Đề xuất quy trình chụp điện toán cắt lớp mũi xoang tối thiểu trong chuẩn đoán bệnh lý viêm mũi xoang

Chia sẻ: Quanghai Quanghai | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
236
lượt xem
65
download

Đề xuất quy trình chụp điện toán cắt lớp mũi xoang tối thiểu trong chuẩn đoán bệnh lý viêm mũi xoang

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phim CT mũi xoang là một xét nghiệm hình ảnh hiện đại, thay thế cho các phim Xquang kinh điển trong việc cung cấp các thông tin chi tiết về cấu trúc các xoang cạnh mũi. Nhờ phim CT, các khả năng chọn lựa kỹ thuật và độ an toàn của các phẫu thuật mũi xoang được cải thiện rõ rệt. Dựa trên thực tiễn lâm sàng tích lũy được, chúng tôi đề xuất một quy trình chụp CT mũi xoang tối thiểu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề xuất quy trình chụp điện toán cắt lớp mũi xoang tối thiểu trong chuẩn đoán bệnh lý viêm mũi xoang

  1. Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc ÑEÀ XUAÁT MOÄT QUY TRÌNH CHUÏP ÑIEÄN TOAÙN CAÉT LÔÙP MUÕI XOANG TOÁI THIEÅU TRONG CHAÅN ÑOAÙN BEÄNH LYÙ VIEÂM MUÕI XOANG Phaïm Kieân Höõu* TOÙM TAÉT Phim CT muõi xoang laø moät xeùt nghieäm hình aûnh hieän ñaïi, thay theá cho caùc phim Xquang kinh ñieån trong vieäc cung caáp caùc thoâng tin chi tieát veà caáu truùc caùc xoang caïnh muõi. Nhôø phim CT, caùc khaû naêng choïn löïa kyõ thuaät vaø ñoä an toaøn cuûa caùc phaãu thuaät muõi xoang ñöôïc caûi thieän roõ reät. Döïa treân thöïc tieãn laâm saøng tích luõy ñöôïc, chuùng toâi ñeà xuaát moät quy trình chuïp CT muõi xoang toái thieåu. SUMMARY PROPOSITON OF A LIMITED SINUS CT SCAN Pham Kien Huu * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 8 * Supplement of No 1 * 2004: 18 - 21 Sinus computerized tomography is a modern imaging assay, an alternative to standard radiographs. Thanks for CT imaging; the planning and safety of sinus surgery are greatly improved. Based on our experiences, we build up a limited CT protocol. MÔÛ ÑAÀU raát ñaùng keå. Nhôø khaû naêng theå hieän caùc hình aûnh roõ, ñeïp, phim CT quy öôùc ñaõ giuùp caùc thaày thuoác chaån Vieâm muõi xoang laø tình traïng vieâm ôû lôùp nieâm ñoaùn ñöôïc caû nhöõng tröôøng hôïp vieâm tieàm taøng maïc muõi xoang. Beänh vieâm muõi xoang aûnh höôûng trong caùc xoang sau. Chính vì vaäy maø phöông phaùp nhieàu ñeán sinh hoaït, tình traïng taâm sinh lyù vaø laøm chuïp ñieän toaùn caét lôùp ñöôïc xem laø moät trong nhöõng giaûm ngaøy coâng lao ñoäng xaõ hoäi cuûa ngöôøi beänh, maët xeùt nghieäm tieâu chuaån trong chaån ñoaùn beänh vieâm khaùc beänh vieâm muõi xoang cuõng laø moät trong soá caùc muõi xoang. Tuy vaäy, do chaát löôïng hình aûnh cuûa caùc beänh lyù thöôøng gaëp nhaát taïi caùc phoøng khaùm tai muõi phim CT khoâng ñeàu: trong khi nhieàu phim CT cung hoïng. Ñeå chaån ñoaùn beänh vieâm muõi xoang, ngöôøi caáp caùc hình aûnh raát ñeïp, moät soá khaùc laïi cung caáp thaày thuoác caàn keát hôïp caùc thoâng tin coù töø vieäc hoåi caùc hình aûnh môø nhaït, khoâng roõ; hôn nöõa do giaù beänh söû, khaùm laâm saøng vaø caùc trieäu chöùng X quang thaønh cuûa phim CT tieâu chuaån coøn khaù cao so vôùi thu Do heä thoáng muõi xoang naèm saâu trong khoái nhaäp bình quaân cuûa ngöôøi daân neân cho ñeán nay, ñaïi xöông maët. Caùc beänh lyù muõi xoang thöôøng bieåu ña soá caùc cô sôû laâm saøng vaãn phaûi söû duïng X quang hieän baèng caùc daáu hieäu kín ñaùo, neân vieäc chaån kinh ñieån ñeå chaån ñoaùn beänh vieâm xoang. Nhaèm ñoaùn chaån ñoaùn chính xaùc beänh vieâm muõi xoang giaûm bôùt chi phí xeùt nghieäm vaø nguy cô tieáp xuùc vôùi nhieàu khi raát khoù khaên. Cho ñeán nay vieäc chaån tia X, chuùng toâi ñaõ tieán haønh moät coâng trình nghieân ñoaùn ñöôïc döïa treân vieäc hoûi beänh söû, khaùm laâm cöùu nhaèm 2 muïc ñích chính: saøng vaø trieäu chöùng X quang. Xaùc ñònh caùc thoâng soá kyõ thuaät caàn thieát ñeå co Formatted: Bullets and Numbering Caùc kieåu chuïp kinh ñieån nhö Blondeau, Hirtz, theå coù ñöôïc caùc phim CT muõi xoang ñeïp. Profil... tröôùc ñaây khoâng theå coù nhieàu haïn cheá trong Xaây döïng moät quy trình chuïp CT vôùi caùc laùt caét vieäc cung caáp caùc thoâng tin roõ raøng, ñaùng tin caäy cho ñöôïc giaûm ñeán möùc toái thieåu, khoâng boû soùt beänh vieäc chaån ñoaùn chính xaùc beänh vieâm muõi xoang. tích nhöng vaãn ñuû ñeå coù theå chaån ñoaùn beänh lyù Töø khi kyõ thuaät CT ra ñôøi vaø phaùt trieån vieäc chaån muõi xoang. ñoaùn beänh vieâm muõi xoang ñaõ coù moät böôùc tieán boä * Boä moân Tai Muõi Hoïc - Ñaïi hoïc Y Döôïc, TPHCM. 18 Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét
  2. Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU - Trung Taâm Cöûa Soå: - 200 Hounsfield (HU). Ñoái töôïng nghieân cöùu - Ñieän theá: 120 kVp. Ñoái töôïng nghieân cöùu laø 100 beänh nhaân ñöôïc gioái - Cöôøng ñoä tia: mAs: 50 thieäu ñeán chuïp phim CT muõi xoang taïi Beänh vieän Xaùc ñònh caùc laùt caét toái thieåu Hoaø Haûo thoaû caùc tieâu chuaån: Trong loaït caùc laùt caét cuûa moät phim CT muõi Formatted: Bullets and Numbering - Treân 16 tuoåi. xoang toái thieåu, chuùng toâi choïng töø 6 ñeán 8 laùt caét - Khoâng coù caùc dò daïng vuøng ñaàu maët. treân phim CT tö theá coronal vaø 2 laùt caét treân phim CT tö theá axial, caùc laùt caét ñöôïc thieát keá nhö sau - Khoâng coù caùc trieäu chöùng cuûa beänh vieâm muõi xoang caáp trong 4 tuaàn gaàn ñaây. Phim CT Formatted: Bullets and Numbering - Khoâng coù tieàn caên phaãu thuaät hay chaán thöông Laùt caét qua phaàn cao nhaát cuûa xoang traùn. vuøng muõi xoang. Laùt caét qua phaàn thaáp nhaát cuûa thaønh sau xoang Phöông phaùp nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän nhaèm traùn. xaây döïng moät quy trình chuïp CT toái thieåu Laùt caét qua phaàn phöùc hôïp loã thoâng muõi xoang Ñeå coù theå xaùc ñònh caùc thoâng soá kyõ thuaät cuûa moät (choã noái giöõa 1/3 tröôùc vaø 2/3 sau cuûa saøn soï. phim CT muõi xoang, chuùng toâi ñaõ tieán haønh thaûo Laùt caét tröôùc laùt thöù 3 khoaûng 0,5 cm. luaän kyõ löôõng vaø ñi ñeán thoáng nhaát vôùi caùc baùc só Laùt caét sau laùt thöù 3 khoaûng 0,5 cm. Xquang taïi phoøng CT, laàn löôït tieán haønh thöû nghieäm Laùt caét qua xoang saøng sau caùc thoâng soá veà tö theá beänh nhaân, ñoä roäng cöûa soå, trung taâm cöûa soå, cöôøng ñoä doøng ñieän vaø thôøi gian Laùt caét qua xoang böôùm. chuïp sao cho caùc ñieàu kieän sau ñaây ñöôïc thoaû maõn: Phim CT tö theá axial Formatted: Bullets and Numbering - Cho thaáy roõ raøng caùc caáu truùc xöông vuøng muõi Laùt caét treân loã thò giaùc 0,5 cm xoang Laùt caét döôùi loã thò giaùc 0,5 cm. - Thaáy roõ ñöôïc caùc moâ meàm. Formatted: Bullets and Numbering - Khoâng thaáy ñöôïc nieâm maïc bình thöôøng (nieâm maïc neáu thaáy ñöôïc treân phim CT thì ñoù laø hình aûnh daøy nieâm maïc). Phöông phaùp nghieân cöùu xaùc ñònh caùc laùt caét toái thieåu Error! Ñeå coù theå xaùc ñònh caùc laùt caét toái thieåu, chuùng toâi Hình 1: Sô ñoà caùt laùt caét treân phim CT tö theá coronal taäp trung nghieân cöùu 57 phim CT muõi xoang quy öôùc treân 2 tö theá coronal vaø axial vôùi caùc laùt caét daøy (moãi laùt caét caùch nhau töø 2 – 3mm) qua ñoù chuùng toâi xaùc ñònh caùc laùt caét sao cho caùc caáu truùc quan troïng nhaát cuûa vuøng muõi xoang ñöôïc theå hieän roõ nhaát. KEÁT QUAÛ Xaùc ñònh caùc thoâng soá cuûa moät phim CT tieâu chuaån Error! - Ñoä Roäng Cöûa Soå: 2000 Hounsfield (HU). Hình 2 Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét 19
  3. Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc Error! Hình 3 Hình 8 Hình 7,8: Caùc laùt caét treân tö theá axial BAØN LUAÄN Baøn veà söï hôïp lyù cuûa phim CT muõi xoang toái thieåu trong chaån ñoaùn beänh vieâm muõi xoang Error! Theo nhöõng hieåu bieát hieän nay veà beänh sinh cuûa Hình 4 beänh vieâm muõi xoang cuûa Messerklinger (1982) vaø Stammberger (1986), phöùc hôïp loã thoâng muõi xoang laø vuøng chìa khoùa cuûa toaøn boä caùc xoang tröôùc, söï thoâng thoaùng cuûa phöùc hôïp loã thoâng muõi xoang laø ñieàu kieän caán thieát cho moïi hoaït ñoäng sinh lyù cuûa caùc xoang tröôùc. Söï taéc ngheõn ôû vuøng phöùc hôïp loã thoâng muõi xoang laø nguyeân nhaân chuû yeáu gaây neân Error! beänh vieâm xoang maïn tính vaø taùi phaùt cuûa ngöôøi Hình 5 beänh (Hilding, 1944, Messerklinger 1967, Stammberger 1986). Vì theá treân phim CT muõi xoang tö theá coronal, chuùng toâi taäp trung vaøo vuøng phöùc hôïp loã thoâng muõi xoang qua 3 laùt caét caùch nhau 0,5 cm. Caùc laùt caét qua xoang traùn, xoang saøng sau vaø xoang böôùm treân phim CT tö theá coronal nhaèm cung caáp thoâng tin veà caùc xoang lieân quan. Caùc laùt caét treân phim CT coøn coù khaû naêng cung caáp Hình 6 cho caùc phaãu thuaät vieân caùc thoâng tin veà söï toaøn Hình 2 – 6 Caùc laùt caét treân tö theá coronal veïn cuûa caùc thaønh xoang saøng (xöông giaáy, traàn xoang saøng) vaø tình traïng traàn xoang saøng cao naèm cao hôn hoá khöùu giaùc (Keros II, Keros III). Caùc thoâng tin naøy seõ giuùp caùc phaãu thuaät vieân traùnh ñöôïc caùc tai bieán traàm troïng ôû maøng naõo, nhu moâ naõo vaø hoác maét trong khi thöïc hieän caùc phaãu thuaät muõi xoang. Cuõng töông töï nhö vaäy, caùc teá baøo saøng sau vaø xoang böôùm cuøng daãn löu vaøo trong ngaùch saøng böôùm, neáu coù söï taéc ngheõn ôû ñaây thì beänh vieâm Hình 7 xoang sau maïn tính hoaëc taí phaùt deã xaûy ra. Caùc laùt 20 Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét
  4. Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 caét treân tö theá axial coøn cho thaáy moái lieân quan thaønh vaãn coøn khaù cao so vôùi phim Xquang quy giöõa caùc xoang sau vôùi thaàn kinh thò vaø ñoäng maïch öôùc (vaøi chuïc nghìn ñoàng) caûnh trong. KEÁT LUAÄN Giôùi haïn cuûa quy trình chuïp CT muõi Qua quaù coâng taùc thöïc teá, döïa treân nhöõng kieán xoang toái thieåu thöùc môùi veà beänh hoïc vuøng muõi xoang vaø thöïc tieãn Tuy phim trong thôøi gian qua, quy trình chuïp laâm saøng tích luõy ñöôïc, chuùng toâi ñaõ ñeà ñöôïc moät quy CT muõi xoang toái thieåu ñaõ ñöôïc aùp duïng vaø böôùc trình chuïp CT muõi xoang toái thieåu. Quaù trình ñaõ ñöôïc ñaàu toû ra khaù hieäu quaû taïi Beänh vieän Hoaø Haûo, quy aùp duïng treân thöïc teá taïi beänh vieän Hoaø Haûo vaø böôùc trình naøy vaãn coøn moät soá nhöôïc ñieåm sau: ñaàu toû ra raát hieäu quaû, giaûm ñöôïc giaù thaønh, thôøi gian 1. Khoù cho thaáy ñöôïc hình aûnh roõ raøng ôû vuøng thöïc hieän vaø nguy cô tieáp xuùc vôùi tia X cho ngöôøi ngaùch traùn. beänh, böôùc ñaàu cho thaáy quy trình CT muõi xonag toái thieåu coù theå duøng thay theá cho phim CT muõi xoang 2. Moät soá laùt caét ôû vuøng xoang saøng sau treân quy öôùc. Coâng trình hieän hieän vaãn ñang ñöôïc tieáp tuïc phim CT toái thieåu tö theá coronal caùch nhau khaù xa, nghieân cöùu tieáp tuïc nhaèm so saùnh moái töông quan caùc toån thöông beänh lyù coù kích thöôùc nhoû coù theå bò giöõa hình aûnh CT muõi xoang toái thieåu vaø thöïc teá boû soùt. Treân thöïc teá khaû naêng naøy hieám khi xaûy ra trong luùc phaãu thuaät ñeå baùo caùo trong thôøi gian tôùi. vì phaàn lôùn caùc tröôøng hôïp vieâm xoang thöôøng phaùt sinh vaø phaùt trieån ôû vuøng phöùc hôïp saøng TAØI LIEÄU THAM KHAÛO tröôùc-khe muõi giöõa, nhaát laø ôû phöùc hôïp loã thoâng 1. Chow, J., B., Gankoff, M.S. (1983) Radiologic muõi xoang. assessment preoperative for ESS. Otolaryngologic clinic of North Americ, 22: 691 – 701. 3. Duø phim CT muõi xoang toái thieåu hay CT 2. Hilding, A. C. (1944) The physiology of drainage of nasal mucus. Annals of Otology, Rhinology and muõi xoang quy öôùc coù cung caáp caùc thoâng tin chi laryngology, 53: 35 -41. tieát veà caùc caáu truùc bình thöôøng vaø beänh lyù ôû caùc 3. Messerklinger, W, (1967) On the drainage of normal xoang caïnh muõi thì caùc thoâng tin treân chæ ñoùng frontal sinus of man. Acta, Otolaryngologica, 673: 176 -181. vai troø thöù yeáu, boå sung theâm cho ngöôøi thaày 4. Stammberger, H (1986) Endoscopic endonasal surgery thuoác laâm saøng. - Concept in treatment of recurring rhinosinusitis. Otolaryngology Head nad neck surgery, 94(2): 143 – 4. Duø ñaõ giaûm ñöôïc chi phí ñaùng keå cho ngöôøi 156. beänh, nhöng giaù thaønh cuûa phim CT muõi xoang toái 5. Zinreich, S, J., Kenned, D, W., Rosenbaum, A. E., (1987) Paranasal sinuses: CT imaging requirements thieåu vaãn coøn khaù cao (300.000 ñoàng cuûa phim CT for ESS, Radiology, 163: 769 – 775. muõi xoang toái thieåu so vôùi giaù 500.000 ñoàng ñeán 1.000.000 ñoàng cuûa phim CT quy öôùc). Nhöng giaù Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét 21

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản