé mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.
6. Tr−êng hîp xuÊt dïng c«ng cô, dông cô mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian sö
dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh d−íi mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng ®−îc
ghi vµo Tµi kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh cho c¸c kú kÕ to¸n th¸ng hoÆc quý trong n¨m.
7. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cã gi¸ trÞ lín
96
vµ cã thêi gian sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông
cô xuÊt dïng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo
chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 153 - c«ng cô, dông cô

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª ngoµi
gia c«ng chÕ biÕn, nhËn gãp vèn;
- TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô cho thuª nhËp l¹i kho;
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp
doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô xuÊt kho sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh,
cho thuª hoÆc gãp vèn;
- ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i khi mua c«ng cô, dông cô ®−îc h−ëng;
- TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n hoÆc ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸;
- TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô thiÕu ph¸t hiÖn trong kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh
nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho.
Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1531 - C«ng cô, dông cô: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn
®éng c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô.
- Tµi kho¶n 1532 - Bao b× lu©n chuyÓn: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn
®éng c¸c lo¹i bao b× lu©n chuyÓn sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp.
Bao b× lu©n chuyÓn lµ c¸c lo¹i bao b× sö dông nhiÒu lÇn, cho nhiÒu chu kú s¶n xuÊt,
kinh doanh. TrÞ gi¸ cña bao b× lu©n chuyÓn khi xuÊt dïng ®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n.
- Tµi kho¶n 1533 - §å dïng cho thuª: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp chuyªn dïng ®Ó cho thuª.

97
ChØ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp mua vµo víi
môc ®Ých cho thuª, tr−êng hîp kh«ng ph©n biÖt ®−îc th× h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1531.
Tr−êng hîp cho thuª c«ng cô, dông cô dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh
nghiÖp th× ngoµi viÖc h¹ch to¸n trªn tµi kho¶n cÊp 1 cßn ph¶i h¹ch to¸n chuyÓn c«ng cô,
dông cô trªn tµi kho¶n cÊp 2.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn.
1. Mua c«ng cô, dông cô nhËp kho dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña c«ng cô,
dông cô ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu
nhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi:
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo) (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §èi víi c«ng cô, dông cô mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng cho
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc diÖn chÞu thuÕ GTGT
hoÆc phôc vô cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi:
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô mua vÒ ®· nhËp kho ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng
m¹i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,...…
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc h−ëng)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331).
3. C«ng cô, dông cô mua vÒ ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸ do kh«ng ®óng quy c¸ch,
phÈm chÊt theo hîp ®ång, kho¶n ®−îc gi¶m gi¸, ghi:
Nî TK 111, 112; hoÆc
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè ®−îc gi¶m gi¸)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã).
98
4. Tr¶ l¹i c«ng cô, dông cô ®· mua cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña
c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n).
5. Ph¶n ¸nh chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng (nÕu cã), ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc
h−ëng).
6. XuÊt c«ng cô, dông cô sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh:
6.1. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô kh«ng lín, tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
mét lÇn, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273)
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413)
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6423)
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532).
6.2. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô lín, sö dông cho nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh
hoÆc xuÊt dïng bao b× lu©n chuyÓn, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh,
khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (C«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi
gian sö dông d−íi mét n¨m)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (C«ng cô, dông cô cã thêi gian sö dông trªn
mét n¨m vµ cã gi¸ trÞ lín)
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532).
- Khi ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho tõng kú kÕ to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
7. §èi víi c«ng cô, dông cô cho thuª:
Khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n

99
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533).
Ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô cho thuª vµo chi phÝ, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
- §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh doanh thu vÒ cho thuª c«ng cô, dông cô, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
NhËn l¹i c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi:
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533).
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n
xuÊt, kinh doanh).
8. Khi kiÓm kª ph¸t hiÖn c«ng cô, dông cô thõa, thiÕu, mÊt, h− háng, kÕ to¸n ph¶i
c¨n cø vµo nguyªn nh©n hoÆc quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó xö lý nh− sau:
8.1. NÕu thõa, thiÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc
®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n.
G8.2. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ
ng−êi ph¹m lçi, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý)
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý: NÕu ng−êi lµm mÊt, háng ph¶i båi th−êng, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn thiÕu hôt, mÊt, h− háng c«ng cô, dông cô cßn
l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381).
8.3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi:
100
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381)
Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381)
Cã c¸c TK liªn quan.
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú
1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tån
kho cuèi kú, ghi:
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 611 - Mua hµng.




101
tµi kho¶n 154
chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phôc vô
cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm c«ng nghiÖp, x©y l¾p, nu«i, trång, chÕ biÕn s¶n phÈm
n«ng, l©m, ng− nghiÖp, dÞch vô ë doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng
xuyªn trong h¹ch to¸n hµng tån kho.

ë nh÷ng doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú trong h¹ch to¸n
hµng tån kho, Tµi kho¶n 154 chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ cña s¶n phÈm, dÞch vô dë dang
cuèi kú.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n
xuÊt, kinh doanh ph¸t sinh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña khèi l−îng s¶n
phÈm, dÞch vô hoµn thµnh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú, cuèi
kú cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh chÝnh, phô vµ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ë
c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (C«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng− nghiÖp,...), hoÆc
ë c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô (VËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, kh¸ch s¹n,...). Tµi kho¶n 154
còng ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, gia c«ng chÕ
biÕn, hoÆc cung cÊp dÞch vô cña c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i, nÕu cã tæ chøc c¸c lo¹i
h×nh ho¹t ®éng nµy.
2. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 154 ph¶i ®−îc chi tiÕt
theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt, ®éi s¶n xuÊt, c«ng
tr−êng,...); theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm; theo tõng lo¹i
dÞch vô hoÆc theo tõng c«ng ®o¹n dÞch vô.
3. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 154 gåm nh÷ng chi phÝ
sau:
- Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp;
- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp;
- Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (§èi víi ho¹t ®éng x©y l¾p);
- Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
4. Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ
chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng tån kho
mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n.
5. Cuèi kú, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo chi phÝ chÕ
biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng (Cã TK 627, Nî TK 154).
Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕ
to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn
102
cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung
cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn
hµng b¸n trong kú (Cã TK 627, Nî TK 632).
Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n
vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh.
6. §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt x©y l¾p, Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
dë dang" lµ tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p, víi
c¸c kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; Chi phÝ nh©n c«ng
trùc tiÕp; Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; Chi phÝ s¶n xuÊt chung. §èi víi ho¹t ®éng s¶n
xuÊt s¶n phÈm kh¸c, Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó ph¶n ¸nh, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh
gi¸ thµnh cña c¸c ph©n x−ëng hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm.
7. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã ho¹t ®éng thuª ngoµi gia c«ng chÕ
biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô ra bªn ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th×
nh÷ng chi phÝ cña ho¹t ®éng nµy còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154.
8. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng chi phÝ sau:
- Chi phÝ b¸n hµng;
- Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp;
- Chi phÝ tµi chÝnh;
- Chi phÝ kh¸c;
- Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp;
- Chi sù nghiÖp, chi dù ¸n;
- Chi ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n;
- C¸c kho¶n chi ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kh¸c.

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 154 - chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang

Bªn Nî:
- C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö
dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn s¶n xuÊt
s¶n phÈm vµ chi phÝ thùc hiÖn dÞch vô;
- C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö
dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn gi¸ thµnh
s¶n phÈm x©y l¾p c«ng tr×nh hoÆc gi¸ thµnh x©y l¾p theo gi¸ kho¸n néi bé;
- KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang cuèi kú (tr−êng hîp doanh
nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:

103
- Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm ®· chÕ t¹o xong nhËp kho hoÆc chuyÓn
®i b¸n;
- Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao tõng phÇn, hoÆc toµn bé
tiªu thô trong kú; hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh x©y l¾p (CÊp trªn hoÆc néi bé);
hoÆc gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê tiªu thô;
- Chi phÝ thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh cung cÊp cho kh¸ch hµng;
- TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc;
- TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ gia c«ng xong nhËp l¹i kho;
- Ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng
vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån
kho mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. §èi víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt theo ®¬n
®Æt hµng, hoÆc ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm dµi mµ hµng kú kÕ to¸n ®· kÕt
chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo TK 154 ®Õn khi s¶n phÈm hoµn thµnh míi
x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån kho
mµ ph¶i h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n (Cã TK 154, Nî TK 632);
- KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh
nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè dù bªn Nî:
Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cßn dë dang cuèi kú.


ph−¬ng ph¸p vËn dông tµi kho¶n 154
trong mét sè ngµnh chñ yÕu

C«ng nghiÖp

Tµi kho¶n 154 - "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh
c«ng nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm
cña c¸c ph©n x−ëng, hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi c¸c doanh
nghiÖp s¶n xuÊt cã thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô cho bªn
ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th× chi phÝ cña nh÷ng ho¹t ®éng nµy
còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154.

h¹ch to¸n tµi kho¶n 154
trong ngµnh c«ng nghiÖp cÇn chó ý

1. ChØ ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng néi dung chi phÝ sau:
- Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung
cÊp dÞch vô;

104
- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô;
- Chi phÝ s¶n xuÊt chung phôc vô trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµ
cung cÊp dÞch vô.
2. Tµi kho¶n 154 ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt
theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt), theo lo¹i, nhãm s¶n
phÈm, s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt bé phËn s¶n phÈm.

ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu
trong ngµnh c«ng nghiÖp

I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng
xuyªn.
1. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo tõng ®èi
t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh
th−êng)
Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp.
2. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËp
hîp chi phÝ, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng)
Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp.
3. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n hoÆc b»ng c«ng suÊt b×nh
th−êng th× cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn toµn bé chi
phÝ s¶n xuÊt chung (chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh)
cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
4. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×
kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn
cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè
®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè chi
phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh tÝnh
vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n
105
bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm)
Cã TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
5. TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng nhËp l¹i kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
6. TrÞ gi¸ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc, ng−êi g©y ra thiÖt h¹i s¶n phÈm
háng ph¶i båi th−êng, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
7. §èi víi ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh dµi mµ trong kú kÕ to¸n ®· kÕt
chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n
xuÊt chung sang TK 154, khi x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng
trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng tÝnh vµo gi¸
thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît
trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng ®−îc tÝnh
vµo trÞ gi¸ hµng tån kho) mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Tr−êng hîp ®· kÕt chuyÓn
chi phÝ tõ TK 621, 622, 627 sang TK 154).
8. Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho trong kú, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
9. Tr−êng hîp s¶n phÈm s¶n xuÊt xong, kh«ng tiÕn hµnh nhËp kho mµ chuyÓn giao
th¼ng cho ng−êi mua hµng (S¶n phÈm ®iÖn, n−íc...), ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú.
1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang vµ thùc hiÖn viÖc kÕt chuyÓn, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt.
2. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang, ghi:
Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt

106
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
N«ng nghiÖp

Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh n«ng
nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c ho¹t ®éng
nu«i trång, chÕ biÕn s¶n phÈm hoÆc dÞch vô n«ng nghiÖp.

h¹ch to¸n tµi kho¶n 154
trong ngµnh n«ng nghiÖp cÇn chó ý

1. Tµi kho¶n nµy ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ngµnh kinh doanh n«ng nghiÖp
(Trång trät, ch¨n nu«i, chÕ biÕn,...), theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, ®éi s¶n
xuÊt,...), chi tiÕt theo tõng lo¹i c©y con vµ tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng s¶n phÈm hoÆc dÞch vô.
2. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh vµo cuèi vô
thu ho¹ch, hoÆc cuèi n¨m. S¶n phÈm thu ho¹ch n¨m nµo th× tÝnh gi¸ thµnh trong n¨m ®ã
nghÜa lµ chi phÝ chi ra trong n¨m nay nh−ng n¨m sau míi thu ho¹ch s¶n phÈm th× n¨m
sau míi tÝnh gi¸ thµnh.
3. §èi víi ngµnh trång trät, chi phÝ ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 3 lo¹i c©y:
- C©y ng¾n ngµy (Lóa, khoai, s¾n,...);
- C©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Døa, chuèi,...);
- C©y l©u n¨m (ChÌ, cµ phª, cao su, hå tiªu, c©y ¨n qu¶,...).
§èi víi c¸c lo¹i c©y trång 2, 3 vô trong mét n¨m, hoÆc trång n¨m nay, n¨m sau míi
thu ho¹ch, hoÆc lo¹i c©y võa cã diÖn tÝch trång míi, võa cã diÖn tÝch ch¨m sãc thu ho¹ch
trong cïng mét n¨m,... th× ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh râ
rµng chi phÝ cña vô nµy víi vô kh¸c, cña diÖn tÝch nµy víi diÖn tÝch kh¸c, cña n¨m tr−íc
víi n¨m nay vµ n¨m sau,...
4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ khai hoang, trång míi vµ ch¨m sãc
c©y l©u n¨m ®ang trong thêi kú XDCB, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp,
chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c.
5. VÒ nguyªn t¾c, chi phÝ s¶n xuÊt ngµnh trång trät ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt vµo bªn
Nî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" theo tõng ®èi t−îng tËp hîp
chi phÝ. §èi víi mét sè lo¹i chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng h¹ch to¸n, hoÆc liªn
quan ®Õn nhiÒu vô, nhiÒu thêi kú th× ph¶i ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n riªng, sau ®ã
ph©n bæ vµo gi¸ thµnh cña c¸c lo¹i s¶n phÈm liªn quan nh−: Chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chi
phÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn, thu ho¹ch nhiÒu
lÇn (Chi phÝ nµy kh«ng thuéc vèn ®Çu t− XDCB),...
6. Trªn cïng mét diÖn tÝch canh t¸c, nÕu trång xen tõ hai lo¹i c©y n«ng nghiÖp ng¾n
ngµy trë lªn th× nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn lo¹i c©y nµo th× tËp hîp
riªng cho lo¹i c©y ®ã (nh−: H¹t gièng, chi phÝ gieo trång, thu ho¹ch,...), chi phÝ ph¸t sinh
chung cho nhiÒu lo¹i c©y (Chi phÝ cµy bõa, t−íi tiªu n−íc,...) th× ®−îc tËp hîp riªng vµ ph©n
107
bæ cho tõng lo¹i c©y theo diÖn tÝch gieo trång, hoÆc theo mét tiªu thøc phï hîp.
7. §èi víi c©y l©u n¨m, qu¸ tr×nh tõ khi lµm ®Êt, gieo trång, ch¨m sãc ®Õn khi
b¾t ®Çu cã s¶n phÈm (thu, bãi) th× ®−îc h¹ch to¸n nh− qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®Ó
h×nh thµnh nªn TSC§) ®−îc tËp hîp chi phÝ ë TK 241 "XDCB dë dang".
Chi phÝ cho v−ên c©y l©u n¨m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh bao gåm c¸c
chi phÝ cho kh©u ch¨m sãc, kh©u thu ho¹ch.
8. Khi h¹ch to¸n chi phÝ ngµnh ch¨n nu«i trªn Tµi kho¶n 154 cÇn chó ý mét sè
®iÓm sau:
- H¹ch to¸n chi phÝ ch¨n nu«i ph¶i chi tiÕt cho tõng lo¹i ho¹t ®éng ch¨n nu«i (nh−
ch¨n nu«i tr©u bß, ch¨n nu«i lîn,...), theo tõng nhãm hoÆc tõng lo¹i gia sóc, gia cÇm;
- Sóc vËt, con cña ®µn sóc vËt c¬ b¶n hay nu«i bÐo ®Î ra sau khi t¸ch mÑ ®−îc më
sæ chi tiÕt theo dâi riªng theo gi¸ thµnh thùc tÕ;
- §èi víi sóc vËt c¬ b¶n khi ®µo th¶i chuyÓn thµnh sóc vËt nu«i lín, nu«i bÐo ®−îc
h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña sóc vËt c¬ b¶n;
- §èi t−îng tÝnh gi¸ thµnh trong ngµnh ch¨n nu«i lµ: 1 kg s÷a t−¬i, 1 con bß con
tiªu chuÈn, gi¸ thµnh 1 kg thÞt t¨ng, gi¸ thµnh 1 kg thÞt h¬i, gi¸ thµnh 1 ngµy/con ch¨n
nu«i,...
9. PhÇn chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh
th−êng, chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh
s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong
ngµnh n«ng nghiÖp

I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn.
1. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo
®èi t−îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh
th−êng)
Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp.
2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi
t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng)
Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp.

108
3. Cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt
chung cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n
bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm)
Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
4. TrÞ gi¸ s¶n phÈm phô thu håi (Nh−: Ph©n sóc vËt, r¬m, r¹,...), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
5. TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng xong nhËp
l¹i kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
6. TrÞ gi¸ sóc vËt con vµ sóc vËt nu«i bÐo chuyÓn sang sóc vËt lµm viÖc, hoÆc sóc vËt
sinh s¶n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (2116)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
7. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt xong nhËp kho hoÆc tiªu thô
ngay, ghi: .
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú
Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 trong
ngµnh N«ng nghiÖp t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh C«ng nghiÖp.

Kinh doanh dÞch vô

Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang" ¸p dông trong c¸c ®¬n vÞ
kinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô,... Tµi kho¶n nµy
dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ (Nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ
s¶n xuÊt chung) vµ tÝnh gi¸ thµnh cña khèi l−îng dÞch vô ®· thùc hiÖn.

h¹ch to¸n tµi kho¶n 154
trong ngµnh kinh doanh dÞch vô cÇn chó ý


109
1. §èi víi ngµnh giao th«ng vËn t¶i, tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh
gi¸ thµnh vÒ vËn t¶i ®−êng bé (« t«, tµu ®iÖn, vËn t¶i b»ng ph−¬ng tiÖn th« s¬ kh¸c...) vËn
t¶i ®−êng s¾t, ®−êng thuû, ®−êng hµng kh«ng, vËn t¶i ®−êng èng,...
Tµi kho¶n 154 ¸p dông cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i ph¶i ®−îc më chi tiÕt cho tõng
lo¹i ho¹t ®éng (VËn t¶i hµnh kh¸ch, vËn t¶i hµng ho¸,...) theo tõng ®¬n vÞ hoÆc bé phËn
kinh doanh dÞch vô.
Trong qu¸ tr×nh vËn t¶i, s¨m lèp bÞ hao mßn víi møc ®é nhanh h¬n møc khÊu hao
®Çu xe nªn th−êng ph¶i thay thÕ nhiÒu lÇn nh−ng gi¸ trÞ s¨m lèp thay thÕ kh«ng tÝnh
vµo gi¸ thµnh vËn t¶i ngay mét lóc khi xuÊt dïng thay thÕ, mµ ph¶i chuyÓn dÇn tõng
th¸ng. V× vËy, hµng th¸ng c¸c ®¬n vÞ vËn t¶i «t« ®−îc trÝch tr−íc chi phÝ s¨m lèp vµo gi¸
thµnh vËn t¶i (Chi phÝ ph¶i tr¶) theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.
2. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc
b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo
gi¸ thµnh s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n.
3. §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch, tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt theo tõng
lo¹i ho¹t ®éng nh−: H−íng dÉn du lÞch, kinh doanh kh¸ch s¹n, kinh doanh vËn t¶i du
lÞch,...
4. Trong ho¹t ®éng kinh doanh kh¸ch s¹n, Tµi kho¶n 154 ph¶i më chi tiÕt theo tõng
lo¹i dÞch vô nh−: Ho¹t ®éng ¨n, uèng, dÞch vô buång nghØ, dÞch vô vui ch¬i gi¶i trÝ, phôc
vô kh¸c (GiÆt, lµ, c¾t tãc, ®iÖn tÝn, thÓ thao,...).
Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 ë c¸c ®¬n
vÞ thuéc ngµnh kinh doanh dÞch vô t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖp. Ngoµi ra cÇn
chó ý: NghiÖp vô kÕt chuyÓn gi¸ thµnh thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh vµ
®· chuyÓn giao cho ng−êi mua vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.

X©y l¾p

§èi víi ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p quy ®Þnh chØ ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n
hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, kh«ng ¸p dông ph−¬ng ph¸p
h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó
tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm
x©y l¾p c«ng nghiÖp, dÞch vô cña doanh nghiÖp x©y l¾p.
PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn
møc b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh
vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n.
Tµi kho¶n nµy trong ngµnh X©y l¾p cã 4 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1541 - X©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n

110
phÈm x©y l¾p vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm x©y l¾p dë dang cuèi kú;
- Tµi kho¶n 1542 - S¶n phÈm kh¸c: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n
xuÊt s¶n phÈm kh¸c vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm kh¸c dë dang cuèi kú (Thµnh phÈm,
cÊu kiÖn x©y l¾p,...);
- Tµi kho¶n 1543 - DÞch vô: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh dÞch vô vµ
ph¶n ¸nh chi phÝ dÞch vô dë dang cuèi kú;
- Tµi kho¶n 1544 - Chi phÝ b¶o hµnh x©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ b¶o hµnh
c«ng tr×nh x©y dùng, l¾p ®Æt thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vµ gi¸ trÞ c«ng tr×nh b¶o hµnh
x©y l¾p cßn dë dang cuèi kú.

ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ
chñ yÕu trong ngµnh x©y l¾p


I. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm l©y l¾p
(kÓ c¶ ë ®¬n vÞ nhËn kho¸n néi bé vÒ s¶n phÈm x©y l¾p cã tæ chøc kÕ to¸n riªng)
ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p ph¶i theo tõng c«ng
tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ theo kho¶n môc gi¸ thµnh quy ®Þnh trong gi¸ trÞ dù to¸n
x©y l¾p, gåm:
- Chi phÝ vËt liÖu;
- Chi phÝ nh©n c«ng;
- Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng;
- ChÝ phÝ chung.
Riªng chi phÝ chung ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n 1541 "X©y l¾p" : ChØ bao gåm
chi phÝ chung ph¸t sinh ë ®éi nhËn thÇu hoÆc c«ng tr−êng x©y l¾p. Cßn chi phÝ qu¶n lý
doanh nghiÖp x©y l¾p lµ mét bé phËn cña chi phÝ chung) ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n
642 "Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp". Chi phÝ nµy sÏ ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµi
kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" tham gia vµo gi¸ thµnh toµn bé s¶n phÈm x©y
l¾p hoµn thµnh vµ b¸n ra trong kú.
1. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ x©y l¾p (bªn Nî Tµi kho¶n 1541
“X©y l¾p”):
1. 1. H¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp:
Kho¶n môc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm: Gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËt
liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, c¸c cÊu kiÖn hoÆc c¸c bé phËn rêi, vËt liÖu lu©n chuyÓn tham gia
cÊu thµnh thùc thÓ s¶n phÈm x©y, l¾p hoÆc gióp cho viÖc thùc hiÖn vµ hoµn thµnh khèi
l−îng x©y, l¾p (Kh«ng kÓ vËt liÖu phô cho m¸y mãc, ph−¬ng tiÖn thi c«ng vµ nh÷ng vËt
liÖu tÝnh trong chi phÝ chung).
Nguyªn t¾c h¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Nguyªn liÖu, vËt

111
liÖu sö dông cho x©y dùng h¹ng môc c«ng tr×nh nµo ph¶i tÝnh trùc tiÕp cho s¶n phÈm
h¹ng môc c«ng tr×nh ®ã trªn c¬ së chøng tõ gèc theo sè l−îng thùc tÕ ®· sö dông vµ theo
gi¸ thùc tÕ xuÊt kho (Gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn; Gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc,...)
Cuèi kú h¹ch to¸n hoÆc khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, tiÕn hµnh kiÓm kª sè vËt liÖu
cßn l¹i t¹i n¬i s¶n xuÊt (nÕu cã) ®Ó ghi gi¶m trõ chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
xuÊt sö dông cho c«ng tr×nh.
Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ s¶n xuÊt x©y l¾p kh«ng cho phÐp tÝnh chi phÝ nguyªn liÖu,
vËt liÖu trùc tiÕp cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh th× ®¬n vÞ cã thÓ ¸p dông
ph−¬ng ph¸p ph©n bæ vËt liÖu cho ®èi t−îng sö dông theo tiªu thøc hîp lý (Tû lÖ víi ®Þnh
møc tiªu hao nguyªn liÖu, vËt liÖu,...).
C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ vËt liÖu cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc: Chi phÝ vËt liÖu)
(1541)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît
trªn møc b×nh th−êng)
Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp.
1.2. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: H¹ch to¸n t−¬ng tù nh−
ngµnh c«ng nghiÖp
1.3. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng:
Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ cho c¸c m¸y thi c«ng
nh»m thùc hiÖn khèi l−îng c«ng t¸c x©y l¾p b»ng m¸y. M¸y mãc thi c«ng lµ lo¹i m¸y trùc
tiÕp phôc vô x©y l¾p c«ng tr×nh. §ã lµ nh÷ng m¸y mãc chuyÓn ®éng b»ng ®éng c¬ h¬i
n−íc, diezen, x¨ng, ®iÖn,... (KÓ c¶ lo¹i m¸y phôc vô x©y, l¾p).
Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ th−êng xuyªn vµ chi phÝ t¹m thêi.
Chi phÝ th−êng xuyªn cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ nh©n c«ng ®iÒu
khiÓn m¸y, phôc vô m¸y,...; Chi phÝ vËt liÖu; Chi phÝ c«ng cô, dông cô; Chi phÝ khÊu hao
TSC§; Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi (Chi phÝ söa ch÷a nhá, ®iÖn, n−íc, b¶o hiÓm xe,
m¸y,...); Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn.
Chi phÝ t¹m thêi cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ söa ch÷a lín m¸y
thi c«ng (®¹i tu, trung tu,...) kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ m¸y thi c«ng; Chi
phÝ c«ng tr×nh t¹m thêi cho m¸y thi c«ng (lÒu, l¸n, bÖ, ®−êng ray ch¹y m¸y,...). Chi phÝ
t¹m thêi cña m¸y cã thÓ ph¸t sinh tr−íc (§−îc h¹ch to¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 142, hoÆc
TK 242) sau ®ã sÏ ph©n bæ dÇn vµo Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng";
HoÆc ph¸t sinh sau, nh−ng ph¶i tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt x©y l¾p trong kú (Do liªn
quan tíi viÖc sö dông thùc tÕ m¸y mãc thi c«ng trong kú). Tr−êng hîp nµy ph¶i tiÕn hµnh
trÝch tr−íc chi phÝ, ghi Cã Tµi kho¶n 335 "Chi phÝ ph¶i tr¶", Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ
sö dông m¸y thi c«ng".
ViÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh vÒ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ph¶i ®−îc
h¹ch to¸n riªng biÖt theo tõng m¸y thi c«ng (Xem h−íng dÉn ë phÇn Tµi kho¶n 623 "Chi
112
phÝ sö dông m¸y thi c«ng").
- C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (Chi phÝ thùc tÕ ca m¸y)
tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc chi phÝ sö dông
m¸y thi c«ng)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc
b×nh th−êng)
Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng.
1.4. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung:
- Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt cña ®éi, c«ng tr−êng x©y dùng
gåm: L−¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, tæ, ®éi x©y dùng; Kho¶n trÝch b¶o hiÓm x·
héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tØ lÖ quy ®Þnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶i
tr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p, nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng vµ nh©n viªn qu¶n lý
ph©n x−ëng, tæ, ®éi; KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng chung cho ho¹t ®éng cña ®éi vµ
nh÷ng chi phÝ kh¸c liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ®éi,... Khi c¸c chi phÝ nµy ph¸t sinh
trong kú, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 334, 338, 152, 153, 142, 214, 335, 111, 112,...
- Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
- Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh, nh− chi phÝ nguyªn liÖu,
vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phØ s¶n
xuÊt chung, kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo c¸c Tµi kho¶n chi phÝ cã liªn quan, ghi:
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 112, 152, 153, 214, 331, 334, 338,...
- Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu
trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung liªn
quan ®Õn ho¹t ®éng söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®Ó tæng hîp chi phÝ söa
ch÷a vµ b¶o hµnh vµ tÝnh gi¸ thµnh b¶o hµnh, ghi:

113
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
- Khi c«ng viÖc söa ch÷a b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao cho
kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
- HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnh
hoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t
sinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
- Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó ph©n bæ vµ
kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cã liªn quan
(Tû lÖ víi chi phÝ nh©n c«ng), ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ
kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p)
Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung.
2. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n vµ kÕt chuyÓn chi phÝ x©y l¾p (bªn Cã TK 1541 “
X©y l¾p”):
2.1. C¸c chi phÝ cña hîp ®ång kh«ng thÓ thu håi (VÝ dô: Kh«ng ®ñ tÝnh thùc thi vÒ
mÆt ph¸p lý nh− cã sù nghi ngê vÒ hiÖu lùc cña nã, hoÆc hîp ®ång mµ kh¸ch hµng kh«ng
thÓ thùc thi nghÜa vô cña m×nh... ) ph¶i ®−îc ghi nhËn ngay lµ chi phÝ trong kú, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
2.2. Chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng hîp ®ång cã thÓ ®−îc gi¶m nÕu cã c¸c
kho¶n thu kh¸c kh«ng bao gåm trong doanh thu cña hîp ®ång. VÝ dô: C¸c kho¶n thu tõ
viÖc b¸n nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa vµ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng khi kÕt thóc
hîp ®ång x©y dùng:
a) NhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ gèc)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
114
b) PhÕ liÖu thu håi nhËp kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ cã thÓ thu håi)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
c) Tr−êng hîp vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu thu håi kh«ng qua nhËp kho mµ b¸n ngay,
kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu b¸n vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu, ghi gi¶m chi phÝ:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT).
d) KÕ to¸n thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng cho mét hîp ®ång x©y
dùng vµ TSC§ nµy ®· trÝch khÊu hao ®ñ theo nguyªn gi¸ khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng:
+ Ph¶n ¸nh sè thu vÒ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT).
+ Ph¶n ¸nh chi phÝ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ (nÕu cã), ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (33311)
Cã c¸c TK 111, 112,...
+ Ghi gi¶m TSC§ ®· khÊu hao hÕt lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng ®·
thanh lý, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh.
2.3. Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p thùc tÕ
hoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Bµn giao tõng phÇn hoÆc.toµn bé cho Ban qu¶n lý
c«ng tr×nh - bªn A); hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh néi bé:
a) Tr−êng hîp bµn giao cho Bªn A (KÓ c¶ bµn giao khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh
theo hîp ®ång kho¸n néi bé, cho ®¬n vÞ nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng), ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - ChÝ phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541).
b) Tr−êng hîp s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê b¸n (X©y dùng nhµ ®Ó b¸n,...) hoÆc
s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh nh−ng ch−a bµn giao, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y
l¾p hoµn thµnh chê b¸n, ghi:
115
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541).
c) Tr−êng hîp bµn giao s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh
x©y l¾p (CÊp trªn, ®¬n vÞ néi bé - do thùc hiÖn hîp ®ång kho¸n x©y l¾p néi bé, ®¬n vÞ
nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng nh−ng chØ h¹ch to¸n ®Õn gi¸ thµnh s¶n xuÊt x©y
l¾p), ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé (3362)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541).
II. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ®èi víi ho¹t
®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong doanh nghiÖp x©y l¾p
thùc hiÖn nh− quy ®Þnh cho ngµnh c«ng nghiÖp.




116
tµi kho¶n 155
thµnh phÈm

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹i
thµnh phÈm cña doanh nghiÖp.
Thµnh phÈm lµ nh÷ng s¶n phÈm ®· kÕt thóc qu¸ tr×nh chÕ biÕn do c¸c bé phËn s¶n
xuÊt cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi gia c«ng xong ®· ®−îc kiÓm nghiÖm phï
hîp víi tiªu chuÈn kü thuËt vµ nhËp kho.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1 KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho thµnh phÈm trªn Tµi kho¶n 155 ®−îc thùc hiÖn theo
nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho".
2. Thµnh phÈm do c¸c bé phËn s¶n xuÊt chÝnh vµ s¶n xuÊt phô cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra
ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ gèc), bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu
trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quan
trùc tiÕp kh¸c ®Õn viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm.
+ §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho
mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú.
+ §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi
®¬n vÞ s¶n phÈm dùa trªn c«ng suÊt b×nh th−êng cña m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt. C«ng
suÊt b×nh th−êng lµ sè l−îng s¶n phÈm ®¹t ®−îc ë møc trung b×nh trong c¸c ®iÒu kiÖn
s¶n xuÊt b×nh th−êng.
+ Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×
chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc
tÕ ph¸t sinh.
+ Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n møc c«ng suÊt b×nh
th−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh chØ ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi
®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng
ph©n bæ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (Ghi nhËn
vµo gi¸ vèn hµng b¸n) trong kú.
3. Kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ gèc thµnh phÈm c¸c chi phÝ sau:
a) Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, kinh
doanh kh¸c ph¸t sinh trªn møc b×nh th−êng;
b) Chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho trõ c¸c kho¶n chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho cÇn
thiÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo vµ chi phÝ b¶o qu¶n quy ®Þnh ë ®o¹n 06 cña ChuÈn
mùc kÕ to¸n sè 02- Hµng tån kho;
c) Chi phÝ b¸n hµng;
d) Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp.
117
4. Thµnh phÈm thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh thùc tÕ
gia c«ng chÕ biÕn bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ thuª gia c«ng
vµ c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh gia c«ng.
5. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®−îc thùc hiÖn theo mét trong bèn ph−¬ng
ph¸p quy ®Þnh trong chuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho".
6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai
th−êng xuyªn, nÕu kÕ to¸n chi tiÕt nhËp, xuÊt kho thµnh phÈm hµng ngµy ®−îc ghi sæ
theo gi¸ h¹ch to¸n (Cã thÓ lµ gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hoÆc gi¸ nhËp kho thèng nhÊt quy
®Þnh). Cuèi th¸ng, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho vµ x¸c
®Þnh hÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thµnh thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña thµnh phÈm (TÝnh c¶
sè chªnh lÖch cña thµnh phÈm ®Çu kú) lµm c¬ së x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh
phÈm nhËp, xuÊt kho trong kú (Sö dông c«ng thøc tÝnh ®· nªu ë phÇn gi¶i thÝch Tµi
kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”).
7. KÕ to¸n chi tiÕt thµnh phÈm ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, nhãm, thø
thµnh phÈm.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 155 - thµnh phÈm

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm nhËp kho;
- TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thõa khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn gi¸ trÞ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp
h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt kho;
- TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thiÕu hôt khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh
nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn N¬:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn.

118
1. NhËp kho thµnh phÈm do ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra hoÆc thuª ngoµi gia c«ng, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
2. XuÊt kho thµnh phÈm ®Ó b¸n cho kh¸ch hµng, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña
thµnh phÈm xuÊt b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
3. XuÊt kho thµnh phÈm göi ®i b¸n, xuÊt kho cho c¸c c¬ së nhËn b¸n hµng ®¹i lý,
ký göi hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Tr−êng hîp sö dông
phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé), ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
4. Khi ng−êi mua tr¶ l¹i sè thµnh phÈm ®· b¸n: Tr−êng hîp thµnh phÈm ®· b¸n bÞ
tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh
doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· b¸n nhËp l¹i kho, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n.
5. XuÊt thµnh phÈm tiªu dïng néi bé cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: Tr−êng hîp
xuÊt kho thµnh phÈm thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó
sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
+ Khi xuÊt kho thµnh phÈm, ghi:
Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
+ Ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé cña thµnh phÈm xuÊt kho tiªu dïng néi bé
vµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi:
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang

119
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm).
6. XuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
a) Khi xuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ
cña thµnh phÈm)
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn
kh¸c trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn( Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
m×nh trong liªn doanh).
b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè thµnh phÈm nhËn gãp vèn cho
bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn
cßn l¹i vµo thu nhËp kh¸c trong kú ®ã, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c .
7. XuÊt thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ
cña thµnh phÈm)
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña thµnh phÈm).
8. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa, thiÕu thµnh phÈm khi kiÓm kª ®Òu ph¶i lËp biªn
b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n x¸c ®Þnh ng−êi ph¹m lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ
quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi sæ kÕ to¸n:
- NÕu thõa, thiÕu thµnh phÈm do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ kÕ to¸n ph¶i tiÕn
hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n;
- Tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n thõa, thiÕu ph¶i chê xö lý:
+ NÕu thõa, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381).
Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.
Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan.
120
- NÕu thiÕu, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý)
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, kÕ to¸n ghi sæ theo quyÕt ®Þnh xö
lý, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu c¸ nh©n ph¹m lçi båi th−êng b»ng tiÒn)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña c¸ nh©n ph¹m lçi)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i sau khi trõ sè
thu båi th−êng)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381).
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú.
1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm ®· kÕt chuyÓn cuèi kú
tr−íc ®Ó kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®Çu kú vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vèn
hµng b¸n", ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm tån kho, kÕt chuyÓn gi¸
trÞ thµnh phÈm tån kho cuèi kú, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n.




121
tµi kho¶n 156
hµng ho¸

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
c¸c lo¹i hµng ho¸ cña doanh nghiÖp bao gåm hµng ho¸ t¹i c¸c kho hµng, quÇy hµng, hµng
ho¸ bÊt ®éng s¶n.
Hµng ho¸ lµ c¸c lo¹i vËt t−, s¶n phÈm do doanh nghiÖp mua vÒ víi môc ®Ých ®Ó b¸n
(B¸n bu«n vµ b¸n lÎ). Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo, bao gåm: Gi¸ mua theo ho¸ ®¬n vµ chi
phÝ thu mua hµng ho¸. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸ vÒ ®Ó b¸n l¹i nh−ng v× lý
do nµo ®ã cÇn ph¶i gia c«ng, s¬ chÕ, t©n trang, ph©n lo¹i chän läc ®Ó lµm t¨ng thªm gi¸
trÞ hoÆc kh¶ n¨ng b¸n cña hµng ho¸ th× trÞ gi¸ hµng mua gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n céng
(+) chi phÝ gia c«ng, s¬ chÕ.
§èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu, ngoµi c¸c chi phÝ trªn cßn bao gåm c¶ thuÕ nhËp khÈu,
thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu kh«ng
®−îc khÊu trõ), chi phÝ b¶o hiÓm,...
Tr−êng hîp hµng ho¸ mua vÒ võa dïng ®Ó b¸n, võa dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh
kh«ng ph©n biÖt râ rµng gi÷a hai môc ®Ých b¸n l¹i hay ®Ó sö dông th× vÉn ph¶n ¸nh vµo
Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”.
Nh÷ng tr−êng hîp sau ®©y kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”:
1. Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn gi÷ hé cho c¸c doanh nghiÖp kh¸c (Ghi vµo Tµi
kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng", hoÆc Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸
nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n)).
2. Hµng ho¸ mua vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (Ghi vµo c¸c Tµi
kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”, hoÆc Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô”,...)


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau

1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho hµng ho¸ trªn Tµi kho¶n 156 ®−îc ph¶n ¸nh theo
nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”;
- Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo bao gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n, thuÕ nhËp khÈu, thuÕ
tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (NÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) vµ c¸c
chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n hµng tõ n¬i
mua vÒ kho doanh nghiÖp.
- Hµng ho¸ mua vÒ sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch
vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ gèc cña
hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT.
- Hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng vµo ho¹t
®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, th×
122
gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ
GTGT ®Çu vµo).
2. Gi¸ gèc cña hµng ho¸ mua vµo ®−îc tÝnh theo tõng nguån nhËp vµ ph¶i theo dâi,
ph¶n ¸nh riªng biÖt trÞ gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua hµng ho¸.
3. §Ó tÝnh gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho, kÕ to¸n cã thÓ ¸p dông mét trong bèn ph−¬ng ph¸p
tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho theo quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”.
4. Chi phÝ thu mua hµng ho¸ trong kú ®−îc tÝnh cho hµng ho¸ tiªu thô trong kú vµ
hµng ho¸ tån kho cuèi kú. ViÖc lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ thu mua hµng ho¸ tuú
thuéc t×nh h×nh cô thÓ cña tõng doanh nghiÖp nh−ng ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾c
nhÊt qu¸n.
5. KÕ to¸n chi tiÕt hµng ho¸ ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõng nhãm,
thø hµng ho¸.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 156 - hµng ho¸

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ theo ho¸ ®¬n mua hµng (Bao gåm c¸c lo¹i thuÕ
kh«ng ®−îc hoµn l¹i);
- Chi phÝ thu mua hµng ho¸;
- TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ thuª ngoµi gia c«ng (Gåm gi¸ mua vµo vµ chi phÝ gia c«ng);
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n
hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú);
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vµo hoÆc chuyÓn tõ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−.
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó b¸n, giao ®¹i lý, giao cho ®¬n vÞ phô thuéc; thuª
ngoµi gia c«ng, hoÆc sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh;
- Chi phÝ thu mua ph©n bæ cho hµng ho¸ ®· b¸n trong kú;
- ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng;
- C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª;
- KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n
123
hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú);
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®· b¸n hoÆc chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bÊt
®éng s¶n chñ së h÷u sö dông hoÆc tµi s¶n cè ®Þnh.
Sè d− bªn Nî:
- TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ tån kho;
- Chi phÝ thu mua cña hµng ho¸ tån kho.
Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1561 - Gi¸ mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
cña hµng ho¸ mua vµo vµ ®· nhËp kho (TÝnh theo trÞ gi¸ mua vµo);
- Tµi kho¶n 1562 - Chi phÝ thu mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh chi phÝ thu mua hµng ho¸
ph¸t sinh liªn quan ®Õn sè hµng ho¸ ®· nhËp kho trong kú vµ t×nh h×nh ph©n bæ chi phÝ
thu mua hµng ho¸ hiÖn cã trong kú cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· b¸n trong kú vµ tån kho
thùc tÕ cuèi kú (KÓ c¶ tån trong kho vµ hµng göi ®i b¸n, hµng göi ®¹i lý, ký göi ch−a b¸n
®−îc). Chi phÝ thu mua hµng ho¸ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy chØ bao gåm c¸c chi phÝ
liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸ nh−: Chi phÝ b¶o hiÓm hµng ho¸,
tiÒn thuª kho, thuª bÕn b·i,... chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n ®−a hµng ho¸ tõ n¬i
mua vÒ ®Õn kho doanh nghiÖp; c¸c kho¶n hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc ph¸t sinh
trong qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸.
- Tµi kho¶n 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh
biÕn ®éng cña c¸c lo¹i hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cña doanh nghiÖp.
Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n gåm: QuyÒn sö dông ®Êt; nhµ; hoÆc nhµ vµ quyÒn sö dông
®Êt; c¬ së h¹ tÇng mua ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th−êng; BÊt ®éng s¶n
®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai cho môc ®Ých b¸n.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 1561 - gi¸ mua hµng ho¸

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ mua vµo ®· nhËp kho theo ho¸ ®¬n mua hµng;
- ThuÕ nhËp khÈu hoÆc thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt cña hµng nhËp khÈu hoÆc thuÕ
GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ GTGT ®Çu vµo - nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ, tÝnh cho sè
hµng ho¸ mua ngoµi ®· nhËp kho;
- TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ giao gia c«ng, chÕ biÕn xong nhËp kho, gåm: Gi¸ mua vµo vµ
chi phÝ gia c«ng chÕ biÕn;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ nhËn vèn gãp;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª;
124
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n
hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (XuÊt b¸n, trao ®æi, biÕu tÆng, xuÊt giao
®¹i lý, ®¬n vÞ trùc thuéc, xuÊt sö dông néi bé, xuÊt gãp vèn liªn doanh, liªn kÕt);
- ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng;
- C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n;
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ hao hôt, mÊt m¸t;
- KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n
hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn Nî:
- TrÞ gi¸ hµng ho¸ thùc tÕ tån kho cuèi kú.

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 1562 - chi phÝ thu mua hµng ho¸

Bªn Nî:
Chi phÝ thu mua hµng ho¸ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan tíi khèi l−îng hµng ho¸ mua
vµo, ®· nhËp kho trong kú.
Bªn Cã:
Chi phÝ thu mua hµng ho¸ tÝnh cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· tiªu thô trong kú.
Sè d− bªn Nî:
Chi phÝ thu mua hµng ho¸ cßn l¹i cuèi kú.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 1567 - hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n;
- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho;
- Chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n ghi t¨ng gi¸ gèc
hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chê b¸n.
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n b¸n trong kú;
125
- TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− hoÆc
chuyÓn thµnh tµi s¶n cè ®Þnh.
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cßn l¹i cuèi kú.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng ho¸ tån kho theo ph−¬ng
ph¸p kª khai th−êng xuyªn.
1. Hµng ho¸ mua ngoµi nhËp kho doanh nghiÖp, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµ
c¸c chøng tõ cã liªn quan:
1.1. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
- NÕu mua hµng trong n−íc, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu mua hµng trùc tiÕp nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu).
§ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép Ng©n s¸ch Nhµ
n−íc, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu)
- Tr−êng hîp hµng mua nhËp khÈu ph¶i nép thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp
khÈu, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô
®Æc biÖt hµng nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
- NÕu mua hµng uû th¸c nhËp khÈu xem quy ®Þnh ë Tµi kho¶n 331 - Ph¶i tr¶ cho
126
ng−êi b¸n.
1.2. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng cho
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT:
- NÕu mua hµng trong n−íc, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
+ NÕu mua hµng nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu céng (+) ThuÕ
GTGT hµng nhËp khÈu céng (+) ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp
khÈu (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã).
2. Tr−êng hîp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n cña ng−êi b¸n nh−ng ®Õn cuèi kú kÕ to¸n,
hµng ho¸ ch−a vÒ nhËp kho th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi:
Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
- Sang kú kÕ to¸n sau, khi hµng mua ®ang ®i ®−êng vÒ nhËp kho, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561)
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
3. ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,....
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã).
4. Gi¸ trÞ cña hµng ho¸ mua ngoµi kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång
kinh tÕ ph¶i tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, hoÆc sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã).
127
5. Ph¶n ¸nh chi phÝ thu mua hµng ho¸ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸ dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1562)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,...
6. Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n- Gi¸ mua ch−a cã thuÕ
GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
7. C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
8. Tr−êng hîp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cã
quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp ®Ó b¸n:
- Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®Ó b¸n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ B§S - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ ((2147) - Sè hao mßn luü kÕ)
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Nguyªn gi¸)
Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,...
- Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕt
chuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ trÞ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1567)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
9. TrÞ gi¸ hµng ho¸ xuÊt b¸n ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô, c¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc
Ho¸ ®¬n b¸n hµng, phiÕu xuÊt kho, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).
§ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng:

128
- NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ hµng ho¸ xuÊt
b¸n thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 511, 512 (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- NÕu hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp
vµ hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 511, 512,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
10. Tr−êng hîp thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸:
a) Khi xuÊt kho hµng ho¸ ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).
b) Chi phÝ gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
c) Khi gia c«ng xong nhËp l¹i kho hµng ho¸, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
11. Khi xuÊt kho hµng ho¸ göi cho kh¸ch hµng hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¹i lý, ®¬n vÞ
nhËn hµng ký göi,..., ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).
12. Khi xuÊt kho hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n: NÕu sö dông
phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
- NÕu sö dông Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, khi xuÊt kho hµng ho¸, c¨n
cø vµo ho¸ ®¬n, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña hµng xuÊt b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
129
13. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé:
a) NÕu hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu
trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561)
b) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó sö dông néi bé, phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh
doanh hµng ho¸ dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc
tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng
néi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho. ThuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép kh«ng ®−îc khÊu trõ
ph¶i tÝnh vµo chi phÝ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho céng (+) thuÕ GTGT ®Çu
ra)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).
14. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó biÕu tÆng
hoÆc ®Ó tr¶ thay l−¬ng:
a) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng) hoÆc ®Ó tr¶
thay l−¬ng phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng
ho¸ theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu tÆng)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng)
Cã TK 512- Doanh thu b¸n hµng néi bé
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).

130
b) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng), ®Ó tr¶
thay l−¬ng hoÆc ®Ó phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 431 - Qòy khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu, tÆng)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé.
15. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,
hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, khi xuÊt biÕu tÆng, sö dông néi bé, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 641, 642, 431
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé.
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561).
16. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
a) Khi xuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ
cña hµng ho¸)
Cã TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c
trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
m×nh trong liªn doanh).
b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè hµng ho¸ ®ã cho bªn thø ba ®éc
lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c
trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
17. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi:

131
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ
cña hµng ho¸)
Cã TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ
ghi sæ cña hµng ho¸).
18. Cuèi kú, khi ph©n bæ chi phÝ thu mua cho hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trong
kú, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1562).
19. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hµng ho¸ bÊt kú ë kh©u nµo trong kinh doanh
ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo nguyªn nh©n ®· ®−îc x¸c
®Þnh ®Ó xö lý vµ h¹ch to¸n:
a) NÕu do nhÇm lÉn, c©n, ®o, ®ong, ®Õm, do quªn ghi sæ,... th× ®iÒu chØnh l¹i sæ kÕ to¸n.
b) NÕu hµng ho¸ thõa lµ thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ kh¸c, th× gi¸ trÞ hµng ho¸
thõa ghi Nî TK 002 - VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng (tµi kho¶n ngoµi b¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n). Sau ®ã khi tr¶ l¹i hµng ho¸ cho ®¬n vÞ kh¸c ghi Cã TK 002.
c) NÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381).
d) Khi cã quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ xö lý hµng ho¸ thõa, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381)
Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan.
20. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu hôt, mÊt m¸t hµng ho¸ ë bÊt kú kh©u nµo trong
kinh doanh ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh
xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn theo tõng nguyªn nh©n g©y ra ®Ó xö lý vµ ghi sæ kÕ to¸n:
a) Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý)
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i båi th−êng b»ng tiÒn)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i trõ vµo l−¬ng)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381).

132
21. TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trong kú, c¨n cø Ho¸ ®¬n
GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, biªn b¶n bµn giao hµng ho¸ B§S, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1567 - Hµng ho¸ B§S).
§ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng ho¸ B§S:
+ NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Gi¸ ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
+ NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 331,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Tæng gi¸ thanh to¸n).
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú
1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø gi¸ trÞ hµng ho¸ ®· kÕt chuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn
trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
2. Cuèi kú kÕ to¸n:
a) TiÕn hµnh kiÓm kª x¸c ®Þnh sè l−îng vµ gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú.
C¨n cø vµo tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 611 - Mua hµng.
b) C¨n cø vµo kÕt qu¶ x¸c ®Þnh tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ ®· xuÊt b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 611 - Mua hµng.




133
tµi kho¶n 157
hµng göi ®i b¸n

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi hoÆc chuyÓn
®Õn cho kh¸ch hµng; Hµng ho¸, thµnh phÈm göi b¸n ®¹i lý, ký göi; Hµng ho¸, s¶n phÈm
chuyÓn cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n; TrÞ gi¸ dÞch vô ®· hoµn
thµnh, bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n.
Tµi kho¶n nµy sö dông cho tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh thuéc mäi lÜnh vùc.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Hµng göi ®i b¸n ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 157 ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c
gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - Hµng tån kho.
2. ChØ ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 157 “Hµng göi ®i b¸n” trÞ gi¸ cña hµng ho¸, thµnh
phÈm ®· göi ®i cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch
to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång
kinh tÕ hoÆc ®¬n ®Æt hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Ch−a ®−îc tÝnh lµ
doanh thu b¸n hµng trong kú ®èi víi sè hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cung
cÊp cho kh¸ch hµng).
3. Hµng ho¸, thµnh phÈm ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña
®¬n vÞ, kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm, tõng lÇn göi
hµng tõ khi göi ®i cho ®Õn khi ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n.
4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp,... chi hé kh¸ch hµng.
5. Tµi kho¶n 157 cã thÓ më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm göi
®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp cho tõng kh¸ch hµng, cho tõng c¬ së nhËn ®¹i lý

kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 157 - hµng göi ®i b¸n

Bªn Nî:
- TrÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng, hoÆc göi b¸n ®¹i lý, ký göi;
göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc;
- TrÞ gi¸ dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n;
- Cuèi kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n ch−a ®−îc x¸c
®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng
ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Bªn Cã:

134
- TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n;
- TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· göi ®i bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i;
- §Çu kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung
cÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho
theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú).
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cung cÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ
®· b¸n trong kú.

PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn
1. Khi göi hµng hãa, thµnh phÈm cho kh¸ch hµng, xuÊt hµng hãa, thµnh phÈm cho
®¬n vÞ nhËn b¸n ®¹i lý, ký göi theo hîp ®ång kinh tÕ, c¨n cø phiÕu xuÊt kho, phiÕu xuÊt
kho hµng göi b¸n ®¹i lý, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 156 - Hµng hãa
Cã TK 155 - Thµnh phÈm.
DÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng nh−ng ch−a x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n
trong kú, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
3. Khi hµng göi ®i b¸n vµ dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng ®−îc x¸c
®Þnh lµ ®· b¸n trong kú:
- NÕu hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng hãa,
thµnh phÈm, cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- NÕu hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
135
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
§ång thêi ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña sè hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· b¸n trong
kú, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 157 - H¹ng göi ®i b¸n.
4. Khi xuÊt hµng hãa, s¶n phÈm (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ vµ ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ) cho c¸c ®¬n vÞ cÊp
d−íi h¹ch to¸n phô thuéc, tr−êng hîp sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé,
kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn)
Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc
Cã TK 156 - Hµng hãa.
§Þnh kú, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª hãa ®¬n hµng hãa b¸n ra do ®¬n vÞ cÊp
d−íi lËp chuyÓn ®Õn ®Ó lËp Hãa ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thµnh phÈm, hµng hãa tiªu thô néi
bé göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, c¨n cø Hãa ®¬n GTGT, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 136,... (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
5. Tr−êng hîp hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n nh−ng bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i:
a) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm vÉn cã thÓ b¸n ®−îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®−îc, ghi:
Nî TK 156 - Hµng hãa; hoÆc
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
b) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm bÞ h− háng kh«ng thÓ b¸n ®−îc vµ kh«ng thÓ söa
ch÷a ®−îc, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p
kiÓm kª ®Þnh kú
1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng

136
nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, hµng hãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi (Ch−a ®−îc
coi lµ ®· b¸n trong kú), gi¸ trÞ dÞch vô ®· bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc
x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng (§èi víi hµng hãa)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (§èi víi thµnh phÈm, dÞch vô)
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª hµng tån kho, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ hµng hãa,
s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm), dÞch vô cung cÊp cho kh¸ch hµng; nhê b¸n
®¹i lý, ký göi ch−a ®−îc coi lµ ®· b¸n cuèi kú:
- Gi¸ trÞ hµng hãa göi kh¸ch hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n; hµng
hãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi; göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ch−a ®−îc coi lµ
®· b¸n cuèi kú, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 611 - Mua hµng.
- Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm cung cÊp cho kh¸ch hµng hoÆc
nhê b¸n ®¹i lý, ký göi; gi¸ trÞ dÞch vô cung cÊp cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c
®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n.




137
Tµi Kho¶n 158
Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sù biÕn ®éng t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã cña hµng
hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ.
Kho b¶o thuÕ chØ ¸p dông cho doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi phôc vô cho
s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, ®−îc ¸p dông chÕ ®é qu¶n lý h¶i quan ®Æc biÖt, theo ®ã nguyªn
liÖu, vËt t− nhËp khÈu ®Ó phôc vô cho s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®−îc ®−a vµo l−u gi÷
t¹i Kho b¶o thuÕ ch−a ph¶i tÝnh vµ nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ liªn quan kh¸c.
Nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu vµ s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ chØ bao gåm
nguyªn liÖu, vËt t− dïng ®Ó cung øng cho s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cña chÝnh
doanh nghiÖp ®ã.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. Kho b¶o thuÕ chØ ®−îc thµnh lËp t¹i c¸c doanh nghiÖp ®−îc thµnh lËp theo LuËt
§Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam (nay lµ LuËt §Çu t−) chñ yÕu ®Ó s¶n xuÊt hµng xuÊt
khÈu (xuÊt khÈu Ýt nhÊt 50% s¶n phÈm).
Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc kÕ to¸n ®Ó ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ kÞp thêi t×nh h×nh nhËp
kho, xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu, s¶n phÈm xuÊt khÈu, nhËp khÈu vµ vËt t−,
s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i kho theo quy ®Þnh hiÖn hµnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam.
Kho b¶o thuÕ ph¶i ®−îc ®Æt ë khu vùc thuËn lîi cho viÖc qu¶n lý, gi¸m s¸t cña H¶i
quan.
2. Hµng hãa nhËp khÈu ®−a vµo Kho b¶o thuÕ kh«ng ®−îc b¸n vµo thÞ tr−êng ViÖt
Nam. Tr−êng hîp ®Æc biÖt ®−îc Bé Th−¬ng m¹i chÊp thuËn cho phÐp b¸n t¹i thÞ tr−êng
ViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh
3. Hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ nÕu bÞ h− háng, kÐm phÈm chÊt kh«ng ®¸p øng
yªu cÇu s¶n xuÊt th× ®−îc c¬ quan H¶i quan lµm thñ tôc t¸i xuÊt hoÆc tiªu hñy theo quy
®Þnh cña Tæng côc H¶i quan vµ chÞu sù gi¸m s¸t cña c¬ quan H¶i quan, c¬ quan thuÕ vµ
c¬ quan m«i tr−êng.
4. Doanh nghiÖp ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó ph¶n ¸nh sè l−îng vµ gi¸ trÞ cña tõng thø
nguyªn liÖu, vËt t− vµ hµng hãa theo tõng lÇn nhËp, xuÊt kho.




138
KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 158 - Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ

Bªn Nî:
TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa nhËp Kho b¶o thuÕ trong kú.
Bªn Cã:
TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa xuÊt Kho b¶o thuÕ trong kú.
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa cßn l¹i cuèi kú t¹i Kho b¶o thuÕ.

PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Khi nhËp nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm xuÊt khÈu,
hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu nÕu ®−îc ®−a vµo Kho b¶o thuÕ th× doanh nghiÖp ch−a
ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ë Kho b¶o thuÕ ra ®Ó s¶n xuÊt s¶n
phÈm, hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu, ghi:
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Cã TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ.
3. Khi xuÊt kho thµnh phÈm hoÆc hµng hãa xuÊt khÈu, hµng gia c«ng xuÊt khÈu
®−a vµo Kho b¶o thuÕ (nÕu cã), ghi:
Nî TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ
Cã c¸c TK 156, 155,...
4. Khi xuÊt khÈu hµng hãa cña Kho b¶o thuÕ (nÕu cã):
- Ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.
- Ph¶n ¸nh doanh thu cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
5. NÕu tû lÖ xuÊt khÈu thÊp h¬n tû lÖ ®−îc b¶o thuÕ t¹i doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ
nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã) cho phÇn chªnh lÖch gi÷a sè l−îng
s¶n phÈm ph¶i xuÊt khÈu vµ sè l−îng s¶n phÈm thùc tÕ xuÊt khÈu doanh nghiÖp ph¶i
nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã):
- Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi:
139
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt,
nhËp khÈu)
- Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña
hµng hãa, dÞch vô)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT
hµng nhËp khÈu).
- Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã), ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu)
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng
nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,....
6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Th−¬ng m¹i cho phÐp b¸n hµng hãa thuéc
Kho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng ViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c
lo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh.
- Khi ®−îc phÐp sö dông hµng hãa thuéc Kho b¶o thuÕ, doanh nghiÖp ph¶i lµm thñ
tôc xuÊt hµng hãa ra khái Kho b¶o thuÕ, nhËp l¹i kho s¶n phÈm, hµng hãa cña doanh
nghiÖp vµ nép thuÕ ®èi víi sè hµng hãa nµy, ghi:
Nî c¸c TK 155, 156
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.
§ång thêi, ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu vµ sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép:
- Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 155, 156
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt,
nhËp khÈu)
- Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 155, 156 (nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña
hµng hãa dÞch vô)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT
hµng nhËp khÈu).
Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333)
Cã c¸c TK 111, 112,....
7. Tr−êng hîp xuÊt b¸n hµng hãa l−u gi÷ t¹i kho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa:
- Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña hµng hãa Kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n

140
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.
§ång thêi, ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu cña sè
s¶n phÈm, hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy vµ h¹ch to¸n nh− bót to¸n (5).
- Ph¶n ¸nh doanh thu cña sè hµng hãa kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33311 - ThuÕ GTGT
®Çu ra).
8. Tr−êng hîp vËt liÖu, hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ, nÕu bÞ h− háng, kÐm mÊt
phÈm chÊt kh«ng ®¸p øng yªu cÇu xuÊt khÈu th× ph¶i t¸i nhËp khÈu, hoÆc tiªu hñy:
- Tr−êng hîp t¸i nhËp khÈu, ghi:
Nî c¸c TK 155, 156,....
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.
§ång thêi, ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép cña
sè hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy, x¸c ®Þnh sè thuÕ ph¶i nép ghi nh− bót to¸n (6);
Khi thùc nép thuÕ, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333)
Cã c¸c TK 111, 112,....
- Tr−êng hîp t¸i xuÊt khÈu (tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n), ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.
- Tr−êng hîp tiªu hñy hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Hµng hãa, nguyªn vËt liÖu bÞ tiªu hñy)
Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ.




141
Tµi Kho¶n 159
Dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tæn KHO

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i
lËp khi cã nh÷ng b»ng chøng tin cËy vÒ sù gi¶m gi¸ cña gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn
®−îc so víi gi¸ gèc cña hµng tån kho.
Dù phßng lµ kho¶n dù tÝnh tr−íc ®Ó ®−a vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phÇn gi¸ trÞ
bÞ gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ trÞ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña hµng tån kho.
ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, nh»m bï ®¾p c¸c kho¶n thiÖt h¹i thùc tÕ
x¶y ra do vËt t−, s¶n phÈm, hµng hãa tån kho bÞ gi¶m gi¸; ®ång thêi còng ®Ó ph¶n ¸nh
®óng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho cña doanh nghiÖp khi lËp b¸o
c¸o tµi chÝnh vµo cuèi kú h¹ch to¸n.
Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån
kho trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thµnh s¶n
phÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc b¸n chóng.
Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 159 "Dù phßng
gi¶m gi¸ hµng tån kho" sö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ gèc hµng tån kho cña c¸c tµi kho¶n
hµng tån kho.

H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp khi gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc
cña hµng tån kho nhá h¬n gi¸ gèc vµ ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú.
2. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m khi lËp b¸o c¸o
tµi chÝnh. Khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo ®óng c¸c quy
®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n "Hµng tån kho" vµ quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp ph¶i lËp vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nh− c«ng ty
niªm yÕt th× khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (b¸o c¸o quÝ) cã thÓ xem xÐt vµ ®iÒu chØnh
sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ theo nguyªn t¾c
gi¸ trÞ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n theo gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn
®−îc (NÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc thÊp h¬n gi¸ gèc) cña hµng tån kho.
3. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i tÝnh theo tõng thø vËt t−, hµng
hãa, s¶n phÈm tån kho. §èi víi dÞch vô cung cÊp dë dang, viÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸
hµng tån kho ph¶i ®−îc tÝnh theo tõng lo¹i dÞch vô cã møc gi¸ riªng biÖt.
4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¨n cø vµo sè l−îng, gi¸ gèc, gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn
®−îc cña tõng thø vËt t−, hµng hãa, tõng lo¹i dÞch vô cung cÊp dë dang, x¸c ®Þnh kho¶n
dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp cho niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo:
- Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy
lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö
dông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc ghi t¨ng dù phßng vµ ghi t¨ng gi¸ vèn hµng b¸n.
-- Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n

142
n¨m nay nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè
chªnh lÖch nhá h¬n ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m dù phßng vµ ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸n.

KÕt CÊu Vµ Néi dUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 159 - dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tån KHO

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸n
trong kú.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú.
Sè d− bªn Cã:
Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho hiÖn cã cuèi kú.
PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý), khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho lÇn ®Çu
tiªn, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.
2. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý) tiÕp theo:
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m nay
lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö
dông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho)
Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m nay
nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö
dông hÕt th× sè chªnh lÖch nhá h¬n, ghi:
Nî TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho).




143
Tµi Kho¶n 161
CHI Sù NghiÖp
Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖm
vô kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao cho doanh nghiÖp ngoµi
nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh vµ kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn cña ®¬n vÞ. C¸c kho¶n
chi sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù
¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp, hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«ng
hoµn l¹i.
Tµi kho¶n nµy chØ sö dông ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù
¸n ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp kinh phÝ hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«ng
hoµn l¹i, hoÆc ®−îc thu c¸c kho¶n thu sù nghiÖp ®Ó trang tr¶i c¸c kho¶n chi.

H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét sè QUY §Þnh SAU

1. Ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt chi sù nghiÖp, chi dù ¸n theo tõng nguån tÝnh phÝ, theo
niªn ®é kÕ to¸n, niªn khãa Ng©n s¸ch vµ theo ph©n lo¹i cña môc lôc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
2. H¹ch to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ph¶i ®¶m b¶o thèng nhÊt víi c«ng t¸c lËp dù
to¸n vµ ph¶i ®¶m b¶o sù khíp ®óng, thèng nhÊt gi÷a sæ kÕ to¸n víi chøng tõ vµ b¸o c¸o
tµi chÝnh.
3. H¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng kho¶n chi thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinh
phÝ dù ¸n hµng n¨m cña ®¬n vÞ, bao gåm c¶ nh÷ng kho¶n chi th−êng xuyªn vµ nh÷ng
kho¶n chi kh«ng th−êng xuyªn theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.
4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt th× toµn bé sè chi sù
nghiÖp, chi dù ¸n trong n¨m ®−îc chuyÓn tõ bªn Cã Tµi kho¶n 1612 "Chi sù nghiÖp n¨m
nay" sang bªn Nî Tµi kho¶n 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o
c¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt.

KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 161- CHI sù NghiÖp

Bªn Nî:
C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n thùc tÕ ph¸t sinh.
Bªn Cã:
- C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc phª duyÖt, ph¶i xuÊt
to¸n thu håi;
- Sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp,
nguån kinh phÝ dù ¸n.
Sè d− bªn Nî:
C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ch−a ®−îc quyÕt to¸n hoÆc quyÕt to¸n ch−a
144
®−îc duyÖt y.
Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi
dù ¸n thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc quyÕt to¸n
- Tµi kho¶n 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi
dù ¸n n¨m nay.

PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Khi xuÊt tiÒn chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n thuéc nguån kinh
phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. TiÒn l−¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng cña ®¬n vÞ, ng−êi b¸n
hµng hãa, cung cÊp dÞch vô tÝnh vµo chi sù nghiÖp, chi dù ¸n, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
3. Khi xuÊt kho vËt t−, c«ng cô, dông cô sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
4. Khi nhËn ®−îc c¸c kho¶n kinh phÝ cña cÊp trªn hoÆc khi rót dù to¸n chi sù
nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi trùc tiÕp cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp.
NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ra sö dông ®ång thêi ghi Cã TK 008 "Dù to¸n
chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n).
5. Khi kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng
sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413 - Söa ch÷a lín TSC§).
6. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ hoÆc ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cho c¸c ho¹t ®éng sù
nghiÖp, dù ¸n b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n:
- Khi mua s¾m TSC§, x©y dùng c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, ghi:

145
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 111, 112, 331, 241, 461,...
- §ång thêi ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.
NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó mua s¾m TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã
TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n).
7. Khi trÝch BHXH, BHYT, kinh phÝ c«ng ®oµn cña ng−êi lao ®éng tham gia ho¹t
®éng sù nghiÖp, dù ¸n cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384).
8. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt, kÕ to¸n tiÕn hµnh chuyÓn sè
d− Nî TK 1612 "Chi sù nghiÖp n¨m nay" sang TK 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc", ghi:
Nî TK 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc
Cã TK 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay.
9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc quyÕt to¸n
víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m
tr−íc)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc).
10. C¸c kho¶n chi sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i xuÊt
to¸n thu håi, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc).




146
Lo¹i tµi kho¶n 2
Tµi S¶n Dµi H¹n
Tµi s¶n dµi h¹n cña doanh nghiÖp gåm: Tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) h÷u h×nh, TSC§ v«
h×nh, TSC§ thuª tµi chÝnh, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ®Çu t− vµo c«ng ty con, ®Çu t− vµo c«ng
ty liªn kÕt, ®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− dµi h¹n kh¸c vµ ®Çu t− XDCB ë doanh
nghiÖp, chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i.

Nguyªn t¾c kÕ to¸n Tµi s¶n dµi h¹n:

1. Trong mäi tr−êng hîp, kÕ to¸n TSC§ ph¶i t«n träng nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ theo
nguyªn gi¸ (Gi¸ thùc tÕ h×nh thµnh TSC§) vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§.
2. KÕ to¸n TSC§ ph¶i ph¶n ¸nh ®−îc 3 chØ tiªu gi¸ trÞ cña TSC§: Nguyªn gi¸, gi¸
trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§.
Gi¸ trÞ cßn l¹i = Nguyªn gi¸ - Gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§.

3. KÕ to¸n ph¶i ph©n lo¹i TSC§ theo ®óng ph−¬ng ph¸p ph©n lo¹i ®· ®−îc quy
®Þnh trong c¸c b¸o c¸o kÕ to¸n, thèng kª vµ phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, tæng hîp chØ
tiªu cña Nhµ n−íc.
4. §èi víi c¸c kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n nh−: §Çu t− chøng kho¸n dµi h¹n,
®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− kinh doanh bÊt ®éng s¶n,... kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh sè
hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m theo gi¸ thùc tÕ (®èi víi c¸c lo¹i chøng kho¸n, bÊt ®éng
s¶n,... c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh). §ång thêi ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt ®Ó theo dâi
tõng kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n vµ c¸c kho¶n chi phÝ (nÕu cã), l·i ph¸t sinh tõ ho¹t
®éng ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n.

Lo¹i Tµi kho¶n Tµi s¶n dµi h¹n cã 14 tµi kho¶n, chia thµnh 3 nhãm:

Nhãm Tµi kho¶n 21 - Tµi s¶n cè ®Þnh, cã 5 tµi kho¶n:

- Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh;
- Tµi kho¶n 212 - Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh;
- Tµi kho¶n 213 - Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh;
- Tµi kho¶n 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh;

- Tµi kho¶n 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−.

Nhãm Tµi kho¶n 22 - §Çu t− dµi h¹n, cã 5 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con;
- Tµi kho¶n 222 - Vèn gãp liªn doanh;

147
- Tµi kho¶n 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt;
- Tµi kho¶n 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c;
- Tµi kho¶n 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n.
Nhãm Tµi kho¶n 24 - C¸c tµi s¶n dµi h¹n kh¸c , cã 4 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang;
- Tµi kho¶n 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n;
- Tµi kho¶n 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i;
- Tµi kho¶n 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n.




148
Tµi Kho¶n 211
Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng,
gi¶m toµn bé tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh lµ nh÷ng tµi s¶n cã h×nh th¸i vËt chÊt do doanh nghiÖp
n¾m gi÷ ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËn
TSC§ h÷u h×nh.
2. Nh÷ng tµi s¶n h÷u h×nh cã kÕt cÊu ®éc lËp, hoÆc nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ
liªn kÕt víi nhau thµnh mét hÖ thèng ®Ó cïng thùc hiÖn mét hay mét sè chøc n¨ng nhÊt
®Þnh, nÕu thiÕu bÊt kú mét bé phËn nµo trong ®ã th× c¶ hÖ thèng kh«ng thÓ ho¹t ®éng
®−îc, nÕu tháa m·n ®ång thêi c¶ bèn tiªu chuÈn d−íi ®©y th× ®−îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh:
a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ã;
b) Nguyªn gi¸ tµi s¶n ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch tin cËy;
c) Cã thêi gian sö dông tõ 1 n¨m trë lªn;
d) Cã gi¸ trÞ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh (tõ 10.000.000 ®ång trë lªn).
Tr−êng hîp mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau,
trong ®ã mçi bé phËn cÊu thµnh cã thêi gian sö dông kh¸c nhau vµ nÕu thiÕu mét bé
phËn nµo ®ã mµ c¶ hÖ thèng vÉn thùc hiÖn ®−îc chøc n¨ng ho¹t ®éng chÝnh cña nã nh−ng
do yªu cÇu qu¶n lý, sö dông tµi s¶n cè ®Þnh ®ßi hái ph¶i qu¶n lý riªng tõng bé phËn tµi
s¶n vµ mçi bé phËn tµi s¶n ®ã nÕu cïng tháa m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè
®Þnh th× ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®éc lËp.
§èi víi sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, nÕu tõng con sóc vËt tháa m·n ®ång
thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®Òu ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh.
§èi víi v−ên c©y l©u n¨m, nÕu tõng m¶nh v−ên c©y, hoÆc c©y tháa m·n ®ång thêi
bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh th× còng ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh.
3. Gi¸ trÞ TSC§ h÷u h×nh ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 211 theo nguyªn gi¸.
KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nguyªn gi¸ cña tõng TSC§. Tïy thuéc vµo nguån
h×nh thµnh, nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau:
a) TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m bao gåm
gi¸ mua (trõ c¸c kho¶n ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ng
bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îc hoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi
s¶n vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh− chi phÝ chuÈn bÞ mÆt b»ng, chi phÝ vËn chuyÓn
vµ bèc xÕp ban ®Çu, chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö (trõ (-) c¸c kho¶n thu håi vÒ s¶n phÈm, phÕ
149
liÖu do ch¹y thö), chi phÝ chuyªn gia vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp kh¸c.
§èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT.
§èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,
hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n hoÆc dïng cho ho¹t ®éng phóc
lîi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo tæng gi¸ thanh to¸n ®· cã thuÕ GTGT.
b) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n theo ph−¬ng thøc giao thÇu:
Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh h×nh thµnh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh theo
ph−¬ng thøc giao thÇu lµ gi¸ quyÕt to¸n c«ng tr×nh x©y dùng theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ
qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp vµ lÖ phÝ
tr−íc b¹ (nÕu cã). §èi víi tµi s¶n cè ®Þnh lµ con sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, v−ên
c©y l©u n¨m th× nguyªn gi¸ lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· chi ra cho con sóc vËt, v−ên
c©y ®ã tõ lóc h×nh thµnh cho tíi khi ®−a vµo khai th¸c, sö dông theo quy ®Þnh t¹i Quy
chÕ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan.
c) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh mua tr¶ chËm: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua s¾m
®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay
t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay
®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo kú h¹n thanh to¸n.
d) TSC§ h÷u h×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh tù x©y
dùng hoÆc tù chÕ lµ gi¸ thµnh thùc tÕ cña TSC§ tù x©y dùng hoÆc tù chÕ céng (+) Chi phÝ
l¾p ®Æt, ch¹y thö. Tr−êng hîp doanh nghiÖp dïng s¶n phÈm do m×nh s¶n xuÊt ra ®Ó
chuyÓn thµnh TSC§ th× nguyªn gi¸ lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm ®ã céng (+) C¸c chi phÝ
trùc tiÕp liªn quan ®Õn viÖc ®−a TSC§ vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Trong c¸c
tr−êng hîp trªn, kh«ng ®−îc tÝnh l·i néi bé vµo nguyªn gi¸ cña tµi s¶n ®ã. C¸c chi phÝ
kh«ng hîp lý nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu l·ng phÝ, lao ®éng hoÆc c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c sö
dông v−ît qu¸ møc b×nh th−êng trong qu¸ tr×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ kh«ng ®−îc tÝnh
vµo nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh.
®) TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua
d−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù hoÆc tµi s¶n kh¸c, ®−îc
x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ, hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n
®em trao ®æi, sau khi ®iÒu chØnh c¸c kho¶n tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn tr¶ thªm hoÆc thu
vÒ. Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nh
t−¬ng tù, hoÆc cã thÓ h×nh thµnh do ®−îc b¸n ®Ó ®æi lÊy quyÒn së h÷u mét tµi s¶n t−¬ng
tù (Tµi s¶n t−¬ng tù lµ tµi s¶n cã c«ng dông t−¬ng tù, trong cïng lÜnh vùc kinh doanh vµ
cã gi¸ trÞ t−¬ng ®−¬ng). Trong c¶ hai tr−êng hîp kh«ng cã bÊt kú kho¶n l·i hay lç nµo
®−îc ghi nhËn trong qu¸ tr×nh trao ®æi. Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vÒ ®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞ
cßn l¹i cña TSC§ ®em trao ®æi.
e) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u
h×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn... bao gåm: Gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n cña tµi
150
s¶n cè ®Þnh ë ®¬n vÞ cÊp, ®¬n vÞ ®iÒu chuyÓn... hoÆc gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi
®ång giao nhËn vµ c¸c chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, chi phÝ n©ng cÊp, l¾p ®Æt, ch¹y thö lÖ
phÝ tr−íc b¹ (nÕu cã)... mµ bªn nhËn tµi s¶n ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµo
tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Riªng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®iÒu chuyÓn gi÷a c¸c ®¬n
vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc trong doanh nghiÖp lµ nguyªn gi¸ ph¶n ¸nh ë ®¬n vÞ
bÞ ®iÒu chuyÓn phï hîp víi bé hå s¬ cña tµi s¶n cè ®Þnh ®ã. §¬n vÞ nhËn tµi s¶n cè ®Þnh
c¨n cø vµo nguyªn gi¸, sè khÊu hao lòy kÕ, gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n vµ bé hå s¬ cña
tµi s¶n cè ®Þnh ®ã ®Ó ph¶n ¸nh vµo sæ kÕ to¸n. C¸c chi phÝ cã liªn quan tíi viÖc ®iÒu
chuyÓn tµi s¶n cè ®Þnh gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc kh«ng h¹ch to¸n
t¨ng nguyªn gi¸ tµi s¶n cè ®Þnh mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú.
g) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh nhËn gãp vèn liªn doanh, nhËn l¹i vèn gãp, do ph¸t hiÖn
thõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng...: Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vèn gãp liªn doanh, nhËn l¹i vèn
gãp, do ph¸t hiÖn thõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng... lµ gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi
®ång giao nhËn; C¸c chi phÝ mµ bªn nhËn ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµo
tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh−: Chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, l¾p ®Æt, ch¹y thö, lÖ phÝ
tr−íc b¹ (nÕu cã)...
4. ChØ ®−îc thay ®æi nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh trong c¸c tr−êng hîp:
- §¸nh gi¸ l¹i TSC§ theo quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc;
- X©y l¾p, trang bÞ thªm cho TSC§;
- Thay ®æi bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng thêi gian sö dông h÷u Ých, hoÆc
lµm t¨ng c«ng suÊt sö dông cña chóng;
- C¶i tiÕn bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng ®¸ng kÓ chÊt l−îng s¶n phÈm s¶n
xuÊt ra;

- ¸p dông quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt míi lµm gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng cña tµi s¶n
so víi tr−íc;
- Th¸o dì mét hoÆc mét sè bé phËn cña TSC§.
5. Mäi tr−êng hîp t¨ng, gi¶m TSC§ h÷u h×nh ®Òu ph¶i lËp biªn b¶n giao nhËn,
biªn b¶n thanh lý TSC§ vµ ph¶i thùc hiÖn c¸c thñ tôc quy ®Þnh. KÕ to¸n cã nhiÖm vô lËp
vµ hoµn chØnh hå s¬ TSC§ vÒ mÆt kÕ to¸n.
6. TSC§ h÷u h×nh cho thuª ho¹t ®éng vÉn ph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh cña
chuÈn mùc kÕ to¸n vµ chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.
7. TSC§ h÷u h×nh ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ghi TSC§, theo
tõng lo¹i TSC§ vµ ®Þa ®iÓm b¶o qu¶n, sö dông, qu¶n lý TSC§.




151
KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 211 - Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH

Bªn Nî:
- Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh t¨ng do XDCB hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö
dông, do mua s¾m, do nhËn vèn gãp liªn doanh, do ®−îc cÊp, do ®−îc tÆng biÕu, tµi trî...
- §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ cña TSC§ do x©y l¾p, trang bÞ thªm hoÆc do c¶i t¹o
n©ng cÊp...;
- §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i.
Bªn Cã:
- Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh gi¶m do ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, do nh−îng
b¸n, thanh lý hoÆc ®em ®i gãp vèn liªn doanh,...
- Nguyªn gi¸ cña TSC§ gi¶m do th¸o bít mét hoÆc mét sè bé phËn;
- §iÒu chØnh gi¶m nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i.
Sè d− bªn Nî:
Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cã 6 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2111 - Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c c«ng tr×nh XDCB
nh− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, hµng rµo, bÓ, th¸p n−íc, s©n b·i, c¸c c«ng tr×nh trang trÝ
thiÕt kÕ cho nhµ cöa, c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng nh− ®−êng s¸, cÇu cèng, ®−êng s¾t, cÇu
tµu, cÇu c¶ng...
- Tµi kho¶n 2112 - M¸y mãc thiÕt bÞ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i m¸y mãc, thiÕt bÞ
dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm nh÷ng m¸y mãc chuyªn
dïng, m¸y mãc, thiÕt bÞ c«ng t¸c, d©y chuyÒn c«ng nghÖ vµ nh÷ng m¸y mãc ®¬n lÎ.
- Tµi kho¶n 2113 - Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i
ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, gåm ph−¬ng tiÖn vËn t¶i ®−êng bé, s¾t, thñy, s«ng, hµng kh«ng,
®−êng èng vµ c¸c thiÕt bÞ truyÒn dÉn (Th«ng tin, ®iÖn n−íc, b¨ng chuyÒn t¶i vËt t−, hµng
hãa).
- Tµi kho¶n 2114 - ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i thiÕt bÞ,
dông cô sö dông trong qu¶n lý, kinh doanh, qu¶n lý hµnh chÝnh (M¸y vi tÝnh, qu¹t trÇn,
qu¹t bµn, bµn ghÕ, thiÕt bÞ, dông cô ®o l−êng, kiÓm tra chÊt l−îng hót Èm, hót bôi, chèng
mèi mät...).
- Tµi kho¶n 2115 - C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm: Ph¶n ¸nh gi¸
trÞ c¸c lo¹i TSC§ lµ c¸c lo¹i c©y l©u n¨m (Cµ phª, chÌ, cao su, v−ên c©y ¨n qu¶) sóc vËt
lµm viÖc (Voi, bß, ngùa cµy kÐo...) vµ sóc vËt nu«i ®Ó lÊy s¶n phÈm (Bß s÷a, sóc vËt sinh
s¶n...).

152
- Tµi kho¶n 2118 - TSC§ kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ kh¸c ch−a ph¶n ¸nh
ë c¸c tµi kho¶n nªu trªn (Nh− t¸c phÈm nghÖ thuËt, s¸ch chuyªn m«n kü thuËt...).


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

I. KÕ to¸n t¨ng TSC§ h÷u h×nh
Tµi s¶n cè ®Þnh cña ®¬n vÞ t¨ng do ®−îc giao vèn (§èi víi DNNN), nhËn gãp vèn
b»ng TSC§, do mua s¾m, do c«ng t¸c XDCB ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông, do ®−îc
viÖn trî hoÆc tÆng, biÕu.
1. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp hoÆc nhËn vèn cÊp b»ng TSC§ h÷u h×nh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
2. Tr−êng hîp TSC§ ®−îc mua s¾m:
2.1. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ h÷u h×nh (KÓ c¶ mua míi hoÆc mua l¹i TSC§ ®·
sö dông) dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn viÖc mua
TSC§, kÕ to¸n x¸c ®Þnh nguyªn gi¸ cña TSC§, lËp hå s¬ kÕ to¸n, lËp Biªn b¶n giao nhËn
TSC§, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
2.2. Tr−êng hîp mua TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô
kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
2.3. NÕu TSC§ ®−îc mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t
triÓn cña doanh nghiÖp dïng vµo SXKD, kÕ to¸n ph¶i ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh,
gi¶m nguån vèn XDCB hoÆc gi¶m quü ®Çu t− ph¸t triÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
153
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
3. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
- Khi mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dông
ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n [(PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a
tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ
GTGT (nÕu cã)]
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm,
tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú).
- §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ cña tõng kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ h÷u h×nh ®−a vµo sö
dông ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
C¸c chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn TSC§ h÷u h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng
tÝnh vµo nguyªn gi¸, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
5. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh tù chÕ:
- Khi sö dông s¶n phÈm do doanh nghiÖp tù chÕ t¹o ®Ó chuyÓn thµnh TSC§ h÷u
h×nh sö dông cho SXKD, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu xuÊt kho ra sö dông)
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (NÕu s¶n xuÊt xong ®−a vµo sö dông ngay,
kh«ng qua kho).

154
§ång thêi ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Doanh thu lµ chi phÝ s¶n xuÊt thùc
tÕ s¶n phÈm).
- Chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö,... liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
6. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi:
6.1. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù: Khi
nhËn TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù do trao ®æi vµ ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ
cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi)
6.2. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù:
- Khi giao TSC§ h÷u h×nh cho bªn trao ®æi, ghi:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ghi t¨ng thu nhËp do trao ®æi TSC§:
Nî TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (NÕu cã).
- Khi nhËn ®−îc TSC§ h÷u h×nh do trao ®æi, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- Tr−êng hîp ph¶i thu thªm tiÒn do gi¸ trÞ cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi lín h¬n gi¸ trÞ
cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi nhËn ®−îc tiÒn cña bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thu thªm)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.

155
- Tr−êng hîp ph¶i tr¶ thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi nhá h¬n
gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi tr¶ tiÒn cho bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã c¸c TK 111, 112,...
7. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc g¾n liÒn víi quyÒn sö
dông ®Êt, ®−a vµo sö dông ngay cho ho¹t ®éng SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt nhµ cöa, vËt kiÕn tróc)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt quyÒn sö dông ®Êt)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
8. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh t¨ng do ®Çu t− XDCB hoµn thµnh:
8.1. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®−îc h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕ
to¸n cña ®¬n vÞ:
- Khi c«ng t¸c XDCB hoµn thµnh nghiÖm thu, bµn giao ®−a tµi s¶n vµo sö dông cho
s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang.
- NÕu tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− kh«ng tháa m·n c¸c tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§
h÷u h×nh theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153 (NÕu lµ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho)
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
- NÕu doanh nghiÖp sö dông nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆc c¸c quü
doanh nghiÖp ®Ó ®Çu t− XDCB, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, gi¶m nguån
vèn ®Çu t− XDCB vµ c¸c quü doanh nghiÖp khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt.
8.2. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB kh«ng h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕ
to¸n cña ®¬n vÞ (§¬n vÞ chñ ®Çu t− cã tæ chøc kÕ to¸n riªng ®Ó theo dâi qu¸ tr×nh ®Çu t−
XDCB):
Khi doanh nghiÖp nhËn bµn giao TSC§ lµ s¶n phÈm ®Çu t− XDCB hoµn thµnh vµ
nguån vèn h×nh thµnh TSC§ (KÓ c¶ bµn giao kho¶n vay ®Çu t− XDCB), ghi:
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu ®−îc khÊu trõ)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n (PhÇn vèn vay c¸c tæ chøc tÝn dông); hoÆc
Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (PhÇn vèn vay trùc tiÕp do ph¸t hµnh tr¸i
156
phiÕu)
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (PhÇn vèn ®¬n vÞ cÊp trªn giao).
- §èi víi doanh nghiÖp Nhµ n−íc, nÕu TSC§ (§Çu t− qua nhiÒu n¨m) ®−îc nghiÖm
thu, bµn giao theo gi¸ trÞ ë thêi ®iÓm bµn giao c«ng tr×nh (Theo gi¸ trÞ phª duyÖt cña cÊp
cã thÈm quyÒn), ghi:
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ ®−îc duyÖt)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã).
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n
Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé.
Bµn giao TSC§ hoµn thµnh qua ®Çu t−, ®ång thêi víi viÖc bµn giao c¸c kho¶n vay
dµi h¹n, hoÆc nî dµi h¹n ®Ó h×nh thµnh TSC§ ®ã.
9. Tr−êng hîp c«ng tr×nh hoÆc h¹ng môc c«ng tr×nh XDCB hoµn thµnh ®· bµn giao
®−a vµo sö dông, nh−ng ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, th× doanh nghiÖp c¨n cø
vµo chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ, t¹m tÝnh nguyªn gi¸ ®Ó h¹ch to¸n t¨ng TSC§ (§Ó cã c¬
së tÝnh vµ trÝch khÊu hao TSC§ ®−a vµo sö dông). Sau khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB
®−îc duyÖt, nÕu cã chªnh lÖch so víi gi¸ trÞ TSC§ ®· t¹m tÝnh th× kÕ to¸n thùc hiÖn ®iÒu
chØnh t¨ng, gi¶m sè chªnh lÖch.
10. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp liªn doanh cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng TSC§ h÷u h×nh,
c¨n cø gi¸ trÞ TSC§ ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp thuËn, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
11. TSC§ nhËn ®−îc do ®iÒu ®éng néi bé Tæng c«ng ty (Kh«ng ph¶i thanh to¸n tiÒn), ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i).
12. Tr−êng hîp dïng kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®Ó ®Çu t−, mua s¾m TSC§, khi
TSC§ mua s¾m, ®Çu t− hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 111, 112
Cã TK 241 - XDCB dë dang
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612).

157
§ång thêi ghi t¨ng nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.
NÕu rót dù to¸n mua TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 - Dù to¸n chi sù
nghiÖp, dù ¸n.
13. Tr−êng hîp ®Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi, khi hoµn thµnh ®−a vµo
sö dông cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, ghi:
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,...
- §ång thêi kÕt chuyÓn gi¶m quü phóc lîi, ghi:
Nî TK 4312 - Quü phóc lîi
Cã TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§.
14. Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh nh− söa
ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp:
Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ h÷u h×nh sau khi ghi nhËn
ban ®Çu, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 112, 152, 331, 334,...
- Khi c«ng viÖc söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ hoµn thµnh ®−a vµo sö dông:
+ NÕu tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang.
+ NÕu kh«ng tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ nhá)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn)
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang.
II. KÕ to¸n gi¶m TSC§ h÷u h×nh
Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña ®¬n vÞ gi¶m, do nh−îng b¸n, thanh lý, mÊt m¸t, ph¸t
hiÖn thiÕu khi kiÓm kª, ®em gãp vèn liªn doanh, ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, th¸o dì
mét hoÆc mét sè bé phËn... Trong mäi tr−êng hîp gi¶m TSC§ h÷u h×nh, kÕ to¸n ph¶i lµm
®Çy ®ñ thñ tôc, x¸c ®Þnh ®óng nh÷ng kho¶n thiÖt h¹i vµ thu nhËp (nÕu cã).
C¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ghi sæ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ nh− sau:

158
1. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, dïng cho ho¹t
®éng sù nghiÖp, dù ¸n:
TSC§ nh−îng b¸n th−êng lµ nh÷ng TSC§ kh«ng cÇn dïng hoÆc xÐt thÊy sö dông
kh«ng cã hiÖu qu¶. Khi nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ph¶i lµm ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc cÇn
thiÕt (LËp Héi ®ång x¸c ®Þnh gi¸, th«ng b¸o c«ng khai vµ tæ chøc ®Êu gi¸, cã hîp ®ång
mua b¸n, biªn b¶n giao nhËn TSC§...). C¨n cø vµo biªn b¶n giao nhËn TSC§ vµ c¸c
chøng tõ liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§:
1.1. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh:
- NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, sè thu vÒ
nh−îng b¸n TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 3331 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép (33311)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT).
- NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, sè tiÒn thu vÒ
nh−îng b¸n TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ ®· hao mßn)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
- C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî
TK 811 "Chi phÝ kh¸c".
1.2. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n:
- C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n:
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh nguyªn gi¸).
Sè tiÒn thu, chi liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ghi vµo c¸c tµi kho¶n
liªn quan theo quy ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn.
1.3. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi:
- C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313) (Gi¸ trÞ cßn l¹i)


159
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
- §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) (NÕu cã)
- Ph¶n ¸nh sè chi vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312)
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Tr−êng hîp thanh lý TSC§:
TSC§ thanh lý lµ nh÷ng TSC§ h− háng kh«ng thÓ tiÕp tôc sö dông ®−îc, nh÷ng
TSC§ l¹c hËu vÒ kü thuËt hoÆc kh«ng phï hîp víi yªu cÇu s¶n xuÊt, kinh doanh. Khi cã
TSC§ thanh lý, ®¬n vÞ ph¶i ra quyÕt ®Þnh thanh lý, thµnh lËp Héi ®ång thanh lý TSC§.
Héi ®ång thanh lý TSC§ cã nhiÖm vô tæ chøc thùc hiÖn viÖc thanh lý TSC§ theo ®óng
tr×nh tù, thñ tôc quy ®Þnh trong chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh vµ lËp “Biªn b¶n thanh lý
TSC§” theo mÉu quy ®Þnh. Biªn b¶n ®−îc lËp thµnh 2 b¶n, 1 b¶n chuyÓn cho phßng kÕ
to¸n ®Ó theo dâi ghi sæ, 1 b¶n giao cho ®¬n vÞ qu¶n lý, sö dông TSC§.
C¨n cø vµo Biªn b¶n thanh lý vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n thu, chi
thanh lý TSC§,... kÕ to¸n ghi sæ nh− tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§.
3. Gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng TSC§ h÷u h×nh:
3.1. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Sè khÊu hao ®· trÝch)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i
lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc ho·n l¹i phÇn chªnh
lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸
trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c
trong liªn doanh).
3.2. §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së
kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu
nhËp kh¸c trong kú, ghi:

160
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§
®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ
trong kú).
4. KÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh ph¸t hiÖn thõa, thiÕu:
Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hoÆc thiÕu TSC§ ®Òu ph¶i truy t×m nguyªn nh©n.
C¨n cø vµo "Biªn b¶n kiÓm kª TSC§" vµ kÕt luËn cña Héi ®ång kiÓm kª ®Ó h¹ch to¸n
chÝnh x¸c, kÞp thêi, theo tõng nguyªn nh©n cô thÓ:
4.1. TSC§ ph¸t hiÖn thõa:
- NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa do ®Ó ngoµi sæ s¸ch (ch−a ghi sæ), kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo
hå s¬ TSC§ ®Ó ghi t¨ng TSC§ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 241, 331, 338, 411,...
NÕu TSC§ thõa ®ang sö dông th× ngoµi nghiÖp vô ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh, ph¶i
c¨n cø vµo nguyªn gi¸ vµ tû lÖ khÊu hao ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hao mßn lµm c¨n cø tÝnh,
trÝch bæ sung khÊu hao TSC§ hoÆc trÝch bæ sung hao mßn ®èi víi TSC§ dïng cho ho¹t
®éng phóc lîi, sù nghiÖp, dù ¸n, ghi:
Nî c¸c TK Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh (TSC§ dïng cho SXKD)
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho môc ®Ých phóc
lîi)
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù
nghiÖp, dù ¸n)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141).
- NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa ®−îc x¸c ®Þnh lµ TSC§ cña ®¬n vÞ kh¸c th× ph¶i b¸o
ngay cho ®¬n vÞ chñ tµi s¶n ®ã biÕt. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ®¬n vÞ chñ tµi s¶n th× ph¶i
b¸o ngay cho c¬ quan cÊp trªn vµ c¬ quan tµi chÝnh cïng cÊp (nÕu lµ DNNN) biÕt ®Ó xö
lý. Trong thêi gian chê xö lý, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tµi liÖu kiÓm kª, t¹m thêi ph¶n ¸nh
vµo Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n) ®Ó theo dâi gi÷ hé.
4.2. TSC§ ph¸t hiÖn thiÕu ph¶i ®−îc truy cøu nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êi chÞu
tr¸ch nhiÖm vµ xö lý theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.
- Tr−êng hîp cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay: C¨n cø "Biªn b¶n xö lý TSC§ thiÕu ®· ®−îc
duyÖt vµ hå s¬ TSC§, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nguyªn gi¸, gi¸ trÞ hao mßn cña
TSC§ ®ã lµm c¨n cø ghi gi¶m TSC§ vµ xö lý vËt chÊt phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Tïy
thuéc vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
161
Nî c¸c TK 111, 334, 138 (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng)
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh.
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n:
a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng)
Cã c¸c TK liªn quan (Tïy theo quyÕt ®Þnh xö lý).
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi:
a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn).
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng)
Cã TK 4312 - Quü phóc lîi.
- Tr−êng hîp TSC§ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý:
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh:
a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§. PhÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (TiÒn båi th−êng)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng)
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng)
162
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381).
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n:
a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶n
thiÕu chê xö lý", ghi:
Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.
b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 334,...
Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý.
§ång thêi ph¶n ¸nh sè thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo c¸c
tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Cã c¸c TK liªn quan (TK 333, 461,...).
+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi:
(1) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶n
thiÕu chê xö lý", ghi:
Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý
Cã TK 4312 - Quü phóc lîi.
(2) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 334,...
Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý.
5. §èi víi TSC§ h÷u h×nh dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈn

163
ghi nhËn theo quy ®Þnh ph¶i chuyÓn thµnh c«ng cô, dông cô ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i nhá)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i lín ph¶i ph©n bæ dÇn)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§).
6. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ h÷u h×nh lµ thuª ho¹t ®éng (Xem quy
®Þnh ë TK 811 hoÆc 711).




164
Tµi Kho¶n 212
Tµi S¶n Cè §Þnh THU£ Tµi ChÝnh

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
cña toµn bé TSC§ thuª tµi chÝnh cña doanh nghiÖp.

- Thuª tµi chÝnh: Lµ thuª tµi s¶n mµ bªn cho thuª cã sù chuyÓn giao phÇn lín rñi ro
vµ lîi Ých g¾n liÒn víi quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª. QuyÒn së h÷u tµi s¶n cã thÓ
chuyÓn giao vµo cuèi thêi h¹n thuª.
- §iÒu kiÖn ph©n lo¹i thuª tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh: Mét hîp ®ång thuª tµi chÝnh
ph¶i tháa m·n 1 trong n¨m (5) ®iÒu kiÖn sau:
+ Bªn cho thuª chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª khi hÕt thêi h¹n thuª;
+ T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, bªn thuª cã quyÒn lùa chän mua l¹i tµi
s¶n thuª víi møc gi¸ −íc tÝnh thÊp h¬n gi¸ trÞ hîp lý vµo cuèi thêi h¹n thuª;
+ Thêi h¹n thuª tµi s¶n tèi thiÓu ph¶i chiÕm phÇn lín thêi gian sö dông kinh tÕ cña
tµi s¶n cho dï kh«ng cã sù chuyÓn giao quyÒn së h÷u;
+ T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn
thuª tèi thiÓu chiÕm phÇn lín (t−¬ng ®−¬ng) gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª;
+ Tµi s¶n thuª thuéc lo¹i chuyªn dïng mµ chØ cã bªn thuª cã kh¶ n¨ng sö dông
kh«ng cÇn cã sù thay ®æi, söa ch÷a lín nµo.
- Hîp ®ång thuª tµi s¶n ®−îc coi lµ hîp ®ång thuª tµi chÝnh nÕu tháa m·n Ýt nhÊt
mét trong ba (3) ®iÒu kiÖn sau:
+ NÕu bªn thuª hñy hîp ®ång vµ ®Òn bï tæn thÊt ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc hñy
hîp ®ång cho bªn cho thuª;
+ Thu nhËp hoÆc tæn thÊt do sù thay ®æi gi¸ trÞ hîp lý cña gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n
thuª g¾n víi bªn thuª;
+ Bªn thuª cã kh¶ n¨ng tiÕp tôc thuª l¹i tµi s¶n sau khi hÕt h¹n hîp ®ång thuª víi
tiÒn thuª thÊp h¬n gi¸ thuª thÞ tr−êng.
Riªng tr−êng hîp thuª tµi s¶n lµ quyÒn sö dông ®Êt th× th−êng ®−îc ph©n lo¹i lµ
thuª ho¹t ®éng.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè QUY §Þnh SAU

1. Tµi kho¶n nµy dïng cho doanh nghiÖp thuª h¹ch to¸n nguyªn gi¸ cña TSC§

165
thuª tµi chÝnh. §©y lµ nh÷ng TSC§ ch−a thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng
doanh nghiÖp cã nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý qu¶n lý vµ sö dông nh− tµi s¶n cña
doanh nghiÖp.
Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn b»ng gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n
thuª hoÆc lµ gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu (tr−êng hîp gi¸ trÞ
hîp lý cao h¬n gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu) céng víi c¸c chi
phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh.
Khi tÝnh gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu cho viÖc thuª tµi
s¶n, doanh nghiÖp cã thÓ sö dông tû lÖ l·i suÊt ngÇm ®Þnh, tû lÖ l·i suÊt ®−îc ghi trong
hîp ®ång thuª hoÆc tû lÖ l·i suÊt biªn ®i vay cña bªn thuª.
Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh kh«ng bao gåm sè thuÕ GTGT bªn cho thuª ®·
tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª (Sè thuÕ nµy bªn thuª sÏ ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª,
kÓ c¶ tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ tr−êng hîp
TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp).
2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ cña TSC§ thuª ho¹t ®éng.
3. Bªn thuª cã tr¸ch nhiÖm tÝnh, trÝch khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh theo ®Þnh kú trªn c¬ së ¸p dông chÝnh s¸ch khÊu hao nhÊt qu¸n víi chÝnh s¸ch
khÊu hao cña tµi s¶n cïng lo¹i thuéc së h÷u cña m×nh.
NÕu kh«ng ch¾c ch¾n lµ bªn thuª sÏ cã quyÒn së h÷u tµi s¶n thuª khi hÕt h¹n hîp
®ång thuª th× tµi s¶n thuª sÏ ®−îc khÊu hao theo thêi h¹n thuª nÕu thêi h¹n thuª ng¾n
h¬n thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n thuª.
4. Sè thuÕ GTGT bªn thuª ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª theo ®Þnh kú nhËn ®−îc hãa
®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh vµ ®−îc h¹ch to¸n nh− sau:
- Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ tõng kú
®−îc ghi vµo bªn Nî TK 133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ" (1332);
- Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng kh«ng
chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× sè thuÕ GTGT
ph¶i tr¶ tõng kú ®−îc ghi vµo chi phÝ SXKD trong kú.
5. Tµi kho¶n 212 ®−îc më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i, tõng TSC§ ®i thuª.

KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 212 - TSC§ THU£ Tµi ChÝnh

Bªn Nî:
Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh t¨ng.
Bªn Cã:

166
Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh gi¶m do chuyÓn tr¶ l¹i cho bªn cho thuª khi
hÕt h¹n hîp ®ång hoÆc mua l¹i thµnh TSC§ cña doanh nghiÖp.
Sè d− bªn Nî:
Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh hiÖn cã.


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnh tr−íc khi
nhËn tµi s¶n thuª nh−: Chi phÝ ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Khi chi tiÒn øng tr−íc kho¶n tiÒn thuª tµi chÝnh hoÆc ký quü ®¶m b¶o viÖc thuª
tµi s¶n, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Sè tiÒn thuª tr¶ tr−íc - nÕu cã)
Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ
GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª.
3.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, kÕ to¸n c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n vµ c¸c
chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT
®Çu vµo, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi
thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî gèc ph¶i
tr¶ kú nµy)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy).
3.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn
vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, hoÆc
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t
sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh).
3.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª
tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi:

167
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
3.4. §Þnh kú, nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh:
a) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ:
- Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy)
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112,...
- Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n nh÷ng doanh nghiÖp ch−a
tr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕ
GTGT vµo TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
b) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch
vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
trùc tiÕp:
- Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy)
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy)
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT tr¶ kú nµy)
Cã c¸c TK 111, 112,...
- Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a tr¶
tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕ GTGT
ph¶i tr¶ vµo TK 315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy)
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ kú nµy)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
4. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua cã thuÕ
GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª:
4.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh bªn ®i thuª nhËn nî c¶ sè thuÕ GTGT do bªn
cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª mµ bªn thuª ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª,
168
kÕ to¸n c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cña TSC§ thuª tµi chÝnh)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT)
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi
thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî ph¶i tr¶ kú
nµy céng (+) Sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt
thêi h¹n thuª).
4.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu ®−îc ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh
Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112,... (Chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª
tµi chÝnh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh).
4.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh sè nî gèc
thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
4.4. §Þnh kú, ph¶n ¸nh viÖc thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n:
- Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc vµ tiÒn l·i thuª tµi s¶n cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy)
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT)
Cã c¸c TK 111, 112,...
- C¨n cø vµo hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i thanh
to¸n cho bªn cho thuª trong kú:
+ Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch
vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c.
+ Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch
vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
trùc tiÕp, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c
- Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a
169
tr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè l·i thuª tµi chÝnh ph¶i tr¶ kú nµy vµo TK
315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy).
- §ång thêi, c¨n cø hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i
hoµn l¹i cho bªn cho thuª trong kú gièng nh− tr−êng hîp xuÊt tiÒn tr¶ nî khi nhËn ®−îc
hãa ®¬n.
5. Khi tr¶ phÝ cam kÕt sö dông vèn ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª tµi s¶n, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh.
Cã c¸c TK 111, 112,...
6. Khi tr¶ l¹i TSC§ thuª tµi chÝnh theo quy ®Þnh cña hîp ®ång thuª cho bªn cho
thuª, kÕ to¸n ghi gi¶m gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2142)
Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh.
7. Tr−êng hîp trong hîp ®ång thuª tµi s¶n quy ®Þnh bªn ®i thuª chØ thuª hÕt mét
phÇn gi¸ trÞ tµi s¶n, sau ®ã mua l¹i th× khi nhËn chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n, kÕ
to¸n ghi gi¶m TSC§ thuª tµi chÝnh vµ ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh thuéc së h÷u cña doanh
nghiÖp. Khi chuyÓn tõ tµi s¶n thuª tµi chÝnh sang tµi s¶n thuéc së h÷u cña doanh
nghiÖp, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thuª tµi chÝnh)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm).
§ång thêi chuyÓn gi¸ trÞ hao mßn, ghi:
Nî TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh
Cã TK 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh.
8. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh:
8.1. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ b¸n tµi s¶n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i
cña TSC§:
- KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.3 - Tµi kho¶n 711)
C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuª
tõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212).
- §Þnh kú, kÕ to¸n tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh.

170
- §Þnh kú, kÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n
vµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi thêi gian thuª tµi
s¶n, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
8.2. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§:
- KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.2 - Tµi kho¶n 711)
- C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuª
tõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212).
- §Þnh kú, kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch nhá h¬n (lç) gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ b¸n vµ thuª l¹i ghi t¨ng chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.




171
tµi kho¶n 213
tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
TSC§ v« h×nh cña doanh nghiÖp.
TSC§ v« h×nh lµ tµi s¶n kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt, nh−ng x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞ
vµ do doanh nghiÖp n¾m gi÷, sö dông trong SXKD, cung cÊp dÞch vô hoÆc cho c¸c ®èi
t−îng kh¸c thuª, phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh.

h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra
®Ó cã ®−îc TSC§ v« h×nh tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a tµi s¶n ®ã vµo sö dông theo dù kiÕn.
- Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh mua riªng biÖt, bao gåm gi¸ mua (trõ (-) c¸c kho¶n ®−îc
chiÕt khÊu th−¬ng m¹i hoÆc gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ng bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îc
hoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n vµo sö dông theo dù tÝnh;
- Tr−êng hîp TSC§ v« h×nh mua s¾m ®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶
gãp, nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm
mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo
chi phÝ SXKD theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸
TSC§ v« h×nh (vèn hãa) theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n “Chi phÝ ®i vay”;
- TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi, thanh to¸n b»ng chøng tõ liªn quan
®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ, th× nguyªn gi¸ cña nã lµ gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c chøng tõ
®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ;
- Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cã thêi h¹n: Lµ gi¸ trÞ quyÒn sö
dông ®Êt khi doanh nghiÖp ®i thuª ®Êt tr¶ tiÒn thuª 1 lÇn cho nhiÒu n¨m vµ ®−îc cÊp
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt hoÆc sè tiÒn ®· tr¶ khi nhËn chuyÓn nh−îng quyÒn
sö dông ®Êt hîp ph¸p, hoÆc gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt nhËn vèn gãp;
- Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt kh«ng cã thêi h¹n lµ sè tiÒn ®· tr¶
khi chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông ®Êt hîp ph¸p (gåm chi phÝ ®· tr¶ cho tæ chøc, c¸ nh©n
chuyÓn nh−îng hoÆc chi phÝ ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng, lÖ phÝ tr−íc
b¹...).
- Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh ®−îc Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®−îc tÆng, biÕu, ®−îc x¸c ®Þnh
theo gi¸ trÞ hîp lý ban ®Çu céng (+) C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n
vµo sö dông theo dù tÝnh.
2. Toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîp
vµo chi phÝ SXKD trong kú. Tõ thêi ®iÓm xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®−îc ®Þnh
nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh quy ®Þnh ë ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 04 “TSC§

172
v« h×nh” th× c¸c chi phÝ giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîp vµo TK 241 “X©y dùng c¬ b¶n
dë dang” (2412). Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai c¸c chi phÝ h×nh thµnh nguyªn gi¸
TSC§ v« h×nh trong giai ®o¹n triÓn khai ph¶i ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµi kho¶n 213
“TSC§ v« h×nh”.
3. Trong qu¸ tr×nh sö dông ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµo chi
phÝ SXKD theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ v« h×nh. Riªng ®èi víi TSC§ lµ
quyÒn sö dông ®Êt th× chØ tÝnh khÊu hao ®èi víi nh÷ng TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông
cã thêi h¹n.
4. Chi phÝ liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh ph¸t sinh sau khi ghi nhËn ban ®Çu ph¶i
®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi tháa m·n ®ång thêi 2
®iÒu kiÖn sau th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh:
- Chi phÝ ph¸t sinh cã kh¶ n¨ng lµm cho TSC§ v« h×nh t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong
t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu;
- Chi phÝ ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n vµ g¾n liÒn víi TSC§ v« h×nh cô thÓ.
5. Chi phÝ ph¸t sinh ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai cho doanh nghiÖp gåm:
chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinh
trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp, chi phÝ cho giai ®o¹n
nghiªn cøu, chi phÝ chuyÓn dÞch ®Þa ®iÓm ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ SXKD trong kú hoÆc
®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ SXKD trong thêi gian tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m.
6. Chi phÝ liªn quan ®Õn tµi s¶n v« h×nh ®· ®−îc doanh nghiÖp ghi nhËn lµ chi phÝ
®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong kú tr−íc ®ã th× kh«ng ®−îc t¸i ghi nhËn
vµo nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh.
7. C¸c nh·n hiÖu hµng hãa, quyÒn ph¸t hµnh, danh s¸ch kh¸ch hµng vµ c¸c kho¶n
môc t−¬ng tù ®−îc h×nh thµnh trong néi bé doanh nghiÖp kh«ng ®−îc ghi nhËn lµ TSC§
v« h×nh.
8. TSC§ v« h×nh ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi TSC§ trong “Sæ tµi
s¶n cè ®Þnh”.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña
tµi kho¶n 213 - tsc® v« h×nh

Bªn Nî:
Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh t¨ng.
Bªn Cã:
Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh gi¶m.
Sè d− bªn Nî:

173
Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 213 - TSC§ v« h×nh, cã 7 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2131 - QuyÒn sö dông ®Êt: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi
phÝ thùc tÕ ®· chi ra cã liªn quan trùc tiÕn tíi ®Êt sö dông, bao gåm: TiÒn chi ra ®Ó cã quyÒn sö
dông ®Êt, chi phÝ cho ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng (tr−êng hîp quyÒn sö
dông ®Êt riªng biÖt ®èi víi giai ®o¹n ®Çu t− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc trªn ®Êt), lÖ phÝ tr−íc b¹
(nÕu cã)... Tµi kho¶n nµy kh«ng bao gåm c¸c chi phÝ chi ra ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh trªn ®Êt.
- Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt mµ kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn hoÆc
ph¶i tr¶ tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m th× tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m ®−îc tÝnh vµo chi phÝ, kh«ng
®−îc ghi nhËn quyÒn sö dông ®Êt ®ã lµ TSC§ v« h×nh vµo TK 2131.
- Tµi kho¶n 2132 - QuyÒn ph¸t hµnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c
chi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã quyÒn ph¸t hµnh.
- Tµi kho¶n 2133- B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c
chi phÝ thùc tÕ chi ra ®Ó cã b¶n quyÒn t¸c gi¶, b»ng s¸ng chÕ.
- Tµi kho¶n 2134 - Nh·n hiÖu hµng hãa: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c chi
phÝ thùc tÕ liªn quan trùc tiÕp tíi viÖc mua nh·n hiÖu hµng hãa.
- Tµi kho¶n 2135 - PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn
bé c¸c chi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã phÇn mÒm m¸y vi tÝnh.
- Tµi kho¶n 2136 - GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§
v« h×nh lµ c¸c kho¶n chi ra ®Ó doanh nghiÖp cã ®−îc giÊy phÐp hoÆc giÊy phÐp nh−îng
quyÒn thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã, nh−: GiÊy phÐp khai th¸c, giÊy phÐp s¶n xuÊt lo¹i s¶n
phÈm míi,...
- Tµi kho¶n 2138 - TSC§ v« h×nh kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ v« h×nh
kh¸c ch−a quy ®Þnh ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n trªn.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua TSC§ v« h×nh:
- Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng
Cã TK 141 - T¹m øng
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.

174
- Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc
®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 112, 331,...(Tæng gi¸ thanh to¸n)
2. Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
- Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ
GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè
chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn
ngay vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo (NÕu cã))
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng
chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ
GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè chªnh
lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- Hµng kú tÝnh sè l·i ph¶i tr¶ vÒ mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm,
tr¶ gãp, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
- Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. TSC§ v« h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi.
3.1. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh t−¬ng tù:
Khi nhËn TSC§ v« h×nh t−¬ng tù do trao ®æi víi mét TSC§ v« h×nh t−¬ng tù vµ
®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
175
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi)
3.2. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh kh«ng t−¬ng tù:
- Ghi gi¶m TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸).
- §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu nhËp do trao ®æi TSC§, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (nÕu cã).
- Ghi t¨ng TSC§ v« h×nh nhËn trao ®æi vÒ, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn vÒ)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n).
4. Gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh ®−îc h×nh thµnh tõ néi bé doanh nghiÖp trong giai ®o¹n
triÓn khai:
4.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trong giai ®o¹n triÓn khai xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai
kh«ng tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh th× tËp hîp vµo chi
phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú hoÆc tËp hîp vµo chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (tr−êng hîp gi¸ trÞ lín) hoÆc
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,...
4.2. Khi xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn
TSC§ v« h×nh th×:
a) TËp hîp chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh ë giai ®o¹n triÓn khai ®Ó h×nh thµnh nguyªn
gi¸ TSC§ v« h×nh, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,...
b) Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh tæng chi phÝ thùc tÕ ph¸t
sinh h×nh thµnh nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang.
5. Khi mua TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cïng víi mua nhµ cöa, vËt kiÕn
176
tróc trªn ®Êt th× ph¶i x¸c ®Þnh riªng biÖt gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt,
TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ quyÒn sö dông ®Êt)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
6. Khi TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi thanh to¸n b»ng chøng tõ liªn
quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña c¸c c«ng ty cæ phÇn, nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ gi¸ trÞ
hîp lý cña c¸c chøng tõ ®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111, 4112).
7. Khi doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ v« h×nh ®−a vµo sö dông ngay
cho ho¹t ®éng SXKD:
Khi nhËn TSC§ v« h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh nhËn tµi trî, biÕu, tÆng, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 111, 112,...
8. Khi doanh nghiÖp nhËn vèn gãp liªn doanh b»ng quyÒn sö dông ®Êt, c¨n cø vµo
hå s¬ giao quyÒn sö dông ®Êt, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111).
9. Khi cã quyÕt ®Þnh chuyÓn môc ®Ých sö dông cña B§S ®Çu t− lµ quyÒn sö dông
®Êt sang TSC§ v« h×nh, ghi:
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (2131)
Cã TK 217 - B§S ®Çu t−.
§ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ cña B§S ®Çu t− sang sè hao mßn lòy kÕ
cña TSC§ v« h×nh, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−
Cã TK 2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh.
10. Khi ®Çu t− vµo C«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh, c¨n
cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ v« h×nh gi÷a doanh nghiÖp vµ c«ng ty liªn kÕt.
10.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña
177
TSC§ v« h×nh ®−a ®i gãp vèn, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§ v« h×nh)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh.
10.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ v« h×nh ®−a ®i gãp vèn, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§ v« h×nh).
11. Khi gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t
11.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§ v« h×nh)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸).
11.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn th× sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§ ®em ®i gãp vèn ®−îc ghi nhËn vµo TK 711 “Thu nhËp kh¸c” lµ phÇn chªnh lÖch
tÝnh t−¬ng øng cho phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh, phÇn cßn l¹i t−¬ng
øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghi nhËn vµo TK 3387 “Doanh thu
ch−a thùc hiÖn”, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh
®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn
lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn
liªn doanh ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc
ho·n l¹i phÇn chªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh
178
trong liªn doanh).
- §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c
trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§
®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
12. H¹ch to¸n viÖc nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ v« h×nh ®−îc quy ®Þnh nh− h¹ch to¸n
nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ h÷u h×nh (Xem h−íng dÉn ë TK 211).




179
tµi kho¶n 214
hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ
hao mßn lòy kÕ cña c¸c lo¹i TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n (B§S) ®Çu t− trong qu¸ tr×nh sö dông
do trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t− vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña
TSC§, B§S ®Çu t−.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau

1. VÒ nguyªn t¾c, mäi TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã cña doanh nghiÖp cã liªn quan
®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh (gåm c¶ tµi s¶n ch−a dïng, kh«ng cÇn dõng, chê thanh lý) ®Òu
ph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh hiÖn hµnh. KhÊu hao TSC§ dïng trong s¶n xuÊt, kinh
doanh vµ khÊu hao B§S ®Çu t− h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú;
khÊu hao TSC§ ch−a dïng, kh«ng cÇn dïng, chê thanh lý h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c.
C¸c tr−êng hîp ®Æc biÖt kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao (nh− TSC§ dù tr÷, TSC§ dïng
chung cho x· héi...), doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.
§èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc dïng vµo môc ®Ých phóc lîi th×
kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao tÝnh vµo chi phÝ mµ chØ tÝnh hao mßn TSC§.
2. C¨n cø vµo chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ chuÈn mùc kÕ to¸n hiÖn hµnh, c¨n cø vµo yªu
cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp ®Ó lùa chän 1 trong 3 ph−¬ng ph¸p tÝnh, trÝch khÊu hao
phï hîp cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− nh»m kÝch thÝch sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh
doanh, ®¶m b¶o viÖc thu håi vèn nhanh, ®Çy ®ñ vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng trang tr¶i chi
phÝ cña doanh nghiÖp.
Ph−¬ng ph¸p khÊu hao ®−îc ¸p dông cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc thùc
hiÖn nhÊt qu¸n vµ cã thÓ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc thu håi lîi
Ých kinh tÕ cña TSC§ vµ B§S ®Çu t−.
3. Thêi gian khÊu hao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ph¶i ®−îc xem xÐt l¹i Ýt nhÊt
lµ vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh. NÕu thêi gian sö dông h÷u Ých −íc tÝnh cña tµi s¶n kh¸c
biÖt lín so víi c¸c −íc tÝnh tr−íc ®ã th× thêi gian khÊu hao ph¶i ®−îc thay ®æi t−¬ng øng.
Ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc −íc tÝnh
thu håi lîi Ých kinh tÕ cña TSC§. Tr−êng hîp nµy, ph¶i ®iÒu chØnh chi phÝ khÊu hao cho
n¨m hiÖn hµnh vµ c¸c n¨m tiÕp theo, vµ ®−îc thuyÕt minh trong b¸o c¸o tµi chÝnh.
4. §èi víi c¸c TSC§ ®· khÊu hao hÕt (§· thu håi ®ñ vèn), nh−ng vÉn cßn sö dông
vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh th× kh«ng ®−îc tiÕp tôc trÝch khÊu hao.
C¸c TSC§ ch−a tÝnh ®ñ khÊu hao (Ch−a thu håi ®ñ vèn) mµ ®· h− háng, cÇn thanh
lý, th× ph¶i x¸c ®Þnh nguyªn nh©n, tr¸ch nhiÖm cña tËp thÓ, c¸ nh©n ®Ó xö lý båi th−êng
vµ phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ch−a thu håi, kh«ng ®−îc båi th−êng ph¶i ®−îc bï ®¾p
b»ng sè thu do thanh lý cña chÝnh TSC§ ®ã, sè tiÒn båi th−êng do l·nh ®¹o doanh nghiÖp
180
quyÕt ®Þnh. NÕu sè thu thanh lý vµ sè thu båi th−êng kh«ng ®ñ bï ®¾p phÇn gi¸ trÞ cßn
l¹i cña TSC§ ch−a thu håi, hoÆc gi¸ trÞ TSC§ bÞ mÊt th× chªnh lÖch cßn l¹i ®−îc coi lµ lç
vÒ thanh lý TSC§ vµ kÕ to¸n vµo chi phÝ kh¸c. Riªng doanh nghiÖp Nhµ n−íc ®−îc xö lý
theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh cña Nhµ n−íc.
5. §èi víi TSC§ v« h×nh, ph¶i tïy thêi gian ph¸t huy hiÖu qu¶ ®Ó trÝch khÊu hao
tÝnh tõ khi TSC§ ®−îc ®−a vµo sö dông (Theo hîp ®ång, cam kÕt hoÆc theo quyÕt ®Þnh
cña cÊp cã thÈm quyÒn). Riªng ®èi víi TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt th× chØ trÝch
khÊu hao ®èi víi quyÒn sö dông ®Êt x¸c ®Þnh ®−îc thêi h¹n sö dông. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh
®−îc thêi gian sö dông th× kh«ng trÝch khÊu hao.
6. §èi víi TSC§ thuª tµi chÝnh, trong qu¸ tr×nh sö dông bªn ®i thuª ph¶i trÝch
khÊu hao trong thêi gian thuª theo hîp ®ång tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ®¶m
b¶o thu håi ®ñ vèn.
7. §èi víi B§S ®Çu t−, trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸ hoÆc cho thuª ho¹t
®éng ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao B§S ®Çu t−, khÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn
vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ së
h÷u sö dông (TSC§) cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnh thêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ng
ph¸p khÊu hao B§S ®Çu t−.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 214 - hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− gi¶m do TSC§, B§S ®Çu t− thanh lý, nh−îng
b¸n, ®iÒu ®éng cho ®¬n vÞ kh¸c, gãp vèn liªn doanh,...
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− t¨ng do trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t−.
Sè d− bªn Cã:

Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ cña TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã ë ®¬n vÞ.
Tµi kho¶n 214 - Hao mßn TSC§, cã 4 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§
h÷u h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m
hao mßn kh¸c cña TSC§ h÷u h×nh.
- Tµi kho¶n 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña
TSC§ thuª tµi chÝnh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµ
nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ thuª tµi chÝnh.

181
- Tµi kho¶n 2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ v«
h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµ nh÷ng kho¶n lµm t¨ng,
gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ v« h×nh.
- Tµi kho¶n 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn
B§S ®Çu t− trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, cho thuª ho¹t ®éng c¸c B§S ®Çu t−
cña doanh nghiÖp.


ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n
mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu

1. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝ
kh¸c, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6234)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6274)
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp).
2. TSC§ ®· sö dông, nhËn ®−îc do ®iÒu chuyÓn trong néi bé Tæng c«ng ty, c«ng ty, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn).
3. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao B§S ®Çu t− ®ang n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, ®ang cho
thuª ho¹t ®éng, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147).
4. Tr−êng hîp gi¶m TSC§, B§S ®Çu t− th× ®ång thêi víi viÖc ghi gi¶m nguyªn gi¸
TSC§ ph¶i ghi gi¶m gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§, B§S ®Çu t−.
(Xem h−íng dÉn h¹ch to¸n c¸c TK 211, 213, 217).
5. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, khi tÝnh hao mßn vµo thêi
®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§.
6. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, khi tÝnh hao mßn vµo thêi
182
®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§.
7. Tr−êng hîp vµo cuèi n¨m tµi chÝnh doanh nghiÖp xem xÐt l¹i thêi gian trÝch khÊu
hao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§, nÕu cã sù thay ®æi møc khÊu hao cÇn ph¶i ®iÒu
chØnh sè khÊu hao ghi trªn sæ kÕ to¸n nh− sau:
- NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møc
khÊu hao TSC§ t¨ng lªn so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp).
- NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møc
khÊu hao TSC§ gi¶m so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp)
Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m).




183
tµi kho¶n 217
bÊt ®éng s¶n ®Çu t−

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m bÊt
®éng s¶n (B§S) ®Çu t− cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸.
BÊt ®éng s¶n ®Çu t−: Lµ B§S, gåm: quyÒn sö dông ®Êt, nhµ, hoÆc mét phÇn cña
nhµ hoÆc c¶ nhµ vµ ®Êt, c¬ së h¹ tÇng do ng−êi chñ së h÷u hoÆc ng−êi ®i thuª tµi s¶n
theo hîp ®ång thuª tµi chÝnh n¾m gi÷ nh»m môc ®Ých thu lîi tõ viÖc cho thuª hoÆc chê
t¨ng gi¸ mµ kh«ng ph¶i ®Ó:
a) Sö dông trong s¶n xuÊt, cung cÊp hµng hãa, dÞch vô hoÆc sö dông cho c¸c môc
®Ých qu¶n lý; hoÆc
b) B¸n trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh th«ng th−êng.


h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng
mét sè quy ®Þnh sau

1. Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ B§S ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çu
t−. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ B§S mua vÒ ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng
kinh doanh b×nh th−êng hoÆc x©y dùng ®Ó b¸n trong t−¬ng lai gÇn, B§S chñ së h÷u sö
dông, B§S trong qu¸ tr×nh x©y dùng ch−a hoµn thµnh víi môc ®Ých ®Ó sö dông trong
t−¬ng lai d−íi d¹ng B§S ®Çu t−.
Mét B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n ph¶i tháa m·n ®ång thêi hai ®iÒu kiÖn sau:
a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai; vµ
b) Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy
2. B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn trªn tµi kho¶n nµy theo nguyªn gi¸. Nguyªn gi¸ cña
B§S ®Çu t−: Lµ toµn bé c¸c chi phÝ (tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn) mµ doanh nghiÖp bá ra
hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n kh¸c ®−a ra trao ®æi ®Ó cã ®−îc B§S ®Çu t− tÝnh ®Õn
thêi ®iÓm mua hoÆc x©y dùng hoµn thµnh B§S ®Çu t− ®ã.
a) Tïy thuéc vµo tõng tr−êng hîp, nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau:
- Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc mua bao gåm gi¸ mua vµ c¸c chi phÝ liªn quan
trùc tiÕp ®Õn viÖc mua, nh−: PhÝ dÞch vô t− vÊn, lÖ phÝ tr−íc b¹ vµ chi phÝ giao dÞch liªn
quan kh¸c,...
- Tr−êng hîp mua B§S ®Çu t− thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, nguyªn gi¸
cña B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n
chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ
tµi chÝnh theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ B§S
®Çu t− theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 16 “Chi phÝ ®i vay”;
- Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− tù x©y dùng lµ gi¸ thµnh thùc tÕ vµ c¸c chi phÝ
184
liªn quan trùc tiÕp cña B§S ®Çu t− tÝnh ®Õn ngµy hoµn thµnh c«ng viÖc x©y dùng;
- Tr−êng hîp B§S thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª ho¹t ®éng tháa m·n tiªu
chuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− th× nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®ã t¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu
thuª ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 06 “Thuª tµi s¶n”.
b) C¸c chi phÝ sau kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−:
- Chi phÝ ph¸t sinh ban ®Çu (Trõ tr−êng hîp c¸c chi phÝ nµy lµ cÇn thiÕt ®Ó ®−a
B§S ®Çu t− vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông);
- C¸c chi phÝ khi míi ®−a B§S ®Çu t− vµo ho¹t ®éng lÇn ®Çu tr−íc khi B§S ®Çu t−
®¹t tíi tr¹ng th¸i ho¹t ®éng b×nh th−êng theo dù kiÕn;
- C¸c chi phÝ kh«ng b×nh th−êng vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu, lao ®éng hoÆc c¸c nguån
lùc kh¸c trong qu¸ tr×nh x©y dùng B§S ®Çu t−.
3. C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu ph¶i ®−îc
ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi chi phÝ nµy cã kh¶ n¨ng ch¾c
ch¾n lµm cho B§S ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng
®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−.
4. Trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, hoÆc cho thuª ho¹t ®éng ph¶i tiÕn hµnh
trÝch khÊu hao B§S ®Çu t−. KhÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ kinh doanh
trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ së h÷u sö dông cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnh
thêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p khÊu hao cña B§S ®Çu t−.
5. §èi víi nh÷ng B§S ®Çu t− ®−îc mua vµo nh−ng ph¶i tiÕn hµnh x©y dùng, c¶i t¹o,
n©ng cÊp tr−íc khi sö dông cho môc ®Ých ®Çu t− th× gi¸ trÞ B§S, chi phÝ mua s¾m vµ chi
phÝ cho qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 241
“X©y dùng c¬ b¶n dë dang”. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp hoµn thµnh ph¶i
x¸c ®Þnh nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hoµn thµnh ®Ó kÕt chuyÓn vµo TK 217 “B§S ®Çu t−”.
6. ViÖc chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t− hoÆc tõ B§S ®Çu t−
sang B§S chñ së h÷u sö dông hay hµng tån kho chØ khi cã sù thay ®æi vÒ môc ®Ých sö
dông nh− c¸c tr−êng hîp sau:
a) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh B§S chñ së h÷u sö dông khi chñ së h÷u b¾t ®Çu sö
dông tµi s¶n nµy;
b) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai cho
môc ®Ých b¸n;
c) B§S chñ së h÷u sö dông chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u kÕt thóc sö
dông tµi s¶n ®ã vµ khi bªn kh¸c thuª ho¹t ®éng;
d) Hµng tån kho chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u b¾t ®Çu cho bªn kh¸c
thuª ho¹t ®éng;
e) B§S x©y dùng chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi kÕt thóc giai ®o¹n x©y dùng, bµn
giao ®−a vµo ®Çu t− (Trong giai ®o¹n x©y dùng ph¶i kÕ to¸n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè
03 “ Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh”).

185
ViÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông gi÷a B§S ®Çu t− víi B§S chñ së h÷u sö dông hoÆc
hµng tån kho kh«ng lµm thay ®æi gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−îc chuyÓn ®æi vµ kh«ng lµm
thay ®æi nguyªn gi¸ cña B§S trong viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hay ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh.
7. Khi mét doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh b¸n mét B§S ®Çu t− mµ kh«ng cã giai ®o¹n söa
ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp th× doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− trªn TK 217
“B§S ®Çu t−” cho ®Õn khi B§S ®Çu t− ®ã ®−îc b¸n mµ kh«ng chuyÓn thµnh hµng tån kho.
8. Doanh thu tõ viÖc b¸n B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ toµn bé gi¸ b¸n (Gi¸ b¸n
ch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ thuÕ).
Tr−êng hîp b¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, th× doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh ban ®Çu
theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ). Kho¶n chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i
thanh to¸n vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu tiÒn l·i ch−a thùc hiÖn
theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 “Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c”.
9. Ghi gi¶m B§S ®Çu t− trong c¸c tr−êng hîp:
- ChuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông tõ B§S ®Çu t− sang hµng tån kho hoÆc B§S chñ së
h÷u sö dông;
- B¸n B§S ®Çu t−;
- Thanh lý B§S ®Çu t−;
- HÕt thêi h¹n thuª tµi chÝnh tr¶ l¹i B§S ®Çu t− cho ng−êi cho thuª.
10. B§S ®Çu t− ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi B§S ®Çu t− trong “Sæ
theo dâi B§S ®Çu t−” t−¬ng tù nh− TSC§.

KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 217 - BÊt §éng S¶n §Çu T¦

Bªn Nî:
Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− t¨ng trong kú.
Bªn Cã:
Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− gi¶m trong kú.
Sè d− bªn Nî:
Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hiÖn cã.


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ tiÒn ngay:

186
- Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
- Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
2. H¹ch to¸n nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm:
2.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ
GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch
gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay vµ
thuÕ GTGT ®Çu vµo)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2.2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ
GTGT)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch
gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã
thuÕ GTGT)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2.3. Hµng kú, tÝnh vµ ph©n bæ sè l·i ph¶i tr¶ vÒ viÖc mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng
thøc tr¶ chËm, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
2.4. Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc
h−ëng do thanh to¸n tr−íc thêi h¹n - NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− h×nh thµnh do x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh bµn giao:

187
3.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ x©y dùng B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu vµ chøng tõ
cã liªn quan, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dë dang” (T−¬ng tù nh−
x©y dùng TSC§ h÷u h×nh, xem gi¶i thÝch Tµi kho¶n 211 “TSC§ h÷u h×nh”).
3.2. Khi giai ®o¹n ®Çu t− XDCB hoµn thµnh bµn giao chuyÓn tµi s¶n ®Çu t− thµnh
B§S ®Çu t−, kÕ to¸n c¨n cø vµo hå s¬ bµn giao, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
4. Khi chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬
chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh.
§ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi:
Nî TK 2141, hoÆc 2143
Cã TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−.
5. Khi chuyÓn tõ hµng tån kho thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬ chuyÓn ®æi môc
®Ých sö dông, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S).
6. Khi ®i thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp ®ång
thuª ho¹t ®éng, nÕu tµi s¶n thuª ®ã tháa m·n tiªu chuÈn lµ B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hîp
®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã c¸c TK 111, 112, 315, 342.
(KÕ to¸n thanh to¸n tiÒn thuª khi nhËn Hãa ®¬n thuª tµi chÝnh ®−îc thùc hiÖn theo
quy ®Þnh t¹i Tµi kho¶n 212 “TSC§ thuª tµi chÝnh”).
7. Khi ph¸t sinh chi phÝ sau ghi nhËn ban ®Çu cña B§S ®Çu t−, nÕu tháa m·n c¸c
®iÒu kiÖn ®−îc vèn hãa hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu c¸c chi
phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a B§S ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng th× ®−îc
ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−:
7.1. TËp hîp chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu (N©ng cÊp, c¶i t¹o B§S ®Çu
t−) thùc tÕ ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)

188
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,...
7.2. Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o,... B§S ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ng
nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
8. Khi hÕt h¹n thuª tµi s¶n tµi chÝnh:
8.1. NÕu tr¶ l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t−, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Sè chªnh lÖch gi÷a nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− thuª vµ
gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ)
Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸).
8.2. NÕu mua l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó tiÕp tôc
®Çu t−, ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm, ghi:
Nî TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã c¸c TK 111, 112,...
8.3. NÕu mua l¹i B§S thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó sö dông cho
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc qu¶n lý cña doanh nghiÖp th× ph¶i ph©n lo¹i l¹i
thµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 217 - B§S ®Çu t−
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm).
§ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−
Cã TK 2141 hoÆc 2143.
9. KÕ to¸n b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−:
9.1. Ghi nhËn doanh thu b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−:
- §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 , 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh
doanh B§S ®Çu t−) (Gi¸ b¸n, thanh lý ch−a cã thuÕ GTGT).
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
189
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh
doanh B§S ®Çu t− ) (Tæng gi¸ thanh to¸n).
9.2. KÕ to¸n ghi gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− ®· ®−îc b¸n,
thanh lý, ghi:
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−)
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−)
Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−).
10. KÕ to¸n chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh hµng tån kho hoÆc thµnh B§S chñ së h÷u sö dông:
10.1. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cã quyÕt
®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp ®Ó b¸n:
- Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®Ó b¸n, kÕ to¸n tiÕn
hµnh kÕt chuyÓn gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− vµo TK 156 “Hµng hãa”, ghi:
Nî TK 156 - Hµng hãa (TK 1567 - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè hao mßn lòy kÕ)
Cã TK 217 - B§ S ®Çu t− (Nguyªn gi¸).
- Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,...
Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕt
chuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ gèc hµng hãa B§S chê b¸n, ghi:
Nî TK 156 - Hµng hãa (1567)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
10.2. Tr−êng hîp chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi:
Nî c¸c TK 211, 213
Cã TK 217 - B§S ®Çu t−.
§ång thêi, ghi:
Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−
Cã c¸c TK 2141, 2143.




190
Tµi Kho¶n 221
§Çu T¦ Vµo C¤NG TY CON

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
kho¶n ®Çu t− vèn trùc tiÕp vµo c«ng ty con. C«ng ty con lµ doanh nghiÖp chÞu sù kiÓm so¸t
cña mét doanh nghiÖp kh¸c (gäi lµ c«ng ty mÑ). Kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con bao gåm:
1. §Çu t− cæ phiÕu: Cæ phiÕu lµ chøng chØ hoÆc bót to¸n ghi sæ hoÆc d÷ liÖu ®iÖn tö
x¸c nhËn c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng ty mÑ trong c«ng ty con. Cæ phiÕu cã thÓ
gåm cæ phiÕu phæ th«ng, cæ phiÕu −u ®·i.
C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu phæ th«ng t¹i C«ng ty con cã quyÒn tham gia §¹i
héi cæ ®«ng, cã thÓ øng cö vµ bÇu cö vµo Héi ®ång qu¶n trÞ, cã quyÒn biÓu quyÕt c¸c vÊn
®Ò quan träng vÒ söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ, ph−¬ng ¸n kinh doanh, ph©n chia lîi nhuËn
theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ
phiÕu ®−îc h−ëng cæ tøc trªn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con, nh−ng ®ång
thêi chñ së h÷u cæ phiÕu còng ph¶i chÞu rñi ro khi c«ng ty con thua lç, gi¶i thÓ (hoÆc ph¸
s¶n) theo ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp vµ LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp.
2. Kho¶n ®Çu t− vèn d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng tiÒn, tµi s¶n kh¸c vµo c«ng ty con
ho¹t ®éng theo lo¹i h×nh c«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty TNHH mét thµnh viªn, c«ng ty cæ
phÇn Nhµ n−íc vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét Sè Quy §Þnh SAU

1. ChØ h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµo c«ng ty con” khi nhµ ®Çu t− n¾m gi÷ trªn
50% vèn chñ së h÷u (n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt) vµ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh
s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp nh»m thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ c¸c ho¹t
®éng cña doanh nghiÖp ®ã. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t doanh
nghiÖp con th× ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con.
2. C¸c tr−êng hîp sau kho¶n ®Çu t− vÉn ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµo
c«ng ty con” khi doanh nghiÖp ®Çu t− n¾m gi÷ Ýt h¬n 50% vèn chñ së h÷u (Ýt h¬n 50%
quyÒn biÓu quyÕt) t¹i c«ng ty con, nh−ng cã tháa thuËn kh¸c:
a) C¸c nhµ ®Çu t− kh¸c tháa thuËn dµnh cho c«ng ty mÑ h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt;
b) C«ng ty mÑ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng theo quy chÕ
tháa thuËn;
c) C«ng ty mÑ cã quyÒn bæ nhiÖm hoÆc b·i miÔn ®a sè c¸c thµnh viªn Héi ®ång qu¶n
trÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng;
d) C«ng ty mÑ cã quyÒn bá ®a sè phiÕu t¹i c¸c cuéc häp cña Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc
cÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng.
3. Vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con ph¶i ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ gèc, bao gåm Gi¸ mua
191
céng (+) C¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh−: Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, lÖ phÝ, thuÕ vµ phÝ
Ng©n hµng
4. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh hîp nhÊt kinh doanh
cña doanh nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh lµ bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh dÉn
®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con ®−îc thùc hiÖn theo Th«ng t− h−íng dÉn kÕ to¸n
thùc hiÖn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 11 “Hîp nhÊt kinh doanh”.
5. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng ty con theo
mÖnh gi¸, gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu, chi phÝ thùc tÕ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con...
6. Ph¶i h¹ch to¸n ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n thu nhËp tõ c«ng ty con (L·i cæ phiÕu,
l·i kinh doanh) cña n¨m tµi chÝnh vµo b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña c«ng ty mÑ. Cæ tøc, lîi
nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con ®−îc h¹ch to¸n vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hµng
n¨m cña c«ng ty mÑ.


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
tµi kho¶n 221 - ®Çu t− vµo c«ng ty con

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con gi¶m.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hiÖn cã cña c«ng ty mÑ.


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Khi c«ng ty mÑ mua cæ phiÕu hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con b»ng tiÒn theo cam kÕt
gãp vèn ®Çu t−, hoÆc mua kho¶n ®Çu t− t¹i c«ng ty con, c¨n cø vµo kho¶n tiÒn thùc tÕ
®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã c¸c TK 111, 112, 341,...
§ång thêi më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i cæ phiÕu theo mÖnh gi¸ (NÕu ®Çu t−
vµo c«ng ty con b»ng mua cæ phiÕu cña c«ng ty con).
2. NÕu cã chi phÝ ph¸t sinh vÒ th«ng tin, m«i giíi, giao dÞch mua, b¸n trong qu¸
tr×nh mua cæ phiÕu, hoÆc thùc hiÖn ®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con


192
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. Tr−êng hîp chuyÓn c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh, c«ng cô tµi
chÝnh thµnh kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con khi ®Çu t− bæ sung ®Ó trë thµnh cã quyÒn kiÓm
so¸t, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i ®Çu t− bæ sung b»ng tiÒn).
4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, hoÆc nhËn ®−îc tiÒn vÒ
c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con, ghi:
Nî TK 111, 112 (NÕu nhËn ®−îc tiÒn)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tr−êng hîp cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia ®Ó l¹i
t¨ng vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con - nÕu cã)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
5. Khi chuyÓn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con thµnh c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn
kÕt, hoÆc ®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, hoÆc thµnh kho¶n ®Çu t− lµ c«ng cô
tµi chÝnh do b¸n 1 phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con vµ kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t:
5.1. Tr−êng hîp cã l·i, ghi:
Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn vÒ)
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i).
5.2. Tr−êng hîp bÞ lç, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn nhËn vÒ)
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè lç)
Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con.
193
6. Khi thu håi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cã
ph¸t sinh lç, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (§èi víi c¸c kho¶n lç ®Çu t− kh«ng thÓ thu håi)
Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con.
7. Khi thu håi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cã
ph¸t sinh l·i vÒ thu håi vèn ®Çu t−, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (sè l·i).
8. KÕ to¸n gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh ë bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinh
doanh dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con.
T¹i ngµy mua, bªn mua sÏ x¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh bao
gåm: Gi¸ trÞ hîp lý t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi cña c¸c tµi s¶n ®em trao ®æi, c¸c kho¶n nî
ph¶i tr¶ ®· ph¸t sinh hoÆc ®· thõa nhËn vµ c¸c c«ng cô vèn do bªn mua ph¸t hµnh ®Ó ®æi
lÊy quyÒn kiÓm so¸t bªn bÞ mua, céng (+) c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîp
nhÊt kinh doanh. §ång thêi bªn mua lµ c«ng ty mÑ sÏ ghi nhËn phÇn së h÷u cña m×nh
trong c«ng ty con nh− mét kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con.
- NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng tiÒn,
hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã c¸c TK 111, 112, 121,...
- NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc bªn mua
ph¸t hµnh cæ phiÕu, nÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ra
trao ®æi lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý)
Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸)
Cã TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n
mÖnh gi¸ cæ phiÕu).
- NÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi nhá
h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý)
Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n
mÖnh gi¸ cæ phiÕu)
Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸).

194
- Chi phÝ ph¸t hµnh cæ phiÕu thùc tÕ ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn
Cã c¸c TK 111, 112,...
- NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng c¸ch
trao ®æi c¸c tµi s¶n cña m×nh víi bªn bÞ mua:
+ Tr−êng hîp trao ®æi b»ng TSC§, khi ®−a TSC§ ®em trao ®æi, kÕ to¸n ghi gi¶m
TSC§:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ghi t¨ng thu nhËp kh¸c vµ t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con do trao ®æi
TSC§, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (nÕu cã).
+ Tr−êng hîp trao ®æi b»ng s¶n phÈm, hµng hãa, khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng hãa
®−a ®i trao ®æi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã c¸c TK 155, 156,...
§ång thêi ph¶n ¶nh doanh thu b¸n hµng vµ ghi t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311) (nÕu cã)
- NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng viÖc
ph¸t hµnh tr¸i phiÕu:
+ Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý)
Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu).
+ Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã phô tréi, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (PhÇn phô tréi).

195
+ Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý)
Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (PhÇn chiÕt khÊu)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu).
- C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîp nhÊt kinh doanh nh− chi phÝ t− vÊn
ph¸p lý, thÈm ®Þnh gi¸..., kÕ to¸n bªn mua ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...




196
Tµi Kho¶n 222
Vèn Gãp LI£N DOANH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé vèn gãp liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh
lËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ t×nh h×nh thu håi l¹i vèn gãp liªn doanh khi kÕt
thóc hîp ®ång liªn doanh.
Liªn doanh lµ tháa thuËn b»ng hîp ®ång cña hai hoÆc nhiÒu bªn ®Ó cïng thùc hiÖn
ho¹t ®éng kinh tÕ, mµ ho¹t ®éng nµy ®−îc ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh.
Cã 3 h×nh thøc liªn doanh chñ yÕu sau:
- Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh ho¹t ®éng kinh doanh
®−îc ®ång kiÓm so¸t (hay cßn gäi lµ ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t);
- Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh tµi s¶n ®−îc ®ång kiÓm
so¸t (hay cßn gäi lµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t);
- Hîp ®ång liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®−îc ®ång kiÓm
so¸t (hay cßn gäi lµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t).
C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc thµnh lËp bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh. C¬
së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t lµ c¬ së kinh doanh míi ®−îc thµnh lËp cã ho¹t ®éng ®éc
lËp gièng nh− ho¹t ®éng cña mét doanh nghiÖp, tuy nhiªn vÉn chÞu sù kiÓm so¸t cña c¸c
bªn gãp vèn liªn doanh theo hîp ®ång liªn doanh. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i
tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n riªng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ kÕ
to¸n nh− c¸c doanh nghiÖp kh¸c. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÞu tr¸ch nhiÖm
kiÓm so¸t tµi s¶n, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ph¸t sinh
t¹i ®¬n vÞ m×nh. Mçi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc h−ëng mét phÇn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña
c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tháa thuËn cña hîp ®ång liªn doanh.
Vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t bao gåm tÊt c¶ c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t−,
tiÒn vèn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp kÓ c¶ tiÒn vay dµi h¹n dïng vµo viÖc gãp vèn.


H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng
Mét sè QUY §Þnh SAU

1. Kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc h¹ch to¸n vµo TK
222 khi nhµ ®Çu t− cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ
nhËn ®Çu t−. Khi nhµ ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t th× ph¶i ghi gi¶m kho¶n
®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.
2. VÒ nguyªn t¾c vµ ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh theo 3
h×nh thøc: Ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t; Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t; C¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t, doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕ
to¸n sè 08 “Th«ng tin tµi chÝnh vÒ nh÷ng kho¶n vèn gãp liªn doanh” (QuyÕt ®Þnh sè
234/2003/Q§-BTC ngµy 30/12/2003). Tµi kho¶n 222 “Vèn gãp liªn doanh” chØ sö dông ®èi
víi c¸c doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
197
mµ kh«ng ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh d−íi h×nh thøc: ho¹t
®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t.
3. Gi¸ trÞ vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n
nµy ph¶i lµ gi¸ trÞ vèn gãp ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ vµ
chÊp thuËn trong biªn b¶n gãp vèn.
4. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng vËt t−, hµng hãa:
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi
®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau:
+ Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp cao h¬n
gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c trong kú t−¬ng øng víi
phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh.
+ PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp cao
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghi
nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn. Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n sè vËt t−,
hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy ®−îc kÕt chuyÓn
vµo thu nhËp kh¸c.
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi
®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú.
5. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng tµi s¶n cè ®Þnh:
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi
®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau:
+ Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi
phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c.
+ Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi
phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh sÏ ®−îc ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a
thùc hiÖn. Hµng n¨m, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy (L·i do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§
®−a ®i gãp vèn liªn doanh) ®−îc ph©n bæ dÇn vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø vµo thêi gian sö
dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông.
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi
®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú.
6. Khi thu håi vèn gãp liªn doanh, c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, tµi s¶n vµ tiÒn do c¬ së
kinh doanh ®ång kiÓm so¸t tr¶ l¹i ®Ó ghi gi¶m sè vèn ®· gãp. NÕu bÞ thiÖt h¹i do kh«ng
thu håi ®ñ vèn gãp th× kho¶n thiÖt h¹i nµy ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n chi phÝ tµi chÝnh.
NÕu gi¸ trÞ thu håi cao h¬n sè vèn ®· gãp th× kho¶n l·i nµy ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu
ho¹t ®éng tµi chÝnh.
7. Lîi nhuËn tõ kÕt qu¶ ®Çu t− gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t lµ kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã Tµi kho¶n 515
“Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”. Sè lîi nhuËn chia cho c¸c bªn tham gia liªn doanh cã
thÓ ®−îc thanh to¸n toµn bé hoÆc thanh to¸n tõng phÇn theo mçi kú kÕ to¸n vµ còng cã
198
thÓ gi÷ l¹i ®Ó bæ sung vèn gãp liªn doanh nÕu c¸c bªn tham gia liªn doanh chÊp thuËn.
C¸c kho¶n chi phÝ vÒ ho¹t ®éng liªn doanh ph¸t sinh t¹i c¸c bªn gãp vèn (NÕu cã)
®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”.
8. C¸c bªn gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã quyÒn
chuyÓn nh−îng gi¸ trÞ phÇn vèn gãp cña m×nh trong liªn doanh. Tr−êng hîp gi¸ trÞ
chuyÓn nh−îng cao h¬n sè vèn ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t th× chªnh
lÖch l·i do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 515 “Doanh thu ho¹t ®éng
tµi chÝnh”. Ng−îc l¹i, nÕu gi¸ trÞ chuyÓn nh−îng thÊp h¬n sè vèn ®· gãp th× sè chªnh lÖch
lµ lç do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”.
9. §èi víi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi chuyÓn nh−îng phÇn vèn gi÷a c¸c
bªn tham gia liªn doanh th× c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng chuyÓn nh−îng cña c¸c
bªn kh«ng h¹ch to¸n trªn sæ kÕ to¸n cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t mµ chØ theo
dâi chi tiÕt nguån vèn gãp vµ lµm thñ tôc chuyÓn ®æi tªn chñ së h÷u trªn GiÊy chøng
nhËn ®¨ng ký kinh doanh hoÆc GiÊy phÐp ®Çu t−.
10. C¸c bªn tham gia liªn doanh hoÆc ®èi t¸c kh¸c mua l¹i phÇn vèn gãp cña c¸c
bªn kh¸c trong liªn doanh, th× ph¶n ¸nh phÇn vèn gãp vµo liªn doanh theo gi¸ thùc tÕ
mua (Gi¸ mua phÇn vèn gãp nµy cã thÓ cao h¬n hoÆc thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi sæ s¸ch cña
phÇn vèn gãp ®−îc chuyÓn nh−îng t¹i thêi ®iÓm thùc hiÖn viÖc chuyÓn nh−îng).
11. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh vµo c¬
së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tõng ®èi t¸c, tõng lÇn gãp vµ tõng kho¶n vèn ®· thu
håi, chuyÓn nh−îng.


KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 222- Vèn Gãp LI£N DOANH

Bªn Nî:
Sè vèn gãp liªn doanh ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t¨ng.
Bªn Cã:
Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m do ®· thu håi,
chuyÓn nh−îng, do kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t.
Sè d− bªn Nî:
Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t hiÖn cßn cuèi kú.


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

I. KÕ to¸n ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së
kinh doanh ®ång kiÓm so¸t:
199
1. Khi gãp vèn liªn doanh b»ng tiÒn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng vËt t−, hµng
hãa th× c¸c bªn liªn doanh ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa gãp vèn.
2.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng hãa, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n gi¸
®¸nh gi¸ l¹i)
Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n).
2.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng
hãa, ghi:
- Khi ®em vËt t−, hµng hãa gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i
lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh
trong liªn doanh) (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−,
hµng hãa ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸
trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c
trong liªn doanh).
Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè vËt t−, hµng hãa ®ã cho bªn thø ba
®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp
kh¸c trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
3. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n
cè ®Þnh th× c¸c bªn liªn doanh cïng ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ gãp vèn:
3.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n cña
TSC§, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸
®¸nh gi¸ l¹i)

200
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸).
3.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i
lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸
trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c
trong liªn doanh)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸).
- Hµng n¨m, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ dÇn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu
nhËp kh¸c trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§
®em ®i gãp vèn)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ cho
1 n¨m).
- Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh kÕt thóc ho¹t ®éng, hoÆc bªn gãp vèn chuyÓn
nh−îng ph©n vèn gãp liªn doanh cho ®èi t¸c kh¸c, kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch
do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ khi gãp vèn cßn l¹i ch−a ph©n bæ sang thu nhËp kh¸c, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§
®em ®i gãp vèn)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
4. Khi doanh nghiÖp ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó gãp vèn liªn doanh víi
c¸c c«ng ty n−íc ngoµi b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt, mÆt n−íc, mÆt biÓn, th× sau khi cã
quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc giao ®Êt vµ lµm xong thñ tôc giao cho liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Chi tiÕt nguån vèn Nhµ n−íc).
5. Khi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc chia lîi nhuËn nh−ng sö dông sè lîi nhuËn ®−îc
chia ®Ó gãp thªm vèn vµo liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
6. C¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú
201
nh− l·i tiÒn vay ®Ó gãp vèn, c¸c chi phÝ kh¸c, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 111, 112, 152,...
7. Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú:
7.1. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ sè lîi nhuËn ®−îc chia cña c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
7.2. Khi nhËn ®−îc tiÒn, ghi:
Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn ®−îc)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388).
8. KÕ to¸n thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t khi kÕt thóc hîp
®ång liªn doanh hoÆc c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÊm døt ho¹t ®éng:
8.1. Khi thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo chøng tõ
giao nhËn cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,...
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
8.2. Sè vèn kh«ng thu håi ®−îc do liªn doanh lµm ¨n thua lç ®−îc coi lµ mét kho¶n
thiÖt h¹i vµ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
8.3. Gi¸ trÞ thu håi v−ît qu¸ sè vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc
coi lµ thu nhËp vµ ph¶i tÝnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
9. KÕ to¸n chuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸t:
9.1. §èi víi doanh nghiÖp chuyÓn nh−îng quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ do bªn nhËn chuyÓn
nh−îng thanh to¸n, ghi:
Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ
thÊp h¬n sè vèn ®· gãp)

202
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý
cña tµi s¶n nhËn vÒ cao h¬n sè vèn ®· gãp)
9.2. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó tham gia liªn doanh, khi
chuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cho bªn n−íc ngoµi vµ tr¶
l¹i quyÒn sö dông ®Êt cho Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
NÕu bªn ®èi t¸c thanh to¸n cho bªn ViÖt Nam mét kho¶n tiÒn nh− lµ mét kho¶n
®Òn bï cho viÖc chuyÓn nh−îng (Trong tr−êng hîp nµy c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸t
chuyÓn sang thuª ®Êt), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
9.3. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng vèn gãp, nÕu ®ang lµ ®èi t¸c tham
gia gãp vèn liªn doanh th× sau khi t¨ng thªm quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t ph¶i tæng hîp sè vèn ®· gãp vµ c¨n cø vµo tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt ®Ó x¸c
®Þnh kho¶n ®Çu t− vµo c¬ së nµy lµ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hay kho¶n ®Çu t− vµo
c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thanh to¸n cho bªn gãp vèn liªn doanh tr−íc ®ã ®Ó
cã quyÒn së h÷u vèn gãp)
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh.
9.4. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng, nÕu míi tham gia vµo liªn doanh
®Ó trë thµnh bªn gãp vèn liªn doanh th× ghi nhËn kho¶n vèn gãp liªn doanh trªn c¬ së gi¸
gèc, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thanh to¸n ®Ó cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t)
Cã c¸c TK liªn quan kh¸c.
9.5. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam chuyÓn nh−îng phÇn vèn gãp cho bªn n−íc ngoµi
trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt vµ chuyÓn sang h×nh
thøc thuª ®Êt. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i ghi gi¶m quyÒn sö dông ®Êt vµ ghi
gi¶m nguån vèn kinh doanh t−¬ng øng víi quyÒn sö dông ®Êt. ViÖc gi÷ nguyªn hoÆc ghi
t¨ng vèn phô thuéc vµo viÖc ®Çu t− tiÕp theo cña chñ së h÷u. TiÒn thuª ®Êt do c¬ së nµy
thanh to¸n kh«ng tÝnh vµo vèn chñ së h÷u mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh
doanh theo c¸c kú t−¬ng øng.
203
10. Khi bªn gãp vèn liªn doanh gãp bæ sung vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t b»ng tµi s¶n th× h¹ch to¸n t−¬ng tù nh− khi gãp vèn lÇn ®Çu nªu trªn.
11. KÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh vµ c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t:
11.1. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t:
- Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi
xuÊt kho thµnh phÈm, hµng hãa ®Ó b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc
Cã TK 156 - Hµng hãa.
§ång thêi c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n s¶n phÈm, hµng hãa ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu
b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña thµnh phÈm, hµng ho¸ b¸n
cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (ThuÕ GTGT).
- Tr−êng hîp b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶m
TSC§ khi nh−îng b¸n:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§)
Cã TK 211, 213 (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t:
Nî TK 111, 112, 131,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311).
- Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thµnh phÈm, hµng
hãa ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n
¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i do b¸n TSC§, thµnh
phÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh:
+ Tr−êng hîp b¸n thµnh phÈm, hµng hãa, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n thµnh
phÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh)
204
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn.
+ Tr−êng hîp b¸n TSC§, ghi:
Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn.
- Trong kú kÕ to¸n sau, khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n thµnh phÈm,
hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
- §èi víi TSC§, ®Þnh kú, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn dÇn phÇn l·i
ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø
vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
- Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn liªn doanh
cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a kÕt chuyÓn vµo thu nhËp kh¸c)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
11.2. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t:
Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø hãa ®¬n chøng tõ liªn
quan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng hãa mua vÒ nh− mua cña c¸c nhµ cung cÊp kh¸c.
II. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh
®ång kiÓm so¸t
A. Quy ®Þnh chung
1. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
lµ ho¹t ®éng liªn doanh kh«ng thµnh lËp mét c¬ së kinh doanh míi. C¸c bªn liªn doanh cã
nghÜa vô vµ ®−îc h−ëng quyÒn lîi theo tháa thuËn trong hîp ®ång. Ho¹t ®éng cña hîp
®ång liªn doanh ®−îc c¸c bªn gãp vèn thùc hiÖn cïng víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh th«ng
th−êng kh¸c cña tõng bªn.
2. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh quy ®Þnh c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh riªng cho
ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t do mçi bªn liªn doanh bá ra th× bªn ®ã ph¶i g¸nh
chÞu. §èi víi c¸c kho¶n chi phÝ chung (nÕu cã) th× c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp
®ång ®Ó ph©n chia cho c¸c bªn gãp vèn.
205
3. C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong
b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh c¸c néi dung sau ®©y:
+ Tµi s¶n gãp vèn liªn doanh vµ chÞu sù kiÓm so¸t cña bªn gãp vèn liªn doanh;
+ C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¶i g¸nh chÞu;
+ Doanh thu ®−îc chia tõ viÖc b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch vô cña liªn doanh;
+ Chi phÝ ph¶i g¸nh chÞu.
4. Khi bªn liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp,
tËp hîp toµn bé c¸c chi phÝ chung ®ã. §Þnh kú c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp ®ång
liªn doanh vÒ viÖc ph©n bæ c¸c chi phÝ chung, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung,
®−îc c¸c bªn liªn doanh x¸c nhËn, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). B¶ng ph©n
bæ chi phÝ chung kÌm theo c¸c chøng tõ gèc hîp ph¸p lµ c¨n cø ®Ó mçi bªn liªn doanh kÕ
to¸n chi phÝ chung ®−îc ph©n bæ tõ hîp ®ång.
5. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh chia s¶n phÈm, ®Þnh kú theo tháa
thuËn trong hîp ®ång liªn doanh, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp B¶ng ph©n chia s¶n phÈm
cho c¸c bªn gãp vèn vµ ®−îc c¸c bªn x¸c nhËn sè l−îng, quy c¸ch s¶n phÈm ®−îc chia tõ
hîp ®ång, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). Mçi khi thùc giao s¶n phÈm, c¸c bªn
liªn doanh ph¶i lËp PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm (hoÆc phiÕu xuÊt kho) lµm 2 b¶n, giao cho
mçi bªn gi÷ mét b¶n. PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm lµ c¨n cø ®Ó c¸c bªn liªn doanh ghi sæ
kÕ to¸n, theo dâi vµ lµ c¨n cø thanh lý hîp ®ång.
B. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn chi phÝ,
doanh thu cña ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t
1. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh riªng t¹i mçi bªn liªn doanh
1.1. C¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh riªng mµ
bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu khi tham gia ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
1.2. Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh riªng ®Ó tæng hîp chi phÝ SXKD cña hîp
®ång liªn doanh, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Cã c¸c TK 621, 622, 627 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh).
2. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh chung do mçi bªn tham gia liªn doanh g¸nh chÞu:
2.1. KÕ to¸n t¹i bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung:
a) Khi ph¸t sinh chi phÝ chung do mçi bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu, c¨n cø vµo
c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, ghi:

206
Nî c¸c TK 621, 622 , 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
b) NÕu hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh ph¶i ph©n chia chi phÝ chung, cuèi kú c¨n cø
vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cho c¸c bªn gãp vèn
liªn doanh vµ sau khi ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp nhËn, c¨n cø vµo chi phÝ ®−îc ph©n
bæ cho c¸c bªn gãp vèn liªn doanh kh¸c, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642.
2.2. KÕ to¸n t¹i bªn liªn doanh kh«ng h¹ch to¸n chi phÝ chung cho hîp ®ång liªn doanh:
C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cña hîp ®ång liªn doanh ®· ®−îc c¸c bªn
gãp vèn liªn doanh chÊp nhËn (do bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung
th«ng b¸o), ghi:
Nî c¸c TK 621, 622, 623, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh
chi phÝ chung).
3. KÕ to¸n trong tr−êng hîp hîp ®ång chia s¶n phÈm:
3.1. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång liªn doanh nhËp kho, c¨n cø vµo
phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia ch−a ph¶i lµ thµnh
phÈm cuèi cïng)
Nî TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia lµ thµnh phÈm)
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (NÕu göi s¶n phÈm ®−îc chia ®em ®i b¸n ngay kh«ng
qua kho)
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë ®ang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ
chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt
cho hîp ®ång liªn doanh).
3.2. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång vµ ®−a vµo sö dông ngay cho s¶n
xuÊt s¶n phÈm kh¸c, c¨n cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång vµ c¸c chøng tõ
liªn quan, ghi:
Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ

207
chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt
cho hîp ®ång liªn doanh).
3.3. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh kh«ng chia s¶n phÈm mµ giao cho
mét bªn b¸n ra ngoµi, sau khi ph¸t hµnh hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm, kÕt chuyÓn chi
phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu vµo
gi¸ vèn hµng b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ
chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt
cho hîp ®ång liªn doanh).
4. KÕ to¸n doanh thu b¸n s¶n phÈm trong tr−êng hîp mét bªn tham gia liªn doanh
b¸n hé hµng hãa vµ chia doanh thu cho c¸c ®èi t¸c kh¸c:
4.1. KÕ to¸n ë bªn b¸n s¶n phÈm:
- Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång, bªn b¸n ph¶i ph¸t hµnh hãa ®¬n
cho toµn bé s¶n phÈm b¸n ra, ®ång thêi ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn b¸n s¶n phÈm cña ho¹t
®éng liªn doanh, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã).
- C¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång liªn doanh vµ B¶ng ph©n bæ doanh thu, ph¶n
¸nh doanh thu t−¬ng øng víi lîi Ých cña bªn tham gia liªn doanh ®−îc h−ëng, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Lîi Ých mµ bªn b¸n
®−îc h−ëng theo tháa thuËn trong hîp ®ång).
- Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸n s¶n phÈm
ph¸t hµnh theo sè doanh thu mµ bªn ®èi t¸c ®ã ®−îc h−ëng tõ hîp ®ång, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh)
- Khi thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸n
s¶n phÈm ®−îc h−ëng, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh)
Cã c¸c TK 111, 112,...
4.2. KÕ to¸n ë bªn kh«ng b¸n s¶n phÈm:
Bªn liªn doanh kh«ng tham gia b¸n s¶n phÈm cña liªn doanh, c¨n cø vµo b¶ng
208
ph©n bæ doanh thu ®· ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh x¸c nhËn vµ chøng tõ cã liªn
quan do bªn b¸n s¶n phÈm cung cÊp, lËp hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm theo sè doanh
thu mµ m×nh ®−îc h−ëng, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT nÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra,
chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm).
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt cho hîp ®ång
liªn doanh vµ theo sè tiÒn ®−îc chia)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu ®−îc chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra).
- Khi bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm, c¨n cø vµo sè
tiÒn thùc nhËn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn do ®èi t¸c trong hîp ®ång chuyÓn tr¶)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm).
III. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t
A. Quy ®Þnh chung
1. Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn tham gia gãp vèn liªn doanh lµ tµi s¶n ®−îc gãp
hoÆc do c¸c bªn tham gia liªn doanh mua, ®−îc sö dông cho môc ®Ých cña liªn doanh vµ
mang l¹i lîi Ých cho c¸c bªn tham gia liªn doanh theo quy ®Þnh cña Hîp ®ång liªn doanh.
2. Mçi bªn tham gia liªn doanh ®−îc nhËn s¶n phÈm tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ång
kiÓm so¸t vµ chÞu mét phÇn chi phÝ ph¸t sinh theo tháa thuËn trong hîp ®ång.
3. C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt trªn cïng hÖ thèng sæ kÓ
to¸n cña m×nh ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh nh÷ng néi dung
sau ®©y:
+ PhÇn vèn gãp vµo tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ®−îc ph©n lo¹i theo tÝnh chÊt cña tµi s¶n;
+ C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh riªng cña mçi bªn tham gia gãp vèn liªn doanh;
+ PhÇn nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh chung ph¶i g¸nh chÞu cïng víi c¸c bªn tham gia gãp
vèn liªn doanh kh¸c tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh;
+ C¸c kho¶n thu nhËp tõ viÖc b¸n hoÆc sö dông phÇn s¶n phÈm ®−îc chia tõ liªn
doanh cïng víi phÇn chi phÝ ph¸t sinh ®−îc ph©n chia tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh;
+ C¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc gãp vèn liªn doanh.
4. Tr−êng hîp ph¸t sinh c¸c chi phÝ, doanh thu chung mµ c¸c bªn tham gia hîp
®ång ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îc h−ëng th× c¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i thùc hiÖn c¸c
quy ®Þnh vÒ kÕ to¸n nh− ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.
B. KÕ to¸n mét sè néi dung liªn quan ®Õn ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nh
thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t
1. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh ®em tµi s¶n cè ®Þnh cña m×nh ®i gãp vèn
vµo hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n vÉn tiÕp
209
tôc theo dâi TSC§ ®ã trªn TK 211 vµ chØ ph¶n ¸nh sù thay ®æi môc ®Ých, n¬i sö dông cña
tµi s¶n cè ®Þnh.
2. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh mua hoÆc ®em c¸c tµi s¶n kh¸c ®i gãp vèn vµo
hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo c¸c chi phÝ
thùc tÕ bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 211, 213 (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t trong hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
3. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh tù thùc hiÖn hoÆc phèi hîp cïng víi ®èi t¸c
kh¸c tiÕn hµnh ®Çu t− x©y dùng ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t:
- C¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ bá ra cña bªn tham gia liªn doanh, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Chi tiÕt hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh tµi
s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 155, 156,...
Cã c¸c TK 331, 341,...
- Khi c«ng tr×nh ®Çu t− XDCB hoµn thµnh, ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n ®−îc
duyÖt, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB vµ
c¸c kho¶n chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi (nÕu cã), ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (PhÇn chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi ph¶i thu håi
- nÕu cã)
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
- C¨n cø vµo nguån vèn, quü dïng vµo viÖc ®Çu t−, x©y dùng tµi s¶n ®ång kiÓm
so¸t, kÕ to¸n kÕt chuyÓn ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh vµ ghi gi¶m nguån vèn, quü
theo quy ®Þnh hiÖn hµnh.
- Ph−¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn kÕ to¸n chi phÝ, doanh
thu mµ c¸c bªn tham gia liªn doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îc
h−ëng, thùc hiÖn nh− quy ®Þnh ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t.




210
TµI KHO¶N 223
§ÇU T¦ VµO C¤NG TY Liªn KÕT
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− trùc tiÕp cña nhµ ®Çu t− vµo
c«ng ty liªn kÕt vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt..

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi nhµ ®Çu t− n¾m
gi÷ trùc tiÕp tõ 20% ®Õn d−íi 50% vèn chñ së h÷u (tõ 20% ®Õn d−íi 50% quyÒn biÓu
quyÕt) cña bªn nhËn ®Çu t− mµ kh«ng cã tho¶ thuËn kh¸c.
- Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt ®óng
b»ng tû lÖ vèn gãp cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt:
Tû lÖ quyÒn biÓu Tæng sè vèn gãp cña nhµ ®Çu t−
quyÕt cña nhµ ®Çu trong c«ng ty liªn kÕt
= x 100%
t− trùc tiÕp trong Tæng sè vèn chñ së h÷u cña c«ng
c«ng ty liªn kÕt ty liªn kÕt
- Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt kh¸c víi tû lÖ vèn gãp do cã tho¶ thuËn kh¸c
gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh c¨n
cø vµo biªn b¶n tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt.
2. KÕ to¸n kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh
riªng cña nhµ ®Çu t− ®−îc thùc hiÖn theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc. Khi kÕ to¸n kho¶n ®Çu t−
vµo c«ng ty liªn kÕt theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc, gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thay ®æi
trong suèt qu¸ tr×nh ®Çu t−, trõ tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua thªm hoÆc thanh lý toµn bé
hoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t− ®ã hoÆc nhËn ®−îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn ®−îc chia.
3. Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau:
- Gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt bao gåm: PhÇn vèn gãp hoÆc gi¸
thùc tÕ mua kho¶n ®Çu t− céng (+) C¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh− chi phÝ m«i giíi, giao
dÞch...
- Tr−êng hîp gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt b»ng TSC§, vËt t−, hµng ho¸ th× gi¸ gèc
kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi nhËn theo gi¸ trÞ ®−îc c¸c bªn gãp vèn thèng nhÊt ®¸nh gi¸.
Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ cña TSC§, vËt t−, hµng ho¸ vµ gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i
®−îc ghi nhËn vµ xö lý nh− sau:
+ Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®−îc
h¹ch to¸n vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ
cña vËt t−, hµng ho¸ ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c;
+ Kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îc
h¹ch to¸n toµn bé vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ
gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îc h¹ch to¸n toµn bé vµo chi phÝ kh¸c;
4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng ty
liªn kÕt. C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt nh− sau:
- §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty cæ phÇn niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n,
211
viÖc ghi sæ cña nhµ ®Çu t− ®−îc c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tr¶ khi mua cæ phiÕu bao gåm c¶
c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua cæ phiÕu vµ th«ng b¸o chÝnh thøc cña Trung
t©m giao dÞch chøng kho¸n vÒ viÖc cæ phiÕu cña c«ng ty niªm yÕt ®· thuéc phÇn së h÷u
cña nhµ ®Çu t−;
- §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty cæ phÇn ch−a niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng
kho¸n, viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cø vµo giÊy x¸c nhËn së h÷u cæ phiÕu vµ giÊy thu tiÒn b¸n cæ
phiÕu cña c«ng ty ®−îc ®Çu t− hoÆc chøng tõ mua kho¶n ®Çu t− ®ã;
- §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cø
vµo biªn b¶n gãp vèn, chia l·i (hoÆc lç) do c¸c bªn tho¶ thuËn hoÆc c¸c chøng tõ mua,
b¸n kho¶n ®Çu t− ®ã;
- Nhµ ®Çu t− chØ ®−îc ghi nhËn kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty liªn
kÕt khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc ®−îc h−ëng hoÆc
sè lîi nhuËn ®−îc chia trong kú theo nguyªn t¾c dån tÝch.

KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 223 - §ÇU T¦ VµO C¤NG TY LI£N KÕT

Bªn Nî:
Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− t¨ng.
Bªn Cã:
- Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do nhËn l¹i vèn ®Çu t− hoÆc thu ®−îc c¸c kho¶n lîi Ých
ngoµi lîi nhuËn ®−îc chia;
- Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do b¸n, thanh lý toµn bé hoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t−.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt hiÖn ®ang n¾m gi÷ cuèi kú.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N
MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn b»ng
tiÒn, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tÕ chi, nhµ ®Çu t− ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− ®· n¾m gi÷ mét kho¶n ®Çu t− d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt
vµo mét c«ng ty x¸c ®Þnh, khi nhµ ®Çu t− mua thªm cæ phiÕu hoÆc gãp thªm vèn vµo c«ng ty
®ã ®Ó trë thµnh nhµ ®Çu t− cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Toµn bé kho¶n ®Çu t− d−íi 20%)
Cã TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm).
3. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa,

212
TSC§, c¨n cø vµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ
®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, ghi:
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhá
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§)
Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ lín
h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§).
4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc, lîi nhuËn
®−îc chia, nhµ ®Çu t− ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña c«ng ty liªn kÕt)
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (NÕu nhËn cæ tøc b»ng cæ phiÕu)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
Khi thùc nhËn tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c.
5. Tr−êng hîp nhËn ®−îc c¸c kho¶n kh¸c tõ c«ng ty liªn kÕt ngoµi cæ tøc, lîi nhuËn
®−îc chia, nhµ ®Çu t− h¹ch to¸n gi¶m trõ gi¸ gèc ®Çu t−, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 152,...
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.
6. Khi nhµ ®Çu t− mua thªm vèn cña c«ng ty liªn kÕt vµ cã quyÒn kiÓm so¸t ®èi víi
c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t− kÕt chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang Tµi kho¶n 221 “
§Çu t− vµo c«ng ty con”, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (NÕu nhµ ®Çu t− trë thµnh c«ng ty mÑ)
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã c¸c TK 111, 112,... (NÕu mua thªm phÇn vèn ®Ó trë thµnh c«ng ty mÑ).
7. Khi nhµ ®Çu t− thanh lý mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn
kh«ng cßn ®−îc coi lµ cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− kÕt
chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang c¸c tµi kho¶n cã liªn quan kh¸c:
- Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−)
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n
®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−).
- Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− mµ bÞ lç, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n
213
gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t−)
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−)
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.
8. Khi thanh lý, nh−îng b¸n toµn bé kho¶n ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu
t− ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµ ghi nhËn thu nhËp (l·i hoÆc lç) tõ viÖc thanh lý, nh−îng
b¸n kho¶n ®Çu t−:
- Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− bÞ lç, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n
gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t−)
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.
- Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n
®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−)
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.
- Chi phÝ thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t−, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,...




214
TµI KHO¶N 228
§ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
c¸c lo¹i ®Çu t− dµi h¹n kh¸c (ngoµi c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, vèn gãp vµo c¬ së
kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt), nh−: §Çu t− tr¸i phiÕu, ®Çu t−
cæ phiÕu, hoÆc ®Çu t− vµo ®¬n vÞ kh¸c mµ chØ n¾m gi÷ d−íi 20% vèn chñ së h÷u (d−íi
20% quyÒn biÓu quyÕt),... vµ thêi h¹n thu håi hoÆc thanh to¸n vèn trªn 1 n¨m.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Khi cho vay vèn, kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n tiÒn cho vay theo ®èi
t−îng vay, ph−¬ng thøc vay, thêi h¹n vµ l·i suÊt vay.
2. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− b»ng h×nh thøc mua tr¸i phiÕu th× kÕ to¸n ph¶i theo
dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, thêi h¹n vµ l·i suÊt tr¸i phiÕu.
3. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua cæ phiÕu cña mét doanh nghiÖp mµ nhµ ®Çu t− chØ
n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt th× kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− vµo tµi
kho¶n nµy vµ ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ cæ phiÕu, tõng ®èi t−îng ph¸t
hµnh cæ phiÕu.
4. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t nh−ng
kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t mµ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt trong liªn doanh
th× h¹ch to¸n phÇn vèn gãp vµo TK 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” theo gi¸ gèc.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 228 - §ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c gi¶m.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c hiÖn cã.
Tµi kho¶n 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2281 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng cæ phiÕu cña
nhµ ®Çu t−.
- Tµi kho¶n 2282- Tr¸i phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng tr¸i phiÕu cña
215
nhµ ®Çu t−.
- Tµi kho¶n 2288 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c
nh− cho vay vèn, gãp vèn b»ng tiÒn hoÆc tµi s¶n,...


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi cho ®¬n vÞ kh¸c vay vèn cã thêi h¹n thu håi trªn mét n¨m, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288)
Cã c¸c TK 111, 112,...
2. §Þnh kú, tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh sè l·i cho vay ®−îc nhËn trong kú theo khÕ −íc vay, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chi tiÕt l·i cho vay vèn).
3. C¸c kho¶n thu l·i tiÒn göi ph¸t sinh trong kú, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
4. Thu håi sè vèn gèc vµ l·i cho vay, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn gèc vµ l·i cho vay)
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc) (2288)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè tiÒn l·i).
5. Khi mua tr¸i phiÕu cña mét ®¬n vÞ kh¸c víi thêi h¹n tr¸i phiÕu trªn mét n¨m, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282)
Cã c¸c TK 111, 112,...
6. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc:
6.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc chi)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i nhËn tr−íc).
6.2. §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn l·i cña kú kÕ to¸n theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.

216
7. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i ®Þnh kú:
7.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282)
Cã c¸c TK 111, 112,...
7.2. §Þnh kú ghi doanh thu tiÒn l·i:
Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu ®· thu tiÒn)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a thu tiÒn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
8. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i sau:
- Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu ghi nh− nghiÖp vô 7.1.
- §Þnh kú tÝnh l·i tr¸i phiÕu vµ ghi nhËn doanh thu theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi:
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi ®Õn h¹n thanh to¸n tr¸i phiÕu, thu håi gèc vµ l·i tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282)
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Sè l·i cña c¸c kú tr−íc)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i kú ®¸o h¹n).
9. Thu håi gi¸ gèc tr¸i phiÕu khi ®Õn h¹n thanh to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282).
10. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi
20% quyÒn biÓu quyÕt, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Ghi theo gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− + Chi phÝ trùc
tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t−, nh− chi phÝ m«i giíi,...) (2281,
2288)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
11. Khi doanh nghiÖp gãp vèn b»ng tµi s¶n vµo mét doanh nghiÖp kh¸c nh−ng chØ
n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt vµ kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t, th× c¨n cø vµo
gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)

217
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸,
TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña
TSC§)
Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−,
hµng ho¸, TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸
trÞ cßn l¹i cña TSC§).
12. Khi doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh bæ sung vèn ®Çu t− tõ cæ tøc hoÆc lîi nhuËn ®−îc
chia, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
13. Khi nhµ ®Çu t− b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn doanh,
c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t hoÆc kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm
so¸t hoÆc kh«ng cßn ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ, ghi:
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288)
Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.
14. B¸n cæ phiÕu, hoÆc thanh lý phÇn vèn gãp ®Çu t− dµi h¹n kh¸c:
- Tr−êng hîp b¸n, thanh lý cã l·i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ gèc).
- Tr−êng hîp b¸n, thanh lý bÞ lç, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ gèc)
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288).
15. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµo liªn doanh vµ trë thµnh mét bªn gãp vèn cã
quyÒn ®ång kiÓm so¸t trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm)
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288).
16. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµ trë thµnh c«ng ty mÑ hoÆc cã ¶nh h−ëng ®¸ng

218
kÓ, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con, hoÆc
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm)
Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288).




219
TµI KHO¶N 229
Dù PHßNG GI¶M GI¸ §ÇU T¦ DµI H¹N
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c
kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n vµ c¸c kho¶n tæn thÊt ®Çu t− dµi
h¹n kh¸c. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n, gåm:
- Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− trong ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh: Lµ dù
phßng phÇn gi¸ trÞ bÞ tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c lo¹i chøng kho¸n doanh nghiÖp ®ang n¾m
gi÷ cã thÓ x¶y ra;
- Dù phßng tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n hoÆc do doanh nghiÖp
nhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ®−îc thùc
hiÖn ë thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Tµi chÝnh chÊp
thuËn ¸p dông n¨m tµi chÝnh kh¸c víi n¨m d−¬ng lÞch (kh«ng ph¶i n¨m tµi chÝnh b¾t
®Çu tõ ngµy 1/1 vµ kÕt thóc ngµy 31/12 hµng n¨m) th× thêi ®iÓm tËp dù phßng lµ ngµy
cuèi cïng cña n¨m tµi chÝnh.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín
vÒ dù phßng th× cã thÓ ®iÒu chØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp vµo cuèi kú kÕ to¸n gi÷a
niªn ®é (kú kÕ to¸n quÝ).
2. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña tõng lo¹i
®Çu t− dµi h¹n. Møc lËp dù phßng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn
®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) hoÆc kho¶n ®Çu t− cã thÓ thu håi ®−îc vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sè dù
phßng ph¶i lËp n¨m nay cao h¬n sè d− dù phßng ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc
ghi nhËn vµo chi phÝ SXKD trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay thÊp h¬n sè d− dù phßng
®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi gi¶m chi phÝ SXKD.
3. ViÖc lËp vµ xö lý dù phßng gi¶m gi¸ c¸c kho¶n chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n ®−îc
thùc hiÖn vµo cuèi n¨m tµi chÝnh nÕu gi¸ thÞ tr−êng cña c¸c chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n
cña doanh nghiÖp hiÖn cã th−êng xuyªn bÞ gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. §iÒu
kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n dµi h¹n lµ:
- Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt
- §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµi
chÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n.
4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n dµi h¹n khi cã biÕn
®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh theo c«ng thøc:
Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ
Møc dù phßng gi¶m
kho¸n bÞ gi¶m gi¸ chøng kho¸n tr−êng cña
gi¸ ®Çu t− chøng
= t¹i thêi ®iÓm lËp x ghi trªn sæ kÕ - chøng kho¸n
kho¸n dµi h¹n cho
b¸o c¸o tµi chÝnh to¸n ®Çu t− dµi
n¨m sau
n¨m h¹n
220
Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu
t− dµi h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøng
kho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt ®Ó x¸c ®Þnh sè
ph¶i lËp thªm hoÆc hoµn nhËp gi¶m chi phÝ tµi chÝnh.
5. §èi víi c¸c kho¶n vèn cña Tæng c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty thµnh viªn hoÆc cña
Tæng c«ng ty, c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n nhµ n−íc mét thµnh viªn,
c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n hai thµnh viªn trë lªn, c«ng ty cæ phÇn, hîp danh, liªn
doanh, liªn kÕt vµ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c ph¶i trÝch lËp dù phßng, nÕu doanh
nghiÖp nhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn (Trõ tr−êng hîp lç theo kÕ ho¹ch
®−îc x¸c ®Þnh trong ph−¬ng ¸n kinh doanh tr−íc khi ®Çu t−), møc trÝch lËp dù phßng cho
mçi kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh tÝnh theo c«ng thøc sau:

Møc dù phßng Tæng vèn Vèn ®Çu t− cña
gãp thùc tÕ Vèn doanh nghiÖp
tæn thÊt c¸c
cña c¸c bªn chñ së
kho¶n ®Çu t− = - x Tæng vèn gãp thùc tÕ
t¹i doanh h÷u
tµi chÝnh dµi cña c¸c bªn t¹i
nghiÖp thùc cã
h¹n doanh nghiÖp
Møc trÝch tèi ®a cho mçi kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng sè vèn ®· ®Çu t−.
§Õn thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n cña n¨m sau, nÕu c«ng ty ®Çu t− vèn cã l·i hoÆc
gi¶m lç th× c«ng ty ph¶i hoµn nhËp mét phÇn hoÆc toµn bé sè ®· trÝch dù phßng vµ ghi
gi¶m chi phÝ tµi chÝnh.
6. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− tµi chÝnh ®−îc dïng ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt cña
c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n thùc tÕ x¶y ra do c¸c nguyªn nh©n nh− bªn nhËn ®Çu t− bÞ ph¸
s¶n, thiªn tai,... dÉn ®Õn kho¶n ®Çu t− kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håi thÊp h¬n
gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t−. Kho¶n dù phßng nµy kh«ng dïng ®Ó bï ®¾p c¸c kho¶n lç do
b¸n thanh lý c¸c kho¶n ®Çu t−.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 229 - Dù PHßNG GI¶M Gi¸ §ÇU T¦ Dµi H¹N

Bªn Nî:
- Hoµn nhËp chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n
n¨m nay ph¶i lËp nhá h¬n sè dù phßng ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt.
- Bï ®¾p gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt ®Þnh dïng sè dù
phßng ®· lËp ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt xÈy ra.
Bªn Cã:
TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n (TÝnh lÇn ®Çu vµ tÝnh sè
chªnh lÖch dù phßng t¨ng).
Sè d− bªn Cã:
Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n hiÖn cã cuèi kú.



221
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− dµi
h¹n hiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n.
2. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n n¨m sau:
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau lín h¬n
kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông
hÕt, th× ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n.
- NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau nhá h¬n
kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt,
th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi:
Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n
Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh.
3. Khi tæn thÊt thùc sù x¶y ra (nh− c¸c doanh nghiÖp nhËn vèn gãp bÞ ph¸ s¶n, bÞ
thiªn tai, háa ho¹n,...) c¸c kho¶n ®Çu t− thùc sù kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håi
thÊp h¬n gi¸ gèc ban ®Çu, doanh nghiÖp cã quyÕt ®Þnh dïng kho¶n dù phßng gi¶m gi¸
®Çu t− dµi h¹n ®· tËp ®Ó bï ®¾p tæn thÊt kho¶n ®Çu t− dµi h¹n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 ,... (NÕu cã)
Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n (Sè ®· lËp dù phßng)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè ch−a lËp dù phßng)
Cã c¸c TK 222, 223, 228 (Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− bÞ tæn thÊt).




222
TµI KHO¶N 241
X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB (Bao
gåm chi phÝ mua s¾m míi TSC§, x©y dùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trang
bÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh) vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n dù ¸n ®Çu t− XDCB ë c¸c doanh
nghiÖp cã tiÕn hµnh c«ng t¸c mua s¾m TSC§, ®Çu t− XDCB, söa ch÷a lín TSC§.
C«ng t¸c ®Çu t− XDCB vµ söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp cã thÓ ®−îc thùc
hiÖn theo ph−¬ng thøc giao thÇu hoÆc tù lµm. ë c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh ®Çu t−
XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm th× tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¶ chi phÝ ph¸t sinh trong
qu¸ tr×nh x©y l¾p, söa ch÷a.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB lµ toµn bé chi phÝ cÇn thiÕt ®Ó x©y
dùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trang bÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh. Chi phÝ
®Çu t− XDCB ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së khèi l−îng c«ng viÖc, hÖ thèng ®Þnh møc, chØ tiªu
kinh tÕ - kü thuËt vµ c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc, ®ång thêi ph¶i phï hîp nh÷ng
yÕu tè kh¸ch quan cña thÞ tr−êng trong tõng thêi kú vµ ®−îc thùc hiÖn theo quy chÕ vÒ
qu¶n lý ®Çu t− XDCB. Chi phÝ ®Çu t− XDCB, bao gåm:
- Chi phÝ x©y l¾p;
- Chi phÝ thiÕt bÞ;
- Chi phÝ kh¸c.
Tµi kho¶n 241 ®−îc më chi tiÕt theo tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ ë mçi
h¹ng môc c«ng tr×nh ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ
®−îc theo dâi lòy kÕ kÓ tõ khi khëi c«ng ®Õn khi c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh hoµn
thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông.
2. Khi ®Çu t− XDCB c¸c chi phÝ x©y l¾p, chi phÝ thiÕt bÞ th−êng tÝnh trùc tiÕp cho
tõng ®èi t−îng tµi s¶n, c¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c th−êng ®−îc chi chung.
Chñ ®Çu t− ph¶i tiÕn hµnh tÝnh to¸n, ph©n bæ chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c cho
tõng ®èi t−îng tµi s¶n theo nguyªn t¾c:
- C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®èi t−îng tµi s¶n
nµo th× tÝnh trùc tiÕp cho ®èi t−îng tµi s¶n ®ã;
- C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c chi chung cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi
t−îng tµi s¶n th× ph¶i ph©n bæ theo nh÷ng tiªu thøc thÝch hîp.
3. Tr−êng hîp dù ¸n ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông nh−ng quyÕt to¸n dù ¸n ch−a

223
®−îc duyÖt th× doanh nghiÖp ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸ t¹m tÝnh
ph¶i c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc TSC§) ®Ó trÝch khÊu hao, nh−ng sau
®ã ph¶i ®iÒu chØnh theo gi¸ quyÕt to¸n ®−îc phª duyÖt.
4. Chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh thùc tÕ cã thÓ ®−îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo
chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cña doanh nghiÖp. NÕu chi phÝ söa ch÷a lín TSC§
trong kú ph¸t sinh cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh th× cã
thÓ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.
Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 2411 - Mua s¾m TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ mua s¾m TSC§ vµ t×nh h×nh
quyÕt to¸n chi phÝ mua s¾m TSC§ trong tr−êng hîp ph¶i qua l¾p ®Æt, ch¹y thö tr−íc khi
®−a vµo sö dông (KÓ c¶ mua TSC§ míi hoÆc ®· qua sö dông). NÕu mua s¾m TSC§ vÒ
ph¶i ®Çu t−, trang bÞ thªm míi sö dông ®−îc th× mäi chi phÝ mua s¾m, trang bÞ thªm
còng ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy.
- Tµi kho¶n 2412 - X©y dùng c¬ b¶n: Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ t×nh h×nh
quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB. Tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng
môc c«ng tr×nh (Theo tõng ®èi t−îng tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t−) vµ ë mçi ®èi t−îng
tµi s¶n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB.
- Tµi kho¶n 2413 - Söa ch÷a lín TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµ
t×nh h×nh quyÕt to¸n chi phÝ söa ch÷a lín TSC§. Tr−êng hîp söa ch÷a th−êng xuyªn
TSC§ th× kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy mµ tÝnh th¼ng vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh
doanh trong kú.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 241 - X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG

Bªn Nî:
- Chi phÝ ®Çu t− XDCB, mua s¾m, söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh (TSC§ h÷u h×nh
vµ TSC§ v« h×nh);
- Chi phÝ c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§;
- Chi phÝ mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Tr−êng hîp cÇn cã giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng);
- Chi phÝ ®Çu t− XDCB bÊt ®éng s¶n ®Çu t−;
- Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−.
Bªn Cã:
- Gi¸ trÞ TSC§ h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB, mua s¾m ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông ;
- Gi¸ trÞ c«ng tr×nh bÞ lo¹i bá vµ c¸c kho¶n chi phÝ duyÖt bá kh¸c kÕt chuyÓn khi
quyÕt to¸n ®−îc duyÖt;

224
- Gi¸ trÞ c«ng tr×nh söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, kÕt chuyÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt;
- Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®· hoµn thµnh;
- KÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−
vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan.
Sè d− Nî:
- Chi phÝ dù ¸n ®Çu t− x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ dë dang;
- Gi¸ trÞ c«ng tr×nh x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ ®· hoµn thµnh nh−ng ch−a
bµn giao ®−a vµo sö dông hoÆc quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt;
- Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®ang ®Çu t− x©y dùng dë dang.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU


I. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc giao thÇu
A. KÕ to¸n qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB:
1. NhËn khèi l−îng XDCB, khèi l−îng söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh do bªn nhËn
thÇu bµn giao dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø hîp ®ång giao thÇu, biªn b¶n
nghiÖm thu khèi l−îng XDCB hoµn thµnh, hãa ®¬n b¸n hµng, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412, 2413)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (nÕu cã)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2. Khi mua thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB, nÕu TSC§ h×nh thµnh ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ, c¨n cø hãa ®¬n, phiÕu nhËp kho, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
Tr−êng hîp chuyÓn th¼ng thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p ®Õn ®Þa ®iÓm thi c«ng giao cho bªn
nhËn thÇu, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n

225
Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng.
3. Tr¶ tiÒn cho ng−êi nhËn thÇu, ng−êi cung cÊp vËt t−, hµng hãa, dÞch vô cã liªn
quan ®Õn ®Çu t− XDCB, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. XuÊt thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB giao cho bªn nhËn thÇu:
a) §èi víi thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang.
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho).
b) §èi víi thiÕt bÞ cÇn l¾p:
- Khi xuÊt thiÕt bÞ giao cho bªn nhËn thÇu, ghi:.
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p)
Cã TK - 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho).
- Khi cã khèi l−îng l¾p ®Æt hoµn thµnh cña bªn B bµn giao, ®−îc nghiÖm thu vµ chÊp
nhËn thanh to¸n, th× gi¸ trÞ thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p míi ®−îc tÝnh vµo chi phÝ ®Çu t− XDCB, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412)
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p).
5. Khi ph¸t sinh chi phÝ kh¸c, ghi:
Nî TK 24 - XDCB dë dang (2412)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,...
6. §èi víi chñ ®Çu t− cã sö dông ngo¹i tÖ trong ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng th× c¨n
cø vµo ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng ®ã thùc hiÖn ë giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng (Ch−a tiÕn
hµnh s¶n xuÊt, kinh doanh) hay thùc hiÖn ë giai ®o¹n ®· tiÕn hµnh s¶n xuÊt, kinh doanh
®Ó h¹ch to¸n, nh− sau:
6.1. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng
(Doanh nghiÖp ch−a tiÕn hµnh SXKD):
- Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)

226
Cã c¸c TK 152, 153,...
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ
to¸n nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao
dÞch ghi Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i).
- Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc
phª duyÖt, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çu
t− XDCB theo sè d− TK 413 (4132) tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t
®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 242 “Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n” (NÕu lç tû gi¸
hèi ®o¸i lín), hoÆc TK 3387 “Doanh thu ch−a thùc hiÖn” (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i lín) ®Ó
ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m (c¸c bót to¸n xem ë phÇn h−íng dÉn TK 413
“Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”).
6.2. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh:
Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n
nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy
giao dÞch th× ghi Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh” (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i).
B. KÕ to¸n khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông
1. Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, viÖc nghiÖm thu tæng thÓ ®· ®−îc thùc hiÖn xong, tµi
s¶n ®−îc bµn giao vµ ®−a vµo sö dông: NÕu quyÕt to¸n ®−îc duyÖt ngay th× c¨n cø vµo
gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− ®−îc duyÖt ®Ó ghi sæ. NÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc
phª duyÖt th× ghi t¨ng gi¸ trÞ cña tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸
t¹m tÝnh lµ chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n, c¨n cø vµo TK 241 ®Ó x¸c ®Þnh gi¸
t¹m tÝnh). C¶ 2 tr−êng hîp ®Òu ghi nh− sau:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Nî c¸c TK 152, 153,...
Cã TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ ®−îc duyÖt hoÆc gi¸ t¹m tÝnh).
2. Khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB hoµn thµnh ®−îc duyÖt th× kÕ to¸n ®iÒu chØnh
l¹i gi¸ t¹m tÝnh theo gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc duyÖt, ghi;


227
- NÕu gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ lín h¬n gi¸
t¹m tÝnh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Nî c¸c TK 152, 153
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn chi phÝ xin duyÖt bá kh«ng ®−îc duyÖt ph¶i thu håi)
Cã TK 241 - XDCB dë dang (Chªnh lÖch gi¸ ®−îc duyÖt lín h¬n gi¸ t¹m tÝnh).
- NÕu gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ thÊp h¬n
gi¸ t¹m tÝnh, ghi ng−îc l¹i bót to¸n trªn.
- NÕu TSC§ ®Çu t− b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn th×
®ång thêi ghi:
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 241 - XDCB dë dang (C¸c kho¶n thiÖt h¹i ®−îc duyÖt bá) (nÕu cã)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Theo gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu
t− XDCB ®−îc duyÖt).
(NÕu ®Çu t− XDCB b»ng chÝnh nguån vèn kinh doanh th× kh«ng ghi bót to¸n ®ång
thêi nµy).
3. Tr−êng hîp c«ng tr×nh ®· hoµn thµnh, nh−ng ch−a lµm thñ tôc bµn giao tµi s¶n
®Ó ®−a vµo sö dông, ®ang chê lËp hoÆc duyÖt quyÕt to¸n th× kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt
Tµi kho¶n 241 “XDCB dë dang” theo dâi riªng c«ng tr×nh hoµn thµnh chê bµn giao vµ
duyÖt quyÕt to¸n.
C. KÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n ®Çu t−
1. Khi mua bÊt ®éng s¶n vÒ cÇn ph¶i tiÕp tôc ®Çu t− thªm ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n tíi
tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
2. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− x©y dùng bÊt ®éng s¶n, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 142, 141, 242, 331,...
3. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n hoµn thµnh bµn giao, ghi:
228
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (NÕu ®ñ ®iÒu kiÖn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−)
Nî TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S) (NÕu B§S n¾m gi÷ ®Ó b¸n)
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
4. Khi ph¸t sinh chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o mµ xÐt thÊy chi phÝ ®ã cã kh¶ n¨ng ch¾c
ch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc
ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i
chÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµng
ho¹t ®éng th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−:
- TËp hîp chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thùc tÕ ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,...
- Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ng
nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi:
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−
Cã TK 241 - XDCB dë dang.
II. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm
1. Tr−êng hîp kÕ to¸n ®Çu t− XDCB ®−îc tiÕn hµnh trong cïng mét hÖ thèng sæ kÕ
to¸n cña doanh nghiÖp:
1.1. Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ ph¸t sinh:
- Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi
ph¸t sinh chi phÝ, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ mua kh«ng cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc
thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, khi ph¸t sinh chi phÝ, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 152,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
1.2. Khi c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh vµ quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc phª duyÖt, kÕ

229
to¸n h¹ch to¸n c¸c bót to¸n nh− h−íng dÉn t¹i Môc II vµ Môc III.
1.3. KÕ to¸n cÇn chó ý khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, c¨n cø vµo nguån ®Ó
®Çu t− vµ môc ®Ých ®Çu t− ®Ó ghi:
a) Tr−êng hîp TSC§ h×nh thµnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh b»ng nguån vèn
®Çu t− XDCB (Ng©n s¸ch cÊp) hoÆc b»ng nguån Quü ®Çu t− ph¸t triÓn, khi quyÕt to¸n
vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
b) §èi víi TSC§ h×nh thµnh b»ng quü phóc lîi vµ dïng vµo môc ®Ých phóc lîi, khi
chñ ®Çu t− duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, kÕ to¸n ghi t¨ng quü phóc lîi ®· h×nh thµnh
TSC§, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312 - Quü phóc lîi)
Cã TK 431- Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§).
III. KÕ to¸n söa ch÷a lín TSC§
C«ng t¸c söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp còng cã thÓ tiÕn hµnh theo ph−¬ng
thøc tù lµm hoÆc giao thÇu.
1. Theo ph−¬ng thøc tù lµm:
1.1. Khi chi phÝ söa ch÷a lín ph¸t sinh ®−îc tËp hîp vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dë
dang” (2413) vµ ®−îc chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§. C¨n cø
chøng tõ ph¸t sinh chi phÝ ®Ó h¹ch to¸n:
- NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa,
dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT
tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 334,... (Tæng gi¸ thanh to¸n).
1.2. Khi c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®· hoµn thµnh, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ
cña tõng c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®Ó quyÕt to¸n sè chi phÝ nµy theo c¸c tr−êng hîp sau:
230
- Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ nhá, kÕt chuyÓn toµn bé vµo chi
phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cã ho¹t ®éng söa ch÷a lín TSC§, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413).
- Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kú
s¶n xuÊt, kinh doanh, khi c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, tiÕn hµnh kÕt
chuyÓn vµo tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc (Ph©n bæ dÇn) hoÆc chi phÝ ph¶i tr¶ (Tr−êng hîp
®· trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín) vÒ söa ch÷a lín TSC§, ghi:
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413).
- Tr−êng hîp söa ch÷a lín hoÆc c¶i t¹o, n©ng cÊp tháa m·n ®iÒu kiÖn ghi t¨ng
nguyªn gi¸ TSC§, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413).
2. Theo ph−¬ng thøc giao thÇu:
- Khi nhËn khèi l−îng söa ch÷a lín do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
- C¸c bót to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín gièng nh− ph−¬ng thøc tù lµm.




231
TµI KHO¶N 242
CHI PhÝ TR¶ TR¦íC DµI H¹N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nh−ng cã liªn quan
®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD cña nhiÒu niªn ®é kÕ to¸n vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸c kho¶n chi
phÝ nµy vµo chi phÝ SXKD cña c¸c niªn ®é kÕ to¸n sau.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, gåm:
- Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª ho¹t ®éng TSC§ (QuyÒn sö dông ®Êt, nhµ x−ëng, kho
tµng, v¨n phßng lµm viÖc, cöa hµng vµ TSC§ kh¸c) phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh
nhiÒu n¨m tµi chÝnh. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc tiÒn thuª ®Êt cã thêi h¹n nhiÒu n¨m vµ ®−îc
cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt th× sè tiÒn tr¶ tr−íc vÒ thuª ®Êt cã thêi h¹n kh«ng
®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 242 mµ h¹ch to¸n vµn Tµi kho¶n 213;
- TiÒn thuª c¬ së h¹ tÇng ®· tr¶ tr−íc cho nhiÒu n¨m vµ phôc vô cho kinh doanh
nhiÒu kú nh−ng kh«ng ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông;
- Chi phÝ tr¶ tr−íc phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh cña nhiÒu n¨m tµi chÝnh;
- Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o, qu¶ng c¸o ph¸t sinh trong giai
®o¹n tr−íc ho¹t ®éng ®−îc ph©n bæ tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m;
- Chi phÝ nghiªn cøu cã gi¸ trÞ lín ®−îc phÐp ph©n bæ cho nhiÒu n¨m;
- Chi phÝ cho giai ®o¹n triÓn khai kh«ng ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn lµ TSC§ v« h×nh;
- Chi phÝ ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý vµ c«ng nh©n kü thuËt;
- Chi phÝ di chuyÓn ®Þa ®iÓm kinh doanh, hoÆc tæ chøc l¹i doanh nghiÖp ph¸t sinh
lín ®−îc ph©n bæ cho nhiÒu n¨m - NÕu ch−a lËp dù phßng t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp;
- Chi phÝ mua b¶o hiÓm (b¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sù chñ
ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe, b¶o hiÓm tµi s¶n,...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mµ doanh
nghiÖp mua vµ tr¶ mét lÇn cho nhiÒu n¨m tµi chÝnh;
- C«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ b¶n th©n c«ng cô, dông cô
tham gia vµo ho¹t ®éng kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh ph¶i ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi
t−îng chÞu chi phÝ trong nhiÒu n¨m;
- Chi phÝ ®i vay tr¶ tr−íc dµi h¹n nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, hoÆc tr¶ tr−íc l·i tr¸i
phiÕu ngay khi ph¸t hµnh;
- L·i mua hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp;
- Chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn;

232
- Chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh mét lÇn cã gi¸ trÞ lín doanh nghiÖp kh«ng
thùc hiÖn trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ph¶i ph©n bæ nhiÒu n¨m;
- Sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do
®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸) cña ho¹t
®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t−;
- Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª tµi chÝnh;
- Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª ho¹t ®éng;
- Chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu kh«ng tháa m·n ®iÒu kiÖn
ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− nh−ng cã gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn;
- Tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh kh«ng dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con
cã ph¸t sinh lîi thÕ th−¬ng m¹i hoÆc khi cæ phÇn hãa doanh nghiÖp nhµ n−íc cã ph¸t
sinh lîi thÕ kinh doanh;
- C¸c kho¶n kh¸c
2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 242 nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn
s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh;
3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n vµo chi phÝ SXKD tõng niªn ®é kÕ
to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chän ph−¬ng ph¸p vµ
tiªu thøc hîp lý;
4. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ®· ph¸t sinh,
®· ph©n bæ vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a ph©n
bæ vµo chi phÝ;
5. Doanh nghiÖp ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi riªng biÖt chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (lç
tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng ch−a ph©n
bæ vµo chi phÝ.


kÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña
Tµi Kho¶n 242 - CHI PhÝ Tr¶ Tr−íc dµi H¹n

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ph¸t sinh trong kú;
- Ph¶n ¸nh sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸) cña
ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ
dÇn vµo chi phÝ tµi chÝnh.
Bªn Cã:

233
- C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú;
- Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n
môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t
®éng, khi hoµn thµnh ®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú.
Sè d− bªn Nî:
- C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
trong kú;
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc
ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn
thµnh ®Çu t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh.


PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n
Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu

1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n lín ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ
SXKD cña nhiÒu n¨m tµi chÝnh nh−: Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o
nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp
míi thµnh lËp, chi phÝ cho giai ®o¹n nghiªn cøu, chi phÝ di chuyÓn ®Þa ®iÓm kinh
doanh,..., ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331, 334, 338,...
§Þnh kú tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n vµo chi phÝ SXKD, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 635, 641, 642
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
2. Khi tr¶ tr−íc tiÒn thuª TSC§, thuª c¬ së h¹ tÇng theo ph−¬ng thøc thuª ho¹t ®éng
vµ phôc vô ho¹t ®éng kinh doanh cho nhiÒu n¨m, ghi:
- NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,...
- NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
234
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ b¶n th©n c«ng cô, dông cô
tham gia vµo s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh ph¶i ph©n bæ nhiÒu n¨m:
- Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô.
- §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô ®· xuÊt dïng theo tiªu thøc hîp
lý. C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi n¨m cã thÓ lµ thêi gian sö dông
hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô tham gia kinh doanh trong tõng kú h¹ch
to¸n. Khi ph©n bæ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
4. Tr−êng hîp mua TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
- Khi mua TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo
ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dông ngay cho SXKD, hoÆc ®Ó n¾m gi÷ chê
t¨ng gi¸ hoÆc cho thuª ho¹t ®éng, ghi:
Nî c¸c TK 211, 213, 217 (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a
Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-)
ThuÕ GTGT (nÕu cã)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, kÕ to¸n ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm,
tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú).
- §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
5. Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh lín, doanh nghiÖp kh«ng thùc
hiÖn trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ph¶i ph©n bæ chi phÝ vµo nhiÒu n¨m tµi
chÝnh khi c«ng viÖc söa ch÷a lín hoµn thµnh:
5.1. KÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín vµo tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.

235
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413).
5.2. §Þnh kú, tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh
doanh trong n¨m tµi chÝnh, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
6. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng
TSC§, nÕu ph¸t sinh lín ph¶i ph©n bæ dÇn nhiÒu n¨m, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
§Þnh kú, ph©n bæ sè chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng
TSC§ phï hîp víi viÖc ghi nhËn doanh thu cho thuª ho¹t ®éng, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
7. Khi kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh
gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸ ph¸t sinh lín) cña ho¹t
®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t−, bµn giao TSC§
®−a vµo sö dông ®Ó ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132).
8. §Þnh kú, khi ph©n bæ dÇn sè lç tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n
môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, khi
hoµn thµnh ®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tr¶ tr−íc dµi h¹n l·i tiÒn vay cho bªn cho vay, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n
Cã TK 111, 112,...
- §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú vµo chi phÝ tµi chÝnh
hoÆc vèn hãa tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD trong kú)
Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu
t− x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi
s¶n s¶n xuÊt dë dang)


236
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
10. Khi doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸ ®Ó huy ®éng vèn vay, nÕu
doanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n ¸nh
vµo bªn Nî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi
t−îng chÞu chi phÝ.
- T¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng sè tiÒn thùc thu)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
- §Þnh kú, ph©n bæ l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc vµo chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (Sè l·i
tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú).
11. Chi phÝ ph¸t sinh khi doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu:
NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ nhá, tÝnh ngay vµo chi phÝ trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã c¸c TK 111, 112,...
- NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
- §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 635, 241, 627 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trong kú)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu).
12. KÕ to¸n c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu:
- Khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu, nÕu kh«ng
tháa m·n ®iÒu kiÖn vèn hãa ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− vµ ph¸t sinh lín ph¶i ph©n
bæ dÇn, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu chi phÝ cã gi¸ trÞ lín)
237
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 334,...
- §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu
vµo chi phÝ kinh doanh trong kú, ghi:
Nî c¸c TK 632 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi
nhËn ban ®Çu vµo trong kú)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
13. Tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh kh«ng dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con
(mua tµi s¶n thuÇn), t¹i ngµy mua nÕu ph¸t sinh lîi thÕ th−¬ng m¹i:
+ NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng tiÒn,
hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 131, 138, 152, 153, 155, 156, 211, 213, 217.... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c
tµi s¶n (®· mua)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt lîi thÕ th−¬ng m¹i)
Cã c¸c TK 311, 331, 341, 342,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶
vµ nî tiÒm tµng ph¶i g¸nh chÞu)
Cã c¸c TK 111, 112, 121 (Sè tiÒn hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn bªn mua ®·
thanh to¸n).
+ NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc bªn mua
ph¸t hµnh cæ phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 131, 138, 152, 153, 155, 156, 211, 213, 217,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c
tµi s¶n ®· mua)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt lîi thÕ th−¬ng m¹i)
Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n
mÖnh gi¸ cæ phiÕu - nÕu gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu theo gi¸ trÞ hîp lý
nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu)
Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (theo mÖnh gi¸)
Cã c¸c TK 311, 315, 331, 341, 342,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n nî ph¶i
tr¶ vµ nî tiÒm tµng ph¶i g¸nh chÞu)
Cã TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n
mÖnh gi¸ cæ phiÕu - nÕu gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu theo gi¸ trÞ hîp
lý lín h¬n mÖnh gi¸).




238
TµI KHO¶N 243
TµI S¶N THUÕ THU NHËP HO·N L¹I

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ò ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m
cña tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i.
Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau:

Tµi s¶n Chªnh lÖch Gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ chuyÓn
ThuÕ suÊt thuÕ thu
thuÕ thu t¹m thêi ®−îc sang n¨m sau cña c¸c kho¶n
= + x nhËp doanh nghiÖp
nhËp ho·n khÊu trõ lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i thuÕ ch−a
hiÖn hµnh (%)
l¹i sö dông

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Doanh nghiÖp chØ ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®èi víi c¸c
kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ, gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ cña kho¶n lç tÝnh thuÕ
vµ −u ®·i vÒ thuÕ ch−a sö dông tõ c¸c n¨m tr−íc chuyÓn sang n¨m hiÖn t¹i trong tr−êng
hîp doanh nghiÖp dù tÝnh ch¾c ch¾n cã ®−îc lîi nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp trong t−¬ng
lai ®Ó sö dông c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ, c¸c kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ
−u ®·i thuÕ ch−a sö dông.
2. Cuèi n¨m, doanh nghiÖp ph¶i lËp "B¶ng x¸c ®Þnh chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu
trõ”, "B¶ng theo dâi chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ ch−a sö dông", gi¸ trÞ ®−îc khÊu
trõ chuyÓn sang n¨m sau cña c¸c kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i thuÕ ch−a sö dông lµm
c¨n cø lËp "B¶ng x¸c ®Þnh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i" ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i ®−îc ghi nhËn hoÆc hoµn nhËp trong n¨m.
3. ViÖc ghi nhËn tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i trong n¨m ®−îc thùc hiÖn theo
nguyªn t¾c bï trõ gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nay víi tµi
s¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc nh−ng n¨m nay ®−îc
hoµn nhËp l¹i, theo nguyªn t¾c:
- NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu
nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i vµ ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i.
- NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n tµi s¶n thuÕ thu
nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi gi¶m tµi s¶n thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i vµ ghi t¨ng chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i.
4. KÕ to¸n ph¶i hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i khi c¸c kho¶n chªnh lÖch
t¹m thêi ®−îc khÊu trõ kh«ng cßn ¶nh h−ëng tíi lîi nhuËn tÝnh thuÕ (khi tµi s¶n ®−îc
thu håi hoÆc nî ph¶i tr¶ ®−îc thanh to¸n mét phÇn hoÆc toµn bé).
5. KÕt thóc n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c tµi s¶n thuÕ thu

239
nhËp ho·n l¹i ch−a ®−îc ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc khi dù tÝnh ch¾c ch¾n cã ®−îc lîi
nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp trong t−¬ng lai ®Ó ghi nhËn bæ sung vµo n¨m hiÖn t¹i.
6. Mét sè tr−êng hîp chñ yÕu ph¸t sinh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i:
- Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc
khÊu trõ do khÊu hao TSC§ theo môc ®Ých kÕ to¸n nhanh h¬n khÊu hao TSC§ cho môc
®Ých tÝnh thuÕ thu nhËp trong n¨m.
- Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc
khÊu trõ do ghi nhËn mét kho¶n chi phÝ trong n¨m hiÖn t¹i nh−ng chØ ®−îc khÊu trõ vµo
thu nhËp chÞu thuÕ trong n¨m sau. VÝ dô: Chi phÝ trÝch tr−íc vÒ söa lín TSC§ ®−îc ghi
nhËn trong n¨m hiÖn t¹i nh−ng chØ ®−îc khÊu trõ vµo thu nhËp chÞu thuÕ khi c¸c kho¶n
chi phÝ nµy thùc tÕ ph¸t sinh trong c¸c n¨m sau;
- Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc tÝnh trªn gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ cña kho¶n lç
tÝnh thuÕ vµ −u ®·i vÒ thuÕ ch−a sö dông tõ c¸c n¨m tr−íc chuyÓn sang n¨m hiÖn t¹i.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 243 - TµI S¶N THUÕ THU NHËP HO·N L¹I

Bªn Nî:
Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i t¨ng.
Bªn Cã:
Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i gi¶m.
Sè d− bªn Nî:
Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i cßn l¹i cuèi kú.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

Cuèi n¨m, kÕ to¸n c¨n cø "B¶ng x¸c ®Þnh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i" ®· ®−îc
tËp lµm c¨n cø ghi nhËn hoÆc hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c
giao dÞch ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i:
1. NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu
nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n ghi nhËn bæ sung gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh lín
h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi:
Nî TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i
Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i.
2. NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n tµi s¶n thuÕ
240
thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n ghi gi¶m tµi s¶n thuÕ thu nhËp
ho·n l¹i lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh nhá h¬n sè
®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi:
Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i
Cã TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i.




241
TµI KHO¶N 244
Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n mµ doanh nghiÖp ®em
®i ký quü, ký c−îc dµi h¹n t¹i c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ kh¸c cã thêi h¹n trªn 1
n¨m hoÆc trªn mét chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng.
C¸c kho¶n tiÒn, tµi s¶n ®em ký quü, ký c−îc dµi h¹n ph¶i ®−îc theo dâi chÆt chÏ vµ
kÞp thêi thu håi khi hÕt thêi h¹n ký quü, ký c−îc...

KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 244 - Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N

Bªn Nî:
Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i ký quü, ký c−îc dµi h¹n.
Bªn Cã:
- Kho¶n khÊu trõ (ph¹t) vµo tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n tÝnh vµo chi phÝ kh¸c;
- Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ký quü, ký c−îc dµi h¹n gi¶m do rót vÒ.
Sè d− bªn Nî:
Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ®ang ký quü, ký c−îc dµi h¹n.

pH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi chuyÓn tiÒn, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®Ó ký quü, ký c−îc dµi h¹n, ghi :
Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n (Chi tiÕt theo tõng kho¶n)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113)
Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123).
2. Khi nhËn l¹i sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ký quü, ký c−îc, ghi:
Nî TK 111 – TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113)
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123)
Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n.
3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp bÞ ph¹t, khÊu trõ vµo tiÒn ký quü, ký c−îc, ghi:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c
Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n.




242
LO¹I TµI KHO¶N 3
Nî PH¶I TR¶
Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong qu¸
tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶, ph¶i thanh to¸n cho c¸c
chñ nî, bao gåm c¸c kho¶n nî tiÒn vay, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, cho Nhµ
n−íc, cho c«ng nh©n viªn vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c.
Nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp gåm: Nî ng¾n h¹n vµ nî dµi h¹n.
1. Nî ng¾n h¹n: Lµ kho¶n tiÒn mµ doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm tr¶ trong vßng mét
n¨m hoÆc trong mét chu kú kinh doanh b×nh th−êng.
Nî ng¾n h¹n gåm c¸c kho¶n:
- Vay ng¾n h¹n;
- Kho¶n nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶;
- C¸c kho¶n tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu;
- ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép cho Nhµ n−íc;
- TiÒn l−¬ng, phô cÊp, tiÒn th−ëng ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng;
- C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶;
- C¸c kho¶n nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n;
- C¸c kho¶n ph¶i tr¶ ng¾n h¹n kh¸c.
2. Nî dµi h¹n: Lµ c¸c kho¶n nî mµ thêi gian tr¶ nî trªn mét n¨m.
Nî dµi h¹n gåm c¸c kho¶n:
- Vay dµi h¹n cho ®Çu t− ph¸t triÓn;
- Nî dµi h¹n ph¶i tr¶;
- Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh;
- C¸c kho¶n nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n;
- ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶;
- Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm;
- Dù phßng ph¶i tr¶.

H¹CH TO¸N Lo¹i TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt sè nî ph¶i
tr¶, sè nî ®· tr¶ theo tõng chñ nî.

243
2. C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp ph¶i ®−îc ph©n lo¹i thµnh nî ng¾n h¹n
vµ nî dµi h¹n c¨n cø vµo thêi h¹n ph¶i thanh to¸n cña tõng kho¶n nî ph¶i tr¶.
3. Nî ph¶i tr¶ b»ng vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt cho tõng
chñ nî, theo chØ tiªu sè l−îng, gi¸ trÞ theo qui ®Þnh.
4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− cña c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc
®¸nh gi¸ theo tû gi¸ quy ®Þnh.
5. Nh÷ng chñ nî mµ doanh nghiÖp cã quan hÖ giao dÞch, mua hµng th−êng xuyªn
hoÆc cã sè d− vÒ nî ph¶i tr¶ lín, bé phËn kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vÒ t×nh h×nh
c«ng nî ®· ph¸t sinh víi tõng kh¸ch hµng vµ ®Þnh kú ph¶i cã x¸c nhËn nî b»ng v¨n b¶n
víi c¸c chñ nî.
6. C¸c tµi kho¶n nî ph¶i tr¶ chñ yÕu cã sè d− bªn Cã, nh−ng trong quan hÖ víi tõng
chñ nî, c¸c Tµi kho¶n 331, 333, 334, 338 cã thÓ cã sè d− bªn Nî ph¶n ¸nh sè ®· tr¶ lín h¬n
sè ph¶i tr¶. Cuèi kú kÕ to¸n, khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cho phÐp lÊy sè d− chi tiÕt cña c¸c tµi
kho¶n nµy ®Ó lªn hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn" cña B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n.
Lo¹i Tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶, cã 16 tµi kho¶n, chia thµnh 4 nhãm:
Nhãm Tµi kho¶n 31 - Nî ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 311 - Vay ng¾n h¹n;
- Tµi kho¶n 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
Nhãm Tµi kho¶n 33 - C¸c kho¶n ph¶i tr¶, cã 7 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n;
- Tµi kho¶n 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc;
- Tµi kho¶n 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng;
- Tµi kho¶n 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶;
- Tµi kho¶n 336 - Ph¶i tr¶ néi bé;
- Tµi kho¶n 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng;
- Tµi kho¶n 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.
Nhãm Tµi kho¶n 34 - Nî dµi h¹n, cã 5 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 341 - Vay dµi h¹n;
- Tµi kho¶n 342 - Nî dµi h¹n;
- Tµi kho¶n 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh;
- Tµi kho¶n 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n;
- Tµi kho¶n 347 - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶.
Nhãm Tµi kho¶n 35 - Dù phßng, cã 2 tµi kho¶n:

244
- Tµi kho¶n 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm;
- Tµi kho¶n 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.




245
TµI KHO¶N 311
VAY NG¾N H¹N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn vay ng¾n h¹n vµ t×nh h×nh tr¶ nî
tiÒn vay cña doanh nghiÖp, bao gåm c¸c kho¶n tiÒn vay Ng©n hµng, vay cña c¸c tæ chøc,
c¸ nh©n trong vµ ngoµi doanh nghiÖp.
Vay ng¾n h¹n lµ c¸c kho¶n vay cã thêi h¹n tr¶ trong vßng mét chu kú s¶n xuÊt,
kinh doanh b×nh th−êng hoÆc trong vßng mét n¨m tµi chÝnh.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. KÕ to¸n tiÒn vay ng¾n h¹n ph¶i theo dâi chi tiÕt sè tiÒn ®· vay, l·i vay, sè tiÒn
vay ®· tr¶ (gèc vµ l·i vay), sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ theo tõng ®èi t−îng cho vay, theo tõng
khÕ −íc vay.
2. Tr−êng hîp vay b»ng ngo¹i tÖ, hoÆc tr¶ nî vay b»ng ngo¹i tÖ ph¶i theo dâi chi
tiÕt gèc ngo¹i tÖ riªng vµ quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch
hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc
ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh giao dÞch hoÆc theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n (Bªn
Nî TK 311 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n, bªn
Cã TK 311 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû
gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng). C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ë thêi ®iÓm vay vµ thêi ®iÓm
tr¶ nî vay ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i nî vay b»ng
ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (Giai ®o¹n SXKD) cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ
®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong n¨m.

KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 311 - VAY NG¾N H¹N

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ®· tr¶ vÒ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n;
- Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m (Do ®¸nh gi¸ l¹i nî vay b»ng ngo¹i tÖ).
Bªn Cã:
- Sè tiÒn vay ng¾n h¹n;
- Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng (Do ®¸nh gi¸ l¹i sè nî vay b»ng ngo¹i tÖ).
Sè d− bªn Cã:
Sè tiÒn cßn nî vÒ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n ch−a tr¶.



246
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Vay tiÒn ®Ó mua vËt t−, hµng ho¸, ghi:
a) NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vÒ ®Ó dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh s¶n phÈm, hµng
ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
b) NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vÒ ®Ó dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh s¶n phÈm, hµng
ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo gåm c¶ thuÕ
GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2. Khi cã hîp ®ång mua, b¸n thanh to¸n b»ng h×nh thøc th− tÝn dông, doanh
nghiÖp vay tiÒn ng©n hµng ®Ó më th− tÝn dông, ghi:
Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n.
3. Vay tiÒn ®Ó tr¶ nî ng−êi b¸n, tr¶ nî dµi h¹n, tr¶ nî vay dµi h¹n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n.
4. Vay ngo¹i tÖ ®Ó tr¶ nî ng−êi b¸n, tr¶ nî kh¸ch hµng, tr¶ nî dµi h¹n, tr¶ nî vay
dµi h¹n, ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ h×nh
qu©n liªn ng©n hµng t¹i ngµy giao dÞch:
a) Tr−êng hîp tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng nhá
h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)

247
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n
liªn ng©n hµng)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ
giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng nhá h¬n tû gi¸
ghi sæ kÕ to¸n).
b) Tr−êng hîp tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng lín h¬n
tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû
gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng lín h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n
liªn ng©n hµng).
5. Vay tiÒn vÒ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc chuyÓn vµo tµi kho¶n tiÒn göi ng©n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n.
6. Khi vay ng¾n h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®Ó mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ nhËp
kho hoÆc sö dông ngay hoÆc tr¶ tiÒn thuª dÞch vô, ghi:
Nî c¸c TK 152, 156, 627, 641, 642 (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh
qu©n liªn ng©n hµng)
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n
liªn ng©n hµng).
7. Khi doanh nghiÖp tr¶ nî tiÒn vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n
Cã c¸c TK 111, 112.
8. Khi thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt hoÆc tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ trong
giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh:
a) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122).

248
b) NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122).
9. Khi thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt hoÆc tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ cña
ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng)
a) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122).
b) NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) l·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122).
10. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî vay ng¾n h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ theo
tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i
thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh:
a) NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.
b) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n.




249
TµI KHO¶N 315
Nî DµI H¹N §ÕN H¹N TR¶

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n tr¶ mµ ch−a tr¶
trong kú kÕ to¸n n¨m; sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong kú kÕ to¸n n¨m tíi vµ t×nh h×nh
thanh to¸n c¸c kho¶n nî ®ã.
Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ lµ c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n ph¶i tr¶ cho chñ nî
trong niªn ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo kÕ ho¹ch tr¶ nî dµi h¹n, x¸c
®Þnh sè nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n ph¶i thanh to¸n trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo vµ chuyÓn
sang nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
2. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶, sè ®· tr¶, sè cßn ph¶i tr¶
cña nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ theo tõng chñ nî. Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i
theo dâi chi tiÕt gèc ngo¹i tÖ riªng vµ quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi
®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (tû gi¸ thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng
ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t
sinh giao dÞch). Bªn Nî TK 315 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ghi
trªn sæ kÕ to¸n. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi
®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh giai ®o¹n SXKD (kÓ c¶ ho¹t ®éng
®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) ®−îc ghi nhËn
ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t
®éng kinh doanh.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 315 - Nî DµI H¹N §ÕN H¹N TR¶

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ®· thanh to¸n vÒ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶;
- Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ
ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh.
Bªn Cã:
- Sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ ph¸t sinh;
- Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ
ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh.

250
Sè d− bªn Cã:
Sè nî cßn ph¶i tr¶ cña nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n hoÆc qu¸ h¹n ph¶i tr¶.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè HO¹T §éNG KINH TÕ CHñ YÕU

1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, x¸c ®Þnh sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n
tiÕp theo, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
2. Tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh, khi doanh nghiÖp tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n
tr¶ b»ng ngo¹i tÖ:
- NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 nhá h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n
TK 111, TK 112, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
- NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 lín h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n
TK 111, TK 112, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n).
4. Trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, khi doanh nghiÖp tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ:
NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 nhá h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n
TK 111, TK 112, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
- NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 lín h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n
TK 111, TK 112, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
251
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (L·i tû gi¸)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
5. Khi tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng tiÒn thu håi c«ng nî hoÆc tiÒn vay míi, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Cã c¸c TK 131, 138
Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n.
6. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸
theo tû gi¸ hèi ®o¸i b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè
t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh:
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.




252
TµI KHO¶N 331
PH¶I TR¶ CHO NG¦êI B¸N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶
cña doanh nghiÖp cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng hãa, ng−êi cung cÊp dÞch vô theo hîp ®ång
kinh tÕ ®· ký kÕt. Tµi kho¶n nµy còng ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ
c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p chÝnh, phô.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè Quy §ÞNH sau

1. Nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp vËt t−, hµng hãa, dÞch vô, hoÆc cho
ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p chÝnh, phô cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i
tr¶. Trong chi tiÕt tõng ®èi t−îng ph¶i tr¶, tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¶ sè tiÒn ®· øng
tr−íc cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p nh−ng ch−a nhËn ®−îc s¶n
phÈm, hµng ho¸, dÞch vô, khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao.
2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô mua vËt t−, hµng hãa, dÞch vô tr¶
tiÒn ngay (b»ng tiÒn mÆt, tiÒn sÐc hoÆc ®· tr¶ qua Ng©n hµng).
3. Nh÷ng vËt t−, hµng hãa, dÞch vô ®· nhËn, nhËp kho nh−ng ®Õn cuèi th¸ng vÉn
ch−a cã hãa ®¬n th× sö dông gi¸ t¹m tÝnh ®Ó ghi sæ vµ ph¶i ®iÒu chØnh vÒ gi¸ thùc tÕ khi
nhËn ®−îc hãa ®¬n hoÆc th«ng b¸o gi¸ chÝnh thøc cña ng−êi b¸n.
4. Khi h¹ch to¸n chi tiÕt c¸c kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i h¹ch to¸n râ rµng, rµnh m¹ch
c¸c kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n, chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n cña ng−êi
b¸n, ng−êi cung cÊp ngoµi hãa ®¬n mua hµng.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 331 - PH¶I TR¶ CHO Ng−êi B¸N

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ®· tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng hãa, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ng−êi nhËn
thÇu x©y l¾p;
- Sè tiÒn øng tr−íc cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p nh−ng
ch−a nhËn ®−îc vËt t−, hµng hãa, dÞch vô, khèi l−îng s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn
giao;
- Sè tiÒn ng−êi b¸n chÊp thuËn gi¶m gi¸ hµng hãa hoÆc dÞch vô ®· giao theo hîp
®ång;
- ChiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc ng−êi b¸n chÊp thuËn cho
doanh nghiÖp gi¶m trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n;


253
- Gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa thiÕu hôt, kÐm phÈm chÊt khi kiÓm nhËn vµ tr¶ l¹i
ng−êi b¸n.
Bªn Cã:
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp dÞch vô vµ ng−êi
nhËn thÇu x©y l¾p;
- §iÒu chØnh sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¹m tÝnh nhá h¬n gi¸ thùc tÕ cña sè vËt t−,
hµng ho¸, dÞch vô ®· nhËn, khi cã ho¸ ®¬n hoÆc th«ng b¸o gi¸ chÝnh thøc.
Sè d− bªn Cã:
Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p.
Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî (nÕu cã) ph¶n ¸nh sè tiÒn ®· øng
tr−íc cho ng−êi b¸n hoÆc sè tiÒn ®· tr¶ nhiÒu h¬n sè ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n theo chi tiÕt cña
tõng ®èi t−îng cô thÓ. Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt cña tõng ®èi
t−îng ph¶n ¸nh ë Tµi kho¶n nµy ®Ó ghi 2 chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn".


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Mua vËt t−, hµng hãa ch−a tr¶ tiÒn ng−êi b¸n vÒ nhËp kho, hoÆc göi ®i b¸n
th¼ng kh«ng qua kho trong tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª
khai th−êng xuyªn:
1.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
- NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 156 - Hµng hãa (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa bao gåm c¶ thuÕ
GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô

254
Nî TK 156 - Hµng hãa
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
1.2. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸
trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 156 - Hµng hãa
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
2. Mua vËt t−, hµng ho¸ ch−a tr¶ tiÒn ng−êi b¸n vÒ nhËp kho, hoÆc göi ®i b¸n
th¼ng kh«ng qua kho trong tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm
kª ®Þnh kú:
2.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ.
- NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo bao gåm c¶
thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
2.2. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× gi¸
trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 611 - Mua hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
3. Mua TSC§ ch−a tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh, c¨n cø ho¸ ®¬n cña ng−êi b¸n, biªn b¶n giao nhËn TSC§ vµ c¸c chøng tõ
liªn quan, tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
- NÕu TSC§ mua vµo sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch
vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)

255
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu TSC§ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô
kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× nguyªn gi¸ TSC§ mua vµo bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸
thanh to¸n), ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
4. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cã thùc hiÖn ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc giao thÇu, khi nhËn
khèi l−îng x©y, l¾p hoµn thµnh bµn giao cña bªn nhËn thÇu x©y l¾p, c¨n cø hîp ®ång giao
thÇu vµ biªn b¶n bµn giao khèi l−îng x©y l¾p, ho¸ ®¬n khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh:
- NÕu ®Çu t− XDCB h×nh thµnh TSC§ sö dông ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- NÕu ®Çu t− XDCB h×nh thµnh TSC§ sö dông ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ ®Çu t− XDCB gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
- §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ
®Çu t− XDCB bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
5. NhËn dÞch vô cung cÊp (chi phÝ vËn chuyÓn hµng ho¸, ®iÖn, n−íc, ®iÖn tho¹i,
kiÓm to¸n, t− vÊn, qu¶ng c¸o, dÞch vô kh¸c) cña ng−êi b¸n, gi¸ trÞ dÞch vô mua vµo sÏ bao
gåm c¶ thuÕ GTGT, hoÆc kh«ng bao gåm thuÕ GTGT ®Çu vµo - tuú theo ph−¬ng ph¸p x¸c
®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi:
Nî TK 156 - Hµng hãa (1562)
Nî TK 241 - XDCB dë dang
Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n

256
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642, 635, 811
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
6. Khi thanh to¸n sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp
dÞch vô, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112, 311, 341,...
7. Khi øng tr−íc tiÒn cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ng−êi
nhËn thÇu x©y l¾p, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112,...
8. Khi nhËn l¹i tiÒn do ng−êi b¸n hoµn l¹i sè tiÒn ®· øng tr−íc v× kh«ng cã hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
9. ChiÕt khÊu thanh to¸n mua vËt t−, hµng ho¸ doanh nghiÖp ®−îc h−ëng do thanh
to¸n tr−íc thêi h¹n ph¶i thanh to¸n vµ tÝnh trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, ng−êi
cung cÊp, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
10. Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®· nhËp kho, ph¶i tr¶ l¹i do kh«ng ®óng
quy c¸ch, phÈm chÊt ®−îc tÝnh trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã)
Cã c¸c TK 152, 153, 156, 611,...
11. Tr−êng hîp ng−êi b¸n chÊp thuËn gi¶m gi¸ cho sè vËt t−, hµng ho¸ doanh
nghiÖp ®· mua v× kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt vµ hµng ho¸ vÉn cßn trong kho, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 152, 153, 156,... (Gi¸ trÞ ®−îc gi¶m gi¸)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã).
12. Tr−êng hîp c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n kh«ng t×m ra chñ nî hoÆc chñ
nî kh«ng ®ßi vµ ®−îc xö lý ghi t¨ng thu nhËp kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
257
13. Khi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ khèi l−îng x©y l¾p ph¶i tr¶ cho nhµ thÇu phô theo hîp ®ång
kinh tÕ ký kÕt gi÷a nhµ thÇu chÝnh vµ nhµ thÇu phô (®· khÊu trõ thuÕ tÝnh trªn khèi
l−îng x©y l¾p mµ nhµ thÇu phô ®· thùc hiÖn (hoÆc kh«ng khÊu trõ thuÕ), c¨n cø vµo hãa
®¬n, phiÕu gi¸ c«ng tr×nh, biªn b¶n nghiÖm thu khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh vµ hîp
®ång giao thÇu phô, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng sè tiÒn ph¶i tr¶ cho nhµ thÇu phô
gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo).
14. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nhËn b¸n hµng ®¹i lý, b¸n ®óng gi¸, h−ëng hoa hång.
- Khi nhËn hµng b¸n ®¹i lý, ghi ®¬n bªn Nî TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký
göi, ký c−îc (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý sè hµng ®· nhËn).
- Khi b¸n hµng nhËn ®¹i lý, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc
(TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý sè hµng ®· xuÊt b¸n).
- Khi x¸c ®Þnh hoa hång ®¹i lý ®−îc h−ëng, tÝnh vµo doanh thu hoa hång vÒ b¸n
hµng ®¹i lý, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (nÕu cã).
- Khi thanh to¸n tiÒn cho bªn giao hµng ®¹i lý, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Gi¸ b¸n trõ (-) hoa hång ®¹i lý)
Cã c¸c TK 111, 112,...
15. KÕ to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n t¹i ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu:
15.1. Khi tr¶ tr−íc mét kho¶n tiÒn uû th¸c mua hµng theo hîp ®ång uû th¸c nhËp
khÈu cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu më LC... c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
15.2. Khi nhËn hµng uû th¸c nhËp khÈu do ®¬n vÞ nhËn uû th¸c giao tr¶, ph¶n ¸nh
gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu uû th¸c, thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu hoÆc thuÕ
tiªu thô ®Æc biÖt nÕu cã, c¨n cø vµo hãa ®¬n xuÊt tr¶ hµng cña bªn nhËn uû th¸c nhËp
khÈu vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô liªn quan theo 2 tr−êng hîp sau:

258
a) Tr−êng hîp hµng hãa nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th×
thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu sÏ ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n nh− sau:
- NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ (ThuÕ nhËp khÈu,
thuÕ GTGT, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt) vµo NSNN, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211, 611 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu kh«ng bao gåm thuÕ
GTGT hµng nhËp khÈu)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nhËp khÈu).
- NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc kª khai thuÕ nh−ng ®¬n vÞ uû
th¸c tù nép thuÕ vµo NSNN th× gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®−îc ph¶n ¸nh nh− tr−êng hîp
®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN (t−¬ng tù bót to¸n
trªn). Khi nép c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
b) Tr−êng hîp hµng hãa nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa dÞch
vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i
b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n th× thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu kh«ng ®−îc khÊu
trõ vµ h¹ch to¸n nh− sau:
- NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu bao gåm c¶ c¸c kho¶n thuÕ
ph¶i nép)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nhËp khÈu).
- NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c lµm thñ tôc kª khai thuÕ, nh−ng ®¬n vÞ uû th¸c tù nép
c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, th× gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp ®¬n
vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN (t−¬ng tù bót to¸n trªn).
Khi nép thuÕ vµo NSNN, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
15.3. PhÝ uû th¸c nhËp khÈu ph¶i tr¶ ®¬n vÞ nhËn uû th¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn
quan, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211,...
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ

259
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nhËp khÈu).
15.4. Sè tiÒn ph¶i tr¶ ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t
®éng nhËn uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211,...
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nhËp khÈu).
15.5. Khi tr¶ tiÒn cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu vÒ sè tiÒn hµng cßn l¹i, tiÒn
thuÕ nhËp khÈu, tiÒn thuÕ GTGT, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu nhê ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nép hé vµo NSNN), phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ c¸c kho¶n chi hé, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn
quan, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
15.6. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ hµng uû th¸c nhËp
khÈu ch−a nép thuÕ GTGT:
a) Khi nhËn hµng, c¨n cø phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé cña ®¬n vÞ nhËn
uû th¸c nhËp khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ñy th¸c theo gi¸ ®· cã thuÕ
GTGT hµng nhËp khÈu, ghi:
Nî c¸c TK 152, 156, 211 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c
nhËp khÈu).
b) Khi nhËn hãa ®¬n GTGT hµng uû th¸c nhËp khÈu cña ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp
khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ:
- Tr−êng hîp hµng hãa uû th¸c nhËp khÈu cßn tån kho, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã c¸c TK 152, 156, 211,...
- Tr−êng hîp hµng hãa uû th¸c nhËp khÈu ®· xuÊt b¸n, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n.
16. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu:
16.1. Khi nhËn hµng ho¸ cña ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn
quan, ghi ®¬n bªn Nî TK 003 - Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc.
16.2. Khi ®· xuÊt khÈu hµng ho¸, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi:

260
a) Sè tiÒn hµng uû th¸c xuÊt khÈu ph¶i thu hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi :
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ng−êi mua n−íc ngoµi)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c xuÊt khÈu).
§ång thêi ghi ®¬n trÞ gi¸ hµng ®· xuÊt khÈu vµo bªn Cã TK 003 - Hµng hãa nhËn b¸n
hé, nhËn ký göi, ký c−îc (Tµi kho¶n ngoµi b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
b) ThuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) (Chi tiÕt ph¶i nép vµo NSNN).
c) ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c XK)
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) (Chi tiÕt ph¶i nép vµo NSNN).
17. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n cã gèc ngo¹i tÖ
®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do
Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n
nh− sau:
- NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng
Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n
¸nh trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 331 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132).
- NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng
Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh
trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 331 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n.
- Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n ph¶i
tr¶ cho ng−êi b¸n cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi niªn ®é (Xem phÇn h−íng dÉn ë
TK 413).




261
TµI KHO¶N 333
THUÕ Vµ C¸C KHO¶N PH¶I NéP NHµ N¦íC

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh quan hÖ gi÷a doanh nghiÖp víi Nhµ n−íc vÒ c¸c
kho¶n thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch
Nhµ n−íc trong kú kÕ to¸n n¨m.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Doanh nghiÖp chñ ®éng tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i
nép cho Nhµ n−íc theo luËt ®Þnh vµ kÞp thêi ph¶n ¸nh vµo sæ kÕ to¸n sè thuÕ ph¶i nép.
ViÖc kª khai ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c sè thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ ph¶i nép lµ nghÜa vô cña doanh
nghiÖp.
2. Doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn nghiªm chØnh viÖc nép ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n
thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ cho Nhµ n−íc. Tr−êng hîp cã th«ng b¸o sè thuÕ ph¶i nép, nÕu cã th¾c
m¾c vµ khiÕu n¹i vÒ møc thuÕ, vÒ sè thuÕ ph¶i nép theo th«ng b¸o th× cÇn ®−îc gi¶i quyÕt
kÞp thêi theo quy ®Þnh. Kh«ng ®−îc v× bÊt cø lý do g× ®Ó tr× ho·n viÖc nép thuÕ.
3. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n
ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép.
4. Doanh nghiÖp nép thuÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸
quy ®Þnh ®Ó ghi sæ kÕ to¸n (nÕu ghi sæ b»ng §ång ViÖt Nam).


KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 333 - THUÕ Vµ C¸C KHO¶N PH¶I NéP NHµ N¦íC

Bªn Nî:
- Sè thuÕ GTGT ®· ®−îc khÊu trõ trong kú;
- Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép, ®· nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc;
- Sè thuÕ ®−îc gi¶m trõ vµo sè thuÕ ph¶i nép;
- Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, bÞ gi¶m gi¸.
Bªn Cã:
- Sè thuÕ GTGT ®Çu ra vµ sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép;
- Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
Sè d− bªn Cã:
Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.

262
Trong tr−êng hîp c¸ biÖt, Tµi kho¶n 333 cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî
(nÕu cã) cña TK 333 ph¶n ¸nh sè thuÕ vµ c¸c kho¶n ®· nép lín h¬n sè thuÕ vµ c¸c
kho¶n ph¶i nép cho Nhµ n−íc, hoÆc cã thÓ ph¶n ¸nh sè thuÕ ®· nép ®−îc xÐt miÔn,
gi¶m hoÆc cho tho¸i thu nh−ng ch−a thùc hiÖn viÖc tho¸i thu.
Tµi kho¶n 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc, cã 9 tµi kho¶n cÊp
2:
- Tµi kho¶n 3331 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép: Ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu
ra, sè thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép, sè thuÕ GTGT ®· ®−îc khÊu trõ, sè
thuÕ GTGT ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
Tµi kho¶n 3331 cã 2 tµi kho¶n cÊp 3:
+ Tµi kho¶n 33311 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®Çu ra: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT
®Çu ra, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ, sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, bÞ
gi¶m gi¸, sè thuÕ GTGT ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô
tiªu thô trong kú.
+ Tµi kho¶n 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ
GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt: Ph¶n ¸nh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i
nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc
- Tµi kho¶n 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu: Ph¶n ¸nh sè thuÕ xuÊt khÈu, thuÕ nhËp
khÈu ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp: Ph¶n ¸nh sè thuÕ thu nhËp doanh
nghiÖp ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3335 - ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n: Ph¶n ¸nh sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n
ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3336 - ThuÕ tµi nguyªn: Ph¶n ¸nh sè thuÕ tµi nguyªn ph¶i nép, ®· nép
vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt: Ph¶n ¸nh sè thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn
thuª ®Êt ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Tµi kho¶n 3338 - C¸c lo¹i thuÕ kh¸c: Ph¶n ¸nh sè ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i
nép vÒ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c kh«ng ghi vµo c¸c tµi kho¶n trªn, nh−: ThuÕ m«n bµi, thuÕ
nép thay cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖt Nam...
Tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt cho tõng lo¹i thuÕ kh¸c.
- Tµi kho¶n 3339 - PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c: Ph¶n ¸nh sè ph¶i nép,
®· nép vµ cßn ph¶i nép vÒ c¸c kho¶n phÝ, lÖ phÝ, c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c cho Nhµ n−íc
ngoµi c¸c kho¶n ®· ghi vµo c¸c tµi kho¶n tõ 3331 ®Õn 3338. Tµi kho¶n nµy cßn ph¶n ¸nh
c¸c kho¶n Nhµ n−íc trî cÊp cho doanh nghiÖp (nÕu cã) nh− c¸c kho¶n trî cÊp, trî gi¸.



263
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

I. ThuÕ GTGT ph¶i nép (3331)
A. KÕ to¸n thuÕ GTGT ®Çu ra (TK 33311)
1. X¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô:
Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ph¶i
lËp Ho¸ ®¬n GTGT, trªn Ho¸ ®¬n GTGT ph¶i ghi râ gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, phô thu
vµ phÝ thu thªm ngoµi gi¸ b¸n (nÕu cã), thuÕ GTGT ph¶i nép vµ tæng gi¸ thanh to¸n, kÕ
to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô (Theo gi¸ b¸n ch−a
cã thuÕ GTGT) vµ thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT).
2. Tr−êng hîp cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng
s¶n ®Çu t− (gäi chung lµ cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n) thu tiÒn tr−íc cho thuª nhiÒu kú,
doanh thu cña kú kÕ to¸n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng tæng sè tiÒn cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n ®·
thu chia cho sè kú thu tiÒn tr−íc cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n. Trong ®ã doanh thu cho
thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 5113 "Doanh
thu cung cÊp dÞch vô”; doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ph¶n ¸nh vµo
bªn Cã TK 5117 "Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−".
2.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n cho nhiÒu
kú, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331).
- Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t ®éng tµi
s¶n trong kú hiÖn t¹i, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113 - §èi víi doanh
thu cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh; 5117 -
§èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−).
264
- Sang kú kÕ to¸n tiÕp sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t
®éng tµi s¶n cña kú kÕ to¸n sau, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117).
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô vÒ cho thuª ho¹t
®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn
(nÕu cã), ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn thuÕ GTGT cña ho¹t ®éng cho thuª tµi
s¶n kh«ng thùc hiÖn)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
2.2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n cho nhiÒu
kú, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc).
- Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n thùc hiÖn, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113 - §èi víi doanh
thu cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh; 5117 -
§èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−)
- Cuèi mçi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p
trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
- Sang kú kÕ to¸n tiÕp sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t
®éng tµi s¶n cña kú kÕ to¸n sau, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117).
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung. cÊp dÞch vô vÒ cho thuª ho¹t
®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn
(nÕu cã), ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
265
3. Tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp (hµng ho¸ thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT
tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n x¸c ®Þnh doanh thu b¸n hµng lµ gi¸ b¸n tr¶
tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay
ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tr¶ chËm).
4. Tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng th× hµng ®æi hµng ph¶i
®−îc h¹ch to¸n nh− ho¹t ®éng kinh doanh mua, b¸n (trong ®ã hµng ho¸, dÞch vô xuÊt
®−a ®i trao ®æi ph¶i h¹ch to¸n nh− b¸n; hµng ho¸, dÞch vô nhËn ®−îc do trao ®æi ph¶i
h¹ch to¸n nh− mua). C¸c bªn ph¶i xuÊt ho¸ ®¬n khi xuÊt hµng ho¸, dÞch vô ®−a ®i trao
®æi vµ lµm c¸c thñ tôc kª khai, nép thuÕ theo quy ®Þnh.
4.1. Khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸ kh¸c ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ:
- C¨n cø Hãa ®¬n GTGT khi ®−a hµng hãa, dÞch vô ®i ®æi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh
thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô vµ thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch
vô ®−a ®i trao ®æi).
- C¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT khi nhËn vËt t−, hµng ho¸ ®æi vÒ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸ nhËn
®−îc do trao ®æi)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸ nhËn ®−îc do trao ®æi ®−a vÒ sö dông cho ho¹t ®éng
s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× thuÕ GTGT ®Çu vµo
cña hµng ho¸ nhËn ®−îc do trao ®æi sÏ kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ vµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ trÞ
vËt t−, hµng ho¸ nhËn vÒ do trao ®æi, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
266
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n).
5. KÕ to¸n b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t−:
5.1. §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n ch−a cã
thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
5.2. Tr−êng hîp b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
a) §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
- Khi b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh
doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch
gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®−îc ph¶n ¸nh
vµo TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn", ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn
ngay kh«ng cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¶n tr¶ chËm,
tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay kh«ng cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (ThuÕ GTGT ®Çu ra).
b) §èi víi bÊt ®éng s¶n ®Çu t− b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh
doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch
gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (cã c¶ thuÕ GTGT) ®−îc ghi nhËn
lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131
Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn
ngay cã c¶ thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶
gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT).
- Cuèi kú, c¨n cø vµo sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331).
6. Tr−êng hîp b¸n hµng th«ng qua c¸c ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång:
267
6.1. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ giao hµng ®¹i lý: Khi cã quyÕt to¸n víi ®¬n vÞ nhËn ®¹i lý b¸n
hµng vÒ sè hµng ®· b¸n, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ sè thuÕ GTGT ph¶i
nép, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT).
6.2. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång:
- Khi b¸n ®−îc hµng nhËn ®¹i lý, ph¶n ¸nh sè tiÒn b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
Hoa hång b¸n hµng ®¹i lý ®−îc h−ëng, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Sè hoa hång ®−îc h−ëng)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Doanh thu hoa hång
®−îc h−ëng theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
7. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi xuÊt
b¸n hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc.
7.1. Tr−êng hîp, khi xuÊt hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc sö dông "PhiÕu xuÊt kho
kiªm vËn chuyÓn néi bé":
- Khi xuÊt hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, ghi:
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn)
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
- Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®· b¸n ®−îc hµng, c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp
trªn c¨n cø vµo B¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n ra do ®¬n vÞ trùc thuéc lËp chuyÓn vÒ,
ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hµng ho¸ b¸n ra vµ ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, thuÕ GTGT
ph¶i nép, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT).
7.2. Tr−êng hîp khi xuÊt hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, c«ng ty,

268
®¬n vÞ cÊp trªn sö dông ngay Ho¸ ®¬n GTGT. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT, kÕ to¸n ph¶n
¸nh doanh thu b¸n hµng vµ thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi:
Nî c¸c TK 111, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT).
8. Tr−êng hîp xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó tiªu dïng néi bé, khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o, phôc vô cho
ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ,
doanh nghiÖp ph¶i lËp Hãa ®¬n GTGT, trªn ho¸ ®¬n ghi râ lµ hµng tiªu dïng néi bé phôc
vô cho SXKD hay khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o kh«ng thu tiÒn. Doanh nghiÖp sö dông ho¸ ®¬n
®Ó lµm chøng tõ h¹ch to¸n. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp kh«ng ph¶i tÝnh nép thuÕ
GTGT:
- Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó tiªu dïng néi bé, hoÆc khuyÕn m¹i, qu¶ng
c¸o, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
- §ång thêi ghi doanh thu b¸n hµng néi bé:
Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,...
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (NÕu s¶n phÈm s¶n xuÊt xong ®−îc chuyÓn thµnh
TSC§ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc
gi¸ vèn hµng ho¸).
9. Tr−êng hîp xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó tiªu dïng néi bé, khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o, phôc vô cho
ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc
®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× doanh nghiÖp ph¶i lËp
Ho¸ ®¬n GTGT vµ trªn ho¸ ®¬n ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n
b¸n hµng ho¸ cho kh¸ch hµng.
Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh nép thuÕ GTGT vµ sè thuÕ GTGT ph¶i nép
cña s¶n phÈm, hµng ho¸ sö dông néi bé tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh:
- Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó tiªu dïng néi bé, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng hãa.
- §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi:
269
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng
hãa céng (+) víi thuÕ GTGT cña hµng tiªu dïng néi bé ph¶i nép
NSNN); hoÆc
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (NÕu s¶n phÈm s¶n xuÊt xong ®−îc chuyÓn thµnh
TSC§ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh) (theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n
phÈm céng (+) víi thuÕ GTGT cña hµng tiªu dïng néi bé ph¶i nép
NSNN)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311).
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸
vèn hµng b¸n).
10. Tr−êng hîp sö dïng s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó biÕu, tÆng c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi ®−îc trang tr¶i
b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi th× doanh nghiÖp ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT, trªn ho¸ ®¬n
ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n xuÊt b¸n hµng cho kh¸ch hµng.
Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, nép thuÕ GTGT vµ sè thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i
nép NSNN kh«ng ®−îc khÊu trõ:
- Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
- §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT ®Çu ra).
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT).
11. Tr−êng hîp sö dông s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó th−ëng hoÆc tr¶ thay l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi
lao ®éng kh¸c th× doanh nghiÖp ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT (hoÆc ho¸ ®¬n b¸n hµng), trªn
ho¸ ®¬n ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n xuÊt b¸n hµng cho
kh¸ch hµng. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, nép thuÕ GTGT vµ thuÕ GTGT ®Çu
ra ph¶i nép NSNN kh«ng ®−îc khÊu trõ:
- Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó th−ëng hoÆc tr¶ thay l−¬ng cho c«ng nh©n
viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
- §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi:


270
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311).
12. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i:
§èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ s¶n
phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi mua, doanh thu vµ thuÕ
GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi:
Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i)
Cã c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Nî TK 156 - Hµng ho¸
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n.
13. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi ph¸t
sinh c¸c kho¶n doanh thu cña ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ thu nhËp kh¸c (Thu vÒ thanh lý,
nh−îng b¸n TSC§...) thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ,
kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ thu nhËp kh¸c theo gi¸ ch−a cã thuÕ
GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 138,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT).
14. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, cuèi kú
sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
§èi víi ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng kh¸c, ghi:
Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh
Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
15. Khi nép thuÕ GTGT vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
271
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép
Cã TK 111, 112,...
B. KÕ to¸n thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÊu (TK 33312)
1. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu
ph¶i nép, tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n vµ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu
(ch−a bao gåm thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 611,...
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3333)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
§ång thêi ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña hµng nhËp khÈu:
- Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ thuÕ, sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
- Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt,
kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ
GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng
vµo ho¹t ®éng phóc lîi th× sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu kh«ng ®−îc khÊu trõ ph¶i tÝnh
vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 611,...
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312).
2. Khi thùc nép thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312)
Cã c¸c TK 111, 112,...
C. KÕ to¸n thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ víi sè thuÕ GTGT ®Çu
ra vµ sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú:
- Sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ trong kú ®−îc chuyÓn trõ vµo sè thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi:
Nî TK 331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ.
- Sè thuÕ GTGT thùc nép vµo NSNN, khi nép ghi:
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã c¸c TK 111, 112,...
272
D. KÕ to¸n thuÕ GTGT ®−îc gi¶m, trõ
1. NÕu sè thuÕ GTGT ph¶i nép ®−îc gi¶m, ®−îc trõ vµo sè thuÕ GTGT ph¶i nép
trong kú, ghi:
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
2. NÕu sè thuÕ GTGT ®−îc gi¶m, ®−îc NSNN tr¶ l¹i b»ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
II. ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (TK 3332)
1. Khi b¸n hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt
vµ ®ång thêi chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh
thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt tÝnh trong gi¸ b¸n
nh−ng kh«ng cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n cã thuÕ tiªu
thô ®Æc biÖt vµ kh«ng cã thuÕ GTGT)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ
kh«ng cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
2. Khi b¸n hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ ®ång thêi chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung
cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé.
3. Khi x¸c ®Þnh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép cña hµng ho¸ vµ dÞch vô ®· tiªu
thô trong kú, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé
Cã c¸c TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
4. Khi nhËp khÈu hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, kÕ to¸n c¨n
cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng nhËp khÈu vµ th«ng b¸o nép thuÕ vÒ sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt
ph¶i nép, x¸c ®Þnh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép cña hµng nhËp khÈu, ghi:
Nî c¸c TK 152, 156, 211, 611,...

273
Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt.
5. Khi nép tiÒn thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt
Cã c¸c TK 111, 112,...
III. ThuÕ xuÊt khÈu (TK 3333)
1. Khi b¸n hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ xuÊt khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n
hµng vµ cung cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ xuÊt khÈu tÝnh trong gi¸ b¸n (tæng gi¸ thanh
to¸n), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
2. Khi x¸c ®Þnh sè thuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ xuÊt khÈu).
3. Khi nép tiÒn thuÕ xuÊt khÈu vµo NSNN, ghi:
Nî TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ xuÊt khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
IV. ThuÕ nhËp khÈu (TK 3333)
1. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu
ph¶i nép, tæng sè tiÒn ph¶i tr¶, hoÆc ®· thanh to¸n cho ng−êi b¸n vµ gi¸ trÞ vËt t−, hµng
ho¸, TSC§ nhËp khÈu (gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu), ghi:
Nî c¸c TK 152, 156, 211, 611,... (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu)
Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
2. Khi nép thuÕ nhËp khÈu vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
V. ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (TK 3334)
1. C¨n cø sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hµng
quý theo quy ®Þnh, ghi:
Nî TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211)
Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp.
2. Khi nép tiÒn thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo NSNN, ghi:

274
Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
Cã TK 111, 112,...
3. Cuèi n¨m, khi x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña n¨m tµi chÝnh:
- NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép nhá h¬n sè thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp t¹m nép hµng quý trong n¨m, th× sè chªnh lÖch, ghi:
Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
Cã TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211).
- NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép lín h¬n sè thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp t¹m nép hµng quý trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ph¶i nép thiÕu, ghi:
Nî TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211)
Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp.
- Khi thùc nép sè chªnh lÖch thiÕu vÒ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo Ng©n s¸ch
Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp
Cã c¸c TK 111, 112,...
VI. ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n (TK 3335)
1. Nguyªn t¾c kª khai, nép thuÕ vµ quyÕt to¸n thuÕ thu nhËp ®èi víi ng−êi cã thu
nhËp cao (gäi t¾t lµ thuÕ thu nhËp c¸ nh©n):
- Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp hoÆc doanh nghiÖp ®−îc uû quyÒn chi tr¶ thu
nhËp (gäi t¾t lµ c¬ quan chi tr¶ thu nhËp) ph¶i thùc hiÖn viÖc kª khai, nép thuÕ thu nhËp
c¸ nh©n theo nguyªn t¾c khÊu trõ t¹i nguån. Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp cã nghÜa vô
khÊu trõ tiÒn thuÕ tr−íc khi chi tr¶ thu nhËp cho ®èi t−îng nép thuÕ ®Ó nép thay tiÒn
thuÕ vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc.
- Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp cã tr¸ch nhiÖm tÝnh sè tiÒn thï lao ®−îc h−ëng,
tÝnh thuÕ thu nhËp c¸ nh©n vµ thùc hiÖn khÊu trõ tiÒn thuÕ thu nhËp c¸ nh©n, vµ nép
thuÕ vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Khi khÊu trõ thuÕ thu nhËp c¸ nh©n, doanh nghiÖp ph¶i
cÊp "Chøng tõ khÊu trõ thuÕ thu nhËp" cho c¸ nh©n cã thu nhËp cao ph¶i nép thuÕ, qu¶n
lý sö dông vµ quyÕt to¸n biªn lai thuÕ theo chÕ ®é qui ®Þnh
2. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu:
2.1. Hµng th¸ng, khi x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i nép tÝnh trªn thu
nhËp chÞu thuÕ cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335).
2.2. Khi chi tr¶ thu nhËp cho c¸c c¸ nh©n bªn ngoµi, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè
thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i nép tÝnh trªn thu nhËp kh«ng th−êng xuyªn chÞu thuÕ theo
275
tõng lÇn ph¸t sinh thu nhËp, ghi:
Tr−êng hîp chi tr¶ tiÒn thï lao, dÞch vô thuª ngoµi... ngay cho c¸c c¸ nh©n bªn
ngoµi, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,.635 (Tæng sè ph¶i thanh to¸n); hoÆc
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n); hoÆc
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng tiÒn ph¶i thanh to¸n) (4311)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335) (Sè thuÕ thu nhËp
c¸ nh©n ph¶i khÊu trõ)
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thùc tr¶).
- Khi chi tr¶ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho c¸c c¸ nh©n bªn ngoµi cã thu nhËp cao, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng sè tiÒn ph¶i tr¶)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (Sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n
ph¶i khÊu trõ)
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thùc tr¶).
2.3. C¬ quan chi tr¶ thu nhËp thùc hiÖn khÊu trõ tiÒn thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ®−îc
h−ëng kho¶n tiÒn thï lao tÝnh theo tû lÖ (%) trªn sè tiÒn thuÕ ®èi víi thu nhËp th−êng
xuyªn vµ trªn sè tiÒn thuÕ ®èi víi thu nhËp kh«ng th−êng xuyªn tr−íc khi nép vµo Ng©n
s¸ch Nhµ n−íc. Khi x¸c ®Þnh sè tiÒn thï lao ®−îc h−ëng tõ viÖc kª khai, khÊu trõ vµ nép
thuÕ thu nhËp c¸ nh©n theo quy ®Þnh, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
2.4. Khi nép thuÕ thu nhËp c¸ nh©n vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thay cho ng−êi cã thu
nhËp cao, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335)
Cã c¸c TK 111, 112,...
VII. ThuÕ tµi nguyªn (TK 3336)
1. X¸c ®Þnh sè thuÕ tµi nguyªn ph¶i nép tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6278)
Cã TK 3336 - ThuÕ tµi nguyªn.
2. Khi thùc nép thuÕ tµi nguyªn vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3336 - ThuÕ tµi nguyªn
Cã c¸c TK 111, 112,...
VIII. ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt (TK 3337)
276
1. X¸c ®Þnh sè thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt ph¶i nép tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh
nghiÖp, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6425)
Cã TK 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt.
2. Khi nép tiÒn thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt
Cã c¸c TK 111, 112,...
IX. C¸c lo¹i thuÕ kh¸c (3338), PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c (3339)
1. Khi x¸c ®Þnh sè lÖ phÝ tr−íc b¹ tÝnh trªn gi¸ trÞ tµi s¶n mua vÒ (khi ®¨ng ký
quyÒn së h÷u hoÆc quyÒn sö dông), ghi:
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339).
2. Khi thùc nép c¸c lo¹i thuÕ kh¸c, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3338, 3339)
Cã c¸c TK 111, 112,...
X. KÕ to¸n c¸c kho¶n trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc cho doanh nghiÖp (TK 3339)
1. Khi nhËn ®−îc quyÕt ®Þnh vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc trong tr−êng
hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cung cÊp hµng ho¸, dÞch vô theo yªu cÇu cña
Nhµ n−íc, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu trî cÊp, trî gi¸ ®−îc Nhµ n−íc cÊp, ghi:
Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5114).
2. Khi nhËn ®−îc tiÒn trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339).




277
TµI KHO¶N 334
PH¶I TR¶ Ng−êi LAO §éNG

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c
kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn
th−ëng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c thuéc vÒ thu nhËp cña ng−êi lao
®éng.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 334 - PH¶I TR¶ NG¦êI LAO §éNG

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi
vµ c¸c kho¶n kh¸c ®· tr¶, ®· chi, ®· øng tr−íc cho ng−êi lao ®éng;
- C¸c kho¶n khÊu trõ vµo tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng cña ng−êi lao ®éng.
Bªn Cã:
C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi vµ
c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶, ph¶i chi cho ng−êi lao ®éng;
Sè d− bªn Cã:
C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c
cßn ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng.
Tµi kho¶n 334 cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî Tµi kho¶n 334 rÊt c¸ biÖt - nÕu
cã ph¶n ¸nh sè tiÒn ®· tr¶ lín h¬n sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng vµ c¸c
kho¶n kh¸c cho ng−êi lao ®éng.
Tµi kho¶n 334 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo 2 néi dung: Thanh to¸n l−¬ng vµ thanh
to¸n c¸c kho¶n kh¸c.
Tµi kho¶n 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 3341 - Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh
h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn cña doanh nghiÖp vÒ tiÒn l−¬ng,
tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c thuéc vÒ thu
nhËp cña c«ng nh©n viªn.
- Tµi kho¶n 3348 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh
h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng kh¸c ngoµi c«ng nh©n viªn cña doanh
nghiÖp vÒ tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng (nÕu cã) cã tÝnh chÊt vÒ tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n kh¸c thuéc
vÒ thu nhËp cña ng−êi lao ®éng.




278
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. TÝnh tiÒn l−¬ng, c¸c kho¶n phô cÊp theo quy ®Þnh ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang
Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6231)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6271)
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6411)
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6421)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348).
2. TiÒn th−ëng tr¶ cho c«ng nh©n viªn:
- Khi x¸c ®Þnh sè tiÒn th−ëng tr¶ c«ng nh©n viªn tõ quü khen th−ëng, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341).
- Khi xuÊt quü chi tr¶ tiÒn th−ëng, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341)
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. TÝnh tiÒn b¶o hiÓm x· héi (èm ®au, thai s¶n, tai n¹n,...) ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n
viªn, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3383)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341).
4. TÝnh tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Doanh nghiÖp cã trÝch tr−íc tiÒn l−¬ng nghØ phÐp)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341).
5. C¸c kho¶n ph¶i khÊu trõ vµo l−¬ng vµ thu nhËp cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao
®éng kh¸c cña doanh nghiÖp nh− tiÒn t¹m øng ch−a chi hÕt, b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x·
héi, tiÒn thu båi th−êng vÒ tµi s¶n thiÕu theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã TK 141 - T¹m øng
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c.
279
6. TÝnh tiÒn thuÕ thu nhËp c¸ nh©n cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña
doanh nghiÖp ph¶i nép Nhµ n−íc, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335).
7. Khi øng tr−íc hoÆc thùc tr¶ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao
®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã c¸c TK 111, 112,...
8. Thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña
doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã c¸c TK 111, 112,...
9. Tr−êng hîp tr¶ l−¬ng hoÆc th−ëng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c
cña doanh nghiÖp b»ng s¶n phÈm, hµng ho¸:
- §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT)
- §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc
®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu
b¸n hµng néi bé theo gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ thanh to¸n).
10. X¸c ®Þnh vµ thanh to¸n tiÒn ¨n ca ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao
®éng kh¸c cña doanh nghiÖp:
- Khi x¸c ®Þnh ®−îc sè tiÒn ¨n ca ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng
kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî c¸c TK 622, 623, 627, 641, 642
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348).
- Khi chi tiÒn ¨n ca cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348)
Cã c¸c TK 111, 112,...

280
Tµi KHO¶N 335
CHI PHÝ PH¶I TR¶

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh trong kú nh−ng thùc tÕ ch−a chi tr¶ trong kú nµy.
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó h¹ch to¸n nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ch−a ph¸t sinh
nh−ng ®−îc tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh kú nµy cho c¸c ®èi t−îng chÞu chi
phÝ ®Ó ®¶m b¶o khi c¸c kho¶n chi tr¶ ph¸t sinh thùc tÕ kh«ng g©y ®ét biÕn cho chi phÝ
s¶n xuÊt, kinh doanh. ViÖc h¹ch to¸n c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh trong kú ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾c phï hîp gi÷a doanh thu vµ chi phÝ
ph¸t sinh trong kú.
Thuéc lo¹i chi phÝ ph¶i tr¶, bao gåm c¸c kho¶n sau:
1. TrÝch tr−íc chi phÝ tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n s¶n xuÊt trong thêi gian nghØ
phÐp.
2. Chi phÝ söa ch÷a lín cña nh÷ng TSC§ ®Æc thï do viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu
kú, doanh nghiÖp ®−îc phÐp trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a cho n¨m kÕ ho¹ch hoÆc mét sè
n¨m tiÕp theo.
3. Chi phÝ trong thêi gian doanh nghiÖp ngõng s¶n xuÊt theo mïa, vô cã thÓ x©y
dùng ®−îc kÕ ho¹ch ngõng s¶n xuÊt KÕ to¸n tiÕn hµnh tÝnh tr−íc vµ h¹ch to¸n vµo chi
phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú nh÷ng chi phÝ sÏ ph¶i chi trong thêi gian ngõng s¶n
xuÊt kinh doanh.
4. TrÝch tr−íc chi phÝ l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ trong tr−êng hîp vay tr¶ l·i sau, l·i tr¸i
phiÕu tr¶ sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n).

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. ChØ ®−îc h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng néi dung chi phÝ ph¶i tr¶ theo quy
®Þnh trªn. Ngoµi c¸c néi dung quy ®Þnh nµy, nÕu ph¸t sinh nh÷ng kho¶n kh¸c ph¶i tÝnh
tr−íc vµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, doanh nghiÖp ph¶i cã gi¶i
tr×nh vÒ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®ã.
2. ViÖc trÝch tr−íc vµ h¹ch to¸n nh÷ng chi phÝ ch−a ph¸t sinh vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh trong kú ph¶i ®−îc tÝnh to¸n mét c¸ch chÆt chÏ (LËp dù to¸n chi phÝ vµ dù
to¸n trÝch tr−íc) vµ ph¶i cã b»ng chøng hîp lý, tin cËy vÒ c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i trÝch
tr−íc trong kú, ®Ó ®¶m b¶o sè chi phÝ ph¶i tr¶ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy phï hîp víi
sè chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. Nghiªm cÊm viÖc trÝch tr−íc vµo chi phÝ nh÷ng néi dung
kh«ng ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.
3. VÒ nguyªn t¾c, cuèi kú kÕ to¸n n¨m, c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ph¶i ®−îc quyÕt
to¸n víi sè chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. Sè chªnh lÖch gi÷a sè trÝch tr−íc vµ chi phÝ thùc tÕ

281
ph¶i xö lý theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.
4. Nh÷ng kho¶n chi phÝ trÝch tr−íc ch−a sö dông cuèi n¨m ph¶i gi¶i tr×nh trong
b¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh.


kÕt CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 335 - CHI PHÝ PH¶I TR¶

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n chi tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh ®−îc tÝnh vµo chi phÝ ph¶i tr¶;
- Sè chªnh lÖch vÒ chi phÝ ph¶i tr¶ lín h¬n sè chi phÝ thùc tÕ ®−îc ghi gi¶m chi phÝ.
Bªn Cã:
Chi phÝ ph¶i tr¶ dù tÝnh tr−íc vµ ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh.
Sè d− bªn Cã:
Chi phÝ ph¶i tr¶ ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng thùc tÕ ch−a ph¸t
sinh.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ vÒ tiÒn l−¬ng nghØ phÐp cña c«ng nh©n s¶n xuÊt ghi:
Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶.
2. Khi tÝnh tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n s¶n xuÊt ghi:
Nî TK 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (NÕu sè ph¶i tr¶ lín h¬n sè trÝch tr−íc)
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Tæng tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶)
Cã TK 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (NÕu sè ph¶i tr¶ nhá h¬n sè trÝch tr−íc).
3. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh sè chi söa ch÷a lín TSC§ dù tÝnh sÏ
ph¸t sinh, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶.

282
4. Khi c«ng viÖc söa ch÷a lín hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo sö dông, kÕ to¸n kÕt
chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh thuéc khèi l−îng c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§ ®· ®−îc
trÝch tr−íc vµo chi phÝ, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu sè ®· chi lín h¬n sè trÝch tr−íc)
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc)
Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413 ) (Tæng chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh)
Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu sè ®· chi nhá h¬n sè trÝch tr−íc).
5. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh nh÷ng chi phÝ dù tÝnh ph¶i chi
trong thêi gian ngõng viÖc theo thêi vô, hoÆc ngõng viÖc theo kÕ ho¹ch, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶.
6. Chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt theo thêi vô, ghi:
Nî c¸c TK 623, 627 (NÕu sè ®· chi lín h¬n sè trÝch tr−íc)
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc)
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã c¸c TK 623, 627 (NÕu sè ®· chi nhá h¬n sè trÝch tr−íc).
7. Tr−êng hîp l·i vay tr¶ sau, cuèi kú tÝnh l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (L·i tiÒn vay vèn s¶n xuÊt, kinh doanh)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung l·i tiÒn vay tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang)
Nî TK 241 - XDCB dë dang (L·i tiÒn vay tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng
dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶.
8. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸, nÕu tr¶ l·i sau
(khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶
trong kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
283
Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú).
Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho
ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, nÕu tr¶ l·i sau
(khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶
trong kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú)
Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú).
Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho
ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
10. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi, nÕu tr¶ l·i sau (khi
tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong
kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ ®Çu t− x©y dùng dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú).
Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho
ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...



284
TµI KHO¶N 336
PH¶I TR¶ NéI Bé

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ gi÷a
doanh nghiÖp ®éc lËp víi c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc
lËp, Tæng C«ng ty, C«ng ty vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép, ph¶i cÊp hoÆc c¸c kho¶n mµ
c¸c ®¬n vÞ trong doanh nghiÖp ®éc lËp ®· chi, ®· thu hé cÊp trªn, cÊp d−íi hoÆc ®¬n vÞ
thµnh viªn kh¸c.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Tµi kho¶n 336 chØ ph¶n ¸nh c¸c néi dung kinh tÕ vÒ quan hÖ thanh to¸n néi bé
®èi víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp
d−íi víi nhau, trong ®ã cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt,
kinh doanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý. C¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh
nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, C«ng ty, nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ
cã tæ chøc kÕ to¸n riªng.
2. Quan hÖ ®Çu t− vèn cña doanh nghiÖp vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, c¬ së
kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ c¸c giao dÞch gi÷a c«ng ty mÑ víi c¸c c«ng ty con vµ gi÷a
c¸c c«ng ty con víi nhau kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 336.
3. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi
bé" bao gåm:
- C¸c kho¶n ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc ph¶i nép Tæng c«ng ty, C«ng ty, c¸c kho¶n
Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc;
- C¸c kho¶n mµ c¸c Tæng c«ng ty, C«ng ty, ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc trong Tæng
c«ng ty, C«ng ty ®· chi, tr¶ hé hoÆc c¸c kho¶n ®· thu hé Tæng c«ng ty, C«ng ty, ®¬n vÞ trùc
thuéc, phô thuéc hoÆc c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn kh¸c vµ c¸c kho¶n thanh to¸n v·ng lai kh¸c.
Riªng vÒ vèn kinh doanh cña Tæng c«ng ty, C«ng ty giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô
thuéc ®−îc ghi nhËn vµo Tµi kho¶n 1361 "Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc", ®Ó ph¶n
¸nh sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n ®éc lËp. C¸c ®¬n vÞ trùc
thuéc khi nhËn vèn kinh doanh cña Tæng c«ng ty, C«ng ty giao ®−îc ghi t¨ng tµi s¶n vµ
nguån vèn kinh doanh, kh«ng h¹ch to¸n vèn kinh doanh ®−îc giao vµo Tµi kho¶n 336
"Ph¶i tr¶ néi bé".
4. Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ
thanh to¸n, trong ®ã ®−îc theo dâi theo tõng kho¶n ph¶i nép, ph¶i tr¶.
5. Cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh kiÓm tra, ®èi chiÕu Tµi kho¶n 136, Tµi kho¶n 336
gi÷a c¸c ®¬n vÞ theo tõng néi dung thanh to¸n néi bé ®Ó lËp biªn b¶n thanh to¸n bï trõ
theo tõng ®¬n vÞ lµm c¨n cø h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 tµi kho¶n nµy. Khi ®èi chiÕu, nÕu cã
chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi.
285
KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 336 - PH¶I TR¶ NéI Bé

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ®· tr¶ cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc;
- Sè tiÒn ®· nép cho Tæng c«ng ty, C«ng ty;
- Sè tiÒn ®· tr¶ vÒ c¸c kho¶n mµ c¸c ®¬n vÞ néi bé chi hé, hoÆc thu hé ®¬n vÞ néi bé;
- Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cña cïng mét ®¬n vÞ cã quan hÖ
thanh to¸n.
Bªn Cã:
- Sè tiÒn ph¶i nép cho Tæng c«ng ty, C«ng ty;
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc;
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong néi bé vÒ c¸c kho¶n ®· ®−îc ®¬n vÞ kh¸c
chi hé vµ c¸c kho¶n thu hé ®¬n vÞ kh¸c.
Sè d− bªn Cã:
Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶, ph¶i nép cho c¸c ®¬n vÞ trong néi bé doanh nghiÖp.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
Mét sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc cã tæ chøc kÕ to¸n
1. §Þnh kú tÝnh vµo chÝ phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp sè ph¶i nép cho Tæng c«ng ty,
C«ng ty vÒ phÝ qu¶n lý, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
2. TÝnh sè ph¶i nép vÒ c¸c quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen
th−ëng, phóc lîi theo qui ®Þnh cho Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
3. TÝnh sè lîi nhuËn ph¶i nép vÒ Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
286
4. Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ c¸c kho¶n
®· ®−îc Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c chi hé, tr¶ hé, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
5. Khi thu tiÒn hé Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
6. Khi tr¶ tiÒn cho Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶,
ph¶i nép, chi hé, thu hé, ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Cã c¸c TK 111, 112,...
7. Khi cã quyÕt ®Þnh ®iÒu chuyÓn tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cho c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong
Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ ®· hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).
8. Khi mua hµng ho¸ cña Tæng c«ng ty, C«ng ty (hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng
ty, C«ng ty):
8.1. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
a) Khi nhËn ®−îc hµng cña Tæng c«ng ty, C«ng ty, hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng
c«ng ty, C«ng ty, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã
liªn quan, ghi:
Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ b¸n néi bé)
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
b) Khi b¸n hµng ho¸, ®¬n vÞ ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT kÕ
to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi:
Nî c¸c TK 111, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).

287
§ång thêi lËp b¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n ra chuyÓn cho Tæng c«ng ty,
C«ng ty (hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty) ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu tiªu
thô néi bé.
c) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vÒ sè hµng
ho¸ tiªu thô néi bé do Tæng c«ng ty, C«ng ty chuyÓn ®Õn trªn c¬ së sè hµng ho¸ ®· b¸n,
kÕ to¸n c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ
Cã TK 156 - Hµng hãa (NÕu ch−a kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸)
Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®· kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸).
d) Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ do ®iÒu kiÖn, yªu cÇu qu¶n lý vµ h¹ch to¸n, nÕu kh«ng
muèn sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé mµ sö dông ngay Ho¸ ®¬n GTGT
th× khi xuÊt hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ë kh¸c ®Þa ph−¬ng
ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n
hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
Cã TK 512 - Doanh thu néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT).
- Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vµ hµng ho¸
do Tæng c«ng ty, C«ng ty giao cho ®Ó b¸n, kÕ to¸n c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c
chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng ho¸ nhËp kho theo gi¸ b¸n néi bé ch−a cã
thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi:
Nî TK 155, 156 (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ.
Cã c¸c TK 111, 112, 336 (Tæng gi¸ thanh to¸n néi bé).
8.2. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp
a) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc, h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm cña Tæng c«ng
ty, C«ng ty ®iÒu ®éng, giao b¸n, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c
chøng tõ cã liªn quan, ghi:
Nî TK 155 - Thµnh phÈm (Gi¸ b¸n néi bé)
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
b) Khi xuÊt b¸n hµng ho¸, ®¬n vÞ ph¶i lËp ho¸ ®¬n b¸n hµng, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n
b¸n hµng kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
9. Khi vay tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn (C«ng ty, Tæng c«ng ty) vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé, ghi:
288
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
10. Bï trõ gi÷a c¸c kho¶n ph¶i thu cña Tæng c«ng ty, C«ng ty, c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong
Tæng c«ng ty, C«ng ty víi c¸c kho¶n ph¶i nép, ph¶i tr¶ Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n
vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty (ChØ bï trõ trong quan hÖ ph¶i thu, ph¶i tr¶ víi mét
®¬n vÞ néi bé trong Tæng c«ng ty, C«ng ty), ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i thu néi bé
Cã TK 136 - Ph¶i tr¶ néi bé.
II. H¹ch to¸n ë Tæng c«ng ty, C«ng ty
1. Sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn mµ Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ trùc
thuéc, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
2. Sè quü dù phßng tµi chÝnh Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ trùc
thuéc, ghi:
Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
3. Sè quü khen th−ëng, quü phóc lîi Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ
trùc thuéc, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
4. Khi Tæng c«ng ty, C«ng ty cÊp tiÒn cho ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c quü, ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Cã c¸c TK 111, 112,...
5. Tr−êng hîp Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp bï lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cho
c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
6. Tæng c«ng ty, C«ng ty x¸c ®Þnh sè ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c kho¶n
mµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc ®· chi hé, tr¶ hé, hoÆc Tæng c«ng ty, C«ng ty thu hé c¸c ®¬n vÞ
trùc thuéc, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
289
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
7. Khi Tæng c«ng ty, C«ng ty tr¶ tiÒn cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c kho¶n chi hé,
tr¶ hé, thu hé, ghi:
Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé
Cã c¸c TK 111, 112, ...
8. Tr−êng hîp Tæng c«ng ty, C«ng ty mua hµng ho¸ ë ®¬n vÞ trùc thuéc (Xem nghiÖp
vô 8 cña phÇn I - H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc cã tæ chøc kÕ to¸n).
9. Khi nhËn tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ nép tiÒn phÝ qu¶n lý cÊp trªn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, ...
Cã c¸c TK 136, 511,...
(Chi tiÕt xem h−íng dÉn ë TK 136, 642).




290
TµI KHO¶N 337
THANH TO¸N THEO TIÕN §é KÕ HO¹CH HîP §åNG X¢Y DôNG

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch
vµ sè tiÒn ph¶i thu theo doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh do nhµ
thÇu tù x¸c ®Þnh cña hîp ®ång x©y dùng dë dang.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Tµi kho¶n 337 “Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng” chØ ¸p
dông ®èi víi tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn
®é kÕ ho¹ch. Tµi kho¶n nµy kh«ng ¸p dông ®èi víi tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy
®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞ khèi l−îng thùc hiÖn ®−îc kh¸ch hµng x¸c
nhËn.
2. C¨n cø ®Ó ghi vµo bªn Nî TK 337 lµ chøng tõ x¸c ®Þnh doanh thu t−¬ng øng víi
phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh trong kú (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù lËp, kh«ng ph¶i
chê kh¸ch hµng x¸c nhËn. Nhµ thÇu ph¶i lùa chän ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh phÇn c«ng viÖc ®·
hoµn thµnh vµ giao tr¸ch nhiÖm cho c¸c bé phËn liªn quan x¸c ®Þnh gi¸ trÞ phÇn c«ng viÖc ®·
hoµn thµnh vµ lËp chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu hîp ®ång x©y dùng trong kú.
- C¨n cø ®Ó ghi vµo bªn Cã TK 337 lµ ho¸ ®¬n ®−îc lËp trªn c¬ së tiÕn ®é thanh
to¸n theo kÕ ho¹ch ®· ®−îc quy ®Þnh trong hîp ®ång. Sè tiÒn ghi trªn ho¸ ®¬n lµ c¨n cø
®Ó ghi nhËn sè tiÒn nhµ thÇu ph¶i thu cña kh¸ch hµng, kh«ng lµ c¨n cø ®Ó ghi nhËn
doanh thu trong kú kÕ to¸n.
3. Tµi kho¶n 337 ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng hîp ®ång x©y dùng.


KÕT CÊU Vµ NéI duNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 337 - THANH TO¸N THEO TIÕN §é
KÕ HO¹CH HîP §åNG X¢Y DôNG

Bªn Nî:
Ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i thu theo doanh thu ®· ghi nhËn t−¬ng øng víi phÇn c«ng
viÖc ®· hoµn thµnh cña hîp ®ång x©y dùng dë dang.
Bªn Cã:
Ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng
dë dang.
Sè d− bªn Nî:
Ph¶n ¸nh sè tiÒn chªnh lÖch gi÷a doanh thu ®· ghi nhËn cña hîp ®ång lín h¬n sè
tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng dë dang.

291
Sè d− bªn Cã:
Ph¶n ¸nh sè tiÒn chªnh lÖch gi÷a doanh thu ®· ghi nhËn cña hîp ®ång nhá h¬n sè
tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng dë dang.


Ph−¬ng PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é
kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy,
th× kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®·
hoµn thµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi:
Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
2. C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i thu
theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
3. Khi nhµ thÇu nhËn ®−îc tiÒn cña kh¸ch hµng thanh to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.




292
TµI KHO¶N 338
PH¶I TR¶, PH¶I NéP KH¸C

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i
nép ngoµi néi dung ®· ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n kh¸c thuéc nhãm TK 33 (tõ TK 331 ®Õn
TK 337). Tµi kho¶n nµy còng ®−îc dïng ®Ó h¹ch to¸n doanh thu nhËn tr−íc vÒ c¸c dÞch
vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng, chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i c¸c tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn liªn
doanh vµ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi¸ ph¸t sinh trong giao dÞch b¸n thuª l¹i tµi s¶n lµ thuª
tµi chÝnh hoÆc thuª ho¹t ®éng.
Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñ yÕu sau:
1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý cña
cÊp cã thÈm quyÒn.
2. Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ph¶i tr¶ cho c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) theo quyÕt
®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn ghi trong biªn b¶n xö lý, nÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n.
3. Sè tiÒn trÝch vµ thanh to¸n b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn.
4. C¸c kho¶n khÊu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña c«ng nh©n viªn theo quyÕt ®Þnh cña toµ
¸n (tiÒn nu«i con khi ly dÞ, con ngoµi gi¸ thó, lÖ phÝ tßa ¸n, c¸c kho¶n thu hé, ®Òn bï...).
5. C¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ bªn ngoµi do nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.
Tr−êng hîp nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n b»ng hiÖn vËt kh«ng ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n
nµy mµ ®−îc theo dâi ë tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (TK 003 - Hµng ho¸ nhËn
b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc).
6. C¸c kho¶n l·i ph¶i tr¶ cho c¸c bªn tham gia liªn doanh, cæ tøc ph¶i tr¶ cho c¸c cæ ®«ng.
7. C¸c kho¶n ®i vay, ®i m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi.
8. C¸c kho¶n tiÒn nhËn tõ ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt, nhËp khÈu hoÆc nhËn ®¹i lý b¸n
hµng ®Ó nép c¸c lo¹i thuÕ xuÊt, nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu.
9. Sè tiÒn thu tr−íc cña kh¸ch hµng trong nhiÒu kú kÕ to¸n vÒ cho thuª tµi s¶n, c¬
së h¹ tÇng (Gäi lµ doanh thu nhËn tr−íc).
10. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ ngay.
11. Kho¶n l·i nhËn tr−íc khi cho vay vèn hoÆc mua c¸c c«ng cô nî.
12. Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã
gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu
t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh.
13. PhÇn l·i ho·n l¹i do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së liªn doanh
®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn liªn doanh.
14. Sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc, tiÒn thu hé nî ph¶i
thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp.

293
15. Kho¶n chªnh lÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ
thuª tµi chÝnh.
16. Kho¶n chªnh lÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ
thuª ho¹t ®éng.
17. C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 338 - PH¶I TR¶, PH¶I NéP KH¸C

Bªn Nî:
- KÕt chuyÓn gi¸ trÞ tµi s¶n thõa vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghi
trong biªn b¶n xö lý;
- B¶o hiÓm x· héi ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn;
- Kinh phÝ c«ng ®oµn chi t¹i ®¬n vÞ;
- Sè b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn ®· nép cho c¬ quan qu¶n
lý quü b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn;
- Doanh thu ch−a thùc hiÖn tÝnh cho tõng kú kÕ to¸n; tr¶ l¹i tiÒn nhËn tr−íc cho
kh¸ch hµng khi kh«ng tiÕp tôc thùc hiÖn viÖc cho thuª tµi s¶n;
- Sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (tr−êng hîp l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc
ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn vµo doanh thu tµi chÝnh;
- Sè ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−a
®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp
vèn liªn doanh.
- Sè ph©n bæ kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸
b¸n tr¶ tiÒn ngay (l·i tr¶ chËm) vµo chi phÝ tµi chÝnh;
- KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ
thuª tµi chÝnh ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh;
- KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ
thuª ho¹t ®éng ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh;
- KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−,
hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých
cña bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc ghi t¨ng thu nhËp kh¸c khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm
so¸t b¸n sè vËt t−, hµng ho¸ nµy cho bªn thø ba.
- Nép vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp sè tiÒn thu håi nî ph¶i thu ®· thu ®−îc
vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n, thanh lý tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh
nghiÖp khi cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n−íc;

294
- KÕt chuyÓn chi phÝ cæ phÇn ho¸ trõ (-) vµo sè tiÒn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇn
ho¸ c«ng ty Nhµ n−íc;
- C¸c kho¶n ®· tr¶ vµ ®· nép kh¸c.
Bªn Cã:
- Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa chê xö lý (Ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n);
- Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ph¶i tr¶ cho c¸ nh©n, tËp thÓ (Trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) theo quyÕt
®Þnh ghi trong biªn b¶n xö lý do x¸c ®Þnh ngay ®−îc nguyªn nh©n;
- TrÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn vµo chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh;
- TrÝch b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi khÊu trõ vµo l−¬ng cña c«ng nh©n viªn;
- C¸c kho¶n thanh to¸n víi c«ng nh©n viªn vÒ tiÒn nhµ, ®iÖn, n−íc ë tËp thÓ;
- Kinh phÝ c«ng ®oµn v−ît chi ®−îc cÊp bï;
- Sè BHXH ®· chi tr¶ c«ng nh©n viªn khi ®−îc c¬ quan BHXH thanh to¸n;
- Doanh thu ch−a thùc hiÖn ph¸t sinh trong kú;
- KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (tr−êng hîp l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc
ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh;
- Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ ngay;
- Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i cña
giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª tµi chÝnh;
- Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i cña
giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng;
- Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®· ®¸nh gi¸
l¹i TSC§ ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých
cña bªn gãp vèn liªn doanh;
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ vÒ toµn bé sè tiÒn thu håi nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n,
thanh lý tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp khi x¸c ®Þnh gi¸ ®Ó cæ
phÇn ho¸ doanh nghiÖp;
- C«ng ty cæ phÇn ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i tr¶ vÒ tæng sè tiÒn thu ®−îc vÒ tiÒn thu hé
nî ph¶i thu vµ tiÒn thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé Nhµ n−íc (§−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh
vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp);
- Ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn thu tõ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc;
- C¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c.
Sè d− bªn Cã:
- Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶, cßn ph¶i nép;
295
- B¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn ®· trÝch ch−a nép cho c¬
quan qu¶n lý hoÆc kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc ®Ó l¹i cho ®¬n vÞ ch−a chi hÕt;
- Gi¸ trÞ tµi s¶n ph¸t hiÖn thõa cßn chê gi¶i quyÕt;
- Doanh thu ch−a thùc hiÖn ë thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n;
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc
ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn
thµnh ®Çu t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh;
- Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý hoÆc gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ
thuª l¹i ch−a kÕt chuyÓn;
- Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−a ®i gãp
vèn vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t ch−a kÕt chuyÓn;
- Ph¶n ¸nh sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ vÒ sè tiÒn thu hé c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ sè tiÒn
thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®Õn
cuèi kú kÕ to¸n;
- Ph¶n ¸nh sè tiÒn c«ng ty cæ phÇn cßn ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu hé c¸c kho¶n nî ph¶i
thu vµ tiÒn thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé Nhµ n−íc ®Õn cuèi kú kÕ to¸n;
- Ph¶n ¸nh sè tiÒn thu vÒ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc cßn ph¶i tr¶ ®Õn cuèi kú
kÕ to¸n.
- Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî ph¶n ¸nh sè ®· tr¶, ®· nép
nhiÒu h¬n sè ph¶i tr¶, ph¶i nép hoÆc sè b¶o hiÓm x· héi ®· chi tr¶ c«ng nh©n viªn ch−a
®−îc thanh to¸n vµ kinh phÝ c«ng ®oµn v−ît chi ch−a ®−îc cÊp bï.
Tµi kho¶n 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c, cã 8 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ch−a
x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn.
Tr−êng hîp gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý th×
®−îc ghi ngay vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 338 (3381).
- Tµi kho¶n 3382 - Kinh phÝ c«ng ®oµn: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n
kinh phÝ c«ng ®oµn ë ®¬n vÞ.
- Tµi kho¶n 3383 - B¶o hiÓm x· héi: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n b¶o
hiÓm x· héi cña ®¬n vÞ.
- Tµi kho¶n 3384 - B¶o hiÓm y tÕ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n b¶o hiÓm
y tÕ theo quy ®Þnh.
- Tµi kho¶n 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu b¸n cæ
phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc, tiÒn thu hé c¸c kho¶n ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi
s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c theo
qui ®Þnh.

296
Tµi kho¶n 3386 - NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n: Ph¶n ¸nh sè tiÒn mµ ®¬n vÞ nhËn
ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi ®¬n vÞ víi thêi gian d−íi 1 n¨m, ®Ó ®¶m
b¶o cho c¸c dÞch vô liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc thùc hiÖn ®óng
hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt.
- Tµi kho¶n 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh
t¨ng, gi¶m doanh thu ch−a thùc hiÖn cña doanh nghiÖp trong kú kÕ to¸n. H¹ch to¸n vµo
tµi kho¶n nµy sè tiÒn cña kh¸ch hµng ®· tr¶ tr−íc cho mét hoÆc nhiÒu kú kÕ to¸n vÒ cho
thuª tµi s¶n; Kho¶n l·i nhËn tr−íc khi cho vay vèn hoÆc mua c¸c c«ng cô nî; Kho¶n
chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay;
L·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña
ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó
ph©n bæ dÇn; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n
®−a ®i gãp vèn liªn doanh t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh;
Kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy sè tiÒn nhËn tr−íc cña ng−êi mua mµ doanh
nghiÖp ch−a cung cÊp s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô.
- Tµi kho¶n 3388 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c cña
®¬n vÞ ngoµi néi dung c¸c kho¶n ph¶i tr¶ ®· ph¶n ¸nh trªn c¸c Tµi kho¶n tõ TK 3381
®Õn TK 3387.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Tr−êng hîp TSC§ ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê gi¶i
quyÕt, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn).
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i).
§ång thêi, c¨n cø hå s¬ TSC§ ®Ó ghi t¨ng TSC§ trªn sæ TSC§.
2. Tr−êng hîp vËt t−, hµng hãa, tiÒn mÆt t¹i quü ph¸t hiÖn thõa qua kiÓm kª ch−a
x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê gi¶i quyÕt, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Nî TK 156 - Hµng hãa
Nî TK 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381).
297
3. Khi cã biªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè tµi s¶n thõa, kÕ to¸n c¨n cø
vµo quyÕt ®Þnh xö lý ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh; hoÆc
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB;
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388);
Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
4. Hµng th¸ng trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn vµo chi
phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng
Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
...
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384).
5. TÝnh sè tiÒn b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi trõ vµo l−¬ng cña c«ng nh©n viªn, ghi:
Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3384).
6. Nép b¶o hiÓm x· héi, kinh phÝ c«ng ®oµn cho c¬ quan qu¶n lý quü vµ khi mua thÎ
b¶o hiÓm y tÕ cho c«ng nh©n viªn, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Cã c¸c TK 111, 112,...
7. TÝnh b¶o hiÓm x· héi ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn khi nghØ èm ®au, thai s¶n,..., ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3383)
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng
8. Chi tiªu kinh phÝ c«ng ®oµn t¹i ®¬n vÞ, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383).
Cã c¸c TK 111, 112,...
9. Kinh phÝ c«ng ®oµn chi v−ît ®−îc cÊp bï, khi nhËn ®−îc tiÒn, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng

298
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c.
10. H¹ch to¸n nhËn ký quü, ký c−îc:
- Khi nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111 (1111, 1113), 112,...
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386).
- Tr−êng hîp ®¬n vÞ ký quü, ký c−îc vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt víi doanh
nghiÖp bÞ ph¹t theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ:
+ §èi víi kho¶n tiÒn ph¹t khÊu trõ vµo tiÒn ký quü, ký c−îc cña ng−êi ký quü, ký
c−îc, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386) (§èi víi kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n
h¹n)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
+ Khi thùc tr¶ kho¶n ký quü, ký c−îc cho ng−êi ký quü, ký c−îc, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386) (§· trõ kho¶n tiÒn ph¹t) (NÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112,...
11. X¸c ®Þnh sè l·i ph¶i tr¶ cho c¸c bªn tham gia liªn doanh, cæ tøc ph¶i tr¶ cho c¸c
cæ ®«ng theo quyÕt ®Þnh cña ®¹i héi cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388).
12. H¹ch to¸n doanh thu ch−a thùc hiÖn vÒ cho thuª TSC§, B§S ®Çu t− theo
ph−¬ng thøc cho thuª ho¹t ®éng, doanh thu cña kú kÕ to¸n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng tæng sè
tiÒn cho thuª ho¹t ®éng TSC§, B§S ®Çu t− ®· thu chia cho sè kú thu tiÒn tr−íc cho thuª
ho¹t ®éng TSC§, B§S ®Çu t−:
a) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª TSC§, B§S ®Çu t− trong
nhiÒu n¨m, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ch−a thùc hiÖn theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT,
ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ cho thuª ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- Khi tÝnh vµ ghi nhËn doanh thu cña tõng kú kÕ to¸n, ghi :
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117).
- Tr−êng hîp hîp ®ång cho thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn ph¶i tr¶ l¹i tiÒn cho
299
kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ cho thuª ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn tr¶ l¹i cho ng−êi ®i thuª vÒ thuÕ GTGT
cña ho¹t ®éng cho thuª TSC§ kh«ng thùc hiÖn ®−îc)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l¹i).
b) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª tµi s¶n trong nhiÒu n¨m, kÕ
to¸n ph¶n ¸nh doanh thu nhËn tr−íc theo tæng sè tiÒn ®· nhËn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc).
- Khi tÝnh vµ ghi nhËn doanh thu cña tõng kú kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117)
- KÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- Tr−êng hîp hîp ®ång thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn, ph¶i tr¶ l¹i tiÒn cho
kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l¹i).
13. H¹ch to¸n tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
a) §èi víi hµng b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ:
- Khi b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp
dÞch vô cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶
chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ghi vµo Tµi kho¶n "Doanh thu ch−a thùc hiÖn",
ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn
ngay ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶
chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331).
- Hµng kú, tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶
300
gãp trong kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi thùc thu tiÒn b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶ phÇn chªnh lÖch
gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
b) §èi víi hµng b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp:
- Khi b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp
dÞch vô cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶
chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay
cã thuÕ GTGT)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶
chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT).
§ång thêi ghi nhËn gi¸ vèn hµng b¸n:
+ NÕu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã c¸c TK 154 (631), 155, 156, 157,...
+ NÕu thanh lý, b¸n B§S ®Çu t−, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè hao mßn luü kÕ)
Cã TK 217- B§S ®Çu t−.
Cuèi kú, x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331).
- Hµng kú tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶
gãp, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
- Khi thùc thu tiÒn b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶ phÇn l·i b¸n hµng

301
tr¶ chËm, tr¶ gãp, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
14. Tr−êng hîp b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª tµi chÝnh cã gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ
cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i:
- Khi hoµn tÊt thñ tôc b¸n tµi s¶n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ c¸c chøng tõ liªn quan,
ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸
trÞ cßn l¹i cña TSC§)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
§ång thêi ghi gi¶m TSC§:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÝ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) (NÕu cã)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§).
- §Þnh kú, kÕt chuyÓn chªnh lÖch lín h¬n (l·i) gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi
s¶n cè ®Þnh b¸n vµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi
thêi gian thuª tµi s¶n, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642,...
15. KÕ to¸n kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) cña ho¹t ®éng ®Çu t−, nÕu TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i" cã sè d− bªn Cã ®−îc tÝnh ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt
chuyÓn sang TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn" ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5
n¨m, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu ph¶i ph©n
bæ dÇn).
- Ph©n bæ l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB
vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− ®−a
TSC§ vµo sö dông, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn

302
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
16. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng TSC§ cã gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i
cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®em ®i gãp vèn, doanh nghiÖp ghi nhËn sè thu nhËp vµo
TK 711 “Thu nhËp kh¸c” phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i
t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh vµ ghi nhËn vµo TK 3387
"Doanh thu ch−a thùc hiÖn" phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i
t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh, ghi:
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè khÊu hao ®· trÝch)
Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn
l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ vµ gi¸
trÞ cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh).
- §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t sö dông, ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong
kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
17. KÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh vµ c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t:
17.1. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t:
- Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi
xuÊt kho thµnh phÈm, hµng ho¸ ®Ó b¸n, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc
Cã TK 156 - Hµng ho¸.
§ång thêi c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ò ph¶n ¸nh doanh thu
b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña thµnh phÈm, hµng ho¸ b¸n
cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).

303
- Tr−êng hîp b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶m
TSC§ khi nh−îng b¸n:
Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§)
Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸).
§ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinh
doanh ®ång kiÓm so¸t:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c
Cã TK 333- ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311).
- Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thµnh phÈm, hµng
ho¸ ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh
®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n
¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i do b¸n TSC§, thµnh
phÈm, hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh:
+ Tr−êng hîp b¸n thµnh phÈm, hµng ho¸, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n
thµnh phÈm, hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn
doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
+ Tr−êng hîp b¸n TSC§, ghi:
Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn.
- Trong kú kÕ to¸n sau, khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n thµnh phÈm,
hµng ho¸ cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi
Ých cña m×nh trong liªn doanh)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.
- §èi víi TSC§, ®Þnh kú bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ph©n bæ dÇn phÇn l·i ho·n
l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c (c¨n cø vµo thêi
gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn cho bªn thø
304
ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña
m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a ph©n bæ vµo thu nhËp kh¸c)
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
17.2. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh ®ång
kiÓm so¸t:
Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø ho¸ ®¬n chøng tõ liªn
quan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng ho¸ mua vÒ nh− mua cña c¸c nhµ cung cÊp kh¸c.
18. KÕ to¸n kho¶n ph¶i tr¶ vÒ thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc:
- Tõ thêi ®iÓm x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®Õn thêi ®iÓm DNNN chÝnh thøc
chuyÓn sang c«ng ty cæ phÇn, nÕu thu ®−îc c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng
b¸n tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh toµn bé
sè tiÒn thu ®−îc ph¶i nép hé vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa.
§ång thêi h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia
c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) gi¸ trÞ vÒ vËt t−, hµng hãa, tµi s¶n gi÷ hé
Nhµ n−íc ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®· b¸n ®−îc.
- Khi nép tiÒn thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n kh«ng
tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp.
Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa
Cã c¸c TK 111, 112,...
- Khi b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa.
- Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖn
quyÕt to¸n chi phÝ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng chi phÝ ®−îc trõ
(-) vµo tiÒn thu tõ b¸n cæ phÇn thuéc phÇn vèn Nhµ n−íc t¹i doanh nghiÖp, kÕ to¸n kÕt
chuyÓn chi phÝ cæ phÇn ho¸ ®· ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa (Chi tiÕt tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc)
Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸).
- Khi nép tiÒn chªnh lÖch gi÷a tång sè thu vÒ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc lín
h¬n so víi chi phÝ cæ phÇn hãa vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa
Cã c¸c TK 111, 112,...
305
TµI KHO¶N 341
VAY DµI H¹N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ò ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn vay dµi h¹n vµ t×nh h×nh thanh
to¸n c¸c kho¶n tiÒn vay dµi h¹n cña doanh nghiÖp.
Vay dµi h¹n lµ kho¶n vay cã thêi h¹n tr¶ trªn mét n¨m.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè Quy §ÞNH SAU

1. Cuèi mçi niªn ®é kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n vµ lËp kÕ ho¹ch vay dµi
h¹n, ®ång thêi x¸c ®Þnh c¸c kho¶n vay dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp
theo ®Ó theo dâi vµ cã kÕ ho¹ch chi tr¶. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt theo dâi tõng ®èi
t−îng vay vµ tõng khÕ −íc vay nî.
2. Tr−êng hîp vay b»ng ngo¹i tÖ, kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nguyªn tÖ. C¸c kho¶n
vay b»ng ngo¹i tÖ hoÆc tr¶ nî b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸
giao dÞch thùc tÕ hoÆc giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do
Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm vay, bªn Nî Tµi kho¶n 341 ®−îc
quy ®æi theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ (nÕu cã) ph¸t sinh cña
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (kÓ c¶ tr−êng hîp doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t
®éng ®Çu t− XDCB) liªn quan ®Õn tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n vµo
doanh thu hoÆc chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh cña
ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 -
"Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (xem gi¶i thÝch TK 413).
3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− c¸c kho¶n vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh
gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n
hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. Chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− c¸c kho¶n vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®−îc ph¶n
¸nh vµo Tµi kho¶n 413 - "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (xem
gi¶i thÝch TK 413).

KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 341 - VAY Dµi H¹N

Bªn Nî:
- Sè tiÒn ®· tr¶ nî cña c¸c kho¶n vay dµi h¹n;
- Chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ cuèi n¨m
tµi chÝnh.
Bªn Cã:
- Sè tiÒn vay dµi h¹n ph¸t sinh trong kú;
- Sè chªnh lÖch tû gi¸ t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ cuèi
306
n¨m tµi chÝnh.
Sè d− bªn Cã:
Sè d− vay dµi h¹n cßn nî ch−a ®Õn h¹n tr¶.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè HO¹T §éNG KINH TÕ CHñ YÕU

1. Vay dµi h¹n ®Ó mua s¾m TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng
hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
2. Vay dµi h¹n ®Ó thanh to¸n vÒ ®Çu t− XDCB:
- Tr−êng hîp TSC§ mua s¾m, x©y dùng dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ
thuÕ, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Gi¸ mua s¾m, x©y dùng ch−a cã thuÕ GTGT).
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
- Tr−êng hîp TSC§ mua s¾m, x©y dùng dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh
hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Tæng gi¸ thanh to¸n).
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
3. Vay dµi h¹n ®Ó thanh to¸n tiÒn mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô:
- Tr−êng hîp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô sö dông vµo ho¹t
®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
- Tr−êng hîp vay dµi h¹n mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô sö
dông vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n)
307
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
4. Vay dµi h¹n thanh to¸n cho ng−êi b¸n, ng−êi nhËn thÇu vÒ XDCB, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
5. Vay dµi h¹n ®Ó øng vèn cho ng−êi nhËn thÇu XDCB, ghi:
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (X¸c ®Þnh nh− kho¶n tr¶ tr−íc cho ng−êi nhËn
thÇu)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
6. Vay dµi h¹n ®Ó ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ®Çu
t− cæ phiÕu, tr¸i phiÕu dµi h¹n, ghi:
Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con
Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh
Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt
Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
7. Vay dµi h¹n b»ng §ång ViÖt Nam (NhËp vÒ quü hoÆc göi vµo Ng©n hµng), ghi:
Nî TK 111 – TiÒn mÆt (1111)
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
8. Tr−êng hîp vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸
thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng
do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt (112) (Vay nhËp quü)
Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1122) (Vay göi vµo ng©n hµng)
Nî c¸c TK 221, 222, 223 (Vay ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn
doanh)
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Vay thanh to¸n th¼ng cho ng−êi b¸n)
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Vay mua TSC§)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
9. Khi tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi, hoÆc b»ng tiÒn thu nî cña kh¸ch
hµng (b»ng §ång ViÖt Nam), ghi:
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n
308
Cã TK 111 - TiÒn mÆt
Cã TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
10. Khi tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng (b»ng ngo¹i tÖ):
- Tr−êng hîp tr¶ nî vay dµi h¹n trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh b»ng ngo¹i tÖ
(KÓ c¶ cña doanh nghiÖp SXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB), ghi:
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 341)
Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 111, 112)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸)
(Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ th× ®−îc ghi vµo bªn Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh).
Tr−êng hîp tr¶ nî vay dµi h¹n cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB giai ®o¹n tr−íc ho¹t
®éng), ghi;
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 341)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 111, 112)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (L·i tû gi¸)
(Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ th× ®−îc ghi vµo bªn Nî TK 413).
11. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, sè d− nî vay dµi h¹n (D−
Cã Tµi kho¶n 341) b»ng ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n
hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè (NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ cã biÕn ®éng).
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132)
Cã TK 341 - Vay dµi h¹n.
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 341 - Vay dµi h¹n
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132).




309
TµI KHO¶N 342
Nî DµI H¹N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî dµi h¹n nh− nî thuª tµi chÝnh hoÆc
c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c (Thêi h¹n tr¶ nî trªn 01 n¨m).
Trong tr−êng hîp nî thuª tµi chÝnh, tæng sè nî thuª ph¶n ¸nh vµo bªn Cã cña Tµi
kho¶n 342 "Nî dµi h¹n" lµ tæng sè tiÒn ph¶i tr¶ ®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n
thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª, trõ (-) sè nî ph¶i tr¶
kú nµy, céng (+) sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt thêi h¹n thuª.
Tr−êng hîp sè tiÒn thuª tµi chÝnh ®−îc tÝnh b»ng ngo¹i tÖ th× ®¬n vÞ ®i thuª ph¶i
tÝnh to¸n, quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc theo tû gi¸ giao
dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt
Nam c«ng bè ë thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi vµo tµi kho¶n nµy. Khi tr¶
nî b»ng ngo¹i tÖ th× bªn Nî Tµi kho¶n 342 ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸
®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n cña tµi kho¶n nµy.


KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 342 - Nî dµI H¹N

Bªn Nî:
- Tr¶ nî dµi h¹n do thanh to¸n tr−íc h¹n;
- KÕt chuyÓn c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ sang Tµi kho¶n 315;
- Sè gi¶m nî do ®−îc bªn chñ nî chÊp thuËn;
- Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n nî dµi h¹n
cã gèc ngo¹i tÖ.
Bªn Cã:
- C¸c kho¶n nî dµi h¹n ph¸t sinh trong kú;
- Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n nî dµi h¹n cã
gèc ngo¹i tÖ.
Sè d− bªn Cã:
C¸c kho¶n nî dµi h¹n cßn ch−a tr¶.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

I. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh
1. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ
310
GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª:
- Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, c¨n cø vµo ho¹t ®éng thuª tµi s¶n vµ c¸c chøng tõ cã
liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi
thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) sè nî gèc ph¶i
tr¶ kú nµy)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy).
- Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª tµi
chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
2. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua cã thuÕ
GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª:
- Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, bªn ®i thuª nhËn nî c¶ sè thuÕ GTGT do bªn cho
thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª mµ bªn thuª ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, c¨n
cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho
thuª, ghi:
Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cña TSC§ thuª tµi chÝnh)
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT)
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi
thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) sè nî ph¶i tr¶ kú
nµy céng (+) sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt
thêi h¹n thuª).
- Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª
tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
II. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c
1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c dïng vµo ®Çu t− XDCB, ghi:
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n.
2. §èi víi c¸c kho¶n nî kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chñ nî, khi cã quyÕt ®Þnh xãa hoÆc

311
kh«ng ph¶i tr¶ khi cæ phÇn hãa doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¨n cø sè d− nî dµi h¹n, x¸c ®Þnh sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶
trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶.
III. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh:
Sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh
qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè:
1. NÕu tû gi¸ t¨ng, ph¸t sinh kho¶n lç tû gi¸, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
Cã TK 342 - Nî dµi h¹n.
2. NÕu tû gi¸ gi¶m, ph¸t sinh kho¶n l·i tû gi¸, ghi:
Nî TK 342 - Nî dµi h¹n
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.




312
TµI KHO¶N 343
TR¸I PHIÕU PH¸T HµNH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ thanh to¸n tr¸i
phiÕu cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n nµy còng dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chiÕt khÊu,
phô tréi tr¸i phiÕu ph¸t sinh khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ t×nh h×nh ph©n bæ c¸c kho¶n
chiÕt khÊu, phô tréi khi x¸c ®Þnh chi phÝ ®i vay tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh
hoÆc vèn hãa theo tõng kú.
Khi doanh nghiÖp vay vèn b»ng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã thÓ x¶y ra 3 tr−êng hîp:
- Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ngang gi¸ (Gi¸ ph¸t hµnh b»ng mÖnh gi¸): Lµ ph¸t hµnh
tr¸i phiÕu víi gi¸ ®óng b»ng mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. Tr−êng hîp nµy th−êng x¶y ra khi
l·i suÊt thÞ tr−êng b»ng l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu ph¸t hµnh;
- Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu (Gi¸ ph¸t hµnh nhá h¬n mÖnh gi¸): Lµ ph¸t
hµnh tr¸i phiÕu víi gi¸ nhá h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t
hµnh tr¸i phiÕu nhá h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu gäi lµ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu. Tr−êng
hîp nµy th−êng x¶y ra khi l·i suÊt thÞ tr−êng lín h¬n l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu
ph¸t hµnh;
- Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi (Gi¸ ph¸t hµnh lín h¬n mÖnh gi¸): Lµ ph¸t hµnh
tr¸i phiÕu víi gi¸ lín h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh tr¸i
phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu gäi lµ phô tréi tr¸i phiÕu. Tr−êng hîp nµy th−êng x¶y
ra khi l·i suÊt thÞ tr−êng nhá h¬n l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu ph¸t hµnh;
ChiÕt khÊu vµ phô tréi tr¸i phiÕu chØ ph¸t sinh khi doanh nghiÖp ®i vay b»ng h×nh
thøc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ t¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh cã sù chªnh lÖnh gi÷a l·i suÊt thÞ
tr−êng vµ l·i suÊt danh nghÜa ®−îc c¸c nhµ ®Çu t− mua tr¸i phiÕu chÊp nhËn.
ChiÕt khÊu vµ phô tréi tr¸i phiÕu ®−îc x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn ngay t¹i thêi ®iÓm
ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. Sù chªnh lÖch gi÷a l·i suÊt thÞ tr−êng vµ l·i suÊt danh nghÜa sau
thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn gi¸ trÞ kho¶n phô tréi hay chiÕt
khÊu ®· ghi nhËn.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N träng
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Tµi kho¶n 343 chØ ¸p dông ë doanh nghiÖp cã vay vèn b»ng ph−¬ng thøc ph¸t
hµnh tr¸i phiÕu.
2. Tµi kho¶n 343 ph¶i ph¶n ¸nh chi tiÕt c¸c néi dung cã liªn quan ®Õn tr¸i phiÕu
ph¸t hµnh, gåm:
- MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu;
- ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu;

313
- Phô tréi tr¸i phiÕu.
§ång thêi theo dâi chi tiÕt theo thêi h¹n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu.
3. Doanh nghiÖp ph¶i theo dâi chiÕt khÊu vµ phô tréi cho tõng lo¹i tr¸i phiÕu ph¸t
hµnh vµ t×nh h×nh ph©n bæ tõng kho¶n chiÕt khÊu, phô tréi khi x¸c ®Þnh chi phÝ ®i vay
tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸ theo tõng kú, cô thÓ:
- ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu ®−îc ph©n bæ dÇn ®Ó tÝnh vµo chi phÝ ®i vay tõng kú trong
suèt thêi h¹n cña tr¸i phiÕu;
- Phô tréi tr¸i phiÕu ®−îc ph©n bæ dÇn ®Ó gi¶m trõ chi phÝ ®i vay tõng kú trong
suèt thêi h¹n cña tr¸i phiÕu;
- Tr−êng hîp chi phÝ l·i vay cña tr¸i phiÕu ®ñ ®iÒu kiÖn vèn ho¸, c¸c kho¶n l·i tiÒn
vay vµ kho¶n ph©n bæ chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ®−îc vèn ho¸ trong tõng kú kh«ng ®−îc
v−ît qu¸ sè l·i vay thùc tÕ ph¸t sinh vµ sè ph©n bæ chiÕt khÊu hoÆc phô tréi trong kú ®ã;
- ViÖc ph©n bæ kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi cã thÓ sö dông ph−¬ng ph¸p l·i suÊt
thùc tÕ hoÆc ph−¬ng ph¸p ®−êng th¼ng:
+ Theo ph−¬ng ph¸p l·i suÊt thùc tÕ: Kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ph©n bæ vµo
mçi kú ®−îc tÝnh b»ng chªnh lÖch gi÷a chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ cho mçi kú tr¶ l·i (®−îc
tÝnh b»ng gi¸ trÞ ghi sæ ®Çu kú cña tr¸i phiÕu nh©n (x) víi tû lÖ l·i thùc tÕ trªn thÞ
tr−êng) víi sè tiÒn ph¶i tr¶ tõng kú.
+ Theo ph−¬ng ph¸p ®−êng th¼ng: Kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ph©n bæ ®Òu
trong suèt kú h¹n cña tr¸i phiÕu.
4. Tr−êng hîp tr¶ l·i khi ®¸o h¹n tr¸i phiÕu th× ®Þnh kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh l·i
tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ tõng kú ®Ó ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸
vµo gi¸ trÞ cña tµi s¶n dë dang.
5. Khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n trong phÇn nî ph¶i tr¶ th×
chØ tiªu tr¸i phiÕu ph¸t hµnh ®−îc ph¶n ¸nh trªn c¬ së thuÇn (X¸c ®Þnh b»ng trÞ gi¸ tr¸i
phiÕu theo mÖnh gi¸ trõ (-) ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu céng (+) Phô tréi tr¸i phiÕu).


kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña
TµI Kho¶n 343 - Tr¸i phiÕu PH¸T HµNH

Bªn Nî:
- Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n;
- ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu ph¸t sinh trong kú;
- Ph©n bæ phô tréi tr¸i phiÕu trong kú.
Bªn Cã:
- TrÞ gi¸ tr¸i phiÕu ph¸t hµnh theo mÖnh gi¸ trong kú;

314
- Ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú;
- Phô tréi tr¸i phiÕu ph¸t sinh trong kú.
Sè d− bªn Cã:
TrÞ gi¸ kho¶n nî vay do ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®Õn thêi ®iÓm cuèi kú.
Tµi kho¶n 343 - "Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh" cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu
- Tµi kho¶n 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu
- Tµi kho¶n 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU

I. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸
1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
2. NÕu tr¶ l·i tr¸i phiÕu ®Þnh kú, khi tr¶ l·i tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú).
3. NÕu tr¶ l·i tr¸i phiÕu sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i
tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî c¸c TK 241, 627 (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú).
- Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho
ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (TiÒn gèc)
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n
¸nh vµo bªn Nî TK 242 (chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi
315
t−îng chÞu chi phÝ.
- T¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
- §Þnh kú, ph©n bæ l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc vµo chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè l·i
tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú).
5. Chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu:
NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ nhá, tÝnh ngay vµo chi phÝ trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã c¸c TK 111, 112,...
- NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi:
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
§Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 635, 241, 627 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trong kú)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu).
6. Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n, ghi:
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu
Cã c¸c TK 111, 112,...
II. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu
1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thùc thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu)
Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Chªnh lÖch gi÷a sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu
nhá h¬n mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
2. Tr−êng hîp tr¶ l·i ®Þnh kú, khi tr¶ l·i vay tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn hãa, ghi:

316
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú)
Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú).
3. Tr−êng hîp tr¶ l·i sau (Khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n):
- Tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî c¸c TK 241, 627 (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang)
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú)
Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú).
- Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu
cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n
¸nh vµo bªn Nî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi
t−îng ghi nhËn chi phÝ.
- Khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu)
Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè tiÒn l·i
tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
- §Þnh kú tÝnh chi phÝ l·i vay vµo chi phÝ SXKD trong kú, hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−,
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n
xuÊt dë dang)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè l·i
tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú)

317
Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú).
5. Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n, ghi:
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu
Cã c¸c TK 111, 112,...
III. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi
1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thùc thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu:
Nî c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu)
Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Chªnh lÖch gi÷a sè tiÒn thùc thu vÒ b¸n tr¸i
phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu)
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
2. Tr−êng hîp tr¶ l·i ®Þnh kú:
- Khi tr¶ l·i tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú).
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−,
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang)
Cã c¸c TK 111, 112,...(Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú).
- §ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ®Ó ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi:
Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu tõng kú)
Cã c¸c TK 635, 241, 627.
3. Tr−êng hîp tr¶ l·i sau (Khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i ghi
nhËn tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú.
Khi tÝnh chi phÝ l·i vay cho c¸c ®èi t−îng ghi nhËn chi phÝ ®i vay trong kú, ghi:
Nî c¸c TK 635, 241, 627
Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú).
- §ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ®Ó ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi:
Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu
Cã c¸c TK 635, 241, 627.
- Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu
cho ng−êi cã tr¸i phiÕu, ghi:
Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu)
Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (TiÒn gèc)
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n

318
¸nh vµo bªn Nî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi
t−îng chÞu chi phÝ.
- Khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè tiÒn l·i
tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc)
Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu
Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu.
- §Þnh kú, tÝnh ph©n bæ chi phÝ l·i vay cho c¸c ®èi t−îng ghi nhËn chi phÝ ®i vay
trong kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú)
Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë ®ang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−,
x©y dùng dë dang)
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt
dë dang).
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (Sè l·i
tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú).
§ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi:
Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ phô tréi tr¸i phiÕu tõng kú)
Cã c¸c TK 635, 241, 627.




319
TµI KHO¶N 344
NHËN Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn mµ doanh nghiÖp nhËn
ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi víi thêi h¹n tõ mét n¨m trë
lªn ®Ó ®¶m b¶o cho c¸c dÞch vô liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc thùc
hiÖn ®óng hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt, nh− nhËn tiÒn ký c−îc, ký quü ®Ó ®¶m
b¶o viÖc thùc hiÖn hîp ®ång kinh tÕ, hîp ®ång ®¹i lý,... C¸c tr−êng hîp nhËn
ký quü, ký c−îc dµi h¹n b»ng hiÖn vËt kh«ng ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n nµy mµ
®−îc theo dâi ë tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n (TK 003 - Hµng ho¸
nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc).
KÕ to¸n nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n
tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc cña tõng kh¸ch hµng.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 344 - NHËN Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N

Bªn Nî:
Hoµn tr¶ tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n.
Bªn Cã:
NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n b»ng tiÒn.
Sè d− bªn Cã:
Sè tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n ch−a tr¶.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi nhËn tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n cña ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi,
ghi:
Nî c¸c TK 111, 112




320
Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n (Chi tiÕt cho tõng
kh¸ch hµng).
2. Khi hoµn tr¶ tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n cho kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã c¸c TK 111, 112
3. Tr−êng hîp ®¬n vÞ ký quü, ký c−îc vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký
kÕt víi doanh nghiÖp, bÞ ph¹t theo tháa thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ:
a) Khi nhËn ®−îc kho¶n tiÒn ph¹t do vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký
kÕt:
NÕu khÊu trõ vµo tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc, ghi:
Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
b) Khi thùc tr¶ kho¶n ký quü, ký c−îc dµi h¹n cßn l¹i, ghi:
Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n (§· khÊu trõ tiÒn ph¹t)
Cã c¸c TK 111, 112.
4. NhËn vµ hoµn tr¶ tµi s¶n ký quü, ký c−îc (Xem gi¶i thÝch ë Tµi kho¶n
003 - "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc".




321
TµI KHO¶N 347
THUÕ THU NHËP ho·n L¹I PH¶I TR¶

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
t¨ng, gi¶m cña thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i
tr¶ ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ph¶i chÞu thuÕ ph¸t
sinh trong n¨m vµ thuÕ suÊt thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh theo c«ng thøc sau:
ThuÕ thu nhËp Chªnh lÖch t¹m ThuÕ suÊt thuÕ thu nhËp
= x
ho·n l¹i ph¶i tr¶ thêi chÞu thuÕ doanh nghiÖp hiÖn hµnh (%)


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¶i ®−îc ghi nhËn cho tÊt c¶ c¸c
kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi chÞu thuÕ, trõ khi thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶
ph¸t sinh tõ ghi nhËn ban ®Çu cña mét tµi s¶n hay nî ph¶i tr¶ cña mét giao
dÞch mµ giao dÞch nµy kh«ng cã ¶nh h−ëng ®Õn lîi nhuËn kÕ to¸n hoÆc lîi
nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp (HoÆc lç tÝnh thuÕ) t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh giao dÞch.
2. T¹i ngµy kÕt thóc n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh c¸c kho¶n
chªnh lÖch t¹m thêi chÞu thuÕ ph¸t sinh trong n¨m hiÖn t¹i lµm c¨n cø x¸c
®Þnh sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc ghi nhËn trong n¨m.
3. ViÖc ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ trong n¨m ®−îc thùc
hiÖn theo nguyªn t¾c bï trõ gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh
trong n¨m nay víi sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m
tr−íc nh−ng n¨m nay ®−îc ghi gi¶m (Hoµn nhËp), theo nguyªn t¾c:
- NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n
sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi
nhËn bæ sung sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ
thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh lín h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m;
- NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n sè
thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi gi¶m
(Hoµn nhËp) sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu
nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh nhá h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m.
4. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m kh«ng liªn quan
®Õn c¸c kho¶n môc ®−îc ghi nhËn trùc tiÕp vµo vèn chñ së h÷u ph¶i ®−îc ghi
nhËn lµ chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m.
5. KÕ to¸n ph¶i ghi gi¶m thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ khi c¸c kho¶n
chªnh lÖch t¹m thêi ph¶i chÞu thuÕ kh«ng cßn ¶nh h−ëng tíi lîi nhuËn tÝnh
thuÕ (Khi tµi s¶n ®−îc thu håi hoÆc nî ph¶i tr¶ ®−îc thanh to¸n).
322
6. Mét sè tr−êng hîp chñ yÕu lµm ph¸t sinh thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶:
ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m
thêi chÞu thuÕ. VÝ dô Thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ do doanh nghiÖp
x¸c ®Þnh dµi h¬n thêi gian sö dông h÷u Ých theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn
hµnh ®−îc c¬ quan thuÕ chÊp thuËn dÉn ®Õn møc trÝch khÊu hao TSC§ theo
kÕ to¸n thÊp h¬n khÊu hao ®−îc khÊu trõ vµo lîi nhuËn tÝnh thuÕ.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 347 - THUÕ THU NHËP HO·N L¹I PH¶I TR¶

Bªn Nî:
ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ gi¶m (®−îc hoµn nhËp) trong kú.
Bªn Cã:
ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc ghi nhËn trong kú.
Sè d− bªn Cã:
ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ cßn l¹i cuèi kú.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

Cuèi n¨m, kÕ to¸n c¨n cø "B¶ng x¸c ®Þnh thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i
tr¶" ®Ó ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch
trong n¨m vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i:
1. NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín
h¬n sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n
chØ ghi nhËn bæ sung sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch
gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh lín h¬n sè ®−îc hoµn
nhËp trong n¨m, ghi:
Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i
Cã TK 347 - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶.
2. NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n
sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi
gi¶m (hoµn nhËp) sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè
thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh nhá h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong
n¨m, ghi:
Nî TK 347 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¶i tr¶
Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i.
323
TµI KHO¶N 351
QUü Dô PHßNG TRî CÊP MÊT VIÖC LµM

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp vµ sö dông quü dù
phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm cña doanh nghiÖp.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY cÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm cña doanh nghiÖp dïng ®Ó chi trî
cÊp th«i viÖc, mÊt viÖc lµm, ®µo t¹o l¹i nghÒ cho ng−êi lao ®éng t¹i doanh
nghiÖp theo quy ®Þnh hiÖn hµnh.

2. Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ®−îc trÝch lËp vµ h¹ch to¸n vµo chi
phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú cña doanh nghiÖp. Tr−êng hîp quü dù phßng
trî cÊp mÊt viÖc lµm hµng n¨m kh«ng chi hÕt ®−îc chuyÓn sè d− sang n¨m sau.
Tr−êng hîp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm kh«ng ®ñ ®Ó chi trî cÊp cho ng−êi
lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm trong n¨m tµi chÝnh th× toµn bé phÇn chªnh lÖch
thiÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú.

3. Thêi ®iÓm trÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm lµ thêi ®iÓm
khãa sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¶i
lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (quý) th× cã thÓ ®iÒu chØnh quü dù phßng trî
cÊp mÊt viÖc lµm theo quý khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh.


kÕ cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 351 - QUü Dù PHßNG TRî CÊP MÊT VIÖC LµM

Bªn Nî:

Chi tr¶ cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm tõ quü dù phßng trî
cÊp mÊt viÖc lµm.

Bªn Cã:

TrÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm.

Sè d− bªn Cã:

Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ch−a sö dông.


324
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. TrÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh
hiÖn hµnh, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm.
2. Chi tr¶ trî cÊp th«i viÖc, mÊt viÖc lµm, chi ®µo t¹o l¹i nghÒ cho ng−êi
lao ®éng theo chÕ ®é, ghi:
Nî TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm
Cã c¸c TK 111, 112,...
3. Tr−êng hîp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm kh«ng ®ñ ®Ó chi trî cÊp
cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm trong n¨m tµi chÝnh th× phÇn chªnh
lÖch thiÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n sau, doanh nghiÖp tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng trî
cÊp mÊt viÖc lµm cÇn ph¶i lËp. Tr−êng hîp sè dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm
ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ch−a sö dông hÕt
®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch thiÕu, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp
Cã TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm.




325
TµI KHO¶N 352
Dô PHßNG PH¶I TR¶

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ hiÖn cã,
t×nh h×nh trÝch lËp vµ sö dùng dù phßng ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Mét kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ chØ ®−îc ghi nhËn khi tho¶ m·n c¸c
®iÒu kiÖn sau:
- Doanh nghiÖp cã nghÜa vô nî hiÖn t¹i (nghÜa vô ph¸p lý hoÆc nghÜa vô
liªn ®íi) do kÕt qu¶ tõ mét sù kiÖn ®· x¶y ra;
- Sù gi¶m sót vÒ nh÷ng lîi Ých kinh tÕ cã thÓ x¶y ra dÉn ®Õn viÖc yªu
cÇu ph¶i thanh to¸n nghÜa vô nî; vµ
- §−a ra ®−îc mét −íc tÝnh ®¸ng tin cËy vÒ gi¸ trÞ cña nghÜa vô nî ®ã.
2. Gi¸ trÞ ®−îc ghi nhËn cña mét kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ lµ gi¸ trÞ ®−îc
−íc tÝnh hîp lý nhÊt vÒ kho¶n tiÒn sÏ ph¶i chi ®Ó thanh to¸n nghÜa vô nî hiÖn
t¹i t¹i ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m hoÆc t¹i ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n gi÷a
niªn ®é.
3. Kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®−îc lËp mçi n¨m mét lÇn vµo cuèi niªn ®é
kÕ to¸n. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é th× ®−îc lËp
dù phßng ph¶i tr¶ vµo cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é. Tr−êng hîp sè dù phßng
ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ
to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n
xuÊt, kinh doanh cña kú kÕ to¸n ®ã. Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ lËp ë kú
kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö
dông hÕt th× sè chªnh lÖch ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt,
kinh doanh cña kú kÕ to¸n ®ã.
§èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®−îc lËp cho
tõng c«ng tr×nh x©y l¾p vµ ®−îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ
to¸n gi÷a niªn ®é. Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh
x©y l¾p ®· lËp lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè chªnh lÖch ®−îc hoµn
nhËp ghi vµo TK 711 "Thu nhËp kh¸c".
4. ChØ nh÷ng kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®·
lËp ban ®Çu míi ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®ã.
5. Kh«ng ®−îc ghi nhËn kho¶n dù phßng cho c¸c kho¶n lç ho¹t ®éng
326
trong t−¬ng lai, trõ khi chóng liªn quan ®Õn mét hîp ®ång cã rñi ro lín vµ
tho¶ m·n ®iÒu kiÖn ghi nhËn kho¶n dù phßng.
6. NÕu doanh nghiÖp cã hîp ®ång cã rñi ro lín, th× nghÜa vô nî hiÖn t¹i
theo hîp ®ång ph¶i ®−îc ghi nhËn vµ ®¸nh gi¸ nh− mét kho¶n dù phßng vµ
kho¶n dù phßng ®−îc lËp riªng biÖt cho tõng hîp ®ång cã rñi ro lín.
7. Mét kho¶n dù phßng cho c¸c kho¶n chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp
chØ ®−îc ghi nhËn khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn ghi nhËn ®èi víi c¸c kho¶n dù
phßng theo quy ®Þnh t¹i ®o¹n 11 ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 18 “C¸c kho¶n dù
phßng, tµi s¶n vµ nî tiÒm tµng”.
8. Khi tiÕn hµnh t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp th× nghÜa vô liªn ®íi chØ ph¸t
sinh khi doanh nghiÖp:
a) Cã kÕ ho¹ch chÝnh thøc cô thÓ ®Ó x¸c ®Þnh râ viÖc t¸i c¬ cÊu doanh
nghiÖp, trong ®ã ph¶i cã Ýt nhÊt 5 néi dung sau:
- Toµn bé hoÆc mét phÇn cña viÖc kinh doanh cã liªn quan;
- C¸c vÞ trÝ quan träng bÞ ¶nh h−ëng;
- VÞ trÝ, nhiÖm vô vµ sè l−îng nh©n viªn −íc tÝnh sÏ ®−îc nhËn båi
th−êng khi hä buéc ph¶i th«i viÖc;
- C¸c kho¶n chi phÝ sÏ ph¶i chi tr¶; vµ
- Khi kÕ ho¹ch ®−îc thùc hiÖn.
b) §−a ra ®−îc mét dù tÝnh ch¾c ch¾n vÒ nh÷ng chñ thÓ bÞ ¶nh h−ëng vµ
tiÕn hµnh qu¸ tr×nh t¸i c¬ cÊu b»ng viÖc b¾t ®Çu thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®ã hoÆc
th«ng b¸o nh÷ng vÊn ®Ò quan träng ®Õn nh÷ng chñ thÓ bÞ ¶nh h−ëng cña viÖc
t¸i c¬ cÊu.
9. Mét kho¶n dù phßng cho viÖc t¸i c¬ cÊu chØ ®−îc dù tÝnh cho nh÷ng
chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng t¸i c¬ cÊu, ®ã lµ nh÷ng chi phÝ tho¶
m·n c¶ hai ®iÒu kiÖn:
- CÇn ph¶i cã cho ho¹t ®éng t¸i c¬ cÊu;
- Kh«ng liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng th−êng xuyªn cña doanh nghiÖp.
10. Mét kho¶n dù phßng cho viÖc t¸i c¬ cÊu kh«ng bao gåm c¸c chi phÝ nh−:
- §µo t¹o l¹i hoÆc thuyªn chuyÓn nh©n viªn hiÖn cã;
- TiÕp thÞ;
- §Çu t− vµo nh÷ng hÖ thèng míi vµ c¸c m¹ng l−íi ph©n phèi.
11. C¸c kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ th−êng bao gåm:
- Dù phßng ph¶i tr¶ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp;
327
- Dù phßng ph¶i tr¶ b¶o hµnh s¶n phÈm;
- Dù phßng ph¶i tr¶ ®èi víi hîp ®ång cã rñi ro lín mµ trong ®ã nh÷ng
chi phÝ b¾t buéc ph¶i tr¶ cho c¸c nghÜa vô liªn quan ®Õn hîp ®ång v−ît qu¸
nh÷ng lîi Ých kinh tÕ dù tÝnh thu ®−îc tõ hîp ®ång ®ã;
- Dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c.
12. Khi lËp dù phßng ph¶i tr¶, doanh nghiÖp ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ
qu¶n lý doanh nghiÖp, riªng ®èi víi kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh
s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ b¸n hµng, kho¶n dù phßng
ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ
s¶n xuÊt chung.


KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 352 - Dù PHßNG PH¶I TR¶

Bªn Nî:
- Ghi gi¶m dù phßng ph¶i tr¶ khi ph¸t sinh kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn
kho¶n dù phßng ®· ®−îc lËp ban ®Çu;
- Ghi gi¶m (hoµn nhËp) dù phßng ph¶i tr¶ khi doanh nghiÖp ch¾c ch¾n
kh«ng cßn ph¶i chÞu sù gi¶m sót vÒ kinh tÕ ®· kh«ng ph¶i chi tr¶ cho nghÜa
vô nî;
- Ghi gi¶m dù phßng ph¶i tr¶ vÒ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i tr¶
ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö
dông hÕt.
Bªn Cã:
Ph¶n ¸nh sè dù phßng ph¶i tr¶ trÝch lËp tÝnh vµo chi phÝ.
Sè d− bªn Cã:
Ph¶n ¸nh sè dù phßng ph¶i tr¶ hiÖn cã cuèi kú.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi trÝch lËp dù phßng cho c¸c kho¶n chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp,
ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426)
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.

328
2. NÕu doanh nghiÖp cã hîp ®ång cã rñi ro lín mµ trong ®ã nh÷ng chi
phÝ b¾t buéc ph¶i tr¶ cho c¸c nghÜa vô liªn quan ®Õn hîp ®ång v−ît qu¸
nh÷ng lîi Ých kinh tÕ dù tÝnh thu ®−îc tõ hîp ®ång ®ã. C¸c chi phÝ b¾t buéc
ph¶i tr¶ theo c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång nh− kho¶n båi th−êng hoÆc ®Òn bï
do viÖc kh«ng thùc hiÖn ®−îc hîp ®ång, khi x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n mét kho¶n dù
phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp cho mét hîp ®ång cã rñi ro lín, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426)
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp b¸n hµng cho kh¸ch hµng cã kÌm theo giÊy
b¶o hµnh söa ch÷a cho c¸c kho¶n háng hãc do lçi s¶n xuÊt ®−îc ph¸t hiÖn trong
thêi gian b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh cho tõng
møc chi phÝ söa ch÷a cho toµn bé nghÜa vô b¶o hµnh. Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng
ph¶i tr¶ cÇn lËp vÒ chi phÝ söa ch÷a, b¶o hµnh s¶n phÈm ®· b¸n, ghi:
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
4. Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c cÇn lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n
lý doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426)
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
5. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i
tr¶ ®· lËp ban ®Çu:
5.1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ b»ng tiÒn, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
5.2. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i
tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, c«ng tr×nh x©y l¾p ®· lËp ban ®Çu, nh− chi phÝ
nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ khÊu hao TSC§, chi phÝ
dÞch vô mua ngoµi...,
a) Tr−êng hîp kh«ng cã bé phËn ®éc lËp vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng
ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p:
- Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc b¶o hµnh s¶n
329
phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi:
Nî c¸c TK 621, 622, 627,...
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã)
Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 331, 334, 338,...
- Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh
x©y l¾p thùc tÕ ph¸t sinh trong kú, ghi:
Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang
Cã c¸c TK 621, 622, 627,...
Khi söa ch÷a b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn
thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (PhÇn dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n
phÈm, hµng ho¸ cßn thiÕu)
Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang.
b) Tr−êng hîp cã bé phËn ®éc lËp vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng
tr×nh x©y l¾p, sè tiÒn ph¶i tr¶ cho bé phËn b¶o hµnh vÒ chi phÝ b¶o hµnh s¶n
phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (Chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a dù phßng ph¶i
tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ so víi chi phÝ thùc tÕ
vÒ b¶o hµnh)
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (sau ®©y gäi
t¾t chung lµ kú kÕ to¸n), doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i
tr¶ cÇn lËp ë cuèi kú kÕ to¸n.
- Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè
dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè
chªnh lÖch h¹ch to¸n vµo chi phÝ, ghi:
Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426)
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (§èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh
s¶n phÈm, hµng ho¸)
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
- Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè

330
dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè
chªnh lÖch hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426)
Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (®èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o
hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸).
- Cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é hoÆc cuèi kú kÕ to¸n n¨m, khi x¸c ®Þnh sè dù
phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p cÇn lËp cho tõng c«ng tr×nh, ghi:
Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung
Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶.
7. HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i
b¶o hµnh hoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n
chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi:
Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
8. Trong mét sè tr−êng hîp, doanh nghiÖp cã thÓ t×m kiÕm mét bªn thø
3 ®Ó thanh to¸n mét phÇn hay toµn bé chi phÝ cho kho¶n dù phßng (VÝ dô,
th«ng qua c¸c hîp ®ång b¶o hiÓm, c¸c kho¶n båi th−êng hoÆc c¸c giÊy b¶o
hµnh cña nhµ cung cÊp), bªn thø 3 cã thÓ hoµn tr¶ l¹i nh÷ng g× mµ doanh
nghiÖp ®· thanh to¸n. Khi doanh nghiÖp nhËn ®−îc kho¶n båi hoµn cña mét
bªn thø 3 ®Ó thanh to¸n mét phÇn hay toµn bé chi phÝ cho kho¶n dù phßng,
kÕ to¸n ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.




331
LO¹I TµI KHO¶N 4
NGUåN VèN CHñ Së H÷u
Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m
c¸c lo¹i nguån vèn thuéc së h÷u cña chñ doanh nghiÖp, cña c¸c thµnh viªn
gãp vèn trong c«ng ty liªn doanh, c«ng ty TNHH, doanh nghiÖp t− nh©n, c«ng
ty hîp danh hoÆc c¸c cæ ®«ng trong c«ng ty cæ phÇn,...
Nguån vèn chñ së h÷u lµ sè vèn cña c¸c chñ së h÷u mµ doanh nghiÖp
kh«ng ph¶i cam kÕt thanh to¸n. Nguån vèn chñ së h÷u do chñ doanh nghiÖp
vµ c¸c nhµ ®Çu t− gãp vèn hoÆc h×nh thµnh tõ kÕt qu¶ kinh doanh, do ®ã
nguån vèn chñ së h÷u kh«ng ph¶i lµ mét kho¶n nî.
Mét doanh nghiÖp cã thÓ cã mét hoÆc nhiÒu chñ së h÷u vèn. §èi víi c«ng
ty Nhµ n−íc, vèn ho¹t ®éng do Nhµ n−íc giao hoÆc ®Çu t− nªn Nhµ n−íc lµ
chñ së h÷u vèn. §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, c«ng ty TNHH, c«ng ty hîp
danh th× chñ së h÷u vèn lµ c¸c thµnh viªn tham gia gãp vèn hoÆc c¸c tæ chøc,
c¸ nh©n tham gia hïn vèn. §èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn th× chñ së h÷u vèn lµ
c¸c cæ ®«ng. §èi víi c¸c doanh nghiÖp t− nh©n, chñ së h÷u vèn lµ c¸ nh©n
hoÆc chñ hé gia ®×nh.
Nguån vèn chñ së h÷u bao gåm:
- Vèn ®ãng gãp cña c¸c nhµ ®Çu t− ®Ó thµnh lËp míi hoÆc më réng
doanh nghiÖp. Chñ së h÷u vèn cña doanh nghiÖp cã thÓ lµ Nhµ n−íc, c¸ nh©n
hoÆc c¸c tæ chøc tham gia gãp vèn, c¸c cæ ®«ng mua vµ n¾m gi÷ cæ phiÕu;
- C¸c kho¶n thÆng d− vèn cæ phÇn do ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n hoÆc
thÊp h¬n mÖnh gi¸;
- C¸c kho¶n nhËn biÕu, tÆng, tµi trî (nÕu ®−îc ghi t¨ng vèn chñ së h÷u);
- Vèn ®−îc bæ sung tõ kÕt qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp
theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hoÆc quyÕt ®Þnh cña c¸c chñ së h÷u
vèn, cña Héi ®ång qu¶n trÞ,...
- C¸c kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, chªnh lÖch tû gi¸ hèi
®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n, vµ c¸c quü h×nh thµnh
tõ lîi nhuËn sau thuÕ (Quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, c¸c quü
kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, lîi nhuËn ch−a ph©n phèi, nguån vèn ®Çu t−
XDCB,...);
- Gi¸ trÞ cæ phiÕu quü lµm gi¶m nguån vèn chñ së h÷u.

332
H¹CH TO¸N TµI KHO¶N LO¹I NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. C¸c doanh nghiÖp cã quyÒn chñ ®éng sö dông c¸c lo¹i nguån vèn vµ
c¸c quü hiÖn cã theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh, nh−ng víi nguyªn t¾c
ph¶i ®¶m b¶o h¹ch to¸n rµnh m¹ch, râ rµng tõng lo¹i nguån vèn, quü. Ph¶i
theo dâi chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh vµ theo tõng ®èi t−îng gãp vèn
(Tæ chøc hoÆc c¸ nh©n), tõng lo¹i vèn, quü.
Nguån vèn chñ së h÷u cña chñ doanh nghiÖp thÓ hiÖn lµ mét nguån
h×nh thµnh cña tµi s¶n thuÇn hiÖn cã ë doanh nghiÖp, nh−ng kh«ng ph¶i cho
mét tµi s¶n cô thÓ mµ lµ c¸c tµi s¶n nãi chung.
2. ViÖc chuyÓn dÞch tõ nguån vèn nµy sang nguån vèn kh¸c hoÆc tõ chñ
së h÷u nµy sang chñ së h÷u kh¸c ph¶i theo ®óng chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn
hµnh vµ lµm ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc cÇn thiÕt.
3. Khi cã sù thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n hoÆc ph¸t hiÖn ra sai sãt träng
yÕu mµ ph¶i ¸p dông håi tè, sau khi x¸c ®Þnh ®−îc ¶nh h−ëng cña c¸c kho¶n
môc vèn chñ së h÷u th× ph¶i ®iÒu chØnh vµo sè d− ®Çu n¨m cña c¸c tµi kho¶n
vèn chñ ë h÷u t−¬ng øng cña n¨m hiÖn t¹i.
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp bÞ gi¶i thÓ hoÆc ph¸ s¶n, c¸c chñ së h÷u vèn
(C¸c tæ chøc hoÆc c¸ nh©n gãp vèn) chØ ®−îc nhËn phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi
s¶n sau khi ®· thanh to¸n c¸c kho¸n Nî ph¶i tr¶.
Lo¹i Tµi kho¶n 4 - Nguån vèn chñ së h÷u, cã 12 tµi kho¶n, chia
thµnh 5 nhãm:
Nhãm Tµi kho¶n 41 cã 7 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh;
- Tµi kho¶n 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n;
- Tµi kho¶n 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i;
- Tµi kho¶n 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn;
- Tµi kho¶n 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh;
- Tµi kho¶n 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u;
- Tµi kho¶n 419 - Cæ phiÕu quü.
Nhãm Tµi kho¶n 42 cã 1 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi.
Nhãm Tµi kho¶n 43 cã 1 tµi kho¶n:

333
- Tµi kho¶n 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi.
Nhãm Tµi kho¶n 44 cã 1 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 441 - Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n.
Nhãm Tµi kho¶n 46 cã 2 tµi kho¶n:
- Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp;
- Tµi kho¶n 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.




334
TµI KHO¶N 411
NGUåN VèN KINH DOANH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh nguån vèn kinh doanh hiÖn cã vµ t×nh
h×nh t¨ng, gi¶m nguån vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp.
§èi víi c«ng ty Nhµ n−íc, nguån vèn kinh doanh gåm: Nguån vèn kinh
doanh ®−îc Nhµ n−íc giao vèn, ®−îc ®iÒu ®éng tõ c¸c doanh nghiÖp trong néi
bé Tæng c«ng ty, vèn do c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c«ng ty con, c¸c kho¶n chªnh
lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (NÕu ®−îc ghi t¨ng, gi¶m nguån vèn kinh doanh),
hoÆc ®−îc bæ sung tõ c¸c quü, ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña ho¹t
®éng kinh doanh hoÆc ®−îc c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi n−íc viÖn trî
kh«ng hoµn l¹i.
§èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, nguån vèn kinh doanh ®−îc h×nh thµnh
do c¸c bªn tham gia liªn doanh gãp vèn vµ ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ.
§èi víi c«ng ty cæ phÇn, nguån vèn kinh doanh ®−îc h×nh thµnh tõ sè
tiÒn mµ c¸c cæ ®«ng ®· gãp cæ phÇn, ®· mua cæ phiÕu, hoÆc ®−îc bæ sung tõ lîi
nhuËn sau thuÕ theo nghÞ quyÕt cña §¹i héi cæ ®«ng cña doanh nghiÖp hoÆc
theo quy ®Þnh trong §iÒu lÖ ho¹t ®éng cña C«ng ty. ThÆng d− vèn cæ phÇn do
b¸n cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸.
§èi víi c«ng ty TNHH vµ c«ng ty hîp danh, nguån vèn kinh doanh do
c¸c thµnh viªn gãp vèn, ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña ho¹t ®éng
kinh doanh.
§èi víi doanh nghiÖp t− nh©n, nguån vèn kinh doanh bao gåm vèn do
chñ doanh nghiÖp bá ra kinh doanh hoÆc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña
ho¹t ®éng kinh doanh.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. C¸c doanh nghiÖp h¹ch to¸n vµo TK 411 "Nguån vèn kinh doanh"
theo sè vèn thùc tÕ ®· gãp b»ng tiÒn, b»ng tµi s¶n khi míi thµnh lËp, hoÆc
huy ®éng thªm vèn ®Ó më réng quy m« ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp.
2. Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt nguån vèn kinh doanh
theo tõng nguån h×nh thµnh vèn. Trong ®ã cÇn theo dâi chi tiÕt cho tõng tæ
chøc, tõng c¸ nh©n tham gia gãp vèn.
a) §èi víi c«ng ty Nhµ n−íc th× nguån vèn kinh doanh cã thÓ ®−îc h¹ch
to¸n chi tiÕt nh− sau:
- Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ nguån vèn Ng©n s¸ch Nhµ n−íc giao
(KÓ c¶ nguån vèn cã nguån gèc tõ Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, nh−: Chªnh lÖch do
®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n...);
335
- Nguån vèn bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña doanh nghiÖp hoÆc ®−îc
tÆng, biÕu, viÖn trî...
b) §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, c«ng ty TNHH, c«ng ty hîp danh th×
nguån vèn kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt nh− sau:
- Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ kho¶n vèn gãp cña c¸c thµnh viªn gãp vèn;
- Vèn kh¸c: Lµ nguån vèn ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ hoÆc ®−îc
tÆng biÕu, viÖn trî.
c) §èi víi c«ng ty cæ phÇn th× nguån vèn kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n chi
tiÕt nh− sau:
- Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ kho¶n tiÒn hoÆc tµi s¶n do c¸c cæ ®«ng
gãp cæ phÇn tÝnh theo mÖnh gi¸ cña cæ phiÕu ®· ph¸t hµnh;
- ThÆng d− vèn cæ phÇn: Lµ sè chªnh lÖch gi÷a mÖnh gi¸ vµ gi¸ ph¸t
hµnh cæ phiÕu;
- Vèn kh¸c: Lµ sè vèn bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ hoÆc ®−îc tÆng,
biÕu, viÖn trî, nh−ng ch−a tÝnh cho tõng cæ ®«ng.
3. §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt nguån
vèn kinh doanh theo tõng bªn gãp vèn. Trong ®ã ph¶i chi tiÕt theo tõng lÇn
gãp vèn, møc vèn gãp, lo¹i vèn gãp, nh−: Vèn gãp ban ®Çu, vèn ®−îc bæ sung
tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh.
4. ChØ ghi gi¶m vèn kinh doanh khi doanh nghiÖp nép tr¶ vèn cho Ng©n
s¸ch Nhµ n−íc, bÞ ®iÒu ®éng vèn cho doanh nghiÖp kh¸c trong néi bé Tæng
c«ng ty, tr¶ l¹i vèn cho c¸c cæ ®«ng hoÆc c¸c bªn gãp vèn liªn doanh hoÆc gi¶i
thÓ, thanh lý doanh nghiÖp, hoÆc xö lý bï lç kinh doanh theo quyÕt ®Þnh cña
§¹i héi cæ ®«ng.
5. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn cña c¸c cæ ®«ng
b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao
dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ trªn
Ng©n hµng do ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh.
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, kh«ng ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i sè d− Cã Tµi kho¶n 411
"Nguån vèn kinh doanh" cã gèc ngo¹i tÖ.
6. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n gãp vèn b»ng tµi
s¶n ph¶i ph¶n ¸nh t¨ng nguån vèn kinh doanh theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña tµi
s¶n ®−îc c¸c bªn gãp vèn chÊp nhËn.
7. §èi víi c«ng ty cæ phÇn, vèn gãp cæ phÇn cña c¸c cæ ®«ng ®−îc ghi theo
gi¸ thùc tÕ ph¸t hµnh cæ phiÕu, nh−ng ®−îc ph¶n ¸nh chi tiÕt theo hai chØ tiªu
riªng: Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u vµ thÆng d− vèn cæ phÇn. Vèn ®Çu t− cña
chñ së h÷u ®−îc ph¶n ¸nh theo mÖnh gi¸ cña cæ phiÕu. ThÆng d− vèn cæ phÇn
ph¶n ¸nh kho¶n chªnh lÖch t¨ng gi÷a sè tiÒn thùc tÕ thu ®−îc so víi mÖnh gi¸

336
khi ph¸t hµnh lÇn ®Çu, hoÆc ph¸t hµnh bæ sung cæ phiÕu vµ chªnh lÖch t¨ng,
gi¶m gi÷a sè tiÒn thùc tÕ thu ®−îc so víi gi¸ mua l¹i cæ phiÕu khi t¸i ph¸t
hµnh cæ phiÕu quü.
Riªng tr−êng hîp mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá ngay t¹i ngµy mua th× gi¸
trÞ cæ phiÕu ®−îc ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh t¹i ngµy mua lµ gi¸ thùc tÕ
mua l¹i vµ còng ph¶i ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh chi tiÕt theo mÖnh gi¸
vµ phÇn thÆng d− vèn cæ phÇn cña cæ phiÕu mua l¹i.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 411 - NGUåN VèN KINH DOANH

Bªn Nî:
Nguån vèn kinh doanh gi¶m do:
- Hoµn tr¶ vèn gãp cho c¸c chñ së h÷u vèn;
- Gi¶i thÓ, thanh lý doanh nghiÖp;
- Bï lç kinh doanh theo quyÕt ®Þnh cña §¹i héi cæ ®«ng (§èi víi c«ng ty
cæ phÇn)
- Mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá (§èi víi c«ng ty cæ phÇn).
Bªn Cã:
Nguån vèn kinh doanh t¨ng do:
- C¸c chñ së h÷u ®Çu t− vèn (Gãp vèn ban ®Çu vµ gãp vèn bæ sung);
- Bæ sung vèn tõ lîi nhuËn kinh doanh;
- Ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸;
- Gi¸ trÞ quµ tÆng, biÕu, tµi trî (Sau khi trõ c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép)
lµm t¨ng nguån vèn kinh doanh.
Sè d− bªn Cã:
Nguån vèn kinh doanh hiÖn cã cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh kho¶n
vèn thùc ®· ®Çu t− cña chñ së h÷u theo §iÒu lÖ c«ng ty cña c¸c chñ së h÷u
vèn. §èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn th× vèn gãp tõ ph¸t hµnh cæ phiÕu ®−îc ghi
vµo tµi kho¶n nµy theo mÖnh gi¸.
- TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh phÇn chªnh
lÖch t¨ng do ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸ vµ chªnh lÖch t¨ng, gi¶m
337
so víi gi¸ mua l¹i khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü ®èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn).
- TK 4118 - Vèn kh¸c: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh ®−îc
h×nh thµnh do bæ sung tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc do ®−îc tÆng,
biÕu, tµi trî, ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (NÕu c¸c kho¶n nµy ®−îc phÐp ghi t¨ng,
gi¶m nguån vèn kinh doanh).

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi thùc nhËn vèn gãp, vèn ®Çu t− cña c¸c chñ së h÷u, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111).
2. Khi nhËn ®−îc tiÒn mua cæ phiÕu cña c¸c cæ ®«ng víi gi¸ ph¸t hµnh
theo mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (MÖnh gi¸)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111) (MÖnh gi¸).
3. Khi nhËn ®−îc tiÒn mua cæ phiÕu cña c¸c cæ ®«ng víi gi¸ ph¸t hµnh
cao h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Gi¸ ph¸t hµnh)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111) (MÖnh gi¸) vµ TK
4112 (Chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ph¸t hµnh vµ
mÖnh gi¸ cæ phiÕu)
4. Khi nhËn ®−îc tiÒn t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Gi¸ t¸i ph¸t hµnh)
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i
ph¸t hµnh nhá h¬n gi¸ ghi sè cæ phiÕu quü)
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ ghi sæ)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
t¸i ph¸t hµnh lín h¬n gi¸ ghi sæ cæ phiÕu quü).
5. Bæ sung vèn kinh doanh tõ quü ®Çu t− ph¸t triÓn khi ®−îc phÐp cña
Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.

338
6. Bæ sung nguån vèn kinh doanh tõ sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi
s¶n, khi ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
7. Khi c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB ®·
hoµn thµnh hoÆc c«ng viÖc mua s¾m TSC§ ®· xong ®−a vµo sö dông cho ho¹t
®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, kÕ to¸n ghi
t¨ng nguyªn gi¸ TSC§, ®ång thêi ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh:
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
8. Khi c¸c c«ng ty thµnh viªn trùc thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty con nhËn
vèn vµo Tæng c«ng ty giao, c«ng ty mÑ ®Çu t− ®Ó bæ sung vèn kinh doanh, kÕ
to¸n ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
9. Khi nhËn ®−îc quµ biÕu, tÆng, tµi trî, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
Sau khi thùc hiÖn nghÜa vô thuÕ víi Nhµ n−íc, nÕu phÇn cßn l¹i ®−îc
phÐp ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh (4118), ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4118).
10. Bæ sung vèn gãp do tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t
hµnh nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 - Theo mÖnh gi¸ vµ
TK 4112 - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh lín h¬n
mÖnh gi¸ cæ phiÕu).
11. Khi nhËn vèn gãp cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 211, 213,...
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111).
12. Khi c«ng ty cæ phÇn mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá ngay t¹i ngµy mua l¹i:
339
12.1. Tr−êng hîp gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 (Theo mÖnh gi¸))
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4112 (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
mua l¹i lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu))
Cã c¸c TK 111, 112,...
12.2. Tr−êng hîp gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111) (Theo mÖnh gi¸ cæ phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
mua l¹i nhá h¬n mÖnh gi¸).
13. Khi huû bá cæ phiÕu quü, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 (Theo mÖnh gi¸))
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4112 (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
mua l¹i lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu))
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ mua l¹i cæ phiÕu).
14. Khi hoµn tr¶ vèn gãp cho c¸c thµnh viªn gãp vèn, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111, 4112)
Cã c¸c TK 111, 112,...
15. Khi ®¬n vÞ thµnh viªn, c«ng ty con hoµn tr¶ vèn kinh doanh cho Tæng
c«ng ty, c«ng ty mÑ theo ph−¬ng thøc ghi gi¶m vèn, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã c¸c TK 111, 112,...
16. Khi bÞ ®iÒu ®éng vèn kinh doanh cña ®¬n vÞ cho mét ®¬n vÞ kh¸c theo
quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn (nÕu cã):
- Khi bÞ ®iÒu ®éng vèn kinh doanh lµ TSC§, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 213 - TS C§ v« h×nh.
- Khi ®iÒu ®éng vèn b»ng tiÒn, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã TK 111, 112
17. KÕ to¸n tr−êng hîp mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc

340
hiÖn b»ng viÖc bªn mua ph¸t hµnh cæ phiÕu: Thùc hiÖn theo Th«ng t− h−íng
dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 11 - “Hîp nhÊt kinh doanh”.




341
TµI KHO¶N 412
CH£NH LÖCH §¸NH GI¸ L¹I TµI S¶N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
hiÖn cã vµ t×nh h×nh xö lý sè chªnh lÖch ®ã ë doanh nghiÖp.


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i chñ yÕu lµ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, mét
sè tr−êng hîp cã thÓ vµ cÇn thiÕt ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, c«ng cô, dông cô, thµnh
phÈm, hµng hãa, s¶n phÈm dë dang...
2. Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy
trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n;
- Khi thùc hiÖn cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n−íc;
- C¸c tr−êng hîp kh¸c theo quy ®Þnh (Nh− khi chuyÓn ®æi h×nh thøc së
h÷u doanh nghiÖp...)
3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i khi ®−a tµi
s¶n ®i gãp vèn liªn kÕt, liªn doanh hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con, kho¶n chªnh
lÖch ®¸nh gi¸ l¹i trong c¸c tr−êng hîp nµy ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 711 - Thu
nhËp kh¸c (nÕu lµ l·i) hoÆc TK 811 - Chi phÝ kh¸c (nÕu lµ lç).
4. Gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc x¸c ®Þnh l¹i trªn c¬ së b¶ng gi¸ Nhµ n−íc quy
®Þnh hoÆc Héi ®ång ®Þnh gi¸ tµi s¶n thèng nhÊt x¸c ®Þnh.
5. Sè chªnh lÖch gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−îc h¹ch to¸n vµ xö lý theo
chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
Tµi KHO¶N 412 - CH£NH LÖCH §¸NH GI¸ L¹i Tµi S¶N

Bªn Nî:
- Sè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n;
- Xö lý sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n.
Bªn Cã:
- Sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n;

342
- Xö lý sè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n.
Tµi kho¶n 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, cã thÓ cã sè d− bªn Nî
hoÆc sè d− bªn Cã:
Sè d− bªn Nî:
Sè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ch−a ®−îc xö lý.
Sè d− bªn Cã:
Sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ch−a ®−îc xö lý.

Ph−¬ng PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n cè ®Þnh, bÊt
®éng s¶n ®Çu t−, vËt t−, hµng hãa... hoÆc ®Þnh gi¸ khi tiÕn hµnh cæ phÇn hãa
doanh nghiÖp Nhµ n−íc, doanh nghiÖp tiÕn hµnh kiÓm kª, ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
vµ ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n vµo sæ kÕ to¸n.
a) §¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa:
- NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n trÞ gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch
gi¸ t¨ng, ghi:
Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô
Nî TK 155 - Thµnh phÈm
Nî TK 156 - Hµng hãa
Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n.
- NÕu gi¸ ®anh gi¸ l¹i thÊp h¬n trÞ gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n th× sè chªnh
lÖch gi¸ gi¶m, ghi:
Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu
Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô
Cã TK 155 - Thµnh phÈm
Cã TK 156 - Hµng hãa.
b) §¸nh gi¸ l¹i TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−.
- C¨n cø vµo b¶ng tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§, bÊt
®éng s¶n ®Çu t−:

343
+ PhÇn nguyªn gi¸, gi¸ trÞ cßn l¹i, gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh t¨ng, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh t¨ng)
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (QuyÒn sö dông ®Êt - PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu
chØnh t¨ng)
Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−; (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh t¨ng)
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (PhÇn gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh
t¨ng)
Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i
®iÒu chØnh t¨ng).
+ PhÇn nguyªn gi¸, gi¸ trÞ cßn l¹i, gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh gi¶m, ghi:
Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (PhÇn gi¸ trÞ cßn l¹i ®iÒu
chØnh gi¶m)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (PhÇn gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh gi¶m)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh gi¶m)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (QuyÒn sö dông ®Êt - PhÇn nguyªn gi¸
®iÒu chØnh gi¶m)
Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh
gi¶m).
2. Cuèi n¨m tµi chÝnh xö lý chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n theo quyÕt
®Þnh cña c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn:
- NÕu Tµi kho¶n 412 cã sè d− bªn Cã, vµ cã quyÕt ®Þnh bæ sung nguån
vèn kinh doanh, ghi:
Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
- NÕu Tµi kho¶n 412 cã sè d− bªn Nî, vµ cã quyÕt ®Þnh ghi gi¶m nguån
vèn kinh doanh, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh
Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n.




344
TµI KHO¶N 413
CH£NH LÖCH Tû GI¸ HèI §O¸I
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh
trong ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi
chÝnh vµ t×nh h×nh xö lý sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®ã. Chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i lµ chªnh lÖch ph¸t sinh tõ viÖc trao ®æi thùc tÕ hoÆc quy ®æi cïng mét
sè l−îng ngo¹i tÖ sang ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i kh¸c nhau.
Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i chñ yÕu ph¸t sinh trong c¸c tr−êng hîp:
1. Thùc tÕ mua b¸n, trao ®æi, thanh to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t
sinh b»ng ngo¹i tÖ trong kú (Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn); Chªnh
lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú (Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®·
thùc hiÖn) ë doanh nghiÖp bao gåm:
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng
®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng);
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng
kinh doanh, kÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt,
kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB.
2. §¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi
n¨m tµi chÝnh. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n
môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh bao gåm:
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸
l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng);
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸
l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro
hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n theo tû
gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh. Doanh nghiÖp kh«ng ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c
kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù
phßng rñi ro hèi ®o¸i

H¹CH TO¸N Tµi KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ vµ
®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh.
1.1. C¸c doanh nghiÖp cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶i
344
thùc hiÖn ghi sæ kÕ to¸n vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng
nhÊt lµ §ång ViÖt Nam, hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n
(Sau khi ®−îc chÊp thuËn cña Bé Tµi chÝnh). ViÖc quy ®æi ®ång ngo¹i tÖ ra
®ång ViÖt Nam, hoÆc ra ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n vÒ
nguyªn t¾c doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch lµ
tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh hoÆc tû gi¸ giao dÞch
b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc
ViÖt Nam c«ng bè ®Ó ghi sæ kÕ to¸n.
Doanh nghiÖp ®ång thêi ph¶i theo dâi nguyªn tÖ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt
c¸c Tµi kho¶n: TiÒn mÆt, TiÒn göi Ng©n hµng, TiÒn ®ang chuyÓn, C¸c kho¶n
ph¶i thu, C¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ Tµi kho¶n 007 “Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i” (Tµi kho¶n
ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n).
1.2. §èi víi Tµi kho¶n thuéc lo¹i doanh thu, hµng tån kho, TSC§, chi
phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝ kh¸c, bªn Nî c¸c Tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn,
Nî ph¶i thu, bªn cã c¸c tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶ khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô
kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc
b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i
ngµy giao dÞch (Lµ tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n
trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam
c«ng bè t¹i thêi ®iÓm nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh).
1.3. §èi víi bªn Cã cña c¸c Tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn, khi ph¸t sinh c¸c
nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam,
hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn
sæ kÕ to¸n (Theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: tû gi¸ ®Ých danh; tû gi¸ b×nh qu©n
gia quyÒn; tû gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; tû gi¸ nhËp sau, xuÊt tr−íc).
1.4. §èi víi bªn Nî cña c¸c Tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶, hoÆc bªn Cã cña c¸c
Tµi kho¶n Nî ph¶i thu, khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ
ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh
thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n.
1.5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ
liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi
n¨m tµi chÝnh.
1.6. Tr−êng hîp mua, b¸n ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× h¹ch to¸n
theo tû gi¸ thùc tÕ mua, b¸n.
2. Nguyªn t¾c xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.
2.1. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch
®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB
(Cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB):
- Toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû
345
gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ
cuèi n¨m tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu
ho¹t ®éng tµi chÝnh trong kú.
- Doanh nghiÖp kh«ng ®−îc chia lîi nhuËn hoÆc tr¶ cæ tøc trªn l·i chªnh
lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ
cã gèc ngo¹i tÖ.
2.2. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch do
®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng)
nh− sau:
- Trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®·
thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n
môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ph¶n ¸nh luü kÕ trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (chØ
tiªu "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i").
- Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh ®Çu t− x©y dùng, toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ hèi
®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (Lç hoÆc l·i tû gi¸ hèi
®o¸i) kh«ng tÝnh vµo trÞ gi¸ TSC§ mµ kÕt chuyÓn toµn bé mét lÇn (nÕu nhá)
vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh
cã TSC§ vµ c¸c tµi s¶n ®Çu t− hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo ho¹t ®éng hoÆc
ph©n bæ tèi ®a lµ 5 n¨m (NÕu lín, kÓ tõ khi c«ng tr×nh ®−a vµo ho¹t ®éng).
2.3. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh
cña ho¹t ®éng ë n−íc ngoµi kh«ng thÓ t¸ch rêi víi ho¹t ®éng cña doanh
nghiÖp b¸o c¸o ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t
®éng tµi chÝnh trong kú.
3. Doanh nghiÖp chØ ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i vµo
TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i", trong c¸c tr−êng hîp:
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i
do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña
ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp
míi thµnh lËp (Khi ch−a hoµn thµnh qu¸ tr×nh ®Çu t−);
- Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶
ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB).
4. Cuèi n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ bao
gåm sè d− c¸c Tµi kho¶n "TiÒn mÆt", "TiÒn göi Ng©n hµng", "TiÒn ®ang chuyÓn",
c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cã gèc
ngo¹i tÖ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n
hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi
chÝnh. Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cña c¸c
kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh
doanh ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i".
346
5. §èi víi doanh nghiÖp kh«ng chuyªn kinh doanh mua, b¸n ngo¹i tÖ, th×
c¸c nghiÖp vô kinh tÕ mua, b¸n ngo¹i tÖ ph¸t sinh ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt
Nam theo tû gi¸ mua, b¸n thùc tÕ ph¸t sinh. Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ mua
vµo vµ tû gi¸ thùc tÕ b¸n ra cña ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n vµn Tµi kho¶n 515
"Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh", hoÆc vµo Tµi kho¶n 635 "Chi phÝ tµi chÝnh".


KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 413 - CH£NH LÖCH Tû Gi¸ HèI §O¸I

Bªn Nî:
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc
ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t
®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB);
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc
ho¹t ®éng);
- KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng kinh
doanh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh;
- KÕt chuyÓn toµn bé sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸
l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t−
XDCB (Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi
chÝnh hoÆc vµo doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn).
Bªn Cã:
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc
ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t
®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB);
- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n
tr−íc ho¹t ®éng);
- KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh
vµo chi phÝ tµi chÝnh;
- KÕt chuyÓn toµn bé sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh
gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t−
XDCB (Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB) vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc vµo
chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn).
347
Tµi kho¶n 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" cã thÓ cã sè d− bªn Nî hoÆc
sè d− bªn Cã.
Sè d− bªn Nî:
Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc
ho¹t ®éng, ch−a hoµn thµnh ®Çu t−) ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh;
Sè d− bªn Cã:
Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n
tr−íc ho¹t ®éng, ch−a hoµn thµnh ®Çu t−) ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh;
Tµi kho¶n 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 4131 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi
chÝnh: Ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc
tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i, lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh
doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng
®Çu t− XDCB)
Tµi kho¶n 4132 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB: Ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸
do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ
(L·i, lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng).

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

I. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú cña ho¹t
®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp
®ang s¶n xuÊt, kinh doanh
1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ:
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng
ho¸, TSC§, dÞch vô, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 158, 211, 213, 217, 241, 623, 627,
641, 642, 133... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−,
hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, ghi:
348
Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 158, 211, 213, 217, 241, 623, 627,
641, 642, 133... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
2. Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp ch−a
thanh to¸n tiÒn, hoÆc khi vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn
nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 627, 641, 642... (Theo tû gi¸ hèi
®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy
giao dÞch).
3. Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî
vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé...):
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶
b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i
tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÓ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
4. Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸
hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch, ghi:
Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 511, 711 (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch).
5. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 136, 138 (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
6. Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (ph¶i thu cña kh¸ch

349
hµng, ph¶i thu néi bé...):
- NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i
thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138 (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
- NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi thanh to¸n nî ph¶i
thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 131, 136, 138 (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
II. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng
®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng)
1. Khi mua ngoµi vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, khèi l−îng
x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao:
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n b»ng ngo¹i
tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241...(Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n b»ng ngo¹i
tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241...(Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) l·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
2. Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî
vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã)...):
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶
b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n).
NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶
350
b»ng ngo¹i tÖ, ghi:
Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i)
3. Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong ho¹t ®éng
®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn
TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t−
XDCB.
4. Khi kÕt thóc ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), kÕt
chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn (Theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè
ph¸t sinh bªn Nî vµ bªn Cã Tµi kho¶n 4132) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai
®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (TK 4132) tÝnh
ngay (nÕu nhá) vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn (nÕu lín) sang TK 242
"Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" (NÕu lç tû gi¸) hoÆc tÝnh ngay (nÕu nhá) vµo doanh
thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn (nÕu lín) sang TK 3387 "Doanh thu
ch−a thùc hiÖn" (NÕu l·i tû gi¸) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m:
- Tr−êng hîp ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu
ph¶i ph©n bæ dÇn); hoÆc
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo
doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh).
- Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132).
5. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn (Lç hoÆc l·i tû gi¸) trong
giai ®o¹n ®Çu t− XDCB ®−îc luü kÕ ®Õn thêi ®iÓm quyÕt to¸n bµn giao TSC§
®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng SXKD:
- Tr−êng hîp lç tû gi¸ hèi ®o¸i ph¶i ph©n bæ dÇn, ®Þnh kú khi ph©n bæ
chªnh lÖch lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB vµo chi phÝ tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB bµn giao ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
351
- Tr−êng hîp l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¶i ph©n bæ dÇn, ®Þnh kú khi ph©n bæ
chªnh lÖch l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai
®o¹n ®Çu t− XDCB bµn giao ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i).
III. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i
cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ
1. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m
tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ:

ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c
kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (§¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ
chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n) theo tû gi¸ hèi ®o¸i giao dÞch b×nh qu©n
trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam
c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i (L·i hoÆc lç). Doanh nghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña
ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng TK 4132 vµ
cña ho¹t ®éng kinh doanh TK 4131):
- NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131, 136, 138, 311, 315, 331, 341, 342...
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132).
- NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132)
Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131, 136, 311, 315, 331, 341, 342...
2. KÕ to¸n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi
n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ:
2.1. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m
tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh
(KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh
doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n):
- KÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi
n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh (Theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè
ph¸t sinh bªn Nî vµ bªn Cã cña TK 4131) vµo chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸
hèi ®o¸i), hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) ®Ó x¸c
®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh:

352
+ KÕt chuyÓn l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh vµo
doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi
®o¸i)
+ KÕt chuyÓn lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh vµo chi
phÝ tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131).
2.2. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m
tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t−
XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng):

- ë giai ®o¹n ®ang ®Çu t− XDCB, doanh nghiÖp ch−a ®i vµo ho¹t ®éng
th× chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh ®−îc ph¶n ¸nh
luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (TK 4132). Sè d− Nî, hoÆc Cã
nµy sÏ ®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n.
- Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB, bµn giao TSC§ ®−a vµo sö dông
cho s¶n xuÊt, kinh doanh, sè d− Nî, hoÆc sè d− Cã TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸
hèi ®o¸i" (TK 4132) ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh
gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi mçi n¨m tµi chÝnh (Kh«ng
bao gåm kho¶n ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan
®Õn ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB ë thêi ®iÓm bµn giao tµi s¶n ®Ó ®−a vµo sö dông)
sÏ ®−îc xö lý nh− sau:
+ KÕt chuyÓn sè d− Nî TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) vÒ TK
635 - "Chi phÝ tµi chÝnh" hoÆc vÒ TK 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" (NÕu lín)
®Ó ph©n bæ dÇn sè lç tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t− XDCB trong c¸c n¨m
tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (KÓ tõ khi kÕt thóc giai ®o¹n
®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn)
Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132).
+ KÕt chuyÓn sè d− Cã TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) vÒ
TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" hoÆc vÒ TK 3387 "Doanh thu ch−a
thùc hiÖn (NÕu lín) ®Ó ph©n bæ dÇn sè l·i tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t−
XDCB trong c¸c n¨m tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (KÓ tõ
khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t−) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi:
Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®oaÝ (4132)
353
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn)
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo
doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh).




354
TµI KHO¶N 414
QUü §ÇU T¦ PH¸T TRIÓN

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü
®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp.
Quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp vµ ®−îc sö dông vµo viÖc ®Çu t− më réng quy m« s¶n xuÊt, kinh
doanh hoÆc ®Çu t− chiÒu s©u cña doanh nghiÖp.
ViÖc trÝch vµ sö dông quü ®Çu t− ph¸t triÓn ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi
chÝnh hiÖn hµnh ®èi víi tõng lo¹i doanh nghiÖp: C«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty cæ
phÇn, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, doanh nghiÖp t− nh©n,...

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 414 - QUü §ÇU T¦ PH¸T TRIÓN

Bªn Nî:
T×nh h×nh chi tiªu, sö dông quü ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp.
Bªn Cã:
Quü ®Çu t− ph¸t triÓn t¨ng do ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ.
Sè d− bªn Cã:
Sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn hiÖn cã.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Trong kú, khi t¹m trÝch lËp quü ®Çu t− ph¸t triÓn tõ lîi nhuËn sau
thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
2. Cuèi n¨m, x¸c ®Þnh sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®−îc trÝch, kÕ to¸n tÝnh
sè ®−îc trÝch thªm, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn.
3. Khi dïng quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®Ó mua s¾m TSC§, x©y dùng c¬ b¶n
®· hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
355
Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (tr−êng hîp ®Çu t− XDCB)
Cã TK 111, 112,... (Tr−êng hîp mua s¾m TSC§).
§ång thêi, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, ghi gi¶m quü ®Çu t−
ph¸t triÓn:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
4. NhËn quü ®Çu t− ph¸t triÓn do cÊp trªn chuyÓn ®Õn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn.
5. TrÝch quü ®Çu t− ph¸t triÓn nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn theo quy ®Þnh
hoÆc ®iÒu chuyÓn ®i ®¬n vÞ kh¸c, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã c¸c TK 111, 112,...




356
TµI KHO¶N 415
QUü Dù PHßNG TµI CHÝNH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh trÝch lËp, sö
dông quü dù phßng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. Quü dù phßng tµi chÝnh ®−îc
trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN. ViÖc h¹ch to¸n t¨ng, gi¶m quü dù
phßng tµi chÝnh ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸nh CñA
TµI KHO¶N 415 - QUü dù PHßNG TµI CHÝNH

Bªn Nî:
- Quü dù phßng tµi chÝnh nép lªn cÊp trªn.
- Quü dù phßng tµi chÝnh gi¶m kh¸c.
Bªn Cã:
Quü dù phßng tµi chÝnh t¨ng do trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN
hoÆc do cÊp d−íi nép lªn.
Sè d− bªn Cã:
Quü dù phßng tµi chÝnh hiÖn cã cña doanh nghiÖp.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Khi trÝch lËp dù phßng tµi chÝnh tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp
doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh.
2. Quü dù phßng tµi chÝnh t¨ng do cÊp d−íi nép lªn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 136,...
Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh.
3. Quü dù phßng tµi chÝnh gi¶m do nép lªn cÊp trªn ghi:
Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh
Cã c¸c TK 111, 112, 336,...

357
TµI KHO¶N 418
C¸C QUü KH¸C THUéC VèN CHñ Së H÷u

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m
c¸c quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u, nh− quü th−ëng Ban ®iÒu hµnh
c«ng ty,...
C¸c quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u ®−îc h×nh thµnh tõ lîi nhuËn
sau thuÕ vµ ®−îc sö dông vµo viÖc khen th−ëng hoÆc c¸c môc ®Ých kh¸c phôc
vô c«ng t¸c ®iÒu hµnh cña Ban Gi¸m ®èc, Héi ®ång qu¶n trÞ.
ViÖc trÝch vµ sö dông quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u ph¶i theo
chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh ®èi víi tõng lo¹i doanh nghiÖp: C«ng ty Nhµ
n−íc, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH, doanh nghiÖp t− nh©n,...


KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 418 - C¸C QUü KH¸C THUéC vèN CHñ Së h÷u

Bªn Nî:
T×nh h×nh chi tiªu, sö dông c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u cña
doanh nghiÖp.
Bªn Cã:
C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u t¨ng do ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn
sau thuÕ.
Sè d− bªn Cã:
Sè quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u hiÖn cã.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N
MéT Sè nghiÖp vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. TrÝch lËp quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu
nhËp doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u.
2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp d−íi ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp quü kh¸c thuéc
vèn chñ së h÷u, ®¬n vÞ cÊp d−íi ghi:

358
Nî TK 111, 112, 136,...
Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u.
3. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp d−íi nép ®¬n vÞ cÊp trªn ®Ó h×nh thµnh quü
kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi:
Nî TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u
Cã c¸c TK 111, 112, 336,...
4. Tr−êng hîp c¸c ®¹i diÖn chñ së h÷u doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh th−ëng cho
Héi ®ång qu¶n trÞ, Ban Gi¸m ®èc tõ quü th−ëng Ban ®iÒu hµnh c«ng ty, ghi:
Nî TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u
Cã c¸c TK 111, 112.




359
TµI KHO¶N 419
cæ PHIÕU QUü

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
t¨ng gi¶m cña sè cæ phiÕu do c¸c c«ng ty cæ phÇn mua l¹i trong sè cæ phiÕu do
c«ng ty ®ã ®· ph¸t hµnh ra c«ng chóng ®Ó sau ®ã sÏ t¸i ph¸t hµnh l¹i (Gäi lµ
cæ phiÕu quü).
Cæ phiÕu quü lµ cæ phiÕu do c«ng ty ph¸t hµnh vµ ®−îc mua l¹i bëi chÝnh
c«ng ty ph¸t hµnh, nh−ng nã kh«ng bÞ huû bá vµ sÏ ®−îc t¸i ph¸t hµnh trë l¹i
trong kho¶ng thêi gian theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ chøng kho¸n. C¸c cæ
phiÕu quü do c«ng ty n¾m gi÷ kh«ng ®−îc nhËn cæ tøc, kh«ng cã quyÒn bÇu cö
hay tham gia chia phÇn tµi s¶n khi c«ng ty gi¶i thÕ. Khi chia cæ tøc cho c¸c cæ
phÇn, c¸c cæ phiÕu quü ®ang do c«ng ty n¾m gi÷ ®−îc coi lµ cæ phiÕu ch−a b¸n.

h¹ch TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Gi¸ trÞ cæ phiÕu quü ®−îc ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy theo gi¸ thùc
tÕ mua l¹i bao gåm gi¸ mua l¹i vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua
l¹i cæ phiÕu, nh− chi phÝ giao dÞch, th«ng tin...
2. Cuèi kú kÕ to¸n, khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, gi¸ trÞ thùc tÕ cña cæ phiÕu
quü ®−îc ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh trªn B¶ng C§KT b»ng c¸ch ghi sè
©m (...)
3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cæ phiÕu mµ c«ng ty mua cña
c¸c c«ng ty cæ phÇn kh¸c v× môc ®Ých n¾m gi÷ ®Çu t−.
4. Tr−êng hîp c«ng ty mua l¹i cæ phiÕu do chÝnh c«ng ty ph¸t hµnh
nh»m môc ®Ých thu håi cæ phiÕu ®Ó huû bá vÜnh viÔn ngay khi mua vµo th× gi¸
trÞ cæ phiÕu mua vµo kh«ng ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy mµ ghi gi¶m
trùc tiÕp vµo vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u vµ thÆng d− vèn cæ phÇn (Xem h−íng
dÉn ë tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh).
5. TrÞ gi¸ vèn cña cæ phiÕu quü khi t¸i ph¸t hµnh, hoÆc khi sö dông ®Ó
tr¶ cæ tøc, th−ëng... ®−îc tÝnh theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 419 - Cæ PHIÕU QUü

Bªn nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü khi mua vµo.

360
Bªn Cã:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü ®−îc t¸i ph¸t hµnh, chia cæ tøc hoÆc huû bá.
Sè d− bªn Nî:
TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü hiÖn ®ang do c«ng ty n¾m gi÷.


PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. KÕ to¸n mua l¹i cæ phiÕu do chÝnh c«ng ty ®· ph¸t hµnh:
- Khi c«ng ty ®· hoµn tÊt c¸c thñ tôc mua l¹i sè cæ phiÕu do chÝnh c«ng
ty ph¸t hµnh theo luËt ®Þnh, kÕ to¸n thùc hiÖn thñ tôc thanh to¸n tiÒn cho
c¸c cæ ®«ng theo gi¸ tho¶ thuËn mua, b¸n vµ nhËn cæ phiÕu vÒ, ghi:
Nî TK 419 - Cæ phiÕu quü (gi¸ mua l¹i cæ phiÕu)
Cã c¸c TK 111, 112.
- Trong qu¸ tr×nh mua l¹i cæ phiÕu, khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan trùc
tiÕp ®Õn viÖc mua l¹i cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 419 - Cæ phiÕu quü
Cã c¸c TK 111, 112.
2. T¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü:
- Khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü víi gi¸ cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng gi¸ thanh to¸n t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu)
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
t¸i ph¸t hµnh cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu).
- Khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü ra thÞ tr−êng víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ thùc
tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng gi¸ thanh to¸n t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu)
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i
ph¸t hµnh thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i)
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu).
3. Khi huû bá sè cæ phiÕu quü, ghi:
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111 - MÖnh gi¸ cña sè cæ phiÕu
361
huû bá)
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112 - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc
tÕ mua l¹i cæ phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu bÞ huû)
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu).
4. Khi cã quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång qu¶n trÞ (§· th«ng qua §¹i héi cæ
®«ng) chia cæ tøc b»ng cæ phiÕu quü:
- Tr−êng hîp gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu
cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (Theo gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu),
hoÆc
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388)
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu)
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸
thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu thÊp h¬n gi¸ ph¸t hµnh cæ
phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu)
- Tr−êng hîp gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu
thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (Theo gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu),
hoÆc
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388)
Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc
tÕ mua vµo cæ phiÕu quü cao h¬n gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu
t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu).
Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu quü).




362
TµI KHO¶N 421
LîI NHUËN CH¦A PH¢N PHèI
Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh kÕt qu¶ kinh doanh (Lîi nhuËn, lç)
sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµ t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn hoÆc xö lý
lç cña doanh nghiÖp.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. KÕt qu¶ tõ ho¹t ®éng kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 421 lµ lîi
nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hoÆc lç ho¹t ®éng kinh doanh.
2. ViÖc ph©n chia lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp ph¶i
®¶m b¶o râ rµng, rµnh m¹ch vµ theo ®óng chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.
3. Ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña tõng n¨m
tµi chÝnh (N¨m tr−íc, n¨m nay), ®ång thêi theo dâi chi tiÕt theo tõng néi dung
ph©n chia lîi nhuËn cña doanh nghiÖp (TrÝch lËp c¸c quü, bæ sung nguån vèn
kinh doanh, chia cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c cæ ®«ng, cho c¸c nhµ ®Çu t−).
4. Khi ¸p dông håi tè do thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n vµ ®iÒu chØnh håi tè
c¸c sai sãt träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc nh−ng n¨m nay míi ph¸t hiÖn dÉn
®Õn ph¶i ®iÒu chØnh sè d− ®Çu n¨m phÇn lîi nhuËn ch−a ph©n chia th× kÕ
to¸n ph¶i ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m sè d− ®Çu n¨m cña TK 4211 “Lîi nhuËn
ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc” trªn sæ kÕ to¸n vµ ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m chØ
tiªu "Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi" trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n theo quy ®Þnh t¹i
ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 29 "Thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n, −íc tÝnh kÕ to¸n vµ
c¸c sai sãt" vµ ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 "ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp”.

KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 421 Lîi NHUËN CH¦A PH¢N PHèI

Bªn Nî:
- Sè lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp;
- TrÝch lËp c¸c quü cña doanh nghiÖp;
- Chia cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c cæ ®«ng, cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn
tham gia liªn doanh;
- Bæ sung nguån vèn kinh doanh;
- Nép lîi nhuËn lªn cÊp trªn.
Bªn Cã:

363
- Sè lîi nhuËn thùc tÕ cña ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp trong kú;
- Sè lîi nhuËn cÊp d−íi nép lªn, sè lç cña cÊp d−íi ®−îc cÊp trªn cÊp bï;
- Xö lý c¸c kho¶n lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh.
Tµi kho¶n 421 cã thÓ cã sè d− Nî hoÆc sè d− Cã.
Sè d− bªn Nî:
Sè lç ho¹t ®éng kinh doanh ch−a xö lý.
Sè d− bªn Cã:
Sè lîi nhuËn ch−a ph©n phèi hoÆc ch−a sö dông.
Tµi kho¶n 421- Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh kÕt
qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn hoÆc xö lý lç thuéc
c¸c n¨m tr−íc.
Tµi kho¶n 4211 cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m sè
d− ®Çu n¨m cña TK 4211 khi ¸p dông håi tè do thay ®åi chÝnh s¸ch kÕ to¸n vµ
®iÒu chØnh håi tè c¸c sai sãt träng yÕu cña n¨m tr−íc, n¨m nay míi ph¸t hiÖn.
§Çu n¨m sau, kÕ to¸n kÕt chuyÓn sè d− ®Çu n¨m tõ TK 4212 "Lîi nhuËn
ch−a ph©n phèi n¨m nay" sang TK 4211 "Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc".
- Tµi kho¶n 4212 - Lîi nhuËn ch−a phÇn phèi n¨m nay: Ph¶n ¸nh kÕt
qu¶ kinh doanh, t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn vµ xö lý lç cña n¨m nay.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh:
a) Tr−êng hîp l·i, ghi:
Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh
Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (4212).
b) Tr−êng hîp lç, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (4212)
Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh.
2. Trong n¨m tµi chÝnh doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh t¹m tr¶ cæ tøc, lîi
nhuËn ®−îc chia cho nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶).
364
3. Cuèi n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn sè cæ tøc cña cæ
phiÕu −u ®·i ph¶i tr¶ cho c¸c cæ ®«ng cã cæ phiÕu −u ®·i, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388)
Khi tr¶ tiÒn cæ tøc cæ phiÕu −u ®·i cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶).
4. Khi cã quyÕt ®Þnh hoÆc th«ng b¸o x¸c ®Þnh cæ tøc vµ lîi nhuËn cßn
ph¶i tr¶ cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388).
5. Khi chi tiÒn tr¶ cæ tøc vµ lîi nhuËn cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp
vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c
Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶).
6. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü dù phßng tµi chÝnh ®−îc trÝch lËp tõ lîi
nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh.
7. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü ®Çu t− ph¸t triÓn tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng
kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn.
8. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü khen th−ëng, phóc lîi vµ c¸c quü kh¸c
thuéc vèn chñ së h÷u, tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i
cña doanh nghiÖp), ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi
Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u.
9. Cuèi n¨m, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè tiÒn c¸c quü ®−îc trÝch thªm, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn

365
Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi
Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u.
10. Bæ sung nguån vèn kinh doanh tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh
(PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
11. Sè lîi nhuËn ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
12. Sè lîi nhuËn ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé
Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi.
13. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp bï, ghi:
Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé
Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi.
14. Ph¶i cÊp cho ®¬n vÞ cÊp d−íi sè lç s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé.
15. §Çu n¨m tµi chÝnh, kÕt chuyÓn lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay
sang lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc, ghi:
+ Tr−êng hîp TK 4212 cã sè d− Cã (L·i), ghi:
Nî TK 4212 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay
Cã TK 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc.
+ Tr−êng hîp TK 4212 cã sè d− Nî (Lç), ghi:
Nî TK 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc
Cã TK 4212 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay.
Sè lç cña mét n¨m ®−îc xö lý trõ vµo lîi nhuËn chÞu thuÕ cña c¸c n¨m
sau theo quy ®Þnh cña LuËt ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hoÆc xö lý theo quy
®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.



366
TµI KHO¶N 431
QUü KHEN TH¦ëNG, PHóC LîI

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü
khen th−ëng, quü phóc lîi cña doanh nghiÖp. Quü khen th−ëng, quü phóc lîi
®−îc trÝch tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN cña doanh nghiÖp ®Ó dïng cho c«ng
t¸c khen th−ëng, khuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt, phôc vô nhu cÇu phóc lîi c«ng
céng, c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cña ng−êi lao ®éng.

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. ViÖc trÝch lËp vµ sö dông quü khen th−ëng, quü phóc lîi ph¶i theo
chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.
2. Quü khen th−ëng, quü phóc lîi ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng
lo¹i quü.
3. §èi víi TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh
dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng TSC§ ®ång thêi ghi t¨ng
nguån vèn kinh doanh vµ gi¶m quü phóc lîi.
4. §èi víi TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh dïng
cho nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi cña doanh nghiÖp, kÕ to¸n ghi t¨ng TSC§ vµ
®ång thêi ®−îc kÕt chuyÓn tõ Quü phóc lîi (TK 4312) sang Quü phóc lîi ®· h×nh
thµnh TSC§ (TK 4313). Nh÷ng TSC§ nµy hµng th¸ng kh«ng trÝch khÊu hao
TSC§ vµo chi phÝ mµ cuèi niªn ®é kÕ to¸n tÝnh hao mßn TSC§ mét lÇn/mét
n¨m ®Ó ghi gi¶m Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 431 - QUü KHEN TH¦ëNG, PHóC LîI

Bªn Nî:
- C¸c kho¶n chi tiªu quü khen th−ëng, quü phóc lîi;
Gi¶m quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ khi tÝnh hao mßn TSC§ hoÆc do
nh−îng b¸n, thanh lý, ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª TSC§;
- §Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh phôc vô
nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi;
- CÊp quü khen th−ëng, phóc lîi cho cÊp d−íi hoÆc nép cÊp trªn.
Bªn Cã:
- TrÝch lËp quü khen th−ëng, quü phóc lîi tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN;
- Quü khen th−ëng, phóc lîi ®−îc cÊp trªn cÊp hoÆc cÊp d−íi nép lªn;
367
- Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ t¨ng do ®Çu t−, mua s¾m TSC§
b»ng quü phóc lîi hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc
lîi.
Sè d− bªn Cã:
Sè quü khen th−ëng, quü phóc lîi hiÖn cßn cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 431- Quü khen th−ëng, phóc lîi, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2:
- Tµi kho¶n 4311 - Quü khen th−ëng: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh
trÝch lËp vµ chi tiªu quü khen th−ëng cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n 4312 - Quü phóc lîi: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh trÝch lËp
vµ chi tiªu quü phóc lîi cña doanh nghiÖp.
- Tµi kho¶n 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§: Ph¶n ¸nh sè hiÖn
cã, t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ cña doanh nghiÖp.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Trong n¨m khi t¹m trÝch quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312).
2. Cuèi n¨m, x¸c ®Þnh quü khen th−ëng, phóc lîi ®−îc trÝch thªm, ghi:
Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312).
3. TÝnh tiÒn th−ëng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c
trong doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311 - Quü khen th−ëng).
Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng.
4. Dïng quü phóc lîi ®Ó chi trî cÊp khã kh¨n, chi cho c«ng nh©n viªn vµ
ng−êi lao ®éng nghØ m¸t, chi cho phong trµo v¨n hãa, v¨n nghÖ quÇn chóng, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312 - Quü phóc lîi)
Cã c¸c TK 111, 112,...
5. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng
ph¸p khÊu trõ thuÕ, khi biÕu, tÆng s¶n phÈm, hµng hãa thuéc ®èi t−îng chÞu
thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen
th−ëng, phóc lîi, kÕ to¸n ph¶n ¶nh doanh thu cña s¶n phÈm, hµng hãa biÕu,
tÆng theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n)

368
- §èi víi c¸c kho¶n thu, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã).




371
TµI KHO¶N 441
NGUåN VèN §ÇU T¦ X¢Y DùNG C¥ B¶N

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m
nguån vèn ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp. Nguån vèn ®Çu t− XDCB cña
doanh nghiÖp ®−îc h×nh thµnh do Ng©n s¸ch cÊp hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp.
Vèn ®Çu t− XDCB cña ®¬n vÞ ®−îc dïng cho viÖc ®Çu t− x©y dùng míi,
c¶i t¹o, më réng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh vµ mua s¾m TSC§ ®Ó ®æi míi
c«ng nghÖ. C«ng t¸c ®Çu t− XDCB ë doanh nghiÖp ph¶i chÊp hµnh vµ t«n
träng c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng c¬ b¶n hiÖn hµnh.
Mçi khi c«ng t¸c x©y dùng vµ mua s¾m TSC§ hoµn thµnh, tµi s¶n ®−îc
bµn giao ®−a vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh
c¸c thñ tôc quyÕt to¸n vèn ®Çu t− cña tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh.
Khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, kÕ to¸n ph¶i ghi gi¶m nguån vèn ®Çu
t− XDCB, ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh.


KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 441 - NGUåN VèN §ÇU T¦ X¢Y DùNG C¥ B¶N

Bªn Nî:
Sè vèn ®Çu t− XDCB gi¶m do:
- X©y dùng míi vµ mua s¾m TSC§ hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo sö
dông vµ quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®· ®−îc duyÖt;
Nép l¹i sè vèn ®Çu t− XDCB sö dông kh«ng hÕt cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cho
Nhµ n−íc.
Bªn Cã:
Nguån vèn ®Çu t− XDCB t¨ng do:
- Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp vèn ®Çu t− XDCB;
- NhËn vèn ®Çu t− XDCB do ®−îc tµi trî, viÖn trî;
- Bæ sung tõ quü ®Çu t− ph¸t triÓn.
Sè d− bªn Cã:
Sè vèn ®Çu t− XDCB hiÖn cã cña doanh nghiÖp ch−a sö dông hoÆc ®· sö
dông nh−ng c«ng t¸c XDCB ch−a hoµn thµnh hoÆc ®· hoµn thµnh nh−ng
quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt.
372
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ yÕu

1. NhËn ®−îc vèn ®Çu t− XDCB b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB.
2. Tr−êng hîp nhËn vèn ®Çu t− XDCB do Ng©n s¸ch cÊp theo dù to¸n
®−îc giao:
a) Khi ®−îc giao dù to¸n chi ®Çu t− XDCB, ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù
to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
b) Khi rót dù to¸n chi ®Çu t− XDCB ®Ó sö dông, c¨n cø vµo t×nh h×nh sö
dông dù to¸n chi ®Çu t− x©y dùng ®Ó h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn
quan, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî c¸c TK 152, 153, 331,...
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ
GTGT ®Çu vµo)
Nî TK 241 - XDCB dë dang (Rót dù to¸n chi trùc tiÕp)
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB.
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi
kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
3. Khi ch−a ®−îc giao dù to¸n chi ®Çu t− XDCB, ®¬n vÞ ®−îc Kho b¹c cho
t¹m øng vèn ®Çu t−, khi nhËn ®−îc vèn t¹m øng cña Kho b¹c, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388).
4. Khi dù to¸n chi ®Çu t− XDCB ®−îc giao, ®¬n vÞ ph¶i thùc hiÖn c¸c thñ
tôc thanh to¸n ®Ó hoµn tr¶ Kho b¹c kho¶n vèn ®· t¹m øng. Khi ®−îc Kho b¹c
chÊp nhËn c¸c chøng tõ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388)
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB.
5. NhËn vèn ®Çu t− XDCB ®Ó tr¶ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n, vay néi bé,
vay ®èi t−îng kh¸c, ghi:
373
Nî c¸c TK 311, 336, 338,...
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB.
6. Bæ sung vèn ®Çu t− XDCB b»ng quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi:
Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn
Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB.
7. Khi c«ng t¸c x©y dùng c¬ b¶n vµ mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh b»ng nguån
vèn ®Çu t− XDCB hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo s¶n xuÊt, kinh doanh:
- KÕ to¸n ghi t¨ng gi¸ trÞ TSC§ do ®Çu t− XDCB, mua s¾m TSC§ hoµn
thµnh, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang.
- Khi quyÕt to¸n c«ng tr×nh hoµn thµnh ®−îc phª duyÖt, kÕ to¸n ghi
gi¶m nguån vèn ®Çu t− XDCB vµ ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, ghi:
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
8. Khi tr¶ l¹i vèn ®Çu t− XDCB cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, cho ®¬n vÞ cÊp
trªn, ghi:
Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Cã c¸c TK 111, 112,...




374
TµI KHO¶N 461
NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh tiÕp nhËn, sö dông vµ quyÕt
to¸n sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n cña ®¬n vÞ. Tµi kho¶n nµy chØ sö
dông ë c¸c ®¬n vÞ ®−îc Nhµ n−íc hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp ph¸t kinh phÝ sù
nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n.
Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n lµ kho¶n kinh phÝ do Ng©n
s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp cho ®¬n vÞ, hoÆc ®−îc ChÝnh phñ, c¸c tæ
chøc, c¸ nh©n trong n−íc vµ n−íc ngoµi viÖn trî, tµi trî trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c
ch−¬ng tr×nh môc tiªu, dù ¸n ®· ®−îc duyÖt, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô
kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao kh«ng v× môc ®Ých lîi
nhuËn. ViÖc sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ph¶i theo
®óng dù to¸n ®−îc duyÖt vµ ph¶i quyÕt to¸n víi c¬ quan cÊp kinh phÝ. Nguån
kinh phÝ sù nghiÖp còng cã thÓ ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c kho¶n thu sù nghiÖp
ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ, nh− thu viÖn phÝ cña c«ng nh©n viªn chøc trong ngµnh
n»m ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng t¹i bÖnh viÖn cña ®¬n vÞ, thu häc phÝ, thu lÖ phÝ...

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc h¹ch to¸n
chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh: Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn
cÊp, nhËn viÖn trî, tµi trî cña tæ chøc, c¸ nh©n, tõ thu sù nghiÖp cña ®¬n vÞ.
§ång thêi, ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt, t¸ch b¹ch nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m
nay vµ kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc.
2. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc sö dông
®óng môc ®Ých, néi dung ho¹t ®éng, ®óng tiªu chuÈn, ®Þnh møc cña Nhµ n−íc,
cña ®¬n vÞ cÊp trªn vµ trong ph¹m vi dù to¸n ®· ®−îc duyÖt.
3. Tr−êng hîp nguån kinh phÝ ®−îc NSNN cÊp th× tïy theo tõng ph−¬ng
thøc cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc ®Ó ghi sæ kÕ to¸n:
- NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng lÖnh chi tiÒn, khi nhËn
®−îc giÊy b¸o Cã, sè tiÒn ®· vµo tµi kho¶n cña ®¬n vÞ, kÕ to¸n ®ång thêi ghi
t¨ng tiÒn göi vµ ghi t¨ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp;
- NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng h×nh thøc giao dù to¸n chi
sù nghiÖp, dù ¸n, khi nhËn ®−îc th«ng b¸o ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 008 "Dù
to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). Khi rót
dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi, ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi
sù nghiÖp, dù ¸n", ®ång thêi ghi Cã TK 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" ®èi
øng víi c¸c TK cã liªn quan.

375
4. Cuèi mçi n¨m tµi chÝnh, ®¬n vÞ ph¶i lµm thñ tôc quyÕt to¸n t×nh h×nh
tiÕp nhËn vµ sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp víi c¬ quan tµi chÝnh, c¬ quan
chñ qu¶n vµ víi tõng c¬ quan, tæ chøc cÊp ph¸t kinh phÝ theo chÝnh s¸ch tµi
chÝnh hiÖn hµnh. Sè kinh phÝ sö dông ch−a hÕt ®−îc xö lý theo quyÕt ®Þnh cña
c¬ quan cã thÈm quyÒn. §¬n vÞ chØ ®−îc chuyÓn sang n¨m sau sè kinh phÝ sù
nghiÖp, dù ¸n ch−a sö dông hÕt khi ®−îc c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn
chÊp nhËn.
5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu sè chi ho¹t ®éng b»ng nguån kinh phÝ sù
nghiÖp ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n, th× kÕ to¸n kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay sang nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 461- NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP

Bªn Nî:
- Sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc
duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n;
- Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt hoµn l¹i cho
NSNN hoÆc nép tr¶ cÊp trªn.
Bªn Cã:
Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· thùc nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc
cÊp trªn,
- C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ ®−îc bæ sung nguån kinh
phÝ sù nghiÖp.
Sè d− bªn Cã:
Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp
trªn cÊp nh−ng ch−a sö dông hoÆc ®· sö dông nh−ng ch−a ®−îc quyÕt to¸n.
Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
Tµi kho¶n 4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh sè
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n thuéc n¨m tr−íc ®· sö dông nh−ng b¸o
c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc duyÖt vµ sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc
ch−a sö dông hÕt. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, sè chi b»ng
nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc sÏ ®−îc chuyÓn trõ vµo
Tµi kho¶n 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp
n¨m tr−íc). Cßn sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, tïy theo
quyÕt ®Þnh cña c¬ quan tµi chÝnh hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ph¶i nép l¹i ng©n
s¸ch hoÆc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m nay.
- Tµi kho¶n 4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh nguån
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp
376
trong n¨m nay, kÓ c¶ c¸c kho¶n kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông
hÕt khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc chuyÓn thµnh kho¶n kinh phÝ cña
n¨m nay. HÕt niªn ®é kÕ to¸n, sang ®Çu n¨m sau sè kinh phÝ thuéc n¨m nay,
nÕu ch−a ®−îc quyÕt to¸n sÏ ®−îc chuyÓn tõ Tµi kho¶n 4612 "Nguån kinh phÝ
sù nghiÖp n¨m nay" sang Tµi kho¶n 4611 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m
tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp
b»ng lÖnh chi tiÒn hoÆc kinh phÝ sù nghiÖp do cÊp trªn cÊp b»ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612).
2. Khi ®−îc c¬ quan cã thÈm quyÒn giao dù to¸n chi ho¹t ®éng, chi dù ¸n
ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n).
3. Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n vÒ nhËp quü hoÆc mua vËt t−,
dông cô hoÆc thanh to¸n trùc tiÕp cho ng−êi b¸n hµng hoÆc chi trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Nî c¸c TK 152, 153,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi
kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
4. C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612)
5. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp b»ng TSC§ do Ng©n s¸ch cÊp, ®¬n vÞ cÊp
trªn cÊp hoÆc ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i b»ng TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù
nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp.
§ång thêi, ghi:
377
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp
Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.
6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m, ®¬n vÞ cßn cã sè d− tiÒn mÆt, tiÒn göi thuéc nguån
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n nÕu ph¶i nép tr¶ sè kinh phÝ sù nghiÖp sö
dông kh«ng hÕt cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn, khi nép tr¶, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp
Cã c¸c TK 111, 112,...
NÕu sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt ®−îc gi÷ l¹i
®Ó chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m sau th× kh«ng thùc hiÖn bót to¸n trªn.
7. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt ngay
trong n¨m ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) (Sè chi ®−îc duyÖt).
8. NÕu ®Õn cuèi n¨m b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ch−a
®−îc duyÖt:
- KÕt chuyÓn chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m nay thµnh chi sù nghiÖp, chi
dù ¸n n¨m tr−íc, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay).
- §ång thêi kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m
nay thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay)
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m tr−íc).
9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611).
10. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp cña n¨m tr−íc ®−îc x¸c ®Þnh cßn thõa khi
xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m, ®−îc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m tr−íc)
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay).
378
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311)
Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT)
6. TrÝch nép quü khen th−ëng, phóc lîi cho ®¬n vÞ cÊp trªn, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312)
Cã c¸c TK 111, 112,...
7. Dïng quü phóc lîi ñng hé c¸c vïng thiªn tai, háa ho¹n, chi tõ thiÖn... ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312)
Cã c¸c TK 111, 112,...
8. Sè quü khen th−ëng, phóc lîi do ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp xuèng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312).
9. Khi ®Çu t−, mua s¾m TSC§ hoµn thµnh b»ng quü phóc lîi ®−a vµo sö
dông cho môc ®Ých v¨n ho¸, phóc lîi cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã c¸c TK 111, 112, 241, 331,...
§ång thêi, ghi:
Nî TK 4312 - Quü phóc lîi
Cã TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§.
10. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, tÝnh hao mßn TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng
quü phóc lîi, sö dông cho nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi cña doanh nghiÖp, ghi:
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§.
11. Khi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi,
dïng vµo ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi:
a) Ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, thanh lý:
Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
b) Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu, chi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§:
§èi víi c¸c kho¶n chi, ghi:
Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312)
Cã c¸c TK 111, 112, 334,...

369
TµI KHO¶N 461
NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh tiÕp nhËn, sö dông vµ quyÕt
to¸n sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n cña ®¬n vÞ. Tµi kho¶n nµy chØ sö
dông ë c¸c ®¬n vÞ ®−îc Nhµ n−íc hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp ph¸t kinh phÝ sù
nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n.
Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n lµ kho¶n kinh phÝ do Ng©n
s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp cho ®¬n vÞ, hoÆc ®−îc ChÝnh phñ, c¸c tæ
chøc, c¸ nh©n trong n−íc vµ n−íc ngoµi viÖn trî, tµi trî trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c
ch−¬ng tr×nh môc tiªu, dù ¸n ®· ®−îc duyÖt, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô
kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao kh«ng v× môc ®Ých lîi
nhuËn. ViÖc sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ph¶i theo
®óng dù to¸n ®−îc duyÖt vµ ph¶i quyÕt to¸n víi c¬ quan cÊp kinh phÝ. Nguån
kinh phÝ sù nghiÖp còng cã thÓ ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c kho¶n thu sù nghiÖp
ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ, nh− thu viÖn phÝ cña c«ng nh©n viªn chøc trong ngµnh
n»m ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng t¹i bÖnh viÖn cña ®¬n vÞ, thu häc phÝ, thu lÖ phÝ...

H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc h¹ch to¸n
chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh: Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn
cÊp, nhËn viÖn trî, tµi trî cña tæ chøc, c¸ nh©n, tõ thu sù nghiÖp cña ®¬n vÞ.
§ång thêi, ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt, t¸ch b¹ch nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m
nay vµ kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc.
2. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc sö dông
®óng môc ®Ých, néi dung ho¹t ®éng, ®óng tiªu chuÈn, ®Þnh møc cña Nhµ n−íc,
cña ®¬n vÞ cÊp trªn vµ trong ph¹m vi dù to¸n ®· ®−îc duyÖt.
3. Tr−êng hîp nguån kinh phÝ ®−îc NSNN cÊp th× tïy theo tõng ph−¬ng
thøc cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc ®Ó ghi sæ kÕ to¸n:
- NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng lÖnh chi tiÒn, khi nhËn
®−îc giÊy b¸o Cã, sè tiÒn ®· vµo tµi kho¶n cña ®¬n vÞ, kÕ to¸n ®ång thêi ghi
t¨ng tiÒn göi vµ ghi t¨ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp;
- NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng h×nh thøc giao dù to¸n chi
sù nghiÖp, dù ¸n, khi nhËn ®−îc th«ng b¸o ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 008 "Dù
to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). Khi rót
dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi, ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi
sù nghiÖp, dù ¸n", ®ång thêi ghi Cã TK 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" ®èi
øng víi c¸c TK cã liªn quan.

373
4. Cuèi mçi n¨m tµi chÝnh, ®¬n vÞ ph¶i lµm thñ tôc quyÕt to¸n t×nh h×nh
tiÕp nhËn vµ sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp víi c¬ quan tµi chÝnh, c¬ quan
chñ qu¶n vµ víi tõng c¬ quan, tæ chøc cÊp ph¸t kinh phÝ theo chÝnh s¸ch tµi
chÝnh hiÖn hµnh. Sè kinh phÝ sö dông ch−a hÕt ®−îc xö lý theo quyÕt ®Þnh cña
c¬ quan cã thÈm quyÒn. §¬n vÞ chØ ®−îc chuyÓn sang n¨m sau sè kinh phÝ sù
nghiÖp, dù ¸n ch−a sö dông hÕt khi ®−îc c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn
chÊp nhËn.
5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu sè chi ho¹t ®éng b»ng nguån kinh phÝ sù
nghiÖp ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n, th× kÕ to¸n kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay sang nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc.

KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 461- NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP

Bªn Nî:
- Sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc
duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n;
- Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt hoµn l¹i cho
NSNN hoÆc nép tr¶ cÊp trªn.
Bªn Cã:
Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· thùc nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc
cÊp trªn,
- C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ ®−îc bæ sung nguån kinh
phÝ sù nghiÖp.
Sè d− bªn Cã:
Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp
trªn cÊp nh−ng ch−a sö dông hoÆc ®· sö dông nh−ng ch−a ®−îc quyÕt to¸n.
Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2:
Tµi kho¶n 4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh sè
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n thuéc n¨m tr−íc ®· sö dông nh−ng b¸o
c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc duyÖt vµ sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc
ch−a sö dông hÕt. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, sè chi b»ng
nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc sÏ ®−îc chuyÓn trõ vµo
Tµi kho¶n 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp
n¨m tr−íc). Cßn sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, tïy theo
quyÕt ®Þnh cña c¬ quan tµi chÝnh hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ph¶i nép l¹i ng©n
s¸ch hoÆc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m nay.
- Tµi kho¶n 4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh nguån
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp
374
trong n¨m nay, kÓ c¶ c¸c kho¶n kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông
hÕt khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc chuyÓn thµnh kho¶n kinh phÝ cña
n¨m nay. HÕt niªn ®é kÕ to¸n, sang ®Çu n¨m sau sè kinh phÝ thuéc n¨m nay,
nÕu ch−a ®−îc quyÕt to¸n sÏ ®−îc chuyÓn tõ Tµi kho¶n 4612 "Nguån kinh phÝ
sù nghiÖp n¨m nay" sang Tµi kho¶n 4611 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m
tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp
b»ng lÖnh chi tiÒn hoÆc kinh phÝ sù nghiÖp do cÊp trªn cÊp b»ng tiÒn, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612).
2. Khi ®−îc c¬ quan cã thÈm quyÒn giao dù to¸n chi ho¹t ®éng, chi dù ¸n
ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng
C©n ®èi kÕ to¸n).
3. Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n vÒ nhËp quü hoÆc mua vËt t−,
dông cô hoÆc thanh to¸n trùc tiÕp cho ng−êi b¸n hµng hoÆc chi trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 111 - TiÒn mÆt
Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612)
Nî c¸c TK 152, 153,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612).
§ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi
kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
4. C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ (nÕu cã), ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612)
5. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp b»ng TSC§ do Ng©n s¸ch cÊp, ®¬n vÞ cÊp
trªn cÊp hoÆc ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i b»ng TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù
nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp.
§ång thêi, ghi:
375
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp
Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.
6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m, ®¬n vÞ cßn cã sè d− tiÒn mÆt, tiÒn göi thuéc nguån
kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n nÕu ph¶i nép tr¶ sè kinh phÝ sù nghiÖp sö
dông kh«ng hÕt cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn, khi nép tr¶, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp
Cã c¸c TK 111, 112,...
NÕu sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt ®−îc gi÷ l¹i
®Ó chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m sau th× kh«ng thùc hiÖn bót to¸n trªn.
7. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt ngay
trong n¨m ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) (Sè chi ®−îc duyÖt).
8. NÕu ®Õn cuèi n¨m b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ch−a
®−îc duyÖt:
- KÕt chuyÓn chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m nay thµnh chi sù nghiÖp, chi
dù ¸n n¨m tr−íc, ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay).
- §ång thêi kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m
nay thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay)
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m tr−íc).
9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611)
Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611).
10. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp cña n¨m tr−íc ®−îc x¸c ®Þnh cßn thõa khi
xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m, ®−îc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay, ghi:
Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m tr−íc)
Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù
nghiÖp n¨m nay).
376
TµI KHO¶N 466
NGUåN KINH PHÝ §· H×NH THµNH Tµi S¶N Cè §ÞNH

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng
t¨ng, gi¶m nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. ChØ ghi t¨ng nguån kinh phÝ
®· h×nh thµnh TSC§ khi ®¬n vÞ mua s¾m TSC§, ®Çu t− x©y dùng míi hoÆc
n©ng cÊp, c¶i t¹o, më réng ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ b»ng nguån kinh
phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®−îc cÊp tõ NSNN hoÆc nhËn viÖn trî, tµi trî,
®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n.
Ghi gi¶m nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ khi tÝnh hao mßn TSC§
hoÆc nh−îng b¸n, thanh lý, ph¸t hiÖn thiÕu TSC§ khi kiÓm kª, nép tr¶ Nhµ n−íc
hoÆc ®iÒu chuyÓn TSC§ cho ®¬n vÞ kh¸c theo lÖnh cña cÊp trªn, cña Nhµ n−íc.


kÕt cÊu vµ néi dung PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 466 - NGUåN KINH PHÝ §· H×NH THµNH TSC§

Bªn Nî:
Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ gi¶m, gåm:
- Nép tr¶ Nhµ n−íc hoÆc ®iÒu chuyÓn TSC§ dõng cho ho¹t ®éng sù
nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan Nhµ n−íc hoÆc cÊp cã
thÈm quyÒn;
- TÝnh hao mßn TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n;
- Nh−îng b¸n, thanh lý TSC§, ph¸t hiÖn thiÕu TSC§ dïng cho ho¹t
®éng sù nghiÖp, dù ¸n;
- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i.
Bªn Cã:
Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ t¨ng, gåm:
- §Çu t−, mua s¾m TSC§ hoµn thµnh ®−a vµo sö dông ho¹t ®éng sù
nghiÖp, dù ¸n:
§−îc cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn
l¹i b»ng TSC§;
- Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i.
Sè d− bªn Cã:
Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ hiÖn cã ë ®¬n vÞ.

377
PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ yÕu

1. Tr−êng hîp ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ
b»ng TSC§ hoÆc dïng kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n, viÖn trî kh«ng hoµn l¹i ®Ó
mua s¾m TSC§, ®Çu t− XDCB, khi viÖc mua TSC§, ®Çu t− XDCB hoµn thµnh
tµi s¶n ®−îc ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh
Cã c¸c TK 111, 112, 241, 331, 461,...
§ång thêi ghi:
Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp
Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§.
NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó mua TSC§, ®Ó ®Çu t− XDCB,
®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 - Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n (Tµi kho¶n
ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n).
2. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m tÝnh hao mßn TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng
nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù
¸n, ghi:
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§
Cã TK 214 - Hao mßn TSC§.
3. Khi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n:
- Ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, thanh lý:
Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ gi¸ trÞ cßn l¹i)
Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)
Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸)
Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸).
- Sè thu, c¸c kho¶n chi vµ chªnh lÖch thu, chi vÒ nh−îng b¸n, thanh
lý TSC§ ®Çu t− b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ®−îc xö
lý vµ h¹ch to¸n theo quyÕt ®Þnh thanh lý, nh−îng b¸n TSC§ cña cÊp cã
thÈm quyÒn.



378
LO¹I TµI KHO¶N 5
DOANH THU
Lo¹i Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé doanh thu b¸n s¶n phÈm,
hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô, tiÒn l·i, tiÒn b¶n quyÒn, cæ tøc vµ lîi
nhuËn ®−îc chia, c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng
b¸n bÞ tr¶ l¹i.
Doanh thu lµ tæng gi¸ trÞ cña c¸c lîi Ých kinh tÕ doanh nghiÖp ®· thu
®−îc hoÆc sÏ thu ®−îc trong kú kÕ to¸n, ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng SXKD th«ng
th−êng cña doanh nghiÖp, gãp phÇn lµm t¨ng vèn chñ së h÷u. C¸c kho¶n thu
hé bªn thø ba kh«ng ph¶i lµ nguån lîi Ých kinh tÕ, kh«ng lµm t¨ng vèn chñ së
h÷u cña doanh nghiÖp sÏ kh«ng ®−îc coi lµ doanh thu.

H¹CH TO¸N LO¹I TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. ViÖc x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn doanh thu ph¶i tu©n thñ c¸c quy ®Þnh
trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 "Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c" vµ c¸c ChuÈn
mùc kÕ to¸n kh¸c cã liªn quan.
2. ViÖc ghi nhËn doanh thu vµ chi phÝ ph¶i theo nguyªn t¾c phï hîp.
Khi ghi nhËn mét kho¶n doanh thu th× ph¶i ghi nhËn mét kho¶n chi phÝ
t−¬ng øng cã liªn quan ®Õn viÖc t¹o ra doanh thu ®ã.
3. ChØ ghi nhËn doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ khi tho¶ m·n ®ång
thêi 5 ®iÒu kiÖn sau:
- Doanh nghiÖp ®· trao phÇn lín rñi ro vµ lîi Ých g¾n liÒn víi quyÒn së
h÷u s¶n phÈm hoÆc hµng ho¸ cho ng−êi mua;
- Doanh nghiÖp kh«ng cßn n¾m gi÷ quyÒn qu¶n lý hµng ho¸ nh− ng−êi
së h÷u hµng ho¸ hoÆc quyÒn kiÓm so¸t hµng ho¸;
- Doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n;
- Doanh nghiÖp ®· thu ®−îc hoÆc sÏ thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ giao dÞch
b¸n hµng;
- X¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ liªn quan ®Õn giao dÞch b¸n hµng.
4. Doanh thu cña giao dÞch vÒ cung cÊp dÞch vô ®−îc ghi nhËn khi kÕt
qu¶ cña giao dÞch ®ã ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy. Tr−êng hîp giao
dÞch vÒ cung cÊp dÞch vô liªn quan ®Õn nhiÒu kú th× doanh thu ®−îc ghi nhËn
trong kú theo kÕt qu¶ phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµo ngµy lËp B¶ng c©n
®èi kÕ to¸n cña kú ®ã. KÕt qu¶ cña giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®−îc x¸c ®Þnh
khi tho¶ m·n ®ång thêi bèn (4) ®iÒu kiÖn sau:
379
- Doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n;
- Cã kh¶ n¨ng thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®ã;
- X¸c ®Þnh ®−îc phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµo ngµy lËp B¶ng c©n
®èi kÕ to¸n;
- X¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ ph¸t sinh cho giao dÞch vµ chi phÝ ®Ó hoµn thµnh
giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®ã.
5. Khi hµng ho¸ hoÆc dÞch vô ®−îc trao ®æi ®Ó lÊy hµng ho¸ hoÆc dÞch vô
t−¬ng tù vÒ b¶n chÊt vµ gi¸ trÞ th× viÖc trao ®æi ®ã kh«ng ®−îc coi lµ mét giao
dÞch t¹o ra doanh thu vµ kh«ng ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu.
6. Doanh thu ph¶i ®−îc theo dâi riªng biÖt theo tõng lo¹i doanh thu:
Doanh thu b¸n hµng, doanh thu cung cÊp dÞch vô, doanh thu tiÒn l·i, tiÒn b¶n
quyÒn, cæ tøc vµ lîi nhuËn ®−îc chia. Trong tõng lo¹i doanh thu l¹i ®−îc chi
tiÕt theo tõng kho¶n doanh thu, nh− doanh thu b¸n hµng cã thÓ ®−îc chi tiÕt
thµnh doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸,... nh»m phôc vô cho viÖc x¸c ®Þnh
®Çy ®ñ, chÝnh x¸c kÕt qu¶ kinh doanh theo yªu cÇu qu¶n lý ho¹t ®éng s¶n
xuÊt, kinh doanh vµ lËp b¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp.
7. NÕu trong kú kÕ to¸n ph¸t sinh c¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu b¸n
hµng vµ cung cÊp dÞch vô, nh− chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n,
hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i th× ph¶i ®−îc h¹ch to¸n riªng biÖt. C¸c kho¶n gi¶m trõ
doanh thu ®−îc tÝnh trõ vµo doanh thu ghi nhËn ban ®Çu ®Ó x¸c ®Þnh doanh
thu thuÇn lµm c¨n cø x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh cña kú kÕ to¸n.
8. VÒ nguyªn t¾c, cuèi kú kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh kÕt qu¶
ho¹t ®éng SXKD. Toµn bé doanh thu thuÇn thùc hiÖn trong kú kÕ to¸n ®−îc
kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. C¸c tµi kho¶n
thuéc lo¹i tµi kho¶n doanh thu kh«ng cã sè d− cuèi kú.
Lo¹i Tµi kho¶n 5 - Doanh thu cã 6 tµi kho¶n, chia thµnh 3 nhãm:
Nhãm TK 51 - Doanh thu, cã 03 tµi kho¶n
- Tµi kho¶n 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô;
- Tµi kho¶n 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé;
- Tµi kho¶n 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.
Nhãm TK 52 - Cã 01 tµi kho¶n
- Tµi kho¶n 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i.
Nhãm TK 53 - Cã 2 tµi kho¶n
- Tµi kho¶n 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i;
- Tµi kho¶n 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n.

380
TµI KHO¶N 511
DOANH THU B¸N HµNG Vµ CUNG CÊP DÞCH vô

Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch
vô cña doanh nghiÖp trong mét kú kÕ to¸n cña ho¹t ®éng SXKD tõ c¸c giao
dÞch vµ c¸c nghiÖp vô sau:
- B¸n hµng: B¸n s¶n phÈm do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra, b¸n hµng ho¸
mua vµo vµ b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t−;
- Cung cÊp dÞch vô: Thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn theo hîp ®ång
trong mét kú, hoÆc nhiÒu kú kÕ to¸n, nh− cung cÊp dÞch vô vËn t¶i, du lÞch,
cho thuª TSC§ theo ph−¬ng thøc cho thuª ho¹t ®éng....


H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG
MéT Sè QUY §ÞNH SAU

1. Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ®−îc x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ
hîp lý cña c¸c kho¶n ®· thu ®−îc tiÒn, hoÆc sÏ thu ®−îc tiÒn tõ c¸c giao dÞch
vµ nghiÖp vô ph¸t sinh doanh thu nh− b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n
®Çu t−, cung cÊp dÞch vô cho kh¸ch hµng bao gåm c¶ c¸c kho¶n phô thu vµ
phÝ thu thªm ngoµi gi¸ b¸n (NÕu cã).
2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp cã doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô
b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ
chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ ph¸t sinh hoÆc
tû giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng
Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ.
3. Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô thuÇn mµ doanh nghiÖp
thùc hiÖn ®−îc trong kú kÕ to¸n cã thÓ thÊp h¬n doanh thu b¸n hµng vµ cung
cÊp dÞch vô ghi nhËn ban ®Çu do c¸c nguyªn nh©n: Doanh nghiÖp chiÕt khÊu
th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng ®· b¸n cho kh¸ch hµng hoÆc hµng ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i
(do kh«ng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vÒ quy c¸ch, phÈm chÊt ghi trong hîp ®ång kinh
tÕ), vµ doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hoÆc thuÕ xuÊt khÈu,
thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®−îc tÝnh trªn doanh thu b¸n hµng vµ
cung cÊp dÞch vô thùc tÕ mµ doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn trong mét kú kÕ to¸n.
4. Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” chØ ph¶n
¸nh doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®·
b¸n; dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kh«ng ph©n biÖt
doanh thu ®· thu tiÒn hay sÏ thu ®−îc tiÒn.
5. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT
381
tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ
gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT.
6. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp
th× doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n.
7. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô
®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu th× doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ
tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu);
8. Nh÷ng doanh nghiÖp nhËn gia c«ng vËt t−, hµng ho¸ th× chØ ph¶n ¸nh
vµo doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô sè tiÒn gia c«ng thùc tÕ ®−îc
h−ëng, kh«ng bao gåm gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn gia c«ng.
9. §èi víi hµng ho¸ nhËn b¸n ®¹i lý, ký göi theo ph−¬ng thøc b¸n ®óng
gi¸ h−ëng hoa hång th× h¹ch to¸n vµo doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch
vô phÇn hoa hång b¸n hµng mµ doanh nghiÖp ®−îc h−ëng.
10. Tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp th× doanh
nghiÖp ghi nhËn doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay vµ ghi nhËn
vµo doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i tÝnh trªn kho¶n ph¶i tr¶ nh−ng tr¶
chËm phï hîp víi thêi ®iÓm ghi nhËn doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh.
11. TK 511 ph¶n ¸nh c¶ phÇn doanh thu b¸n hµng ho¸, s¶n phÈm vµ cung
cÊp dÞch vô cho c«ng ty mÑ, c«ng ty con trong cïng tËp ®oµn. Tµi kho¶n 511 ph¶i
®−îc kÕ to¸n chi tiÕt phÇn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cho c«ng ty
mÑ, c«ng ty con ®Ó phôc vô lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn.
12. Doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng bao gåm:
a) Doanh thu ban ®Çu ®−îc ghi trong hîp ®ång;
b) C¸c kho¶n t¨ng, gi¶m khi thùc hiÖn hîp ®ång, c¸c kho¶n tiÒn th−ëng
vµ c¸c kho¶n thanh to¸n kh¸c nÕu c¸c kho¶n nµy cã kh¶ n¨ng lµm thay ®æi
doanh thu, vµ cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc mét c¸ch ®¸ng tin cËy;
- Doanh thu cña hîp ®ång cã thÓ t¨ng hay gi¶m ë tõng thêi kú, vÝ dô:
+ Nhµ thÇu vµ kh¸ch hµng cã thÓ ®ång ý víi nhau vÒ c¸c thay ®æi vµ c¸c
yªu cÇu lµm t¨ng hoÆc gi¶m doanh thu cña hîp ®ång trong kú tiÕp theo so víi
hîp ®ång ®−îc chÊp thuËn lÇn ®Çu tiªn;
+ Doanh thu ®· ®−îc tho¶ thuËn trong hîp ®ång víi gi¸ cè ®Þnh cã thÓ
t¨ng v× lý do gi¸ c¶ t¨ng lªn;
+ Doanh thu theo hîp ®ång cã thÓ bÞ gi¶m do nhµ thÇu kh«ng thùc hiÖn
®óng tiÕn ®é hoÆc kh«ng ®¶m b¶o chÊt l−îng x©y dùng theo tho¶ thuËn trong
hîp ®ång;

382
+ Khi hîp ®ång víi gi¸ cè ®Þnh quy ®Þnh møc gi¸ cè ®Þnh cho mét ®¬n vÞ
s¶n phÈm hoµn thµnh th× doanh thu theo hîp ®ång sÏ t¨ng hoÆc gi¶m khi
khèi l−îng s¶n phÈm t¨ng hoÆc gi¶m.
- Kho¶n tiÒn th−ëng lµ c¸c kho¶n phô thªm tr¶ cho nhµ thÇu nÕu nhµ
thÇu thùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hay v−ît møc yªu cÇu. Kho¶n tiÒn th−ëng ®−îc
tÝnh vµo doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng khi cã ®ñ 2 ®iÒu kiÖn:
+ Ch¾c ch¾n ®¹t hoÆc v−ît møc mét sè tiªu chuÈn cô thÓ ®· ®−îc ghi
trong hîp ®ång;
+ Kho¶n tiÒn th−ëng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy.
- Mét kho¶n thanh to¸n kh¸c mµ nhµ thÇu thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay
mét bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸c chi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ hîp ®ång. VÝ
dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn; Sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt
hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trong viÖc thùc hiÖn hîp ®ång.
ViÖc x¸c ®Þnh doanh thu t¨ng thªm tõ c¸c kho¶n thanh to¸n trªn cßn tuú
thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè kh«ng ch¾c ch¾n vµ th−êng phô thuéc vµo kÕt qu¶
cña nhiÒu cuéc ®µm ph¸n. Do ®ã, c¸c kho¶n thanh to¸n kh¸c chØ ®−îc tÝnh vµo
doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng khi:
+ C¸c cuéc tho¶ thuËn ®· ®¹t ®−îc kÕt qu¶ lµ kh¸ch hµng sÏ chÊp thuËn
båi th−êng;
+ Kho¶n thanh to¸n kh¸c ®−îc kh¸ch hµng chÊp thuËn vµ cã thÓ x¸c
®Þnh ®−îc mét c¸ch ®¸ng tin cËy.
13. Ghi nhËn doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng theo 1 trong 2 tr−êng hîp
sau:
- Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n
theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc
tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th× doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng ®−îc ghi
nhËn t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh vµo
ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh mµ kh«ng phô thuéc vµo ho¸ ®¬n thanh to¸n theo
tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· lËp hay ch−a vµ sè tiªn ghi trªn ho¸ ®¬n lµ bao nhiªu;
- Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n
theo gi¸ tri khèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y
dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, th×
doanh thu vµ chi phÝ liªn quan ®Õn hîp ®ång ®−îc ghi nhËn t−¬ng øng víi
phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn trong kú ph¶n ¸nh
trªn ho¸ ®¬n ®· lËp.
14. Khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng kh«ng thÓ −íc tÝnh ®−îc
mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th×:
- Doanh thu chØ ®−îc ghi nhËn t−¬ng ®−¬ng víi chi phÝ cña hîp ®ång ®·
383
ph¸t sinh mµ viÖc ®−îc hoµn tr¶ lµ t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n;
- Chi phÝ cña hîp ®ång chØ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ trong kú khi c¸c chi
phÝ nµy ®· ph¸t sinh.
15. Nh÷ng s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n nh−ng v× lý do
vÒ chÊt l−îng, vÒ quy c¸ch kü thuËt,... ng−êi mua tõ chèi thanh to¸n, göi tr¶
l¹i ng−êi b¸n hoÆc yªu cÇu gi¶m gi¸ vµ ®−îc doanh nghiÖp chÊp thuËn; hoÆc
ng−êi mua mua hµng víi khèi l−îng lín ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× c¸c
kho¶n gi¶m trõ doanh thu b¸n hµng nµy ®−îc theo dâi riªng trªn c¸c Tµi
kho¶n 531 "Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i", hoÆc Tµi kho¶n 532 "Gi¶m gi¸ hµng b¸n",
Tµi kho¶n 521 "ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i", cuèi kú kÕt chuyÓn vµo TK 511 ®Ó
tÝnh doanh thu thuÇn.
16. Tr−êng hîp trong kú doanh nghiÖp ®· viÕt ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ ®·
thu tiÒn b¸n hµng nh−ng ®Õn cuèi kú vÉn ch−a giao hµng cho ng−êi mua
hµng, th× trÞ gi¸ sè hµng nµy kh«ng ®−îc coi lµ ®· b¸n trong kú vµ kh«ng ®−îc
ghi vµo Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” mµ chØ h¹ch
to¸n vµo bªn Cã Tµi kho¶n 131 "Ph¶i thu cña kh¸ch hµng" vÒ kho¶n tiÒn ®·
thu cña kh¸ch hµng. Khi thùc giao hµng cho ng−êi mua sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi
kho¶n 511 "Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô vÒ trÞ gi¸ hµng ®· giao;
®· thu tr−íc tiÒn b¸n hµng, phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn ghi nhËn doanh thu.
17. §èi víi tr−êng hîp cho thuª tµi s¶n, cã nhËn tr−íc tiÒn cho thuª cña
nhiÒu n¨m th× doanh thu cung cÊp dÞch vô ghi nhËn cña n¨m tµi chÝnh ®−îc
x¸c ®Þnh trªn c¬ së lÊy tæng sè tiÒn nhËn ®−îc chia cho sè kú nhËn tr−íc tiÒn.
18. §èi víi doanh nghiÖp thùc hiÖn nhiÖm vô cung cÊp s¶n phÈm, hµng
ho¸, dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n−íc, ®−îc Nhµ n−íc trî cÊp, trî gi¸ theo
quy ®Þnh th× doanh thu trî cÊp, trî gi¸ lµ sè tiÒn ®−îc Nhµ n−íc chÝnh thøc
th«ng b¸o, hoÆc thùc tÕ trî cÊp, trî gi¸ ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 5114 "Doanh
thu trî cÊp, trî gi¸".
19. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 511 c¸c tr−êng hîp sau:
+ TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t−, b¸n thµnh phÈm xuÊt giao cho bªn ngoµi gia
c«ng chÕ biÕn.
+ TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cung cÊp gi÷a c«ng ty, Tæng c«ng
ty víi c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc.
+ TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ dÞch vô cung cÊp cho nhau gi÷a Tæng
c«ng ty víi c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn.
+ TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸ ®ang göi b¸n; dÞch vô hoµn thµnh ®· cung
cÊp cho kh¸ch hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n.
+ TrÞ gi¸ hµng göi b¸n theo ph−¬ng thøc göi b¸n ®¹i lý, ký göi (Ch−a
®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n).

384
+ Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c kh«ng
®−îc coi lµ doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô.

kÕt cÊu Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA
TµI KHO¶N 511 - DOANH THU B¸N HµNG Vµ CUNG CÊP dÞCH Vô

Bªn Nî:
Sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép tÝnh trªn doanh
thu b¸n hµng thùc tÕ cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch
hµng vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kÕ to¸n;
- Sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp;
- Doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i kÕt chuyÓn cuèi kú;
- Kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n kÕt chuyÓn cuèi kú;
- Kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i kÕt chuyÓn cuèi kú;
- KÕt chuyÓn doanh thu thuÇn vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶
kinh doanh".
Bªn Cã:
Doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ cung cÊp
dÞch vô cña doanh nghiÖp thùc hiÖn trong kú kÕ to¸n.
Tµi kho¶n 511 kh«ng cã sè d− cuèi kú.
Tµi kho¶n 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, cã 5
tµi kho¶n cÊp 2:
+ Tµi kho¶n 5111 - Doanh thu b¸n hµng ho¸: Ph¶n ¸nh doanh thu vµ
doanh thu thuÇn cña khèi l−îng hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét
kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh kinh doanh hµng ho¸, vËt
t−, l−¬ng thùc,...
+ Tµi kho¶n 5112 - Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm: Ph¶n ¸nh doanh
thu vµ doanh thu thuÇn cña khèi l−îng s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh
phÈm) ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp.
Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt nh−: C«ng
nghiÖp, n«ng nghiÖp, x©y l¾p, ng− nghiÖp, l©m nghiÖp,...
+ Tµi kho¶n 5113 - Doanh thu cung cÊp dÞch vô: Ph¶n ¸nh doanh thu vµ
doanh thu thuÇn cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh, ®· cung cÊp cho
385
kh¸ch hµng vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét kú kÕ to¸n.
Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh kinh doanh dÞch vô nh−:
Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô c«ng céng, dÞch vô khoa häc, kü
thuËt, dÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n.
+ Tµi kho¶n 5114 - Doanh thu trî cÊp, trî gi¸: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c
kho¶n doanh thu tõ trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc khi doanh nghiÖp thùc hiÖn
c¸c nhiÖm vô cung cÊp s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ
n−íc.
+ Tµi kho¶n 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: Tµi
kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu cho thuª bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ
doanh thu b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t−.

PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N
MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU

1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm),
hµng ho¸, dÞch vô ®· ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kÕ to¸n:
a) §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô thuéc ®èi
t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép
thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n
hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n
ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
b) §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô kh«ng
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung
cÊp dÞch vô theo gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸
thanh to¸n) (5111, 5112, 5113, 5117).
2. Tr−êng hîp, doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh b»ng
ngo¹i tÖ, th× ngoµi viÖc ghi sæ kÕ to¸n chi tiÕt sè nguyªn tÖ ®· thu hoÆc ph¶i
thu, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh
qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt
Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æi ra §ång
ViÖt Nam hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n ®Ó h¹ch to¸n
386
vµo Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô”.
3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu
trõ khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kh«ng t−¬ng tù ®Ó sö
dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ
GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n
hµng ®Ó ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kh¸c theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ
GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n
ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
- Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§ do trao ®æi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, ghi:
Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- Tr−êng hîp ®−îc thu thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña s¶n phÈm, hµng
ho¸ ®−a ®i trao ®æi lín h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn
®−îc do trao ®æi th× khi nhËn ®−îc tiÒn cña bªn cã vËt t−, hµng ho¸, TSC§
trao ®æi, ghi:
Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thu thªm)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- Tr−êng hîp ph¶i tr¶ thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña s¶n phÈm, hµng
ho¸ ®−a ®i trao ®æi nhá h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn
®−îc do trao ®æi th× khi tr¶ tiÒn cho bªn cã vËt t−, hµng ho¸, TSC§ trao ®æi,
ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã c¸c TK 111, 112,...
4. Khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT
hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®æi lÊy vËt t−, hµng
ho¸, TSC§ kh«ng t−¬ng tù ®Ó sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,
dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh
theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng do trao ®æi
theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
387
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸
thanh to¸n) (5111, 5112).
- Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§ trao ®æi vÒ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ
vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn trao ®æi, ghi:
Nî TK 152, 153, 156, 211,... (Theo gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- Tr−êng hîp ®−îc thu thªm tiÒn hoÆc ph¶i tr¶ thªm tiÒn ghi nh− h−íng
dÉn ë môc 3.
5. Khi b¸n hµng ho¸ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp ®èi víi s¶n
phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n
tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111, 5112,
5117) (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT).
Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) (ThuÕ
GTGT ph¶i nép).
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a tæng sè
tiÒn theo gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶
tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT).
- Khi thu ®−îc tiÒn b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- §Þnh kú, ghi nhËn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong
kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tr¶ chËm, tr¶ gãp)
6. Khi b¸n hµng ho¸ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp, ®èi víi s¶n
phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT
hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ
to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ
GTGT, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶
388
tiÒn ngay cã thuÕ GTGT) (5111, 5112).
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a tæng sè
tiÒn theo gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶
tiÒn ngay cã thuÕ GTGT).
- Khi thu ®−îc tiÒn b¸n hµng, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,...
Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng.
- §Þnh kú, ghi nhËn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong
kú, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (TiÒn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp)
7. §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p
khÊu trõ thuÕ, khi cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng
s¶n ®Çu t−, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ph¶i phï hîp víi dÞch vô cho thuª
ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®· hoµn thµnh
tõng kú. Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho
thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay)
Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ®−îc tiÒn ngay)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (TiÒn cho
thuª ch−a cã thuÕ GTGT) (5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
8. Tr−êng hîp thu tr−íc tiÒn nhiÒu kú vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ
cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−:
- Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§
vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cho nhiÒu kú, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc)
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Theo gi¸ ch−a cã thuÕ
GTGT)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
- §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117).
- Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cho thuª ho¹t ®éng
TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn tiÕp
389
hoÆc thêi gian thùc hiÖn ng¾n h¬n thêi gian ®· thu tiÒn tr−íc (nÕu cã), ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn tr¶ l¹i cho bªn thuª vÒ thuÕ
GTGT cña ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn)
Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
9. §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,
khi cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−:
- Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n dÞch vô cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª
ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi:
Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay)
Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ®−îc tiÒn ngay)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸
thanh to¸n) (5113, 5117).
Tr−êng hîp thu tr−íc tiÒn nhiÒu kú vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho
thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−:
+ Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§
vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cho nhiÒu n¨m, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112,.... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc).
Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc).
+ §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117).
+ Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo
ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi:
Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép.
+ Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô vÒ
cho thuª ho¹t ®éng TSC§ kh«ng ®−îc thùc hiÖn, ghi:
Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn
Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i).
10. Tr−êng hîp b¸n hµng th«ng qua ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång
10.1. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ giao hµng ®¹i lý:
a) Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ giao cho c¸c ®¹i lý ph¶i lËp PhiÕu xuÊt
kho hµng göi b¸n ®¹i lý. C¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho hµng göi b¸n ®¹i lý, ghi:
390
Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n
Cã c¸c TK 155, 156.
b) Khi hµng ho¸ giao cho ®¹i lý ®· b¸n ®−îc. C¨n cø vµo B¶ng kª ho¸
®¬n b¸n ra cña hµng ho¸ ®· b¸n do c¸c bªn nhËn ®¹i lý h−ëng hoa hång lËp
lËp göi vÒ
- §èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo
ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n
ch−a cã thuÕ GTGT, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,.... (Tæng gi¸ thanh to¸n)
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n
ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112)
Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
- §èi víi hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc
thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n
ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi:
Nî c¸c TK 111, 112, 131,...
Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸
thanh to¸n).
§ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n.
c) Sè tiÒn hoa hång ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ nhËn b¸n hµng ®¹i lý h−ëng hoa
hång, ghi:
Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (Hoa hång ®¹i lý ch−a cã thuÕ GTGT)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331)
Cã c¸c TK 111, 112, 131,...
10.2. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ nhËn ®¹i lý, b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång:
a) Khi nhËn hµng ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång, kÕ to¸n ph¶n
¸nh toµn bé gi¸ trÞ hµng ho¸ nhËn b¸n ®¹i lý vµo tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n
®èi kÕ to¸n (Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, k