Đề tài "Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế"

Chia sẻ: bingo_do

Mục tiêu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) hướng tới là thu nhập của các chủ thể kinh tế, của quốc gia không ngừng tăng lên. Xét về góc độ kinh tế, giải pháp chủ yếu để tăng thu nhập là kích thích lao động, đầu tư và tiết kiệm, tạo được năng suất lao động cao cho xã hội. Muốn vậy, Nhà nước phải có nhiều đòn bẩy có hiệu lực về kinh tế, trong đó sử dụng công cụ thuế có vai trò quan trọng trong mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng...

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Đề tài "Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế"

Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển
dich cơ cấu kinh tế
THS. NGUYỄN NGỌC TÚ

Mục tiêu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) hướng tới là thu nhập của
các chủ thể kinh tế, của quốc gia không ngừng tăng lên. Xét về góc độ kinh tế, giải
pháp chủ yếu để tăng thu nhập là kích thích lao động, đầu tư và tiết kiệm, tạo
được năng suất lao động cao cho xã hội. Muốn vậy, Nhà nước phải có nhiều đòn
bẩy có hiệu lực về kinh tế, trong đó sử dụng công cụ thuế có vai trò quan trọng
trong mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH – HĐH, được thể hiện
trên nhiều lĩnh vực:

Phục vụ định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý

CDCCKT bắt nguồn trước hết từ các yếu tố của thị trường, cả mặt tích cực và
tiêu cực, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Trong cơ chế thị
trường, cùng với các yếu tố thúc đẩy tính năng động, sáng tạo, tăng năng suất, hạ
giá thành, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đúng chủ trương của Nhà nước,
cũng còn những yếu tố tự phát, cạnh tranh không lành mạnh, chèn ép lẫn nhau,
làm cho thị trường mất cân đối, tiềm lực quốc gia không được sử dụng triệt để.
Tính tự phát trong cơ chế thị trường đã hạn chế việc xây dựng cơ cấu kinh tế thích
hợp. Chính sách thuế với quá trình nghiên cứu, phân tích, xây dựng thận trọng,
khoa học, toàn diện sẽ có tác dụng hướng được cơ cấu kinh tế hợp lý, tiến bộ, từng
bước hạn chế khắc phục được tính tự phát, bảo đảm được sự phát triển bền vững
của nền kinh tế – xã hội và nâng dần đời sống nhân dân.
Chính sách thuế phải thiết thực, góp phần chuyển được cơ cấu kinh tế cũ, lạc hậu
sang cơ cấu kinh tế mới hiện đại, hợp lý và thay đổi được tỷ lệ tương quan giữa
các ngành trong GDP, đúng chiến lược phát triển kinh tế của đất nước. Quá trình
CDCCKT phụ thuộc một phần rất lớn vào mối quan hệ cung cầu của thị trường.
Có nhu cầu tất yếu đòi hỏi phát triển sản xuất, dịch vụ để đủ cung ứng cho nhu
cầu và ngược lại. Mục tiêu của CDCCKT là làm tăng tổng cung gắn với kích cầu
để quá trình CDCCKT đạt hiệu quả tốt. Tổng cầu tăng hay giảm phụ thuộc vào
nhiều yếu tố liên quan, chủ yếu là thu nhập của các tầng lớp dân cư, giá cả từng
loại sản phẩm, cơ cấu hàng hoá trên thị trường.

ảnh hưởng của chính sách thuế thông qua các mức thuế, các chế độ miễn giảm,
các chế độ quản lý thu thuế khác nhau có vai trò quan trọng đến việc tạo nên tổng
cầu theo hai hướng: khuyến khích phát triển hay hạn chế. Các Mác viết: “khi thị
trường, nghĩa là lĩnh vực trao đổi mở rộng ra thì quy mô trong sản xuất cũng tăng
lên, sự phân công trong xã hội cũng thay đổi sâu sắc hơn” (Các Mác. F.Ăng-ghen
tuyển tập, tập II, NXB Sự thật – Hà Nội. Trang 614). Thuế cũng có ảnh hưởng trực
tiếp hoặc gián tiếp tới cung của thị trường. Đó là việc đánh thuế cao hay thấp vào
các yếu tố sản xuất, tiêu dùng, thu nhập. Bên cạnh sự can thiệp của thuế vào cả hai
lĩnh vực cung và cầu, chính sách thuế cũng có tác động đến lạm phát trong nền
kinh tế, cũng có nghĩa là can thiệp vào môi trường CDCCKT.

Phương pháp sử dụng công cụ thuế hợp lý sẽ phát huy vai trò thúc đẩy
CDCCKT qua nhiều lĩnh vực, ngành nghề, quy mô, trình độ công nghệ, phát triển
nông lâm – ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, xây dựng nông thôn mới…
Với một nước đang phát triển như Việt Nam, thuế phải phát huy tác dụng thúc đẩy
xây dựng nền công nghiệp qua những bước đi thích hợp, đặc biệt quan tâm đến
các ngành trực tiếp phục vụ phát triển sản xuất nông nghiệp, thực hiện chuyên
môn hoá và liên kết kinh tế giữa các địa phương, xây dựng các trung tâm kinh tế
của từng vùng, tạo điều kiện liên kết được công nghiệp với nông nghiệp, thành thị
với nông thôn.

Thuế phục vụ định hướng CDCCKT hợp lý, tiến bộ trên cơ sở phát triển kinh tế
nhanh, có hiệu quả, bền vững và cơ cấu lao động theo hướng CNH – HĐH, phát
huy được các thế mạnh và các lợi thế so sánh của đất nước, tăng sức cạnh tranh
lành mạnh giữa các thành phần kinh tế gắn với nhu cầu thị trường ở trong và ngoài
nước, nhu cầu về đời sống nhân dân với an ninh quốc phòng, tạo thêm sức mua
của thị trường trong nước và mở rộng thị trường nước ngoài thông qua chính sách
thuế khuyến khích mạnh mẽ xuất khẩu.

Bảo đảm nguồn thu không ngừng tăng lên của ngân sách nhà nước

Nhu cầu chi tiêu mọi mặt của NSNN ngày càng tăng, trong đó có phần phục vụ
yêu cầu về CDCCKT. Nền tài chính quốc gia lành mạnh phải cơ bản dựa trên sự
động viên từ nội bộ nền kinh tế quốc dân, chủ yếu là thuế. Do đó, hệ thống chính
sách thuế phải bao quát được hết các nguồn thu cần thiết và có thể bồi thường,
khai thác, động viên NSNN từ mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, mọi nguồn thu
nhập cao, mọi khoản tài sản lớn, mọi tiêu dùng đặc biệt là tiêu dùng xa xỉ và các
khoản thu nhập phát sinh cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường. Hệ thống
chính sách thuế ở ta phải bảo đảm phần lớn tổng số thu NSNN. Qua đó, đáp ứng
được mọi nhu cầu chi tiêu thường xuyên, vừa góp phần tích luỹ cho xây dựng cơ
sở hạ tầng và trả nợ, góp phần giảm bội chi ngân sách, kiềm chế lạm phát.

Mỗi sắc thuế đảm nhiệm một số chức năng mục đích nhất định, hỗ trợ, bổ sung
cho nhau để có thể phát huy tác dụng toàn diện về kinh tế – xã hội của cả hệ thống
chính sách thuế. Trong từng sắc thuế phải có những quy định rõ ràng, cụ thể về đối
tượng đánh thuế, đối tượng chịu thuế, về thuế suất, thuế biểu, về trách nhiệm,
nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế, của cơ quan thuế, về chế độ quản lý, nộp thuế, về
chế độ miễn giảm, xử lý vi phạm, khắc phục tình trạng hiểu thế nào cũng đúng,
làm thế nào cũng được, tạo sơ hở phát sinh tuỳ tiện, tiêu cực.

Chính sách động viên về thuế cần có tác dụng bồi dưỡng nguồn thu vững chắc,
lâu dài cho NSNN. Cơ cấu thuế suất không quá cao, quá phức tạp, quá khả năng
đóng góp, thực hiện của các đối tượng nộp thuế.

Trên cơ sở mở rộng diện đánh thuế và diện nộp thuế, giảm nhẹ thuế suất, giảm
bớt trường hợp được xét miễn, giảm theo phương châm “góp gió thành bão” trong
điều kiện kinh tế ở ta phổ biến là phân tán, thu nhập xã hội chưa cao… sẽ tạo được
nguồn thu ngày càng lớn. Nguồn thu của NSNN qua thuế chỉ có thể ổn định và
tăng lên lâu dài trên cơ sở nền kinh tế phát triển liên tục, bền vững, tổng sản phẩm
quốc nội (GDP) và thu nhập quốc dân không ngừng tăng lên.

Yêu cầu tăng thu ngân sách qua hệ thống chính sách thuế phải dựa trên quá trình
CDCCKT hợp lý, tiến bộ theo hướng CNH – HĐH gắn với yêu cầu tiết kiệm trong
sản xuất, tiêu dùng, tăng cường trang thiết bị hiện đại, khắc phục được tham ô,
lãng phí, phô trương hình thức, tinh giản biên chế hợp lý trong bộ máy hành chính.
Các Mác đã từng viết: “Thuế khoá nặng nề và bộ máy hành chính cồng kềnh, kém
hiệu quả là hai khái niệm đồng nghĩa”. Nhân dân có đóng góp nặng nề đến bao
nhiêu, mà tham ô, lãng phí xảy ra phổ biến thì cũng chỉ là “gió lùa vào nhà trống”.

Phục vụ yêu cầu tài trợ cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Vai trò tích cực của thuế với quá trình CDCCKT còn có thể được xem xét ở góc
độ tài trợ. Đối với các nước đang phát triển, vấn đề tài trợ của thuế được đánh giá
là “cú hích ban đầu” hết sức quan trọng của Nhà nước để hình thành cơ cấu kinh tế
mới hợp lý, tiến bộ. Tài trợ từ thuế được thực hiện bằng phương pháp: trực tiếp
hay gián tiếp. Một là, thực hiện các thuế suất đặc biệt, cho miễn giảm thuế nhằm
tạo điều kiện cho các chủ thể kinh tế có thêm thu nhập để giải quyết yêu cầu
CDCCKT theo hướng có lợi cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Hai là, qua nguồn
thu tăng nhiều từ thuế, Nhà nước có thêm vốn ban đầu cho các cơ sở, địa phương,
vùng lãnh thổ có khó khăn trong việc thực hiện các chương trình CDCCKT hoặc
tài trợ cho các trường hợp dạy nghề để người lao động có trình độ thấp đáp ứng
được yêu cầu phục vụ các ngành cần trình độ kỹ thuật công nghệ cao được hình
thành trong CDCCKT, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển nông – lâm – ngư nghiệp
gắn với công nghiệp chế biến, bảo quản sau thu hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng ở
nông thôn, hỗ trợ lưu thông nguyên, nhiên, vật liệu, tiêu thụ hàng hoá hay xây
dựng các công trình thuỷ lợi ở những vùng thường xảy ra hạn hán nhằm nâng cao
được năng suất lao động, bảo đảm được an toàn lương thực trong hoàn cảnh diện
tích đất sản xuất nông nghiệp càng bị thu hẹp trong quá trình đô thị hoá.

Thuế góp phần phân bổ lại nguồn lực nhằm thực hiện tốt chương trình
chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Với việc thiết kế và xây dựng hệ thống chính sách thuế có phân biệt theo ngành,
vùng khác nhau, Nhà nước có thể thúc đẩy phát triển nhiều ngành nghề kinh tế
mũi nhọn, then chốt và các vùng kinh tế trọng điểm, góp phần khuyến khích
CDCCKT theo bước CNH – HĐH.

Thuế gián thu (thuế tiêu dùng, thuế GTGT, thuế TTĐB, thuế XNK…) là những
loại thuế có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đến tiêu dùng xã hội,
ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả, thu nhập và quan hệ cung cầu trên thị trường.
Thông qua thuế gián thu, Nhà nước có thể chi phối đến việc lựa chọn và quyết
định sản xuất “cái gì”, sản xuất “như thế nào”, “sản xuất cho ai…”. Dựa vào công
cụ thuế gián thu, Nhà nước có thể thúc đẩy hoặc hạn chế việc tích luỹ, đầu tư và
tiêu dùng. Từ chính sách thuế phân biệt theo thuế suất cao, thấp khác nhau đối với
từng ngành nghề sản xuất kinh doanh, đối với từng sản phẩm, dịch vụ, tuỳ thuộc
vào sự cần thiết của sản xuất và đời sống xã hội, tự nó đã có tác dụng điều chỉnh
việc phân bổ lại nguồn vốn đầu tư trong xã hội. Việc áp dụng các hình thức ưu đãi
(thuế suất, thời gian miễn giảm thuế…) đối với hàng hoá, dịch vụ phù hợp với
hướng CDCCKT thường sẽ làm cho giá cả hàng hoá dịch vụ đó giảm xuống. Khi
giá cả hàng hoá, dịch vụ giảm thì lượng cầu sẽ tăng lên. Để đáp ứng cho sự gia
tăng về cầu hàng hoá, các doanh nghiệp sẽ mở rộng quy mô sản xuất nhằm thu lợi
nhuận nhiều hơn. Ngược lại, khi áp dụng thuế suất cao, giá tăng sẽ có giảm sút về
cầu, thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp sẽ tìm lĩnh vực đầu tư
mới để CDCCKT với mục đích sản xuất mặt hàng khác có thể tạo lợi nhuận nhiều
hơn.

Với sự điều chỉnh CCKT thông qua thuế XNK, thuế tiêu thụ đặc biệt…, Nhà
nước có thể điều tiết, hướng dẫn tiêu dùng, bảo vệ sản xuất trong nước, đồng thời
khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thay thế nguyên liệu nhập khẩu
bằng nguyên liệu sản xuất sẵn có trong nước theo mức độ tỷ lệ nội địa hoá, góp
phần tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá trong nước, đặc biệt trong tiến trình
hội nhập hiện nay, làm cho hàng hoá trong nước có sức cạnh tranh ngay trên thị
trường nội địa cũng như thị trường quốc tế.

Thông qua thuế nhập khẩu, chính sách thuế sẽ tác động đến giá cả hàng hóa trên
thị trường, là công cụ hữu hiệu để hướng dẫn sản xuất, CDCCKT từ lĩnh vực đầu
tư kém hiệu quả sang lĩnh vực đầu tư có hiệu quả hơn. Đối với những hàng hoá là
máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật liệu… phục vụ sản xuất, việc đánh thuế với
thuế suất thấp có tác dụng làm giảm chi phí “đầu vào” của sản xuất, giúp doanh
nghiệp sản xuất trong nước có điều kiện đổi mới công nghệ, giảm giá thành, nâng
cao chất lượng sản phẩm. Khi đánh thuế hàng nhập cao, giá hàng nhập đắt sẽ
khuyến khích tiêu dùng hàng sản xuất trong nước. Với điều kiện đó, hàng sản xuất
trong nước có thế cạnh tranh hơn, giá thành hạ so với hàng nhập khẩu. Tuy nhiên,
trong hoàn cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực thì vai trò bảo hộ của thuế
nhập khẩu sẽ bị hạn chế do thực hiện các cam kết khu vực và quốc tế. Hơn nữa
nếu các quốc gia quá dựa vào vai trò bảo hộ từ thuế nhập khẩu, không những làm
cho chính sách thuế nhập khẩu ảnh hưởng không lợi đến chính sách kinh tế đối
ngoại của Nhà nước trong bối cảnh mới, mà còn làm cho nền sản xuất trong nước
trì trệ, kém phát triển, nhân dân thường xuyên phải dùng hàng hoá với giá đắt và
mẫu mã không được đổi mới theo xu thế phát triển của khu vực và thế giới.

Thuế trực thu (thuế TNDN, thuế TNCN) là những loại thuế mà Nhà nước có thể
sử dụng để khuyến khích mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ. Với chính sách ưu
đãi qua thuế suất, thời gian miễn giảm của thuế TNDN, Nhà nước có thể khuyến
khích đầu tư trong nước cũng như đầu tư nước ngoài vào những ngành, những lĩnh
vực và những vùng cần khuyến khích đầu tư. Chẳng hạn áp dụng mức thuế sất
thấp và miễn giảm hấp dẫn đối với các dự án đầu tư thuộc các lĩnh vực, ngành
nghề, địa bàn ưu đãi đầu tư như các cơ sở sản xuất mới thành lập; đầu tư ở miền
núi, hải đảo, các vùng có nhiều khó khăn. để khuyến khích thực hiện định hướng
CDCCKT của Đảng và Nhà nước.

Với hệ thống thuế rõ ràng, ổn định, các nhà đầu tư có thể xác định được hiệu quả
đầu tư vốn của mình sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước. Họ
sẽ so sánh, tính toán và lựa chọn lĩnh vực đầu tư vào những ngành, những vùng có
lợi nhất. Một chính sách thuế nhiều ưu đãi sẽ thu hút các nguồn vốn trong và ngoài
nước đầu tư vào lĩnh vực cần ưu tiên, khuyến khích, như sản xuất hàng xuất khẩu,
thay thế hàng nhập khẩu cần thiết mà trong nước chưa sản xuất được hoặc sản xuất
chưa đủ nhu cầu, đầu tư vào những vùng có điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội
không thuận lợi.

Việc áp dụng chính sách thuế phân biệt giữa các ngành, các khu vực có tác động
mạnh mẽ đến việc phân bổ lại nguồn lực trong nền kinh tế (vốn, lực lượng lao
động) song tác động đó chỉ có hiệu lực tốt nhất trong một thời hạn nhất định, thích
hợp, vì trong dài hạn, sự ưu đãi hay hạn chế của thuế với các ngành, các khu vực
sẽ bị san sẻ do sự di chuyển nhanh nhạy của vốn và lực lượng lao động trong thị
trường. Do đó, để phát huy được tốt vai trò của thuế trong hướng dẫn đầu tư, phải
xác định được thời gian ưu đãi, miễn giảm thuế thích hợp nhất. Nếu thời gian ưu
đãi quá ngắn, khó thu hút được vốn đầu tư do các dự án chưa đủ thời gian vượt
qua những khó khăn phải đối đầu, hoạt động kinh doanh chưa đạt được tình trạng
bình thường. Trong bối cảnh đó, việc thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ làm cho tình hình
tài chính của doanh nghiệp trở nên khó khăn. Ngược lại, nếu thời gian ưu đãi thuế
quá dài thì sự linh hoạt trong phân bổ nguồn lực của thị trường sẽ triệt tiêu sự ưu
đãi đối với khu vực cần khuyến khích, do ưu đãi đó đã san đều cho các khu vực
khác trong nền kinh tế. Phân tích này rất có ý nghĩa trong việc sử dụng các điều
khoản ưu đãi thuế, đặc biệt là xác định thời gian miễn giảm thuế thích hợp nhằm
thực hiện chính sách điều chỉnh, hướng dẫn, thu hút vốn đầu tư sản xuất, kinh
doanh, tái phân bổ vốn đầu tư nhằm thúc đẩy CDCCKT. Mỗi sắc thuế sẽ tác động
đến lợi ích của các chủ thể đầu tư ở các khía cạnh khác nhau. Do đó, không thể
đồng nhất một thời gian miễn giảm thuế như nhau đối với tất cả các sắc thuế, các
loại đối tượng khác nhau. Thông thường, các loại thuế trực thu có tác động thiết
thực, nhanh, mạnh đến lợi ích của các nhà đầu tư hơn thuế gián thu.

Trên cơ sở chiến lược phát triển kinh tế và định hướng CDCCKT đã xác định,
thông qua việc áp dụng các sắc thuế với các mức thuế suất, thời gian ưu đãi thích
hợp cùng những quy định giám sát chặt chẽ, cụ thể, thuế luôn là công cụ hữu hiệu
trong việc phân bổ và điều chỉnh lại nguồn lực trong nền kinh tế, góp phần thực
hiện CDCCKT theo định hướng của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định.

Nói tóm lại, thuế có vai trò quan trọng với quá trình CDCCKT, cả về mặt phục
vụ yêu cầu chuyển hướng cơ cấu hợp lý, tiến bộ, hiện đại hạn chế tính cạnh tranh
không lành mạnh, tính tự phát, tiêu cực của cơ chế thị trường, cả về mặt thúc đẩy
CDCCKT nhanh chóng có lợi cho quốc kế dân sinh, tăng trưởng và phát triển kinh
tế.

Từ lý luận đến thực tiễn, chính sách thuế mang tính khả thi, đạt hiệu quả cao với
CDCCKT cần được xây dựng qua quá trình phân tích khoa học, toàn diện thực
trạng kinh tế xã hội của cả nước và đặc điểm của từng ngành, từng vùng lãnh thổ,
đồng thời dự kiến được những diễn biến phức tạp trong quá trình hội nhập cả về
thời cơ và thách thức. Chính sách thuế cũng cần được xây dựng gắn với chương
trình CDCCKT trong từng thời kỳ để có thể thiết thực phát huy vai trò quan trọng
của thuế trong lĩnh vực này./.

Top Download Báo Cáo Khoa Học

Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản