Đề cương kiến thức trọng tâm môn Địa lý

Chia sẻ: Nhan Tai | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:47

1
531
lượt xem
225
download

Đề cương kiến thức trọng tâm môn Địa lý

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'đề cương kiến thức trọng tâm môn địa lý', tài liệu phổ thông, ôn thi đh-cđ phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề cương kiến thức trọng tâm môn Địa lý

  1. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p PH N I. KI N TH C CƠ B N BÀI 1 . VI T NAM TRÊN ðƯ NG ð I M I VÀ H I NH P 1) Công cu c ñ i m i là m t cu c c i cách toàn di n v kinh t -xã h i: a/ B i c nh: -Nư c ta ñi lên t m t n n kinh t nông nghi p là ch y u, l i ch u h u qu n ng n c a chi n tranh. -ð u th p k 80 c a th k XX, n n kinh t rơi vào tình tr ng kh ng ho ng kéo dài. b/ Di n bi n: Công cu c ñ i m i manh nha t 1979, ñư c xác ñ nh & ñ y m nh t sau 1986. ð i m i theo 3 xu th : -Dân ch hóa ñ i s ng KT-XH. -Phát tri n n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n theo ñ nh hư ng XHCN. -Tăng cư ng giao lưu & h p tác v i các nư c trên th gi i. c/ Thành t u ñ t ñư c sau ð i m i: -Thoát ra cu c kh ng ho ng kinh t , l m phát ñư c ñ y lùi. -T c ñ tăng trư ng kinh t cao -Cơ c u kinh t chuy n d ch theo hư ng công nghi p hóa, hi n ñ i hóa -Cơ c u kinh t lãnh th có nhi u chuy n bi n rõ nét, hình thành các vùng kinh t tr ng ñi m. -ð t ñư c thành t u to l n v xoá ñói gi m nghèo, ñ i s ng nhân dân ñư c c i thi n. 2) Nư c ta trong h i nh p qu c t và khu v c: a/ B i c nh: -Toàn c u hóa ñang là xu th t t y u. -Vi t Nam và Hoa Kỳ bình thư ng hóa quan h t ñ u năm 1995 và nư c ta gia nh p ASEAN t tháng 7 năm 1995. -Vi t Nam gia nh p T ch c Thương m i th gi i (WTO). b/ Thành t u ñ t ñư c: -Thu hút m nh ngu n v n ñ u tư nư c ngoài. -H p tác kinh t -khoa h c k thu t, khai thác tài nguyên, b o v môi trư ng, an ninh khu v c…ñư c ñ y m nh. -T ng giá tr xu t nh p kh u ngày càng tăng. 3) M t s ñ nh hư ng chính ñ ñ y m nh công cu c ñ i m i. - Th c hi n tăng trư ng ñi ñôi v i xoá ñói gi m gi m nghèo - Hoàn thi n cơ ch chính sách c a n n kinh t tri th c. - ð y m nh CNH- HðH g n v i n n kinh t tri th c. - Phát tri n b n v ng, b o v tài nguyên môi trư ng. - ð y m nh phát tri n y t giáo d c … BÀI 2 . V TRÍ ð A LÝ, PH M VI LÃNH TH I.V trí ñ a lý: - N m rìa ðông c a bán ñ o ðông Dương, g n trung tâm khu v c ðNA. - H to ñ ñ a lý: + Vĩ ñ : 23023’B - 8034’B + Kinh ñ : 102009’ð - 109024’ð - N m múi gi th 7. II. Ph m vi lãnh th : a. Vùng ñ t: 1
  2. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p - Di n tích ñ t li n và các h i ñ o 331.212 km2. - Biên gi i có hơn 4600 km, ti p giáp các nư c Trung Qu c, Lào, Campuchia. - ðư ng b bi n dài 3260 km, có 28 t nh, thành giáp bi n. - Nư c ta có 4000 ñ o l n nh , trong ñó có 2 qu n ñ o Trư ng Sa (Khánh Hoà), Hoàng Sa (ðà N ng). b. Vùng bi n: Di n tích kho ng 1 tri u km2 g m n i thu , lãnh h i, vùng ti p giáp lãnh h i, vùng ñ c quy n kinh t và vùng th m l c ñ a. c. Vùng tr i: kho ng không gian bao trùm trên lãnh th . III. Ý nghĩa c a v trí ñ a lý: a. Ý nghĩa v t nhiên - Thiên nhiên mang tính ch t nhi t ñ i m gió mùa. - Thiên nhiên ch u nh hư ng sâu s c c a bi n. - ða d ng v ñ ng – th c v t và có nhi u tài nguyên khoáng s n. - Có s phân hoá ña d ng v t nhiên: phân hoá B c – Nam, mi n núi và ñ ng b ng… * Khó khăn: bão, lũ l t, h n hán… b. Ý nghĩa v KT, VH, XH và qu c phòng - V kinh t : + Có nhi u thu n l i ñ phát tri n giao thương v i các nư c trên th gi i. Là c a ngõ ra bi n thu n l i cho Lào, ðông B c Thái Lan, Tây Nam Trung Qu c. T o ñi u ki n th c hi n chính sách m c a, h i nh p v i các nư c trên th gi i. + Vùng bi n r ng l n, giàu có, phát tri n các ngành kinh t bi n (khai thác, nuôi tr ng, ñánh b t h i s n, giao thông bi n, du l ch…) - V văn hóa- xã h i: thu n l i cho nư c ta chung s hoà bình, h p tác h u ngh và cùng phát tri n v i các nư c láng gi ng và các nư c trong khu v c ðNA. - V chính tr qu c phòng: v trí quân s ñ c bi t quan tr ng c a vùng ðNA. BÀI 4. L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N LÃNH TH VI T NAM * B ng niên bi u ñ a ch t - Giai ño n Ti n Cambri - Giai ño n C ki n t o - Giai ño n Tân ki n t o I. Giai ño n Ti n Cambri: - ðây là giai ño n c nh t, kéo dài nh t trong l ch s phát tri n c a lãnh th Vi t Nam: Cách ñây 2 t năm, k t thúc cách ñây 540 tri u năm. a. Ch di n ra trong m t ph m vi h p trên ph n lãnh th nư c ta như: Vòm sông Ch y, Hoàng Liên Sơn, sông Mã, ñ a kh i Kon Tum… b. Các thành ph n t nhiên r t sơ khai ñơn ñi u - Khí quy n r t loãng, h u như chưa có ôxi - Thu quy n h u như chưa có l p nư c trên m t - Sinh v t nghèo nàn: t o, ñ ng v t thân m m: s a, h i quỳ…. 2. Giai ño n C ki n t o -Th i gian di n ra là 475 tri u năm. -K t thúc cách ñây 65 tri u năm. -ð c ñi m khái quát : 2
  3. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p +Di n ra trong th i gian khá dài. +Có nhi u bi n ñ ng m nh m nh t trong l ch s phát tri n t nhiên nư c ta. +L p v c nh quan nhi t ñ i nư c ta ñã r t phát tri n. -Ý nghĩa c a giai ño n C ki n t o ñ i v i thiên nhiên Vi t Nam: ð i b ph n lãnh th nư c ta ñã ñư c ñ nh hình. 3. Giai ño n Tân ki n t o -B t ñ u t k Palêôgen cách ñây 65 tri u năm, tr i qua k Nêôgen, k ð T và kéo dài ñ n ngày nay. -Giai ño n di n ra ng n nh t. -Ch u s tác ñ ng m nh m c a kỳ v n ñ ng t o núi Anpi và nh ng bi n ñ i khí h u có quy mô toàn c u. -Các quá trình ñ a m o : ho t ñ ng xâm th c, b i t ñư c ñ y m nh, h th ng sông su i ñã b i ñ p nh ng ñ ng b ng châu th , các khoáng s n có ngu n g c ngo i sinh ñư c hình thành. -ði u ki n thiên nhiên nhi t ñ i m ñư c th hi n rõ nét trong các quá trình phong hóa và hình thành ñ t, trong ngu n nhi t m d i dào c a khí h u, s phong phú và ña d ng c a th như ng và gi i sinh v t ñã t o nên di n m o và s c thái c a thiên nhiên nư c ta ngày nay. BÀI 6. ð T NƯ C NHI U ð I NÚI I. ð c ñi m chung c a ñ a hình: 1. ð a hình ñ i núi chi m ph n l n di n tích nhưng ch y u là ñ i núi th p + ð i núi chi m 3/4 di n tích c nư c, ðB chi m 1/4 di n tích c nư c. + ð i núi th p, n u k c ñ ng b ng thì ñ a hình th p dư i 1000m chi m 85% di n tích , núi cao trên 2000m chi m kho ng 1% di n tích c nư c. 2. C u trúc ñ a hình nư c ta khá ña d ng: - ð a hình ñư c tr hóa và có tính phân b t rõ r t. - ð a hình th p d n t Tây B c xu ng ðông Nam. - ð a hình g m 2 hư ng chính: + Hư ng Tây B c – ðông Nam : Dãy núi vùng Tây B c, B c Trư ng Sơn. + Hư ng vòng cung: Các dãy núi vùng ðông B c, Nam Trư ng Sơn. 3. ð a hình c a vùng nhi t ñ i m gió mùa: l p v phong hóa dày, ho t ñ ng xâm th c-b i t di n ra m nh m . 4.ð a hình ch u tác ñ ng m nh m c a con ngư i: d ng ñ a hình nhân t o xu t hi n ngày càng nhi u: công trình ki n trúc ñô th , h m m , giao thông, ñê, ñ p, kênh r ch… II. Các khu v c ñ a hình: A. Khu v c ñ i núi: 1. ð a hình núi chia làm 4 vùng: a. Vùng núi ðông B c + N m t ng n S.H ng v i 4 cánh cung l n (Sông Gâm, Ngân Sơn, B c Sơn, ðông Tri u) ch m ñ u Tam ð o, m v phía b c và phía ñông. + Núi th p ch y u, theo hư ng vòng cung, cùng v i sông C u, sông Thương, sông L c Nam. + Hư ng nghiêng chung Tây B c – ðông Nam, cao phía Tây B c như Hà Giang, Cao B ng. Trung tâm là ñ i núi th p, cao trung bình 500-600 m; giáp ñ ng b ng là vùng ñ i trung du dư i 100 m. b. Vùng núi Tây B c + Gi a sông H ng và sông C , ñ a hình cao nh t nư c ta, hư ng núi chính là Tây B c – ðông Nam (Hoàng Liên Sơn, Pu Sam Sao, Pu ðen ðinh…) + Hư ng nghiêng: Th p d n v phía Tây; Phía ðông là núi cao ñ s Hoàng Liên Sơn, Phía Tây là 3
  4. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p núi trung bình d c biên gi i Vi t-Lào, gi a là các dãy núi xen các sơn nguyên, cao nguyên ñá vôi t Phong Th ñ n M c Châu. Xen gi a các dãy núi là các thung lũng sông (S.ðà, S.Mã, S.Chu…) c. Vùng núi B c Trư ng Sơn: + T Nam S.C t i dãy B ch Mã. + Hu ng chung TB-ðN, g m các dãy núi so le, song song, h p ngang, cao 2 ñ u, th p trũng gi a. Phía B c là vùng núi Tây Ngh An, phía Nam là vùng núi Tây Th a Thiên-Hu , gi a là vùng núi ñá vôi Qu ng Bình. +M ch núi cu i cùng là dãy B ch Mã cũng là ranh gi i gi a Trư ng Sơn B c và Trư ng Sơn Nam. d. Vùng núi Nam Trư ng Sơn + G m các kh i núi, cao nguyên ba dan ch y t nơi ti p giáp dãy núi B ch Mã t i bán bình nguyên ðNB, bao g m kh i núi Kon Tum và kh i núi Nam Trung B . + Hư ng nghiêng chung: v i nh ng ñ nh cao trên 2000 m nghiêng d n v phía ðông; còn phía Tây là các cao nguyên x p t ng cao kho ng t 500-1000 m: Plây-Ku, ð k L k, Lâm Viên, Mơ Nông, Di Linh. t o nên s b t ñ i x ng gi a 2 sư n ðông-Tây c a ñ a hình Trư ng Sơn Nam. 2. ð a hình bán bình nguyên và ñ i trung du + N m chuy n ti p gi a mi n núi và ðông B c. + Bán bình nguyên ðNB v i b c th m phù sa c cao kho ng 100 m, b m t ph ba dan cao kho ng 200 m; + D i ñ i trung du rìa phía B c và phía Tây ñ ng b ng sông H ng và thu h p l i rìa ñ ng b ng ven bi n mi n Trung. B. Khu v c ñ ng b ng 1. ðB châu th (ðBSH, ðBSCL) a. ðBSH + ñ/b ng phù sa c a h th ng sông H ng và Thái Bình b i ñ p, ñư c khai phá t lâu, nay ñã bi n ñ i nhi u. + Di n tích: 15.000 km2. + ð a hình: Cao rìa Tây, Tây B c và th p d n v phía bi n, chia c t thành nhi u ô nh . + Trong ñê, không ñư c b i ñ p phù sa hàng năm, g m các ru ng cao b c màu và các ô trũng ng p nư c; Ngoài ñê ñư c b i ñ p phù sa hàng năm. b. ðBSCL + ð ng b ng phù sa ñư c b i t c a sông Ti n và sông H u, m i ñư c khai thác sau ðBSH. + Di n tích: 40.000 km2. + ð a hình: th p và khá b ng ph ng. + Không có ñê, nhưng m ng lư i sông ngòi kênh r ch ch ng ch t, nên vào mùa lũ b ng p nư c, mùa c n nư c tri u l n m nh vào ñ/b ng. Trên b m t ñ/b ng còn có nh ng vùng trũng l n như: ðTM, TGLX 2. ðB ven bi n + ð/b ng do phù sa sông bi n b i ñ p + Di n tích: 15.000 km2. + ð a hình: H p ngang và b chia c t thành t ng ô nh (Ch có ñ ng b ng Thanh Hoá, Ngh An, Qu ng Nam, Phú Yên tương ñ i r ng) + Ph n giáp bi n có c n cát và ñ m phá, ti p theo là ñ t th p trũng, trong cùng ñã b i t thành ñ ng b ng. ð t ít phù sa, có nhi u cát. IV. Th m nh và h n ch v thiên nhiên c a các KV ñ i núi và ñ/b ng trong phát 4
  5. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p tri n KT-XH 1. KV ñ i núi + Khoáng s n: Nhi u lo i, như: ñ ng, chì, thi c, s t, crôm, bô xít, apatit, than ñá, VLXD…Thu n l i cho nhi u ngành công nghi p phát tri n. + Thu năng: Sông d c, nhi u nư c, nhi u h ch a…Có ti m năng thu ñi n l n. + R ng: Chi m ph n l n di n tích, trong r ng có nhi u g quý, nhi u lo i ðTV, cây dư c li u, lâm th s n, ñ c bi t là các vư n qu c gia…Nên thu n l i cho b o t n h sinh thái, b o v môi trư ng, b o v ñ t, khai thác g … + ð t tr ng và ñ ng c : Thu n l i cho hình thành các vùng chuyên canh cây công nghi p (ðNB, Tây Nguyên, Trung du mi n núi phía B c….), vùng ñ ng c thu n l i cho chăn nuôi ñ i gia súc. Vùng cao còn có th nuôi tr ng các loài ðTV c n nhi t và ôn ñ i. + Du l ch: ði u ki n ñ a hình, khí h u, r ng, môi trư ng sinh thái…Thu n l i cho phát tri n du l ch sinh thái, ngh dư ng, tham quan… + H n ch : Xói mòn ñ t, ñ t b hoang hoá, ñ a hình hi m tr ñi l i khó khăn, nhi u thiên tai: lũ quét, mưa ñá, sương mu i…Khó khăn cho sinh ho t và s n xu t c a dân cư, ñ u tư t n kém, chi phí l n cho phòng và kh c ph c thiên tai. 2. KV ñ ng b ng + Thu n l i cho phát tri n n n nông nghi p nhi t ñ i ña d ng, v i nhi u lo i nông s n có giá tr xu t kh u cao. + Cung c p các ngu n l i thiên nhiên khác như: thu s n, khoáng s n, lâm s n. + Thu n l i cho phát tri n nơi cư trú c a dân cư, phát tri n các thành ph , khu công nghi p … + Phát tri n GTVT ñư ng b , ñư ng sông. + H n ch : Bão, Lũ l t, h n hán …thư ng x y ra, gây thi t h i l n v ngư i và tài s n. BÀI 8. THIÊN NHIÊN CH U NH HƯ NG SÂU S C C A BI N 1. Khái quát v Bi n ðông: - Bi n ðông là m t vùng bi n r ng, có di n tích 3,477 tri u km2. - Là bi n tương ñ i kín. - ð c tính nóng m và ch u nh hư ng c a gió mùa. - Bi n ðông giàu khoáng s n và h i s n. 2. nh hư ng c a Bi n ðông ñ n thiên nhiên Vi t Nam. a. Khí h u: Nh có bi n ðông nên khí h u nư c ta mang tính h i dương ñi u hoà, lư ng mưa nhi u. b. ð a hình và các h sinh thái vùng ven bi n. - ð a hình v nh c a sông, b bi n mài mòn, các tam giác châu v i bãi tri u r ng l n, các bãi cát ph ng, các ñ o ven b và nh ng r n san hô. - Các h sinh thái vùng ven bi n r t ña d ng và giàu có: h sinh thái r ng ng p m n, h sinh thái ñ t phèn, h sinh thái r ng trên ñ o… c. TNTN vùng bi n: - Tài nguyên khoáng s n: d u m , khí ñ t v i tr lư ng l n b Nam Côn Sơn và C u Long, cát, qu ng titan,..,tr lư ng mu i bi n l n t p trung NTB. - Tài nguyên h i s n: các lo i thu h i s n nư c m n, nư c l vô cùng ña d ng (2.000 loài cá, hơn 100 loài tôm…), các r n san hô qu n ñ o Hoàng Sa, Trư ng Sa. d. Thiên tai: - Bão l n, sóng l ng, lũ l t. - S t l b bi n 5
  6. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p - Hi n tư ng cát bay l n chi m ñ ng ru ng ven bi n mi n Trung… C n có bi n pháp s d ng h p lý, phòng ch ng ô nhi m môi trư ng bi n và phòng ch ng thiên tai, có chi n lư c khai thác t ng h p kinh t bi n. BÀI 9. THIÊN NHIÊN NHI T ð I M GIÓ MÙA I. Khí h u nhi t ñ i gió mùa m: a. Tính ch t nhi t ñ i: - N m trong vùng n i chí tuy n nên t ng b c x l n, cán cân b c x dương quanh năm. - Nhi t ñ trung bình năm trên 200C - T ng s gi n ng t 1400 – 3000 gi /năm. b. Lư ng mưa, ñ m l n: - Lư ng mưa trung bình năm cao: 1500–2000 mm. Mưa phân b không ñ u. - ð m không khí cao trên 80%. c. Gió mùa: *Gió mùa mùa ñông: (gió mùa ðB) -T tháng XI ñ n tháng IV -Ngu n g c: cao áp l nh Xibia -Hư ng gió ðông B c. -Ph m vi: mi n B c (d.B ch Mã tr ra) -ð c ñi m: +N a ñ u mùa ñông: l nh, khô +N a sau mùa ñông: l nh, m, có mưa phùn. Riêng t ðà N ng tr vào, gió tín phong BBC th i theo hư ng ðB gây mưa vùng ven bi n mi n Trung, còn Nam B và Tây Nguyên là mùa khô. *Gió mùa mùa h : (gió mùa TN) -T tháng V ñ n tháng X -Hư ng gió Tât Nam. +ð u mùa h : kh i khí t B c n ð Dương th i vào gây mưa l n cho Nam B và Tây Nguyên, riêng ven bi n Trung B và ph n nam c a Tây B c có ho t ñ ng c a gió Lào khô, nóng. +Gi a và cu i mùa h : gió tín phong t Nam Bán C u di chuy n và ñ i hư ng thành gió Tây Nam, gây mưa l n cho Nam B và Tây Nguyên. Cùng v i d i h i t nhi t ñ i gây mưa cho c 2 mi n Nam, B c và mưa vào tháng IX cho Trung B . Riêng Mi n B c gió này t o nên gió mùa ðông Nam th i vào (do nh hư ng áp th p B c B ). II. Các thành ph n t nhiên khác a.ð a hình: * Xâm th c m nh vùng ñ i núi - B m t ñ a hình b c t x , nhi u nơi ñ t trơ s i ñá. - ð a hình vùng núi ñá vôi có nhi u hang ñ ng, thung khô. - Các vùng th m phù sa c b bào mòn t o thành ñ t xám b c màu. - Hi n tư ng ñ t trư t, ñá l x y ra khi mưa l n. *B i t nhanh ñ ng b ng h lưu sông. ðBSH và ðBSCL h ng năm l n ra bi n vài ch c ñ n hàng trăm mét. b.Sông ngòi, ñ t, sinh v t: b.1. Sông ngòi: -M ng lư i sông ngòi dày ñ c. Con sông có chi u dài hơn 10 km, nư c ta có 2.360 con sông. Trung bình c 20 km ñư ng b bi n g p m t c a sông. -Sông ngòi nhi u nư c giàu phù sa. T ng lư ng nư c là 839 t m3/năm. T ng lư ng phù sa hàng 6
  7. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p năm kho ng 200 tri u t n. -Ch ñ nư c theo mùa. Mùa lũ tương ng v i mùa mưa, mùa c n tương ng mùa khô. b.2. ð t ñai: Quá trình Feralit là quá trình hình thành ñ t ch y u nư c ta lo i ñ t feralit là lo i ñ t chính vùng ñ i núi nư c ta. L p ñ t phong hoá dày. b.3. Sinh v t: - H sinh thái r ng nhi t ñ i m lá r ng thư ng xanh là c nh quan ch y u nư c ta các loài nhi t ñ i chi m ưu th . - Có s xu t hi n các thành ph n c n nhi t ñ i và ôn ñ i núi cao. 3. nh hư ng c a thiên nhiên nhi t ñ i m gió mùa ñ n ho t ñ ng s n xu t và ñ i s ng. a/ nh hư ng ñ n s n xu t nông nghi p: - N n nhi t m cao thu n l i ñ phát tri n n n nông nghi p lúa nư c, tăng v , ña d ng hoá cây tr ng, v t nuôi, phát tri n mô hình Nông - Lâm k t h p, nâng cao năng su t cây tr ng. - Khó khăn: Lũ l t, h n hán, d ch b nh, khí h u th i ti t không n ñ nh, mùa khô thi u nư c, mùa mưa th a nư c… b/ nh hư ng ñ n các ho t ñ ng s n xu t khác và ñ i s ng: - Thu n l i ñ phát tri n các nghành lâm nghi p, thu s n, GTVT, du l ch…ñ y m nh các ho t ñ ng khai thác, xây d ng… vào mùa khô. - Khó khăn: + Các ho t ñ ng GTVT, du l ch, công nghi p khai thác… ch u nh hư ng tr c ti p c a s phân mùa khí h u, ch ñ nư c sông. + ð m cao gây khó khăn cho qu n lý máy móc, thi t b , nông s n. + Các thiên tai như: mưa bão, lũ l t h n hán và di n bi n b t thư ng như dông, l c, mưa ñá, sương mu i, rét h i, khô nóng… gây nh hư ng l n ñ n ñ i s ng và s n xu t. + Môi trư ng thiên nhiên d b suy thoái. BÀI 11 & 12. THIÊN NHIÊN PHÂN HÓA ðA D NG I. Thiên nhiên phân hoá theo B c-Nam. 1. Thiên nhiên phân hoá theo B c Nam ch y u thay ñ i c a khí h u ranh gi i là dãy B ch Mã. a/Mi n khí h u mi n B c: (t dãy núi B ch Mã tr ra) -Khí h u nhi t ñ i m gió mùa có mùa ñông l nh -Nhi t ñ trung bình: 200C-250C, biên ñ nhi t trung bình năm l n (100C-120C). S tháng l nh dư i 200C có 3 tháng. - S phân hoá theo mùa: mùa ñông-mùa h -C nh quan: ð i r ng nhi t ñ i gió mùa. Các loài nhi t ñ i chi m ưu th , ngoài ra còn có các cây c n nhi t ñ i, ôn ñ i, các loài thú có lông dày. b/Mi n khí h u mi n Nam: (t dãy núi B ch Mã tr vào) -Khí h u c n xích ñ o gió mùa, nóng quanh năm. -Nhi t ñ trung bình: >250C, biên ñ nhi t trung bình năm th p (30C-40C). Không có tháng nào dư i 200C. - S phân hoá theo mùa: mùa mưa-mùa khô -C nh quan: ñ i r ng c n xích ñ o gió mùa. Các loài ñ ng v t và th c v t thu c vùng xích ñ o và nhi t ñ i v i nhi u loài. II. Thiên nhiên phân hoá theo ðông – Tây. a.Vùng bi n và th m l c ñ a: - Thiên nhiên vùng bi n ña d ng ñ c s c và có s thay ñ i theo t ng d ng ñ a hình ven bi n, th m l c ñ a. 7
  8. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p b.Vùng ñ ng b ng ven bi n: Thiên nhiên thay ñ i theo t ng vùng: - ð ng b ng B c B và Nam B m r ng v i các bãi tri u th p ph ng, thiên nhiên trù phú. - D i ñ/b ng ven bi n Trung B h p ngang, b chia c t, b bi n khúc khu u, các c n cát, ñ m phá ph bi n thiên nhiên kh c nghi t, ñ t ñai kém màu m , nhưng giàu ti m năng du l ch và kinh t bi n. c.Vùng ñ i núi: Thiên nhiên r t ph c t p (do tác ñ ng c a gió mùa và hư ng c a các dãy núi). Th hi n s phân hoá thiên nhiên t ðông-Tây B c B và ðông Trư ng Sơn và Tây Nguyên. III.Thiên nhiên phân hoá theo ñ cao 1/ ðai nhi t ñ i gió mùa. - Mi n B c: Dư i 600-700m - Mi n Nam t 900-1000m -ð c ñi m khí h u: nhi t ñ cao, mùa h nóng, ñ m thay ñ i tuỳ nơi. -Các l ai ñ t chính: nhóm ñ t phù sa (chi m 24% di n tích c nư c). Nhóm ñ t Feralit vùng ñ i núi th p (> 60%). -Các h sinh thái: r ng nhi t ñ i m lá r ng thư ng xanh, r ng nhi t ñ i gió mùa. 2.ðai c n nhi t ñ i gió mùa trên núi - Mi n B c: 600-2600m. - Mi n Nam: T 900-2600m. - Khí h u mát m , không có tháng nào trên 250C, mưa nhi u hơn, ñ m tăng. -Các l ai ñ t chính: ñ t feralit có mùn v i ñ c tính chua, t ng ñ t m ng. -Các h sinh thái: r ng c n nhi t ñ i lá r ng và lá kim 3. ðai ôn ñ i gió mùa trên núi T 2600m tr lên (ch có Hoàng Liên Sơn) -ð c ñi m khí h u: quanh năm nhi t ñ dư i 150C, mùa ñông dư i 50C -Các l ai ñ t chính: ch y u là ñ t mùn thô. -Các h sinh thái: các loài th c v t ôn ñ i: Lãnh sam, ð quyên... IV. Các mi n ñ a lý t nhiên: 1.Mi n B c và ðông B c B c B -Ph m vi: T ng n sông H ng, g m vùng núi ðông B c và ñông b ng B cB . -ð c ñi m chung: Quan h v i n n Hoa Nam v c u trúc ñ a ch t ki n t o. Tân ki n t o nâng y u. Gió mùa ðông B c xâm nh p m nh. -ð a hình: - Hư ng vòng cung (4 cánh cung). Hư ng nghiêng chung là Tây B c – ðông Nam. +ð i núi th p (ñ cao trung bình kho ng 600m). +Nhi u ñ a hình ñá vôi (caxtơ). +ð ng b ng B c B m r ng. B bi n ph ng, nhi u v nh, ñ o, qu n ñ o. -Khí h u: mùa h nóng, mưa nhi u, mùa ñông l nh, ít mưa. Khí h u, th i ti t có nhi u bi n ñ ng. Có bão. -Sông ngòi: m ng lư i sông ngòi dày ñ c. Hư ng Tây B c – ðông Nam và hư ng vòng cung. -Th như ng, sinh v t: ðai nhi t ñ i chân núi h th p. Trong thành ph n có thêm các loài cây c n nhi t (d , re) và ñ ng v t Hoa Nam. -Khoáng s n: giàu khoáng s n: than, s t, thi c, vonfram, v t li u xây d ng, chì-b c-k m, b d u khí s.H ng… 2.Mi n Tây B c và B c Trung B -Ph m vi: h u ng n sông H ng ñ n dãy B ch Mã. -ð c ñi m chung: quan h v i Vân Nam v c u trúc ñ a hình. Giai ñ an Tân ki n t o ñ a hình 8
  9. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p ñư c nâng m nh. Gió mùa ðông B c gi m sút v phía Tây và phía Nam. -ð a hình: ñ a hình núi trung bình và cao chi m ưu th , ñ d c cao. + Hư ng Tây B c – ðông Nam. +ð ng b ng thu nh , chuy n ti p t ñ ng b ng châu th sang ñ ng b ng ven bi n. +Nhi u c n cát, bãi bi n, ñ m phá. -Khí h u: gió mùa ðông B c suy y u và bi n tính. S tháng l nh dư i 2 tháng ( vùng th p). BTB có gió phơn Tây Nam, bão m nh, mùa mưa lùi vào tháng VIII, XII, I. Lũ ti u mãn tháng VI. -Sông ngòi: sông ngòi hư ng Tây B c – ðông Nam; BTB hư ng Tây-ðông. Sông có ñ d c l n, nhi u ti m năng thu ñi n -Th như ng, sinh v t: có ñ h th ng ñai cao: ñai nhi t ñ i gió mùa, ñai c n nhi t ñ i gió mùa trên núi có ñ t mùn khô, ñai ôn ñ i trên 2600m. R ng còn nhi u Ngh An, Hà Tĩnh. -Khoáng s n: có thi c, s t, apatit, crôm, titan, v t li u xây d ng…. 3.Mi n Nam Trung B và Nam B . -Ph m vi: t dãy B ch Mã tr vào Nam. -ð c ñi m chung: các kh i núi c , các b m t sơn nguyên bóc mòn, các cao nguyên badan, ñ ng b ng châu th l n Nam B , ñ ng b ng nh , h p NTB. -ð a hình: kh i núi c Kontum. Các núi, sơn nguyên, cao nguyên c c Nam Trung B và Tây Nguyên. Các dãy núi là hư ng vòng cung. Sư n ðông thì d c, sư n Tây tho i. + ð ng b ng ven bi n thì thu h p, ñ ng b ng Nam B thì m r ng. +ðư ng b bi n Nam Trung B nhi u vũng v nh. -Khí h u: c n xích ñ o. Hai mùa mưa, khô rõ. Mùa mưa Nam B và Tây Nguyên t tháng V ñ n tháng X, XI; ñ ng b ng ven bi n NTB t tháng IX ñ n tháng XII, lũ có 2 c c ñ i vào tháng IX và tháng VI. -Sông ngòi: 3 h th ng sông: Các sông ven bi n hư ng Tây-ðông ng n, d c (tr sông Ba). Ngoài ra còn có h th ng sông C u Long và h th ng sông ð ng Nai. -Th như ng, sinh v t: th c v t nhi t ñ i, xích ñ o chi m ưu th . Nhi u r ng, nhi u thú l n. R ng ng p m n ven bi n r t ñ c trưng. -Khoáng s n: d u khí có tr lư ng l n th m l c ñ a. Tây Nguyên giàu bô- xít. BÀI 14. S D NG, B O V TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ MÔI TRƯ NG I. S d ng và b o v tài nguyên thiên nhiên. a. Tài nguyên r ng: - R ng c a nư c ta ñang ñư c ph c h i. + Năm 1943: 14,3 tri u ha (70% di n tích là r ng giàu) + 1983: 7,2 tri u ha. + 2005: 12,7 tri u ha (chi m 38%). - T ng di n tích r ng và t l che ph r ng năm 2005 v n th p hơn năm 1943 (43%). - Ch t lư ng r ng b gi m sút : di n tích r ng giàu gi m, 70% di n tích r ng là r ng nghèo và r ng m i ph c h i. * Các bi n pháp b o v : - ð i v i r ng phòng h có k ho ch, bi n pháp b o v , nuôi dư ng r ng hi n có, tr ng r ng trên ñ t tr ng, ñ i núi tr c. - ð i v i r ng ñ c d ng: B o v c nh quan, ña d ng sinh h c c a các vư n qu c gia và khu b o t n thiên nhiên. - ð i v i r ng s n xu t: Phát tri n di n tích và ch t lư ng r ng, ñ phì và ch t lư ng ñ t r ng. 9
  10. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p * Ý nghĩa c a vi c b o v r ng. - V kinh t : Cung c p g , dư c ph m, phát tri n du l ch sinh thái…. - V môi trư ng: Ch ng xói mòn ñ t, h n ch lũ l t, ñi u hoà khí h u….. b. ða d ng sinh h c Suy gi m ña d ng sinh h c - Gi i sinh v t nư c ta có tính ña d ng sinh v t cao. - S lư ng loài th c v t và ñ ng v t ñang b suy gi m nghiêm tr ng. Nguyên nhân - Khai thác quá m c làm thu h p di n tích r ng t nhiên và làm nghèo tính ña d ng c a sinh v t. - Ôi nhi m môi trư ng ñ c bi t là môi trư ng nư c làm cho ngu n thu s n b gi m sút. Bi n pháp b o v ña d ng sinh h c - Xây d ng h th ng vư n qu c gia và khu b o t n thiên nhiên. - Ban hành sách ñ Vi t Nam. - Quy ñ nh khai thác v g , ñ ng v t, thu s n. II. S d ng và b o v tài nguyên ñ t. Hi n tr ng s d ng ñ t - Năm 2005, có 12,7 tri u ha ñ t có r ng và 9,4 tri u ha ñ t s d ng trong nông nghi p (chi m hơn 28% t ng di n tích ñ t t nhiên), 5,3 tri u ha ñ t chưa s d ng. - Bình quân ñ t nông nghi p tính theo ñ u ngư i là 0,1 ha. Kh năng m r ng ñ t nông nghi p ñ ng b ng và mi n núi là không nhi u. Suy thoái tài nguyên ñ t - Di n tích ñ t tr ng ñ i tr c ñã gi m m nh nhưng di n tích ñ t ñai b suy thoái v n còn r t l n. - C nư c có kho ng 9,3 tri u ha ñ t b ñe do sa m c hoá (chi m kho ng 28%). Bi n pháp b o v tài nguyên ñ t - ð i v i ñ t vùng ñ i núi: + Áp d ng t ng th các bi n pháp thu l i, canh tác h p lý: làm ru ng b c thang, trong cây theo băng. + C i t o ñ t hoang ñ i tr c b ng các bi n pháp nông-lâm k t h p. B o v r ng, ñ t r ng, ngăn ch n n n du canh du cư. - ð i v i ñ t nông nghi p: + C n có bi n pháp qu n lý ch t ch và có k ho ch m r ng di n tích. + Thâm canh nâng cao hi u qu s d ng ñ t, ch ng b c màu. + Bón phân c i t o ñ t thích h p, ch ng ô nhi m ñ t, thoái hóa ñ t. III. S d ng và b o v các tài nguyên khác 1.Tài nguyên nư c: a/Tình hình s d ng: -Chưa khai thác h t ti m năng và hi u qu s d ng th p. Nhi u nơi khai thác nư c ng m quá m c. -Tình tr ng th a nư c gây lũ l t vào mùa mưa, thi u nư c gây h n hán vào mùa khô. - M c ñ ô nhi m môi trư ng nư c ngày càng tăng, thi u nư c ng t. b/Bi n pháp b o v : -Xây các công trình thu l i ñ c p nư c, thoát nư c… -Tr ng cây nâng ñ che ph , canh tác ñúng k thu t trên ñ t d c. -Quy ho ch và s d ng ngu n nư c có hi u qu . -X lý cơ s s n xu t gây ô nhi m. -Giáo d c ý th c ngư i dân b o v môi trư ng. 2.Tài nguyên khoáng s n: a/Tình hình s d ng: Nư c ta có nhi u m khoáng s n nhưng ph n nhi u là m nh , phân tán nên khó khăn trong qu n 10
  11. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p lý khai thác, gây lãng phí tài nguyên và ô nhi m môi trư ng khai thác b a bãi, không quy ho ch… b/Bi n pháp b o v : -Qu n lý ch t ch vi c khai thác. Tránh lãng phí tài nguyên và làm ô nhi m môi trư ng t khâu khai thác, v n chuy n t i ch bi n khoáng s n. -X lý các trư ng h p khai thác không gi y phép, gây ô nhi m. 3.Tài nguyên du l ch: a/Tình hình s d ng: Tình tr ng ô nhi m môi trư ng x y ra nhi u ñi m du l ch khi n c nh quan du l ch b suy thoái. b/Bi n pháp b o v : C n b o t n, tôn t o giá tr tài nguyên du l ch và b o v môi trư ng du l ch kh i b ô nhi m, phát tri n du l ch sinh thái IV. B o v môi trư ng. - Tình tr ng m t cân b ng sinh thái môi trư ng: +S m t cân b ng c a các chu trình tu n hoàn v t ch t gây nên bão l t, h n hán… Ví d : Phá r ng ñ t b xói mòn, r a trôi, h m c nư c ng m, tăng t c ñ dòng ch y, bi n ñ i khí h u, sinh v t ñe do b tuy t ch ng… - Tình tr ng ô nhi m môi trư ng: + Ô nhi m ngu n nư c: nư c th i công nghi p và sinh ho t ñ ra sông h chưa qua x lý. + Ô nhi m không khí: các ñi m dân cư, khu công nghi p…Vư t quá m c tiêu chu n cho phép. + Ô nhi m ñ t: nư c th i, rác th i sau phân hu ñ u ng m xu ng ñ t, do s n xu t nông nghi p. V. Chi n lư c qu c gia v b o v tài nguyên và môi trư ng. - Duy trì các h sinh thái, các quá trình sinh thái ch y u và các h th ng sông có ý nghĩa quy t ñ nh ñ n ñ i s ng con ngư i. - ð m b o s giàu có c a ñ t nư c v v n gen, các loài nuôi tr ng, các loài hoang d i, có liên quan ñ n l i ích lâu dài. - ð m b o vi c s d ng h p lý các ngu n tài nguyên thiên nhiên, ñi u khi n vi c s d ng trong gi i h n có th ph c h i ñư c. - ð m b o ch t lư ng moi trư ng phù h p v i yêu c u v ñ i s ng con ngư i. - Ph n ñ u ñ t t i tr ng thái n ñ nh dân s m c cân b ng v i kh năng s d ng h p lý các tài nguyên thiên nhiên. - Ngăn ng a ô nhi m môi trư ng, ki m soát và c i thi n môi trư ng. BÀI 15. B O V MÔI TRƯ NG VÀ PHÒNG CH NG THIÊN TAI I. Bão: a. Ho t ñ ng c a bão Vi t nam: - Th i gian ho t ñ ng t tháng 06, k t thúc tháng 11, ñ c bi t là các tháng 9,10. - Mùa bão ch m d n t B c vào Nam. - Bão ho t ñ ng m nh nh t ven bi n Trung B . Nam B ít ch u nh hư ng c a bão. - Trung bình m i năm có 8 tr n bão. b. H u qu c a bão - Mưa l n trên di n r ng, gây ng p úng ñ ng ru ng, ñư ng giao thông, thu tri u dâng cao làm ng p m n vùng ven bi n. - Gió m nh làm l t úp tàu thuy n, tàn phá nhà c a… - Ô nhi m môi trư ng gây d ch b nh. c .Bi n pháp phòng ch ng bão 11
  12. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p - D báo chính xác v quá trình hình thành và hư ng di chuy n cu cơn bão. - Thông báo cho tàu thuy n tr v ñ t li n. - C ng c h th ng ñê kè ven bi n. - Sơ tán dân khi có bão m nh. - Ch ng lũ l t ñ ng b ng, ch ng xói mòn lũ quét mi n núi. II. Ng p l t, lũ quét và h n hán Các thiên tai Ng p l t Lũ quét H n hán Nơi hay x y ðBSH và ðBSCL, h X y ra ñ t ng t mi n núi Nhi u ñ a phương ra lưu các sông mi n Trung. Th i gian Mùa mưa (t tháng 5 ñ n Tháng 06-10 mi n B c. Mùa khô (tháng 11-4). ho t ñ ng tháng 10). Riêng Duyên Tháng 10-12 mi n Trung. h i mi n Trung t tháng 9 ñ n tháng 12. H u qu Phá hu mùa màng, t c Thi t h i v tính m ng và M t mùa, cháy r ng, ngh n giao thông, ô tài s n c a dân cư…. thi u nư c cho s n nhi m môi trư ng… xu t và sinh ho t. Nguyên nhân - ð a hình th p. - ð a hình d c. - Mưa ít. - Mưa nhi u, t p trung - Mưa nhi u, t p trung theo - Cân b ng m <0. theo mùa. mùa. - nh hư ng c a thu - R ng b ch t phá. tri u. Bi n pháp - Xây d ng ñê ñi u, h - Tr ng r ng, qu n lý và s - Tr ng r ng. phòng ch ng th ng thu l i. d ng ñ t ñai h p lý. - Xây d ng h th ng - Canh tác hi u qu trên ñ t thu l i. d c. - Tr ng cây ch u h n. - Quy ho ch các ñi m dân cư. III.Các thiên tai khác - ð ng ñ t: Tây B c, ðông B c có ho t ñ ng ñ ng ñ t m nh nh t. - Các lo i thiên tai khác: L c, mưa ñá, sương mu i … Gây thi t h i l n ñ n s n xu t và ñ i s ng nhân dân. BÀI 16. ð C ðI M DÂN S VÀ PHÂN B DÂN CƯ NƯ C TA 1. Vi t Nam là nư c ñông dân, có nhi u thành ph n dân t c. - Năm 2006 dân s nư c ta là 84,1 tri u ngư i, th 3 ðNA, 13 trên th gi i. Ngu n lao ñ ng d i dào, th trư ng tiêu th r ng l n, bên c nh ñó gây tr ng i trong gi i quy t vi c làm, nâng cao ch t lư ng cu c s ng. - Có 54 dân t c, ñông nh t là ngư i Kinh (86.2%) ñoàn k t t o nên s c m nh dân t c, ña d ng văn hoá…, nhưng v n còn chênh l ch v trình ñ phát tri n kinh t , nh t là ñ i v i các dân t c ít ngư i, m c s ng còn th p. 2. Dân s tăng nhanh, dân s tr . - Dân s nư c ta tăng nhanh ñ c bi t là n a cu i th k XX: 1965-75: 3%, 1979-89: 2.1%. - Th i kỳ 2000-2005 còn1,32% ñã gi m ñáng k nhưng v n còn cao, m i năm tăng hơn 1 tri u ngư i. S c ép lên phát tri n kinh t , b o v TNMT, nâng cao ch t lư ng cu c s ng. 12
  13. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p - Dân s tr : ñ tu i lao ñ ng kho ng 64,0% dân s , tr em chi m 27%, tu i già ch 9,0% (2005). LLLð d i dào, tr nên năng ñ ng, sáng t o, bên c nh ñó khó khăn trong gi i quy t vi c làm. 3. S phân b dân cư không ñ u - M t ñ dân s : 254 ngư i/km2 (2006) phân b không ñ u a/ Phân b không ñ u gi a ñ ng b ng – mi n núi: + ð ng b ng: 1/4 di n tích – chi m 3/4 dân s ðBSH cao nh t, 1.225 ngư i/km2 , g p 5 l n c nư c. + Mi n núi: 3/4 di n tích - chi m 1/4 dân s Tây Nguyên 89 ngư i/km2, Tây B c 69 ngư i/km2 b/ Phân b không ñ u gi a nông thôn và thành th : + Nông thôn: 73,1%, có xu hư ng gi m. + Thành th : 26,9%, có xu hư ng tăng. - Nguyên nhân: ðKTN, KTXH, l ch s khai thác lãnh th . - H u qu : S d ng lãng phí, không h p lý lao ñ ng, khó khăn trong khai thác tài nguyên… 4. Chi n lư c phát tri n dân s h p lý và s d ng có hi u qu ngu n lao ñ ng nư c ta: - Tuyên truy n và th c hi n chính sách KHHDS có hi u qu . - Phân b dân cư, lao ñ ng h p lý gi a các vùng. - Quy ho ch và có chính sách thích h p nh m ñáp ng xu th chuy n d ch cơ c u dân s nông thôn và thành th . - M r ng th trư ng xu t kh u lao ñ ng, ñ y m nh ñào t o ngư i lao ñ ng có tay ngh cao, có tác phong công nghi p. - Phát tri n công nghi p mi n núi và nông thôn nh m s d ng t i ña ngu n lao ñ ng c a ñ t nư c. BÀI 17. LAO ð NG VÀ VI C LÀM 1. Ngu n lao ñ ng - Dân s ho t d ng kinh t nư c ta chi m 51,2% t ng s dân (42,53 tri u ngư i), m i năm tăng hơn 1 tri u lao ñ ng. Là l c lư ng quy t ñ nh phát tri n kinh t ñ t nư c. - Ngư i lao ñ ng c n cù, sáng t o, có kinh nghi m sx. - Ch t lư ng lao ñ ng ngày ñư c nâng cao, ngu n lao ñ ng ñã qua ñào t o chi m 25,0%. V n chưa ñáp ng yêu c u hi n nay, nh t là lao ñ ng có trình ñ cao. - Ch t lư ng lao ñ ng các vùng không ñ ng ñ u. - Có s chênh l ch khá l n v ch t lư ng lao ñ ng gi a thành th và nông thôn. 2. Cơ c u lao ñ ng a/ Cơ c u lao ñ ng theo các ngành kinh t Lao ñ ng có xu hư ng gi m k/v 1 (57,3%), tăng k/v 2 (18,2%) và 3 (24,5%). Tuy nhiên lao ñ ng trong k/v 1 v n còn cao s thay ñ i trên nh vào cu c CMKHKT và quá trình ð i m i. b/ Cơ c u lao ñ ng theo thành ph n kinh t Giai ño n 2000-2005, lao ñ ng ngoài Nhà nư c chi m 88,9%, Nhà nư c chi m 9,5% và có v n ñ u tư nư c ngoài có xu hư ng tăng, chi m 1,6%. c/ Cơ c u lao ñ ng theo thành th và nông thôn Lao ñ ng thành th ngày càng tăng chi m 25,0%, nông thôn gi m chi m 75,0% (2005). Lao ñ ng nhìn chung năng su t còn th p, qu th i gian lao ñ ng v n còn chưa ñư c s d ng tri t ñ . 3. V n ñ vi c làm và hư ng gi i quy t - M c dù m i năm nư c ta ñã t o ra kho ng 1 tri u ch làm m i nhưng tình tr ng vi c làm v n còn gay g t. 13
  14. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p - Năm 2005, t l th t nghi p c a c nư c là 2,1%, còn thi u vi c làm là 8,1%. Th t nghi p thành th cao: 5,3%, thi u vi c làm thành th là 4,5%. nông thôn, th t nghi p là 1,1%, thi u vi c làm là 9,3%. * Hư ng gi i quy t - Phân b l i dân cư và ngu n lao ñ ng . - Th c hi n t t chính sách dân s , s c kho sinh s n. - ða d ng hóa các ho t ñ ng s n xu t. - Tăng cư ng h p tác thu hút v n ñ u tư nư c ngoài, m r ng s n xu t hàng XK. - ða d ng các lo i hình ñào t o, nâng cao ch t lư ng ngu n lao ñ ng. - ð y m nh xu t kh u lao ñ ng. BÀI 18. ðÔ TH HÓA 1. ð c ñi m a/ Quá trình ðô th hoá nư c ta có nhi u chuy n bi n : - Thành C Loa, kinh ñô c a Nhà nư c Âu L c, ñư c coi là ñô th ñ u tiên c a nư c ta. - Th k XXI, xu t hi n thành Thăng Long. - Th i Pháp thu c, xu t hi n m t s ñô th l n: Hà N i, H i Phòng, Nam ð nh… - ðô th hoá nư c ta di n ra ch m ch p, trình ñ ðTH nư c ta còn th p. b/ T l dân thành th ngày càng tăng: năm 2005 chi m 26,9%, nhưng v n còn th p so v i các nư c trong khu v c. c/ ðô th nư c ta có quy mô không l n, phân b không ñ u gi a các vùng. 2. M ng lư i ñô th D a vào s dân, ch c năng, MðDS, t l phi nông nghi p…ð n 8/2004 nư c ta chia làm 6 lo i ñô th : - Lo i ðB: Hà N i và TP HCM, và lo i 1, 2, 3, 4, 5. - Có 5 ñô th tr c thu c Trung Ương: Hà N i, tp.H Chí Minh, H i Phòng, ðà N ng, C n Thơ 3. nh hư ng c a ñô th hoá ñ n phát tri n kinh t – xã h i ðô th hoá nh hư ng m nh m ñ n quá trình chuy n d ch cơ c u kinh t ñ t nư c và ñ a phương. - ðô th có nh hư ng r t l n ñ n phát tri n kinh t – xã h i. Năm 2005, khu v c ñô th ñóng góp 70,4% GDP c nư c, 84% GDP công nghi p, 87% GDP d ch v , 80% ngân sách Nhà nư c. - ðô th là th trư ng có s c mua l n, nơi t p trung ñông lao ñ ng có trình ñ chuyên môn, có cơ s v t ch t k thu t hi n ñ i. - Thu hút v n ñ u tư l n, t o ñ ng l c phát tri n kinh t . - T o nhi u vi c làm và thu nh p cho ngư i lao ñ ng. - Tác ñ ng tiêu c c: ô nhi m môi trư ng, tr t t xã h i, vi c làm, nhà … BÀI 20. CHUY N D CH CƠ C U KINH T I. Tăng trư ng t ng s n ph m trong nư c (GDP): 1/Ý nghĩa: -Có t m quan tr ng trong các m c tiêu phát tri n kinh t . GDP và GDP/ ngư i c a Vi t Nam năm 2005 X p h ng Th gi i Châu Á ðông Nam Á GDP (53,1 t USD) 58 21 6 14
  15. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p GDP/ngư i (639 USD) 146 39 7 -T o ti n ñ ñ y m nh xu t kh u, gi i quy t vi c làm, xóa ñói gi m nghèo… 2/Tình hình tăng trư ng GDP: -1990-2005, tăng liên t c v i t c ñ bình quân 7,2%/năm. Năm 2005, tăng 8,4%, ñ ng ñ u ðNA. -Nông nghi p phát tri n m nh, gi i quy t v n ñ lương th c và tr thành nư c XK g o hàng ñ u th gi i.. Chăn nuôi cũng phát tri n v i t c ñ nhanh. -Công nghi p tăng trư ng n ñ nh v i t c ñ cao, 1991-2005 bình quân ñ t > 14%/năm. S c c nh tranh c a s n ph m ñư c tăng lên. 3/H n ch : -N n kinh t ch y u v n tăng trư ng theo chi u r ng, chưa ñ m b o s phát tri n b n v ng. -Hi u qu kinh t còn th p, s c c nh tranh n n kinh t còn y u. II. Chuy n d ch cơ c u kinh t theo hư ng CNH, HðH: 1/Chuy n d ch cơ c u ngành: - Tăng t tr ng khu v c II, gi m t trong khu v c I. Khu v c III chi m t tr ng cao nhưng chưa n ñ nh. Năm 2005, l n lư t các khu v c I, II, III có t tr ng là: 21,0%; 41,0%; 38,0%. - Xu hư ng chuy n d ch là tích c c, nhưng v n còn ch m, chưa ñáp ng yêu c u giai ño n m i. - Trong t ng ngành có s chuy n d ch riêng. +Khu v c I: gi m t tr ng ngành NN, tăng t tr ng ngành thu s n. Trong nông nghi p, t tr ng ngành tr ng tr t gi m, ngành chăn nuôi tăng. +Khu v c II: công nghi p ch bi n có t tr ng tăng, công nghi p khai thác có t tr ng gi m. ða d ng hóa các s n ph m ñáp ng yêu c u th trư ng, nh t là các s n ph m cao c p, có ch t lư ng và có s c c nh tranh. +Khu v c III: tăng nhanh các lĩnh v c liên quan ñ n k t c u h t ng, phát tri n ñô th và các d ch v m i. 2. Chuy n d ch cơ c u thành ph n kinh t - Khu v c kinh t Nhà nư c gi m t tr ng nhưng v n gi vai trò ch d o - T tr ng c a kinh t tư nhân ngày càng tăng. - Thành ph n kinh t có v n ñ u tư nư c ngoài tăng nhanh, ñ c bi t t khi nư c ta gia nh p WTO. 3. Chuy n d ch cơ c u lãnh th kinh t - Nông nghi p: hình thành các vùng chuyên canh cây lương th c, th c ph m, cây công nghi p - Công nghi p: hình thành các khu công nghi p t p trung, khu ch xu t có quy mô l n. - C nư c ñã hình thành 3 vùng kinh t tr ng ñi m: + Vùng kinh t tr ng ñi m phía B c + Vùng kinh t tr ng ñi m mi n Trung + Vùng kinh t tr ng ñi m phía Nam BÀI 21. ð C ðI M N N NÔNG NGHI P NƯ C TA I. N n nông nghi p nhi t ñ i: a. ði u ki n t nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nư c ta phát tri n m t n n nông nghi p nhi t ñ i * Thu n l i: + Khí h u nhi t ñ i m gió mùa có s phân hoá rõ r t, cho phép: -ða d ng hoá các s n ph m nông nghi p. Mùa ñông l nh cho phép phát tri n cây tr ng v ñông ðBSH. -Áp d ng các bi n pháp thâm canh, tăng v , chuy n d ch cơ c u mùa v . 15
  16. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p -ð a hình và ñ t tr ng cho phép áp d ng các h th ng canh tác khác nhau gi a các vùng. ð ng b ng th m nh là cây hàng năm, nuôi tr ng thu s n; mi n núi th m nh cây lâu năm, chăn nuôi gia súc l n. * Khó khăn: + Thiên tai, sâu b nh, d ch b nh… b. Nư c ta ñang khai thác ngày càng có hi u qu ñ c ñi m c a n n nông nghi p nhi t ñ i. - Các t p ñoàn cây tr ng và v t nuôi ñư c phân b phù h p hơn v i các vùng sinh thái - Cơ c u mùa v , gi ng có nhi u thay ñ i. - Tính mùa v ñư c khai thác t t hơn. - ð y m nh xu t kh u các s n ph m c a n n nông nghi p nhi t ñ i II.Phát tri n n n nông nghi p hi n ñ i s n xu t hàng hóa góp ph n nâng cao hi u qu c a nông nghi p nhi t ñ i : - N n nông nghi p nư c ta hi n nay t n t i song song n n nông nghi p c truy n và n n nông nghi p hàng hóa. - ð c ñi m chính c a n n nông nghi p c truy n và n n nông nghi p hàng hóa. III.N n kinh t nông thôn nư c ta ñang chuy n d ch rõ nét a. Ho t ñ ng nông nghi p là b ph n ch y u c a kinh t nông thôn - Kinh t nông thôn ña d ng nhưng ch y u v n d a vào nông-lâm-ngư nghi p. - Các ho t ñ ng phi nông nghi p ngày càng chi m t tr ng l n, ñóng vai trò quan tr ng vùng kinh t nông thôn. b. Kinh t nông thôn bao g m nhi u thành ph n kinh t -Các doanh nghi p nông-lâm và thu s n -Các h p tác xã nông-lâm và thu s n -Kinh t h gia ñình -Kinh t trang tr i c. Cơ c u kinh t nông thôn ñang t ng bư c chuy n d ch theo hư ng s n xu t hàng hóa và ña d ng hóa. - S n xu t hàng hoá nông nghi p + ð y m nh chuyên môn hoá. + Hình thành các vùng nông nghi p chuyên môn hoá. + K t h p công nghi p ch bi n hư ng m nh ra xu t kh u. - ða d ng hoá kinh t nông thôn: + Cho phép khai thác t t hơn các ngu n tài nguyên thiên nhiên, lao ñ ng… + ðáp ng t t hơn nh ng ñi u ki n th trư ng - Chuy n d ch cơ c u kinh t nông thôn còn ñư c th hi n b ng các s n ph m nông - lâm - ngư và các s n ph m khác... BÀI 22. V N ð PHÁT TRI N NÔNG NGHI P I. Ngành tr ng tr t: Chi m g n 75% giá tr s n lư ng nông nghi p 1/S n xu t lương th c: chi m 59,2% giá tr s n xu t ngành tr ng tr t (2005). - Vi c ñ y m nh s n xu t lương th c có t m quan tr ng ñ c bi t: + ð m b o lương th c cho nhân dân, cung c p th c ăn cho chăn nuôi, làm ngu n hàng xu t kh u + ða d ng hoá s n xu t nông nghi p - Nư c ta có nhi u ñi u ki n thu n l i cho s n xu t lương th c: + ði u ki n t nhiên: ñ t, khí h u, nư c… + ði u ki n kinh t - xã h i: chính sách, lao ñ ng, h th ng thu l i, th trư ng tiêu th , v n ñ u 16
  17. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p tư, trình ñ KHKT… - Tuy nhiên cũng có nh ng khó khăn: thiên tai, sâu b nh... * Tình hình s n xu t lương th c: -Di n tích gieo tr ng lúa tăng m nh: 5,6 tri u ha (1980) lên 7,3 tri u ha (2005). -Cơ c u mùa v có nhi u thay ñ i -Năng su t tăng m nh ñ t 4,9 t n/ha/năm nh áp d ng các bi n pháp thâm canh. -S n lư ng lương th c quy thóc tăng nhanh: 14,4 tri u t n (1980) lên 39,5 tri u t n, trong ñó lúa là 36,0 tri u t n (2005). Bình quân lương th c ñ t trên 470 kg/ngư i/năm. VN xu t kh u g o hàng ñ u th gi i. -Di n tích và s n lư ng hoa màu cũng tăng nhanh. -ðBSCL là vùng s n xu t lương th c l n nh t nư c, chi m trên 50% di n tích, 50% s n lư ng lúa c nư c. 2. S n xu t cây th c ph m Rau ñ u tr ng t p trung ven các thành ph l n. Di n tích rau c nư c là trên 500.000 ha, nhi u nh t ðBSH, ðBSCL. Di n tích ñ u các lo i trên 200.000 ha, nhi u nh t ðNB và Tây Nguyên. 3. S n xu t cây công nghi p và cây ăn qu : a/ Cây công nghi p: chi m 23,7% giá tr s n xu t ngành tr ng tr t (2005) và có xu hư ng tăng. * Ý nghĩa c a vi c phát tri n cây công nghi p: + S d ng h p lý tài nguyên ñ t, nư c và khí h u + S d ng t t hơn ngu n lao ñ ng nông nghi p, ña d ng hóa nông nghi p. + T o ngu n nguyên li u cho công nghi p ch bi n + Là m t hàng xu t kh u quan tr ng, nâng cao thu nh p c a ngư i dân, nh t là trung du-mi n núi. * ði u ki n phát tri n: + Thu n l i (v t nhiên, xã h i) + Khó khăn (th trư ng) * Nư c ta ch y u tr ng cây công nghi p có ngu n g c nhi t ñ i, ngoài ra còn có m t s cây có ngu n g c c n nhi t. T ng DT gieo tr ng năm 2005 kho ng 2,5 tri u ha, trong ñó cây lâu năm là hơn 1,6 tri u ha (65%) - Cây công nghi p lâu năm: + Có xu hư ng tăng c v năng su t, di n tích,s n lư ng + ðóng vai trò quan tr ng trong cơ c u s n xu t cây công nghi p + Nư c ta ñã hình thành ñư c các vùng chuyên canh cây công nghi p lâu năm v i qui mô l n. + Các cây công nghi p lâu năm ch y u : cà phê, cao su, h tiêu, d a, chè Café tr ng nhi u Tây Nguyên, ðNB, BTB Cao su tr ng nhi u ðNB, Tây Nguyên, BTB Chè tr ng nhi u Trung du mi n núi phía B c, Tây Nguyên H tiêu tr ng nhi u Tây Nguyên, ðNB, DHMT ði u tr ng nhi u ðNB D a tr ng nhi u ðBSCL +Cây công nghi p hàng năm: mía, l c, ñ u tương, bông, ñay, cói, dâu t m, thu c lá... Mía tr ng nhi u ðBSCL, ðNB, DHMT L c tr ng nhi u BTB, ðNB, ð c L c ð u tương tr ng nhi u TD-MN phía B c, ð c L c, Hà Tây, ð ng Tháp ðay tr ng nhi u ðBSH Cói tr ng nhi u ven bi n Ninh Bình, Thanh Hóa Dâu t m t p trung Lâm ð ng 17
  18. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p Bông v i t p trung NTB, ð c L c +Cây ăn qu : chu i, cam, xoài, nhãn, v i…Vùng tr ng cây ăn qu l n nh t là ðBSCL, ðNB. II.Ngành chăn nuôi: chi m 24,7% giá tr s n lư ng nông nghi p - T tr ng ngành chăn nuôi còn nh (so v i tr ng tr t) nhưng ñang có xu hư ng tăng. - Xu hư ng phát tri n c a ngành chăn nuôi hi n nay: + Ngành chăn nuôi ti n m nh lên s n xu t hàng hoá + Chăn nuôi trang tr i theo hình th c công nghi p + Các s n ph m không qua gi t m (tr ng, s a) chi m t tr ng ngày càng cao. - ði u ki n phát tri n ngành chăn nuôi nư c ta: + Thu n l i (cơ s th c ăn ñư c ñ m b o t t hơn, d ch v gi ng, thú y có nhi u ti n b ...) ... + Khó khăn (gi ng gia súc, gia c m năng su t th p, d ch b nh...) 1/Chăn nuôi l n và gia c m -ðàn l n hơn 27 tri u con (2005), cung c p hơn ¾ s n lư ng th t các lo i. -Gia c m v i t ng ñàn trên 250 tri u con (2003). Chăn nuôi l n và gia c m t p trung nhi u nh t ðBSH, ðBSCL 2/ Chăn nuôi gia súc ăn c -ðàn trâu: 2,9 tri u con nuôi nhi u TD-MN phía B c, BTB -ðàn bò: 5,5 tri u con BTB, NTB, Tây Nguyên. Chăn nuôi bò s a phát tri n m nh tp.HCM, HN… -Dê, c u: 1,3 tri u con. BÀI 24. V N ð PHÁT TRI N TH Y S N VÀ LÂM NGHI P I.Ngành th y s n 1/Nh ng ñi u ki n thu n l i và khó khăn ñ phát tri n th y s n. a/Thu n l i: Nư c ta có ñư ng b bi n dài, có 4 ngư trư ng l n: H i Phòng-Qu ng Ninh, qu n ñ o Hoàng Sa-Trư ng Sa, Ninh Thu n-Bình Thu n-Bà R a-Vũng Tàu, Cà Mau-Kiên Giang. -Ngu n l i h i s n r t phong phú. T ng tr lư ng h i s n kho ng 3,9 – 4,0 tri u t n, cho phép khai thác hàng năm 1,9 tri u t n. Bi n nư c ta có hơn 2000 loài cá, 100 loài tôm, rong bi n hơn 600 loài,… -D c b bi n có nhi u vũng, v nh, ñ m phá, các cánh r ng ng p m n có kh năng nuôi tr ng h i s n. Nư c ta có nhi u sông, su i, kênh r ch…có th nuôi th cá, tôm nư c ng t. Di n tích m t nư c nuôi tr ng th y s n là 850.000 ha, trong ñó 45% thu c Cà Mau, B c Liêu. -Nhà nư c có nhi u chính sách khuy n khích phát tri n, nhân dân có kinh nghi m nuôi tr ng và ñánh b t. Các phương ti n ñánh b t ñư c trang b t t hơn; các d ch v thu s n và công nghi p ch bi n cũng phát tri n m nh. -Th trư ng tiêu th ñư c m r ng trong và ngoài nư c. b/Khó khăn: -Thiên tai, bão, gió mùa ðông B c thư ng xuyên x y ra. -Tàu thuy n và phương ti n ñánh b t còn ch m ñ i m i, năng su t lao ñ ng còn th p. H th ng c ng cá còn chưa ñáp ng yêu c u. -Ch bi n và ch t lư ng s n ph m còn nhi u h n ch . -Môi trư ng b suy thoái và ngu n l i thu s n b suy gi m. 2/S phát tri n và phân b ngành th y s n. SLTS năm 2005 là hơn 3,4 tri u t n, SL bình quân ñ t 42 kg/ngư i/năm. 18
  19. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p *Khai thác th y s n: -S n lư ng khai thác liên t c tăng, ñ t 1,79 tri u t n (2005), trong ñó cá bi n 1,36 tri u t n. -T t c các t nh giáp bi n ñ u ñ y m nh ñánh b t h i s n, nh t là các t nh duyên h i NTB và Nam B . D n ñ u là các t nh v SL ñánh b t: Kiên Giang, Bà R a-Vũng Tàu, Bình ð nh, Bình Thu n, Cà Mau. *Nuôi tr ng th y s n: chi m t tr ng ngày càng cao trong cơ c u s n xu t và giá tr s n lư ng th y s n. -Ti m năng nuôi tr ng th y s n còn nhi u, di n tích m t nư c ñ nuôi tr ng thu s n là g n 1 tri u ha, trong ñó ðBSCL chi m hơn 70%. -Ngh nuôi tôm phát tri n m nh v i hình th c bán thâm canh và thâm canh công nghi p t p trung ðBSCL - Ngh nuôi cá nư c ng t cũng phát tri n, ñ c bi t ðBSCL và ðBSH, nh t là An Giang n i ti ng v nuôi cá tra, cá basa. II.Ngành lâm nghi p a) Ngành lâm nghi p nư c ta có vai trò quan tr ng v m t kinh t và sinh thái. Kinh t : + T o ngu n s ng cho ñông bào dân t c ít ngư i + B o v các h th y ñi n, th y l i + T o ngu n nguyên li u cho m t s ngành công nghi p. + B o v an toàn cho nhân dân c trong vùng núi, trung du và vùng h du. Sinh thái: + Ch ng xói mòn ñ t + B o v các loài ñ ng v t, th c v t quí hi m + ði u hòa dòng ch y sông ngòi, ch ng lũ l t và khô h n + ð m b o cân b ng sinh thái và cân b ng nư c. b) Tài nguyên r ng nư c ta v n giàu có nhưng ñã b suy thoái nhi u: Có 3 lo i r ng: -R ng phòng h : g n 7 tri u ha, có tác d ng l n ñ i v i vi c ñi u hòa dòng ch y, ch ng lũ, ch ng xói mòn, DHMT còn ch n cát bay. -R ng ñ c d ng: b o t n ðTV quý hi m, phát tri n du l ch, cân b ng sinh thái… -R ng s n xu t: 5,4 tri u ha, t o ra nhi u giá tr kinh t . c) S phát tri n và phân b lâm nghi p -Tr ng r ng: có 2,5 tri u ha r ng tr ng t p trung, ch y u là r ng làm nguyên li u gi y, r ng g tr m ,…r ng phòng h . Hàng năm tr ng kho ng 200.000 ha r ng t p trung. -Khai thác, ch bi n g và lâm s n: khai thác hàng năm kho ng 2,5 tri u m3 g , 120 tri u cây tre, 100 tri u cây n a. -Các s n ph m g : g tròn, g x , ñ g …công nghi p b t gi y và gi y ñang ñư c phát tri n, l n nh t là nhà máy gi y Bãi B ng (Phú Th ) và Liên h p gi y Tân Mai (ð ng Nai). -Các vùng có di n tích r ng l n: Tây Nguyên, BTB,… -R ng còn ñư c khai thác cung c p g c i, than c i. BÀI 25. T CH C LÃNH TH NÔNG NGHI P 1. Các nhân t tác ñ ng t i t ch c lãnh th nông nghi p nư c ta: - Nhân t TN: + N n chung + Chi ph i s phân hoá lãnh th nông nghi p c truy n. - Nhân t KT-XH: chi ph i m nh s phân hoá lãnh th nông nghi p hàng hoá. 19
  20. §Ò c−¬ng kiÕn thøc träng t©m «n thi tèt nghiÖp 2009 = GV: L−¬ng B¸ Hïng= THPT Lª V¨n Linh http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p 2. Các vùng nông nghi p nư c ta: có 7 vùng nông nghi p. 3. Nh ng thay ñ i trong t ch c lãnh th nông nghi p nư c ta: a. T ch c lãnh th nông nghi p c a nư c ta trong nh ng năm qua thay ñ i theo hai xu hư ng chính: - Tăng cư ng chuyên môn hoá s n xu t, phát tri n các vùng chuyên canh quy mô l n ðBSCL, ðNB, Tây Nguyên,… - ð y m nh ña d ng hoá nông nghi p, ña d ng hoá kinh t nông thôn Khai thác h p lý ngu n tài nguyên. - S d ng k t h p ngu n lao ñ ng, t o vi c làm. - Gi m thi u r i ro trong th trư ng nông s n. b. Kinh t trang tr i có bư c phát tri n m i, thúc ñ y s n xu t nông lâm nghi p và thu s n theo hư ng sàn xu t hàng hoá. Trang tr i phát tri n v s lư ng và lo i hình s n xu t nông nghi p hàng hoá. BÀI 26 CƠ C U NGÀNH CÔNG NGHI P I. Cơ c u công nghi p theo ngành: - Cơ c u ngành công nghi p nư c ta tương ñ i ña d ng v i khá ñ y ñ các ngành quan tr ng thu c 3 nhóm chính: công nghi p khai thác, công nghi p ch bi n, công nghi p s n xu t, phân ph i ñi n, khí ñ t, nư c; v i 29 ngành khác nhau. -Hi n nay ñang n i lên m t s ngành công nghi p tr ng ñi m, là nh ng ngành có th m nh lâu dài, mang l i hi u qu kinh t cao, và có tác ñ ng m nh m ñ n vi c phát tri n cácngành kinh t khác. - Cơ c u ngành công nghi p nư c ta có s chuy n d ch rõ r t nh m thích nghi v i tình hình m i: + Tăng t tr ng nhóm ngành công nghi p ch bi n. + Gi m t tr ng nhóm ngành công nghi p khai thác và công nghi p s n xu t, phân ph i ñi n, khí ñ t, nư c. - Các hư ng hoàn thi n cơ c u ngành công nghi p: + Xây d ng cơ c u linh ho t, phù h p vói ñi u ki n VN, thích ng v i n n kinh t th gi i + ð y m nh phát tri n các ngành mũi nh n và tr ng ñi m, ñưa công nghi p ñi n năng ñi trư c m t bư c. + ð u tư theo chi u sâu, ñ i m i thi t b , công ngh II. Cơ c u CN theo lãnh th : a/Ho t ñ ng công nghi p t p trung ch y u m t s khu v c: -ðBSH & vùng ph c n có m c ñ t p trung công nghi p theo lãnh th cao nh t nư c. T Hà N i to theo các hư ng v i các c m chuyên môn hoá: +H i Phòng-H Long-C m Ph : khai thác than , cơ khí. +ðáp C u- B c Giang: phân hoá h c, VLXD. +ðông Anh-Thái Nguyên: luy n kim ,cơ khí. +Vi t Trì-Lâm Thao-Phú Th : hoá ch t, gi y. +Hoà Bình-Sơn La: thu ñi n. +Nam ð nh-Ninh Bình-Thanh Hoá: d t, ximăng, ñi n. - Nam B : hình thành 1 d i công nghi p v i các TTCN tr ng ñi m: tp.HCM, Biên Hoà, Vũng Tàu, có các ngành: khai thác d u ,khí; th c ph m, luy n kim, ñi n t tp.HCM là TTCN l n nh t c nư c. -DHMT: Hu , ðà N ng, Vinh, v i các ngành: cơ khí, th c ph m, ñi n ðà N ng là TTCN l n nh t vùng. -Vùng núi: công nghi p ch m phát tri n, phân b phân tán, r i r c. *S phân trên là k t qu tác ñ ng c a nhi u y u t : v trí ñ a lý, TNTN, ngu n lao ñ ng có tay 20
Đồng bộ tài khoản