đế quốc La Mã

Chia sẻ: Nguyen Thai Vu Ha Ngan | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:5

5
1.219
lượt xem
594
download

đế quốc La Mã

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dĩ nhiên đã có câu trả lời của các nhà sử học. Ở đây, trong một vị thế khác, các nhà xã hội học và nhân loại học muốn khảo sát vấn đề sụp đổ của Đế quốc La Mã dưới góc độ " tính văn hóa" để nhìn thấy một đáp án khác thuộc về những chiều sâu nhân văn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: đế quốc La Mã

  1. Vì sao qu c La Mã b tiêu di t? (ph n I) Dĩ nhiên ã có câu tr l i c a các nhà s h c. ây, trong m t v th khác, các nhà xã h i h c và nhân lo i h c mu n kh o sát v n s p c a qu c La Mã dư i góc "tính văn hóa" nhìn th y m t áp án khác thu c v nh ng chi u sâu nhân văn. Vào th i c i, ngư i La Mã thư ng th c hi n vi c hôn nhân theo 4 hình th c. M t là cư p o t; hai là th nghi m; ba là c ng th c; và b n là mua bán. Hình th c th nh t có tính cư ng chi m, x y ra vào th i nguyên th y. Khi nhân kh u tăng trư ng, hình th c này ư c chuy n sang d ng th nghi m, t c là nam n s ng chung m t th i, sau ó m i u trư ng Colisée xác nh hôn nhân chính th c. Ch c n hai bên chung s ng liên t c t m t năm tr lên, gia ình cô gái s không còn quy n gia trư ng, và cô ta s thu c quy n c a ch ng và gia ình ch ng. Th nào là chung s ng liên t c? Ngư i La Mã quan ni m n u r i b ngư i ch ng trên danh nghĩa 3 ngày 3 êm, coi như cô gái ph i làm l i t u. Th ba là hình th c hôn nhân c ng th c (cũng g i là hôn nhân tôn giáo) ư c c hành long tr ng và theo nh ng nghi th c ph c t p. Hôn l g m 3 giai o n chính: t ng thân ( ưa dâu), nghinh thân ( ón dâu) và c ng th c (thành thân). Th tư là hình th c hôn nhân mua bán. Hình th c này coi ph n như m t thương ph m: Ngư i àn ông ch c n 5 ngư i làm ch ng và m t ngư i ph trách chi c cân là có th mua ư c v . Trư c nh ng nhân ch ng, chú r m t tay c m m t v t có giá tr xác nh, m t tay c m kh i ng tuyên b : "Theo lu t pháp La Mã, v t này là s h u c a tôi, tôi dùng ng và chi c cân mua l y". Sau khi t ng lên cân, anh ta ư c gia trư ng trao quy n làm ch ngư i v . ây là hình th c hôn nhân ơn gi n ư c lưu hành r ng rãi nh t La Mã th i ó. Xã h i La Mã c i tuy t i hóa quy n c a ngư i ch ng. Ch ng có th b v b t kỳ lúc nào. Trái l i, ngư i v luôn ph i trung thành. N u b t qu tang v ngo i tình, ch ng có quy n gi t v t i ch . Th m chí ch c n nghe dư lu n n i v mình lăng nhăng, ngư i ch ng ã có th "x lý". n năm 195 trư c Công nguyên, ph n La Mã vùng lên, l p thành i ngũ vây kín Vi n Nguyên lão, òi quy n t do. T lúc ó, không khí nghiêm kh c trong gia ình d n d n không còn n a và d n n s phá s n n n o c cũ. Th i này, m c ích chính c a ngư i àn ông trong vi c l p gia ình là có c a h i môn. Vì th ch c n ngư i v không làm phi n mình, ngư i ch ng có th cho cô ta tùy ý trong cách s ng. Do ó n kho ng th k th II trư c CN, ph n La Mã d n dà thoát kh i s ràng bu c c a gia ình. Hi n tư ng ngo i tình và i s ng tình d c c a h cũng phóng khoáng không thua àn ông. Trư c y ngư i ph n không có quy n ly hôn, nhưng bây gi h có th ly hôn v i b t kỳ lý do nào. n n i m t nhà thơ ương th i ã m a mai: Trong 5 mùa ông Nàng thay n 8 ch ng Và t hào mu n kh c kỳ công lên bia m ! S l ng l o c a gia ình khi n các ông ch ng c c kỳ b t mãn. Vì th hoàng Augustus ã ban b pháp l nh: N u phát hi n v tư thông, ngư i ch ng ph i ly hôn, n u không s b nghiêm tr . Theo i u lu t này, "dâm ph " s b lưu ày n m t hòn o không có d u chân ngư i và không có quy n
  2. tái hôn. Còn "dâm phu" ph i lưu ày n m t hòn o khác. Th m chí àn ông có v dan díu v i k n chưa ăng ký v n b k t t i. Vì th , s k n n ăng ký tăng v t lên, n n i nhi u danh môn quý ph cũng xin ăng ký làm k n ! Kh i u s phá s n Vào th i kỳ cu i c a ch C ng hòa, k ch vi n và u trư ng phát tri n r ng rãi La Mã khi n i u ki n g p g nam n d dàng hơn. nh ng sân kh u ngoài tr i, trai gái có th ng i l n l n xem k ch ho c u v t. ây là i u ki n thu n l i tình yêu n y n t do. Vào th i vi n c , ngư i La Mã ít bàn v văn hóa do h d n h t tinh l c vào chi n tranh. Vì th h thích nói v k lu t, trách nhi m, hơn là v tính văn hóa. Nhưng khi i qu c La Mã ki n l p, ngư i La Mã tr thành ông ch c a nhi u tài s n k ch xù và các nô l , cu c s ng xa hoa ã làm h thay i. Ý th c v "tính" cũng bi n d ng. th y rõ s chuy n hóa này, chúng ta có th kh o sát s sùng bái các v th n c a ngư i La Mã. u tiên h sùng bái nh ng hình tư ng l nh lùng, nghiêm túc, bi u trưng cho o c tr u tư ng có ý nghĩa b o v ngư i La Mã. Tiêu bi u nh t là n th n l a b p - ngư i b o v cho s th nh vư ng qu c gia và s bình yên c a gia ình. Trong nhi u tác ph m iêu kh c c La Mã, v n th n này ư c t o hình r t oan trang, tư th chính tr c m c dù hoàn toàn kh a thân. th ph ng v n th n, ngư i ta l a ch n 6 trinh n t nh ng gia ình quy n quý. T lúc lên mư i, 6 thi u n trên ư c ưa vào n tuy t i hi n thân cho nghi th c thu n túy tôn giáo trong 30 năm. o c c a nh ng n t nhân ư c coi là b o ch ng thiêng liêng v s hưng vư ng c a qu c gia. Vì sao qu c La Mã b tiêu di t? (ph n II) Năm 216 trư c Công nguyên, i quân La Mã th t tr n. Cho ây là i m g , xu t phát t s băng ho i o c c a 6 n t nhân, ngư i ta ã cho x t h . Th nhưng, sau khi ã chinh ph c ư c nh ng vùng t r ng l n, dân La Mã l i t nhiên chuy n ra phóng túng và sùng bái t u th n Hy L p.
  3. N th n Venus Rome Kho ng u th k 2 sau Công Nguyên, ngư i La Mã chuy n sang suy tôn th n Venus. ây là v th n i di n cho tình yêu và tính d c. Vì th cu c s ng tình d c c a ngư i La Mã ã tr nên c c kỳ phóng túng. Th i kỳ này, lu t pháp La Mã r t tr ng nam khinh n . Theo quy nh, m t cô gái mu n v nhà ch ng ph i có c a h i môn là 150 b ng vàng (kho ng 68 kg), và ph i n p cho nhà ch ng trong h n kỳ 3 năm. Chính vì th , khi g con gái út, tri t gia Cicero (106 - 45 trư c CN) ph i tán gia b i s n, th m chí ph i trù tính k ho ch ly hôn cho con gái thu l i c a h i môn. tránh kh i phí t n quá l n, nhi u ngư i La Mã ã ch n cách gi t ch t con gái. Và chính lu t pháp cũng quy nh r ng cha m ph i dư ng d c t t c các con trai, nhưng trái l i, ch có trách nhi m nuôi a con gái th nh t mà thôi. i u này d n t i tình tr ng trai th a gái thi u. Ph n tr thành i tư ng săn lùng ráo ri t c a àn ông. Vì th , hi n tư ng thi u n th t trinh r t ph bi n trong xã h i. Sau khi La Mã chinh ph c th gi i, s t do tình d c c a ph n cũng ư c n i r ng, nh t là i v i các quý ph . Không gian giao ti p khoáng t ã phá v n n t ng o c cũ. Ngư i La Mã r t th c t , h coi tình ái là m t ho t ng nh c th , có liên quan m t thi t n ti n b c và không có ý nghĩa gì v tinh th n. H tuy t i không có ki u tình yêu thu n túy tinh khi t c a Plato. Xu t phát t nh n th c b n ch t nh c th là công c c a tính ái, và tính giao là hành vi t nhiên gi a hai gi i, các chàng trai và các cô gái La Mã ã tho i mái h n hò và th c hi n ân ái theo s t nguy n ôi bên. B t kỳ âu, trong phòng, ngoài ng n i, nơi hành lang, t mi u, u trư ng. Nói chung, ngư i La Mã yêu nhau c c kỳ t nhiên. Th i ó, các k n trang i m r t công phu, khêu g i. H thư ng ng ón khách làng chơi dư i nh ng "Fornices" (l u xanh), vì th ã n y sinh ngu n g c c a ng t fornicity (tính giao). Khi phân tích các di tích trên c thành Pompeii, các nhà nghiên c u nh n nh: "Trong s nh ng ch vi t và v t kh c thô thi n nơi tư ng vách và c t tr hành lang thành Pompeii, hai t felicitas và felix, có nghĩa là vui sư ng và khoái l c, p vào m t nhi u nh t". Kho thân là m t c a ngư i La Mã c i mà bi u hi n rõ nh t là nhà t m công c ng. V i lý do t m g i, h tho i mái c i b trang ph c trư c m t m i ngư i không chút e ng i. Th m chí ph n La Mã còn cho phép nam nô l thoa d u, massage thân th . ôi khi h cũng ng ý cho nh ng nô l c a mình kh a thân và ti n hành "tính giao". Không ph i ch kh a thân trong gia ình, nơi nhà t m, ngư i La Mã còn buôn bán nô l kh a thân. Nói chính xác hơn, khi mua bán nô l nơi qu ng trư ng, ngư i La Mã cho h thoát y toàn thân ti n vi c l a ch n. Trong nh ng thành th l n La Mã c i, h u như ngày nào cũng di n ra c nh mua bán như th . B t k i u ki n th i ti t nào, ngư i nô l da en b em bày bán cũng hoàn toàn kho thân. H ng trên m t "khán ài chuy n ng" ngư i mua có th d dàng quan sát, s mó, nh giá, tr giá. S nô l La Mã r t nhi u. Trong thành ph , c kho ng 3 cư dân l i có 1 nô l . Con s nô l còn cao hơn nhi u l n khu v c ngo i thành. Trong các gia ình La Mã, nam ch nhân chi m h u nô l như công c lao ng; n ch nhân bi n nam nô l thành công c hư ng l c. Hình nh v s phóng túng c a tính d c lan tràn kh p xã h i. Trư c khi k t hôn, h u như cô gái nào cũng ã t ng "t n hư ng" v i nô l c a mình. phòng vi c mang thai, ph n quý t c yêu c u nô l ph i ch p nh n m t s hình th c thi n, ho c th c hành các hình th c giao hoan mà không gây "h u qu ". gi bí m t cho mình, ph n La Mã còn b t nh ng nam nô l tình d c ph i ch u c nh b ch c cho mù m t.
  4. Nh ng c nh thoát y vũ kỳ qu c T i La Mã c i, thoát y vũ là thú tiêu khi n ph bi n. Cách thoát y c a các cô gái La Mã r t nh nhàng, ôi khi h ch c n di chuy n ngư c chi u, y ph c s t ng rơi xu ng. K ch trư ng La Mã cũng r t phóng khoáng, có th di n b t kỳ tác ph m khêu g i nào. Mô th c c nh c a k ch là c nh b t qu tang cô gái kh a thân. B t kỳ nam hay n di n viên u có th tùy h ng bi u di n nh ng ng tác kích thích d c tính. Tuy v y, trong lĩnh v c k ch ngh , a v c a n di n viên v n r t th p so v i nam di n viên, tương t v trí c a k n , gái bán bar ngoài xã h i. Ngoài vi c phóng túng nơi k ch trư ng, ngư i La Mã c i còn có cách th hi n tính d c nơi u trư ng. Ví d các võ trư ng giác u, khán gi có th xem nh ng tay t tù bi u di n c nh th n Athis b thi n y máu me, hay c nh th n Mythi thoát y. Khi Cơ c giáo b b c h i, nhi u n tín ã b ép n u trư ng bi u di n. Trư c m t 2 v n khán gi , b b t bu c ph i thoát y giác u v i bò tót... Vì sao qu c La Mã b tiêu di t? (ph n cu i) S phóng túng tính d c c a ngư i La Mã ư c y lên cao i m qua hình m u m t nhân v t tr danh th i ó: hoàng h u Theodore. T m t di n viên ca k ch, t ng óng vai kh a thân, Theodore ã leo lên a v quý t c, tr thành m t n hoàng y quy n l c và dâm ãng. S gia Procopius (499 - 565), trong cu n Bí s , ã vi t v ngư i ph n l ng danh này như sau: " Byzantine có m t ngư i tên là Akamas, chuyên qu n lý các ng v t u trư ng. M c dù m nh như g u, nhưng n th i Anasthatus ch p chính, ông ta ã m c t b nh và qua i, l i 3 ngư i con gái: Komith, Theodore và Anasthania, trong ó cô l n nh t là Komith m i lên 7. Ngư i v c i giá. Sau khi trư ng thành, c 3 cô gái u r t xinh p, ư c m cho phép i bi u di n trên sân kh u. Do không ư c hu n luy n chuyên nghi p v ca múa, Theodore ch có th d a vào s c p và tu i tr c a mình chinh ph c khán gi . Trong nhi u v k ch, nàng ch p thu n óng vai kh a thân m t cách t nhiên. T ó, trong nh ng bu i y n ti c sang tr ng c a các gia ình quy n quý, Theodore u ư c m i t i vũ thoát y...". Nh s c p và s phóng ãng, Theodore nhanh chóng n i ti ng, và tr thành tình nhân c a hoàng Byzantine. Sau khi ư c "thăng c p" quý t c, Theodore k t hôn v i vua La Mã Justinian. Lúc ó nàng m i 16 tu i. Theodore cùng ch p chính v i Justinian trong tư cách hoàng h u. Nàng ư c ghi nh n là m t n hoàng quy n l c và y d c v ng. Cho dù các s gia không ti c l i bình lu n v tính dâm ãng c a nàng, nhưng h cũng ph i th a nh n năng l c c a Theodore trong vai trò ph tá Justinian.
  5. Như v y, trong i s ng tình ái, ngư i La Mã ã r t coi tr ng và tôn vinh khoái l c. Nhưng h l i lơ ãng m t nhi m v quan tr ng, ó là "duy trì nòi gi ng". M t trong nh ng nguyên nhân y La Mã n ch suy vong là hi n tư ng gi m thi u nhân kh u m t cách nghiêm tr ng. Vì th trong kho ng năm th 18 n năm th 9 trư c CN, i Augustus (năm 63 trư c CN - 14) ph i ban b pháp l nh m i, quy nh qu ph ph i tái giá trong vòng hai năm sau ngày ch ng m t. B t k ai ly hôn, u ph i i bư c n a trong th i h n 18 tháng. àn ông không k t hôn, không ư c th a k tài s n. V ch ng không có con ch ư c hư ng m t n a di s n c a cha ông. Pháp l nh m i cũng phóng khoáng hơn, cho phép ngư i không cùng giai c p có th k t hôn. Ngư i t do và các nô l ã ư c tr t do cũng có th thành v ch ng. Hơn n a, ngu i ông con s ư c tư ng thư ng. Nhưng pháp l nh c a Augustus không t ư c hi u qu mong mu n vì ch nghĩa hư ng l c ã ăn sâu vào i s ng ngư i La Mã. Nhi u ngư i r t s có con, và h dùng bi n pháp tránh thai. M t khác, dân s La Mã gi m thi u còn có i Augustus (Ngu n: unf) m t nguyên nhân căn b n n a, ó là i a s àn ông La Mã m t kh năng có con, và ph n m c ch ng vô sinh. Có th k 3 nguyên nhân chính sau: M t là m t u quá . Rư u có th kích thích tính d c, nhưng l i ch ng kh năng sinh s n. M t i u tra m i nh t cho th y, trong 14.000 ngư i nghi n rư u n ng, có t i 1.400 ngư i hoàn toàn m t kh năng sinh con. Ngư i La Mã n i ti ng là dân t c "túng t u cu ng hoan", nhi u ngư i àn ông có thói quen u ng rư u t i nhà t m công c ng t trưa hôm trư c n t n ngày hôm sau. Hai là t m g i quá m c. Nhà t m công c ng La Mã n i ti ng không ph i là nơi t m ơn thu n mà còn là không gian giao ti p xã h i. àn ông La Mã thư ng có m t hàng ngày t i a i m này, và ôi khi h t m t n a ngày n... c ngày. Nghiên c u cho th y, vi c ngâm mình quá lâu trong nư c nóng làm h n ch vi c s n sinh tinh trùng, nh hư ng n kh năng sinh n . Nhi t bình thư ng c a d ch hoàn th p hơn thân nhi t và các b ph n khác trong cơ th , trong khi nhi t nư c nhà t m La Mã luôn luôn duy trì kho ng 43 C, nên d ch hoàn b nh hư ng, d n t i nhi u trư ng h p vô sinh àn ông. Ba là nhi m c chì m n tính. Theo nghiên c u c a m t nhà xã h i h c M , ngư i La Mã b ch ng nhi m c này khi n àn ông không có con, còn ph n thư ng non ho c thai nhi ch t khi v a l t lòng. Nguyên do là ngư i La Mã thư ng s d ng ng d n nư c, ly tách, n i niêu b ng chì. V phía ph n , h dùng quá nhi u m ph m pha b t chì nên r t d nhi m c. Vào th i kỳ cu i, do ngâm mình quá lâu trong nư c nóng và b nhi m c chì, dân s La Mã gi m áng k . M t khác, vì sa à quá áng vào chuy n tình d c, h hoàn toàn m t nhu khí, thi u vũ dũng. Cu i cùng, binh l c c a h ngày càng suy y u, qu c La Mã ã nhanh chóng b tiêu di t.
Đồng bộ tài khoản