GIÁO ÁN GIẢNG DẠY - Bài 32. TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (tt)

Chia sẻ: ruakon242

1. Kiến thức: - Phân biệt được một số hình thức học tập ở động vật. - Nêu được các dạng tập tính phổ biến ở động vật. - Trình bày được một số ứng dụng của tập tính vào thực tiễn đời sống. 2. Kỹ năng: - Quan sát, phân tích hình 32.1, hình 32.2 và một số hình ảnh khác liên quan đến tập tính của động vật để nhận biết kiến thức. - Vận dụng kiến thức vào thực tiễn: xây dựng tập tính cho một số vật nuôi trong gia đình,… - Khái quát hóa kiến thức....

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: GIÁO ÁN GIẢNG DẠY - Bài 32. TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (tt)

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
Ngày: 18/3/2011

Bài 32. TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (tt)
I. MỤC TIÊU BÀI DẠY:
1. Kiến thức:
- Phân biệt được một số hình thức học tập ở động vật.
- Nêu được các dạng tập tính phổ biến ở động vật.
- Trình bày được một số ứng dụng của tập tính vào thực tiễn đời sống.
2. Kỹ năng:
- Quan sát, phân tích hình 32.1, hình 32.2 và một số hình ảnh khác liên quan đến tập tính của động
vật để nhận biết kiến thức.
- Vận dụng kiến thức vào thực tiễn: xây dựng tập tính cho một số vật nuôi trong gia đình,…
- Khái quát hóa kiến thức.
3. Thái độ:
- Yêu thích môn học, yêu thiên nhiên.
- Quan tâm đến các hiện tượng của sinh giới.
- Có ý thức xây dựng các thói quen trong nếp sống văn minh.
II. PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1. Phương pháp:
- Trực quan hình ảnh, thuyết trình, hỏi đáp.
2. Phương tiện:
*Giáo viên:
- Hình ảnh SGK và hình ảnh sưu tầm về tập tính của động vật phóng to.
*Học sinh:
- SGK sinh học 11 cơ bản, tập bài học có soạn bài trước.
III. NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Kiểm tra bài cũ và vào bài: (3 phút) do bài mới dài nên không kiểm tra bài cũ.
Yêu cầu học sinh nhắc lại tập tính học được là gì? Cơ sở thần kinh và tính chất của tập tính học
được là gì? Dựa vào cơ sở thần kinh của tập tính học được em hãy cho biết tập tính học được có
thể thay đổi không? Tập tính học được thay đổi nhờ vào đâu? Qua học tập, rèn luyện rút kinh
nghiệm tập tính học được sẽ thay đổi. Vậy tập tính học được của động vật sẽ thay đ ổi như thế
nào? Ở động vật có những hình thức học tập nào? Để tìm hiểu chúng ta học bài 32. Tập tính của
động vật (tt).




Thờ Nội dung bài học Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh
i
1
gian
Bài 32. TẬP TÍNH CỦA
ĐỘNG VẬT (tt)
IV. Một số hình thức học
20
tập ở động vật: ∆ Đưa hình thỏ và người; rùa - Do sự có mặt của
phút
1. Quen nhờn: và hai người cho học sinh quan người lặp lại nhiều lần
sát. Hỏi: tại sao khi thấy người nhưng không gây nguy
thỏ không sợ, bỏ chạy; còn rùa hiểm cho con vật nên nó
thì không rụt đầu vào mai? không còn biết sợ nữa.
Nhận xét.
Tập tính của rùa và thỏ Động vật phớt lờ, không
?
(không sợ khi thấy người) là trả lời những kích thích
tập tính quen nhờn. Vậy quen
- Động vật phớt lờ, không trả nhờn là khi có kích thích thì
lời những kích thích lặp lại động vật phản ứng như thế - Kích thích đó phải lặp
nhiều lần không kèm theo nguy nào? lại nhiều lần không kèm
hiểm. Điều kiện để động vật theo nguy hiểm.
?
- Hình thức học tập đơn giản không trả lời lại những kích
nhất. thích đó là gì?
 Thông báo : tập tính quen
- Là tập tính học được
nhờn là hình thức học tập đơn
- Có ở tất cả các đối
giản nhất.
tượng động vật
? Tập tính quen nhờn là tập
- Giúp động vật thích
tính học được hay bẩm sinh ?
nghi hơn với môi trường
? Tập tính quen nhờn có ở đối
sống.
tượng nào ?
- Ví dụ:
Tập tính quen nhờn có ý
?
+Gà con đang ăn thấy
nghĩa như thế nào trong đời
người thì ẩn nấp, nhưng
sống của động vật ?
sau nhiều lần như vậy
Em hãy nêu ví dụ về tập tính
mà không có nguy hiểm
quen nhờn (khác các ví dụ trong
thì gà con không ẩn nấp
SGK).
nữa.
+Đàn cá nuôi trong ao
đang ăn gần bờ thấy
- Ví dụ: chó mèo nằm gần bóng người thì chạy mất
nhau mà không cắn nhau. nhưng nhiều lần thấy
2. In vết: bóng người mà không có
- Động vật có “tính bám” đi nguy hiểm thì đàn cá
theo các vật chuyển động mà không chạy nữa.
chúng nhìn thấy đầu tiên. +Chó mèo nằm gần nhau
mà không cắn nhau.
∆ Cho học sinh xem hình vịt
- Vịt con mới nở khi
con đi theo vịt mẹ, người, đồ
thấy vật nào chuyển
chơi chuyển động,... Yêu cầu
động đầu tiên thì nó sẽ
học sinh mô tả lại hành động
- Dễ thấy nhất ở chim. đi theo.
của vịt con trong các bức hình
trên.
- Ví dụ: vịt con mới nở đi theo ? Tập tính của vịt con đi theo
đồ chơi. - Có “tính bám” đi theo
2
3. Điều kiện hóa: vật chuyển động mà chúng các vật chuyển động mà
a. Điều kiện hóa đáp ứng: nhìn thấy đầu tiên là tập tính in chúng nhìn thấy đầu tiên
vết. Vậy dấu hiệu nhận biết - In vết là tập tính học
tập tính in vết là gì ? được, thường thấy ở
? Tập tính in vết là tập tính chim.
học được hay bẩm sinh ?
Thường thấy ở đối tượng nào ?
Em hãy nêu vài ví dụ về tập
tính in vết. - Khi thấy miếng thịt thì
chó tiết nước bọt.
- Hình thành mối liên kết mới ∆ Cho học sinh xem hình thí Paplop làm thí nghiệm
trong thần kinh trung ương nghiệm của Paplop. Yêu cầu vừa đánh chuông vừa
dưới tác động của các kích học sinh mô tả thí nghiệm. cho chó ăn. Sau vài lần
thích kết hợp đồng thời Nhận xét và diễn giảng lại thí như vậy thì chỉ nghe
- Ví dụ: thí nghiệm của Paplop nghiệm. tiếng chuông thôi chó đã
vừa đánh chuông vừa cho chó tiết nước bọt.
ăn, chỉ cần nghe tiếng chuông ? Điều kiện để chú chó học - Phải có hai kích thích
chó tiết nước bọt. được tập tính nghe tiếng đồng thời là tiếng
chuông thì tiết nước bọt là gì ? chuông và thức ăn.
- Lắng nghe
 Vậy khi hai kích thích cứ
kết hợp đồng thời (vừa đánh
b. Điều kiện hóa hành động: chuông vừa cho chó ăn) thì sau
một thời gian sẽ hình thành nên
mối liên kết mới trong trung
ương thần kinh. Và khi đánh
- Chó tự động tiết nước
chuông thì chó sẽ tiết nước bọt
bọt chứ không phải cố
để đáp ứng lại.
gắng.
? Khi nghe tiếng chuông thì
chú chó có phải cố gắng tiết
nước bọt không ?
Liên kết một hành vi của động  Vậy dấu hiệu nhận biết tập
vật với một phần thưởng- tính điều kiện hóa đáp ứng là
phạt (thử- sai), sau đó động vật động vật không phải cố gắng
chủ động lặp lại các hành vi thực hiện hành động khi có
- Liên kết hành vi nhấn
đó. kích thích tác động đến.
- Ví dụ:Thí nghiệm của bàn đạp với việc thưởng
∆ Cho học sinh xem hình thí
skinnơ: chuột chạy trong lòng thức ăn cho chuột.
nghiệm của skinnơ và giải
và vô tình đạp phải bàn đạp thì - Chuột chủ động thực
thích thí nghiệm.
có thức ăn. Sau vài lần ngẫu hiện hành vi nhấn bàn
Điều kiện để chuột học
?
nhiên, mỗi khi đói bụng chuột đạp.
được tập tính nhấn bàn đạp
chủ động đến nhấn bàn đạp lấy thức ăn là gì ?
để lấy thức ăn. Liên kết một hành vi của
? Con chuột có cố gắng chủ
4. Học ngầm: động vật với một phần
động thực hiện hành vi nhấn
thưởng- phạt (thử- sai),
bàn đạp không ?
sau đó động vật chủ
? Đó cũng chính là dấu hiệu động lặp lại các hành vi
nhận biết điều kiện hóa hành đó.
động. Vậy điều kiện hóa hành
động là gì ?
- Học không có ý thức, không
3
biết mình đã học được. Khi có
nhu cầu thì kiến thức đó tái
hiện giúp giải quyết các tình
huống tương tự. - Chuột không ý thức
- Ví dụ: thả chuột vào khu vực được là nó phải đi dò
có rất nhiều đường đi, chuột ∆ Cho học sinh xem hình học đường và đã biết được
sẽ chạy đi thăm dò đường đi ngầm của chuột. Giải thích thí đường đi.
lối lại. Sau đó cho thức ăn vào, nghiệm.
nó sẽ tìm đường đến nơi có Chuột có ý thức được là - Học không có ý thức,
?
thức ăn nhanh hơn những con phải chạy dò đường để khi có không biết mình đã học
chuột chưa thăm dò đường đi ở thức ăn thì lấy nhanh hơn được. Khi có nhu cầu thì
khu vực đó. không ? Và chuột có biết được kiến thức đó tái hiện
5. Học khôn: là nó đã học được đường đi lối giúp giải quyết các tình
lại trong mê cung không ? huống tương tự.
? Đó cũng là dấu hiệu nhận
biết tập tính học ngầm. Vậy
học ngầm là gì ?

- Học phối hợp các kinh
nghiệm cũ để tìm cách giải - Tinh tinh xếp những
quyết tình huống mới. thùng gỗ để lấy chuối
ăn.

- Phải qua nhiều lần học
∆ Cho học sinh xem hình 32.2. hỏi rút kinh nghiệm thì
Hai em ngồi gần thảo luận và tinh tinh mới biết hành
- Chỉ có ở động vật có hệ thần mô tả thí nghiệm học khôn của động như vậy.
kinh rất phát triển (người, bộ - Học phối hợp các kinh
tinh tinh.
Linh trưởng). ? Theo các em thì hành động nghiệm cũ để tìm cách
- Ví dụ: tinh tinh biết xếp các xếp thùng gỗ đã biết trước giải quyết tình huống
thùng gỗ chồng lên nhau để chưa hay phải qua nhiều lần rút mới.
lấy chuối trên cao. kinh nghiệm? Học ngầm là không có ý
V. Một số dạng tập tính phổ ? Tập tính trên là học khôn. thức và không biết mình
biến ở động vật: Vậy học khôn là gì? đã học được; còn học
khôn là có chủ ý và rút
Học khôn khác học ngầm kinh nghiệm từ những
?
như thế nào ? lần trước.
1. Tập tính kiếm ăn: - Có ở nhóm động vật có
hệ thần kinh phát triển.
Vậy học khôn có ở nhóm
?
động vật nào ?
- Động vật chưa có hệ thần
kinh chưa phát triển là tập tính
bẩm sinh.

∆ Cho học sinh xem hình thể
hiện các tập tính kiếm ăn, bảo
- Động vật có hệ thần kinh vệ lãnh thổ, sinh sản, di cư, xã - Bẩm sinh
phát triển, phần lớn tập tính hội. Yêu cầu học sinh hãy nêu
kiếm ăn là do học tập, hoặc rút một số dạng tập tính phổ biến
4
kinh nghiệm bản thân,… ở động vật. - Động vật chưa có hệ
- Ví dụ: Hổ báo săn mồi, nhện ∆ Cho học sinh xem hình bọ thần kinh chưa phát triển
giăng lưới bắt côn trùng,… rùa ăn sâu. Em hãy cho biết đây là tập tính bẩm sinh.
2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ: là tập tính bẩm sinh hay học
được ? - Hổ đuổi theo con mồi
? Vậy ở động vật chưa có hệ và vồ lấy con mồi.
thần kinh phát triển thì tập tính
sinh sản là tập tính bẩm sinh - Tập tính săn mồi của
hay học được ? hổ là tập tính học được
∆ Cho học sinh xem hình tập từ hổ mẹ và qua rút kinh
- Để bảo vệ nguồn thức ăn, tính săn mồi của hổ. Em hãy nghiệm
nơi ở và sinh sản. Tập tính bảo mô tả hành động săn mồi của
vệ lãnh thổ của mỗi loài là rất hổ trong hình.
? Tập tính săn mồi của hổ có
khác nhau.
- Ví dụ: chó sói đánh dấu lãnh phải là tập tính bẩm sinh
thổ bằng nước tiểu,… Hươu không ?
đực có tuyến nằm cạnh mắt
tiết ra một loại dịch có mùi Nhận xét và kết luận. Tập tính bảo vệ lãnh thổ
đặc biệt, quệt dịch vào cành của mỗi loài là rất khác
cây để đánh dấu,… nhau.
3. Tập tính sinh sản: ∆ Cho học sinh xem hình tập Để bảo vệ nguồn thức
tính bảo vệ lãnh thổ của sơn ăn, nơi ở và sinh sản
dương và hổ đánh nhau bảo vệ
lãnh thổ.
? Em hãy cho biết tập tính bảo
vệ lãnh thổ của mỗi loài có
giống nhau không ?
- Phần lớn là tập tính bẩm
sinh, mang tính bản năng. ? Mục đích của việc bảo vệ
- Ví dụ: chim công đực nhảy vùng lãnh thổ là gì ?
múa khoe mẽ dẫn dụ con cái,
… - Ve vãn con cái, khoe
4. Tập tính di cư: mẽ bộ lông đẹp, tranh
giành con cái, giao phối,
chăm sóc con.

- Thay đổi nơi sống theo mùa ∆ Cho học sinh xem hình một - Tập tính bẩm sinh
số tập tính sinh sản của thiên
(cá, chim, thú,…). Chúng
thường di chuyển một quãng nga, ếch, cá, chim,… - Tạo ra thế hệ sau để
đường dài. ? Em hãy cho biết hành động duy trì nòi giống.
của các con vật trong hình là
- Khi di cư động vật sống trên gì ?
cạn định hướng nhờ vị trí mặt
trời, trăng sao, địa hình. Chim
bồ câu định hướng nhờ từ ? Em hãy cho biết các tập tính - Là di chuyển sang nơi
trường trái đất. Động vật sống trên là tập tính bẩm sinh hay cư trú khác.
dưới nước và định hướng dựa học được ? - Di chuyển một quãng
vào thành phần hóa học của ? Tập tính sinh sản có ý nghĩa đường dài sang một nơi
nước và hướng dòng nước gì đối với động vật ? khác để sống. Và sự di
chảy. cư là theo mùa.
5
- Ví dụ: các đàn siếu di cư theo ∆ Cho học sinh xem hình di cư
của chim và thú.
mùa,…
5. Tập tính xã hội ? Em hãy cho biết di cư là gì ?
? Tập tính di cư là gì ?




 Nhận xét và bổ sung : Khi di
a. Tập tính thứ bậc: cư động vật sống trên cạn định
- Trong mỗi bầy đàn đều có sự hướng nhờ vị trí mặt trời, trăng
phân chia thứ bậc. sao, địa hình. Chim bồ câu định
- Ví dụ: trong đàn hổ hoặc sói hướng nhờ từ trường trái đất.
lúc nào cũng có con đầu đàn, Động vật sống dưới nước và Tập tính xã hội là tập
con đầu đàn này rất hung hăng định hướng dựa vào thành phần tính sống bầy đàn.
và là con thắng trận trong các hóa học của nước và hướng
trận đấu với những con khác. dòng nước chảy.
b. Tập tính vị tha:


∆ Cho học sinh xem hình tập
tính xã hội của ong và một số
động vật khác.
- Là tập tính hi sinh quyền lợi ? Em hãy cho biết tập tính xã
bản thân, thậm chí cả tính hội là gì ?
mạng vì lợi ích sinh tồn bầy  Thông báo : tập tính xã hội
đàn gồm có tập tính thứ bậc và tập
- Ví dụ: kiến lính sẵn sàng tính vị tha.
chiến đấu và hi sinh thân mình
 Ví dụ : trong đàn hổ hoặc
để bảo vệ kiến chúa và bảo
sói lúc nào cũng có con đầu đàn,
vệ lãnh thổ,…
con đầu đàn này rất hung hăng
VI. Ứng dụng những hiểu
và là con thắng trận trong các
biết về tập tính vào đời sống
trận đấu với những con khác.
và sản xuất:



 Ví dụ : trong tổ ong lúc nào
cũng có ong chúa, ong đực và
- Lợi dụng tập tính của động
ong thợ. Các con ong thợ này
vật để diệt trừ sâu hại trong
luôn làm việc cần mẫn để
nông, lâm nghiệp; làm thay đổi
phục vụ cho sự sinh sản của
tập tính vốn có của động vật
ong chúa và chiến đấu hi sinh
( qua huấn luyện, thuần
tính mạng khi có nguy hiểm để
dưỡng) để phục vụ đời sống
bảo vệ cho cả tổ. Vậy tập tính
con người (giải trí, chăn nuôi,
vị tha là tập tính hi sinh quyền - Tập tính kiếm ăn săn
…)
lợi bản thân, thậm chí cả tính mồi, bảo vệ vùng lãnh
mạng vì lợi ích sinh tồn bầy thổ.
đàn - Bẩm sinh : khóc,
ăn,..Học được : bỏ rác
vào thùng, tập thể dục,...
6
Vức rác bừa bãi, không
chấp hành luật giao
thông,...
 Khi đã biết những tập tính
của động vật người ta đã ứng
dụng những hiểu biết đó vào
đời sống và sản xuất như thế
- Một số tập tính chỉ có ở nào ? Chúng ta sang phần VI để
người như giữ gìn vệ sinh môi tìm hiểu.
trường, tập thể dục buổi sáng, ∆ Cho học sinh xem hình một
… số ứng dụng về tập tính vào
đời sống như : chó tìm ma túy,
làm bù nhìn bảo vệ mùa màng,
xiếc voi, xiếc khỉ, gõ kẻng cho
cá ăn,...
? Em hãy cho biết người ta đã
ứng dụng những tập tính gì vào
trong những lĩnh vực trên ?
? Em hãy kể một số tập tính
bẩm sinh và học được ở người.

Em hãy kể những thói quen
?
tật xấu mà em thường gặp
hoặc thói quen xấu của em.
 Thông báo : đó là những thói
quen xấu các em cần phải bỏ
ngay. Bởi vì ở người có một số
tập tính học được mà động vật
không có như : giữ gìn vệ sinh
cá nhân và vệ sinh môi trường,
chấp hành tốt luật giao
thông,...Và chúng ta phải thể
hiện chúng ta là những con
người, khác con vật, có suy
nghĩ và có nếp sống văn minh.




2. Củng cố :
- Em hãy nêu một số hình thức học tập ở động vật.
- Ở động vật có các dạng tập tính phổ biến nào ?
- Em hãy nêu một vài ví dụ khác trong sách về việc ứng dụng những hiểu biết về tập tính vào đời
sống và sản xuất.
3. Dặn dò :
- Về học bài và trả lời các câu hỏi SGK.
- Đọc mục : ‘Em có biết’ trang 132 SGK.

7
- Tìm các đoạn phim hoặc tài liệu, tranh ảnh liên quan đến tập tính của động vật để chuẩn bị cho
bài thực hành bài 33. Thực hành : xem phim về tập tính của động vật.




8
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản