Đau đầu (Phần 1) ·

Chia sẻ: Traitim Muathu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11

0
83
lượt xem
44
download

Đau đầu (Phần 1) ·

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đau đầu (Phần 1) · Đau đầu là gì ? · Nguyên nhân nào gây ra đau đầu? · Đau đầu nguyên phát và đau đầu thứ phát là gì? · Triệu chứng của đau đầu do căng thẳng là gì? · Triệu chứng của đầu nửa đầu là gì ? · Triệu chứng của đau đầu từng lúc là gì ? · Nguyên nhân của đau đầu nguyên phát là gì ? · Đau đầu nguyên phát có nguy hiểm không? · Nguyên nhân của bệnh đau đầu thứ phát là gì? · Đau đầu thứ phát được chẩn đoán như...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đau đầu (Phần 1) ·

  1. Đau đầu (Phần 1) · Đau đầu là gì ? · Nguyên nhân nào gây ra đau đầu? · Đau đầu nguyên phát và đau đầu thứ phát là gì? · Triệu chứng của đau đầu do căng thẳng là gì?
  2. · Triệu chứng của đầu nửa đầu là gì ? · Triệu chứng của đau đầu từng lúc là gì ? · Nguyên nhân của đau đầu nguyên phát là gì ? · Đau đầu nguyên phát có nguy hiểm không? · Nguyên nhân của bệnh đau đầu thứ phát là gì? · Đau đầu thứ phát được chẩn đoán như thế nào ? · Cần làm xét nghiệm gì trong đau đầu thứ phát? · Khi nào thì đau đầu cần phải đi khám bác sĩ ? · Điều trị đau đầu do căng thẳng như thế nào? · Điều trị chứng đau nửa đầu từ mức độ vừa đến nặng như thế nào? · Triptan là gì? · Tác dụng phụ của triptans ? · Ergot là gì ? · Midrin là gì? · Có các loại thuốc nào khác dùng để trị chứng đau nửa đầu không? · Phòng ngừa đau nửa đầu như thế nào? · Yếu tố khởi phát đau nửa đầu là gì?
  3. · Đau nửa đầu có hại không? · Thuốc điều trị phòng ngừa chứng đau nửa đầu là gì? · Ai cần phải dùng thuốc để phòng ngừa chứng đau nửa đầu? · Các thuốc phòng ngừa có tác dụng như thế nào? · Sử dụng thuốc phòng ngừa như thế nào là thích hợp ? · Điều trị đau đầu từng lúc như thế nào? · Điều trị đau nửa đầu do kinh nguyệt như thế nào? Ðau đầu là gì? Ðau đầu là một trong những triệu chứng thường gặp nhất trong nhiều bệnh. Giống như triệu chứng đau ngực hay choáng váng, có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể gây đau đầu. Ðau đầu là cảm giác đau ở một trong ba khu vực khác nhau : đau ở ngay phía trên hai mắt, hai tai; đau ở phía sau gáy; đau ở vùng trên của cổ. Nguyên nhân của đau đầu là gì ? Người ta chia ra làm hai loại đau đầu. Ðau đầu nguyên phát là đau nhưng không kèm các triệu chứng quan trọng của một chứng bệnh gì liên quan. Ðau đầu thứ phát lúc này đau đầu là triệu chứng của một bệnh nào đó, đau do một bệnh cụ thể gây ra. Các loại đau đầu thường gặp :
  4. Nguyên phát : - Ðau đầu do căng thẳng : là loại thường gặp nhất, khoảng 90% người trưởng thành có loại nhức đầu này, nhất là ở phụ nữ. - Cơn đau nửa đầu Migraine : thường gặp thứ hai sau đau đầu do căng thẳng. Khoảng 28 triệu người Mỹ (tức khoảng 12% dân số) đã từng trải qua những cơn đau đầu như thế này, cả người lớn lẫn trẻ em. Trước tuổi dậy thì, tỉ lệ nam và nữ bị chứng đau đầu này như nhau, nhưng qua giai đoạn này thì ưu thế nghiêng về nữ nhiều hơn (ở nam giới là 6%, nữ giới 18%). Chứng đau nửa đầu này thường không được chẩn đoán, hay chẩn đoán nhầm với đau đầu do căng thẳng, đau đầu do viêm xoang, thế nên khá nhiều người bị đau đầu kiểu này không được điều trị thích đáng. - Ðau đầu từng đợt (đau đầu histamine, đau đầu Horton) : một chứng đau đầu nguyên phát ít gặp nhất., chiếm khoảng 0.1% dân số. Bệnh nhân chủ yếu là nam giới (chiếm 85%). Tuổi trung bình bị bệnh 28-30 tuổi, bất kể bệnh có thể xuất hiện từ khi còn nhỏ. Thứ phát : có rất nhiều nguyên nhân. Từ nặng như u não, chấn thương sọ não, viêm màng não, xuất huyết dưới màng nhện, đến mức độ nhẹ hơn (và thường gặp hơn) như : đau đầu do ngưng uống cà phê, đau đầu do cao huyết áp, viêm xoang.. Ở nhiều bệnh nhân, chứng đau đầu lại do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể một đau đầu nguyên phát (do căng thẳng chẳng hạn) hay một đau đầu thứ phát làm khởi phát cơn đau đầu migraine.
  5. Triệu chứng của đau đầu do căng thẳng là gì ? Thường đau khởi phát từ gáy, vùng trên cổ, đau thắt hoặc tức, cảm giác như đầu bị quấn băng chặt, nhất là vùng chân mày hai bên mắt. Cường độ đau thường nhẹ (không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động), và đau thường có ở cả hai bên đầu. Triệu chứng này thường kéo dài, ít khi kèm theo các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn, các rối loạn về thị giác hay khứu giác (nhìn hay ngửi). Hầu như các cơn đau đầu này xảy ra rời rạc, nhưng cũng có thể thường xuyên mỗi ngày ở một số bệnh nhân, và đa phần các bệnh nhân vẫn sinh hoạt hàng ngày bình thường. Triệu chứng đau nửa đầu như thế nào ? Là những cơn đau đầu kinh niên tái đi tái lại, đau dữ dội, có tính chất đập theo nhịp mạch (mạch máu) xuất hiện thành từng cơn, chỉ ở một bên thái dương (cũng có khi đau ở vùng trán, quanh mắt, vùng gáy), nhưng trong cơn đau có những lúc đau xuất hiện cả hai bên đầu (khoảng 1/3 thời gian đau). Một cơn đau điển hình kéo dài khoảng 4 giờ đến 3 ngày. Bên nào đau, điều đó không cố định, có khi bên phải, cũng có khi bên trái (đối với những chứng đau đầu mà chỉ ở một bên thì phải coi chừng do một bệnh lí nào đó gây ra, có thể nguy hiểm đến tính mạng ví dụ như có khối u trong não). Cơn đau nửa đầu thuần túy thường tăng lên theo các vận động hàng ngày của bệnh nhân, như khi leo cầu thang. Ðau thường kèm theo buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, da tím, tay chân lạnh, sợ ánh sáng, sợ âm thanh. Vì thế, nếu một bệnh nhân đang trong cơn đau nửa đầu nên cho nằm trong phòng tối và yên lặng. Khoảng 40%-60% bệnh nhân có các triệu chứng báo trước, có thể là ngủ gà ngủ gật hay ngáp, mệt mỏi ức chế, hoặc ngược lại trạng thái thần kinh bị kích thích phấn
  6. chấn quá mức, thèm đồ ngọt hay đồ mặn. Thường thì bệnh nhân và thân nhân của họ cũng ghi nhận được các triệu chứng này và đoán trước được cơn đau sẽ xảy ra. Khoảng 20% bệnh nhân lại có những cơn tiền triệu thoáng qua, để khởi đầu cho cơn đau đầu liền sau đó, đôi khi các triệu chứng này lại xảy ra trong khi bệnh nhân đang đau đầu. Thường gặp là chói mắt, hoa mắt, đom đóm mắt, có những khoảng đen che mắt (được gọi là điểm mù). Một số bệnh nhân lớn tuổi có thể không đau đầu mà chỉ có những triệu chứng như trên. Một triệu chứng khác ít gặp hơn là cảm giác kiến bò ở tay, cánh tay, hay ở quanh miệng, quanh mũi cùng bên với bên đau (dị cảm). Ngoài ra có thể bị ù tai, hoa mắt, rối loạn vị giác và khứu giác. Chứng đau nửa đầu này có thể gây ra những biến chứng về thần kinh, gây rối loạn chức năng của nhiều cơ quan tùy theo đau đầu này do vùng nào trong não gây ra. Ví dụ nguyên nhân gây đau từ vùng thân não (vùng thấp của não, trung khu điều khiển các hoạt động tự ý như giữ thăng bằng, nhận biết được sự tồn tại của bản thân) có thể gây các triệu chứng choáng váng, chóng mặt, nhìn đôi. Liệt nửa người cũng có thể có, và rất giống hậu quả sau một chấn thương sọ não, nhưng liệt này chỉ là tạm thời, hoặc nếu kéo dài thì chỉ chừng vài ngày. Thường sau khoảng một ngày, cơn đau đầu sẽ giảm dần, nhẹ hơn, nhưng vẫn còn triệu chứng sợ ánh sáng và tiếng ồn. Một số bệnh nhân khác kém may mắn hơn thì có thể bị tái đi tái lại thường xuyên. Triệu chứng của đau đầu từng lúc (đau đầu histamine, đau đầu Horton) như thế nào ?
  7. Ðau đầu từng đợt là loại đau đầu kéo dài mỗi đợt chừng vài tuần đến vài tháng, giữa mỗi đợt là khoảng thời gian trống, bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng, kéo dài cũng khoảng vài tháng. Trong mỗi đợt đau như vậy, cơn đau điển hình thường xảy ra một đến hai lần mỗi ngày, hoặc có thể hơn. Mỗi cơn kéo dài chừng 30 phút đến khoảng 90 phút. Cơn đau có xu hướng xảy ra vào cùng một thời điểm trong ngày, và thường làm bệnh nhân thức giấc khi đang ngủ say vào nửa đêm. Ðau rất dữ dội, ở một bên quanh hố mắt hay thái dương. Một số bệnh nhân mô tả cơn đau giống như bị một vật nhọn và nóng đâm vào mắt. Mũi và mắt bên đau có thể sưng đỏ, xung huyết, chảy nước. Khác với chứng đau nửa đầu, chứng đau này làm bệnh nhân rất khó chịu, bứt rứt, tối không ngủ được (một hình ảnh có thể gặp ở bệnh nhân này là họ ôm đầu mình đập vào tường vì không chịu nổi cơn đau). Thường gặp nhiều ở nam giới hơn. Nguyên nhân của đau đầu nguyên phát là gì ? 1. Ðau đầu do căng thẳng : nguyên nhân chưa rõ, có thể do bệnh nhân chịu quá nhiều áp lực trong cuộc sống, hay làm việc quá sức. Một số nghiên cứu cho thấy chứng đau đầu này có vẻ như có nguyên nhân tương tự chứng đau nửa đầu. 2. Chứng đau nửa đầu : nguyên nhân thường liên quan tới sự dãn của các mạch máu trong sọ và các hoá chất trung gian được tiết ra từ các sợi thần kinh nằm quanh đó. Người ta thấy rằng khi cơn đau xuất hiện, động mạch thái dương thường dãn rộng (động mạch thái dương là một nhánh động mạch nằm ngoài hộp sọ, ngay bên dưới da vùng thái dương). Khi động mạch này dãn nở, nó làm căng các sợi thần kinh
  8. nằm gần đó, các sợi thần kinh khi bị căng thì tiết ra các hoá chất có khả năng gây đau, viêm, và làm mạch máu thêm dãn nở, càng làm cơn đau nặng thêm. Cơn migraine làm kích hoạt hệ thống giao cảm, là phần của hệ thần kinh điều khiển những đáp ứng đầu tiên, tức thời của cơ thể khi bị đau hay bị stress. Bộ máy giao cảm khi bị kích hoạt, tác động lên hệ tiêu hoá gây buồn nôn, nôn và tiêu chảy, làm thức ăn chậm xuống ruột, ứ đọng lại trong dạ dày, vì thế ngăn cản sự hấp thu các thuốc dùng theo đường uống. Chính vì nguyên nhân này nên các thuốc điều trị chứng đau nửa đầu sẽ không hiệu quả nếu đựợc dùng bằng đường uống. Ðối với hệ thống mạch máu trong cơ thể, tác động của hệ giao cảm là làm co mạch, vì vậy da bệnh nhân bị tím tái, chân tay lạnh. Nó còn ảnh hưởng lên các giác quan như thính và thị giác gây sợ tiếng động, mờ mắt. 3.Ðau đầu từng lúc : không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng. Thuốc lá và rượu có thể làm thúc đẩy cơn đau. Đau đầu nguyên phát có nguy hiểm không? Ðau đầu do căng thẳng không gây rối loạn chức năng hệ thần kinh hay gây tổn thương não. Nhưng chứng đau nửa đầu thì có thể làm bệnh nhân đột quỵ, tuy nhiên cũng hiếm gặp, nếu có thì đó là chứng đau nửa đầu có biến chứng. Ðối với bệnh đau đầu từng cơn, dù cần phải phân biệt với các bệnh lí thực thể nguy hiểm khác của não, nhưng cũng không chứng minh được bệnh này có thể làm bệnh nhân đột quỵ. Nguyên nhân của đau đầu thứ phát là gì ?
  9. Các nguyên nhân của đau đầu thứ phát thường gặp là: · Ung thư não : kể cả u nguyên phát ở não lẫn u di căn từ nơi khác đến như từ vú, từ phổi. · Máu tụ dưới màng cứng (màng cứng là một lớp màng bao bọc não bộ) sau khi chảy từ các tĩnh mạch não bị vỡ. Ðiển hình gặp ở những bệnh nhân lớn tuổi, các tĩnh mạch này vỡ sau một chấn thương vào đầu do ngã hay do va chạm. Bệnh nhân đến khám bác sĩ vì đau đầu kéo dài, thậm chí không nhớ gì đến cú ngã hay va đập trước đó. Triệu chứng là đau đầu mãn tính, kéo dài, thay đổi tính tình, yếu liệt chân tay. · Máu tụ ngoài màng cứng : máu chảy thường rất nhanh vì xuất phát từ các động mạch màng não nằm ngay ở mặt trong của não, điển hình thường bị sau một chấn thương mạnh vào đầu làm bệnh nhân choáng váng và gây vỡ sọ. Sau khi tỉnh lại một thời gian, bệnh nhân sẽ đột ngột đi vào hôn mê khi máu chảy nhanh và nhiều, chèn ép não. · Viêm nhiễm : viêm màng não do vi trùng, như não mô cầu (meningococcus), phế cầu (pneumococus), lao, bệnh Lyme, nhiễm nấm cryptococcus. · Ðột quỵ : do cục máu đông gây tắc mạch máu não, hay do đứt mạch máu não.
  10. · Xuất huyết khoang màng nhện : do máu chảy vào khoảng giữa não và màng nhện bao bên ngoài. Thành động mạch có một số nơi bị yếu, phình ra tạo thành các túi phình, các túi này có thể vỡ làm xuất huyết vào khoang màng nhện. · Cơn tăng huyết áp ác tính (những cơn tăng huyết áp nhẹ hay trung bình thường không gây đau đầu). · Viêm động mạch thái dương, thường xảy ra nguyên phát ở bệnh nhân cao tuổi, có thể kèm theo mệt mỏi, đau nhức người, thiếu máu. Nếu không được điều trị đặc hiệu, viêm động mạch thái dương có thể làm bệnh nhân mù hay đột quỵ. · Ðau đầu do tăng nhãn áp (tăng áp suất cao bất thường trong mắt). · Viêm xoang, viêm tai, viêm nướu răng. · Giảm hoạt động của tuyến giáp do tuyến giáp không sản xuất đủ hormone giáp như bình thường. · Ngộ độc carbon monoxide (CO ) thường xuyên. · Bệnh Parkinson. · Do thuốc như indomethacin, estrogen, progestin, thuốc ức chế kênh Calcium (thường dùng điều trị tăng huyết áp), các thuốc ức chế việc tái hấp thu seretonin chọn lọc (thuốc điều trị trầm cảm). · Lạm dụng thuốc giảm đau : dùng quá liều thuốc giảm đau có thể tạo nên tình trạng "kháng thuốc", mất tác dụng của thuốc, cơn đau đầu không khống chế được nữa.
  11. · Thiếu máu cơ tim (thường do bệnh lí mạch vành) : thiếu máu cơ tim ngoài gây đau thắt ngực còn có thể gây đau đầu. Ðau đầu có thể xảy ra đồng thời với cơn đau ngực, và nếu như vậy, đau đầu có thể xuất hiện khi gắng sức và giảm khi nghỉ ngơi.
Đồng bộ tài khoản