Đề tài "Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế"

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
777
lượt xem
252
download

Đề tài "Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế"

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) hướng tới là thu nhập của các chủ thể kinh tế, của quốc gia không ngừng tăng lên. Xét về góc độ kinh tế, giải pháp chủ yếu để tăng thu nhập là kích thích lao động, đầu tư và tiết kiệm, tạo được năng suất lao động cao cho xã hội. Muốn vậy, Nhà nước phải có nhiều đòn bẩy có hiệu lực về kinh tế, trong đó sử dụng công cụ thuế có vai trò quan trọng trong mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề tài "Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế"

  1. Vai trò của thuế đối với quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế THS. NGUYỄN NGỌC TÚ Mục tiêu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) hướng tới là thu nhập của các chủ thể kinh tế, của quốc gia không ngừng tăng lên. Xét về góc độ kinh tế, giải pháp chủ yếu để tăng thu nhập là kích thích lao động, đầu tư và tiết kiệm, tạo được năng suất lao động cao cho xã hội. Muốn vậy, Nhà nước phải có nhiều đòn bẩy có hiệu lực về kinh tế, trong đó sử dụng công cụ thuế có vai trò quan trọng trong mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH – HĐH, được thể hiện trên nhiều lĩnh vực: Phục vụ định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý CDCCKT bắt nguồn trước hết từ các yếu tố của thị trường, cả mặt tích cực và tiêu cực, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Trong cơ chế thị trường, cùng với các yếu tố thúc đẩy tính năng động, sáng tạo, tăng năng suất, hạ giá thành, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đúng chủ trương của Nhà nước, cũng còn những yếu tố tự phát, cạnh tranh không lành mạnh, chèn ép lẫn nhau, làm cho thị trường mất cân đối, tiềm lực quốc gia không được sử dụng triệt để. Tính tự phát trong cơ chế thị trường đã hạn chế việc xây dựng cơ cấu kinh tế thích hợp. Chính sách thuế với quá trình nghiên cứu, phân tích, xây dựng thận trọng, khoa học, toàn diện sẽ có tác dụng hướng được cơ cấu kinh tế hợp lý, tiến bộ, từng bước hạn chế khắc phục được tính tự phát, bảo đảm được sự phát triển bền vững của nền kinh tế – xã hội và nâng dần đời sống nhân dân.
  2. Chính sách thuế phải thiết thực, góp phần chuyển được cơ cấu kinh tế cũ, lạc hậu sang cơ cấu kinh tế mới hiện đại, hợp lý và thay đổi được tỷ lệ tương quan giữa các ngành trong GDP, đúng chiến lược phát triển kinh tế của đất nước. Quá trình CDCCKT phụ thuộc một phần rất lớn vào mối quan hệ cung cầu của thị trường. Có nhu cầu tất yếu đòi hỏi phát triển sản xuất, dịch vụ để đủ cung ứng cho nhu cầu và ngược lại. Mục tiêu của CDCCKT là làm tăng tổng cung gắn với kích cầu để quá trình CDCCKT đạt hiệu quả tốt. Tổng cầu tăng hay giảm phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan, chủ yếu là thu nhập của các tầng lớp dân cư, giá cả từng loại sản phẩm, cơ cấu hàng hoá trên thị trường. ảnh hưởng của chính sách thuế thông qua các mức thuế, các chế độ miễn giảm, các chế độ quản lý thu thuế khác nhau có vai trò quan trọng đến việc tạo nên tổng cầu theo hai hướng: khuyến khích phát triển hay hạn chế. Các Mác viết: “khi thị trường, nghĩa là lĩnh vực trao đổi mở rộng ra thì quy mô trong sản xuất cũng tăng lên, sự phân công trong xã hội cũng thay đổi sâu sắc hơn” (Các Mác. F.Ăng-ghen tuyển tập, tập II, NXB Sự thật – Hà Nội. Trang 614). Thuế cũng có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới cung của thị trường. Đó là việc đánh thuế cao hay thấp vào các yếu tố sản xuất, tiêu dùng, thu nhập. Bên cạnh sự can thiệp của thuế vào cả hai lĩnh vực cung và cầu, chính sách thuế cũng có tác động đến lạm phát trong nền kinh tế, cũng có nghĩa là can thiệp vào môi trường CDCCKT. Phương pháp sử dụng công cụ thuế hợp lý sẽ phát huy vai trò thúc đẩy CDCCKT qua nhiều lĩnh vực, ngành nghề, quy mô, trình độ công nghệ, phát triển nông lâm – ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, xây dựng nông thôn mới… Với một nước đang phát triển như Việt Nam, thuế phải phát huy tác dụng thúc đẩy xây dựng nền công nghiệp qua những bước đi thích hợp, đặc biệt quan tâm đến các ngành trực tiếp phục vụ phát triển sản xuất nông nghiệp, thực hiện chuyên môn hoá và liên kết kinh tế giữa các địa phương, xây dựng các trung tâm kinh tế
  3. của từng vùng, tạo điều kiện liên kết được công nghiệp với nông nghiệp, thành thị với nông thôn. Thuế phục vụ định hướng CDCCKT hợp lý, tiến bộ trên cơ sở phát triển kinh tế nhanh, có hiệu quả, bền vững và cơ cấu lao động theo hướng CNH – HĐH, phát huy được các thế mạnh và các lợi thế so sánh của đất nước, tăng sức cạnh tranh lành mạnh giữa các thành phần kinh tế gắn với nhu cầu thị trường ở trong và ngoài nước, nhu cầu về đời sống nhân dân với an ninh quốc phòng, tạo thêm sức mua của thị trường trong nước và mở rộng thị trường nước ngoài thông qua chính sách thuế khuyến khích mạnh mẽ xuất khẩu. Bảo đảm nguồn thu không ngừng tăng lên của ngân sách nhà nước Nhu cầu chi tiêu mọi mặt của NSNN ngày càng tăng, trong đó có phần phục vụ yêu cầu về CDCCKT. Nền tài chính quốc gia lành mạnh phải cơ bản dựa trên sự động viên từ nội bộ nền kinh tế quốc dân, chủ yếu là thuế. Do đó, hệ thống chính sách thuế phải bao quát được hết các nguồn thu cần thiết và có thể bồi thường, khai thác, động viên NSNN từ mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, mọi nguồn thu nhập cao, mọi khoản tài sản lớn, mọi tiêu dùng đặc biệt là tiêu dùng xa xỉ và các khoản thu nhập phát sinh cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường. Hệ thống chính sách thuế ở ta phải bảo đảm phần lớn tổng số thu NSNN. Qua đó, đáp ứng được mọi nhu cầu chi tiêu thường xuyên, vừa góp phần tích luỹ cho xây dựng cơ sở hạ tầng và trả nợ, góp phần giảm bội chi ngân sách, kiềm chế lạm phát. Mỗi sắc thuế đảm nhiệm một số chức năng mục đích nhất định, hỗ trợ, bổ sung cho nhau để có thể phát huy tác dụng toàn diện về kinh tế – xã hội của cả hệ thống chính sách thuế. Trong từng sắc thuế phải có những quy định rõ ràng, cụ thể về đối tượng đánh thuế, đối tượng chịu thuế, về thuế suất, thuế biểu, về trách nhiệm, nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế, của cơ quan thuế, về chế độ quản lý, nộp thuế, về
  4. chế độ miễn giảm, xử lý vi phạm, khắc phục tình trạng hiểu thế nào cũng đúng, làm thế nào cũng được, tạo sơ hở phát sinh tuỳ tiện, tiêu cực. Chính sách động viên về thuế cần có tác dụng bồi dưỡng nguồn thu vững chắc, lâu dài cho NSNN. Cơ cấu thuế suất không quá cao, quá phức tạp, quá khả năng đóng góp, thực hiện của các đối tượng nộp thuế. Trên cơ sở mở rộng diện đánh thuế và diện nộp thuế, giảm nhẹ thuế suất, giảm bớt trường hợp được xét miễn, giảm theo phương châm “góp gió thành bão” trong điều kiện kinh tế ở ta phổ biến là phân tán, thu nhập xã hội chưa cao… sẽ tạo được nguồn thu ngày càng lớn. Nguồn thu của NSNN qua thuế chỉ có thể ổn định và tăng lên lâu dài trên cơ sở nền kinh tế phát triển liên tục, bền vững, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và thu nhập quốc dân không ngừng tăng lên. Yêu cầu tăng thu ngân sách qua hệ thống chính sách thuế phải dựa trên quá trình CDCCKT hợp lý, tiến bộ theo hướng CNH – HĐH gắn với yêu cầu tiết kiệm trong sản xuất, tiêu dùng, tăng cường trang thiết bị hiện đại, khắc phục được tham ô, lãng phí, phô trương hình thức, tinh giản biên chế hợp lý trong bộ máy hành chính. Các Mác đã từng viết: “Thuế khoá nặng nề và bộ máy hành chính cồng kềnh, kém hiệu quả là hai khái niệm đồng nghĩa”. Nhân dân có đóng góp nặng nề đến bao nhiêu, mà tham ô, lãng phí xảy ra phổ biến thì cũng chỉ là “gió lùa vào nhà trống”. Phục vụ yêu cầu tài trợ cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế Vai trò tích cực của thuế với quá trình CDCCKT còn có thể được xem xét ở góc độ tài trợ. Đối với các nước đang phát triển, vấn đề tài trợ của thuế được đánh giá là “cú hích ban đầu” hết sức quan trọng của Nhà nước để hình thành cơ cấu kinh tế mới hợp lý, tiến bộ. Tài trợ từ thuế được thực hiện bằng phương pháp: trực tiếp hay gián tiếp. Một là, thực hiện các thuế suất đặc biệt, cho miễn giảm thuế nhằm tạo điều kiện cho các chủ thể kinh tế có thêm thu nhập để giải quyết yêu cầu CDCCKT theo hướng có lợi cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Hai là, qua nguồn
  5. thu tăng nhiều từ thuế, Nhà nước có thêm vốn ban đầu cho các cơ sở, địa phương, vùng lãnh thổ có khó khăn trong việc thực hiện các chương trình CDCCKT hoặc tài trợ cho các trường hợp dạy nghề để người lao động có trình độ thấp đáp ứng được yêu cầu phục vụ các ngành cần trình độ kỹ thuật công nghệ cao được hình thành trong CDCCKT, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển nông – lâm – ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, bảo quản sau thu hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng ở nông thôn, hỗ trợ lưu thông nguyên, nhiên, vật liệu, tiêu thụ hàng hoá hay xây dựng các công trình thuỷ lợi ở những vùng thường xảy ra hạn hán nhằm nâng cao được năng suất lao động, bảo đảm được an toàn lương thực trong hoàn cảnh diện tích đất sản xuất nông nghiệp càng bị thu hẹp trong quá trình đô thị hoá. Thuế góp phần phân bổ lại nguồn lực nhằm thực hiện tốt chương trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Với việc thiết kế và xây dựng hệ thống chính sách thuế có phân biệt theo ngành, vùng khác nhau, Nhà nước có thể thúc đẩy phát triển nhiều ngành nghề kinh tế mũi nhọn, then chốt và các vùng kinh tế trọng điểm, góp phần khuyến khích CDCCKT theo bước CNH – HĐH. Thuế gián thu (thuế tiêu dùng, thuế GTGT, thuế TTĐB, thuế XNK…) là những loại thuế có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đến tiêu dùng xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả, thu nhập và quan hệ cung cầu trên thị trường. Thông qua thuế gián thu, Nhà nước có thể chi phối đến việc lựa chọn và quyết định sản xuất “cái gì”, sản xuất “như thế nào”, “sản xuất cho ai…”. Dựa vào công cụ thuế gián thu, Nhà nước có thể thúc đẩy hoặc hạn chế việc tích luỹ, đầu tư và tiêu dùng. Từ chính sách thuế phân biệt theo thuế suất cao, thấp khác nhau đối với từng ngành nghề sản xuất kinh doanh, đối với từng sản phẩm, dịch vụ, tuỳ thuộc vào sự cần thiết của sản xuất và đời sống xã hội, tự nó đã có tác dụng điều chỉnh việc phân bổ lại nguồn vốn đầu tư trong xã hội. Việc áp dụng các hình thức ưu đãi (thuế suất, thời gian miễn giảm thuế…) đối với hàng hoá, dịch vụ phù hợp với
  6. hướng CDCCKT thường sẽ làm cho giá cả hàng hoá dịch vụ đó giảm xuống. Khi giá cả hàng hoá, dịch vụ giảm thì lượng cầu sẽ tăng lên. Để đáp ứng cho sự gia tăng về cầu hàng hoá, các doanh nghiệp sẽ mở rộng quy mô sản xuất nhằm thu lợi nhuận nhiều hơn. Ngược lại, khi áp dụng thuế suất cao, giá tăng sẽ có giảm sút về cầu, thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp sẽ tìm lĩnh vực đầu tư mới để CDCCKT với mục đích sản xuất mặt hàng khác có thể tạo lợi nhuận nhiều hơn. Với sự điều chỉnh CCKT thông qua thuế XNK, thuế tiêu thụ đặc biệt…, Nhà nước có thể điều tiết, hướng dẫn tiêu dùng, bảo vệ sản xuất trong nước, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thay thế nguyên liệu nhập khẩu bằng nguyên liệu sản xuất sẵn có trong nước theo mức độ tỷ lệ nội địa hoá, góp phần tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá trong nước, đặc biệt trong tiến trình hội nhập hiện nay, làm cho hàng hoá trong nước có sức cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa cũng như thị trường quốc tế. Thông qua thuế nhập khẩu, chính sách thuế sẽ tác động đến giá cả hàng hóa trên thị trường, là công cụ hữu hiệu để hướng dẫn sản xuất, CDCCKT từ lĩnh vực đầu tư kém hiệu quả sang lĩnh vực đầu tư có hiệu quả hơn. Đối với những hàng hoá là máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật liệu… phục vụ sản xuất, việc đánh thuế với thuế suất thấp có tác dụng làm giảm chi phí “đầu vào” của sản xuất, giúp doanh nghiệp sản xuất trong nước có điều kiện đổi mới công nghệ, giảm giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm. Khi đánh thuế hàng nhập cao, giá hàng nhập đắt sẽ khuyến khích tiêu dùng hàng sản xuất trong nước. Với điều kiện đó, hàng sản xuất trong nước có thế cạnh tranh hơn, giá thành hạ so với hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực thì vai trò bảo hộ của thuế nhập khẩu sẽ bị hạn chế do thực hiện các cam kết khu vực và quốc tế. Hơn nữa nếu các quốc gia quá dựa vào vai trò bảo hộ từ thuế nhập khẩu, không những làm cho chính sách thuế nhập khẩu ảnh hưởng không lợi đến chính sách kinh tế đối
  7. ngoại của Nhà nước trong bối cảnh mới, mà còn làm cho nền sản xuất trong nước trì trệ, kém phát triển, nhân dân thường xuyên phải dùng hàng hoá với giá đắt và mẫu mã không được đổi mới theo xu thế phát triển của khu vực và thế giới. Thuế trực thu (thuế TNDN, thuế TNCN) là những loại thuế mà Nhà nước có thể sử dụng để khuyến khích mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ. Với chính sách ưu đãi qua thuế suất, thời gian miễn giảm của thuế TNDN, Nhà nước có thể khuyến khích đầu tư trong nước cũng như đầu tư nước ngoài vào những ngành, những lĩnh vực và những vùng cần khuyến khích đầu tư. Chẳng hạn áp dụng mức thuế sất thấp và miễn giảm hấp dẫn đối với các dự án đầu tư thuộc các lĩnh vực, ngành nghề, địa bàn ưu đãi đầu tư như các cơ sở sản xuất mới thành lập; đầu tư ở miền núi, hải đảo, các vùng có nhiều khó khăn. để khuyến khích thực hiện định hướng CDCCKT của Đảng và Nhà nước. Với hệ thống thuế rõ ràng, ổn định, các nhà đầu tư có thể xác định được hiệu quả đầu tư vốn của mình sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước. Họ sẽ so sánh, tính toán và lựa chọn lĩnh vực đầu tư vào những ngành, những vùng có lợi nhất. Một chính sách thuế nhiều ưu đãi sẽ thu hút các nguồn vốn trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực cần ưu tiên, khuyến khích, như sản xuất hàng xuất khẩu, thay thế hàng nhập khẩu cần thiết mà trong nước chưa sản xuất được hoặc sản xuất chưa đủ nhu cầu, đầu tư vào những vùng có điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội không thuận lợi. Việc áp dụng chính sách thuế phân biệt giữa các ngành, các khu vực có tác động mạnh mẽ đến việc phân bổ lại nguồn lực trong nền kinh tế (vốn, lực lượng lao động) song tác động đó chỉ có hiệu lực tốt nhất trong một thời hạn nhất định, thích hợp, vì trong dài hạn, sự ưu đãi hay hạn chế của thuế với các ngành, các khu vực sẽ bị san sẻ do sự di chuyển nhanh nhạy của vốn và lực lượng lao động trong thị trường. Do đó, để phát huy được tốt vai trò của thuế trong hướng dẫn đầu tư, phải xác định được thời gian ưu đãi, miễn giảm thuế thích hợp nhất. Nếu thời gian ưu
  8. đãi quá ngắn, khó thu hút được vốn đầu tư do các dự án chưa đủ thời gian vượt qua những khó khăn phải đối đầu, hoạt động kinh doanh chưa đạt được tình trạng bình thường. Trong bối cảnh đó, việc thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ làm cho tình hình tài chính của doanh nghiệp trở nên khó khăn. Ngược lại, nếu thời gian ưu đãi thuế quá dài thì sự linh hoạt trong phân bổ nguồn lực của thị trường sẽ triệt tiêu sự ưu đãi đối với khu vực cần khuyến khích, do ưu đãi đó đã san đều cho các khu vực khác trong nền kinh tế. Phân tích này rất có ý nghĩa trong việc sử dụng các điều khoản ưu đãi thuế, đặc biệt là xác định thời gian miễn giảm thuế thích hợp nhằm thực hiện chính sách điều chỉnh, hướng dẫn, thu hút vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh, tái phân bổ vốn đầu tư nhằm thúc đẩy CDCCKT. Mỗi sắc thuế sẽ tác động đến lợi ích của các chủ thể đầu tư ở các khía cạnh khác nhau. Do đó, không thể đồng nhất một thời gian miễn giảm thuế như nhau đối với tất cả các sắc thuế, các loại đối tượng khác nhau. Thông thường, các loại thuế trực thu có tác động thiết thực, nhanh, mạnh đến lợi ích của các nhà đầu tư hơn thuế gián thu. Trên cơ sở chiến lược phát triển kinh tế và định hướng CDCCKT đã xác định, thông qua việc áp dụng các sắc thuế với các mức thuế suất, thời gian ưu đãi thích hợp cùng những quy định giám sát chặt chẽ, cụ thể, thuế luôn là công cụ hữu hiệu trong việc phân bổ và điều chỉnh lại nguồn lực trong nền kinh tế, góp phần thực hiện CDCCKT theo định hướng của Nhà nước trong từng thời kỳ nhất định. Nói tóm lại, thuế có vai trò quan trọng với quá trình CDCCKT, cả về mặt phục vụ yêu cầu chuyển hướng cơ cấu hợp lý, tiến bộ, hiện đại hạn chế tính cạnh tranh không lành mạnh, tính tự phát, tiêu cực của cơ chế thị trường, cả về mặt thúc đẩy CDCCKT nhanh chóng có lợi cho quốc kế dân sinh, tăng trưởng và phát triển kinh tế. Từ lý luận đến thực tiễn, chính sách thuế mang tính khả thi, đạt hiệu quả cao với CDCCKT cần được xây dựng qua quá trình phân tích khoa học, toàn diện thực trạng kinh tế xã hội của cả nước và đặc điểm của từng ngành, từng vùng lãnh thổ,
  9. đồng thời dự kiến được những diễn biến phức tạp trong quá trình hội nhập cả về thời cơ và thách thức. Chính sách thuế cũng cần được xây dựng gắn với chương trình CDCCKT trong từng thời kỳ để có thể thiết thực phát huy vai trò quan trọng của thuế trong lĩnh vực này./.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản