Đo lường nhiệt Phần 4

Chia sẻ: Phong Phu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:28

0
112
lượt xem
59
download

Đo lường nhiệt Phần 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đo lưu lượng của môi chất : Trong các quá trình nhiệt thường đòi hỏi phải luôn luôn theo dõi lưu lượng môi chất . Đối với thiết bị truyền nhiệt và thiết bị vận chuyển môi chất thì lưu lượng môi chất trực tiếp đặc trưng cho năng lực làm việc của thiết bị

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đo lường nhiệt Phần 4

  1. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -81- CH¦¥NG 4 : §O L¦U L¦îNG CñA M¤I CHÊT Trong c¸c qu¸ tr×nh nhiÖt th−êng ®ßi hái ph¶i lu«n lu«n theo dâi l−u l−îng m«i chÊt. §èi víi thiÕt bÞ truyÒn nhiÖt vµ thiÕt bÞ vËn chuyÓn m«i chÊt th× l−u l−îng m«i chÊt trùc tiÕp ®Æc tr−ng cho n¨ng lùc lµm viÖc cña thiÕt bÞ. V× vËy khi kiÓm tra l−u l−îng m«i chÊt sÏ gióp ta cã thÓ trùc tiÕp ph¸n ®o¸n ®−îc phô t¶i cña thiÕt bÞ vµ t×nh tr¹ng lµm viÖc cña thiÕt bÞ vÒ mÆt an toµn vµ kinh tÕ. Trong ®êi sèng hµng ngµy còng nh− trong c«ng nghiÖp, ®o l−u l−îng lµ c«ng viÖc rÊt bøc thiÕt. Ng−êi ta th−êng ph¶i ®o l−u l−îng cña c¸c chÊt láng nh− n−íc, dÇu, x¨ng, khÝ than... 4.1. §ÞNH NGHÜA Vµ §¥N VÞ L¦U L¦îNG L−îng vËt chÊt (hoÆc n¨ng l−îng) ®−îc vËn chuyÓn ®i trong mét ®¬n vÞ thêi gian : ∆G dG G= = ∆t dt L−u l−îng tÝch ph©n ®ã lµ tæng hîp l−îng vËt chÊt chuyÓn ®i trong mét kho¶ng t2 thêi gian : GS = ∫ t1 G .dt §¬n vÞ : kg/s ; m3/s (khÝ) Ngoµi ra kg/h ; tÊn /h ; l/phót ; m3/h . Khi ®¬n vÞ lµ : m3/s => l−u l−îng thÓ tÝch Q G = γ.Q (γ - lµ träng l−îng riªng cña m«i chÊt cÇn ®o) 4.2. §O L¦U L¦îNG THEO L¦U TèC NÕu biÕt ®−îc tiÕt diÖn F vµ vËn F tèc trung b×nh ωtb. ω => Q = F. ωtb (m³/s) 4.2.1. C¸ch x¸c ®Þnh vËn tèc trung b×nh Ta sö dông èng ®o ¸p suÊt ®éng a- X¸c ®Þnh vËn tèc trung b×nh = thùc nghiÖm: Nguyªn lý : Chia tiÕt diÖn èng thµnh nhiÒu diÖn tÝch nhá b»ng nhau vµ ph©n bè mét c¸ch ®èi xøng, vµ trong mçi tiÕt diÖn nhá ®ã xem vËn tèc t¹i mçi ®iÓm lµ nh− nhau.
  2. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -82- n ∑ω i ⇒ ω tb = n P1 γ1 NÕu ta ®Æt èng ®o ¸p suÊt ®éng Pa γ' t¹i ®iÓm i th× ¸p suÊt tÜnh : h ∆Pi = (γh - γ'). hi γh 2g 2g ω tb = . ∆ Ptb = .( γ h − γ ) h tb ' γ1 γ1 γ’: träng l−îng riªng cña phÇn chÊt láng n»m trªn γh (th−êng γ’ = γh). γh : träng l−îng riªng cña chÊt cã ®é chªnh ¸p lµ hi. γ1 : träng l−îng riªng m«i chÊt cÇn ®o l−u l−îng. 1 htb = n . ∑ hi ⇒ Q = ωtb . F vµ G = γ .Q Chó ý : - NÕu tiÕt diÖn èng h×nh ch÷ nhËt th× ta chia thµnh nhiÒu h×nh ch÷ nhËt nhá ®èi xøng vµ ®o tèc ®é t¹i c¸c diÖn tÝch nhá nµy. - NÕu tiÕt diÖn èng lµ h×nh trßn th× ta dïng trong ®−êng t©m b¸n kÝnh r1 ; ri ; r n i ri = R 2n NÕu R = 150 ÷ 300 mm chän n = 3 R > 300 mm chän n = 5 Sau khi x¸c ®Þnh ®−îc ω1 t¹i ri => ωtb ω tb ωtb b-X¸c ®Þnh ωtb theo quan hÖ = f (Re) ωmax ω max 0,9 §å thÞ NICUR¸T NÕu Re = 2.300 0,8 NÕu Re > Reth ch¶y rèi 0,7 NÕu Re < Reth ch¶y tÇng 0,6 lgRe = lg ωP1d γ 0,5 3 4 5 6
  3. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -83- 1 §èi víi dßng ch¶y tÇng ω tb = ω 2 m ax §èi víi dßng ch¶y rèi ω tb = 0 ,84ω m ax 4.2.2. èng pi t« a- Nguyªn lý: ChÊt láng ch¶y trong èng khi bÞ ng¨n l¹i th× ®éng n¨ng -> thÕ n¨ng h §o sù biÕn ®æi nµy vµ dùa vµo ®ã P1 P2 => VËn tèc cña chÊt láng. P1 - P2 = P® = h. γh vµ theo ph−¬ng ph¸p becnulu ω γ1 ω2 dp ∫ω ω . dω = − g ∫ p2 1 p1 γ ω1 : tèc ®é dßng t¹i ®iÓm ®o. ω2 : dßng ch¾n l¹i (= 0). ω 22 − ω 12 g 2 g ( P2 − P1 ) ⇒ =− ( P2 − P1 ) th−êng ω2 = 0 => ω2 = 2 γ γ1 VËy muèn ®o ω2 ta cÇn ®o gi¸ng ¸p t¹i ®iÓm ®ã. §èi víi chÊt khÝ: ω Th× γ phô thuéc ¸p suÊt => ta ®−a ra ®¹i l−îng sè max M = a Khi M < 0,2 th× dïng c«ng thøc trªn ⎡ K −1 ⎤ ⎛ P ⎞ R T ⎢⎜ 2 ⎟ − 1⎥ K K Khi M > 0,2 th× : ω = 2g. 2 K −1 ⎢ ⎜ P1 ⎟ ⎥ ⎢⎝ ⎣ ⎠ ⎥ ⎦ a : Tèc ®é ©m thanh k : Sè mò ®o¹n nhiÖt T : nhiÖt ®é tuyÖt ®èi khi khÝ ch−a bÞ nÐn ¸p Chó ý : khi ®o b»ng èng pit« th× dßng ch¶y cÇn ph¶i æn ®Þnh, do ®ã c¸ch nµy kh«ng phï hîp víi vËn tèc thay ®æi v× cã tæn thÊt ¸p suÊt P1 vµ P2 ®o ë nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau => cÇn thªm mét sè hiÖu chØnh
  4. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -84- ξ = 0,98 ÷ 0,99 ⇒ ωT = ξ .ω1 èng ®o P2 ph¶i bÒn vÒ c¬ häc vµ kh«ng thu hÑp dßng ch¶y râ rÖt. d < 0,1 D th−êng, d = 0,05 D èng ®o P1 ph¶i nhá ®Ó gi¶m ¸p lùc do søc hót cña dßng ch¶y. b- CÊu t¹o èng pit« P1 P2 0,1d A-A A A L 3-4d 8-10d d 0,3d P2 - P1 γ ω2 2g 1 I II 0,5 l d 0 3 8 èng ®o gåm hai èng ghÐp l¹i èng ®o ¸p suÊt toµn phÇn P2 n»m chÝnh gi÷a vµ cã lç ®Æt trùc giao víi dßng ch¶y, èng ngoµi bao lÊy èng ®o P2 cã khoan lç ®Ó ®o ¸p suÊt tÜnh P1. PhÇn ®Çu cña èng pit« lµ nöa h×nh cÇu, lç lÊy ¸p suÊt ®éng cã vÞ trÝ (3÷4)d Nh¸nh I lµ nh¸nh kh«ng chÞu ¶nh h−ëng cña èng ®ì (L), nh¸nh II lµ nh¸nh chÞu ¶nh h−ëng cña èng ®ì . Khi ®o, èng cã thÓ ®Æt lÖch ph−¬ng cña dßng ch¶y ®Õn (5÷6)o mµ kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn kÕt qu¶ ®o, sè l−îng lç khoan tõ 7 ÷ 8 lç. Trong thùc tÕ ta dïng èng pit« ®Ó ®o cã ®−êng kÝnh lµ d = 12mm vµ trong phßng thÝ nghiÖm dïng lo¹i d = 5 ÷ 12 mm, ¸p dông sao cho tû sè d/D < 0,05 lµ tèt nhÊt (D : lµ ®−êng kÝnh èng chøa m«i chÊt) Khi ®Æt ë vÞ trÝ kh¸c nhau th× ph¶i thªm hÖ sè bæ chÝnh ξ.
  5. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -85- 4.2.3. §ång hå ®o tèc ®é ω C¸c lo¹i ®ång hå dïng ®o trùc tiÕp tèc ®é dßng ch¶y th−êng ®−îc dïng kh¸ phæ biÕn, nhÊt lµ khi tèc ®é dßng ch¶y t−¬ng ®èi nhá, khi ®ã dïng èng ®o ¸p suÊt ®éng ®Ó ®o tèc ®é dßng ch¶y kh«ng ®¶m b¶o ®−îc ®é chÝnh x¸c cÇn thiÕt. a- §ång hå ®o tèc ®é cña giã: Anªm«met CÊu t¹o : gåm 1 bé phËn nh¹y c¶m lµ mét chong chãng rÊt nhÑ víi c¸c c¸nh h−íng theo b¸n kÝnh, lµm b»ng nh«m (mªca). n = C. ω N n : Sè vßng ®−îc x¸c ®Þnh n= ( vg/ph) τ 2 −τ1 C : hÖ sè ®−îc x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm. Lo¹i c¸nh ph¼ng th× cã trôc cña nã song song dßng ch¶y vµ c¸nh nghiªng 45o. Lo¹i c¸nh g¸o th× cã trôc vu«ng gãc dßng ch¶y. øng dông : Dïng ®o tèc ®é dßng khÝ cã ¸p suÊt d− kh«ng lín, tèc ®é dßng thu ®−îc lµ l−u tèc t¹i chç ®Æt ®ång hå. Lo¹i nµy còng kh«ng dïng ®−îc c¸c khÝ cã tÝnh chÊt xung (thay ®æi ®ét ngét) h−íng trôc vµ h−íng dßng ph¶i ®Æt chÝnh x¸c. Thay ®æi vÞ trÝ ®ång hå trªn tiÕt diÖn ®−êng èng th× sÏ biÕt ®−îc tr−êng tèc ®é trong èng => ωtb.
  6. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -86- §ång hå giã th−êng dïng ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng lµm viÖc cña qu¹t giã trong c«ng nghiÖp. §Æc biÖt lµ c¸c thiÕt bÞ th«ng giã nã còng dïng phæ biÕn trong ®o l−êng cña ngµnh khÝ t−îng. §ång hå ®o tèc ®é giã cã thÓ dïng c¬ cÊu ®Õm sè ®Ó ®Õm sè vßng quay cña chong chãng vµ còng cã lo¹i kh«ng dïng c¬ cÊu ®Õm sè mµ dïng kim chØ nhê t¸c dông cña lùc ly t©m. Lo¹i nµy cã ®Æt trªn trôc chong chãng 1 t¶i träng li t©m hoÆc gi¸ quay nèi víi kim, nªn kim sÏ di chuyÓn tíi 1 vÞ trÝ nµo ®ã th× dõng l¹i chØ cho biÕt tèc ®é dßng khÝ nªn kh«ng cÇn thªm ®ång hå ®o thêi gian. b- §ång hå n−íc: Bé phËn nh¹y c¶m lµ chong chãng vµ trôc cña nã g¾n víi bé phËn ®Õm sè : Q = n.F/C C : gi¸ trÞ thùc nghiÖm. F : tiÕt diÖn. n : Sè vßng quay vg/s. C¸c c¸nh lµ c¸nh ph¼ng dïng ®o n−íc cã t = 90oC , P = 15 kG/ cm2 vµ Q < 6 m³ /h C¸c lo¹i ®ång hå n−íc chong chãng xo¾n thay c¸nh ph¼ng b»ng trôc vÝt ®o ®−îc l−u l−îng Q = 400 ÷ 600 m³/h n = K . ωtb/l l : b−íc r¨ng trôc vÝt. Chó ý : NÕu l−u l−îng qu¸ nhá th× n−íc lät qua khe hë gi÷a c¸nh n−íc chong chãng vµ vá ®ång hå, ma s¸t t¹i ®iÓm ®ì chong chãng sÏ lµm quan hÖ n vµ ωtb sÏ sai lÖch => sai sè. Muèn gi¶m bít sai sè do ma s¸t th× ph¶i lµm chong chãng vµ trôc thËt nhÑ (lµm b»ng vËt liÖu nhÑ, rçng). Khi ph©n bè tèc ®é dßng n−íc thay ®æi th× quan hÖ gi÷a n vµ ωtb còng biÕn ®æi, muèn tr¸nh nguyªn nh©n nµy g©y nªn th× ph¶i ®Æt ®ång hå xa nh÷ng n¬i ®−êng èng cã trë lùc côc bé (van, cót, tª) lµm dßng ch¶y bÞ rèi lo¹i. §ång hå n−íc chØ ®−îc ®Æt trªn nh÷ng ®o¹n èng th¼ng ngang ®−êng kÝnh èng b»ng cöa vµo vµ cöa ra cña ®ång hå, ®o¹n èng th¼ng tr−íc ®ång hå ph¶i ®¶m b¶o 30D vµ phÝa sau ph¶i > 15D. Cã thÓ ®Æt èng xiªn vµ n−íc ®i tõ d−íi lªn.
  7. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -87- Khi ®Æt th¼ng ®øng th× phÝa tr−íc > 10D phÝa sau > 5D. C¸c lo¹i nµy khi chÕ t¹o chó ý ®Õn chÊt l−îng chong chãng. Cã thÓ lµm tõ kim lo¹i rçng hoÆc nhùa sao cho träng l−îng riªng gÇn b»ng träng l−îng cña n−íc, khi l¾p ph¶i ®óng t©m. Ta th−êng dïng lo¹i nµy ®Ó ®o l−u l−îng kiÓu tÝch ph©n c¬ cÊu ®Õm sè kiÓu c¬ khÝ vµ th−êng chia ®é theo thÓ tÝch. 4.3. §O L¦U L¦îNG THEO PH¦¥NG PH¸P DUNG TÝCH Nguyªn lý: Cho m«i chÊt vµo ®Çy buång ®ong cã dung tÝch ®· biÕt, ®ång thêi t¸c dông lªn pÝtt«ng lµ ®Üa ®Ó t¹o nªn chuyÓn ®éng cã tÝnh chu kú vµ m«i chÊt trong buång ®ong tho¸t ®i ®Ó tiÕp nhËn m«i chÊt míi. Ta dïng m¸y ®Õm sè ®Ó ®Õm chu kú chuyÓn ®éng trong kho¶ng thêi gian ∆τ nµo ®ã ®Ó x¸c ®Þnh l−u l−îng dßng ch¶y. 4.3.1. L−u l−îng kÕ kiÓu b¸nh r¨ng Th−êng dïng lo¹i nµy ®Ó ®o m«i chÊt cã ®é nhít cao nh− dÇu má Buäöng âong II P1 P1 P2 P2 I ChÊt n−íc cã ¸p suÊt P1 sau khi qua l−u l−îng kÕ sÏ cã ¸p suÊt P2. VËy ®é chªnh lÖch ¸p suÊt cña dßng ch¶y
  8. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -88- ë vÞ trÝ nh− b¸nh r¨ng II th× m«men quay do P1 t¹o nªn lín h¬n m«men quay do P2 t¹o nªn => b¸nh r¨ng II sÏ quay theo chiÒu t¸c ®éng cña P1 vµ kÐo theo b¸nh r¨ng I chuyÓn ®éng => b¸nh r¨ng II lµ b¸nh chñ ®éng cßn b¸nh r¨ng I lµ bÞ ®éng. NhiÖm vô chñ ®éng vµ bÞ ®éng cña 2 b¸nh r¨ng trªn lÇn l−ît thay thÕ vµ diÔn ra liªn tiÕp nhau. Buång ®ong chÊt n−íc råi chuyÓn ®i chÝnh lµ do vá l−u l−îng kÕ vµ b¸nh r¨ng lóc ë vÞ trÝ nh− b¸nh r¨ng II. §Æc ®iÓm : -MÊt m¸t ¸p suÊt nhá cã thÓ ®o ®−îc nh÷ng chÊt cã ®é nhít lín. -Sai sè nhá vµ cã thÓ ®¹t ®Õn (0,3 ÷ 0,5)% . -CÊu t¹o gän nhÑ nh−ng khã chÕ t¹o nªn t−¬ng ®èi ®¾t. Khi ®o l−u l−îng lµ khÝ (m«i chÊt khÝ) th× ta thay b¸nh r¨ng trªn thµnh b¸nh h×nh sè 8. §é chÝnh x¸c cã thÓ ®¹t ®−îc (1÷1,6)%. 4.3.2. L−u l−îng kÕ kiÓu piston Van 4 ng¶ ®−îc tù ®éng thay ®æi vÞ trÝ nhê trang bÞ ®Æc biÖt vµ cã liªn hÖ víi chuyÓn ®éng cña piston. Khi Piston ch¹y ®Õn c¸c ®Çu xi lanh chÊt n−íc lÇn l−ît ®−îc ®−a vµo phÝa d−íi vµ phÝa trªn piston lµm piston chuyÓn ®éng vµ ®Èy chÊt n−íc ®· chøa ®i. Bªn ngoµi xilanh cña l−u l−îng kÕ cã thÓ thªm hép ¸o h¬i ®Ó gia nhiÖt gi¶m ®é nhít m«i chÊt.
  9. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -89- L−u l−îng kÕ cã thÓ lµm viÖc víi ¸p suÊt 16 ÷ 40 kG/cm2, nhiÖt ®é chÊt n−íc tíi 185oC vµ cã thÓ ®o l−u l−îng tõ 1,3m3/h ÷ 80m3/h. Lo¹i nµy dïng ®o chÊt láng ®é nhít lín (dÇu madót) sai sè (1 ÷ 1,5)%. 4.3.3. Thïng ®ong vµ phÔu lËt Dïng ®Ó ®o m«i chÊt láng vµ r¾n. ÄÚng hæïng Thuìng chæïa Thuìng âong Phãùu láût Ph−¬ng ph¸p ®o l−u l−îng b»ng thïng ®ong vµ phÔu lËt rÊt ®¬n gi¶n dung tÝch cña thïng ®ong vµ phÔu lËt ®Òu ®· biÕt cho nªn chØ cÇn ®Õm sè lÇn m¸y dÉn vµ phÔu lËt chuyÓn ®éng t−¬ng øng trong 1 thêi gian nµo ®ã th× sÏ tÝnh ®−îc l−u l−îng chÊt n−íc. Lo¹i nµy chØ ®o l−u l−îng cña chÊt n−íc ë ¸p suÊt khÝ quyÓn. - KiÓu thïng ®ong rÊt chÝnh x¸c. - KiÓu phÔu lËt kh«ng ®−îc chÝnh x¸c l¾m v× chÊt n−íc sÏ bÞ b¾n ra ngoµi phÔu, nhÊt lµ khi ®o l−u l−îng lín mÆt n−íc trong phÔu bÞ sãng. 4.4. §O L¦U L¦îNG THEO PH¦¥NG PH¸P TIÕT L¦U
  10. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -90- 4.4.1. ThiÕt bÞ tiÕt l−u qui chuÈn 1- §Þnh nghÜa : TBTL lµ ≤ 0,03d thiÕt bÞ ®Æt trong ®−êng èng lµm dßng ch¶y cã hiÖn o 45 t−îng thu hÑp côc bé do t¸c ≤ 0,02d dông cña lùc qu¸n tÝnh vµ d D ≤ 0,1d lùc ly t©m. 2- CÊu t¹o: Nh− h×nh vÏ Khi qua thiÕt bÞ tiÕt l−u, + - ≤ 0,03d chÊt láng sÏ bÞ mÊt m¸t ¸p suÊt (P dßng ch¶y bÞ thu hÑp nhiÒu th× ∆P cµng lín th−êng ∆P < 1000mmHg (∆P ®−îc ®o b»ng hiÖu ¸p kÕ). XÐt vÒ mÆt c¬ häc chÊt láng th× quan hÖ gi÷a l−u l−îng vµ ®é chªnh ¸p suÊt phô thuéc rÊt nhiÒu yÕu tè nh− : kÝch th−íc, h×nh d¹ng thiÕt bÞ, tiÕt l−u, t×nh tr¹ng l−u chuyÓn cña dßng ch¶y, vÞ trÝ chç ®o ¸p suÊt, t×nh tr¹ng èng dÉn chÊt láng. Qu¸ tr×nh tÝnh to¸n tiÕt l−u cã quy ®Þnh ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n nh− sau : - Dßng ch¶y liªn tôc (kh«ng t¹o xung). - §−êng èng > 50 mm. NÕu dïng èng Venturi th× ®−êng èng > 100 mm, vµnh trong èng ph¶i nh½n trong kho¶ng 2D. Nhê nh÷ng nghiªn cøu lý luËn vµ thùc nghiÖm l©u dµi vµ ng−êi ta ®· gi¶ ®Þnh mét sè thiÕt bÞ tiÕt l−u quy chuÈn. HiÖn nay ®©y lµ ph−¬ng ph¸p ®o l−u l−îng th«ng dông nhÊt. -ThiÕt bÞ TL qui chuÈn lµ thiÕt bÞ TL mµ quan hÖ gi÷a l−u l−îng vµ gi¸ng ¸p hoµn toµn cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n ®Ó x¸c ®Þnh. ThiÕt bÞ tiÕt l−u quy chuÈn gåm 3 lo¹i :
  11. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -91- Fo F2 Fo=F2 Fo=F2 F2, P2, ω2 F2, P2, ω2 F1, P1, ω1 F1, P1, ω1 ∆P = p1- p2 p p p P1 P1 P1 Pm Pm Pm P2 P2 P1' P1' P1' P2' P2' P2=P2' - Voìng chàõn tiãút læu - ÄÚng phun - ÄÚng Venturi quy chuáøn ( cæía ngheîn) 3- Nguyªn lý ®o l−u l−îng: Ta chØ xÐt vßng ch¾n : Nhê sù tæn thÊt cña dßng khi qua thiÕt bÞ tiÕt l−u, dùa vµo ph−¬ng Fo F2 tr×nh BÐcnuli t×m ®−îc tèc ®é trung b×nh dßng t¹i tiÕt diÖn ®o. XÐt tiÕt diÖn I vµ II ta cã sù thay F2, P2, ω2, γ1 ®æi ®éng n¨ng vµ thÕ n¨ng : F1, P1, ω1, γ1 ∆P = p1- p2 F 2 = F min F2 dP ∫ F1 ω .d ω = − g ∫ F1 γ (1) Dùa vµo ph−¬ng tr×nh liªn tôc ta cã : γ .F . ω = const (2) a/ Tr−êng hîp m«i chÊt Ýt d·n në γ = const : Gi¶ sö trong dßng ch¶y tæn thÊt n¨ng l−îng kh«ng cã, vËn tèc t¹i c¸c ®iÓm trªn tiÕt diÖn F1 b»ng vËn tèc trung b×nh ω1, trªn F2 lµ ω2.
  12. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -92- P1 ω12 P2 ω2 2 Nªn tõ (1) => + = + (3) γ 2g γ 2g (2) ⇒ F1 . ω1 = F2 . ω2 (4) F2 F (4) ⇒ ω1 = .ω 2 . 0 F1 F0 F2 Ký hiÖu = n ®Æc tr−ng cho chÕ ®é dßng ch¶y. Fo Fo = m ®Æc tr−ng cho kÝch th−íc h×nh häc. F1 1 2 g ( P1 ' − P2' ) ⇒ ω1 = m .n .ω2 ; ω = 2 1 − m 2 .n 2 γ n .F0 2 g ( P1 ' − P2' ) => Q = ω 2 . F 2 = ω 2 n . F 0 = 1 − m 2 .n 2 γ Do F2 phô thuéc vµo chÕ ®é dßng (n) => Q phô thuéc vµo chÕ ®é dßng, ®é mÊt m¸t ¸p suÊt vµ kÝch th−íc tÊm tiÕt l−u. Trong thùc tÕ F2 rÊt khã x¸c ®Þnh vµ kho¶ng c¸ch gi÷a F2 ®Õn tÊm ch¾n còng kh«ng thÓ x¸c ®Þnh ®−îc. Do ®ã thùc tÕ ta ®o ¸p suÊt P1 vµ P2 ngay tr−íc vµ sau tÊm tiÕt l−u vµ => ta ®−a ra hÖ sè α. 2g Q = α .F0 . .∆ P [ m³/s ] γ1 α : hÖ sè l−u l−îng vµ x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm. Thùc tÕ α = f (Re, m ) b/ Tr−êng hîp m/c d·n në γ ≠ const : §Ó ®¬n gi¶n ng−êi ta ®−a vµo hÖ sè ε nh»m vÉn gi÷ nguyªn c«ng thøc nh− tr−íc : 2g = > Q = ε . α . F0 . . ∆P γ1 ε : hÖ sè hiÖu chØnh (hÖ sè bµnh tr−íng), ®−îc x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm. ∆P ε= f(m, , sè mò ®o¹n nhiÖt k ) P1 Trong mét sè tr−êng hîp kh«ng cÇn ®é chÝnh x¸c cao ta tÝnh ε theo c«ng thøc sau (ω < a ) :
  13. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -93- ⎡ 2/k k −1 ⎤ α 1 − n k2 . m 2 P1 k ⎢ ⎛ P2 ⎞ ⎛ P ⎞ k ⎥ ε = k . . ⎜ ⎟ − ⎜ 2 ⎟ α ⎛ P ⎞ 2/k P1 − P 2 k − 1 ⎢ ⎜ P1 ⎟ ⎜ P ⎟ ⎥ 1 − n . m .⎜ 2 ⎟ 2. 2 ⎢⎝ ⎣ ⎠ ⎝ 1 ⎠ ⎥ ⎦ k ⎜ P ⎟ ⎝ 1 ⎠ Trong tr−êng hîp èng Venturi ε = 1 : 2g Thay Fo = m . F1 ta cã : Q = ε .α . m . F1 . ( P1 − P2 ) γ1 4- C¸c tham sè cÇn thiÕt : a- Sè Re : V× muèn ®¬n gi¶n, ë trªn ta xem ph©n bè tèc ®é trong tiÕt diÖn èng dÉn lµ kh«ng ®æi, thùc tÕ kh«ng ®óng nh− vËy, do cã ma s¸t gi÷a m«i chÊt vµ v¸ch èng mµ sù ph©n bè tèc ®é cña m«i chÊt trong èng kh¸c nhau vµ ®Æc tÝnh cña bÊt kú dßng ch¶y nµo ®Òu còng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng sè Re øng víi tr¹ng th¸i lóc lµm viÖc. ω .D Re = ; Reth = 2.300 γ - Dßng ch¶y tÇng Re < Reth - Dßng ch¶y rèi Re > Reth Ng−êi ta x¸c ®Þnh Re b»ng c¸ch dù ®o¸n l−u l−îng n»m trong kho¶ng nµo ®ã => Q .4 ωD vËn tèc dßng ω = ⇒ Re = πD 2 γ Sau khi x¸c ®Þnh ®−îc Re ta suy ra c¸c gi¸ trÞ kh¸c => Q råi so s¸nh 2 gi¸ trÞ ®ã cho ®Õn khi sai sè n»m trong kho¶ng cho phÐp. b- HÖ sè l−u l−îng α α = f {m, n sù ph©n bè tèc ®é dßng, tæn thÊt do ma s¸t ξ vµ c¸ch lÊy ¸p suÊt ∆P} B»ng thùc nghiÖm th× α = f ( m, Re ) αban âáöu §å thÞ tÝnh α : NÕu Re > Reth th× α = f ( m ) = et m1 < m2 < m3 NÕu Re < Reth th× α = a1. a2. a3. αb® mn Trong ®ã αb® = f ( m ) m2 - a1 lµ hµm (Re,m ) (Re < Reth) m1 Re - a2 tÝnh ®Õn ®é nh¸m cña v¸ch èng a2 = f (D, m) D ≥ 400mm th× a2= 1
  14. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -94- - a3 = f (D, m) ®Æc tr−ng ®é c«n cña ®−êng èng a3 ®−îc tÝnh cho tr−êng hîp èng ch¾n. Trong tr−êng hîp nµy m = 0,05 ÷ 0,7. Trong c«ng nghiÖp th−êng m = 0,2 ÷ 0,4. c- HÖ sè hiÖu chØnh ε ∆P P1 ∆P ε = f ( m, ,k) P1 ε ®−îc tra b¶ng hoÆc ®å thÞ. Trong tr−êng hîp nµy coi qu¸ tr×nh x¶y ra lµ ®o¹n nhiÖt. Th−êng ®ång hå ®o ta chän ε m øng víi ∆P trong kho¶ng 2/3 Qmax k ε ∆P Tr−êng hîp < 0,06 P1 Th× ta sö dông c«ng thøc : ∆P ε = 1 − [ 0 , 4 1 + 0 , 3 5. m 2 ] ; Sai sè kho¶ng 0,05%. K . P1 Chó ý khi tÝnh ε : Khi Q thay ®æi => ∆P thay ®æi => ε còng biÕn ®æi => khi tÝnh to¸n ta lÊy l−u l−îng trung b×nh. d- ∆P : ∆P = g. ρ .h Ngoµi ra ta cã m = f(D) mµ D = f(to) VÝ dô : Dt = D20 [1-C (t -20 )] dt = d20 [1-C’ (t -20 )] Chó ý : γ trong c«ng thøc lµ γ1 (ch−a ¶nh h−ëng cña tiÕt l−u), ®èi víi chÊt n−íc th× chØ quan hÖ víi t0, khi ë ¸p suÊt cao th× míi chÞu ¶nh h−ëng cña ¸p suÊt, khi ®o l−u l−îng khÝ vµ h¬i b·o hßa th× ph¶i tÝnh ®Õn ®iÒu kiÖn lµm viÖc ®Ó cã c¸c hÖ sè hiÖu chØnh. 4- C¸ch ®Æt thiÕt bÞ tiÕt l−u: C¸c thiÕt bÞ tiÕt l−u cã thÓ ®Æt trªn ®−êng èng n»m ngang, th¼ng ®øng, hoÆc gi÷a hai mÆt bÝch vµ ph¶i ®¶m b¶o ®óng vÞ trÝ míi gi¶m ®−îc sai sè ®o. §o¹n èng
  15. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -95- th¼ng tr−íc van kho¶ng L1 ≥ 5D, phÝa sau L ≥ 2D. Dïng èng trong kho¶ng 2D ph¶i nh½n. TiÕt l−u ph¶i ®Æt ®óng t©m. M«i chÊt ph¶i n»m trong tr¹ng th¸i nhÊt ®Þnh. NÕu h¬i n−íc th× nªn ë tr¹ng th¸i qu¸ nhiÖt, nÕu khÝ th× kh«ng nªn cã t¹p chÊt vµ h¬i n−íc. α L1 L2 øng víi mçi tiÕt l−u ta ®· quy ®Þnh øng víi mçi lo¹i ®−êng èng khi èng kh«ng võa th× ta ph¶i thªm ®o¹n nèi vµ α ph¶i n»m trong gi¸ trÞ cho phÐp. 5- Sai sè ®o l−u l−îng: §o l−u l−îng b»ng ph−¬ng ph¸p tiÕt l−u lµ phÐp ®o gi¸n tiÕp, do ®ã sai sè sè chØ l−u l−îng ®−îc x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p ®o gi¸n tiÕp. Trong c«ng thøc tÝnh l−u l−îng ta thÊy cã mét lo¹i trÞ sè dïng ®Ó tÝnh to¸n lµ do kÕt qu¶ ®o cña rÊt nhiÒu lÇn vµ mét lo¹i th−êng chØ lµ kÕt qu¶ cña mét lÇn ®o. - Lo¹i thø nhÊt gåm α vµ γ . Sai sè trung b×nh b×nh ph−¬ng sai sè ngÉu nhiªn vµ sai sè giíi h¹n cña chóng ®Òu ®· biÕt vµ cho phÐp dïng ®Þnh luËt céng sai sè trung b×nh b×nh ph−¬ng. - Lo¹i thø hai gåm ∆P, t1, P1, d. C¸c trÞ sè nµy th−êng lµ kÕt qu¶ ®o trùc tiÕp mét lÇn. - C¸c trÞ sè γ1 vµ γt ®−îc lÊy tõ c¸c b¶ng tra, ®èi víi lo¹i ta chØ biÕt sai sè lín nhÊt cña mét lÇn ®o. NÕu xÐt mét c¸ch chÝnh x¸c th× chóng ta kh«ng thÓ dïng ®Þnh luËt céng sai sè trung b×nh b×nh ph−¬ng ®Ó tÝnh sai sè ®o l−u l−îng tõ hai lo¹i sai sè trªn. Muèn dïng ®Þnh luËt céng sai sè trung b×nh b×nh ph−¬ng ta xem sai sè cña thµnh phÇn lo¹i thø hai lµ sai sè giíi h¹n (gÊp 3 lÇn sai sè trung b×nh b×nh ph−¬ng khi ®o liªn tôc).
  16. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -96- 4.4.2. ThiÕt bÞ tiÕt l−u ngo¹i qui chuÈn ThiÕt bÞ tiÕt l−u ngo¹i qui chuÈn lµ c¸c thiÕt bÞ tiÕt l−u ch−a ®ñ c¸c sè liÖu thÝ nghiÖm hoµn chØnh, c«ng thøc tÝnh l−u l−îng hoµn toµn do tÝnh to¸n t×m ra, kh«ng ch¾c ch¾n hoµn toµn ®¸ng tin cËy vµ còng khã −íc ®o¸n ®−îc sai sè ®o. Tuy vËy nÕu khi sö dông chóng, ngoµi viÖc tÝnh to¸n ta dïng thÝ nghiÖm ®Ó chia ®é dông cô ®o th× ®é tin cËy cña kÕt qu¶ ®o kh¸ cao. Trong mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt ta dïng lo¹i thiÕt bÞ tiÕt l−u ngo¹i qui chuÈn thÝch hîp h¬n lo¹i thiÕt bÞ tiÕt l−u qui chuÈn. VÝ dô : khi Re nhá, khi D < 50mm, m«i chÊt bÈn, ... C¸c lo¹i thiÕt bÞ tiÕt l−u ngo¹i qui chuÈn hay dïng: Tiãút læu keïp TB Tiãút læu âàût âáöu äúng (Duìng khi Re nhoí) Tiãút læu viãn phán (Duìng âo ll mäi cháút báøn) Tiãút læu hçnh chæí nháût 4.4.3. L−u l−îng kÕ kiÓu hiÖu ¸p Q (G) = f ( ∆P ) HÖ thèng ®o l−u l−îng theo gi¸ng ¸p qua cöa tiÕt l−u gåm thiÕt bÞ tiÕt l−u (TBTL) ®−êng èng dÉn ¸p suÊt, hiÖu ¸p kÕ vµ ®ång hå thø cÊp chia ®é theo ®¬n vÞ l−u l−îng. Khi hiÖu ¸p kÕ kh«ng cã th−íc chia th× tÝn hiÖu tõ hiÖu ¸p kÕ ®−îc ®−a vÒ ®ång hå thø cÊp nhê hÖ thèng truyÒn tÝn hiÖu. Theo nguyªn lý lµm viÖc cã thÓ chia hiÖu ¸p kÕ thµnh hai lo¹i : cét chÊt n−íc vµ ®µn håi. - HiÖu ¸p kÕ kiÓu cét chÊt n−íc ®o hiÖu ¸p hoÆc gi¸ng ¸p theo ®é chªnh cét chÊt n−íc (lo¹i èng thñy tinh, lo¹i phao vµ lo¹i vßng xuyÕn).
  17. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -97- ϕ P1 P2 = P1 P1 P2 < P1 h G G ∆P = ksinϕ Hiãûu aïp kãú kiãøu voìng xuyãún P2 P2 f 0 f 0 0 0 h H H P1 P1 P1 = P2 P1 > P2 Hiãûu aïp kãú kiãøu chuäng - HiÖu ¸p kÕ kiÓu ®µn håi do hiÖu ¸p hoÆc gi¸ng ¸p theo ®é xª dÞch cña c¬ cÊu ®µn håi t¹o nªn khi lùc ®µn håi ®· c©n b»ng víi hiÖu ¸p hoÆc gi¸ng ¸p cÇn ®o, lo¹i nµy gåm hiÖu ¸p kÕ cã mµng ®µn håi b»ng kim lo¹i hoÆc lo¹i hép mµng. P1 P2 P1 P2 Hiãûu aïp kãú kiãøu maìng Hiãûu aïp kãú kiãøu häüp maìng
  18. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -98- Mét sè ®iÒu kiÖn : §èi víi ¸p kÕ vßng xuyÕn : khi ®o m«i chÊt lµ khÝ th−êng ¸p suÊt c¸c nh¸nh < 1 kG/cm2 vµ th−êng chÕ t¹o cho lo¹i nµy cã ∆P = 25 ÷ 160 kG/m2 . CÊp chÝnh x¸c 1 hay 1,6. Lo¹i chu«ng : cho ¸p suÊt c¸c nh¸nh < 2,5 kG/cm2 cßn ∆P = 10 ÷ 100 kG/m2. CÊp chÝnh x¸c 1 hay 1,6. NÕu ®o ∆P cµng nhá th× cÊp chÝnh x¸c t¨ng (®é chÝnh x¸c gi¶m ) Lo¹i phao : ∆P = 630 kG/m2 ÷ 1 kG/cm2 ¸p suÊt c¸c nh¸nh P1, P2 cã thÓ ®Õn 400 kG/m² . Lo¹i kiÓu mµng: Cho phÐp ¸p suÊt cña nh¸nh max = 4 kG/cm2 ∆P = 160 ÷ 63000 kG/m² ; CCX 1 ; 1,6 ; 0,6 Lo¹i kiÓu hép: ¸p suÊt c¸c nh¸nh ®Õn 4 kG/m2. §èi víi c¸c lo¹i ®Æc biÖt cã thÓ ®Õn 400 kG/cm2. ∆P = 40 ÷ 63000 kG/cm2 ; CCX : 1 hay 1,6 cã khi ®Õn 0,6. 4.4.4. Bé tÝch ph©n Trong l−u l−îng kÕ th−êng cã thªm c¬ cÊu tÝch ph©n ®Ó x¸c ®Þnh l−îng m«i chÊt mang ®i trong kho¶ng thêi gian nµo ®ã (1 ngµy, 1 giê hay mét tuÇn) vµ c¬ cÊu tÝch ph©n cã thÓ kiÓu ®iÖn, c¬ khÝ hoÆc khÝ nÐn vµ th−êng cã cÊu t¹o phøc t¹p. ∫ t2 Q= Q . dt [ kg hay m³ ] t1 Q = ∑Qi = Qi . ∆t .n - ∆t - chu kú tÝch ph©n. - Qi - lµ l−u l−îng trung b×nh trong kho¶ng ∆t. Trong bé tÝch ph©n cã thÓ cã 4 phÇn liªn quan víi nhau nh− sau : + PhÇn x¸c ®Þnh chu kú tÝch ph©n ∆t.Ta sö dông ®éng c¬ ®ång bé qua bé gi¶m tèc (th−êng ∆t = 15’’) + PhÇn thÓ hiÖn l−u l−îng Qi + PhÇn thÓ hiÖn tÝch ∆t . Qi + PhÇn chuyÓn sè (®−a ra sè liÖu ®äc ®−îc) Bé tÝch ph©n c¬ khÝ: Cã nhiÒu lo¹i nh−ng lo¹i ®¬n gi¶n nhÊt lµ kiÓu bé ®Õm sè, ta th−êng gÆp trong c¸c ®ång hå n−íc; ë lo¹i nµy, chuyÓn ®éng cña phÇn quay chong
  19. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -99- chong (b¸nh r¨ng, r«to) cña l−u l−îng kÕ ®−îc dÉn vÒ lµm quay b¸nh r¨ng cña bé tÝch ph©n, b¸nh r¨ng nµy ®−îc quay vµ truyÒn dÉn chuyÓn ®éng cho c¸c b¸nh r¨ng ë phÝa sau. Tû sè truyÒn cña c¸c b¸nh r¨ng phÝa sau ®Òu lµ 10/1 nªn sè ®äc ®−îc trªn bé tÝch ph©n lµ con sè theo hÖ thËp ph©n. C¸p chØ sè cã thÓ dïng kim chØ trªn mÆt chia ®é ®øng yªn cã v¹ch chia tõ 0 ÷ 9, dïng mÆt chia ®é quay ®Ó chØ sè ®i qua « cöa hoÆc dïng hép sè gåm c¸c mÆt sè h×nh trô, sè ®äc lµ sè n»m trªn ®−êng th¼ng t¹i v¹ch. * Bé tÝch ph©n kiÓu li hîp ®iÖn tõ : 2 3 4 5 3 4 5 6 1 2 Q * Khi cã dßng ®iÖn 1 chiÒu ch¹y qua cuén d©y th× lâi s¾t 1 biÕn thµnh nam ch©m hót g«ng 2 vµo vµ kÐo g«ng 2 quay lµm quay hép sè. §éng c¬ thuËn nghÞch 3 lµm lâi s¾t 1 vµ c¸c vßng xuyÕn 4, 5, 6 quay víi vËn tèc 3 vßng/ phót (vßng 4 chia lµm 2 nöa c¸ch ®iÖn nhau), vÞ trÝ cña chæi quÐt phÝa trªn cè ®Þnh cßn vÞ trÝ chæi d−íi thay ®æi tïy theo l−u l−îng Q. NÕu Q = 0 th× 2 chæi quÐt n»m 2 nöa riªng biÖt kh«ng cã dßng ®iÖn, cßn nÕu Q ≠ 0 th× chæi d−íi lÖch ®i 1 gãc tû lÖ thuËn víi Q (cã lóc 2 chæi cïng n»m trªn nöa vßng xuyÕn (cã ®iÖn)), Q cµng lín th× thêi gian 2 chæi n»m trªn nöa vßng xuyÕn cµng dµi => dßng qua 1 cµng l©u => hép sè ho¹t ®éng còng l©u. C¸c vßng xuyÕn 5 vµ 6 ®Òu dïng c¸c chæi quÐt dÆt cè ®Þnh, chóng chØ cã nhiÖm vô ®−a dßng ®iÖn vµo ra khái cuén d©y ®Æt trªn lâi s¾t 1 ®ang quay liªn tôc. M¹ch R -
  20. §O L¦êNG NHIÖT – CH¦¥NG 4 -100- C ®−îc dïng ®Ó khö c¸c tia löa sinh ra khi c¸c chæi trªn vßng xuyÕn 4 ®ãng hoÆc ng¾t m¹ch dßng ®iÖn. CÇu chØnh l−u lµm nhiÖm vô cung cÊp ®iÖn. 4.4.5. Chia ®é vµ kiÓm tra thang chia ®é cña l−u l−îng kÕ kiÓu hiÖu ¸p kÕ - Ng−êi ta kiÓm tra b»ng ¸p kÕ ch÷ U : Båm hcd Q Hg Ta t¹o gi¸ng ¸p b»ng gi¸ng ¸p khi chia ®é (hc®) th× trªn ®ång hå chØ gi¸ trÞ Q gäi lµ Qkt vµ ta so s¸nh víi Qc® (suy ra tõ h c d ), h c d x¸c ®Þnh theo c¸c gi¸ trÞ ®· biÕt : 2 ⎛ Q cd ⎞ h cd = ⎜ ⎜Q ⎟ h cd ⎟ max ⎝ max ⎠ Thay ®æi ¸p suÊt cña b¬m ta t×m ®−îc Qkt kh¸c. Sai sè t−¬ng ®èi theo gi¸ng ¸p lµ: (hcd − hKt1 ) δ1 = .100% hcd max ( hcd − hKt2 ) δ2 = .100% hcd max (hkt ®−îc ®äc trªn b¶ng ch÷ U khi cho kim ®ång hå n»m ë Qkt). Mçi thang chia ®é ph¶i kiÓm tra 6 v¹ch trë lªn, trong ®ã cã gi¸ trÞ max vµ min. KiÓm tra chØ sè cña bé tÝch ph©n th× kiÓm tra víi gi¸ trÞ ( 30 ÷ 50)% Qc®.
Đồng bộ tài khoản