Đề tài " quản lý vật tư, thiết bị, ứng dụng cho trung tâm phát triển cntt-đhqg tphcm "

Chia sẻ: vodanh2011

Ngày nay với sự phát triển không ngừng và mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT) trong tất cả các ngành nghề, các lĩnh vực khác nhau của xã hội như: kinh tế, an ninh quốc phòng, thương mại điện tử ….CNTT đang là nhu cầu cần thiết đối với các công ty, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, xã hội ... và với tất cả chúng ta. Rất nhiều các chương trình phần mềm ứng dụng trong quản lý đã ra đời như chương trình quản lý nhân sự, quản lý hàng hoá, quản lý vật...

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Đề tài " quản lý vật tư, thiết bị, ứng dụng cho trung tâm phát triển cntt-đhqg tphcm "

 

  1. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ nhãm sinh viªn: nguyÔn v¨n nam ph¹m v¨n m¹nh nguyÔn tó uyªn ®Ò tµi :qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ, øng dông cho trung t©m ph¸t triÓn cntt-®hqg tphcm ®å ¸n tèt nghiÖp kü thuËt viªn chuyªn ngµnh: c«ng nghÖ phÇn mÒm Gi¸o viªn híng dÉn: tiÕn sÜ Lª Huy thËp Niªn khãa: 2003 - 2005 §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 1
  2. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Lêi nãi ®Çu Ngµy nay víi sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng vµ m¹nh mÏ cña c«ng nghÖ th«ng tin (CNTT) trong tÊt c¶ c¸c ngµnh nghÒ, c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau cña x· héi nh: kinh tÕ, an ninh quèc phßng, th ¬ng m¹i ®iÖn tö ….CNTT ®ang lµ nhu cÇu cÇn thiÕt ®èi víi c¸c c«ng ty, doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc kinh tÕ, x· héi ... vµ víi tÊt c¶ chóng ta. RÊt nhiÒu c¸c ch¬ng tr×nh phÇn mÒm øng dông trong qu¶n lý ®· ra ®êi nh ch¬ng tr×nh qu¶n lý nh©n sù, qu¶n lý hµng ho¸, qu¶n lý vËt t… vµ thùc sù chiÕm ®îc lßng tin cña kh¸ch hµng. Tuy nhiªn ®Ó cho ra ®êi mét s¶n phÈm phÇn mÒm qu¶n lý cã chÊt l îng th× ngêi thiÕt kÕ ph¶i hiÓu ®îc thùc tÕ vÒ c«ng ty, doanh nghiÖp…mµ m×nh thiÕt kÕ m« h×nh c¬ së d÷ liÖu ®Ó qu¶n lý. C¸c ch ¬ng tr×nh íng dông ph¶i cã ®é chÝnh x¸c cao, viÖc l u tr÷ d÷ liÖu ph¶i thuËn tiÖn cho viÖc tra cøu vµ kiÓm tra. PhÇn mÒm ph¶i ho¹t ®éng tèt ®¸p øng ®îc c¸c nhu cÇu míi ph¸t sinh vµ cho hiÖu qu¶ kinh tÕ cao ®ång thêi ph¶i phï hîp víi kh¶ n¨ng kinh tÕ cña c«ng ty, doanh nghiÖp . Trong xu thÕ héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi, ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ngµnh CNTT ®· trë thµnh cÇu nèi xuyªn quèc gia trong mäi ho¹t ®éng vµ tæ chøc kinh tÕ, th¬ng m¹i. Víi viÖc ¸p dông c¸c thµnh tùu khoa häc tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i vµo lÜnh vùc tin häc chóng ta ®· dÇn thay thÕ c¸c ph ¬ng ph¸p thñ c«ng b»ng c¸c ch¬ng tr×nh phÇn mÒm qu¶n lý trªn m¸y tÝnh, gi¶m bít ®i thêi gian, nh©n lùc, t¨ng ®é chÝnh x¸c vµ b¶o mËt cao. Nh÷ng phÇn mÒm qu¶n lý sÏ lµ c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu cho c¸c doanh nghiÖp trong vµ ngoµi níc. Víi nh÷ng u ®iÓm vµ tÝnh n¨ng vît tréi ®ã chóng em ®· chän ®Ò tµi : “qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ, øng dông cho trung t©m ph¸t triÓn CNTT- ®hqg tphcm” lµm ®å ¸n tèt nghiÖp. Víi ®Ò tµi nµy chóng em mong muèn c¸c c«ng ty, doanh nghiÖp, c¸c trung t©m, c¸c tæ chøc kinh tÕ, x· héi vµ c¸c nhµ qu¶n lý sÏ nh×n thÊy tÇm quan träng cña CNTT ®Æc biÖt lµ c¸c phÇn mÒm øng dông trong c«ng t¸c qu¶n lý cña m×nh. Trong suèt qu¸ tr×nh lµm ®Ò tµi, chóng em xin tr©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o - tiÕn sÜ L£ HUY THËp ®· tËn t×nh chØ b¶o vµ nhµ tr - êng ®· t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì chóng em hoµn thµnh ®å ¸n nµy. Nh ng do thêi gian ng¾n vµ tr×nh ®é cã phÇn h¹n chÕ nªn qu¸ tr×nh ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ ®Ò tµi kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu xãt, chóng em rÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp vµ chØ b¶o cña c¸c thÇy, c« ®Ó ®Ò tµi lÇn sau chóng em sÏ lµm tèt h¬n. Chóng em xin tr©n thµnh c¶m ¬n! §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 2
  3. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Hµ néi th¸ng 5-2005 §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 3
  4. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Ch¬ng 1. kh¶o s¸t nghiÖp vô ®Ò tµI 1.1.Kh¶o s¸t hiÖn tr¹ng vµ x¸c lËp dù ¸n. 1.1.1.Môc ®Ých: Lµ qu¸ tr×nh kh¶o s¸t tõ s¬ bé ®Õn chi tiÕt, hiÖn t¹i ta cÇn ph¶i cã ®Çy ®ñ vÒ c¸c th«ng tin, ®Ó tõ ®ã lµm thÕ nµo x©y dùng ® îc dù ¸n mang tÝnh kh¶ thi nhÊt. 1.1.2.C¸c bíc tiÕn hµnh kh¶o s¸t: -Kh¶o s¸t vµ ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng ho¹t ®éng cña hÖ thèng cò. -X¸c ®Þnh ph¹m vi cña hÖ thèng míi. -§Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p vµ c©n nh¾c tÝnh kh¶ thi. -V¹ch kÕ ho¹ch cho dù ¸n cïng víi dù trï tæng qu¸t. 1.1.3.Kh¶o s¸t, t×m hiÓu hÖ thèng hiÖn t¹i. a.Quan s¸t, t×m hiÓu hÖ thèng hiÖn t¹i. -ViÖc quan s¸t, t×m hiÓu còng nh ®¸nh gi¸ hÖ thèng ph¶i theo c¸ch nh×n cña nhµ tin häc. -Cã c¸c bíc quan s¸t: +Møc thao t¸c thõa hµnh. +Møc ®iªï phèi qu¶n lý. +Møc quyÕt ®Þnh l·nh ®¹o. +Møc chuyªn gia cè vÊn. -C¸c h×nh thøc tiÕn hµnh: +¸p dông h×nh thøc quan s¸t. +¸p dông h×nh thøc pháng vÊn. +Ph¬ng ph¸p th¨m dß. +Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu. b.TËp hîp vµ ph©n lo¹i th«ng tin. Ph©n lo¹i dùa theo mét sè tiªu chuÈn sau: -HiÖn t¹i vµ t¬ng lai. -Ph©n lo¹i theo th«ng tin tÜnh, ®éng, th«ng tin biÕn ®æi. -Ph©n lo¹i dùa vµo néi bé m«i trêng. -TËp hîp l¹i tÊt c¶ nhòng th«ng tin ®· ®îc ph©n lo¹i. c.Ph¸t hiÖn yÕu kÐm cña hiÖn tr¹ng vµ c¸c yªu cÇu trong t¬ng lai. -Ph¸t hiÖn yÕu kÐm: Lµ t×m hiÓu c¸c yÕu kÐm vÒ mét sè mÆt nh: Sù thiÕu v¾ng th«ng tin xö lý, thiÕu nh©n lùc, kÐm hiÖu qu¶ trong tæ chøc qu¶n lý, ïn t¾c th«ng tin, phøc t¹p vµ tæn phÝ cao.. -Ph¬ng ph¸p ph¸t hiÖn: Trªn c¬ së ®· x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n cña yÕu kÐm ®Ó ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm ®ã. 1.2.Ph¸c ho¹ gi¶i ph¸p vµ c©n nh¾c tÝnh kh¶ thi. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 4
  5. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ -X¸c ®Þnh ph¹m vi: Ph¹m vi cña bµi to¸n ®Æt ra cho dù ¸n trong kÕ ho¹ch tæng thÓ vµ l©u dµi cña tæ chøc.Ph¹m vi cña bµi to¸n phô thuéc vµo ph¹m vi cña tæ chøc: +Tæ chøc cì lín, quèc gia, quèc tÕ: TËp ®oµn, Tæng c«ng ty… +Tæ chøc cì trung b×nh: §¬n vÞ nhiÒu chi nh¸nh, c«ng ty liªn doanh.. +Tæ chøc cì võa vµ nhá: C¸c c¬ quan, xÝ nghiÖp.. -X¸c ®Þnh môc tiªu dù ¸n: +Mang l¹i lîi Ých nghiÖp vô: T¨ng kh¼ n¨ng xö lý, ®¸p øng yªu cÇu nghiÖp vô, tin cËy, chÝnh x¸c, bÝ mËt.. +Mang l¹i lîi Ých kinh tÕ: T¨ng thu nhËp, gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng, hoµn vèn nhanh.. +Mang l¹i lîi Ých sö dông: Nhanh chãng, thuËn tiÖn.. +Kh¾c phôc yÕu kÐm cña hÖ thèng cò, hç trî chiÕn l îc l©u dµi, ®¸p øng c¸c u tiªn, h¹n chÕ ¸p ®Æt.. -Ph¸c ho¹ c¸c gi¶i ph¸p: +ChØ cho ngêi dïng thÊy triÓn väng cô thÓ cña dù ¸n. +Cã mét ®Þnh híng trong triÓn khai dù ¸n. +ChØ ra ®îc: *C¸c chøc n¨ng chÝnh cña hÖ thèng, ®Çu vµo, ®Çu ra, c¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn. *KiÕn tróc tæng thÓ cña hÖ thèng(phÇn cøng, phÇn mÒm..). -C©n nh¾c tÝnh kh¶ thi: +Kh¶ thi vÒ nghiÖp vô. +Kh¶ thi vÒ kÜ thuËt. +Kh¶ thi vÒ kinh tÕ. 1.3. LËp dù trï vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn dù ¸n. 1.3.1.LËp hå s¬ vÒ dù trï vµ lùa chän gi¶i ph¸p. a.Dù trï thiÕt bÞ vµ kinh phÝ. Khèi lîng d÷ liÖu lu tr÷. -Sè lîng th«ng tin cÇn thu thËp, tµi liÖu cÇn kÕt xuÊt. -ThiÕt bÞ ngo¹i vi, ®êng truyÒn. -Khèi lîng c«ng viÖc, sè ngêi tham gia, thêi gian cña dù ¸n. -Yªu cÇu vÒ chÊt lîng, thêi h¹n b¶o hµnh. b.Dù trï vÒ nh©n lùc. -Nhãm lµm viÖc: Ph©n tÝch, thiÕt kÕ, lËp tr×nh. -Nhãm ®iÒu hµnh dù ¸n: Qu¶n trÞ dù ¸n. c.Dù trï vÒ thiÕt kÕ. 13.2.LËp kÕ ho¹ch triÓn khai dù ¸n. -Chän tiÕn tr×nh cho dù ¸n( Th¸c níc, Xo¾n èc…) -Dù kiÕn lÞch biÓu thùc hiÖn dù ¸n. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 5
  6. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ 1.4.Mét sè vÊn ®Ò vÒ hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý vËt t. 1.4.1. §Æc ®iÓm cña hÖ thèng qu¶n lý vËt t. a.Ph©n cÊp qu¶n lý. -HÖ thèng qu¶n lý vËt t lµ mét hÖ thèng lín cã chøc n¨ng tæng hîp tÊt c¶ nh÷ng th«ng tin vÒ vËt t , thiÕt bÞ…®Ó tõ ®ã cã thÓ qu¶n lý mét c¸ch dÔ dµng. Nh»m gióp c¸c c«ng ty, doanh nghiÖp,..thùc hiÖn c«ng t¸c qu¶n lý vËt t ®îc chÝnh x¸c, khoa häc vµ tiÕt kiÖm thêi gian th× chóng ta cÇn ¸p dông tin häc vµo c«ng t¸c qu¶n lý cã nh vËy hiÖu qu¶ qu¶n lý vµ kinh doanh míi ®îc t¨ng lªn. b.Luång th«ng tin. -Th«ng tin ®Çu vµo: Trong hÖ thèng qu¶n lý vËt t cã nh÷ng th«ng tin ®Çu vµo vµ ®Çu ra kh¸c nhau, th«ng tin ®Çu vµo gåm c¸c th«ng tin vÒ nhµ cung cÊp, th«ng tin vËt t , c¸c ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp, phiÕu xuÊt, c¸c yªu cÇu..nh÷ng th«ng tin nµy cã tÝnh chÊt thay ®æi thêng xuyªn nh vËt t. -Th«ng tin ®Çu ra:Th«ng tin ®Çu ra ® îc tæng hîp tõ th«ng tin ®Çu vµo th«ng tin ®Çu ra ë ®©y chñ yÕu lµ c¸c b¶ng biÓu, b¸o c¸o, th«ng tin vÒ kh¸ch hµng, t×nh h×nh nhËp xuÊt.. -C¸c b¶ng biÓu b¸o c¸o lµ nh÷ng th«ng tin ®Çu ra quan träng ® - îc tæng hîp ®Ó phôc vô c«ng t¸c qu¶n lý vËt t , nã ph¶n ¸nh trùc tiÕp môc ®Ých qu¶n lý cña hÖ thèng. V× vËy c¸c b¶ng biÓu b¸o c¸o ®ßi hái ph¶i chÝnh x¸c vµ kÞp thêi . 1.4.2.M« h×nh mét sè th«ng tin qu¶n lý hiÖn hµnh. a.M« h×nh lu©n chuyÓn d÷ liÖu. -M« h×nh lu©n chuyÓn d÷ liÖu trong hÖ thèng qu¶n lý vËt t cã thÓ m« t¶ c¸c modul sau: +CËp nhËt th«ng tin cã tÝnh chÊt cè ®Þnh ®Ó l u tr÷, tra cøu. +CËp nhËt th«ng tin cã tÝnh chÊt thay ®æi thêng xuyªn. +LËp b¶ng biÓu b¸o c¸o. b.CËp nhËt th«ng tin ®éng. -Modul nµy cã chøc n¨ng xö lý th«ng tin lu©n chuyÓn chi tiÕt vµ tæng hîp nhng ®èi víi lo¹i th«ng tin chi tiÕt ®Æc biÖt lín vÒ sè l îng cÇn xö lý thêng nhËt ®ßi hái tèc ®é nhanh vµ tin cËy cao. Khi thiÕt kÕ modul cÇn quan t©m ®Õn c¸c yªu cÇu sau: +Ph¶i biÕt râ c¸c th«ng tin cÇn läc tõ th«ng tin ®éng. +Giao diÖn mµn h×nh vµ sè l îng ph¶i hîp lý, gi¶m tèi ®a c¸c thao t¸c cho ngêi cËp nhËt d÷ liÖu. +Tù ®éng n¹p c¸c th«ng tin ®· biÕt vµ c¸c gi¸ trÞ lÆp. +KiÓm tra vµ ph¸t hiÖn sai sãt trong qu¸ tr×nh. +BiÕt lo¹i bá nh÷ng th«ng tin ®· cã vµ kh«ng cÇn thiÕt. c.CËp nhËt th«ng tin cè ®Þnh cã tÝnh chÊt tra cøu. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 6
  7. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ -Th«ng tin lo¹i nµy kh«ng cÇn cËp nhËt th êng xuyªn, nhng yªu cÇu chñ yÕu lµ ph¶i ®Çy ®ñ vµ ph¶i tæ chøc hîp lý ®Ó cã thÓ tra cøu nhanh khi cÇn thiÕt. d.LËp b¸o c¸o, in Ên. -§Ó thiÕt kÕ phÇn nµy ®ßi hái ng êi qu¶n lý n¾m thËt v÷ng nhu cÇu qu¶n lý, t×m hiÓu thËt kü c¸c mÉu biÓu b¸o c¸o. V× th«ng tin sö dông trong c«ng viÖc nµy thuËn lîi h¬n do ®· ® îc xö lý tõ tríc nªn viÖc kiÓm tra sù sai lÖch cña sè liÖu trong ngµy ë ph©n nµy ® îc gi¶m bít. 1.4.3 - C¸c nguyªn t¾c ®¶m b¶o. §Ó x©y dùng mét hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý vËt t hoµn chØnh, lµ mét c«ng viÖc kh«ng ph¶i lµ ®¬n gi¶n, mÊt nhiÒu thêi gian c«ng søc, còng nh trÝ ãc ngêi thiÕt kÕ. Nãi chung viÖc x©y dùng mét hÖ thèng qu¶n lý vËt t thêng ph¶i dùa trªn mét sè nguyªn t¾c c¬ b¶n sau: a.Nguyªn t¾c c¬ së th«ng tin thèng nhÊt. Lµ th«ng tin ®îc tÝch luü thêng xuyªn vµ cËp nhËt ®Ó phôc vô cho bµi to¸n qu¶n lý. ChÝnh v× thÕ mµ th«ng tin trïng lÆp ph¶i ® îc lo¹i bá. Mét ®iÒu cÇn thiÕt lo¹i trõ n÷a lµ, ®Ó ®¶m b¶o th«ng tin kh«ng nhÊt qu¸n. Do vËy ta cÇn tæ chøc thµnh c¸c m¶ng th«ng tin c¬ b¶n mµ trong ®ã c¸c trêng hîp trïng lÆp kh«ng nhÊt qu¸n vÒ th«ng tin ®· ®îc lo¹i bá. ChÝnh m¶ng th«ng tin c¬ b¶n nµy sÏ t¹o thµnh ®èi tîng th«ng tin cña ®èi tîng ®iÒu khiÓn. b. Nguyªn t¾c linh ho¹t cña th«ng tin. Nguyªn t¾c nµy, ngoµi c¸c m¶ng th«ng tin c¬ b¶n th× cÇn ph¶i cã nh÷ng c«ng cô ®Æc biÖt, ®Ó t¹o ra c¸c m¶ng lµm viÖc cè ®Þnh hoÆc t¹m thêi, dùa trªn c¬ së c¸c m¶ng th«ng tin c¬ b¶n ®· cã vµ chØ trÝch tõ m¶ng c¬ b¶n. ViÖc tu©n theo hai nguyªn t¾c thèng nhÊt vµ linh ho¹t víi hÖ thèng th«ng tin sÏ lµm hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn hÖ thèng râ rµng vµ ®¬n gi¶n h¬n. c. Nguyªn t¾c lµm cùc tiÓu th«ng tin vµo vµ th«ng tin ra. §©y lµ nguyªn t¾c cã ý nghÜa rÊt lín ®èi víi viÖc lµm t¨ng hiÖu xuÊt sö dông m¸y tÝnh. V× chÝnh ®Çu vµo vµ ®Çu ra cña m¸y tÝnh l¸ kh©u hÑp nhÊt cña hÖ thèng. §Ó lµm ® îc viÖc nµy cÇn ph¶i cã ph¬ng ph¸p thay thÕ gi÷a viÖc truyÒn t¶i tµi liÖu thñ c«ng b»ng viÖc truyÒn t¶i tµi liÖu trªn thiÕt bÞ nh b¨ng tõ, ®Üa tõ...., ®Ó ®¶m b¶o viÖc truyÒn xuÊt th«ng tin ® îc nhanh chãng. ViÖc nµy sÏ gi¶m bít ®i ®îc thêi gian l·ng phÝ vµ t¨ng hiÖu qu¶ cña m¸y tÝnh. Nguyªn t¾c nµy vËn dông c¶ ®a th«ng tin míi vµo hÖ thèng. ViÖc nµy kh«ng nh÷ng rót ng¾n thêi gian vµ c«ng søc cho viÖc vµo d÷ liÖu, mµ cßn ®¶m b¶o ®é tin cËy cña th«ng tin. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 7
  8. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ + Ch¬ng 2: C¬ së lý thuyÕt ph©n tÝch, thiÕt kÕ vµ x©y dùng hÖ thèng th«ng tin 2.1.§¹i c¬ng vÒ hÖ thèng th«ng tin HÖ thèng th«ng tin lµ mét hÖ thèng bao gåm con ng êi, ph¬ng tiÖn vµ c¸c ph¬ng ph¸p xö lý th«ng tin trong mét tæ chøc. HÖ th«ng th«ng tin bao gåm hai thµnh phÇn c¬ b¶n: c¸c d÷ liÖu ghi nhËn thùc tr¹ng cña doanh nghiÖp vµ c¸c xö lý cho phÐp biÕn ®æi c¸c d÷ liÖu. C¸c d÷ liÖu: §ã lµ c¸c th«ng tin ®îc lu vµ duy tr× nh»m ph¶n ¸nh thùc tr¹ng hiÖn thêi hay qu¸ khø cña doanh nghiÖp. Cã thÓ t¸ch c¸c d÷ liÖu nµy thµnh hai phÇn: -C¸c d÷ liÖu ph¶n ¸nh cÊu tróc néi bé c¬ quan, nh d÷ liÖu vÒ nh©n sù, nhµ x ëng, thiÕt bÞ v.v... CÊu tróc c¬ quan kh«ng ph¶i lµ cè ®Þnh, mµ cã thÓ cã biÕn ®éng khi cã mét sù kiÖn x¶y ra (ch¼ng h¹n khi mét nh©n viªn thuyªn chuyÓn, mét thiÕt bÞ míi ®îc bæ sung...). Sù kiÖn thêng x¶y ra bÊt chît, ngoµi ý muèn cña con ngêi. ViÖc ®iÒu chØnh l¹i c¸c d÷ liÖu cho thÝch hîp khi cã mét sù kiÖn x¶y ra gäi lµ cËp nhËt. -C¸c d÷ liÖu ph¶n ¸nh c¸c ho¹t ®éng kinh doanh/ dÞch vô cña c¬ quan, nh d÷ liÖu vÒ s¶n xuÊt, mua b¸n, giao dÞch v.v... Ho¹t ®éng kinh doanh/ dÞch vô biÕn ®æi luång vµo/ra cña doanh nghiÖp cã thÓ coi lµ chuçi c¸c sù viÖc s¬ ®¼ng, gäi lµ mét t¸c nghiÖp (operation - ch¼ng h¹n nhËn mét l« hµng, hoµn thµnh mét mÎ s¶n phÈm, mét ®¬n hµng tíi, thanh to¸n mét hãa ®¬n v.v...). Khi cã mét §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 8
  9. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ t¸c nghiÖp x¶y ra, sù kiÖn nµy cÇn ® îc ghi nhËn, vµ nh vËy lµm thay ®æi c¸c d÷ liÖu ph¶n ¸nh c¸c ho¹t ®éng kinh doanh/dÞch vô cña doanh nghiÖp. C¸c xö lý: §ã lµ nh÷ng qu¸ tr×nh biÕn ®æi th«ng tin, nh»m vµo hai môc ®Ých chÝnh: - S¶n sinh c¸c th«ng tin theo thÓ thøc quy ®Þnh, ch¼ng h¹n lËp c¸c chøng tõ giao dÞch (®¬n mua hµng, hãa ®¬n...), lËp c¸c b¸o c¸o, lËp c¸c b¶n thèng kª .v.v... - Trî gióp ra c¸c quyÕt ®Þnh, th«ng th êng lµ cung cÊp nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn lùa chän mét quyÕt ®Þnh cña l·nh ®¹o, nhng còng cã thÓ lµ lùa chän quyÕt ®Þnh( mét c¸ch tù ®éng), nÕu ®ã lµ lo¹i quyÕt ®Þnh dùa trªn gi¶i thuËt( kh¸c víi lo¹i quyÕt ®Þnh dùa trªn trùc gi¸c). Mçi xö lý thêng ¸p dông mét sè quy t¾c qu¶n lý ®Þnh s½n vµ diÔn ra theo mét trËt tù ®Þnh s½n (gäi lµ thñ tôc). C¸c quy t¾c qu¶n lý vµ c¸c thñ tôc cã thÓ ®îc Ên ®Þnh bëi hÖ thèng l·nh ®¹o cña doanh nghiÖp, vµ nh vËy cã thÓ ®iÒu chØnh theo ý muèn( ch¼ng h¹n c¸c quy t¾c tiªu thô s¶n phÈm, ph ¬ng ph¸p ph©n phèi c¸c trî cÊp, c¸c quy ®Þnh vÒ khuyÕn m·i...), còng cã thÓ ® îc Ên ®Þnh tõ bªn ngoµi doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ bëi Nhµ níc( vÝ dô quy t¾c tÝnh thuÕ VAT, c¸ch tÝnh l¬ng vµ b¶o hiÓm x· héi v.v..) vµ nh vËy doanh nghiÖp kh«ng ®îc tïy tiÖn thay ®æi. §Çu vµo cña mét xö lý cã thÓ lµ c¸c th«ng tin ph¶n ¸nh cÊu tróc doanh nghiÖp vµ/ hoÆc c¸c th«ng tin ph¶n ¸nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. §Çu ra cã thÓ lµ: - C¸c kÕt qu¶ chuyÓn trùc tiÕp cho c¸c c¸ nh©n hay tæ chøc ngoµi doanh nghiÖp( ch¼ng h¹n ®¬n ®Æt hµng, hãa ®¬n, thèng kª Qu¶n lý Sinh Viªn, b¸o c¸o tµi chÝnh v.v...) ® îc gäi lµ c¸c kÕt qu¶ ngoµi. - C¸c kÕt qu¶ ®îc lu tr÷, ®Ó sau nµy dïng lµm ®Çu vµo cho c¸c xö lý kh¸c( thêng lµ c¸c th«ng tin vÒ t×nh tr¹ng, vÒ lÞch sö hay th«ng tin lu tr÷) ®îc gäi lµ c¸c kÕt qu¶ trong. Trong thùc tÕ, thuËt ng÷ hÖ thèng th«ng tin thêng ®îc dïng ®Ó chØ m«i trêng ®iÖn tö - tin häc trî gióp cho mét c«ng viÖc qu¶n lý cô thÓ nµo ®ã, hay nãi c¸ch kh¸c, lµ ®Ó chØ c¸i ®Ých ®¹t ® îc sau qu¸ tr×nh x©y dùng nh»m tin häc ho¸ trî gióp cho c«ng t¸c qu¶n lý cña mét hÖ thèng kinh tÕ - x· héi… 2.2. Quy tr×nh ph¸t triÓn hÖ thèng th«ng tin §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 9
  10. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Quy tr×nh ph¸t triÓn hÖ thèng th«ng tin ®îc chia thµnh nhiÒu giai ®o¹n. Tuú thuéc vµo ph¬ng ph¸p luËn vµ quy ®Þnh vÒ ph ¬ng thøc lµm viÖc cña ®¬n vÞ, qui tr×nh nµy cã thÓ ® îc chia thµnh sè l- îng bíc nhiÒu Ýt kh¸c nhau. Tuy nhiªn cã thÓ tæng hîp chung thµnh c¸c bíc: Kh¶o s¸t, Ph©n tÝch, ThiÕt kÕ, X©y dùng, Cµi ®Æt vµ B¶o tr× hÖ thèng. Mét ®iÓm cÇn nhÊn m¹nh lµ dï lµm viÖc cã ph ¬ng ph¸p hay kh«ng th× c«ng viÖc vÉn ph¶i tr¶i qua ®Çy ®ñ c¸c b íc kÓ trªn. Hay nãi c¸ch kh¸c lµ dï cã lµm nh thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a th× ng êi ta vÉn ph¶i x¸c ®Þnh yªu cÇu(Kh¶o s¸t), t ëng tîng ra h×nh hµi cña hÖ thèng( Ph©n tÝch), x¸c ®Þnh c¸ch thÓ hiÖn d÷ liÖu vµ th«ng tin( ThiÕt kÕ), lËp tr×nh( X©y dùng), cµi ®Æt vµ b¶o tr×. 2.2.1. ChiÕn lîc vµ kh¶o s¸t. Lµ giai ®o¹n t×m hiÓu quy tr×nh ho¹t ®éng cña hÖ thèng thùc, c¸c nhu cÇu th«ng tin chÝnh lµm c¬ së x¸c ®Þnh c¸c yªu cÇu, ph¹m vi cña hÖ thèng th«ng tin. KÕt qu¶ lµ hå s¬ kh¶o s¸t chiÕm kho¶ng 10-15% c«ng søc. ViÖc kh¶o s¸t thêng ®îc tiÕn hµnh qua c¸c giai ®o¹n: - Kh¶o s¸t s¬ bé: Nh»m x¸c ®Þnh tÝnh kh¶ thi cña ®Ò ¸n. - Kh¶o s¸t chi tiÕt: Nh»m x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nh÷ng g× sÏ thùc hiÖn vµ kh¼ng ®Þnh nh÷ng kÕt qu¶ thu ®îc. - B¸o c¸o: LËp hå s¬ kh¶o s¸t. ë giai ®o¹n kh¶o s¸t cÇn x¸c ®Þnh râ nh÷ng nhu cÇu, vÊn ®Ò quan t©m, ®Ó cã giíi h¹n chÝnh x¸c cña c«ng viÖc( ph¹m vi dù ¸n: nh÷ng g× ph¶i lµm ®îc, cha lµm ®îc vµ nh÷ng g× ®· vît ra ngoµi ph¹m vi cña vÊn ®Ò). Còng ë giai ®o¹n nµy, cÇn t×m hiÓu vµ x¸c ®Þnh cô thÓ ®èi tîng sö dông dï hä cã thÓ sÏ bÞ biÕn ®éng c¶ vÒ sè lîng vµ lo¹i c«ng viÖc. 2.2.2. Ph©n tÝch hÖ thèng Lµ giai ®o¹n x¸c ®Þnh râ c¸c môc tiªu qu¶n lý chÝnh cÇn ®¹t ® - îc cña hÖ thèng, nªu ®îc c¸c yÕu tè quan träng vµ ®¶m b¶o ®¹t ® îc c¸c môc tiªu cña hÖ thèng. Dùa trªn c¸c môc tiªu ®ã, x¸c ®Þnh ® îc c¸c m« h×nh chøc n¨ng vµ m« h×nh d÷ liÖu. KÕt qu¶ lµ hå s¬ ph©n tÝch chiÕm 15-25% c«ng søc. Môc tiªu chÝnh cña giai ®o¹n nµy lµ biÕn ®æi phÇn ®Çu vµo thµnh c¸c ®Æc t¶ cã cÊu tróc. §©y lµ qu¸ tr×nh m« h×nh ho¸ hÖ thèng víi c¸c s¬ ®å luång d÷ liÖu, thùc thÓ liªn kÕt, s¬ ®å ph©n r· chøc n¨ng, s¬ ®å ng÷ c¶nh... §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 10
  11. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ C¸c c«ng cô thÓ hiÖn (chñ yÕu lµ d¹ng ®å ho¹) ® îc sö dông trong c¸c bíc kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh x©y dùng vµ cã thÓ ®Ó phôc vô c¸c môc ®Ých, ®èi tîng kh¸c nhau. ViÖc sö dông c¸c c«ng cô lµ kh«ng b¾t buéc( ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng cô luång d÷ liÖu) vµ tuú thuéc vµo së trêng cña ®éi ngò ph©n tÝch hÖ thèng. Trong thùc tÕ, phÇn ph©n tÝch d÷ liÖu lµ phøc t¹p vµ quan träng nhÊt. C¸c phÇn ph©n tÝch chøc n¨ng vµ ph©n tÝch d÷ liÖu kh«ng ®îc bá qua. a. Ph©n tÝch chøc n¨ng Cung cÊp mét c¸ch nh×n tæng thÓ tíi mäi c«ng viÖc. X¸c ®Þnh râ c¸c c«ng viÖc cÇn ph¶i gi¶i quyÕt ®Ó ®¹t môc tiªu qu¶n lý cña hÖ thèng. ViÖc ph©n r· lµ mét c¸ch biÓu diÔn cÊu tróc chøc n¨ng gióp cho viÖc kiÓm tra c¸c chøc n¨ng cßn thiÕu vµ cã thÓ dÔ dµng ph©n t¸ch, tæ hîp c¸c chøc n¨ng c«ng viÖc. CÊu tróc ph©n r· nµy kh«ng ph¶n ¸nh ®é quan träng hay thø tù gi¶i quyÕt c¸c chøc n¨ng. Trong giai ®o¹n ph©n tÝch chØ nªn ®a vµo c¸c chøc n¨ng ph¶n ¸nh nghiÖp vô vµ thuéc ph¹m vi cña môc tiªu qu¶n lý ®Æt ra. Mét chøc n¨ng ®îc xem lµ ®Çy ®ñ gåm nh÷ng thµnh phÇn sau: - Tªn chøc n¨ng. - M« t¶ cã tÝnh têng thuËt. - §Çu vµo cña chøc n¨ng (d÷ liÖu). - §Çu ra cña chøc n¨ng (d÷ liÖu). - C¸c sù kiÖn g©y ra sù thay ®æi, viÖc x¸c ®Þnh vµ hiÖu qu¶ cña chóng. Ph©n tÝch chøc n¨ng ®a ra nh÷ng chi tiÕt quan träng sÏ ®îc dïng l¹i nhiÒu lÇn trong c¸c giai ®o¹n sau cña qu¸ tr×nh ph©n tÝch. S¬ ®å chøc n¨ng sau khi ®îc lËp sÏ cho chóng ta mét c¸ch nh×n toµn diÖn h¬n vÒ nh÷ng nhu cÇu hÖ thèng. b. Ph©n tÝch d÷ liÖu Thùc thÓ lµ ®èi tîng chøa th«ng tin c¬ b¶n phôc vô cho c¸c chøc n¨ng mµ hÖ cÇn gi¶i quyÕt. Mçi thùc thÓ( Entity) lµ mét nhãm c¸c d÷ liÖu cã cïng thuéc tÝnh, lu«n cïng xuÊt hiÖn. C¸c thùc thÓ trung gian sÏ sinh ra trong phÇn thiÕt kÕ. C¸c thùc thÓ lÊy d÷ liÖu tõ c¸c thùc thÓ c¬ b¶n nhng sÏ bÞ söa ®æi theo yªu cÇu cña chøc n¨ng còng cÇn ®a vµo giai ®o¹n ph©n tÝch. c. Ph©n tÝch ng÷ c¶nh M« t¶ mèi liªn hÖ thùc tÕ cña hÖ thèng víi c¸c yÕu tè, t¸c nh©n liªn quan ®Õn hÖ thèng. Trong s¬ ®å, phÇn bªn trong sÏ thÓ hiÖn c¸c chøc n¨ng chÝnh ë møc tæng qu¸t nhÊt víi dßng d÷ liÖu chÝnh trong hÖ. PhÇn bªn ngoµi cã thÓ lµ c¸c t¸c nh©n nh con ngêi, mét §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 11
  12. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ tæ chøc hay bé phËn nghiÖp vô cña hÖ thèng kh¸c vµ dßng d÷ liÖu liªn quan ®Õn hÖ thèng. d. Ph©n tÝch luång d÷ liÖu S¬ ®å dßng d÷ liÖu (DFD) lµ mét c«ng cô ®Ó trî gióp bèn ho¹t ®éng chÝnh: (1) Ph©n tÝch: Dïng ®Ó x¸c ®Þnh c¸c quy tr×nh qu¶n lý, thÓ hiÖn yªu cÇu cña ngêi sö dông. (2) ThiÕt kÕ: Dïng ®Ó minh ho¹ c¸c ph ¬ng ¸n cho ph©n tÝch viªn, lËp tr×nh viªn vµ ng êi dïng xem xÐt khi thiÕt kÕ mét hÖ thèng míi. ThÓ hiÖn quy tr×nh xö lý th«ng tin trong hÖ thèng. (3) Liªn l¹c: DFD lµ mét c«ng cô trùc quan, ®¬n gi¶n, dÔ hiÓu trî gióp cho viÖc hiÓu biÕt lÉn nhau gi÷a ph©n tÝch viªn vµ ng êi sö dông. (4) Tµi liÖu: ViÖc dïng DFD trong ®Æc t¶ yªu cÇu ng êi dïng vµ ®Æc t¶ thiÕt kÕ hÖ thèng lµm ®¬n gi¶n c«ng viÖc m« h×nh ho¸ vµ chÊp nhËn nh÷ng tµi liÖu nh vËy. 2.2.3. ThiÕt kÕ hÖ thèng Lµ giai ®o¹n ph¸t triÓn c¸c bíc ph©n tÝch ë giai ®o¹n tríc thµnh c¸c m« h×nh logic vµ vËt lý, thiÕt kÕ giao diÖn víi ng êi sö dông. Giai ®o¹n nµy phô thuéc nhiÒu vµo cÊu h×nh cña phÇn cøng vµ phÇn mÒm ®îc lùa chän. KÕt qu¶ lµ hå s¬ thiÕt kÕ chiÕm kho¶ng 15- 25% c«ng søc. §Çu chÝnh cña qu¸ tr×nh thiÕt kÕ lµ c¸c ®Æc t¶ yªu cÇu ®· ® îc x©y dùng trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch. Trong giai ®o¹n nµy tõ kh¸i niÖm biÓu diÔn bëi m« h×nh quan hÖ thùc thÓ cã thÓ sinh ra ® îc c¸c m« h×nh d÷ liÖu logic. Giai ®o¹n nµy lµ qu¸ tr×nh chuyÓn tõ c¸c m« h×nh d÷ liÖu vµ chøc n¨ng thµnh c¸c thiÕt kÕ c¬ së d÷ liÖu vµ thiÕt kÕ module. Trong giai ®o¹n thiÕt kÕ, cã rÊt nhiÒu c«ng cô cho phÐp ®Æc t¶ hÖ thèng song kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c c«ng cô ®Òu cÇn ph¶i sö dông. NÕu sö dông qu¸ Ýt c¸c c«ng cô ph¸t triÓn hÖ thèng sÏ lµm cho hÖ thèng kÐm chÊt l îng, ngîc l¹i viÖc sö dông qu¸ nhiÒu c¸c c«ng cô sÏ g©y l·ng phÝ thêi gian ®Ó ®ång bé c¸c m« h×nh, mét mÆt cã thÓ kÐo dµi thêi gian x©y dùng, mÆt kh¸c l¹i cã thÓ lµm gi¶m chÊt lîng hÖ thèng. Ngêi ph©n tÝch ph¶i tù chÞu tr¸ch nhiÖm ®¸nh gi¸ ®Ó cã quyÕt ®Þnh ®óng xem nªn dïng c«ng cô nµo cho phï hîp víi hÖ thèng cô thÓ. ThiÕt kÕ hÖ thèng bao gåm c¸c c«ng viÖc: - X¸c ®Þnh hÖ thèng m¸y tÝnh. - Ph©n tÝch viÖc sö dông d÷ liÖu. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 12
  13. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ - H×nh thøc ho¸ hÖ thèng thµnh phÇn: ¸p dông c¸c c¸ch kiÓm so¸t cÇn thiÕt, gép nhãm c¸c thµnh phÇn chøc n¨ng. - ThiÕt kÕ c¬ së d÷ liÖu vËt lý. - ThiÕt kÕ ch¬ng tr×nh. 2.2.4. X©y dùng ch¬ng tr×nh Lµ giai ®o¹n lËp tr×nh trªn c¬ së c¸c ph©n tÝch, thiÕt kÕ ë c¸c giai ®o¹n tríc. KÕt qu¶ lµ ch¬ng tr×nh. Giai ®o¹n nµy chiÕm kho¶ng 35-60% c«ng søc. Giai ®o¹n nµy gåm c¸c bíc : a. Thi c«ng: - Trªn c¬ së kÕt qu¶ thiÕt kÕ tiÕn hµnh tÝch hîp, m· ho¸ c¸c module ch¬ng tr×nh. - ViÕt c¸c c©u lÖnh s¶n sinh CSDL. - Thùc hiÖn c¸c c©u lÖnh trªn hÖ qu¶n trÞ CSDL lùa chän. b. T¹o c¸c CSDL kiÓm tra. c. KiÓm thö ch¬ng tr×nh. 2.2.5. Cµi ®Æt hÖ thèng a. LËp tµi liÖu híng dÉn sö dông. b. ChuyÓn ®æi d÷ liÖu cò. Thùc hiÖn chuyÓn ®æi c¬ së d÷ liÖu nÕu cã yªu cÇu thay ®æi sang hÖ thèng míi. ViÖc nµy ®ßi hái ®ång thêi hiÓu biÕt cÊu tróc cña c¶ hÖ thèng cò vµ hÖ thèng míi vµ nguyªn t¾c chuyÓn ®æi. C¬ chÕ chuyÓn ®æi ph¶i ®îc thiÕt kÕ ngay trong giai ®o¹n thiÕt kÕ hÖ thèng. c. KiÓm nghiÖm, cµi ®Æt. 2.2.6. B¶o tr× hÖ thèng B¶o tr× hÖ thèng ®îc tÝnh tõ khi hÖ thèng ®îc chÝnh thøc ®a vµo sö dông. C«ng viÖc b¶o tr× bao gåm : a. Theo dâi viÖc sö dông hÖ thèng, nhËn c¸c th«ng b¸o lçi. b. Söa ®æi, n©ng cÊp phiªn b¶n. c. Trî gióp hiÖu chØnh c¸c sai sãt sè liÖu. Th«ng thêng viÖc b¶o tr× ®îc tiÕn hµnh miÔn phÝ trong kho¶ng 6 tíi 12 th¸ng. Sau ®ã hîp ®ång b¶o tr× sÏ ® îc tiÕp tôc hµng n¨m víi trÞ gi¸ kho¶ng 10% tæng gi¸ trÞ hÖ thèng. ViÖc b¶o tr× cã thÓ thùc hiÖn t¹i chç hoÆc th«ng qua mét Trung T©m hç trî tõ xa. 2.3. Ph¬ng ph¸p luËn ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ hÖ thèng th«ng tin. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin, viÖc x©y dùng hÖ thèng ®· dÇn ®îc chuÈn hãa chuyÓn thµnh c¸c ho¹t ®éng chuyªn nghiÖp, c«ng nghiÖp hãa h¬n. C¸c ph¬ng ph¸p luËn ph©n tÝch thiÕt kÕ hÖ thèng dÇn ® îc h×nh thµnh vµ hoµn thiÖn. Mét §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 13
  14. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ cuéc c¸ch m¹ng, ®Ønh cao cña sù hoµn thiÖn lµ sù ra ®êi cña ph - ¬ng ph¸p luËn ph©n tÝch thiÕt kÕ cã cÊu tróc kÕt hîp ® îc kÕt qu¶ cña c¸c c¸ch tiÕp cËn híng chøc n¨ng vµ híng d÷ liÖu vµ ph ¬ng ph¸p luËn ph©n tÝch thiÕt kÕ híng ®èi tîng. Mét ph¬ng ph¸p luËn th«ng thêng ®îc ®Æc trng bëi c¸c yÕu tè sau: - Quy tr×nh vµ ph©n ®o¹n c¸c bíc tiÕn hµnh. - C¸c c«ng cô vµ c¸ch thøc m« h×nh hãa. - C¸ch tiÕp cËn (h íng chøc n¨ng, híng ®èi tîng, trªn xuèng, díi lªn...). 2.3.1. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ cã cÊu tróc. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ cã cÊu tróc tËp trung vµo c¸c chøc n¨ng cña hÖ thèng, bao gåm c¸c ho¹t ®éng: Kh¶o s¸t, Ph©n tÝch, ThiÕt kÕ, X©y dùng vµ cµi ®Æt ch ¬ng tr×nh. §Æc trng míi cña ph¬ng ph¸p nµy lµ c¸c ho¹t ®éng cã thÓ thùc hiÖn mét c¸ch song song. Mçi ho¹t ®éng cã thÓ cung cÊp nh÷ng söa ®æi phï hîp cho mét hoÆc nhiÒu hÖ thèng tríc ®ã. Trong ph©n tÝch cã cÊu tróc c¸ch tiÕp cËn cÊp tiÕn cho phÐp c¸c ho¹t ®éng kh¶o s¸t, ph©n tÝch, thiÕt kÕ, x©y dùng vµ cµi ®Æt ch¬ng tr×nh ®îc tiÕn hµnh mét c¸ch song song. ChÝnh u ®iÓm nµy ®· lµm cho ph¬ng ph¸p ph©n tÝch cã cÊu tróc ngµy cµng ®îc ph¸t triÓn. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ cã cÊu tróc ® îc sö dông réng r·i trong viÖc ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ c¸c hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý v× tÝnh ®on gi¶n vµ hiÖu qu¶ cña ph ¬ng ph¸p. MÆt kh¸c, nhiÒu kh¸i niÖm c¬ së, kh«ng thÓ thiÕu ®îc ®èi víi ngêi ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ còng ®îc bao hµm trong ph¬ng ph¸p nµy. Th«ng qua ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ nµy, ngêi dïng cã thÓ dÔ dµng n¾m b¾t ® îc phÇn cèt lâi - quy tr×nh x©y dùng: C¸c b íc trong quy tr×nh x©y dùng hÖ thèng vµ yªu cÇu ®èi víi mçi bíc, ®Ó ®¹t ®îc tr×nh ®é cÇn thiÕt cho c«ng viÖc thÈm ®Þnh gi¸m s¸t. Cã nhiÒu c«ng cô ®îc sö dông trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ. Tuy nhiªn víi hÖ thèng Ýt phøc t¹p sÏ kh«ng ®ßi hái ph¶i sö dông tÊt c¶ c¸c c«ng cô nµy. Ba c«ng cô quan träng ®Ó m« h×nh ho¸ hÖ thèng theo ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ cã cÊu tróc lµ: - M« h×nh chøc n¨ng. - M« h×nh d÷ liÖu. - M« h×nh luång d÷ liÖu. Trong ®ã mçi m« h×nh thÓ hiÖn mét c¸ch nh×n ë gãc ®é kh¸c nhau vµo hÖ thèng. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 14
  15. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ a. M« h×nh chøc n¨ng. M« h×nh nµy m« t¶ c¸c chøc n¨ng chÝnh cña hÖ thèng th«ng tin, th«ng thêng ®îc biÓu diÔn b»ng s¬ ®å chøc n¨ng nghiÖp vô, thÓ hiÖn hÖ thèng tõ khÝa c¹nh chøc n¨ng, tr¶ lêi cho c©u hái: HÖ thèng thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc g×? M« h×nh ®îc sö dông cho môc ®Ých nµy lµ s¬ ®å ph©n r· chøc n¨ng (Business Functional Diagram viÕt t¾t lµ BFD). Néi dung chÝnh cña BFD lµ s¬ ®å ph©n cÊp chøc n¨ng cña hÖ thèng. T tëng trªn xuèng (Top-Down) ®îc thÓ hiÖn râ nÐt trªn s¬ ®å nµy. Tríc tiªn c¸c chøc n¨ng cÇn thiÕt ®îc liÖt kª vµ ph©n lo¹i thµnh c¸c nhãm chøc n¨ng. ViÖc ph©n lo¹i cã thÓ theo lo¹i h×nh tÝnh chÊt c«ng viÖc, cã thÓ theo ®¬n vÞ sö dông, cã thÓ theo d÷ liÖu sö dông vµ cã thÓ lµ kÕt hîp cña c¸c kiÓu ph©n lo¹i kh¸c nhau. C¸c nhãm chøc n¨ng l¹i tiÕp tôc ®îc ph©n nhá thµnh c¸c côm chøc n¨ng hoÆc c¸c chøc n¨ng cô thÓ. S¬ ®å BFD ®îc biÓu diÔn díi d¹ng h×nh c©y, t¹i mçi nót lµ mét h×nh ch÷ nhËt thÓ hiÖn chøc n¨ng hoÆc nhãm chøc n¨ng cô thÓ. S¬ ®å chøc n¨ng lµ c«ng cô kh¸ h÷u hiÖu cho ng êi ®äc mét bøc tranh tæng thÓ vÒ c¸c chøc n¨ng mµ hÖ thèng cã thÓ thùc hiÖn ® - îc. b. M« h×nh d÷ liÖu M« t¶ c¸c d÷ liÖu chÝnh sÏ cã trong hÖ thèng vµ mèi quan hÖ rµng buéc gi÷a chóng, th«ng thêng ®îc m« t¶ b»ng s¬ ®å quan hÖ thùc thÓ, c¸c b¶ng thuéc tÝnh c¸c rµng buéc d÷ liÖu... thÓ hiÖn hÖ thèng tõ khÝa c¹nh d÷ liÖu hay tr¶ lêi cho c©u hái: HÖ thèng sö dông d÷ liÖu g× ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng cña m×nh? Tuy BFD lµ mét c«ng cô thùc sù h÷u hiÖu cho viÖc m« h×nh hãa c¸c hÖ thèng nhng c«ng cô nµy còng chØ m« t¶ ®îc mét khÝa c¹nh lín cña hÖ thèng lµ chøc n¨ng, mµ kh«ng cho ® îc mét ph©n tÝch ®Çy ®ñ vÒ toµn bé hÖ thèng. M« h×nh d÷ liÖu (Entity Relationship Diagram viÕt t¾t lµ ERD) lµ mét trong c¸c c«ng cô ph¶n ¸nh hÖ thèng tõ mét khÝa c¹nh kh¸c, bæ sung cho BFD ®Ó t¹o nªn mét tæ hîp trän vÑn cña qu¸ tr×nh ph©n tÝch. ERD bao gåm 2 thµnh phÇn chÝnh: - Thùc thÓ (Entity): §îc ký hiÖu bëi h×nh ch÷ nhËt. Mét thùc thÓ tîng trng cho mét tËp hîp hay mét ®èi tîng trong thÕ giíi thùc. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 15
  16. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Quan hÖ (Relationship) : Mét quan hÖ tîng trng cho sù - liªn kÕt gi÷a c¸c thùc thÓ. Mèi liªn kÕt ®ã ® îc biÓu diÔn trªn m« h×nh thùc thÓ b»ng ®êng kÎ cã t¸ch ba ch©n ë mét hoÆc c¶ hai ®Çu (thêng gäi lµ ch©n gµ) Cã ba kiÓu quan hÖ chÝnh cña m« h×nh thùc thÓ: - Quan hÖ mét – mét. - Quan hÖ mét – nhiÒu. - Quan hÖ nhiÒu - nhiÒu. c. M« h×nh luång d÷ liÖu M« t¶ luång lu©n chuyÓn d÷ liÖu trong hÖ thèng. Cã thÓ biÓu diÔn b»ng nhiÒu s¬ ®å: S¬ ®å ng÷ c¶nh, S¬ ®å qu¸ tr×nh xö lý, S¬ ®å luång d÷ liÖu hoÆc b»ng c¸c ma trËn chøc n¨ng/ thùc thÓ. NÕu nh c¸c m« h×nh chøc n¨ng vµ m« h×nh d÷ liÖu thÓ hiÖn hÖ thèng díi d¹ng tÜnh th× ngîc l¹i, m« h×nh luång d÷ liÖu thÓ hiÖn hÖ thèng díi c¸ch nh×n ®éng. M« h×nh nµy lét t¶ luång lu©n chuyÓn d÷ liÖu trong c¶ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña hÖ thèng. HÖ thèng ®îc m« t¶ nh mét qu¸ tr×nh vËn ®éng. Mét trong c¸c m« h×nh kinh ®iÓn ® îc sö dông cho môc ®Ých m« t¶ luång d÷ liÖu lµ s¬ ®å dßng d÷ liÖu (Data Flow Diagram viÕt t¾t lµ DFD). DFD thÓ hiÖn mét m« h×nh hÖ thèng víi quan ®iÓm b×nh ®¼ng cho c¶ d÷ liÖu vµ chøc n¨ng (qu¸ tr×nh), lµ mét trong nh÷ng c«ng cô quan träng nhÊt cña ph©n tÝch hÖ thèng cã cÊu tróc. S¬ ®å chØ c¸ch th«ng tin chuyÓn vËn tõ mét qu¸ tr×nh hoÆc tõ chøc n¨ng nµy sang mét qu¸ tr×nh hoÆc mét chøc n¨ng kh¸c. Mét ®iÒu kh¸ quan träng lµ s¬ ®å chØ ra ® îc nh÷ng th«ng tin nµo cÇn ph¶i cã tríc khi thùc hiÖn mét chøc n¨ng hay mét qu¸ tr×nh. Nãi c¸ch kh¸c, DFD ®a ra mét ph¬ng ph¸p thiÕt lËp mèi quan hÖ gi÷a chøc n¨ng hoÆc qu¸ tr×nh cña hÖ thèng víi th«ng tin mµ chóng sö dông. DFD bao gåm nh÷ng thµnh phÇn sau: - Qu¸ tr×nh (Processes) : §îc ký hiÖu bëi vßng trßn, t îng trng cho c¸c chøc n¨ng kh¸c nhau mµ hÖ thèng ph¶i thùc hiÖn. Chøc n¨ng thay ®æi th«ng tin ®Çu vµo theo mét c¸ch nµo ®ã, nh tæ chøc l¹i th«ng tin, bæ sung hoÆc t¹o ra th«ng tin míi. - Dßng d÷ liÖu (Flow) : §îc ký hiÖu bëi ®êng kÎ cã mòi tªn. Mòi tªn chØ híng ra cña dßng th«ng tin. Dßng d÷ liÖu liªn kÕt c¸c Processes víi nhau, tîng trng cho th«ng tin mµ processes yªu cÇu cho ®Çu vµo hoÆc th«ng tin mµ chóng biÕn ®æi thµnh ®Çu ra. - Kho d÷ liÖu (Data store) : §îc ký hiÖu bëi 2 ®êng kÎ song song, hoÆc bëi h×nh ch÷ nhËt trßn gãc, biÓu diÔn cho th«ng tin §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 16
  17. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ mµ hÖ thèng cÇn ph¶i lu gi÷ trong mét kho¶ng thêi gian ®Ó mét hay nhiÒu qu¸ tr×nh hoÆc t¸c nh©n truy nhËp vµo. Mét khi c«ng viÖc x©y dùng hÖ thèng kÕt thóc th× nh÷ng th«ng tin nµy ® îc tån t¹i díi d¹ng file hay c¬ së d÷ liÖu. - T¸c nh©n ngoµi : Lµ mét ngêi, mét nhãm hoÆc mét tæ chøc bªn ngoµi lÜnh vùc nghiªn cøu cña hÖ thèng, nh ng cã mét sè h×nh thøc tiÕp xóc víi hÖ thèng. Nh©n tè bªn ngoµi lµ nguån cung cÊp th«ng tin vµ lµ phÇn sèng cßn cña mäi hÖ thèng. - T¸c nh©n bªn trong : Lµ mét chøc n¨ng hoÆc mét qu¸ tr×nh bªn trong hÖ thèng. DFD cung cÊp mét bøc tranh tæng thÓ, dÔ hiÓu vÒ c¸c chøc n¨ng vµ c¸c d÷ liÖu chÝnh cña hÖ thèng. Tuy nhiªn nÕu xÐt vÒ khÝa c¹nh chi tiÕt th× DFD l¹i cha ®îc ®Çy ®ñ c¶ tõ gãc ®é chøc n¨ng vµ d÷ liÖu. Hai c«ng cô ®îc sö dông ®Ó bæ khuyÕt cho DFD lµ: - Tõ ®iÓn d÷ liÖu: Data dictionary. - §Æc t¶ chøc n¨ng: Process specification. Ba thµnh phÇn, ba lo¹i h×nh c«ng cô ph©n tÝch c¬ b¶n kÕt hîp, bæ sung cho nhau cho phÐp thÓ hiÖn hÖ thèng mét c¸ch hoµn chØnh. M« h×nh luång d÷ liÖu cho phÐp thÓ hiÖn hÖ thèng mét c¸ch tæng thÓ trong tiÕn tr×nh ho¹t ®éng lµ c«ng cô ®Æc biÖt h÷u hiÖu trong giai ®o¹n kh¶o s¸t, mét mÆt gióp cho ng êi sö dông vµ ph©n tÝch viªn xÝch l¹i gÇn nhau, mÆt kh¸c gióp cho ng êi lËp tr×nh cã ®- îc c¸i nh×n tæng thÓ trªn toµn bé hÖ thèng. Cã thÓ nãi ®©y lµ c«ng cô ph©n tÝch - ng«n ng÷ chung chñ yÕu gi÷a ph©n tÝch viªn vµ ng - êi sö dông. Kh¸c víi m« h×nh luång d÷ liÖu, c¸c m« h×nh chøc n¨ng vµ d÷ liÖu cho c¸ch nh×n cô thÓ mét mÆt nµo ®Êy gÇn gòi víi ng êi lËp tr×nh. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn( thiÕt kÕ, m· ho¸, cµi ®Æt) chñ yÕu hai m« h×nh nµy ®îc tiÕp tôc ph¸t triÓn, chi tiÕt ho¸. Nãi c¸ch kh¸c ®©y lµ c«ng cô thÓ hiÖn ng«n ng÷ chung gi÷a ph©n tÝch viªn vµ lËp tr×nh viªn. d. Mèi quan hÖ vµ thø tù x©y dùng c¸c m« h×nh. C¸c m« h×nh kÓ trªn cïng cã chung mét ®èi t îng m« t¶ lµ m« h×nh hÖ thèng v× vËy chóng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, tõ mét m« h×nh cã thÓ suy ra ®îc mét phÇn c¸c m« h×nh cßn l¹i. Trong ph - ¬ng ph¸p luËn ph©n tÝch thiÕt kÕ, cÊu tróc c¸c m« h×nh nµy ® îc x©y dùng chi tiÕt ho¸ dÇn theo c¸ch tiÕp cËn tõ trªn xuèng. C¸c m« §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 17
  18. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ h×nh thêng ®îc x©y dùng ®ång thêi, tuy nhiªn vÉn cã thÓ theo mét thø tù tríc sau mét chót. (1) Cã thÓ x©y dùng theo thø tù: BFD, ERD, DFD. Thø tù x©y dùng nµy thêng ®îc lùa chän khi ph©n tÝch ®Þnh híng lËp tr×nh. Trong trêng hîp nµy DFD (m« h×nh luång d÷ liÖu) ® îc sö dông nh mét c«ng cô minh ho¹ lµm râ quan hÖ gi÷a c¸c phÇn tö cña BFD( m« h×nh chøc n¨ng) vµ ERD ( m« h×nh d÷ liÖu). (2) Víi ®Þnh híng trao ®æi, lµm râ c¸c yªu cÇu cña ngêi dïng, DFD l¹i ®îc x©y dùng tríc, thÓ hiÖn c¸c quy tr×nh nghiÖp vô cña hÖ thèng thùc. Sau khi ®îc ngêi dïng x¸c nhËn tÝnh ®óng ®¾n, tõ DFD trÝch läc c¸c chøc n¨ng ®Ó x©y dùng BFD vµ d÷ liÖu ®Ó x©y dùng ERD. 2.3.2. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thiÕt kÕ híng ®èi tîng C¸ch tiÕp cËn míi nhÊt trong ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ hÖ thèng lµ ph¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ híng ®èi tîng. HÖ thèng ®îc x©y dùng bao gåm c¸c thµnh phÇn liªn kÕt víi nhau gäi lµ ®èi tîng. Mçi ®èi tîng bao gãi c¶ d÷ liÖu vµ xö lý lµm cho c¸c phÇn tö hÖ thèng ®éc lËp víi nhau vµ cã thÓ t¸i sö dông, ®iÒu ®ã ®· c¶i thiÖn c¬ b¶n chÊt lîng cña hÖ thèng vµ lµm t¨ng n¨ng suÊt ho¹t ®éng ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 18
  19. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ Ch¬ng 3. C¬ së lý thuyÕt ph©n tÝch-thiÕt kÕ c¬ së d÷ liÖu. 3.1 Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu. 3.1.1 C¬ së d÷ liÖu lµ g×? C¬ së d÷ liÖu lµ tËp d÷ liÖu vÒ mét ®¬n vÞ tæ chøc ® îc lu trªn m¸y vµ cã c¸ch tæ chøc qu¶n lý theo mét m« h×nh phï hîp víi ®¬n vÞ tæ chøc ®ã. HÖ qu¶n trÞ c¬ së d÷ liÖu lµ hÖ thèng c¸c phÇn mÒm cho phÐp m« t¶, lu tr÷ thao t¸c c¸c d÷ liÖu trªn c¬ së d÷ liÖu nã b¶o ®¶m bÝ mËt, an toµn víi nhiÒu ngêi sö dông. 3.1.2 Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n. a.Thùc thÓ. Lµ mét ®èi tîng cô thÓ hay trõu tîng tån t¹i thùc sù vµ kh¸ æn ®Þnh trong thÕ giíi thùc mµ ta muèn ph¶n ¸nh nã trong hÖ thèng th«ng tin. VÝ dô: gi¸o viªn, hµng ho¸: Lµ ®èi tîng cô thÓ. Dù ¸n: Lµ ®èi tîng trõu tîng. b.Thuéc tÝnh. Lµ tÝnh chÊt m« t¶ mét khÝa c¹nh nµo ®ã cña thùc thÓ nh vËy thuéc tÝnh lµ th«ng tin cÇn qu¶n lý d÷ liÖu. c.Kho¸. Lµ mét thuéc tÝnh duy nhÊt cho phÐp nhËn diÖn sù thÓ hiÖn cña thùc thÓ. 3.1.3 Quan hÖ. Lµ sù gom nhãm hai hay nhiÒu thùc thÓ víi nhau trong ®ã mçi thùc thÓ cã mét vai trß nhÊt ®Þnh. a.Quan hÖ 1-1. Mét phÇn tö cña A kÕt hîp víi kh«ng qu¸ mét phÇn tö cña B: §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 19
  20. Qu¶n lý vËt t, thiÕt bÞ b.Quan hÖ 1-nhiÒu. Mét phÇn tö cña A cã thÓ kÕt hîp víi N phÇn tö cña B vµ ng îc l¹i mét phÇn tö cña B chØ kÕt hîp duy nhÊt víi mét phÇn tö cña A. c.Quan hÖ nhiÒu-nhiÒu. Mét phÇn tö cña A cã thÓ kÕt hîp víi N phÇn tö cña B vµ ng îc l¹i mçi phÇn tö cña B cã thÓ kÕt hîp víi N phÇn tö cña A. Trong ®ã: A, B lµ tËp thuéc tÝnh. R lµ tËp h÷u h¹n c¸c phÇn tö, R≠∅ 3.1.4 C¸c d¹ng chuÈn. a.Phô thuéc hµm. A x¸c ®Þnh B hay B phô thuéc hµm vµo A{(A B): Khi ®ã mçi phÇn tö cña A chØ x¸c ®Þnh ®îc duy nhÊt mét phÇn tö cña B}. b.D¹ng chuÈn 1NF-First Normal Form : D¹ng khëi ®Çu cña chuÈn ho¸ c¬ së d÷ liÖu. Yªu cÇu cña d¹ng chuÈn nµy lµ c¬ së d÷ liÖu ph¶i ®¶m b¶o kh«ng cã nhãm lÆp vµ chØ cã thÓ tån t¹i c¸c phô thuéc hµm kh«ng phô thuéc ®Çy ®ñ vµo kho¸ chÝnh-phô thuéc mét phÇn vµo kho¸. c.D¹ng chuÈn 2NF-Seccond Normal Form: B¶ng ®îc coi lµ ë d¹ng chuÈn 2NF nÕu nã ë d¹ng chuÈn 1NF, ®ång thêi kh«ng tån t¹i c¸c phô thuéc hµm phô thuéc kh«ng ®Çy ®ñ vµo kho¸, cã thÓ tån t¹i c¸c phô thuéc hµm gi¸n tiÕp. §å ¸n tèt nghiÖp KTV Gi¸o viªn híng dÉn: Lª Huy ThËp 20
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản