GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 31

Chia sẻ: Nguyễn Minh Thắng | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
27
lượt xem
3
download

GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 31

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Giúp HS hiểu : - Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một văn hóa dân tộc, tiến lên.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 31

  1. Bài 31 XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN ĐÀU THẾ KỶ XV) I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Giúp HS hiểu : - Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một văn hóa dân tộc, tiến lên. - Trải qua các triều đại Đinh - Lê - Lý - Trần - Hồ - Lê ở các thế kỷ X - XV, công cuộc xây dựng văn hóa được tiến hành đều đặn nhất quán. Đây cũng là giai đoạn hình thành các nền văn hóa Đại Việt (còn gọi là văn hóa Thăng Long). - Nền văn hóa Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu nước, tự hào và độc lập dân tộc. 2. Tư tưởng, tình cảm - Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hóa đa dạng của dân tộc - Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc - Giáo dục ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hóa. 3. Kỹ năng - Quan sát, phát hiện II. THIẾT KẾ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC : - Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X - XV - Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn. II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC 1. Kiểm tra bài cũ - Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến Mông - Nguyên.
  2. 2. Mở bài Từ sau ngày giành độc lập qua gần 6 thế kỷ lao động và chiến đấu nhân dân Việt Nam đã xây dựng cho mình một nền văn hóa đa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Để thấy được những thành tựu văn hóa, nhân dân ta xây dựng được từ thế kỷ X - XV, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay. 3. Tổ chức dạy và học : Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản * Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân 1. Tình hình tư tưởng, tôn giáo, - Trước hết GV truyền đạt để HS tín ngưỡng : nắm được : Bước sang thời kỳ độc Ở thời kỳ độc lập nho giáo, phật lập trong bối cảnh có chủ quyền giáo, đạo giáo có điều kiện phát độc lập các tôn giáo được du nhập triển mạnh. vào nước ta từ thời Bắc thuộc có + Nho giáo. điều kiện phát triển. - GV có thể đàm thoại với HS về Nho giáo để HS nhớ lại những kiến thức, hiểu biết về Nho giáo + GV : Nho giáo có nguồn gốc từ đâu ? Do ai sáng lập ? Giáo lý cơ bản của nho giáo là gì ? + HS trình bày những hiểu biết của mình về nho giáo. + GV kết luận : Nho giáo lúc đầu cũng chưa phải là một tôn giáo mà là một học thuyết của Khổng tử (ở Trung Quốc). Sau này một đại biểu của nho học là Đông Trung Thư đã dùng thuyết âm dương dùng thần học để lý giải biện hộ cho những quan điểm của Khổng Tử biến nho học thành một tôn giáo (nho giáo). + Tư tưởng quan điểm của nho
  3. giáo : Đề cao những nguyên tắc trong quan hệ xã hội theo đạo lý “Tam cương, ngũ thường” trong đó tam cương có 3 cặp quan hệ Vua - Tôi - Cha, con, chồng, vợ. Ngũ thường là : Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín (5 đức tính của người quân tử) + Nho giáo du nhập và nước ta từ thời Bắc thuộc bước sang thế kỷ phong kiến độc lập có điều kiện phát triển. - GV yêu cầu HS đọc sách giáo khoa để thấy được sự phát triển của nho giáo ở nước ta qua các thời đại Lý, Trần, Lê sơ. - HS theo dõi sách giáo khoa và phát biểu. - GV kết luận. - GV có thể phát vấn : Tại sao nho - Thời Lý, Trần nho giáo dần dần giáo và chữ Hán sớm trở thành hệ trở thành hệ tư tưởng chính thống tư tưởng chính thống của giai cấp của giai cấp thống trị, chi phối nội thống trị nhưng lại không phổ biến dung giáo dục thi cử song không phổ biến trong nhân dân. trong nhân dân ? - HS suy nghĩ và trả lời. - GV lý giải : Những quan điểm, tư tưởng của nho giáo đã quy định một trật tự, kỷ cương, đạo đức phong kiến rất quy củ, khắt khe, vì vậy giai cấp thống trị đã triệt để lợi dụng Nho giáo để làm công cụ thống trị, bảo vệ chế độ phong kiến. Còn với nhân dân chỉ tiếp thu khía cạnh đạo đức của Nho giáo. Nhà Lê sơ Nho giáo trở thành độc
  4. tôn vì lúc nãy Nhà nước quân chủ chuyên chế đạt mức độ cao, hoàn chỉnh. - GV đàm thoại với HS về đạo phật : Người sáng lập nguồn gốc giáo lý. - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của Phật giáo qua các thời kỳ Lý - Trần - Lê sơ. - HS theo dõi SGK và phát biểu. - GV bổ sung và kết luận - GV đánh giá vai trò của phật - Thời Lý - Trần được phổ biến giáo trong thế kỷ X - XV phật giáo rộng rãi, chùa chiền được xây giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong dựng ở khắp nơi, sứ sài đông. đời sống tinh thần của nhân dân và trong triều đình phong kiến, Nhà nước phong kiến thời Lý coi đạo phật là Quốc đạo... - GV thể hiện sự phát triển của Phật giáo hiện nay, kể về một số ngôi chùa cổ. *. Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân.2. Giáo dục, văn học, nghệ thuật. - GV truyền đạt để HS nắm được a) Giáo dục cả 10 thế kỷ Bắc thuộc của nhân dân ta không được học hành, giáo dục không ai quan tâm khi đó ở Trung Quốc giáo dục đã được coi trọng từ thời xuân thu (thời Khổng Tử - Khổng Tử được coi là ông tổ nghề dạy học của Trung Quốc). - Bước vào thế kỷ độc lập Nhà nước phong kiến đã quan tâm đến
  5. ngay giáo dục. - GV : Việc làm nói trên của Lý Thánh Tông có ý nghĩa gì ? - HS trả lời. - GV bổ sung, kết luận : Thể hiện - Từ đó giáo dục được tôn vinh, sự quan tâm của Nhà nước phong quan tâm phát triển. kiến đến giáo dục tôn vinh nghề dạy học. - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của giáo dục ở thế kỷ XI-XV. - HS theo dõi sách giáo khoa, phát biểu. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận về những biểu hiện của sự phát triển giáo dục. - GV có thể giải thích cho HS các kỳ thi hương, hội, đình. - GV : Việc dựng bia tiến sĩ có tác dụng gì? - HS quan sát hình bia tiến sĩ ở Văn Miếu (Hà Nội) suy nghĩ trả lời. - GV nhận xét, kết luận : Việc làm này có tác dụng khuyến khích học tập đề cao những người tài giỏi cần cho đất nước. - PV : Qua sự phát triển của giáo dục thế kỷ XI - XV, em thấy giáo dục thời kỳ này có tác dụng gì ? - HS suy nghĩ, trả lời. - GV nhận xét, kết luận. - GV có thể lý giải thêm nội dung Tác dụng của giáo dục đào tạo giáo dục chủ yếu thiên về thiên người làm quan, người tài cho đất văn học, triết học, thần học, đạo nước, nâng cao dân trí, song
  6. đức, chính trị... (sách giáo khoa là không tạo điều kiện cho phát triển Tứ thư ngũ kinh). Hầu như không kinh tế. có nội dung khoa học, kỹ thuật vì vậy không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển. b) Văn học Hoạt động 1 : - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của văn học qua các thế kỷ. Lý giải tại sao văn học thế kỷ X - XV phát triển. - HS theo dõi SGK phát biểu. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận về sự phát triển của văn học. - GV có thể minh hoạ thêm về vị - Phát triển mạnh từ thời nhà trí phát triển của văn học về các Trần, nhất là văn học chữ Hán. tài năng văn học lời nhận xét của Tác phẩm tiêu biểu : Hịch tướng Trần Nguyên Hãn qua một số đạo sĩ. trong Hịch tướng sĩ, Cáo bình ngô - Từ thế kỷ XV, văn học chữ Hán ... khẳng định sức sống bất diệt của và chữ Nôm đều phát triển. những áng văn thơ bất hủ. - GV : đặc điểm của văn học thế kr XI - XV. - HS : Dựa trên những kiến thức văn học đã được học kết hợp với những kiến thức lịch sử để trả lời : - GV kết luận. - Đăc điểm : + Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước tự hào dân tộc. + Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước. c) Nghệ thuật : Hoạt động 1 : Nhóm - cá nhân - GV : Giảng giải về lĩnh vực nghệ thuật gốm : Kiến trúc, điêu khắc,
  7. sân khấu, âm nhạc ... - GV chia HS làm 3 nhóm, yêu cầu mỗi nhóm theo dõi sách giáo khoa tìm hiểu về một số lĩnh vực cụ thể. + Nhóm 1 : Kiến trúc + Nhóm 2 : Điêu khắc + Nhóm 3 : Sân khấu, ca nhạc ... - Câu hỏi dành cho mỗi nhóm. + Nhóm 1 : Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế kỷ X - XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng đến đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo ? Nói lên hiểu biết về những công trình kiến trúc đó. + Nhóm 2 : Phân loại những công trình điêu khắc Phật giáo, Nho giáo. Nét độc đáo trong nghệ thuật điêu khắc. + Nhóm 3 : Sự phát triển của nghệ thuật sân khấu, ca múa nhạc, đặc điểm ? - HS các nhóm theo dõi sách giáo khoa thảo luận cử đại diện trả lời. - GV : Trong quá trình các nhóm làm việc GV có thể cho HS xem + Kiến trúc phát triển chủ yếu ở một số tranh ảnh sưu tầm được. giai đoạn Lý - Trần - Hồ thế kỷ X Chân cột đá ở Hoàng thành Thăng - XV theo hướng phật giáo gồm Long (hình hoa sen) ấn tín thời chùa, tháp, đền. Trần, hình rồng cuộn trong lá đề, + Bên cạnh đó có những công bình gốm Bát Tràng để cung cấp trình kiến trúc ảnh hưởng của nho thêm cho HS kiến thức. giáo : Cung điện, thành quách, - HS : Các nhóm trả lời thànhThăng Long. - GV nhận xét bổ sung, kết luận. + Điêu khắc : Gồm những công GV cung cấp cho HS hiểu biết về trình trạm khắc, trang trí ảnh những công trình kiến trúc Phật hưởng của phật giáo và nho giáo
  8. giáo tiêu biểu mà các em chưa của phật giáo và nho giáo song trình bày được như : Tháp Báo vẫn mang những nét độc đáo Thiên (Hà Nội), Chuông Quy Điền riêng. (Hà Nội). Tượng Quỳnh Lâm - + Nghệ thuật sân khấu ca, múa Đông Triều (Quảng Ninh), Vạc nhạc mang đậm tính dân gian Phổ Minh (Nam Định), Tháp truyền thống. Chàm ... + GV có thể minh hoạ nét độc đáo trong kiến trúc điêu khắc bằng bức ảnh : Chân cột đá ở Hoàng thành Thăng Long (hình hoa sen nở), hình rồng cuộn trong lá đề, Chùa Một Cột, tháp Phổ Minh nhiều tầng chỉ ra những nét độc đáo. - PV : Em có nhận xét gì về đời sống văn hóa ở nhân dân thời Lý - Trần - Hồ ? - HS suy nghĩ trả lời - GV bổ sung kết luận. + Văn hóa Đại Việt thế kỷ X - XV phát triển phong phú đa dạng. + Chịu ảnh hưởng của yếu tố bên ngoài song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian. * Hoạt động 1 : Cá nhân 3. Khoa học - Kỹ thuật : - GV yêu cầu HS đọc sách giáo khoa lập bảng thống kê các thành - Sử học : Nhiều tác phẩm được tựu khoa học kỹ thuật thế kỷ X - biên soạn như Đại Việt sử kí, XV theo mẫu. - HS theo dõi sách giáo khoa tự Đại việt sử lược, Trung hưng thực hoàn thiện bảng thống kê. lục ... - Khoa học quân sự : Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư. - Ngoài ra một số thành tựu về y
  9. học, thiên văn học ... 4. Củng cố : - Vị trí của Phật giáo ở các thế kỷ X - XV - Đặc điểm thơ văn thế kỷ XI - XV - Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ thuật thế kỷ X-XV 5. Dặn dò : - HS học bài, trả lời câu các câu hỏi và bài tập SGK (trang 175) đọc trước bài mới.
Đồng bộ tài khoản