ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN THI HSG TỈNH THÁI BÌNH 2009 - 2010

Chia sẻ: dinhluyen2704

Tài liệu tham khảo dành cho giáo viên, học sinh chuyên môn địa lý - ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN THI HSG TỈNH THÁI BÌNH 2009 - 2010

Nội dung Text: ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN THI HSG TỈNH THÁI BÌNH 2009 - 2010

 

  1. UBND TỈNH THÁI BÌNH ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2009 - 2010 MÔN THI : ĐỊA LÝ – LỚP 9 – THCS ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề) ************************************ Câu I. (2 điểm) Cho bảng số liệu: Bảng: Nhiệt độ trung bình của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (oC) Th¸ng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm Hà Nội 16,4 17,0 20,2 23,7 27,3 28,8 28,9 28,2 27,2 24,6 21,4 18,2 23,5 TP Hồ Chí 25,8 26,7 27,9 28,9 28,3 27,5 27,1 27,1 26,8 26,7 26,4 25,7 27,1 Minh Dựa vào bảng số liệu trên và kiến thức đã học, hãy phân tích sự khác biệt trong chế độ nhiệt của hai địa điểm trên và giải thích vì sao có sự khác biệt đó. Câu II. (2 điểm) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam trang 15 và kiến thức đã học, em hãy nhận xét và giải thích về sự phân bố dân cư của Đồng bằng sông Cửu Long. Câu III. (3 điểm) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy giải thích vì sao trong những năm gần đây nước ta phát triển mạnh ngành du lịch sinh thái? Câu IV. (2 điểm) Cho bảng số liệu: Bảng: Giá trị sản xuất thuỷ sản nước ta theo giá so sánh năm 1994 (tỉ đồng) Năm Tổng số Khai thác Nuôi trồng 1990 8135 5559 2576 1995 13524 9214 4310 2000 21777 13901 7876 2004 34030 15026 19004 Nhận xét và giải thích sự phát triển ngành thuỷ sản nước ta giai đoạn 1990 - 2004? Câu V. (3 điểm) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam trang 29 và kiến thức đã học: a. Nêu các trung tâm công nghiệp của Đông Nam Bộ và các ngành trong trung tâm? b. Vì sao vùng Đông Nam Bộ có mức độ tập trung công nghiệp vào loại cao nhất cả nước? Câu VI. (2 điểm) Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, em hãy phân tích các thế mạnh và hạn chế của tự nhiên Tây Nguyên đến sự phát triển kinh tế? Câu VII. (6 điểm) Cho bảng số liệu: Bảng: Dân số, sản lượng lúa nước ta 1990 - 2007 Năm 1990 1995 2000 2002 2005 2007 Dân số (triệu người) 66,01 71,99 77,63 79,72 83,11 85,17 Sản lượng lúa (triệu tấn) 19,23 24,96 32,53 34,45 35,83 35,94 a. Dựa vào bảng số liệu hãy tính bình quân sản lượng lúa theo đầu người của nước ta giai đoạn 1990-2007. b. Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tốc độ tăng trưởng dân số, sản lượng lúa, bình quân lương thực đầu người giai đoạn trên. c. Nhận xét giải thích về tốc độ tăng trưởng: số dân, sản lượng lúa và mối quan hệ giữa số dân và sản lượng lúa? 1
  2. Ghi chú: Thí sinh sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam (xuất bản 9/2009) trong quá trình làm bài… Họ và tên thí sinh:.................................................................. Số báo danh:................ UBND TỈNH THÁI BÌNH SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM MÔN ĐỊA LÝ 9 Câu Nội dung Điểm Câu I. a. Phân tích sự khác biệt trong chế độ nhiệt (2 điểm) - Hà nội có nhiệt độ trung bình năm thấp hơn TP.HCM với số liệu 0,25đ lần lượt là 23,5oC và 27,1oC. - Hà Nội có 3 tháng (12, 1, 2) nhiệt độ xuống dưới 20 oC, thậm chí có tháng nhiệt độ dưới 18oC (tháng 12 và tháng 1) trong khi 0,25đ TP.HCM quanh năm nóng, không có tháng nào nhiệt độ dưới 25oC. - Hà Nội có 4 tháng (6, 7, 8, 9) nhiệt độ cao hơn ở TP.HCM 0,25đ - Biên độ nhiệt ở Hà Nội cao (12,5oC), trong khi biên độ nhiệt ở 0,25đ TP.HCM nhỏ hơn (3,1oC). b. Nguyên nhân của sự khác biệt - Hà Nội chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa đông bắc thổi từ áp cao Xibia tràn xuống, nên có nhiệt độ thấp trong các tháng mùa 0,25đ đông. Thời gian này TP.HCM chịu ảnh hưởng của tín phong bắc bán cầu nên nhiệt độ cao. - Tháng 5 - 10 toàn lãnh thổ nước ta có gió Tây Nam thịnh hành và 0,25đ tín phong BBC xen kẽ nên có nền nhiệt độ cao. - Hà Nội gần chí tuyến Bắc, thời gian 2 lần mặt trời lên thiên đỉnh gần nhau, trong mùa hạ thỉnh thoảng chịu ảnh hưởng của phơn 0,25đ Tây Nam nên nhiệt độ các tháng 6, 7, 8, 9 cao hơn TP.HCM. - Hà Nội gần chí tuyến Bắc, nhiệt độ mùa đông hạ thấp nên biên độ nhiệt cao. TP.HCM gần xích đạo, chênh lệch nhiệt độ 2 mùa 0,25đ không lớn, biên độ nhiệt nhỏ Câu II. a. Nhận xét về sự phân bố dân cư của Đồng bằng sông Cửu Long (2 điểm) - Sự phân bố dân cư đặc trưng bởi mật độ dân số (người/km2) - Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có mật độ dân số vào loại cao của cả nước, chỉ sau Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ 0,25đ 480 người/km2 (2006); cao hơn trung bình cả nước; hầu hết mật độ dân số ở mức 101 - 200 người/km2 và 501-1000 người/km2. - Phân bố dân cư ở Đồng bằng sông Cửu Long không đều: + Theo khu vực lãnh thổ: . Ven sông Tiền, sông Hậu mật độ dân số cao hơn, dân cư đông 0,25đ đúc hơn; mật độ 501-1000 người/km2 0,25đ . Rìa Tây Bắc, Tây Nam, Nam (Kiên Giang, Cà Mau, Long An) dân cư thưa thớt hơn với mật độ chủ yếu từ 101-200 người/ km2 trở xuống. + Theo thành thị và nông thôn: phần lớn dân cư tập trung ở nông thôn; mạng lưới đô thị thủ yếu có quy mô mật độ nhỏ và trung 0,25đ bình. 2
  3. Câu Nội dung Điểm + Ngay trong một tỉnh dân cư cũng phân bố không đều. Ví dụ: hầu (thưởng 0,25 đ hết tỉnh Kiên Giang có mật độ 101-200 người/km2; khu vực Hà khi không đủ 2 Tiên từ 50 - 100 người/km2. điểm toàn câu) b. Nguyên nhân: - Sự phân bố dân cư ở Đồng bằng sông Cửu Long là sự tác động 0,25đ của nhiều nhân tố: địa hình, đất, khí hậu, nước, khoáng sản, tính chất nền kinh tế, lịch sử khai thác lãnh thổ. 0,25đ - Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trồng lúa nước lớn nhất nước ta nên mật độ dân cư cao. - Vùng ven sông Tiền, sông Hậu dân cư tập trung đông hơn do đây là dải đất phù sa ngọt, thâm canh lúa cao nhất, kinh tế phát triển 0,25đ hơn với một số trung tâm công nghiệp, đô thị tập trung dọc ven sông. - Khu vực rìa đồng bằng dân cư thưa thớt hơn do địa hình thấp, 0,25đ trũng, đầm lầy, đồi núi sót, đất mặn... Câu III. Trong những năm gần đây, nước ta phát triển mạnh ngành du lịch sinh thái vì: (3 điểm) a. Nhu cầu du lịch sinh thái ngày càng lớn: - Dân số nước ta đông, sự phát triển của các đô thị, ngành sản xuất công nghiệp phát triển mạnh, sức ép công việc lớn nên nhu 0,25đ cầu nghỉ ngơi khám phá gắn với tự nhiên ngày càng tăng. - Khách du lịch quốc tế có nhu cầu khám phá các thắng cảnh tự 0,25đ nhiên của nước ta. b. Cơ sở vật chất kĩ thuật của ngành du lịch sinh thái được xây dựng và ngày càng hoàn thiện: - Cơ sở lưu trú: nhà nghỉ, khách sạn, nhà hàng được xây dựng tốt hơn. Các công ty lữ hành, tua du lịch sinh thái mới đã được khám 0,25đ phá. - Giao thông vận tải phát triển mạnh phục vụ du lịch: sân bay quốc 0,25đ tế, cảng quốc tế. c. Nước ta có tài nguyên du lịch sinh thái phong phú và đa dạng. - Di sản thiên nhiên thế giới: Vịnh Hạ Long, Phong Nha Kẻ Bàng 0,25đ - Địa hình đa dạng từ miền núi, trung du, đồng bằng và ven biển tạo ra cảnh quan khác nhau; địa hình cacxtơ với hệ thống hang động dẹp ở Tam Thanh (Lạng Sơn), Ninh Bình, Hang Chui (Hà 0,5đ Giang) và địa hình các cao nguyên đá vôi Hà Giang... có sức hút du lịch khám phá. - Hệ thống các vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển với nhiều loài động thực vật quí hiếm, độc đáo: Bái Tử Long, Cát Bà, Tam 0,5đ Đảo, Phong Nha Kẻ Bàng, Bạch Mã, Yokđôn, Cát Tiên, Cần Giờ, Mũi Cà Mau... 3
  4. Câu Nội dung Điểm - Dọc bờ biển có nhiều bãi tắm đẹp (Bãi Cháy, Cửa Lò, Lăng Cô, Nha Trang, Mũi Né, Vũng Tàu...), đảo ven bờ cùng với khí hậu 0,25đ nhiệt đới nắng nhiều nên có khả năng phát triển du lịch biển đảo... - Nguồn nước khoáng, nước nóng (tên) phát triển du lịch nghỉ 0,25đ dưỡng chữa bệnh. - Ngoài ra, nước ta có nhiều thắng cảnh đẹp: Sông Hương - Núi 0,25đ Ngự, Hồ Tây (Hà Nội), Bà Nà, Sapa, Đà Lạt... Câu IV. a. Nhận xét, giải thích sự phát triển ngành thuỷ sản 1990-2004 (2 điểm) * Nhận xét: 0,25đ • Qui mô: Từ 1990-2004, giá trị sản xuất thuỷ sản nước ta tăng liên tục, tăng nhanh, tăng ở cả giá trị sản xuất nuôi trồng và giá trị 0,25đ sản xuất khai thác. + Tổng số tăng 25895 tỉ đồng (4,18 lần) + Giá trị khai thác tăng: 9467 tỉ đồng (2,7 lần) + Nuôi trồng tăng 16428 tỉ đồng (7,38 lần) - Tốc độ tăng giá trị sản xuất ngành nuôi trồng cao hơn tốc độ 0,25đ tăng ngành đánh bắt và tốc độ tăng tổng giá trị sản xuất. (thưởng 0,25 - Điều đó chứng tỏ nước ta đã chú trọng phát triển nuôi trồng các đ khi không loại thủy sản có giá trị cao. đủ 2 điểm toàn câu) • Cơ cấu: Bảng: Cơ cấu giá trị sản xuất thuỷ sản (%) Năm Tổng Đánh bắt Nuôi trồng 1990 100 68,3 31,7 0,25đ 1995 100 68,1 31,9 2000 100 63,8 36,2 2004 100 44,2 55,8 - Cơ cấu giá trị sản xuất ngành thủy sản có sự khác nhau giữa 0,25đ đánh bắt và nuôi trồng đang có sự thay đổi: Tỉ trọng giá trị ngành đánh bắt chiếm tỉ trọng cao hơn vào năm 1990: 68,3% nhưng có xu hướng giảm (giảm 24,1%) đến năm 2004 còn 44,2%. Tỉ trọng giá trị ngành nuôi trồng tăng nhanh (tăng 24,1%) và chiếm tỉ trọng cao hơn ngành đánh bắt vào năm 2004: 55,8%. * Giải thích: - Do nước ta có nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nuôi trồng 0,25đ (biển, sông ngòi, kênh rạch, diện tích rừng ngập mặn lớn, khí hậu nóng ẩm...) - Nhu cầu cao của thị trường: thị trường nước ngoài mở rộng; 0,25đ trong nước dân số đông, tăng nhanh, tạo thị trường lớn. - Chính sách nhà nước: quy hoạch các vùng nuôi trồng thủy sản, 0,25đ 4
  5. Câu Nội dung Điểm cho vay vốn... Câu V. a. Tên các trung tâm công nghiệp và ngành trong trung tâm (3 điểm) + Thành phố Hồ Chí Minh: qui mô lớn hơn 120 nghìn tỉ đồng - Ngành đa dạng nhất cả nước 12 ngành: luyện kim đen, luyện 0,25đ kim màu, nhiệt điện, cơ khí, sản xuất ô tô, đóng tàu, điện tử, dệt, hoá chất, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất giấy xenlulô. + Biên Hoà: - Quy mô từ 40 - 120 nghìn tỉ đồng - Luyện kim đen, luyện kim màu, hoá chất, điện tử, sản xuất giấy 0,25đ xenlulô, cơ khí, dệt, sản xuất vật liệu xây dựng. + Vũng Tàu: - Quy mô từ 40 - 120 nghìn tỉ đồng - Các ngành: đóng tàu, sản xuất vật liệu xây dựng, nhiệt điện, 0,25đ luyện kim đen, thực phẩm, dệt, cơ khí, hoá chất. + Thủ Dầu Một: - Quy mô từ 40 - 120 nghìn tỉ đồng - Các ngành: cơ khí, hoá chất, sản xuất giấy xenlulô, điện tử, thực phẩm, sản xuất vật liệu xây dựng, dệt. 0,25đ (Nếu chỉ nêu tên các trung tâm và tổng các ngành trong vùng thì cho 0,5đ số điểm của toàn ý a) b. Đông Nam Bộ là vùng có mức độ tập trung công nghiệp vào loại cao nhất nước ta vì: - Vùng có vị trí địa lí thuận lợi trong giao thông, thu hút nguyên liệu và thu hút đầu tư nước ngoài: giáp Đồng bằng sông Cửu 0,5đ Long, Tây Nguyên cung cấp nguyên liệu; gần nhất với tuyến giao thông biển quốc tế. - Trữ lượng dầu khí lớn nhất cả nước, tập trung ở thềm lục địa 0,25đ (Bà Rịa, Vũng Tàu) - Trữ năng thuỷ điện lớn trên hệ thống sông Đồng Nai. 0,25đ - Dân cư đông, thị trường tiêu thụ rộng, lao động có trình độ kĩ thuật 0,5đ cao, tác phong công nghiệp và tính kỉ luật cao nhất, có khả năng thu hút lao động chất xám... - Cơ sở vật chất kĩ thuật tốt nhất cả nước: đầu mối giao thông lớn nhất cả nước TP.HCM, có thành phố đông dân nhất, khả năng 0,25đ cung cấp điện nước đảm bảo.. - Chính sách: Nhà nước xác định là vùng kinh tế trọng điểm, ưu 0,25đ đãi trong thu hút đầu tư Câu VI. Tây Nguyên có diện tích: 54,47 nghìn km2. (2 điểm) a. Thế mạnh tự nhiên của vùng Tây Nguyên: - Vị trí địa lý giáp Đông Nam Bộ ở phía Nam tạo điều kiện cho thu 0,25đ hút nguồn vốn, mở rộng thị trường cho phát triển kinh tế. - Đất bazan 1,36 triệu ha (66% diện tích đất bazan cả nước) màu 0,25đ nâu đỏ, tầng phong hóa sâu, giàu dinh dưỡng, phân bố trên các cao nguyên xếp tầng bề mặt rộng, khá bằng phẳng thích hợp cho phát 5
  6. Câu Nội dung Điểm triển vùng chuyênn canh quy mô lớn, trồng rừng... - Khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính chất cận xích đạo thuận lợi cho phát tiển cây công nghiệp nhiệt đới: cà phê, cao su, điều, 0,25đ bông... - Khí hậu phân hóa theo độ cao, nên trên các cao nguyên cao khoảng 800-1000m trở lên khí hậu mát mẻ, phát triển tập đoàn cây cận nhiệt ôn đới: chè, rau quả cận nhiệt, ôn đới. - Sông ngòi dày đặc nhiều nước, có trữ năng thủy điện lớn (21% 0,25đ trữ năng cả nước) tập trung trên sông Xê Xan, Xrêpôk. - Rừng từ nhiên lớn nhất cả nước gần 3 triệu ha (29,2% diện tích rừng tự nhiên cả nước). Trong rừng có nhiều loài gỗ quí: lim, sến, 0,25đ táu... nhiều loài thú quí: voi, hổ, gấu, lợn rừng, khỉ, vượn... thuận lợi cho phát triển lâm nghiệp. - Tài nguyên du lịch phong phú: thắng cảnh đẹp: Đà Lạt, Plâycu, các khu vườn quốc gia (Chư Mom Rây, Yokđôn, ChưYangSin). 0,25đ - Khoáng sản: bôxít 3 tỉ tấn. b. Hạn chế: - Không giáp biển, ít khoáng sản. 0,25đ - Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau làm mực nước ngầm xuống thấp gây tình trạng thiếu nước cho sản xuất, sinh 0,25đ hoạt. Mùa mưa tập trung gây xói mòn đất. Câu VII. a. Bảng: Bình quân sản lượng lúa đầu người (kg/người) 0,75 (6 điểm) Năm 1990 1995 2000 2002 2005 2007 Bình quân 291,3 346,7 419 432,1 431 421,9 (N ếu không đổi đơn vị ra kg/ người thì trừ 0,25đ) b. Coi 1990 = 100% sau đó tính tốc độ tăng trưởng các năm sau so với năm 1990. Bảng: Tốc độ tăng trưởng: số dân, sản lượng lúa, bình quân sản lượng lúa đầu người (đơn vị %) Năm 1990 1995 2000 2002 2005 2007 1,0đ Số dân 100 109,1 117,6 120,8 125,9 129,0 SL lúa 100 129,8 169,2 179,1 186,3 186,9 BQ SL lúa 100 119 143,8 148,3 147,9 144,8 c. Vẽ biểu đồ: - Đúng (biểu đồ đường), đẹp, đủ tên, chú giải 1,5đ - Nếu thiếu tên, chú giải, đơn vị trục trừ mỗi lỗi 0,25đ - Vẽ không chính xác không cho điểm Nhận xét và giải thích: - Từ năm 1990-2007: số dân, sản lượng lúa, BQ sản lượng lúa 0,5đ đều tăng nhanh nhưng tốc độ tăng có sự khác nhau: + Dân số: 6
  7. Câu Nội dung Điểm . Tăng liên tục, tăng chậm nhất (29%) 0,25đ . Do qui mô dân số đông, tỉ lệ tăng tự nhiên đã giảm 0,25đ + Sản lượng lúa: . Tăng liên tục, tăng nhanh nhất (86,9%). 0,5đ . Do nước ta tăng diện tích khai hoang, tăng vụ, thay đổi cơ cấu 0,5đ thời vụ; tăng năng suất: thâm canh cao, áp dụng giống mới. + Bình quân sản lượng lúa/ người: . Tăng nhanh thứ 2 (tăng 44,8%) nhưng có biến động: Từ 1990- 0,5đ 2002 tăng liên tục (tăng 48,3% so với 1990); Năm 2005, 2007 tốc độ tăng đã chậm lại (năm 2007 tăng 44,8% so với 1990). . Do tốc độ tăng sản lượng lúa nước ta cao hơn tốc độ tăng dân 0,25đ số. 7
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản