Đề tài " ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỔ TRỢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN '

Chia sẻ: Quí Từ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

2
426
lượt xem
183
download

Đề tài " ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỔ TRỢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN '

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong xu thế của thời đại ngày nay, với sự tiến bộ của công nghệ và tri thức khoa học, giáo dục đào tạo nguồn nhân lực trở thành quốc sách hàng đầu của nhiều quốc gia. Vì vậy, hệ thống giáo dục Việt Nam, đặc biệt là giáo dục ở bậc Cao đẳng, Đại học phải đi theo hướng nâng cao tri thức, kỹ năng lao động, khả năng canh tranh. Trước tình hình đó, trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động và thực hiện phong trào đổi mới phương pháp dạy học....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề tài " ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỔ TRỢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN '

  1. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 119 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỔ TRỢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN ThS. NGUYỄN THỊ THANH HẢI Trong xu thế của thời đại ngày nay, với sự tiến bộ của công nghệ và tri thức khoa học, giáo dục đào tạo nguồn nhân lực trở thành quốc sách hàng đầu của nhiều quốc gia. Vì vậy, hệ thống giáo dục Việt Nam, đặc biệt là giáo dục ở bậc Cao đẳng, Đại học phải đi theo hướng nâng cao tri thức, kỹ năng lao động, khả năng canh tranh. Trước tình hình đó, trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động và thực hiện phong trào đổi mới phương pháp dạy học. Chỉ thị số 29/2001/CT- BGD& ĐT ngày 30/7/2001 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo về việc tăng cường giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành Giáo dục đã chỉ rõ: “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng công nghệ thông tin như công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạy học ”. Trong những năm qua, đội ngũ giảng viên bộ môn khoa học Mác – Lênin đã không ngừng đổi mới phương pháp: từ vận dụng phương pháp dạy học như đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm đến hướng dẫn học sinh, sinh viên tự học, tự nghiên cứu… Một số giảng viên đã kết hợp các phương pháp dạy học trên với việc ứng dụng công nghệ thông tin để giờ dạy trở nên sinh động, hiệu quả, thu hút được sự tham gia tích cực của học sinh, sinh viên. Quá trình ứng dụng công nghệ thông tin góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn khoa học Mác- Lênin đã đạt được những kết quả khả quan, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục. Bài viết này muốn khẳng định hiệu quả của việc ứng dụng CNTT hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học Mác- Lênin. 1. Ứng dụng CNTT hỗ trợ dạy học môn khoa học Mác-Lênin Khoa học Mác –Lênin là môn khoa học nội dung thiên về lý luận, kiến thức mang tính trừu tượng cao và tính thực tiễn sâu sắc. Hầu hết các nội dung giảng dạy đều sử dụng phương pháp thuyết trình mang tính “áp đặt” người học. Việc sử dụng CNTT với các hình ảnh, thông tin sự kiện…. làm cho các nội dung đó phong phú, đa dạng, dễ được người học tiếp nhận và khắc sâu kiến thức. Sau những tiết dạy có ứng dụng CNTT, chúng tôi đã trao đổi với người học và được biết, ngoài những hạn chế khi sử dụng CNTT trong quá trình giảng dạy cần khắc phục, đa số sinh viên thích thú khi được học những giờ có ứng dụng CNTT . Bởi vì theo các em, những giờ đó giàu thông tin, hình ảnh minh họa nên giờ học sinh động, dễ hiểu và nhớ lâu hơn. Sau đây là một vài ví dụ minh họa, so sánh về hiệu quả của việc sử dụng CNTT trong giảng dạy các môn khoa học Mác- Lênin. Ví dụ 1: Môn Triết học Mác- Lênin Chương I: Triết học và vai trò của nó trong đời sống xã hội * Giảng dạy không có sự hỗ trợ của CNTT: Khi lên lớp, ở chương này, chúng tôi thường sử dụng các phương pháp thuyết trình, đàm thoại, thảo luận nhóm… để truyền đạt các nội dung . Chẳng hạn, một trong những nội dung cần làm rõ ở Chương I là khái niệm Triết học. Đây là một khái niệm trừu tượng, quan niệm của Phương Đông 119
  2. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 120 và Phương Tây khác nhau. Ở phần này, GV đặt câu hỏi Triết học là gì? Sinh viên trả lời xong, GV sẽ rút ra kết luận: Ở Phương Đông: Triết học (theo nguyên nghĩa chữ Hán) có nghĩa là trí (tức là sự hiểu biết sâu sắc của con người về đạo lý. Ở PhươngTây: Triết học là Philosophy (theo tiếng HyLạp) có nghĩa là yêu mến sự thông thái. => Cho dù ở Phương Đông hay Phương Tây có những quan điểm khác nhau về Triết học thì ngay từ đầu Triết học đã là hoạt động tinh thần biểu hiện khả năng nhận thức, đánh giá của con người, nó tồn tại với tư cách là một hình thái ý thức xã hội. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin :Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí, vai trò của con người trong thế giới đó. * Giảng dạy có sự hỗ trợ của CNTT: Ở phần này, GV đặt câu hỏi: Triết học là gì? Tuy nhiên, sau khi kết luận, GV chiếu những hình ảnh đưới đây minh họa cho kết luận của mình: Ở Phương Đông: (Triết) (Khẩu) (Trí tuệ) HAI CÁCH LÝ GIẢI THUẬT NGỮ “TRIẾT” TRONG HÁN TỰ 120
  3. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 121 Ở Phương Tây: Trường Athens (Bức họa của Raphael-TKXV) Quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lênin: “TriÕt häc lμ hÖ thèng tri thøc lý luËn chung nhÊt cña con ng−êi vÒ thÕ giíi; vÒ vÞ trÝ, vai trß cña con ng−êi trong thÕ giíi Êy.” 121
  4. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 122 Ví dụ 2: Môn Chủ nghĩa xã hội khoa học Chương VIII: Vấn đề Tôn giáo trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội * Giảng dạy không có sự hỗ trợ của CNTT: Khi lên lớp ở chương này, chúng tôi thường sử dụng các phương pháp như đã nêu ở ví dụ 1 để truyền đạt các nội dung. Một trong những yêu cầu giảng dạy Chương 8 là sau khi tiếp thu, người học phải đứng trên lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng để xem xét vấn đề tôn giáo. Phân biệt được tôn giáo và tín ngưỡng . Ở nội dung này, GV sẽ cho lớp thảo luận với hệ thống câu hỏi: Tôn giáo là gì? Tín ngưỡng là gì? Hãy kể những tôn giáo và đặc điểm của nó mà em biết. Sau khi thảo luận xong, các nhóm sẽ trình bày kết quả, các nhóm khác nhận xét và bổ sung. Giảng viên kết luận: Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội, phản ánh một cách hoang đường hư ảo hiện thực khách quan. Qua sự phản ánh của tôn giáo, những sức mạnh tự phát trong tự nhiên và xã hội đều trở nên thần bí. Tín ngưỡng là niềm tin, là sự ngưỡng mộ của con người vào một hiện tượng, một lực lượng siêu nhiên, tôn sùng vào một điều gì đó pha chút thần bí , hư ảo…. * Giảng dạy có sự hỗ trợ của CNTT: GV đưa những hình ảnh để trả lời câu hỏi: Tôn giáo là gì? “ TÊt c¶ mäi t«n gi¸o ch¼ng qua chØ lμ sù ph¶n ¸nh h− ¶o vμo ®Çu ãc cña con ng−êi, cña c¸c lùc l−îng bªn ngoμi chi phèi cuéc sèng hμng ngμy cña hä; chØ lμ sù ph¶n ¸nh trong ®ã lùc l−îng ë trÇn thÕ ®· mang hinh thøc lùc l−îng siªu trÇn thÕ”. (C.M¸c vμ Ph.¡ngghen, Toμn tËp, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hμ Néi, 1994, t 20, tr 437) • Phân biệt tôn giáo và tín ngưỡng: (Chúng tôi sử dụng hình ảnh sau để người học nhận xét và tự rút ra kết luận phân biệt tôn giáo và tín ngưỡng). 122
  5. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 123 (Để người học khắc sâu hơn, chúng tôi kết nối ở đây 2 đoạn phim. Một đoạn với nội dung là buổi lễ của Thiên Chúa giáo. Một đoạn với nội dung Lễ Hội đền Hùng) Ví dụ 3 : Môn Kinh tế chính trị Chương VIII : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam * Giảng dạy không có sự hỗ trợ của CNTT: Đây là một chương khó, nội dung khô khan, quá trình giảng dạy nếu không chú ý sẽ mang tính áp đặt buộc người học công nhận. Ở chương này, chúng tôi cũng vẫn thường sử dụng các phương pháp diễn giải, nêu vấn đề, thảo luận nhóm… để truyền đạt các nội dung như công nghiệp hoá, hiện đại hoá; tác dụng của CNH; đặc điểm của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại… . Thế nhưng, các phương pháp đó vẫn chưa giúp người học hiểu rõ các nội dung của chương này. *Giảng dạy có sự hỗ trợ của CNTT: Ở chương này, chúng tôi đưa những hình ảnh minh họa về CNH- HĐH. Từ đó, người học tự rút ra khái niệm CNH, HĐH I “CNH, H§H lμ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n, toμn diÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô vμ qu¶n lý kinh tÕ x· héi tõ sö dông lao ®éng thñ c«ng lμ chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ, ph−¬ng tiÖn vμ ph−¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i dùa trªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp vμ tiÕn bé khoa häc – c«ng nghÖ, t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng x· héi cao” S¶n phÈm ®a d¹ng Nhµ x- ëng Nhµm¸ynhiÖ ®iÖ t nPhóMü Nhµm¸ythuû®iªnHoµB× nh HiÖn®¹i 123
  6. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 124 Trên đây là một vài ví dụ ứng dụng CNTT hỗ trợ đổi mới phương pháp trong dạy học các môn khoa học Mác- Lênin. Việc ứng dụng CNTT trong quá trình giảng dạy được minh họa với những hình ảnh, thông tin sự kiện phong phú, phù hợp với nội dung sẽ tạo hứng thú và thuyết phục, giúp người học nhớ rất tốt các sự kiện… 2. Một vài suy nghĩ về việc ứng dụng CNTT hỗ trợ vào việc giảng dạy các môn khoa học Mác –Lênin 1. 1 Đội ngũ giảng viên Hiện nay, đa số giảng viên dạy môn khoa học Mác- Lênin đã sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy nhưng hiệu quả chưa cao. Những hạn chế này do nhiều nguyên nhân. Một số giảng viên vẫn còn quen với cách dạy cũ, ngại sử dụng công nghệ thông tin vì quá trình chuẩn bị tiết dạy tốn nhiều thời gian, công sức và kinh phí. Số khác, chưa thực sự cố gắng tự học, tự nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Hầu hết các giảng viên chưa sử dụng thành thạo chức năng của các phần mềm vi tính. Bên cạnh đó, một số giảng viên đã cố gắng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, nhưng trong quá trình giảng dạy vẫn còn mang tính hình thức, ôm đồm tham lam nhồi nhét các loại thông tin hình ảnh làm cho giờ dạy nặng tính trình diễn, làm mất thời gian và hiệu quả giờ dạy không cao.Trong quá trình chuẩn bị bài dạy, việc sử dụng màu sắc, hiệu ứng, âm thanh, tiếng động chưa phù hợp cũng ít nhiều ảnh hưởng đến kết quả dạy học. Trong tiến trình dạy một tiết học có ứng dụng CNTT, một số giảng viên thao tác quá nhanh làm cho người học không kịp tiếp thu, lĩnh hội kiến thức. Hơn nữa nếu ứng dụng CNTT vào dạy học mà giảng viên không kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học khác sẽ làm giảm sự giao tiếp giữa thầy và trò. 124
  7. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 125 1.2 Về phía người học Đa số học sinh- sinh viên đều thích thú khi được học những giờ học có ứng dụng CNTT. Song bên cạnh đó vẫn còn một số học sinh- sinh viên vẫn chưa thích nghi với phương pháp lên lớp này. Vì vậy, người học chỉ thụ động ngồi nghe, xem hình ảnh minh họa, say sưa nghe giảng mà quên chắt lọc thông tin để ghi chép bài. Một số khác không biết lựa chọn thông tin, nội dung thích hợp để ghi, ghi chậm hoặc ghi không đầy đủ. 1.3 Về cơ sở vật chất, trang thiết bị ứng dụng Công nghệ thông tin Để việc áp dụng CNTT vào quá trình giảng dạy đạt hiệu quả, bên cạnh năng lực chuyên môn, còn cần có phương án cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học, cung cấp cán bộ phục vụ tốt hơn. 3. Một số giải pháp trong việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy môn khoa học Mác- Lênin 3.1. Xây dựng thư viện tư liệu Để phục vụ tốt cho việc dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, giảng viên cần xây dựng cho mình kho tư liệu, đây là điều kiện cần thiết và quan trọng nhằm chuẩn bị tốt nguồn tài liệu để khi cần có thể minh họa cho bài giảng. Tổ Chính trị đảm nhận giảng dạy các môn: Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Lịch sử Đảng…là những phân môn với hệ thống tri thức đa dạng, phong phú. Vì vậy, giảng viên cần cập nhật các sự kiện, thông tin, số liệu mới kịp thời để quá trình dạy học đạt hiệu quả. Việc khai thác có thể lấy từ các nguồn tranh ảnh, băng hình, Internet…. Để khai thác thông tin trên mạng, có thể vào trang Web Google.com.vn và tiến hành tìm kiếm hình ảnh, gõ nội dung cần tìm, trên màn hình sẽ xuất hiện hình ảnh theo yêu cầu, lựa chọn những hình ảnh cần thiết lưu vào kho tư liệu để phục vụ cho việc giảng dạy sau này. Khai thác tranh ảnh từ sách, tài tiệu, tạp chí. Trong quá trình tham khảo sách báo, tài tiệu, tạp chí gặp những tranh ảnh đặc biệt cần thiết có thể Scan để quét ảnh và lưu trữ phục vụ cho các bài giảng thích hợp. Khai thác từ các băng hình, phim video, các phần mềm tranh ảnh, bản đồ hình vẽ thông qua các chức năng cung cấp của máy tính. Khai thác các băng hình ảnh động, các phần mềm trên các đĩa CD-Rom,VCD… Chỉ cần kích chuột vào Ínsert/Picture/From file…vào ổ đĩa CD-Rom lựa chọn tranh, hình vẽ cần tìm rồi đưa vào bài giảng… Từ các nguồn tư liệu khai thác trên giảng viên lưu trữ cho mình một thư viện tư liệu phong phú, đa dạng để phục vụ cho quá trình thiết kế bài giảng. Giảng viên cần lưu trữ theo thư mục để dễ dàng tìm kiếm khi sử dụng 3.2. Một số lưu ý khi ứng dụng CNTT trong giảng dạy môn khoa học Mác- Lênin Giảng viên phải biết đánh giá, lựa chọn thông tin, hình ảnh, đoạn phim có tính thiết thực, thích hợp với nội dung bài giảng. Tránh tình trạng lan man nhồi nhét, lạm 125
  8. Công nghệ thông tin hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học 126 dụng thông tin, hình ảnh không phù hợp làm giảm hiệu quả bài giảng. Mặt khác khi thiết kế bài giảng, người thiết kế nên lựa chọn những tiết, chương có nhiều tư liệu, các đợn vị kiến thức hợp lý để thiết kế. Không nên sử dụng quá nhiều kỹ thuật trình diễn và sử dụng nhiều hiệu ứng trong một bài dạy. Điều này gây ra hiện tượng trình chiếu hơn là thiết kế bài dạy học. Bài học nên thiết kế một cách có hệ thống, đơn giản phù hợp với nội dung, có trọng tâm, trọng điểm, có các điểm nhấn cần thiết. Âm thanh, hình ảnh, mô hình được sử dụng để minh họa cho cá đơn vị kiến thức không quá cầu kỳ, khó hiểu, đảm bảo tính thẩm mỹ cao. Lưu ý đây là những phân môn mang tính chất cung cấp kiến thức lý luận Mác- Lênin và góp phần hình thành tư tưởng niềm tin của người học. Vì vậy không sử dụng nhiều hình ảnh, thông tin đoạn phim mang tính phản diện. Sự lựa chọn phim ảnh minh họa cho bài giảng cũng góp phần hình thành ý thức, tình cảm, thái độ và hành động của của học sinh –sinh viên. Để thiết kế được bài giảng, người dạy không chỉ thành thạo máy tính, cách soạn thảo, thiết kế mà còn phải biết kết hợp nhuần nhuyễn nhiều phương tiện khác như: máy chiếu overhead, Projector, đầu máy video…. Việc nắm vững và làm chủ được các phương tiện dạy học liên quan làm cho người dạy linh hoạt hơn trong quá trình thiết kế và giảng dạy. Quá trình ứng dụng CNTT vào giảng dạy của giảng viên Tổ Chính trị bước đầu đã thu được một số kết quả và kinh nghiệm. Bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế. Trong quá trình công tác, chúng tôi sẽ khắc phục để quá trình giảng dạy đạt hiệu quả cao hơn. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1]. Lâm Quang Thiệp. Công nghệ mới với việc dạy và học trong các trường Cao đẳng, Đại học.- NXB Giáo dục, 2007. [2]. Trần Xuân Giáp. Phương tiện Dạy học-NXB Giáo dục, 1998. [3]. Quách Tuấn Ngọc. Đổi mới phương pháp dạy học bằng công nghệ thông tin- xu thế của thời đại. Tạp chí Đại học và giáo dục chuyên ngành số8/1999. 126

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản