Ebook Lịch sử vạn vật: Phần 2

Chia sẻ: Dangthingocthuy Dangthingocthuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:192

0
22
lượt xem
12
download

Ebook Lịch sử vạn vật: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tiếp nối phần 1 của cuốn sách "Lịch sử vạn vật" do NXB Tổng hợp TP. HCM ấn hành, trong phần 2 của cuốn sách trình bày nội dung các câu chuyện tiếp theo, đó là: Hành tinh nguy hiểm, Sự sống, Chặng đường chúng ta đã qua. Thông qua câu chuyện, các bạn sẽ hiểu được một phần nào về nguồn gốc của sự sống trên Trái Đất, các thời kỳ băng hà, Động vật hai chân bí ẩn,... và nhiều điều thú vị khác nữa. Để biết rõ hơn về nội dung câu chuyện, mời các bạn cùng đón đọc.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Lịch sử vạn vật: Phần 2

Phần IV - HÀNH TINH NGUY HIỂM<br /> "Lịch sử của mọi khu vực trên trái đất, giống như đời sống của một người<br /> lính, là chuỗi dài chán nản cùng với những lo sợ". - Nhà địa chất học người<br /> Anh, Derek V. Ager.<br /> 13. PĂNG!<br /> Suốt một khoảng thời gian dài người ta biết rằng có một điều gì đó kỳ<br /> quặc ẩn bên dưới mặt đất vùng Manson, Iowa. Năm 1912, một người khoan<br /> giếng để cung cấp nước cho thành phố đã kể lại rằng mình đã tìm thấy nhiều<br /> loại đá biến dạng dưới lòng đất – “các mảnh đá giống như pha lê với chất<br /> nền tan chảy”, theo những mô tả trong một bản mô tả chính thức. Nguồn<br /> nước ở đây cũng khác lạ. Nó không có muối khoáng, giống như nước mưa.<br /> Trước đó loại nước không chứa muối khoáng chưa từng được tìm thấy tại<br /> Iowa.<br /> Dù các loại đá và nguồn nước khác lạ của Manson là điều khiến người ta<br /> tò mò, mãi bốn mươi mốt năm sau mới có một nhóm các nhà khoa học từ<br /> Đại học Iowa chính thức tìm hiểu về vấn đề này. Năm 1953, sau khi đào<br /> nhiều hố sâu để thử nghiệm, các nhà địa chất học xác định rằng khu vực này<br /> thực sự kỳ dị và sở hữu các loại đá cổ biến dạng.<br /> Sự chấn động tại Manson không phải xuất nguồn từ bên trong lòng đất,<br /> mà là xuất nguồn từ cách đó 100 triệu dặm. Tại một khoảng thời gian nào đó<br /> trong quá khứ xa xôi, khi Manson còn xuất hiện ven bờ một đại dương cạn,<br /> do là một khối đá có bề rộng khoảng một dặm rưỡi, cân nặng mười tỷ tấn và<br /> di chuyển ở vận tốc gấp hai trăm lần vận tốc âm thanh và đâm sầm vào trái<br /> đất với sức mạnh và sự đột ngột mà chúng ta khó có thể hình dung được. Nơi<br /> hiện nay Manson tồn tại trở thành một chiếc hố sâu ba dặm và có chiều rộng<br /> hơn hai mươi dặm. Loại đá vôi giúp Iowa có được nguồn nước chứa nhiều<br /> muối khoáng đã bị phá hủy hoàn toàn và được thay thế bằng một loại đá nền<br /> khiến người khoan giếng này phải sửng sốt vào năm 1912.<br /> Sự va chạm của Manson là sự va chạm lớn nhất từng xảy ra tại lục địa<br /> Hoa Kỳ. Chiếc hố mà nó để lại rộng đến mức bạn chỉ có thể trông thấy bờ<br /> bên kia vào những ngày thời tiết tốt. Suốt 2,5 triệu năm qua chiếc hố này đã<br /> được lấp đầy và phẳng như mặt bàn. Dĩ nhiên đây là lý do tại sao không ai<br /> nghe nói đến chiếc hố Manson.<br /> Đối với hầu hết những người sống tại Manson thì sự kiện lớn nhất đã từng<br /> <br /> xảy ra tại đây là cơn lốc xoáy tại Main Streat vào năm 1979, phá hủy khu<br /> thương mại này. Một trong những thuận lợi của sự bằng phẳng này là bạn có<br /> thể trông thấy nguy hiểm từ xa. Gần như toàn bộ người dân thị trấn đều<br /> chứng kiến hình ảnh nó tiến gần về phía Main Street và trải qua nửa giờ<br /> đồng hồ quan sát cơn lốc xoáy này đang hướng về phía họ, với hy vọng rằng<br /> nó sẽ đổi hướng, sau đó phải tháo chạy khi nó không hề đổi hưởng. Ngày<br /> nay, mỗi khi đến tháng Sáu người dân Manson lại tổ chức một sự kiện kéo<br /> dài một tuần lễ được gọi là Crater Days nhằm giúp mọi người quên đi kỷ<br /> niệm đáng tiếc đó. Rõ ràng sự kiện này chẳng liên hệ gì đến chiếc hố mà<br /> chúng tôi đã trình bày. Không ai có thể xác định được vị trí của vụ va chạm<br /> mà họ không thể nhìn thấy.<br /> “Đôi khi cũng có người đến đây và hỏi rằng họ nên đi về hướng nào để<br /> tham quan chiếc hố đó và chúng tôi phải nói với họ rằng chẳng có gì để xem<br /> cả”, Anna Schlapkohl, người quản lý thư viện của thị trấn, nói, “Sau đó họ<br /> bỏ đi với vẻ thất vọng”. Tuy nhiên, hầu hết mọi người, kể cả hầu hết người<br /> dân Iowa, chưa bao giờ nghe nói đến chiếc hố Manson. Ngay cả các nhà địa<br /> chất học cũng chỉ ghi chú vài dòng về sự kiện này. Nhưng trong khoảng thời<br /> gian ngắn vào thập niên 1980, Manson là nơi thú vị nhất trên trái đất trong<br /> mắt các nhà địa chất học.<br /> Câu chuyện bắt đầu vào đầu thập niên 1950 khi một nhà địa chất học trẻ<br /> tuổi tên là Eugene Shoemaker đến thăm chiếc hố sao băng ở Arizona. Ngày<br /> nay hố sao băng này là chứng tích va chạm nổi tiếng nhất trên trái đất và là<br /> điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng. Tuy nhiên vào những năm 1950 nó<br /> không hề thu hút khách du lịch và vẫn thường được gọi là hố Barringer sau<br /> khi một kỹ sư địa chất giàu có tên là Daniel M. Barringer đặt cược vào nó<br /> năm 1903. Barringer tin rằng chiếc hố này đã được hình thành bởi một ngôi<br /> sao băng nặng mười triệu tấn, chứa nhiều sắt và niken, và ông tin chắc rằng<br /> mình sẽ giàu sụ khi khai thác được lượng sắt và niken này. Vì không biết<br /> được rằng ngôi sao băng này và mọi thứ trong nó sẽ bị bốc hơi ngay khi va<br /> chạm, ông đã hoang phí nhiều tiền của và hai mươi sáu năm đào bới và tìm<br /> kiếm mà chẳng thu được thứ gì cả.<br /> Xét theo các tiêu chuẩn ngày nay, việc nghiên cứu vào đầu những năm<br /> 1900 là quá thô sơ, có thể nói như thế. Tiên phong là G. K. Gilbert của Đại<br /> học Columbia, ông lập mô hình về các tác động của các vụ va chạm bằng<br /> cách ném mạnh các viên bi vào những chiếc chảo đựng yến mạch. (Vì một lý<br /> do nào đó, Gilbert tiến hành các thử nghiệm này không phải tại một phòng<br /> thí nghiệm mà là tại một phòng khách sạn). Từ thử nghiệm này, Gilbert kết<br /> <br /> luận rằng những chiếc hố trên mặt trăng được hình thành từ các vụ va chạm<br /> – đây là một khái niệm khá cơ bản vào thời ấy – nhưng những chiếc hố trên<br /> trái đất lại không phải thế. Hầu hết các nhà khoa học khi ấy đều phủ nhận kết<br /> luận này. Họ cho rằng những chiếc hố trên mặt trăng là bằng chứng về các<br /> núi lửa cổ đại.<br /> Trước thời của Shoemaker, người ta thường quan niệm rằng hố sao băng<br /> này đã hình thành bởi một vụ nổ hơi nước dưới lòng đất. Shoemaker không<br /> biết gì về các vụ nổ hơi nước dưới lòng đất – ông không thể biết: chúng<br /> không tồn tại – nhưng ông thực sự biết rõ mọi khu vực xảy ra các vụ nổ. Một<br /> trong những việc đầu tiên của ông sau khi tốt nghiệp Đại học là nghiên cứu<br /> về các vành đai của các vụ nổ tại khu vực thử nghiệm hạt nhân Yucca Flats ở<br /> Nevada. Ông kết luận, giống như Barringer vào thời trước đó, rằng tại chiếc<br /> hố sao băng này không có bằng chứng nào cho thấy hoạt động của núi lửa,<br /> nhưng ở đó xuất hiện các chất liệu khác – silic dioxit nguyên chất và<br /> manhetit – đây là bằng chứng về sự va chạm từ không gian bên ngoài. Rất<br /> thích thú với việc này, ông dành thời gian nhàn rỗi để nghiên cứu vấn đề<br /> này.<br /> Trước tiên ông làm việc cùng đồng nghiệp Eleanor Helin và sau đó là<br /> cùng vợ mình, Carolyn, và người cộng tác David Levy, ông bắt đầu nghiên<br /> cứu một cách có hệ thống về hệ mặt trời. Họ phải dành một tuần lễ mỗi<br /> tháng tại đài thiên văn ở California để quan sát các vật thể, chủ yếu là các<br /> hành tinh nhỏ với quỹ đạo cắt ngang quỹ đạo của trái đất.<br /> “Khi chúng tôi mới bắt đầu, chúng tôi chỉ khám phá được hơn một chục<br /> các hành tinh nhỏ”, Shoemaker nhớ lại sau đó vài năm trong một cuộc phỏng<br /> vấn truyền hình. “Các nhà thiên văn của thế kỷ hai mươi mốt dường như<br /> không quan tâm đến hệ mặt trời”, ông nói. “Họ chỉ chú ý đến các vì sao và<br /> các dải ngân hà”.<br /> Những khám phá của Shoemaker và các đồng nghiệp của mình là điều mà<br /> không ai có thể hình dung được.<br /> Các hành tinh nhỏ, như hầu hết mọi người đều biết, là những vật thể bằng<br /> đá di chuyển theo quỹ đạo khó có thể xác định được trong vành đai giữa sao<br /> Hỏa và sao Mộc. Trong các hình minh họa, chúng được trình bày rối tung<br /> như mớ bòng bong, nhưng hệ mặt trời của chúng ta là khoảng không gian<br /> lớn và bình quân các hành tinh nhỏ này cách xa nhau khoảng một triệu dặm.<br /> Không ai biết được chính xác có bao nhiêu hành tinh nhỏ như thế này trong<br /> không gian, nhưng người ta cho rằng con số này ít hơn một tỷ. Chúng được<br /> <br /> xem là các hành tinh gần như không bao giờ va chạm vào nhau, vì lực hút<br /> của sao Mộc luôn giữ chúng tách xa nhau.<br /> Khi các hành tinh nhỏ này được khám phá lần đầu tiên vào những năm<br /> 1800 – cái đầu tiên được khám phá vào ngày đầu tiên của thế kỷ mới bởi<br /> Giuseppi Piazzi – chúng được xem là các hành tinh, và hai hành tinh nhỏ đầu<br /> tiên được đặt tên là Ceres và Pallas. Nhà thiên văn học William Herschel xác<br /> định rằng kích cỡ của chúng nhỏ hơn nhiều so với kích cỡ của các hành tinh<br /> thực sự. Ông gọi chúng là các vật thể không gian, ngày nay người ta thường<br /> gọi chúng là các hành tinh nhỏ.<br /> Việc tìm kiếm các hành tinh nhỏ này trở nên phổ biến vào đầu thế kỷ<br /> mười chín, và đến cuối thế kỷ mười chín người ta tìm được khoảng một<br /> nghìn hành tinh như thế. Vấn đề ở đây là không ai có được những ghi nhận<br /> một cách có hệ thống về chúng. Đầu những năm 1900, người ta không thể<br /> phân biệt được đâu là hành tinh cũ và đâu là hành tinh mới được khám phá.<br /> Lúc này, vật lý học thiên thể cũng phát triển mạnh nên các nhà thiên văn học<br /> thường tập trung nghiên cứu về các hành tinh nhỏ này. Chỉ một vài nhà thiên<br /> văn học, đáng ghi nhận là Gerard Kuiper, nhà thiên văn học người Hà Lan<br /> mà vành đai các sao chổi Kuiper được đặt tên theo tên ông, quan tâm đến hệ<br /> mặt trời. Nhờ bởi nghiên cứu của ông tại đài thiên văn McDonald ở Texas,<br /> sau đó là nghiên cứu của các nhà khoa học khác tại trung tâm Minor Planet ở<br /> Cincinnati và công trình Spacewatch ở Arizona, chúng ta có được danh sách<br /> cụ thể về các hành tinh nhỏ này. Mãi đến cuối thế kỷ hai mươi chỉ còn lại<br /> một hành tinh nhỏ nằm ngoài khả năng hiểu biết của chúng ta – một vật thể<br /> không gian được gọi là 719 Albert. Lần cuối cùng gần đó nhất họ trông thấy<br /> nó là vào tháng Mười 1911, mãi đến gần đây nó mới xuất hiện vào năm 2000<br /> sau khi biến mất suốt tám mươi chín năm.<br /> Đến tháng Bảy 2001, hai mươi sáu nghìn hành tinh nhỏ đã được xác định<br /> và được đặt tên cụ thể, con số các hành tinh nhỏ còn lại lên đến hàng triệu, rõ<br /> ràng việc này chỉ mới bắt đầu.<br /> Xét từ một khía cạnh nào đó thì việc này cũng trở thành vô nghĩa. Việc<br /> xác định một hành tinh nhỏ không thể giúp nó trở nên an toàn. Ngay cả khi<br /> chúng ta xác định được mọi hành tinh nhỏ trong hệ mặt trời, không ai có thể<br /> nói rằng liệu chúng có thể va chạm vào chúng ta hay không. Chúng ta không<br /> thể dự đoán được liệu những thiên thể này có đâm sầm vào trái đất chúng ta<br /> hay không. Chúng trôi dạt trong không gian và không ai có thể đoán biết<br /> được sự vận hành của chúng.<br /> <br /> Bạn hãy hình dung quỹ đạo của trái đất là đường cao tốc, chúng ta là<br /> chiếc xe duy nhất di chuyển trong đó, nhưng trên con đường này có thể xuất<br /> hiện người đi bộ băng qua đường vào bất kỳ lúc nào, họ không biết cách<br /> quan sát trước khi băng qua đường. Ít nhất 90 phần trăm những người bộ<br /> hành này là những người hoàn toàn xa lạ với chúng ta. Chúng ta không biết<br /> họ sống ở đâu, họ thường di chuyển lúc mấy giờ, họ có thường xuyên băng<br /> qua đường không. Chúng ta biết rất ít về họ và thông tin chúng ta có được<br /> luôn mơ hồ, bất kỳ lúc nào họ cũng có thể băng qua đường trong khi chúng<br /> ta đang di chuyển với vận tốc sáu mươi sáu nghìn dặm một giờ. Theo lời<br /> Steven Ostro của đài thiên văn Jet Propulsion thì, “Giả sử có một chiếc nút<br /> nào đó bạn có thể nhấn và để thắp sáng mọi vật thể băng qua trái đất có<br /> đường kính lớn hơn mười mét, con số các vật thể này có thể lên đến hơn 100<br /> triệu”. Tóm lại, bạn có thể không trông thấy hàng nghìn ngôi sao ở xa,<br /> nhưng bạn có thể trông thấy hàng triệu triệu các ngôi sao ở khoảng cách gần<br /> hơn và những vật thể chuyển động ngẫu nhiên – “tất cả những thứ này đều<br /> có khả năng va chạm với trái đất, và chúng di chuyển theo những hướng<br /> khác nhau với vận tốc khác nhau trên bầu trời”.<br /> Nhưng chúng ta không thể nhìn thấy chúng. Nhìn chung người ta nghĩ –<br /> suy nghĩ thực ra cũng chỉ là sự ước chừng, dựa vào phương pháp ngoại suy<br /> từ mật độ các hố trên mặt trăng – rằng có khoảng hai nghìn hành tinh nhỏ<br /> như thế này có khả năng cắt ngang quỹ đạo trái đất của chúng ta, đe dọa sự<br /> tồn tại của con người trên trái đất này, nhưng chúng ta gần như không thể<br /> theo dõi được chúng.<br /> Mãi đến năm 1991 chúng ta mới xác định được cái đầu tiên trong số<br /> chúng, sau khi nó đã vụt bay mất. Được đặt tên là 1991 BA, nó di chuyển cắt<br /> ngang chúng ta, cách chúng ta khoảng 106.000 dặm – đây là một khoảng<br /> cách nhỏ trong vũ trụ, có thể ví như một viên đạn đi qua ống tay áo nhưng lại<br /> không chạm vào cánh tay. Hai năm sau, một vật thể khác hơi lớn hơn một<br /> chút di chuyển cách chúng ta chỉ 90.000 dặm – đây là khoảng cách gần nhất<br /> được ghi nhận cho đến nay. Và chúng ta cũng chỉ nhận ra nó khi nó đã băng<br /> qua chúng ta mà không hề nhận được bất kỳ lời cảnh báo nào. Theo Timothy<br /> Ferris, viết trong tờ New Yorker, những chuyển động như thế có lẽ xảy ra hai<br /> hoặc ba lần một tuần mà chúng ta không hề hay biết.<br /> Kính viễn vọng đặt tại trái đất không thể phát hiện được những vật thể có<br /> đường kính một trăm yard (1 yard = 0,914 mét) mãi đến khi nó chỉ còn cách<br /> trái đất chỉ vài ngày, và sự phát hiện này cũng chỉ là may mắn vì con số<br /> những người đang nghiên cứu về các vật thể này rất khiêm tốn. Chúng ta có<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản