Đúc kim loại_chương 1

Chia sẻ: Nguyễn Thị Giỏi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:41

1
495
lượt xem
217
download

Đúc kim loại_chương 1

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phương pháp đúc có thể chế tạo sản phẩm từ các loại vật liệu khác nhau: kim loại đen ( gang, thép... kim loại màu: nhôm, đồng, đúc vật liệu phi kim loai: đúc các tượng từ thạch cao.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đúc kim loại_chương 1

  1. ch−¬ng 1 ®óc kim lo¹i 1.1. Thùc chÊt, ®Æc ®iÓm vµ øng dông cña s¶n xuÊt ®óc 1.1.1. Thùc chÊt qu¸ tr×nh ®óc: §óc kim lo¹i lµ ph−¬ng ph¸p chÕ t¹o c¸c chi tiÕt b»ng c¸ch rãt kim lo¹i láng vµo khu«n (cã h×nh d¹ng, kÝch th−íc ®· ®−îc ®Þnh h×nh tr−íc theo yªu cÇu), sau khi kÕt tinh ta ®−îc vËt ®óc. 1.1.2 ¦u vµ nh−îc ®iÓm a. ¦u ®IÓm: • Ph−¬ng ph¸p ®óc cã thÓ chÕ t¹o s¶n phÈm tõ c¸c lo¹i vËt liÖu kh¸c nhau : kim lo¹i ®en (gang, thÐp, ... kim lo¹i mµu: nh«m, ®ång, ®óc vËt liÖu phi kim lo¹i : ®óc c¸c t−îng tõ th¹ch cao, xi m¨ng,... • VËt ®óc cã thÓ tõ vµi gam ®Õn hµng tÊn nh− c¸c th©n m¸y bóa, c¸c bÖ m¸y,... • VËt ®óc cã h×nh d¹ng, kÕt cÊu phøc t¹p nh− th©n m¸y c«ng cô, vá ®éng c¬ v.v...mµ c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c khã gia c«ng hoÆc kh«ng chÕ t¹o ®−îc (vÝ dô : vá ®éng c¬, c¸c bÖ m¸y, th©n m¸y...) • Cã thÓ ®óc ®−îc nhiÒu líp kim lo¹i kh¸c nhau trong mét vËt ®óc. • Gi¸ thµnh chÕ t¹o vËt ®óc rÎ v× vèn ®Çu t− Ýt, tÝnh chÊt s¶n xuÊt linh ho¹t, n¨ng suÊt t−¬ng ®èi cao. Cã kh¶ n¨ng c¬ khÝ ho¸ vµ tù ®éng ho¸. • §óc còng ®−îc sö dông trong viÖc chÕ t¹o c¸c s¶n phÈm mang tÝnh nghÖ thuËt, trang trÝ: ch©n èp trô ®iÖn, chu«ng nhµ thê, ®óc t−îng ®µi... b. Nh−îc ®iÓm : • §é chÝnh x¸c vÒ h×nh d¸ng, kÝch th−íc vµ ®é bãng kh«ng cao (cã thÓ ®¹t cao nÕu ®óc ®Æc biÖt nh− ®óc ¸p lùc). • Tèn kim lo¹i cho hÖ thèng rãt, ®Ëu ngãt, ®Ëu h¬i • Tèn kim lo¹i do chiÒu dµy thµnh vËt ®óc lín h¬n so víi rÌn hoÆc hµn. • DÔ g©y ra nh÷ng khuyÕt tËt nh−: thiÕu hôt, rç khÝ, ngËm xû, thiªn tÝch, ch¸y c¸t v.v... • §iÒu kiÖn lµm viÖc nÆng nhäc, Khi ®óc trong khu«n c¸t th−êng cã n¨ng suÊt kh«ng cao. • KiÓm tra khuyÕt tËt bªn trong vËt ®óc khã kh¨n, ®ßi hái thiÕt bÞ hiÖn ®¹i. 1.1.3 Ph©n lo¹i c¸c ph−¬ng ph¸p ®óc : a. §óc trong khu«n c¸t : • Ph©n lo¹i theo lo¹i mÉu : §óc b»ng mÉu gç, b»ng mÉu kim lo¹i, b»ng d−ìng quay, b»ng mÉu nhùa,... • Ph©n lo¹i theo vËt liÖu lµm khu«n : Hæn hîp c¸t - sÐt , hçn hîp c¸t xi m¨ng, hçn hîp lµm khu«n víi n−íc thuû tinh. Khu«n b»ng g¹ch sa mèt (khu«n ®óc 1 lÇn vµ khu«n b¸n vÜnh cöu) b. C¸c ph−¬ng ph¸p ®óc ®Æc biÖt : 2
  2. • §óc trong khu«n kim lo¹i, ®óc d−íi ¸p lùc, ®óc li t©m, ®óc trong khu«n mÉu ch¶y, ®óc trong khu«n vá máng, ®óc liªn tôc v.v... Tuú theo c¸c d¹ng s¶n xuÊt mµ cã c¸c ph−¬ng ph¸p phï hîp. nh−ng nh×n chung ph−¬ng ph¸p ®óc trong khu«n c¸t vÉn rÊt phæ biÕn. 1.1.4 øng dông : §óc ®−îc øng dông kh¸ réng r·i trong thùc tÕ ®Ó: • S¶n xuÊt hµng tiªu dïng : soong, ch¶o, th×a... • ChÕ t¹o c¸c chi tiÕt m¸y : nh− th©n m¸y bóa h¬i, th©n m¸y tiÖn, vá hép gi¶m tèc, vá m«t¬, ghi l,ß Piston, Xylanh, b¸nh r¨ng, b¸nh ®µ, b¸nh l¸i,.. • ChÕ t¹o c¸c hµng mü thuËt, mü nghÖ,... H×nh 1- 1 C¸c ph«i thÐp thái sau khi ®óc liªn tôc H×nh 1- 2 ¶nh ®éng c¬ cña General motor vµ mÉu ®óc cña nã 3
  3. 1.2 §óc trong khu«n c¸t 1.2.1 S¬ ®å qóa tr×nh c«ng nghÖ chÕ t¹o vËt ®óc Bé phËn Bé phËn kü thuËt kü thuËt NÊu ch¶y Pha chÕ hçn ChÕ t¹o bé mÉu Pha chÕ hçn Kim lo¹i hîp lµm khu«n vµ hép lâi hîp lµm lâi Lµm khu«n Lµm lâi S Êy khu«n S Êy lâi L¸p r¸p khu«n lâi §Ì khu«n - Rãt kim lo¹i láng vµo khu«n Håi liÖu Th¸o dì khu«n, lâi Lµm s¹ch vËt ®óc VËt ®óc háng ®em nÊu l¹i KiÓm tra VËt ®óc chÊt l−îng vËt ®óc H×nh 1- 3 S¬ ®å qu¸ tr×nh c«ng nghÖ chÕ t¹o vËt ®óc 4
  4. c/ b/ a/ e/ f/ d/ g/ i/ h/ H×nh 1- 4 Qu¸ tr×nh chÕ t¹o mét vËt ®óc d¹ng ång ®Çu nèi ch¹c ba a/ Chi tiÕt ; b/ B¶n vÏ vËt ®óc; C/ MÆt c¾t vËt ®óc d/Méu vËt ®óc; e/ hép lâi; f/ Hßm khu«n; g Lâi; h/ Khu«n; i / VËt ®óc 1.2.2 C¸c bé phËn chÝnh cña mét khu«n ®óc b»ng c¸t Khu«n ®óc Lµ hÖ thèng c¸c bé phËn t¹o ra lç rçng ( gäi lµ lßng khu«n ) ®Ó khi rãt kim lo¹i láng vµo sÏ ®iÒu ®Çy, ®«ng ®Æc vµ t¹o nªn nh÷ng chi tiÕt cã h×nh d¹ng vµ kÝch th−íc theo yªu cÇu. Khu«n ®óc lµ mét bé phËn quan träng ®Ó t¹o nªn lßng khu«n. Th«ng th−êng khu«n ®óc ®−îc t¹o bëi hai nöa hßm khu«n : nöa hßm khu«n trªn vµ nöa hßm khu«n d−íi. Nöa hßm khu«n d−íi th−êng ®−îc lµm ngay trªn nÒn x−ëng. Hai nöa hßm khu«n ®−îc liªn kÕt víi nhau b»ng c¸c chèt ®Þnh vÞ. Ngoµi ra khu«n ®óc cßn cã c¸c bé phËn chÝnh nh− : HÖ thèng rãt, ®Ëu h¬i, ®Ëu ngãt, lç xiªn h¬i,... 5
  5. Lßng khu«n m¸ tÜnh Lßng khu«n m¸ ®éng a/ a/ H×nh 1- 5 H×nh ¶nh hßm khu«n ®óc m¸ tÜnh (a) vµ m¸ ®éng (b) ªt« H×nh 1 - 6 D¹ng chi tiÕt èng nèi cÇn chÕ t¹o, mÉu ®óc vµ vËt ®óc 1 2 3 7 8 4 5 6 5 9 10 H×nh 1- 7 S¬ ®å cÊu t¹o mét khu«n ®óc 2 n÷a (khi ®óc èng nèi trªn) 1 - Hßm khu«n trªn; 2, 6 - Hæn hîp lµm khu«n; 3- §Ëu h¬i vµ ®Ëu ngãt; 4 - Chèt ®Þnh vÞ hai nöa hßm khu«n; 5 -Nöa hßm khu«n d−íi; 7 - Lç xiªn h¬i; 8- HÖ thèng rãt; 9 - Lâi; 10- Lßng khu«n. HÖ thèng rãt (xem h×nh 1-3 a) lµ hÖ thèng c¸c bé phËn ®Ó rãt kim lo¹i láng vµo lßng khu«n. hÖ thèng rãt gåm cã : cèc rãt (cèc rãt th−êng, cèc rãt cã mµng ng¨n, cèc rãt cã mµng läc xû,...) , èng rãt, r·nh dÉn kim lo¹i láng, r·nh läc xû. H×nh d¹ng vµ kÝch th−íc cña chóng ®−îc lùa chän vµ bè trÝ hîp lÝ khi lµm khu«n. §Ëu h¬i ®Ëu ngãt §Ëu h¬i th−êng ®−îc bè trÝ ë n¬i cao nhÊt cña khu«n ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho qóa tr×nh tho¸t khÝ tõ lßng khu«n ra ngoµi dÔ dµng. §Ëu ngãt th−êng ®−îc bè trÝ ë nh÷ng n¬i tËp trung kim lo¹i ®Ó bï ®Êp kim lo¹i bÞ thiÕu hôt do co ngãt. 6
  6. §Çu h¬i, ®Çu ngãt Cèc rãt èng rãt R·nh läc xü R·nh läc xü a/ b/ R·nh läc xü H×nh 1 - 8 HÖ thèng rãt vµ vËt ®óc Lç xiªn h¬i t¹o ®iÒu kiÖn tho¸t khÝ dÔ dµng. Bé mÉu bao gåm tÊm mÉu, mÉu vËt ®óc (mÉu chÝnh), mÉu ®Ëu h¬i, mÉu ®Ëu ngãt, mÉu hÖ thèng rãt (Cèc rãt, èng rãt, r·nh läc xû, r·nh dÉn). MÉu vËt ®óc t¹o nªn h×nh d¹ng bªn ngoµi vËt ®óc (Tuú theo lo¹i vËt ®óc mµ cã thÓ g¾n thªm gèi lâi,..) Lâi lµ bé phËn t¹o nªn lç rçng bªn trong vËt ®óc. H×nh d¹ng bªn ngoµi cña lâi lµ h×nh d¹ng bªn trong cña vËt ®óc. Lâi th−êng cã r·nh tho¸t khÝ, x−¬ng cøng v÷ng, gèi lâi. Lâi th−êng ®−îc chÕ t¹o trong hép lâi. Hép lâi dïng ®Ó chÕ t¹o lâi, h×nh d¹ng bªn trong cña hép lâi lµ h×nh d¹ng bªn ngoµi cña lâi. MÉu vµ hép lâi : cã thÓ dïng ®−îc mét lÇn, nhiÒu lÇn. Khi chÕ t¹o mÉu, hép lâi ph¶i tÝnh ®Õn ®é co ngãt cña kim lo¹i, tÝnh ®Õn l−îng d− cÇn gia c«ng c¬ hay c¸c yªu cÇu kh¸c vÒ ®é chÝnh x¸c , ®é bãng,... ChÝnh v× thÕ, kÝch th−íc cña mÉu vµ hép lâi ph¶i ®−îc thiÕt lËp dùa trªn kÝch th−íc cña chi tiÕt. Bé mÉu vµ hép lâi ®−îc chÕ t¹o tõ c¸c lo¹i vËt liÖu gç, kim lo¹i, chÊt dÎo hoÆc c¸c chÊt phi kim lo¹i kh¸c (xi m¨ng, th¹ch cao...) H×nh 1- 9 a/ Hép lâi trßn ; b) Hép lâi ch÷ T 7
  7. a/ b/ c/ H×nh 1- 10 a/ Bé mÉu ª t« (a); b/ Chi tiÕt, vËt ®óc vµ mÉu ch©n ®Õ ªt« c/ MÉu èng nèi cong vµ vËt ®óc èng nèi cong Gèi mÉu dïng ®Ó t¹o nªn chç tùa cña gèi lâi, gi÷ cho lâi ®øng v÷ng trong lßng khu«n. TÊm mÉu dïng ®Ó kÑp mÉu khi lµm khu«n . Khu«n vµ lâi ®−îc chÕ t¹o b»ng tay hoÆc b»ng m¸y. Khu«n ®−îc lµm trong hai hßm khu«n, trªn nÒn x−ëng hay b»ng c¸c lo¹i khu«n ®Æc biÖt kh¸c nh− khu«n kim lo¹i,... Ngoµi ra khi lµm khu«n ng−êi ta cßn cã thÓ ®Æt vËt lµm nguéi, g©n cøng v÷ng cho khu«n, lâi,.. §Ó lµm khu«n cÇn cã mÉu, hép lâi, hßm khu«n vµ c¸c dông cô kh¸c... 8
  8. 1.3 Hçn hîp lµm khu«n vµ lµm lâi Hçn hîp lµm khu«n vµ lµm lâi gåm: c¸t, ®Êt sÐt, chÊt kÕt dÝnh, chÊt phô gia, n−íc v.v... Cã 2 lo¹i: lo¹i cò (®· dïng) vµ lo¹i míi chÕ t¹o. C¸t chiÕm tû lÖ cao nhÊt trong hæn hîp lµm khu«n lâi (90% cã khi ®Õn 97-98%). 1.3.1 Yªu cÇu ®èi víi hçn hîp lµm khu«n vµ lµm lâi Hçn hîp lµm khu«n lâi cÇn cã nh÷ng tÝnh chÊt sau: a - TÝnh dÎo Lµ kh¶ n¨ng biÕn d¹ng vÜnh cöu cña nã sau khi bá t¸c dông cña ngo¹i lùc. TÝnh dÎo t¨ng khi n−íc trong hçn hîp t¨ng ®Õn 8%, ®Êt sÐt vµ chÊt dÝnh t¨ng, c¸t cã kÝch th−íc h¹t nhá. b - §é bÒn Lµ kh¶ n¨ng chÞu t¸c dông cña ngo¹i lùc mµ kh«ng bÞ ph¸ huû. §é bÒn t¨ng khi h¹t c¸t nhá, kh«ng ®ång ®Òu vµ s¾c c¹nh, ®é mÞn chÆt cña hçn hîp t¨ng, l−îng ®Êt sÐt t¨ng, l−îng n−íc t¨ng ®Õn 8 %. • Khu«n t−¬i cã søc bÒn nÐn ≤ (6÷8) N/ cm2. • Khu«n kh« cã søc bÒn nÐn ≤ (8÷30) N/ cm2. • Khi nhiÖt ®é t¨ng ®Õn 9000C th× søc bÒn nÐn t¨ng 2÷3 lÇn §Ó ®¸nh gi¸ ®é bÒn ta dïng giíi h¹n bÒn nÐn, ®−îc tÝnh theo c«ng thøc sau : P σ= (N/ cm2) F víi : P - lùc nÐn; F- diÖn tÝch tiÕt diÖn ngang cña mÉu ®em thö c - TÝnh bÒn nhiÖt Lµ kh¶ n¨ng vËt liÖu ®¶m b¶o ®é bÒn hay kh¶ n¨ng lµm viÖc b×nh th−êng khi ë nhiÖt ®é cao, (kh«ng bÞ ch¸y, kh«ng bØ ch¶y hoÆc mÒm ra ë nhiÖt ®é cao). TÝnh bÒn nhiÖt t¨ng khi l−îng c¸t th¹ch anh Si02 t¨ng, h¹t c¸t to vµ trßn, c¸c t¹p chÊt dÔ ch¶y (Na2O, K2O, CaO, Fe2O3) trong hçn hîp Ýt. d - TÝnh bÒn l©u Lµ kh¶ n¨ng lµm viÖc ®−îc l©u vµ nhiÒu lÇn cña hçn hîp, ®−îc x¸c ®Þnh: R2 C= 100% . R1 víi : R1- søc bÒn s½n cã cña hçn hîp, R2- søc bÒn sau mét thêi gian sö dông. Ngoµi ra hçn hîp lµm khu«n lâi cßn cÇn ph¶i tho¶ m¶n mét sè yªu cÇu kh¸c nh− kh«ng dÝnh mÉu, ®é bÒn bÒ mÆt ®Ó ®¶m b¶o kh«ng bÞ bµo mßn khi ®óc, ®é cøng, kh«ng yªu cÇu chÊt dÝnh cao, kh«ng ®éc h¹i, gi¶n në nhiÖt thÊp,... Ngoµi ra cßn yªu cÇu thµnh phÇn c¸t, kÝch cì h¹t c¸t, thµnh phÇn ho¸ häc cña c¸t,... Trong thùc tÕ kh«ng thÓ tho¶ m¶n hÕt c¸c yªu cÇu ®· nªu trªn. V× vËy tuú lo¹i vËt ®óc mµ ta chän −u tiªn c¸c yªu cÇu phï hîp. e - TÝnh lón lµ kh¶ n¨ng gi¶m thÓ tÝch cña nã khi chÞu t¸c dông cña ngo¹i lùc. TÝnh lón cÇn thiÕt ®Ó vËt ®óc kh«ng bÞ c¶n trë khi ®«ng ®Æc, tr¸nh ®−îc hiÖn t−îng nøt nÎ, c«ng vªnh. 9
  9. TÝnh lón t¨ng khi dïng c¸t s«ng h¹t to, l−îng ®Êt sÐt Ýt, chÊt kÕt dÝnh Ýt vµ khi t¨ng c¸c chÊt phô nh− mïn c−a, r¬m vôn, ph©n tr©u bß kh«,... f - TÝnh th«ng khÝ lµ kh¶ n¨ng cho phÐp khÝ tho¸t ra ngoµi qua c¸c kÎ hë nhá gi÷a nh÷ng h¹t c¸t cña hçn hîp. TÝnh th«ng khÝ cÇn cã ®Ó vËt ®óc kh«ng bÞ ræ khÝ. TÝnh th«ng khÝ t¨ng khi h¹t c¸t to vµ ®Òu, l−îng ®Êt sÐt vµ chÊt kÕt dÝnh Ýt, ®é dÇm chÆt cña hçn hîp gi¶m, chÊt phô nhiÒu vµ l−îng n−íc < 4 %. §Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tho¸t khÝ cña hçn hîp lµm khu«n, ng−êi ta dïng ®é th«ng Q. L 509,5 khÝ K: K= = 100. F . P. t p.t víi: Q : l−îng th«ng khÝ thæi qua mÉu (cm3). L : chiÒu cao cña mÉu (cm). F : diÖn tÝch tiÕt diÖn ngang cña mÈu (cm2 ) P : ¸p suÊt cña khÝ tr−íc khi qua mÉu (N/ cm2 ) t : thêi gian kh«ng khÝ tho¸t qua mÉu (phót ) Trong thùc nghiÖm, ng−êi ta lÊy: Q = 2000 cm3; L = 50 mm; D = 50 mm, do ®ã khi thÝ nghiÖm chØ cÇn x¸c ®Þnh thêi gian kh«ng khÝ tho¸t qua mÉu. g - §é Èm Lµ l−îng n−íc chøa trong hçn hîp ®ã, ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng thøc sau: g − g1 X= 100% . g víi: g- khèi l−îng hçn hîp t−¬i; g1- khèi l−îng hçn hîp kh« (ë nhiÖt ®é 105 - 110 oC). §é Èm t¨ng khi l−îng n−íc trong hçn hîp t¨ng, nh−ng ®é Èm ph¶i ≤ 6- 8% v× nÕu nhiÒu h¬n sÏ lµm cho søc bÒn, tÝnh tho¸t khÝ gi¶m. 1.3.2 C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lµm lâi Chñ yÕu lµ c¸t, ®Êt sÐt, chÊt dÝnh kÕt, chÊt phô v.v... a. C¸t Thµnh phÇn chñ yÕu cña c¸t lµ SiO2, ngoµi ra cßn cã Al2O3, CaCO3, Fe2O3... Ph©n lo¹i c¸t • Theo n¬i lÊy c¸t gåm c¸t s«ng c¸t nói. C¸t s«ng h¹t trßn ®Òu, tÝnh lón tÝnh th«ng khÝ tèt nh−ng kh¶ n¨ng kÕt dÝnh kÐm. C¸t nói h¹t s¾c c¹nh, dÓ dÝnh b¸m vµo nhau nh−ng tÝnh th«ng khÝ kÐm. • Theo ®é h¹t Ng−êi ta x¸c ®Þnh ®é h¹t cña c¸t theo kÝch th−íc lç r©y. Sè hiÖu r©y gäi theo kÝch th−íc lç r©y. Bé r©y chuÈn cã 11 r©y: B¶ng 1-1 Tªn c¸t Nhãm Sè hiÖu r©y liÒn kÒ KÝch th−íc h¹t (mm ) c¸t th« 063 1 - 063 - 04 0,4 ÷ 1 rÊt to 04 063 - 04 - 0315 0,315 ÷ 0,63 to 0315 04 - 0315 - 02 0,2 ÷ 0,4 võa 02 0315 - 02 - 016 0,16 ÷ 0,315 nhá 016 02 - 016 - 01 0,1 ÷ 0,2 rÊt nhá 01 016 - 01 - 0063 10
  10. mÞn 0063 01 - 0063 - 005 0,063 ÷ 0,16 bét 005 0063 - 005 - nhá 0,05 ÷ 0,1(< 0,05) Theo thµnh phÇn th¹ch anh ( SiO2) B¶ng 1-2 Lo¹i c¸t theo Liªn X« 1K 2K 3k 4K Lo¹i c¸t ký hiÖu theo VN 1C 2C 3C 4C L−îng chøa SiO2 (%) 97 96 94 90 Theo thµnh phÇn ®Êt sÐt B¶ng 1 - 3 Tªn c¸t Ký hiÖu Theo Sè l−îng ®Êt sÐt Liªn x« VN chøa trong c¸t (%) C¸t th¹ch anh K C
  11. Lo¹i C : ChÊt dÝnh v« c¬ nhùa, xi m¨ng, thuû tinh n−íc,... Lo¹i nµy khi dïng ph¶i pha thªm n−íc. Nh÷ng chÊt dÝnh kÕt th−êng dïng: • DÇu: dÇu lanh, dÇu b«ng, dÇu trÈu... ®em trén víi c¸t vµ sÊy ë T0=200÷2500C , dÇu sÏ bÞ oxy ho¸ vµ t¹o thµnh mµng oxyt h÷u c¬ bao quanh c¸c h¹t c¸t lµm chóng dÝnh kÕt ch¾c víi nhau. Khi rãt kim lo¹i nãng ch¶y (nhiÖt ®é cao) dÇu bÞ ch¸y lµm m¸t tÝnh liªn kÕt, khu«n trë nªn xèp, t¨ng tÝnh lón, tÝnh th«ng khÝ, dÔ ph¸ khu«n lâi. • C¸c chÊt dÝnh kÕt ho¸ cøng: Nhùa th«ng, xim¨ng, h¾c Ýn, nhùa ®−êng. Khi sÊy chóng ch¶y láng ra vµ bao quanh c¸c h¹t c¸t. Khi kh« chóng tù ho¸ cøng lµm t¨ng ®é bÒn, tÝnh dÝnh kÕt cho khu«n. Th−êng th−êng dïng lo¹i xim¨ng pha vµo hçn hîp kho¶ng 12%, ®é Èm cña hçn hîp 6÷8%, ®Ó trong kh«ng khÝ 24÷27 giê cã kh¶ n¨ng tù kh«, lo¹i nµy rÊt bÒn. • N−íc thuû tinh lµ dung dÞch silicat Na2O.nSiO2.mH2O hoÆc K2O.nSiO2.mH2O sÊy ë 200÷2500C, nã tù ph©n huû thµnh nSiO2.(m-p)H2O lµ lo¹i keo rÊt dÝnh. Khi thæi CO2 vµo khu«n ®· lµm xong, n−íc thuû tinh tù ph©n huû thµnh chÊt keo trªn, hçn hîp sÏ cøng l¹i sau 15÷30 phót. N−íc thuû tinh lµ chÊt dÝnh kÕt cã chÊt l−îng tèt, ®é bÒn t¨ng, cã kh¶ n¨ng kh« nhanh, gi¸ thµnh thÊp. • C¸c chÊt dÔ hoµ tan trong n−íc : C¸c chÊt nµy cã thÓ ®−îc coi nh− chÊt phô gia. N−íc ®−êng, mËt mÝa, bét hå... N−íc ®−êng, mËt mÝa dïng ®Ó lµm khu«n, lâi khi ®óc thÐp. Lo¹i nµy bÞ sÊy bÒ mÆt khu«n sÏ bÒn nh−ng bªn trong rÊt dÎo nªn vÉn ®¶m b¶o ®é tho¸t khÝ vµ tÝnh lón tèt. Khi rãt kim lo¹i nã bÞ ch¸y, do ®ã t¨ng tÝnh xèp, tÝnh lón, tho¸t khÝ vµ dÔ ph¸ khu«n nh−ng hót Èm nªn sÊy xong ph¶i dïng ngay. • Bét hå: (nång ®é 2,5÷3%) hót n−íc nhiÒu, tÝnh chÊt nh− n−íc ®−êng, dïng lµm khu«n t−¬i rÊt tèt. d.C¸c chÊt phô Lµ c¸c chÊt ®−a vµo hçn hîp ®Ó khu«n vµ lâi cã mét sè tÝnh chÊt ®Æc biÖt nh− n©ng cao tÝnh lón, tÝnh th«ng khÝ (r¬m r¹, mïn c−a), lµm nh½n mÆt khu«n, lâi vµ t¨ng kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt cho bÒ mÆt khu«n lâi (bét grafit, bét than,...) • ChÊt t¨ng tÝnh lón vµ tÝnh th«ng khÝ Trong hçn hîp th−êng cho thªm mïn c−a, r¬m vôn, ph©n tr©u bß kh«, bét than... Khi rãt kim lo¹i láng vµo khu«n, nh÷ng chÊt nµy ch¸y ®Ó l¹i trong khu«n nh÷ng lç rçng lµm t¨ng tÝnh xèp, th«ng khÝ, tÝnh lón cho khu«n lâi. TØ lÖ kho¶ng 3% cho vËt ®óc thµnh máng vµ 8% cho vËt ®óc thµnh dµy. • ChÊt s¬n khu«n §Ó mÆt khu«n nh½n bãng vµ chÞu nãng tèt, ng−êi ta th−êng quÐt lªn bÒ mÆt lßng khu«n, lâi mét líp s¬n, cã thÓ lµ bét than, bét gratit, bét th¹ch anh hoÆc dung dÞch cña chóng víi ®Êt sÐt. Bét than vµ gratit quÐt vµo thµnh khu«n, khi rãt kim lo¹i vµo nã sÏ ch¸y t¹o thµnh CO, CO2 lµm thµnh m«i tr−êng hoµn nguyªn rÊt tèt, ®ång thêi t¹o ra mét líp khÝ ng¨n c¸ch gi÷a kim lo¹i láng víi bÒ mÆt lßng khu«n lµm cho vËt ®óc kh«ng bÞ ch¸y c¸t vµ t¹o cho viÖc ph¸ khu«n dÔ dµng, gia c«ng vËt ®óc thuËn lîi. 1.3.3 Hçn hîp lµm khu«n, lâi 12
  12. Hçn hîp lµm khu«n : cã hai lo¹i a - C¸t ¸o Lµ hçn hîp phñ s¸t mÉu khi chÕ t¹o khu«n nªn cÇn cã ®é bÒn, ®é dÎo cao, ®ång thêi nã tiÕp xóc trùc tiÕp víi kim lo¹i láng nªn cÇn ph¶i cã kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt cao v× vËy c¸t cÇn cã ®é h¹t nhá ®Ó bÒ mÆt vËt ®óc nh½n bãng, th«ng th−êng c¸t ¸o lµm b»ng vËt liÖu míi, nã chiÕm kho¶ng 10÷15% tæng l−îng c¸t khu«n. b - C¸t ®Öm Dïng ®Ó ®iÒn ®Çy phÇn hßm khu«n cßn l¹i. C¸t ®Öm kh«ng tiÕp xóc víi kim lo¹i láng nªn kh«ng yªu cÇu hçn hîp ph¶i cã tÝnh chÞu nhiÖt, ®é bÒn cao l¾m. Tuy nhiªn tÝnh th«ng khÝ ph¶i tèt ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho kh«ng khÝ tho¸t ra ngoµi dÔ dµng. VËt ®óc cµng lín yªu cÇu ®é h¹t cña hçn hîp lµm khu«n cµng lín ®Ó t¨ng tÝnh th«ng khÝ. c - Hçn hîp lµm lâi §iÒu kiÖn lµm viÖc cña lâi kh¸ bÊt lîi nªn hçn hîp cÇn ®é bÒn, tÝnh lón, ®é th«ng khÝ cao h¬n khi lµm khu«n nhiÒu. §Ó t¨ng ®é bÒn cÇn gi¶m l−îng ®Êt sÐt, ®Ó t¨ng tÝnh chÞu nhiÖt P, l−îng th¹ch anh ®¹t tíi 100%, Ýt dïng hçn hîp cò, ®é th«ng khÝ yªu cÇu cao, dïng h¹t c¸t cã ®é h¹t 02 vµ nhiÒu chÊt phô. HÇu hÕt c¸c lâi ®Òu ph¶i sÊy tr−íc khi l¾p vµo khu«n. 1.4 ChÕ t¹o bé mÉu vµ hép lâi Bé mÉu lµ dông cô chÝnh dïng t¹o h×nh khu«n ®óc. Bé mÉu bao gåm : MÉu vËt ®óc, mÉu cña hÖ thèng rãt, mÉu cña ®Ëu h¬i vµ ®Ëu ngãt, tÊm mÉu ®Ó kÑp mÉu khi lµm khu«n, d−ìng ®Ó kiÓm tra. MÉu cña vËt ®óc cã h×nh d¸ng bªn ngoµi cña vËt ®óc. Cã khi cã g¾n thªm phÇn gèi mÉu ®Ó t¹o nªn chæ tùa cña gèi lâi ®Ó lâi ®øng v÷ng ®−îc trong lßng khu«n. Hép lâi ®−îc dïng ®Ó chÕ t¹o lâi. H×nh d¸ng bªn trong hép lâi lµ h×nh d¸ng bªn ngoµi cña lâi. Lâi lµ bé phËn t¹o nªn lç rçng bªn trong vËt ®óc. 1.4.1 VËt liÖu lµm bé mÉu vµ hép lâi Yªu cÇu ®èi víi vËt liÖu lµm bé mÉu vµ hép lâi • B¶o ®¶m ®é bãng, chÝnh x¸c khi gia c«ng c¾t gät. • BÒn, cøng cã thÓ dïng ®−îc nhiÒu lÇn • NhÑ ®Ó dÔ dµng thao t¸c khi lµm khu«n lâi, • Kh«ng bÞ co khi nãng, kh«ng bÞ tr−¬ng lªn khi tiÕp xóc Èm, kh«ng bÞ nøt, c«ng vªnh trong khi lµm viÖc. • ChÞu ®−îc t¸c dông c¬, ho¸ cña hçn hîp lµm khu«n, Ýt bÞ mßn do ma s¸t, kh«ng bÞ rØ vµ ¨n mßn ho¸ häc. • DÔ kiÕm , dÔ dµng gia c«ng vµ gi¸ thµnh rÎ. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm bé mÉu vµ hép lâi VËt liÖu th−êng dïng: kim lo¹i, phi kim lo¹i : gç, th¹ch cao, xim¨ng, chÊt dÎo. VËt liÖu lµm mÉu th−êng dïng lµ gç vµ kim lo¹i. a- Kim lo¹i cã ®é bÒn cao, cøng, ®é nh½n bãng, ®é chÝnh x¸c bÒ mÆt cao; chÞu ®−îc nhiÖt ®é cao; kh«ng bÞ thÊm n−íc, Ýt bÞ c«ng vªnh; thêi gian sö dông l©u h¬n. Tuy nhiªn 13
  13. bé mÉu vµ hép lâi ®−îc lµm tõ kim lo¹i cã gi¸ thµnh ®¾t, khã gia c«ng nªn chØ sö dông trong s¶n xuÊt hµng khèi vµ hµng lo¹t. b- Phi kim lo¹i gåm cã c¸c lo¹i nh− gç, th¸ch cao, xi m¨ng,... Gç : −u ®iÓm lµ rÎ, nhÑ, dÔ gia c«ng, nh−ng cã nh−îc ®iÓm lµ ®é bÒn, cøng kÐm; dÔ tr−¬ng, nøt, c«ng vªnh nªn gç chØ dïng trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc, lo¹i nhá, trung b×nh vµ lµm mÉu lín. Gç cã nhiÒu lo¹i: nh− lim, gô, dÎ, gç t¹p,... Th¹ch cao: BÒn h¬n gç (lµm ®−îc 1000 lÇn) nhÑ, dÔ chÕ t¹o, dÔ c¾t gät nh−ng gißn, dÔ vì, dÔ thÊm n−íc nªn ®−îc sö dông ®Ó lµm nh÷ng mÉu nhá khi lµm b»ng tay; tiÖn lîi khi lµm mÉu ghÐp vµ dïng trong ®óc ®å mü nghÖ (v× dÔ söa). Xim¨ng: BÒn, cøng h¬n th¹ch cao, chÞu va ch¹m tèt h¬n th¹ch cao, rÎ, dÔ chÕ t¹o, kh«ng hót n−íc nh−ng nÆng, khã gät söa v× nã dßn nªn chØ dïng lµm nh÷ng mÉu, lâi phøc t¹p, mÉu lín, mÉu lµm khu«n b»ng m¸y. Cã thÓ sö dông ®Ó lµm khu«n kho¶ng 10.000 lÇn 1.4.2 Nguyªn lý thiÕt kÕ mÉu vµ hép lâi Muèn chÕ t¹o vËt ®óc ph¶i c¨n cø vµo b¶n vÏ chi tiÕt ®Ó thiÕt kÕ b¶n vÏ vËt ®óc. VÒ h×nh d¸ng b¶n vÏ vËt ®óc gièng chi tiÕt nh−ng vÒ kÝch th−íc ng−êi ta ph¶i tÝnh ®Õn l−îng d− cÇn gia c«ng c¬ ®Ó ®¶m b¶o ®é bãng vµ ®é chÝnh x¸c, dung sai ®óc. §èi víi chi tiÕt cã lç rçng th× b¶n vÏ vËt ®óc cã thÓ ®Æc sau ®ã gia c«ng lç hoÆc ph¶i thiÕt kÕ phÇn lâi ®Ó t¹o rçng. Tõ b¶n vÏ vËt ®óc vÏ nªn b¶n vÏ mÉu vµ hép lâi. B¶n vÏ mÉu cã tÝnh ®Õn l−îng co ngãt kim lo¹i. C¨n cø vµo ®ã ng−êi thî méc mÉu sÏ chÕ t¹o mÉu, gèi mÉu vµ hép lâi. Thµnh lËp B¶n vÏ vËt ®óc: (xem h×nh 1- 11 B¶n vÏ vËt ®óc cña gèi ®ì) B¶n vÏ vËt ®óc ®−îc thµnh lËp trªn c¬ së cña b¶n vÏ chi tiÕt. Trªn b¶n vÏ vËt ®óc cÇn biÓu thÞ ®−îc: MÆt ph©n khu«n, kÝch th−íc vËt ®óc (tÝnh ®Õn l−îng d− gia c«ng c¬ vµ dung sai ®óc), cÇn ph¶i biÓu diÔn ®−îc lâi vµ gèi lâi, ®é dèc ®óc vµ gãc ®óc. H×nh 1-11 B¶n vÏ vËt ®óc lµ gèi ®ì a- MÆt ph©n khu«n • Lµ mÆt tiÕp xóc gi÷a khu«n trªn vµ khu«n d−íi. Nã x¸c ®Þnh vÞ trÝ chi tiÕt trong khu«n b»ng g¹ch xanh. Mòi tªn T chØ khu«n trªn vµ D chØ khu«n d−íi. 14
  14. • MÆt ph©n khu«n b¶o ®¶m dÔ lµm khu«n vµ rót mÉu.Ph¶i ®¬n gi¶n nhÊt (nªn chän mÆt ph¼ng, tr¸nh mÆt cong, mÆt bËc hoÆc cã nhiÒu mÆt ph©n khu«n); sè mÆt ph©n khu«n ph¶i Ýt nhÊt • Ph¶i ®¶m b¶o nhËn ®−îc vËt ®óc cã chÊt l−îng tèt nhÊt (th−êng ng−êi ta bè trÝ phÇn vËt ®óc quan träng cÇn c¬ tÝnh cao ë khu«n d−íi v× ë phÝa trªn dÔ bÞ ræ khÝ, ræ xü vµ lâm co). b - §é co cña kim lo¹i khi ®óc Khi hîp kim ®óc ®«ng ®Æc vµ nguéi l¹nh vËt ®óc co l¹i do vËy kÝch th−íc lßng khu«n ph¶i lín h¬n kÝch th−íc vËt ®óc, kÝch th−íc lâi ph¶i nhá h¬n kÝch th−íc bªn trong vËt ®óc. L−îng co ngãt phô thuéc vµo c¸c lo¹i vËt liÖu : • Gang x¸m: 1,0 %; • Gang tr¾ng 1,5 % • ThÐp: 2,0 %; • Hîp kim ®ång vµ nh«m: 1,5%. §Ó thuËn tiÖn cho viÖc gia c«ng ng−êi ta chÕ t¹o ra c¸c lo¹i th−íc mÉu cho tõng lo¹i vËt liÖu mµ c¸c v¹ch chia ®· ®−îc t¨ng lªn tuú thuéc vµo hÖ sè co ngãt cña vËt liÖu t−¬ng øng c- L−îng d− gia c«ng c¬ khÝ Lµ l−îng kim lo¹i cÇn c¾t gät b»ng qu¸ tr×nh gia c«ng c¬ ®Ó ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c, ®é bãng, ... Trªn b¶n vÏ ký hiÖu b»ng mµu ®á. Tuú theo yªu cÇu vÒ ®é bãng, ®é chÝnh x¸c cña chi tiÕt, chÊt l−îng cña bÒ mÆt chi tiÕt ®óc ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt (®¬n chiÕc hay hµng lo¹t), møc ®é phøc t¹p cña chi tiÕt.v.v... mµ ta cã l−îng d− gia c«ng c¬ kh¸c nhau. d- Dung sai ®óc Khi chÕ t¹o cã sù sai lÖch gi÷a kÝch th−íc, khèi l−îng danh nghÜa vµ thùc tÕ. Dung sai ®óc phô thuéc vµo tr×nh ®é tay nghÒ cña c«ng nh©n méc mÉu, lµm khu«n, lâi vµ l¾p r¸p. e- Lâi vµ gèi lâi Trªn b¶n vÏ ®−îc ký hiÖu b»ng nh÷ng g¹ch chÐo mµu xanh. Gèi lâi b¶o ®¶m lâi n»m v÷ng trong khu«n, dÔ l¾p r¸p lâi vµo khu«n. Víi lâi ®øng th−êng dïng gèi lâi h×nh c«n. kÝch th−íc, gãc nghiªng gèi lâi vÉn b¶o ®¶m: h > h1 ; α > β. §Ó trong khi l¾p r¸p kh«ng bÞ vì khu«n, lâi gi÷a gèi lâi vµ khu«n cÇn cã khe hì. B¶n vÏ mÉu (xem h×nh 1- 12 ) Tõ b¶n vÏ vËt ®óc ng−êi ta vÏ b¶n vÏ mÉu. KÝch th−íc mÉu t−¬ng tù nh− b¶n vÏ vËt ®óc trõ phÇn tai gèi vµ dung sai chÕ t¹o mÉu. KÝch th−íc phÇn tai gèi mÉu ph¶i kÓ thªm kho¶ng hë s1, s2, s3 gi÷a gèi lâi víi khu«n vµ gãc v¸t thµnh khu«n β, α, chç ®Æt gèi lâi. Dung sai chÕ t¹o mÉu lµ sai lÖch cho phÐp khi chÕ t¹o mÉu. Sai lÖch ®ã phô thuéc vµo vËt liÖu chÕ t¹o mÉu, d¹ng s¶n xuÊt, kÝch th−íc mÉu. §Ó lµm khu«n, mÉu ®−îc chia lµm 2 n÷a l¾p ghÐp víi nhau b»ng chèt ®Þnh vÞ. MÆt ph©n mÉu trïng víi mÆt ph©n khu«n. Tr−êng hîp ®Æc biÖt mÉu cã thÓ chÕ t¹o d−íi d¹ng nhiÒu phÇn th¸o rêi. Trªn b¶n vÏ mÉu cÇn thÓ hiÖn ®−îc mÆt ph©n mÉu, chèt ®Þnh vÞ vµ c¸c phÇn th¸o rêi ®−îc cña mÉu. 15
  15. a/ b/ c/ H×nh 1-12 B¶n vÏ mÉu cña vËt ®óc a- b¶n vÏ chi tiÕt, b- b¶n vÏ vËt ®ócl c/ b¶n vÏ mÉu B¶n vÏ hép lâi (Xem h×nh 1- 9 c¸c d¹ng hép lâi) Tuú theo ®é phøc t¹p cña lâi cã thÓ lµm hép lâi nguyªn, hép lâi 2 n÷a vµ hép lâi th¸o rêi. KÕt cÊu, kÝch th−íc, dung sai vµ c¸ch vÏ hép lâi t−¬ng tù nh− thiÕt kÕ mÉu. Ph−¬ng ph¸p lµm khu«n cã 2 ph−¬ng ph¸p lµm khu«n: lµm khu«n b»ng tay vµ lµm khu«n b»ng m¸y. a) Lµm khu«n b»ng tay: Lµm khu«n b»ng tay cã thÓ chÕ t¹o ®−îc c¸c khu«n phøc t¹p, khu«n cã kÝch th−íc, khèi l−îng lín, dÔ thay ®æi mÆt hµng nh−ng n¨ng suÊt thÊp, ®é chÝnh x¸c cña ph«i thÊp vµ phô thuéc rÊt lín vµo tay nghÒ c«ng nh©n. Trªn h×nh 1-13 thø tù lµm khu«n trong 2 hßm khu«n 1 - tÊm mÉu vµ mÉu vËt ®óc 2- 8 lµm nöa hßm khu«n d−íi 9- quay nöa hßm khu«n d−íi 180 ®é vµ lÊy tÊm mÉu ra 10 - 12 r©y líp c¸ch mÉu, ®Æt hÖ thèng rãt vµ chuÈn bÞ lµm nöa khu«n trªn 13-18 lµm nöa hßm khu«n trªn 19-22 - LÊy mÉu ra 23-24 ®Æt lâi vµ l¾p r¸p khu«n 16
  16. H×nh 1-13 Tr×nh tù lµm khu«n b»ng tay mét khu«n ®óc 2 nöa Trªn h×nh 1-14 tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p lµm khu«n b»ng tay víi mÉu bæ ®«i trong hai hßm khu«n ®èi víi vËt ®óc lµ b¸nh xe goßng. 17
  17. 4 6 5 3 7 2 8 1 a) b) c) d) e) f) H×nh 1-14 Tr×nh tù lµm khu«n trong 2 hßm khu«n ®ãi víi vËt ®óc lµ b¸nh xe goßng [1]. a/ bé mÉu ; b/ lµm nöa khu«n d−íi; c/ lµm khu«n trªn d vµ e/ lÊy mÉu ra f/ L¾p r¸p khu«n lâi Thø tù lµm khu«n nh− sau: §Çu tiªn lµm khu«n d−íi (h×nh 1-14), ®Æt nöa mÉu d−íi (2), hßm khu«n (3) lªn tÊm ®ì mÉu (1), sau ®ã bá hçn hîp vµo vµ ®Çm khu«n, g¹t mÆt ph¼ng, xiªn h¬i. §Ó lµm khu«n trªn (h×nh 1-14c), lËt khu«n d−íi ®Ó mÆt ph©n khu«n lªn trªn, ®Æt mÉu trªn (4) vµ r¸p hßm khu«n trªn (5), ®Æt mÉu r·nh läc xØ (8), mÉu èng rãt (7), mÉu ®Ëu h¬i (6) vµ cho hçn hîp vµo ®Ó ®Çm khu«n. Khu«n d−íi vµ khu«n trªn ®Þnh vÞ b»ng chèt ®Þnh t©m vµ chèt ®Þnh vÞ. Sau khi ®Çm xong khu«n trªn, xiªn h¬i, rót mÉu èng rãt, tiÕn hµnh lËt khu«n trªn ®Ó lÊy mÉu vµ söa khu«n (h×nh 1-14 d,e). H×nh 1-14f tr×nh bµy khu«n ®· lµm xong vµ l¾p r¸p hoµn chØnh b) Ph−¬ng ph¸p lµm khu«n b»ng m¸y: Lµm khu«n b»ng m¸y cã n¨ng suÊt cao, chÊt l−îng khu«n tèt vµ æn ®Þnh nh−ng chi phÝ chÕ t¹o mÉu, hßm khu«n cao, vèn ®Çu t− lín, th−êng sö dông trong s¶n xuÊt hµng lo¹t, hµng khèi. Trªn h×nh 1-15 tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p lµm khu«n trªn m¸y Ðp. 18
  18. 5 6 4 3 2 1 7 8 9 H×nh 1-15 Lµm khu«n trªn m¸y Ðp 1) Bµn m¸y 2) TÊm mÉu 3) Hßm khu«n chÝnh 4) Hßm khu«n phô 5) §Çu Ðp 6) Gi¸ ®ë 7) Xi lanh Ðp 8) Pist«ng Ðp 9)Lç n¹p vµ x¶ khÝ Nguyªn lý lµm viÖc: tÊm mÉu(2), hßm khu«n chÝnh (3) vµ hßm khu«n phô (4) ®−îc kÑp chÆt vµo bµn m¸y (1). Sau khi hçn hîp tõ bong-ke cÊp liÖu ®−îc chÊt ®Çy vµo hßm khu«n, ®Çu Ðp (5) g¾n trªn xµ (6) quay vµo vÞ trÝ Ðp (h×nh 1-15a). KhÝ nÐn ®−îc cÊp qua lç (9) vµo xi lanh (7), n©ng pist«ng (8) cïng toµn bé bµn m¸y ®i lªn, hçn hîp trong hßm khu«n phô bÞ ®Çu Ðp nÐn vµo hßm khu«n chÝnh lµm cho khu«n ®−îc ®Çm chÆt (h×nh 1-15b Ph−¬ng ph¸p lµm ruét (lâi) a) Lµm ruét b»ng tay: Lµm ruét b»ng tay cã thÓ chÕ t¹o ®−îc c¸c ruét phøc t¹p, chi phÝ chÕ t¹o hép ruét thÊp, nh−ng n¨ng suÊt thÊp, chÊt l−îng thÊp vµ phô thuéc rÊt lín vµo tay nghÒ c«ng nh©n. 19
  19. H×nh 1-16 Lµm lâi b»ng d−ìng g¹t Trªn h×nh 1-17 tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p lµm ruét b»ng hép ruét bæ ®«i. 1 2 4 3 b) c) 5 a) d) e) H×nh1-17 Lµm ruét b»ng hép ruét bæ ®«i (Hép lâi 2 nöa) 1, 2) Hai nöa hép ruét 3) Chèt ®Þnh vÞ 4) X−¬ng 5) TÊm sÊy Lµm ruét b»ng hép ruét bæ ®«i lµ ph−¬ng ph¸p ®−îc dïng nhiÒu trong ®óc. Hép ruét bæ ®«i gåm hai nöa (1) vµ (2) ghÐp l¹i víi nhau b»ng chèt ®Þnh vÞ (3) , sau khi kÑp chÆt hai nöa hép ruét, tiÕn hµnh cho hæn hîp vµo vµ ®Çm chÆt tõng líp vµ ®Æt c¸c x−¬ng ruét b»ng thÐp ®Ó t¨ng cøng cho ruét (h×nh 1-17b) råi tiÕp tôc ®Çm chÆt cho ®Õn hÕt (h×nh 1-17c). Sau ®ã ®Æt hép ruét n»mg ngang ®Ó lÊy nöa hép ruét thø nhÊt ra (h×nh 1-17®). Dïng tÊm sÊy ®ë vµ lËt ®Ó ruét n»m lªn tÊm sÊy vµ lÊy nöa hép ruét thø hai ra (h×nh 1-17 e). b) Lµm ruét b»ng m¸y Lµm ruét b»ng m¸y n¨ng suÊt cao, chÊt l−îng ruét tèt nh−ng chi phÝ chÕ t¹o hép ruét cao, vèn ®Çu t− lín, chØ thÝch hîp víi s¶n xuÊt hµng lo¹t vµ hµng khèi. Cã thÓ lµm ruét tren m¸y nhæi ®¶y; m¸y thæi c¸t,... Trªn h×nh 1-18 tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p lµm ruét trªn m¸y thæi c¸t. 6 5 7 4 8 3 2 9 1 H×nh 1-18 M¸y thæi c¸t 20
  20. 1) Bµn m¸y 2) Hép ruét 3) TÊm thæi 4) §Çu thæi 5) Van ; 6) Lç n¹p khÝ 7) Hçn hîp 8) Lç thæi 9) Lç tho¸t khÝ 1.5 TÝnh ®óc cña hîp kim TÝnh ®óc cña hîp kim liªn quan ®Õn c¸c ®¹i l−îng : tÝnh ch¶y lo·ng, tÝnh co, tÝnh thiªn tÝch tÝnh hoµ tan khÝ, øng suÊt ®óc vµ tæ chøc cña kim lo¹i vËt ®óc 1.5.1-TÝnh ch¶y lo·ng: Lµ møc ®é ch¶y lo·ng hay sÖt cña hîp kim ®óc, nã quyÕt ®Þnh kh¶ n¨ng ®iÒn ®Çy khu«n vµ nhËn ®−îc vËt ®óc râ nÐt. H×nh 1-19 S¬ ®å nguyªn lý thö tÝnh ch¶y lo¶ng cña vËt liÖu 1.5.2-TÝnh thiªn tÝch Lµ sù kh«ng ®ång nhÊt vÒ thµnh phÇn ho¸ häc trong tõng phÇn cña vËt ®óc hoÆc trong néi bé c¸c h¹t cña hîp kim. H×nh 1-20 CÊu t¹o cña mét thái ®óc Nguyªn nh©n • Do tû träng c¸c nguyªn tè trong hîp kim kh¸c nhau 21
Đồng bộ tài khoản