Giáo án bài 22: Buổi học cuối cùng - Ngữ văn 6 - GV. T.T.Oanh

Chia sẻ: oanhtruong89

Chúng ta hãy cùng học bài học "Buổi học cuối cùng" - An phông xơ Đô đê để tìm hiểu thêm về hình ảnh của thầy trong buổi học cuối cùng, với lòng yêu nước sâu sắc của thầy đã tác động tới Frăng khiến cậu trở nên chăm học, yêu tiếng mẹ đẻ và yêu kính thầy vô hạn.

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Giáo án bài 22: Buổi học cuối cùng - Ngữ văn 6 - GV. T.T.Oanh

GA: Ngữ văn lớp 6

Ngày 28 tháng 1 năm 2013

Tiết 89+ 90
Văn bản: Buổi học cuối cùng
(An - phông - xơ Đô - đê)
A. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức:
- Nắm được cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, người kể chuyện, lời đối thoại
và lời độc thoại trong tác phẩm.
- ý nghĩa, giá trị của tiếng nói dân tộc.
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong truyện.
2. Kĩ năng:
- Kể tóm tắt truyện.
- Tìm hiểu, phân tích nhân vật cậu bé Phrăng và thầy giáo Ha-men qua ngoại hình,
ngôn ngữ, cử chỉ, hành động.
- Trình bày được suy ngĩ của bản thân về ngôn ngữ dân tộc nói chung và ngôn ngữ
dân tộc mình nói riêng.
3. Thái độ:
- Yêu quý, tự hào về tiếng nói dân tộc.
B. Chuẩn bị:
GV: Soạn giáo án, chuẩn bị ảnh chân dung tác giả.
HS: Đọc, soạn bài, giấy, bút để thảo luận nhóm
C. Tiến trình các hoạt động dạy - học:
1. ổn định tổ chức.
2. Bài cũ: Em có cảm nhận gì về cảnh sắc thiên nhiên và hình ảnh con người miền
Trung qua bài văn Vượt thác?
3. Bài mới:
1
GA: Ngữ văn lớp 6

Hoạt động 1: Tạo tâm thế
* Thời gian: 2'
* Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, vấn đáp.
Trong phút giây cuối cùng của buổi học, hình ảnh thầy Hamen thật lớn lao,
bởi giây phút này thể hiện rõ nhất nỗi xúc động nghẹn ngào, niềm đau đớn tái tê
của thầy khi phải dời bỏ vùng Andát, dời bỏ ngôi trường với những buổi dạy tiếng
mẹ để thiêng liêng mà hơn 40 năm trời thầy gắn bó. Và trong phút giây đau đớn,
tái tê ấy, tình yêu nước ở thầy đã tỏa sáng rực rỡ chói lòa qua dòng chữ: Nước
Pháp muôn năm khiến thầy vụt trở nên lớn lao, đẹp đẽ. Và có lẽ, chính hình ảnh
của thầy trong buổi học cuối cùng này cùng với lòng yêu nước sâu sắc của thầy đã
tác động tới Frăng khiến cậu trở nên chăm học, yêu tiếng mẹ đẻ và yêu kính thầy
vô hạn.Bài học này chúng ta sẽ hiểu rõ…... Bài học "Buổi học cuối cùng"
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 2: Tri giác I. Tìm hiểu chung văn
* Thời gian: 8’ bản.
* Phương pháp, kĩ thuật:
Trực quan, vấn đáp, - HS tr¶ lêi.
thuyết trình. 1. Tác giả:
 Dựa vào phần chú - An-phông-xơ Đô-đê
thích trình bày những nét (1840 - 1897).
chính về tác giả? - Là nhà văn Pháp,
- Suy nghÜ tr¶ lêi. chuyên viết truyện ngắn.
 Tác phẩm ra đời trong 2. Tác phẩm:
hoàn cảnh nào? - Hoàn cảnh: Sau chiến
tranh Pháp - Phổ (1870),
Pháp thua trận, phải cắt


2
GA: Ngữ văn lớp 6

vùng An-dát và Lo-ren
 Nội dung chính của cho Phổ (Đức).
truyện? - Truyện viết về buổi học
- §ã lµ buæi häc tiÕng cuối cùng bằng tiếng Pháp
Ph¸p cuèi cïng cña ng­êi ở một trường làng thuộc

 Em hiểu ntn về tên Ph¸p trªn ®Êt Ph¸p. vùng An-dát.
truyện Buổi học cùng? - Mét buæi häc b»ng tiÕng
d©n téc cuèi cïng.




GV: Các trường học ở
vùng này Phổ cấm không
được tiếp tục dạy tiếng
Pháp, vì vậy tác giả đặt
tên truyện là “Buổi học
- HS ®äc - tãm t¾t.
cuối cùng”. 3. Đọc - tóm tắt.
- NhËn xÐt.
- Hướng dẫn đọc.
- GV đọc mẫu. - TruyÖn ®­îc kÓ theo
- Gọi HS đọc - tóm tắt. ng«i thø nhÊt qua lêi cña
Truyện được kể theo Phr¨ng-mét HS trong líp
lời nhân vật nào, thuộc cña thÇy Ha-men, ®· dù
ngôi thứ mấy? buæi häc cuèi cïng rÊt
xóc ®éng Êy.
- C¸ch kÓ nh­ vËy t¹o Ên
t­îng vÒ mét c©u chuyÖn
Cách kể như vậy có tác cã thùc ®­îc ng­êi chøng


3
GA: Ngữ văn lớp 6

dụng gì? kiÕn kÓ l¹i.
- C¸ch kÓ ng«i 1 thuËn lîi
®Ó biÓu hiÖn t©m tr¹ng, ý
nghÜ cña nh©n vËt kÓ
chuyÖn.
- ThÇy Ha-men,cô giµ H«-
de, b¸c ph¸t th­ cò, mÊy
em nhá...
 Truyện còn có nhân
- ThÇy Ha-men vµ Phr¨ng.
vật nào nữa?


 Nhân vật chính của
truyện? 4. Bố cục:
- HS x¸c ®Þnh.
Tìm bố cục của văn + 3 phần:
bản? Nội dung từng phần? - Từ đầu -> “vắng mặt
con”: Quang cảnh trên
đường đến trường và cảnh
ở trường.
- tiếp theo -> “buổi học
cuối cùng”: Diễn biến
buổi học cuối cùng.
- Còn lại: Kết thúc buổi
học cuối cùng.
- HS suy nghÜ tr¶ lêi. 5. Phương thức biểu đạt:
 PTBĐ chính được tác - Miêu tả + Tự sự + Biểu
giả sử dụng là gì? Kết hợp cảm.
với pt nào?


4
GA: Ngữ văn lớp 6

II. Tìm hiểu chi tiết văn
Hoạt động 3: Phân tích bản.
* Thời gian: 25’ 1. Nhân vật Phrăng.
* Phương pháp, kĩ thuật : - Häc sinh nªu ý kiÕn.
Đọc, thảo luận, phân tích, (Lµ mét chó bÐ ë vïng
động não An-d¸t, vïng ®Êt ®· bÞ

 Hãy giới thiệu vài nét Phæ chiÕm ®ãng, cËu ham
ch¬i, l­êi häc).
về chú bé Phrăng?
* Trước buổi học:
 Trước buổi học Phrăng - Định trốn học nhưng
có suy nghĩ gì ? cưỡng lại được.
 Vào sáng hôm diễn ra - Trên đường đến trường:
buổi học cuối cùng, chú Sau xưởng cưa, lính phổ
bé Phrăng đã thấy có gì đang tập. Nhiều người
khác lạ: đang đọc cáo thị của nước
+ Trên đường đến trường Đức.
+ Quang cảnh ở trường - Quang cảnh ở trường:
+ Không khí trong lớp - HS t×m trong v¨n b¶n. bình lặng y như một buổi
học sáng chủ nhật.
 Hãy tìm những chi tiết - Không khí trong lớp
trong văn bản miêu tả học: lặng ngắt, thầy Ha-
những điều đó? men dịu dàng.
 Những khác lạ đó - Suy nghÜ tr¶ lêi. -> Ngạc nhiên.
khiến cho Phrăng có tâm  Tất cả những điều khác
trạng gì? thường trên đã báo hiệu
 Những điều ấy báo - HS nªu ý kiÕn. một cái gì nghiêm trọng,


5
GA: Ngữ văn lớp 6

hiệu việc gì đã xảy ra? (- Vïng An-d¸t ®· r¬i vµo khác thường ngày việc
tay bän Phæ. học tập không còn như
- ViÖc häc tËp kh«ng cßn trước nữa, tiếng Pháp sẽ
nh­ tr­íc n÷a. không còn được dạy.
- TiÕng Ph¸p sÏ kh«ng
cßn ®­îc d¹y). * Trong buổi học:
Hết tiết 89 - sang tiết - Choáng váng, sững sờ

90 khi biết đó là buổi học
- Häc sinh nªu ý kiÕn.
tiếng Pháp cuối cùng.
 Trong buổi học, diễn
- Ân hận và tiếc nuối vì
biến tâm trạng của Phrăng
đã lười nhác, ham chơi.
như thế nào? Hãy phân
- Xấu hổ vì đã không
tích.
thuộc bài.
- Kinh ngạc vì chưa bao
giờ thấy mình hiểu bài
đến thế.
- Cảm động trước hình
ảnh các cụ già học bài.
* Kết thúc buổi học:

- HS th¶o luËn tr¶ lêi. - Phrăng xúc động trước
hình ảnh lớn lao, đẹp đẽ,
 Hình ảnh thầy Ha-men
cao cả của thầy Ha-men.
có tác động như thế nào
đến Phrăng lúc kết thúc - HS nªu ý kiÕn.
buổi học ?
 Nhờ đâu Phrăng có sự
- HS béc lé.
+ Cã thÓ "lßng rÇu rÜ,
biến đổi trong suy nghĩ và

6
GA: Ngữ văn lớp 6

tình cảm? kh«ng d¸m ngÈng ®Çu
- Trong số các chi tiết lªn" (miªu t¶ sù hèi hËn
miêu tả Phrăng, chi tiết xãt xa cña Phr¨ng).
nào gợi cho em nhiều cảm + Cho¸ng v¸ng khi nghe
nghĩ nhất? tin kh«ng ®­îc häc tiÕng
Ph¸p (biÓu hiÖn lßng c¨m
giËn kÎ thï, lßng yªu n­íc
cña Phr¨ng).
- HS nªu ý kiÕn.




- HS tr¶ lêi.
 Nhân vật Phrăng được -> Miêu tả diễn biến tâm
miêu tả ở phương diện lý tinh tế, chân thực.
nào => Hồn nhiên, chân thật,
 Với nghệ thuật miêu tả biết lẽ phải; yêu nước, yêu
tinh tế đó đã bộc lộ rõ tiếng nói dân tộc; quý
phẩm chất nào trong tâm trọng, biết ơn thầy.
hồn trò Phrăng?
GV: Tâm trạng của
Phrăng biến đổi sâu sắc,
hợp lí. Cậu đã hiểu ý
nghĩa thiêng liêng của
việc học tiếng Pháp và tha
thiết muốn trau dồi, học
tập. Đó là tình yêu tiếng
nói dân tộc, một biểu hiện


7
GA: Ngữ văn lớp 6

cụ thể của lòng yêu nước 2. Thầy giáo H -men
ở Phrăng.
 Theo em, trong truyÖn,
ng­êi chó bÐ Fr¨ng, cßn
cã nh©n vËt chÝnh nµo gi÷
vai trß quan träng trong
viÖc thÓ hiÖn t­ t­ëng chñ * Trang phục: áo rơ-
®¹o t¸c phÈm? đanh-gốt diềm lá sen, mũ
 ThÇy Ha-men hiÖn ra bằng lụa thêu ren.
lµ mét con ng­êi nh­ thÕ
nµo ? (ph©n tÝch qua trang
-> Trang trọng.
phôc, lêi nãi, Th¸i ®é...)
Em cã nhËn xÐt g× vÒ
* Thái độ: Ân cần, nhẹ
trang phôc cña thÇy?
nhàng, nhiệt tình, say sưa
 Khi Phr¨ng ®i häc => Chøng tá buæi häc
giảng dạy.
muén thÇy Ha-men cã cuèi cïng nµy thËt quan
Th¸i ®é ntn? kh«ng thuéc träng.
bµi?
trong gi¶ng d¹y? - Häc sinh nªu ý kiÕn.
 Cho biÕt ý nghÜa cña
nh÷ng chi tiÕt trªn?
GV: HS quan s¸t ®o¹n
“Fr¨ng ¹...chèn lao tï”. * Lời nói:
+ Tai họa lớn nhất là bao

 ThÇy gi¸o Ha-men ®· giờ cũng hoãn việc học

nãi g× vÒ viÖc häc tiÕng đến ngày mai.
Ph¸p? + Tiếng Pháp là ngôn ngữ


8
GA: Ngữ văn lớp 6

hay nhất, trong sáng nhất,
phải giữ lấy nó và đừng
bao giờ quên lãng nó.
- Häc sinh tr×nh bµy. + Khi một dân tộc rơi vào
vòng nô lệ, chừng nào họ
vẫn giữ vững tiếng nói
của mình chẳng khác gì
nắm được chìa khóa chốn
 T¸c gi¶ sö dông nghÖ - Suy nghÜ tr¶ lêi.
lao tù.
thuËt g× trong ®o¹n v¨n
-> So sánh, ngôn ngữ biểu
nµy? ph­¬ng thøc biÓu ®¹t
cảm.
nµo?
=> Tình cảm yêu nước
 Em c¶m nhËn ®­îc
sâu đậm, tự hào về tiếng
t×nh c¶m nµo Èn chøa n¬i
nói của dân tộc mình.
thÇy Ha-men?
GV: “Khi mét d©n téc
bÞ...lao tï”. C©u nãi cña
thÇy Ha-men ®· cho ta
c¶m nhËn ®­îc gi¸ trÞ
thiªng liªng vµ søc m¹nh
to lín cña tiÕng nãi d©n
téc trong cuéc ®Êu tranh
giµnh ®éc lËp tù do khi
- HS t×m trong SGK.
®Êt n­íc bÞ x©m l¨ng.
 GV: Theo dâi phÇn * Hành động, cử chỉ:
cuèi v¨n b¶n, em thÊy - Người tái nhợt, nghẹn
thÇy Ha-men ®· cã nh÷ng ngào, không nói hết câu.


9
GA: Ngữ văn lớp 6

hµnh ®éng, cö chØ g× khiÕn
cho Fr¨ng kh¼ng ®Þnh:
Ch­a bao giê thÊy thÇy
lín lao ®Õn thÕ?
 H×nh ¶nh thÇy Ha-men
ng­êi t¸i nhît, nghÑn -> Đau đớn, nỗi xúc động
ngµo kh«ng nãi ®­îc hÕt lên tới cực điểm.
c©u, cÇm phÊn dÇn m¹nh
cè viÕt thËt to råi ®øng tùa
®Çu vµo t­êng cho em
hiÓu g× vÒ t©m tr¹ng thÇy
lóc nµy?
- "Nước Pháp muôn
 C©u v¨n nµy cã ý
năm!"
nghÜa g×?
-> Khẳng định niềm tin
vào tương lai tự do, lòng
yêu nước nồng nhiệt của
nhân dân Pháp.
GV chốt: Quả thật, trong phút giây cuối cùng của buổi học này, hình ảnh thầy
Hamen thật lớn lao, bởi giây phút này thể hiện rõ nhất nỗi xúc động nghẹn ngào,
niềm đau đớn tái tê của thầy khi phải dời bỏ vùng Andát, dời bỏ ngôi trường với
những buổi dạy tiếng mẹ để thiêng liêng mà hơn 40 năm trời thầy gắn bó. Và trong
phút giây đau đớn, tái tê ấy, tình yêu nước ở thầy đã tỏa sáng rực rỡ chói lòa qua
dòng chữ: Nước Pháp muôn năm khiến thầy vụt trở nên lớn lao, đẹp đẽ. Và có lẽ,
chính hình ảnh của thầy trong buổi học cuối cùng này cùng với lòng yêu nước sâu
sắc của thầy đã tác động tới Frăng khiến cậu trở nên chăm học, yêu tiếng mẹ đẻ và
yêu kính thầy vô hạn.


10
GA: Ngữ văn lớp 6

Hãy nêu một vài suy - Một người thầy say mê,
nghĩ của em về hình ảnh yêu nghề dạy học và có tấm
thầy Ha-men trong những lòng yêu nước sâu sắc.
phút cuối buổi học?
 Em nhận thấy có gì khác - Frăng: Miêu tả qua diễn
trong cách miêu tả của tác biến tâm lý.
giả về hai nhân vật Frăng - Thầy: Miêu tả qua ngoại
và thầy Ha-men? hình từ trang phục, Thái độ,
lời nói để bộc lộ tâm trạng.
GV: Đó chính là một
phương pháp tả người,
phương pháp xây dựng
nhân vật mà các em sẽ được
học ở những bài sau.
 Việc miêu tả các nhân => Tình yêu nước có ở tất
vật từ chú bé Frăng đến cả mọi người, mọi lứa tuổi.
nhân vật thầy giáo Ha-men Yêu nước trước hết là phải
và sau cùng là dân làng An- yêu tiếng mẹ đẻ, yêu tiếng
dát say sưa, thành kính nói của dân tộc mình.
trong buổi học cuối cùng
ấy, theo em, tác giả muốn
thể hiện ý nghĩa gì?
GV: Đúng vậy! Đó là bài học hết sức giản di mà lại chứa đựng ý nghĩa hết sức sâu
sắc. Tình yêu nước có ở mỗi người. Yêu nước trước hết là yêu tiếng nói dân tộc
làm cho tiếng nói dân tộc ngày thêm giàu đẹp. Nếu một đất nước bị kẻ xâm lược
đồng hóa về ngôn ngữ, tiếng nói của dân tộc ấy bị mai một thì dân tộc ấy khó mà
có thể giành được độc lập, thậm chí rơi vào nguy cơ diệt vong.
11
GA: Ngữ văn lớp 6

Nhìn lại chặng đường lịch sử của dân tộc ta, chúng ta có quyền tự hào vì trải
qua hơn 1000 năm bị phong kiến phương Bắc thống trị, rồi hơn 80 năm trời bị thực
dân Pháp đô hộ, nhưng dân tộc ta vẫn đứng vững, tiếng Việt ta không mất đi mà
ngược lại vẫn được gìn giữ, phát triển và sử dụng rộng rãi trong nhân dân. Trong
những năm tháng đen tối đó, muôn triệu trái tim Việt Nam vẫn luôn ấp ủ, gìn giữ
và khao khát làm giàu đẹp tiếng nói dân tộc.
Hoạt động 4: Tổng kết 3. Tổng kết.
* Thời gian: 5’ a. ý nghĩa tư tưởng:
* Phương pháp, kĩ thuật: - Phải biết yêu quý,
Khái quát, tổng kết. giữ gìn và học tập để
 Học xong văn bản nắm vững tiếng nói
"Buổi học cuối cùng", em HS trả lời dân tộc mình, nhất là
rút ra được bài học gì? khi đất nước rơi vào
GV liên hệ: Hi vọng rằng vòng nô lệ, bởi tiếng
bài học đó được các em nói không chỉ là tài
khắc sâu và ghi nhớ, đừng sản quý báu của dân
ai để có lúc phải hối hận tộc mà còn là phương
tiếc nuối như Frăng. Chúng tiện quan trọng để
ta hãy yêu quý trân trọng đấu tranh giành độc
tiếng mẹ đẻ làm cho Tiếng lập.
Việt của chúng ta ngày một
giàu đẹp ngay khi học tập
và ngôn ngữ nói năng hàng
ngày, đừng nói những lời
thiếu trang nhã.
Nêu những nét nghệ b. Nghệ thuật:


12
GA: Ngữ văn lớp 6

thuật nổi bật của truyện? HS phát hiện, suy nghĩ + Lựa chọn ngôi kể
thứ nhất với vai kể là
một hs có mặt trong
buổi học cuối cùng.
+ Miêu tả nhân vật:
Qua ýnghĩ, tâmtrạng
(Phrăng); qua ngoại
hình, cử chỉ, lời nói
(thầy Ha-men).
+ Ngôn ngữ tự
nhiênvới giọng kể
chân thành và xúc
động: dùng nhiều từ
biểu cảm, phép so
sánh,ẩn dụ.
Hoạt động 5: Luyện Tập 4. Luyện tập
* Thời gian: 5’
* Phương pháp, kĩ thuật:
Thực hành luyện tập.
-GV cho HS trả lời các câu
hỏi, bài tập phần luyện tập


4. Hướng dẫn về nhà:
- HS đọc kĩ truyện, kể tóm tắt và hoàn thành bài luyện tập viết đoạn văn miêu tả
nhân vật.
- Soạn bài Nhân hoá.


13
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản