Vui lòng download xuống để xem tài liệu đầy đủ.

Đề tài " Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp "

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: pdf | 182 trang

1
1.115
lượt xem
404
download

Môi trường sống , hoạt động và học tập của thế hệ trẻ hiện nay đang có nhứng thay đồi đáng kể. Sự phát triển nhân chóng của các lĩnh vực kinh tế - xã hội và giao lưu quốc tế đã và đang tạo ra những tác động đa chiều , phức tạp ảnh hưởng quá trình hình thanh và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ.

Lưu

Đề tài " Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp "
Nội dung Text

  1. i B GIÁO D C VÀ ÀO T O I H C THÁI NGUYÊN PHAN THANH VÂN GIÁO D C K NĂNG S NG CHO H C SINH TRUNG H C PH THÔNG THÔNG QUA HO T NG GIÁO D C NGOÀI GI LÊN L P Chuyên ngành: LÝ LU N VÀ L CH S GIÁO D C Mã s : 62 14 01 01 LU N ÁN TI N SĨ GIÁO D C H C Ngư i hư ng d n khoa h c: PGS.TS BÙI VĂN QUÂN THÁI NGUYÊN - 2010
  2. ii L I CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a riêng tôi, các s li u và k t qu nghiên c u trong lu n án chưa t ng ư c ai công b trong b t kì công trình nào khác. Tác gi lu n án Phan Thanh Vân
  3. iii DANH M C CÁC CH VI T T T C: i ch ng GVCN: Giáo viên ch nhi m GDNGLL: Giáo d c ngoài gi lên l p HS: H c sinh KNS: Kĩ năng s ng NGLL: Ngoài gi lên l p TBC: Trung bình chung THPT: Trung h c ph thông TN: Th c nghi m TP: Thành ph UNICEF: Qu Nhi ng Liên hi p qu c UNESCO: T ch c Giáo d c - Khoa h c - Văn hóa qu c t WHO: T ch c Y t th gi i
  4. iv M CL C N i dung Trang Trang ph bìa i L i cam oan ii Danh m c các ch vi t t t iii M cl c iv Danh m c các b ng vii Danh m c các hình ix M u 1 Chương 1: CƠ S LÍ LU N VÀ TH C TI N V GIÁO D C KĨ NĂNG S NG CHO H C SINH THPT QUA 9 HO T NG GIÁO D C NGOÀI GI LÊN L P 1.1. T ng quan v n nghiên c u 9 1.1.1. Các nghiên c u nư c ngoài 9 1.1.2. Các nghiên c u trong nư c 11 1.2. M ts v n lí lu n cơ b n v giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT 16 1.2.1. Các khái ni m 16 1.2.2. S c n thi t ph i giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT và các thành t c u t rúc c a giáo d c KNS cho 23 h c sinh THPT 1.2.3. Các y u t nh hư ng n KNS c a h c sinh THPT và c i m c a giáo d c KNS cho h c sinh THPT các thành ph l n 31 1.3. Giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p 37
  5. v 1.3.1. Ho t ng giáo d c NGLL trư ng THPT 37 1.3.2. Giáo d c KNS cho h c sinh thông qua ho t ng giáo d c NGLL trư ng THPT 42 1.4. Th c tr ng giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p 52 1.4.1. Th c tr ng k năng s ng c a h c sinh trung h c ph thông 52 1.4.2. K t qu kh o sát th c tr ng KNS c a h c sinh THPT 54 1.4.3. Th c tr ng giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL 58 66 K t lu n chương 1 Chương 2: BI N PHÁP GIÁO D C KNS CHO H C SINH THPT THÔNG QUA HO T NG GIÁO D C NGOÀI GI LÊN L P 68 2.1. Các nguyên t c ch o vi c xu t bi n pháp 68 2.1.1. Nguyên t c m b o tính m c tiêu 68 2.1.2. Nguyên t c m b o tính k th a 69 2.1.3. Nguyên t c m b o tính kh thi 70 2.1.4. Nguyên t c m b o tính h th ng 71 2.2. M t s bi n pháp giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p 71 2.2.1. Tích h p m c tiêu giáo d c KNS v i m c tiêu c a ho t ng giáo d c NGLL 72 2.2.2. Thi t k các ch giáo d c KNS phù h p v i các n i dung, ho t ng th c hi n ch c a ho t ng giáo d c NGLL trư ng THPT 76 2.2.3. S d ng linh ho t các lo i hình ho t ng, các hình th c t ch c ho t ng 84 2.2.4. Các bi n pháp h tr khác 91 104 K t lu n chương 2
  6. vi Chương 3: TH C NGHI M SƯ PH M 105 3.1. Kh o nghi m v tính c p thi t và tính kh thi c a các bi n pháp 105 3.1.1. Khái quát v phương pháp kh o nghi m 105 3.1.2. K t qu kh o nghi m 107 3.2. Th c nghi m sư ph m 112 3.2.1. Nh ng v n chung v th c nghi m 112 3.2.2. K t qu th c nghi m 120 132 K t lu n chương 3 K T LU N VÀ KI N NGH 134 K t lu n 134 Ki n ngh 135 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA H C Ã CÔNG B CÓ LIÊN QUAN N LU N ÁN 137 DANH M C TÀI LI U THAM KH O 138 PH LC 146
  7. vii DANH M C CÁC B NG B ng Tiêu Trang 1.1 K t qu kh o sát nh n th c c a GV và h c sinh THPT v KNS 55 1.2 S ti p nh n thông tin liên quan n KNS c a h c sinh THPT 56 1.3 ánh giá c a giáo viên v m c KNS c a h c sinh THPT 57 1.4a Nh n th c c a GV v b n ch t, s c n thi t c a vi c giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGL 59 1.4b Quan i m c a giáo viên v m c ích giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL 60 1.5 Mc th c hi n giáo d c KNS cho h c sinh THPT 61 thông qua ho t ng giáo d c NGLL 1.6 Cơ s v n d ng các bi n pháp giáo d c KNS cho h c sinh 62 1.7 Mc ti p c n các bi n pháp giáo d c KNS cho HS 63 2.1 Phân ph i chương trình ho t ng giáo d c NGLL - l p 10 78 2.2 Các ch giáo d c KNS ư c xây d ng theo n i dung và hình th c ho t ng th c hi n ch c a ho t ng GDNGLL 80 3.1 K t qu t ng h p ý ki n c a các i tư ng v tính c p 108 thi t c a các bi n pháp 3.2 K t qu lư ng hoá ánh giá c a các nhóm i tư ng v 109 tính c p thi t c a các bi n pháp 3.3 K t qu t ng h p ý ki n c a các i tư ng ánh giá v 111 tính kh thi c a các bi n pháp 3.4 111 K t qu lư ng hoá ánh giá c a các i tư ng v tính kh thi 3.5 M u th c nghi m 113 3.6 S b ích c a các ch giáo d c KNS 117 3.7 V n i dung các ch giáo d c KNS 118
  8. viii B ng Tiêu Trang 3.8 Phân ph i t n su t k t qu trư c TN c a nhóm TN và 121 nhóm C 3.9 B ng ki m nh T cho nhóm C và TN trư c khi t ch c TN 122 3.10 Phân ph i t n su t k t qu sau TN c a nhóm TN và nhóm C 123 3.11 B ng ki m nh T cho nhóm C và TN sau khi t ch c TN 124 3.12 Phân ph i t n su t k t qu trư c và sau th c nghi m 125 3.13 B ng th ng kê k t qu nhóm TN trư c và sau TN 126 3.14 B ng ki m nh T 126 3.15 Thay i v nh n th c, thái và kĩ năng xác nh giá tr 128 3.16 Thay i quan ni m v giá tr c a m i con ngư i 128 3.17 Thay iv nh hư ng hành vi c a ngư i tham gia 129 3.18 Thay i nh n th c v các khía c nh c a kĩ năng ương 130 u v i c m xúc
  9. ix DANH M C CÁC HÌNH V Hình Tiêu Trang 1.1 Bi u th hi n m c th c hi n giáo d c KNS cho h c sinh 61 THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL 1.2 Bi u các bi n pháp giáo d c KNS cho h c sinh 64 3.1 th i m năng l c c a hai nhóm trư c khi th c nghi m 123 3.2 th i m năng l c c a hai nhóm sau khi th c nghi m 125 3.3 Bi u k t qu i m năng l c c a nhóm TN trư c và sau TN 127
  10. 1 M U 1. Lý do ch n tài Môi trư ng s ng, ho t ng và h c t p c a th h tr hi n nay ang có nh ng thay i áng k . S phát tri n nhanh chóng c a các lĩnh v c kinh t - xã h i và giao lưu qu c t ã và ang t o ra nh ng tác ng a chi u, ph c t p nh hư ng quá trình hình thành và phát tri n nhân cách c a th h tr [1; 29; 28]. Th c ti n này khi n các nhà giáo d c và nh ng ngư i tâm huy t v i s nghi p giáo d c c bi t quan tâm nv n giáo d c kĩ năng s ng cho th h tr , trong ó có h c sinh trung h c ph thông. V n trung tâm liên quan n vi c giáo d c kĩ năng s ng cho th h tr ư c quan tâm và chia s là: th h tr ngày nay thư ng ph i ương u v i nh ng r i ro e d a s c kh e và h n ch cơ h i h c t p. Do ó, n u ch có thông tin không b ov h tránh ư c nh ng r i ro này. Giáo d c kĩ năng s ng ho c giáo d c d a trên ti p c n kĩ năng s ng có th cung c p cho các em các kĩ năng gi i quy t ư c các v n n y sinh t các tình hu ng thách th c. M t khác, kĩ năng s ng là m t thành ph n quan tr ng trong nhân cách con ngư i trong xã h i hi n i. Mu n thành công và s ng có ch t lư ng trong xã h i hi n i, con ngư i ph i có kĩ năng s ng. Kĩ năng s ng v a mang tính xã h i v a mang tính cá nhân. Giáo d c kĩ năng s ng tr thành m c tiêu và là m t nhi m v trong giáo d c nhân cách toàn di n. Vì l ó, “nhu c u v n d ng kĩ năng s ng m t cách tr c ti p hay gián ti p ư c nh n m nh trong nhi u khuy n ngh mang tính qu c t , bao g m c trong Di n àn giáo d c cho m i ngư i, trong vi c th c hi n Công ư c quy n tr em, trong H i ngh qu c t v dân s và phát tri n và giáo d c cho m i ngư i. G n ây nh t là trong Tuyên b v cam k t c a Ti u ban c bi t c a Liên Hi p qu c v HIV/AID (tháng 6 năm 2001), các nư c ng ý r ng: n năm 2005 m b o r ng ít nh t có 90% và
  11. 2 vào năm 2010 ít nh t 95% thanh niên và ph n tu i t 15 n 24 có th ti p c n thông tin, giáo d c và d ch v c n thi t phát tri n kĩ năng s ng gi m nh ng t n thương do s lây nhi m HIV” [9]. M c dù các qu c gia u th ng nh t trong nh n th c v t m quan tr ng c a kĩ năng s ng và giáo d c kĩ năng s ng cho th h tr nhưng th c ti n tri n khai giáo d c kĩ năng s ng cho th h tr v n g p nh ng tr ng i nh t nh: Th nh t, vì chưa có nh nghĩa rõ ràng y v kĩ năng s ng cũng như các tiêu chu n, tiêu chí ng b cho vi c xác nh các kĩ năng s ng cơ b n nên thi u nh hư ng cho vi c ho ch nh chương trình giáo d c k năng s ng các nư c [7; 8]. Th hai, h u h t các t ch c qu c t thư ng ưa ra các nh nghĩa và n nh nh ng m c tiêu không phù h p ho c khó có th áp d ng m t cách hi u qu t i các nư c [9]. Th ba, ngay c nh ng qu c gia ã có chương trình giáo d c kĩ năng s ng nhưng cũng chưa kh ng nh ư c phương th c h i u qu th c hi n chương trình này. Nh ng khó khăn nêu trên ã khi n cho v n kĩ năng s ng và giáo d c kĩ năng s ng càng ư c quan tâm nghiên c u trong th i gian g n ây. Ch ng h n, UNESCO ã ti n hành d án 5 nư c ông Nam Á nh m các v n khác nhau liên quan n kĩ năng s ng nh m phác h a b c tranh t ng th các nh n th c, quan ni m v kĩ năng s ng mà các nư c thành viên tham gia d án áp d ng ho c d ki n s áp d ng [10]. Do nhu c u i m i giáo d c áp ng s phát tri n t nư c và s nghi p công nghi p hóa, hi n i hóa t nư c cũng như áp ng nhu c u c a ngư i h c, Vi t Nam ã th c hi n i m i giáo d c ph thông; im im c tiêu giáo d c t ch y u là trang b ki n th c cho ngư i h c sang trang b nh ng năng l c c n thi t cho h : “năng l c h p tác, có kh năng giao ti p, năng l c chuy n i ngh nghi p theo yêu c u m i c a th trư ng lao ng, năng l c qu n lý, năng l c phát hi n và gi i quy t v n ; tôn tr ng và nghiêm túc tuân theo pháp lu t; quan tâm và gi i quy t các v n b c xúc
  12. 3 mang tính toàn c u; có tư duy phê phán, có kh năng thích ng v i nh ng thay i trong cu c s ng” [16]. B n tr c t c a giáo d c th k XXI mà th c ch t là cách ti p c n k năng s ng trong giáo d c ã ư c quán tri t trong i m i m c tiêu, n i dung, và phương pháp giáo d c ph thông Vi t Nam. Tuy nhiên, nh n th c v kĩ năng s ng, cũng như vi c th ch hóa giáo d c kĩ năng s ng trong giáo d c ph thông Vi t Nam chưa th t c th , c bi t v hư ng d n t ch c ho t ng giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh các c p, b c h c còn h n ch [10]. Nh ng năm g n ây, tình tr ng tr v thành niên ph m t i có xu hư ng gia tăng, c bi t l à các ô th và thành ph l n. ã xu t h i n n h n g v á n gi t ngư i, c ý gây thương tích mà i tư ng gây án là h c sinh và n n nhân chính là b n h c và th y cô giáo c a h . Bên c nh ó là s bùng phát hi n tư ng h c sinh ph thông hút thu c lá, u ng rư u, tiêm chích ma tuý, quan h tình d c s m,... th m chí là t sát khi g p vư ng m c trong cu c s ng. Nhi u em h c gi i, nhưng ngoài i m s cao, kh năng t ch và k năng giao ti p l i r t kém. Các em s n sàng ánh nhau, ch i b y, sa à vào các t n n xã h i, th m chí li u lĩnh t b c m ng s ng… [31]. Có nhi u nguyên nhân khác nhau d n n tình tr ng trên, nhưng theo các chuyên gia giáo d c, nguyên nhân sâu xa là do các em thi u k năng s ng. Do chưa ư c ti p c n v i chương trình giáo d c kĩ năng s ng nên h c sinh ph thông nói chung, h c sinh THPT nói riêng còn thi u h t nh ng kĩ năng s ng c n thi t. Chính vì thi u kĩ năng s ng mà nhi u h c sinh ã gi i quy t các v n v g p ph i m t cách tiêu c c d n n các t n n, r i ro. T năm 2001, B Giáo d c và ào t o ã th c hi n giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh ph thông v i s h tr c a các t ch c qu c t , c bi t là c a Unicef t i Vi t Nam. Giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh ư c th c hi n b ng vi c khai thác n i dung c a m t s môn h c có ưu th (trong vi c th c
  13. 4 hi n các m c tiêu c a giáo d c kĩ năng s ng) như môn h c giáo d c công dân và các môn khoa h c k thu t, công ngh … G n ây, B Giáo d c và ào t o ang nghiên c u xây d ng chương trình giáo d c kĩ năng s ng ưa vào chương trình giáo d c ph thông theo hình th c tích h p nhi u môn h c và ho t ng giáo d c trong và ngoài nhà trư ng. Tuy nhiên, vi c tích h p giáo d c kĩ năng s ng vào n i dung môn h c, ho t ng giáo d c nào, b ng phương pháp nào, th i lư ng, cơ c u chương trình và cách t ch c th c hi n ra sao là nh ng câu h i t ra òi h i ph i gi i áp. M t trong nh ng hư ng tr l i cho các câu h i trên là khai thác th m nh c a ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p th c hi n giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh. Giáo d c kĩ năng s ng ph i thông qua ho t ng vì ch có thông qua ho t n g m i có th hình thành kĩ năng, nâng cao nh n th c, phát tri n thái , tình c m, ni m tin, b n lĩnh cũng như s năng ng, sáng t o h c sinh. ó cũng là lý do tác gi l a ch n tài lu n án v i tiêu : "Giáo d c k năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p" nghiên c u. 2. M c ích nghiên c u Nh m tăng cư ng và nâng cao hi u qu giáo d c kĩ năng s ng cho hoc sinh trung h c ph thông b ng con ư ng tích h p giáo d c kĩ năng s ng v i ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p trư ng trung h c ph thông. 3. Khách th và i tư ng nghiên c u Quá trình giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông và ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p trư ng trung h c ph thông. 3.2. i tư ng nghiên c u Bi n pháp giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p.
  14. 5 4. Gi thuy t nghiên c u Nu xu t ư c các bi n pháp có tính kh thi theo nh hư ng tích h p các thành t c a giáo d c kĩ năng s ng v i các thành t c a ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p thì có th nâng cao ư c hi u qu giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT. 5. Nhi m v nghiên c u 5.1. H th ng hóa nh ng v n lý lu n v KNS, giáo d c KNS, giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua t ch c ho t ng giáo d c NGLL. 5.2. Kh o sát th c tr ng giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua t ch c ho t ng giáo d c NGLL m t s trư ng THPT. 5.3. xu t các bi n pháp giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL và th c nghi m sư ph m m t s bi n pháp ã xu t. 6. Ph m vi nghiên c u 6.1. V n i dung nghiên c u tài lu n án t p trung nghiên c u các KNS cơ b n c n giáo d c cho h c sinh THPT là: kĩ năng xác nh giá tr , kĩ năng giáo ti p, kĩ năng ương u v i c m xúc, căng th ng và kĩ năng gi i quy t mâu thu n m t cách tích c c. Th c nghi m giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL ư c th c hi n v i chương trình ho t ng giáo d c NGLL l p 10, l p 11 THPT. 6.2. V a bàn nghiên c u Các nghiên c u ư c tri n khai t i thành ph H Chí Minh v i 3 trư ng trung h c ph thông i di n cho 3 khu v c phát tri n c a thành ph : khu v c thành ph , khu v c nông thôn và khu v c có nhi u khó khăn. 7. Phương pháp lu n và phương pháp nghiên c u 7. 1. Phương pháp lu n V n d ng phương pháp lu n duy v t bi n ch ng, duy v t l ch s và các ti p c n h th ng, ti p c n tích h p trong nghiên c u tài lu n án.
  15. 6 7.2. Phương pháp nghiên c u 7.2.1. Nhóm phương pháp nghiên c u lý lu n Nghiên c u các tài, các văn b n, ch th , ngh quy t c a ng và Nhà nư c v v n giáo d c và giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông; phân tích, t ng h p nh ng tư li u, tài li u lý lu n v giáo d c KNS cho h c sinh trung h c ph thông thông, nh ng k t qu nghiên c u lý thuy t và nh ng k t qu kh o sát, ánh giá giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p xây d ng các khái ni m công c và khung lý thuy t cho v n nghiên c u. 7.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên c u th c ti n Phương pháp i u tra b ng phi u h i Phương pháp ư c th c hi n nh m thu th p thông tin v th c tr ng giáo d c KNS cho h c sinh thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. Các i tư ng ư c i u tra g m giáo viên, h c sinh và cán b qu n lý các trư ng THPT. Phương pháp ph ng v n Phương pháp ư c th c hi n nh m tìm hi u các nguyên nhân v th c tr ng giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT và tìm hi u quan i m c a các i tư ng ư c ph ng v n v vi c giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. Phương pháp ư c th c hi n ch y u v i các giáo viên và h c sinh THPT. Phương pháp chuyên gia T ch c th o lu n chuyên l y ý ki n các chuyên gia v m t s k t qu nghiên c u lý lu n và th c ti n. Phương pháp cũng ư c s d ng ánh giá tính kh thi c a các bi n pháp giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p trư c khi t ch c th c nghi m.
  16. 7 Phương pháp tr c nghi m S d ng m t s bài tr c nghi m om c hình thành kĩ năng s ng cho h c sinh THPT b ng các bi n pháp ã xu t. Phương pháp th c nghi m Th c nghi m các bi n pháp giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. 7.2.3. Phương pháp h tr S d ng phương pháp th ng kê toán h c x lý các k t qu th c nghi m sư ph m và k t qu i u tra b ng phi u h i. 8. Nh ng lu n i m b o v - Giáo d c k năng s ng là m c tiêu, nhi m v trong nhi m v giáo d c nhân cách toàn di n c a giáo d c THPT. - Giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p là v n hành ng th i các thành t c a giáo d c kĩ năng s ng và các thành t c a ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p cùng th c hi n m c tiêu c a hai ho t ng. - Tích h p là con ư ng có hi u qu th c hi n giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p ng th i không làm quá t i các ho t ng c a h c sinh THPT. 9. óng góp m i c a lu n án 9.1. V lí lu n Góp ph n phát tri n lý lu n v giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông và bư c u thi t l p cơ s lí lu n v giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh theo nh hư ng tích h p v i ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. Nh ng v n trên ư c th hi n qua các lu n i m sau: - Giáo d c k năng s ng (KNS) ư c xác nh là nhi m v c a giáo d c THPT nh m phát tri n nhân cách toàn di n cho h c sinh THPT trong b i c nh h i nh p qu c t .
  17. 8 - Tích h p là phương th c có hi u qu th c hi n giáo d c KNS cho h c sinh THPT ng th i góp ph n gi m t i cho giáo d c THPT. - Giáo d c KNS cho h c sinh THPT thông qua ho t ng giáo d c NGLL là tích h p các thành t c u trúc c a giáo d c KNS v i các thành t c u trúc c a ho t ng giáo d c NGLL và v n hành ng th i các thành t ó theo m c tiêu giáo d c ã xác nh. 9.2. V th c ti n K t qu nghiên c u c a tài lu n án ã kh ng nh: - H c sinh THPT r t h n ch v KNS. M t trong nh ng nguyên nhân c a th c tr ng này là do giáo d c THPT chưa quan tâm tho áng nv n giáo d c KNS cho h c sinh; chưa xác nh ư c phương th c hi u qu giáo d c KNS cho h c sinh. - Tích h p m c tiêu c a giáo d c KNS v i m c tiêu c a ho t ng giáo d c NGLL; thi t k các ch giáo d c KNS phù h p v i n i dung/ho t ng th c hi n ch c a chương trình ho t ng giáo d c NGLL... là nh ng bi n pháp th c hi n phương th c tích h p nh m giáo d c KNS cho h c sinh trong các trư ng THPT m t cách có hi u qu . 10. B c c c a lu n án Ngoài ph n m u, lu n án g m 3 chương và ph n k t lu n, ki n ngh . Chương 1: Cơ s lí lu n và th c ti n v giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. Chương 2: Bi n pháp giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh trung h c ph thông thông qua ho t ng giáo d c ngoài gi lên l p. Chương 3: Th c nghi m sư ph m.
  18. 9 Chương 1 CƠ S LÝ LU N VÀ TH C TI N V GIÁO D C K NĂNG S NG CHO H C SINH TRUNG H C PH THÔNG THÔNG QUA HO T NG GIÁO D C NGOÀI GI LÊN L P 1.1. T NG QUAN V N NGHIÊN C U 1.1.1. Các nghiên c u nư c ngoài T nh ng năm 90 c a th k XX, thu t ng “Kĩ năng s ng” ã xu t hi n trong m t s chương trình giáo d c c a UNICEF, trư c tiên là chương trình “giáo d c nh ng giá tr s ng” v i 12 giá tr cơ b n c n giáo d c cho th h tr [99]. Nh ng nghiên c u v kĩ năng s ng trong giai o n này mong mu n th ng nh t ư c m t quan ni m chung v kĩ năng s ng cũng như ưa ra ư c m t b ng danh m c các kĩ năng s ng cơ b n mà th h tr c n có. Ph n l n các công trình nghiên c u v KNS giai o n này quan ni m v KNS theo nghĩa h p, ng nh t nó v i các kĩ năng xã h i [83; 85; 86; 88; 89]. D án do UNESCO ti n hành t i m t s nư c trong ó có các nư c ông Nam Á là m t trong nh ng nghiên c u có tính h th ng và tiêu bi u cho hư ng nghiên c u v kĩ năng s ng nêu trên [9]. Do yêu c u c a s phát tri n kinh t xã h i và xu th h i nh p cùng phát tri n c a các qu c gia nên h th ng giáo d c c a các nư c ã và ang thay i theo nh hư ng khơi d y và phát huy t i a các ti m năng c a ngư i h c; ào t o m t th h năng ng, sáng t o, có nh ng năng l c ch y u (như năng l c thích ng, năng l c t hoàn thi n, năng l c h p tác, năng l c ho t ng xã h i) thích ng v i nh ng thay i nhanh chóng c a xã h i. Theo ó, v n giáo d c kĩ năng s ng cho th h tr nói chung, cho h c sinh ph thông nói riêng ư c ông o các nư c quan tâm. K ho ch hành ng DaKar v giáo d c cho m i ngư i (Senegan 2000) yêu c u m i qu c gia c n m b o cho ngư i h c ư c ti p c n chương trình giáo d c kĩ năng s ng phù
  19. 10 h p. Trong giáo d c hi n i, kĩ năng s ng c a ngư i h c là m t tiêu chí v ch t lư ng giáo d c. Do ó, khi ánh giá ch t lư ng giáo d c ph i tính n nh ng tiêu chí ánh giá kĩ năng s ng c a ngư i h c [91; 92]. M c dù, giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh ã ư c nhi u nư c quan tâm và cùng xu t phát t quan ni m chung v kĩ năng s ng c a T ch c Y t th gi i ho c c a UNESCO, nhưng quan ni m và n i dung giáo d c kĩ năng s ng các nư c không gi ng nhau. m t s nư c, n i hàm c a khái ni m kĩ năng s ng ư c m r ng, trong khi m t s nư c khác xác nh n i hàm c a khái ni m kĩ năng s ng ch g m nh ng kh năng tâm lí, xã h i. Quan ni m, n i dung giáo d c kĩ năng s ng ư c tri n khai các nư c v a th hi n cái chung v a mang tính c thù (nh ng nét riêng) c a t ng qu c gia. M t khác, ngay trong m t qu c gia, n i dung giáo d c kĩ năng s ng trong lĩnh v c giáo d c chính quy và không chính quy cũng có s khác nhau. Trong giáo d c không chính quy m t s nư c, nh ng kĩ năng cơ b n như c, vi t, nghe, nói ư c coi là nh ng kĩ năng s ng cơ s trong khi trong giáo d c chính quy, các kĩ năng s ng cơ b n l i ư c xác nh phong phú hơn theo các lĩnh v c quan h c a cá nhân. Do ph n l n các qu c gia u m i bư c u tri n khai giáo d c kĩ năng s ng nên nh ng nghiên c u lí lu n v v n này m c dù khá phong phú song chưa th t toàn di n và sâu s c. Cho n này, chưa có qu c gia nào ưa ra ư c kinh nghi m ho c h th ng tiêu chí ánh giá ch t lư ng kĩ năng s ng. Theo t ng thu t c a UNESCO, có th khái quát nh ng nét chính trong các nghiên c u này như sau [99]: - Nghiên c u xác nh m c tiêu c a giáo d c k năng s ng H i th o Bali khái quát báo cáo tham lu n c a các qu c gia tham gia h i th o v giáo d c kĩ năng s ng cho thanh thi u niên ã xác nh m c tiêu c a giáo d c kĩ năng s ng trong giáo d c không chính quy c a các nư c vùng
  20. 11 Châu Á - Thái Bình Dương là: nh m nâng cao ti m năng c a con ngư i có hành vi thích ng và tích c c nh m áp ng nhu c u, s thay i, các tình hu ng c a cu c s ng hàng ngày, ng th i t o ra s thay i và nâng cao ch t lư ng cu c s ng. - Nghiên c u xác nh chương trình và hình th c giáo d c k năng s ng ây là n i dung ư c nhi u công trình nghiên c u quan tâm. Các nghiên c u này cho th y: chương trình, tài li u giáo d c kĩ năng s ng ư c thi t k cho giáo d c không chính quy là ph bi n và r t a d ng v hình th c. C th : + L ng ghép vào chương trình d y ch (chương trình các môn h c) các m c khác nhau. Ví d : có nư c l ng ghép d y kĩ năng s ng vào các chương trình d y ch cơ b n nh m xoá mù ch . Bên c nh d y ch có k t h p d y kĩ năng làm nông nghi p, kĩ năng b o t n môi trư ng, s c kh e, kĩ năng phòng ch ng HIV/AIDS; + D y các chuyên c n thi t cho ngư i h c. Ví d : t o thu nh p; môi trư ng, kĩ năng ngh ; kĩ năng kinh doanh. 1.1.2. Các nghiên c u trong nư c Thu t ng kĩ năng s ng ư c ngư i Vi t Nam b t u bi t nt chương trình c a UNICEF (1996) “Giáo d c k năng s ng b o v s c kh e và phòng ch ng HIV/AIDS cho thanh thi u niên trong và ngoài nhà trư ng” [10]. Thông qua quá trình th c hi n chương trình này, n i dung c a khái ni m kĩ năng s ng và giáo d c kĩ năng s ng ngày càng ư c m r ng. Trong giai o n u tiên, khái ni m kĩ năng s ng ư c gi i thi u trong chương trình này ch bao g m nh ng k năng s ng c t lõi như: kĩ năng t nh n th c, kĩ năng giao ti p, kĩ năng xác nh giá tr , kĩ năng ra quy t nh, kĩ năng kiên nh và kĩ năng t m c tiêu. giai o n này, chương trình ch t p trung vào các ch giáo d c s c kh e c a thanh thi u niên. Giai o n 2 c a

Có Thể Bạn Muốn Download

Đồng bộ tài khoản