GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 31

Chia sẻ: toshiba2

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Giúp HS hiểu : - Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một văn hóa dân tộc, tiến lên.

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 31

Bài 31
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN
HÓA DÂN TỘC
(TỪ THẾ KỶ X ĐẾN ĐÀU THẾ KỶ XV)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
- Giúp HS hiểu :
- Trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến
động, nhân dân ta vẫn nỗ lực xây dựng cho mình một văn hóa dân
tộc, tiến lên.
- Trải qua các triều đại Đinh - Lê - Lý - Trần - Hồ - Lê ở các
thế kỷ X - XV, công cuộc xây dựng văn hóa được tiến hành đều
đặn nhất quán. Đây cũng là giai đoạn hình thành các nền văn hóa
Đại Việt (còn gọi là văn hóa Thăng Long).
- Nền văn hóa Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu
nước, tự hào và độc lập dân tộc.
2. Tư tưởng, tình cảm
- Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hóa đa dạng của dân tộc
- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn hóa tốt đẹp của dân
tộc
- Giáo dục ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hóa.
3. Kỹ năng
- Quan sát, phát hiện
II. THIẾT KẾ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC :
- Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X -
XV
- Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.
II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
- Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến Mông -
Nguyên.
2. Mở bài
Từ sau ngày giành độc lập qua gần 6 thế kỷ lao động và
chiến đấu nhân dân Việt Nam đã xây dựng cho mình một nền văn
hóa đa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Để thấy được
những thành tựu văn hóa, nhân dân ta xây dựng được từ thế kỷ X -
XV, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.
3. Tổ chức dạy và học :

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
* Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân 1. Tình hình tư tưởng, tôn giáo,
- Trước hết GV truyền đạt để HS tín ngưỡng :
nắm được : Bước sang thời kỳ độc Ở thời kỳ độc lập nho giáo, phật
lập trong bối cảnh có chủ quyền giáo, đạo giáo có điều kiện phát
độc lập các tôn giáo được du nhập triển mạnh.
vào nước ta từ thời Bắc thuộc có + Nho giáo.
điều kiện phát triển.
- GV có thể đàm thoại với HS về
Nho giáo để HS nhớ lại những
kiến thức, hiểu biết về Nho giáo
+ GV : Nho giáo có nguồn gốc từ
đâu ? Do ai sáng lập ? Giáo lý cơ
bản của nho giáo là gì ?
+ HS trình bày những hiểu biết của
mình về nho giáo.
+ GV kết luận : Nho giáo lúc đầu
cũng chưa phải là một tôn giáo mà
là một học thuyết của Khổng tử (ở
Trung Quốc). Sau này một đại
biểu của nho học là Đông Trung
Thư đã dùng thuyết âm dương
dùng thần học để lý giải biện hộ
cho những quan điểm của Khổng
Tử biến nho học thành một tôn
giáo (nho giáo).
+ Tư tưởng quan điểm của nho
giáo : Đề cao những nguyên tắc
trong quan hệ xã hội theo đạo lý
“Tam cương, ngũ thường” trong
đó tam cương có 3 cặp quan hệ
Vua - Tôi - Cha, con, chồng, vợ.
Ngũ thường là : Nhân, nghĩa, lễ,
trí, tín (5 đức tính của người quân
tử)
+ Nho giáo du nhập và nước ta từ
thời Bắc thuộc bước sang thế kỷ
phong kiến độc lập có điều kiện
phát triển.
- GV yêu cầu HS đọc sách giáo
khoa để thấy được sự phát triển
của nho giáo ở nước ta qua các
thời đại Lý, Trần, Lê sơ.
- HS theo dõi sách giáo khoa và
phát biểu.
- GV kết luận.
- GV có thể phát vấn : Tại sao nho - Thời Lý, Trần nho giáo dần dần
giáo và chữ Hán sớm trở thành hệ trở thành hệ tư tưởng chính thống
tư tưởng chính thống của giai cấp của giai cấp thống trị, chi phối nội
thống trị nhưng lại không phổ biến dung giáo dục thi cử song không
phổ biến trong nhân dân.
trong nhân dân ?
- HS suy nghĩ và trả lời.
- GV lý giải : Những quan điểm,
tư tưởng của nho giáo đã quy định
một trật tự, kỷ cương, đạo đức
phong kiến rất quy củ, khắt khe, vì
vậy giai cấp thống trị đã triệt để lợi
dụng Nho giáo để làm công cụ
thống trị, bảo vệ chế độ phong
kiến. Còn với nhân dân chỉ tiếp thu
khía cạnh đạo đức của Nho giáo.
Nhà Lê sơ Nho giáo trở thành độc
tôn vì lúc nãy Nhà nước quân chủ
chuyên chế đạt mức độ cao, hoàn
chỉnh.
- GV đàm thoại với HS về đạo
phật : Người sáng lập nguồn gốc
giáo lý.
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để
thấy được sự phát triển của Phật
giáo qua các thời kỳ Lý - Trần - Lê
sơ.
- HS theo dõi SGK và phát biểu.
- GV bổ sung và kết luận
- GV đánh giá vai trò của phật - Thời Lý - Trần được phổ biến
giáo trong thế kỷ X - XV phật giáo rộng rãi, chùa chiền được xây
giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong dựng ở khắp nơi, sứ sài đông.
đời sống tinh thần của nhân dân và
trong triều đình phong kiến, Nhà
nước phong kiến thời Lý coi đạo
phật là Quốc đạo...
- GV thể hiện sự phát triển của
Phật giáo hiện nay, kể về một số
ngôi chùa cổ.
*. Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân.2. Giáo dục, văn học, nghệ
thuật.
- GV truyền đạt để HS nắm được a) Giáo dục
cả 10 thế kỷ Bắc thuộc của nhân
dân ta không được học hành, giáo
dục không ai quan tâm khi đó ở
Trung Quốc giáo dục đã được coi
trọng từ thời xuân thu (thời
Khổng Tử - Khổng Tử được coi là
ông tổ nghề dạy học của Trung
Quốc).
- Bước vào thế kỷ độc lập Nhà
nước phong kiến đã quan tâm đến
ngay giáo dục.
- GV : Việc làm nói trên của Lý
Thánh Tông có ý nghĩa gì ?
- HS trả lời.
- GV bổ sung, kết luận : Thể hiện - Từ đó giáo dục được tôn vinh,
sự quan tâm của Nhà nước phong quan tâm phát triển.
kiến đến giáo dục tôn vinh nghề
dạy học.
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để
thấy được sự phát triển của giáo
dục ở thế kỷ XI-XV.
- HS theo dõi sách giáo khoa, phát
biểu.
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận
về những biểu hiện của sự phát
triển giáo dục.
- GV có thể giải thích cho HS các
kỳ thi hương, hội, đình.
- GV : Việc dựng bia tiến sĩ có tác
dụng gì?
- HS quan sát hình bia tiến sĩ ở
Văn Miếu (Hà Nội) suy nghĩ trả
lời.
- GV nhận xét, kết luận : Việc làm
này có tác dụng khuyến khích học
tập đề cao những người tài giỏi
cần cho đất nước.
- PV : Qua sự phát triển của giáo
dục thế kỷ XI - XV, em thấy giáo
dục thời kỳ này có tác dụng gì ?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xét, kết luận.
- GV có thể lý giải thêm nội dung Tác dụng của giáo dục đào tạo
giáo dục chủ yếu thiên về thiên người làm quan, người tài cho đất
văn học, triết học, thần học, đạo nước, nâng cao dân trí, song
đức, chính trị... (sách giáo khoa là không tạo điều kiện cho phát triển
Tứ thư ngũ kinh). Hầu như không kinh tế.
có nội dung khoa học, kỹ thuật vì
vậy không tạo điều kiện cho kinh
tế phát triển.
b) Văn học
Hoạt động 1 :
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để
thấy được sự phát triển của văn
học qua các thế kỷ. Lý giải tại sao
văn học thế kỷ X - XV phát triển.
- HS theo dõi SGK phát biểu.
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận
về sự phát triển của văn học.
- GV có thể minh hoạ thêm về vị - Phát triển mạnh từ thời nhà
trí phát triển của văn học về các Trần, nhất là văn học chữ Hán.
tài năng văn học lời nhận xét của Tác phẩm tiêu biểu : Hịch tướng
Trần Nguyên Hãn qua một số đạo sĩ.
trong Hịch tướng sĩ, Cáo bình ngô - Từ thế kỷ XV, văn học chữ Hán
... khẳng định sức sống bất diệt của và chữ Nôm đều phát triển.
những áng văn thơ bất hủ.
- GV : đặc điểm của văn học thế kr
XI - XV.
- HS : Dựa trên những kiến thức
văn học đã được học kết hợp với
những kiến thức lịch sử để trả lời :
- GV kết luận. - Đăc điểm :
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng
yêu nước tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai
hùng, cảnh đẹp của quê hương đất
nước.
c) Nghệ thuật :
Hoạt động 1 : Nhóm - cá nhân
- GV : Giảng giải về lĩnh vực nghệ
thuật gốm : Kiến trúc, điêu khắc,
sân khấu, âm nhạc ...
- GV chia HS làm 3 nhóm, yêu cầu
mỗi nhóm theo dõi sách giáo khoa
tìm hiểu về một số lĩnh vực cụ thể.
+ Nhóm 1 : Kiến trúc
+ Nhóm 2 : Điêu khắc
+ Nhóm 3 : Sân khấu, ca nhạc ...
- Câu hỏi dành cho mỗi nhóm.
+ Nhóm 1 : Kể tên những kiến trúc
tiêu biểu thế kỷ X - XV, phân biệt
đâu là kiến trúc ảnh hưởng đến đạo
Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng
của Nho giáo ? Nói lên hiểu biết
về những công trình kiến trúc đó.
+ Nhóm 2 : Phân loại những công
trình điêu khắc Phật giáo, Nho
giáo. Nét độc đáo trong nghệ thuật
điêu khắc.
+ Nhóm 3 : Sự phát triển của nghệ
thuật sân khấu, ca múa nhạc, đặc
điểm ?
- HS các nhóm theo dõi sách giáo
khoa thảo luận cử đại diện trả lời.
- GV : Trong quá trình các nhóm
làm việc GV có thể cho HS xem + Kiến trúc phát triển chủ yếu ở
một số tranh ảnh sưu tầm được. giai đoạn Lý - Trần - Hồ thế kỷ X
Chân cột đá ở Hoàng thành Thăng - XV theo hướng phật giáo gồm
Long (hình hoa sen) ấn tín thời chùa, tháp, đền.
Trần, hình rồng cuộn trong lá đề, + Bên cạnh đó có những công
bình gốm Bát Tràng để cung cấp trình kiến trúc ảnh hưởng của nho
thêm cho HS kiến thức. giáo : Cung điện, thành quách,
- HS : Các nhóm trả lời thànhThăng Long.
- GV nhận xét bổ sung, kết luận. + Điêu khắc : Gồm những công
GV cung cấp cho HS hiểu biết về trình trạm khắc, trang trí ảnh
những công trình kiến trúc Phật hưởng của phật giáo và nho giáo
giáo tiêu biểu mà các em chưa của phật giáo và nho giáo song
trình bày được như : Tháp Báo vẫn mang những nét độc đáo
Thiên (Hà Nội), Chuông Quy Điền riêng.
(Hà Nội). Tượng Quỳnh Lâm - + Nghệ thuật sân khấu ca, múa
Đông Triều (Quảng Ninh), Vạc nhạc mang đậm tính dân gian
Phổ Minh (Nam Định), Tháp truyền thống.
Chàm ...
+ GV có thể minh hoạ nét độc đáo
trong kiến trúc điêu khắc bằng bức
ảnh : Chân cột đá ở Hoàng thành
Thăng Long (hình hoa sen nở),
hình rồng cuộn trong lá đề, Chùa
Một Cột, tháp Phổ Minh nhiều
tầng chỉ ra những nét độc đáo.
- PV : Em có nhận xét gì về đời
sống văn hóa ở nhân dân thời Lý -
Trần - Hồ ?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV bổ sung kết luận.
+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X -
XV phát triển phong phú đa dạng.
+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố bên
ngoài song vẫn mang đậm tính
dân tộc và dân gian.
* Hoạt động 1 : Cá nhân 3. Khoa học - Kỹ thuật :
- GV yêu cầu HS đọc sách giáo
khoa lập bảng thống kê các thành - Sử học : Nhiều tác phẩm được
tựu khoa học kỹ thuật thế kỷ X - biên soạn như Đại Việt sử kí,
XV theo mẫu.
- HS theo dõi sách giáo khoa tự Đại việt sử lược, Trung hưng thực
hoàn thiện bảng thống kê. lục ...
- Khoa học quân sự : Binh thư
yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền
thư.
- Ngoài ra một số thành tựu về y
học, thiên văn học ...


4. Củng cố :
- Vị trí của Phật giáo ở các thế kỷ X - XV
- Đặc điểm thơ văn thế kỷ XI - XV
- Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ
thuật thế kỷ X-XV
5. Dặn dò :
- HS học bài, trả lời câu các câu hỏi và bài tập SGK (trang
175) đọc trước bài mới.
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản