Giáo án Sinh 8 (Trọn bộ)

Chia sẻ: phamloi039

Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải: Kiến thức : Thấy rõ mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học. Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên dựa vào cấu trúc cơ thể cũng như các hoạt động tư duy của con người. Biết được phương pháp học tập của bộ môn. Kỹ năng: Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK. Thái độ: Có ý thức yêu thích môn học....

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Giáo án Sinh 8 (Trọn bộ)

BÀI MỞ ĐẦU
TiÕt 1:
Ngµy  
so¹n:14/08/2009
  
Ngµy d¹y:……………

I. MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Thấy rõ mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học.
- Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên dựa vào cấu trúc cơ thể
cũng như các hoạt động tư duy của con người.
- Biết được phương pháp học tập của bộ môn.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
3. Thái độ:
- Có ý thức yêu thích môn học.
II. CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong ghi nội dung bài tập, phim trong hình 1.1 - 3.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.
III ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Không
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
GV giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trình
sinh học 8 để học sinh có cái nhìn tổng quát về kiến thức.
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1.Vị trí của con người trong tự nhiên
GV đặt câu hỏi: Hãy kể tên các ngành
động vật đã được học ở lớp 7?
HS trả lời. GV chú ý cho HS sắp xếp
theo trật tự tiến hóa.
GV: Ngành nào có cấu tạo hoàn chỉnh
nhất?
HS: Lớp thú - Bộ linh trưởng.
GV: Con người có những đặc điểm
nào giống động vật? Có những điểm
nào khác biệt?
* Kết luận:
HS tự nghiên cứu thông tin SGK. Trả
- Loài người thuộc lớp thú.
lời câu hỏi và thảo luận nhóm hoàn
- Con người có tiếng nói, chữ viết, có
thành bài tập ậ SGK.
tư duy trừu tượng, hoạt động có mục
GV yêu cầu các nhóm trình bày, các
đích nên làm chủ được thiên nhiên.
nhóm khác bổ sung. GV chiếu đáp án:
1, 2, 3, 5, 7, 8. HS tự rút ra kết luận.
2. Nhiệm vụ của môn cơ thể người và
Hoạt động 2:
vệ sinh
GV: Bộ môn cơ thể người và vệ sinh

1
cho chúng ta biết điều gì?
HS nghiên cứu thông tin SGK thảo
luận nhóm để nêu lên được nhiệm vụ - Cung cấp những kiến thức về cấu
của môn học. tạo và chức năng sinh lí của các cơ
GV chiếu hình 1.1 - 3, nêu yêu cầu: quan trong cơ thể.
- Bộ môn cơ thể người và vệ sinh có - Mối quan hệ giữa cơ thể với môi
liên quan với những môn khoa học trường để đề ra biện pháp bảo vệ cơ
thể.
nào?
HS quan sát hình vẽ, kết hợp kiến thức - Thấy rõ mối liên quan giữa môn học
có được lấy ví dụ cụ thể, phân tích với các môn khoa học khác: Y học,
mối liên quan đối với từng bộ môn. TDTT, điêu khắc, hội họa,...
3. Phương pháp học tập môn học cơ
Hoạt động 3 thể người và vệ sinh.
GV: Nêu phương pháp học tập bộ
môn?
HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi nhóm
Có 3 loại phương pháp học tập:
thống nhất câu trả lời. Đại diện các
- Quan sát tranh ảnh, mô hình, tiêu
nhóm trình bày. GV chốt:
bản,... để thấy rõ hình thái cấu tạo.
- Bằng thí nghiệm tìm ra được chức
năng sinh lí của cơ quan, hệ cơ quan
trong cơ thể.
- Vận dụng kiến thức, giải thích các
hiện tượng thực tế, có biện pháp vệ
sinh, rèn luyện cơ thể.
* Kết luận chung: SGK
1-3 HS đọc kết luận chung SGK.
IV. Củng cố:
- GV cho HS nhắc lại những nội dung chính đã học
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Kẻ bảng 2 (Trang 9) vào vở bài tập.
- Ôn tập kiến thức cơ bản của lớp Thú.
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




2
Chương I: Khái quát về cơ thể người
Bài 2: Cấu tạo cơ thể người
TiÕt 2:
Ngµy  
so¹n:14/08/2009.
  
Ngµy d¹y:……………
I. MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Kể được tên các hệ cơ quan trong cơ thể người, xác định vị trí các cơ quan
trong cơ thể mình.
- Giải thích được vai trò điều hòa của hệ thần kinh và hệ nội tiết đối với
các cơ quan trong cơ thể.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp.
3. Thái độ:
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh cơ thể.
II CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong ghi nội dung bài tập, phim trong hình các hệ cơ
quan trong cơ thể, hình 2.3 SGK.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, kẻ bảng 2 vào vở bài tập.
III ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
Cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
GV giới thiệu khái quát các nội dung học trong SGK. Các hệ cơ quan trong cơ
thể thú để tìm hiểu các hệ cơ quan trong cơ thể người. Từ đó khái quát hệ cơ
quan và cấu tạo cơ thể người.
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cấu tạo
a/ Các phần cơ thể
GV: Yêu cầu HS trả lời lệnh ệ trang 8
- Da bao bọc toàn bộ cơ thể.
SGK
- Cơ thể gồm 3 phần: Đầu, thân và
HS: Hoạt động theo nhóm quan sát
chân tay.
tranh hoàn thành câu hỏi.
- Cơ hoành ngăn khoang cơ thể thành
GV: Tổng kết ý kiến của các nhóm và
khoang ngực và khoang bụng.
thông báo ý đúng.
b/ Các hệ cơ quan
GV: Cơ thể người gồm những hệ cơ
quan nào? Thành phần, chức năng của
từng hệ cơ quan?
GV: Treo bảng 2, HS trao đổi nhóm
hoàn thành bảng.
* Kết luận: Bảng 2 (Phụ lục)
GV treo bảng phụ ghi đáp án (Bảng 2)
GV yêu cầu HS kể thêm một số hệ
cơ quan trong cơ thể.


3
Hoạt động 2: 2. Sự phối hợp hoạt động của các cơ
GV: Sự phối hợp hoạt động của các quan
cơ quan trong cơ thể được thể hiện
như thế nào?
HS nghiên cứu thông tin SGK trang 9
thảo luận nhóm với yêu cầu: Phân tích
một hoạt động của cơ thể đó là
"chạy". - Các cơ quan trong cơ thể có sự phối
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác hợp hoạt động.
nhận xét, bổ sung.
GV yêu cầu lấy ví dụ 1 hoạt động
khác và phân tích, yêu cầu giải thích sơ
đồ hình 2.3.
HS trao đổi nhóm chỉ ra mối quan hệ
qua lại giữa các hệ cơ quan trong cơ
thể.
GV nhận xét ý kiến của HS và giảng:
- Điều hòa hoạt động đều là phản xạ.
- Kích thích từ môi trường trong và
ngoài tác động đến các cơ quan thụ
cảm đến TWTK phân tích để cơ quan
phản ứng trả lời các kích thích.
- Kích thích từ môi trường tác động
lên cơ quan thụ cảm, tuyến nội tiết
tiết hoocmon làm tăng cường hay giảm - Sự phối hợp hoạt động của các cơ
hoạt động của cơ quan đích. quan tạo nên một thể thống nhất dưới
HS vận dụng giải thích một số hiện sự điều khiển của hệ thần kinh và thể
tượng thực tế của bản thân dịch.
GV rút ra kết luận. * Kết luận chung: SGK
1-3 HS đọc kết luận chung SGK.
IIV. Củng cố:
- GV cho HS nhắc lại những nội dung chính đã học: Cơ thể người có những
hệ cơ quan nào? Thành phần và chức năng của mỗi hệ cơ quan?
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Ôn lại cấu tạo tế bào thực vật - động vật.
VI. Phụ lục
Hệ cơ Các cơ quan trong
Chức năng từng hệ cơ quan
từng hệ cơ quan
quan
Vận động, di chuyển, nâng đỡ, bảo vệ cơ
Vận động Cơ, xương
thể.
ống, tuyến tiêu hóa Biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng.
Tiêu hóa
Vận chuyển, trao đổi chất dinh dưỡng đến
Tuần
Tim, hệ mạch các TB, mang chất thải, CO2 từ tế bào đến cơ
hoàn
quan bài tiết.
Đường dẫn khí, Thực hiện trao đổi khí O2, CO2 giữa cơ thể
Hô hấp
phổi với môi trường.

4
Bài tiết Thận, da Lọc từ máu các chất thải ra ngoài.
Não, tủy sống, dây
Thần kinh Điều hòa, điều khiển hoạt động của cơ thể.
TK
Bài 3: TẾ BÀO
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………


I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được các thành phần cơ bản cấu tạo nên tế bào.
- Chứng minh được tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình vẽ cấu tạo tế bào.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

III/ Ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Cơ thể người được chia làm mấy phần? Cho biết chức năng
của cơ quan phần thân? Lấy ví dụ về vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa
hoạt động các hệ cơ quan?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Cơ thể dù đơn giản hay phức tạp đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất là tế
bào. Vậy tế bào có cấu trúc và chức năng như thế nào? Có phải tế bào là đơn
vị nhỏ nhất và hoạt động sống của cơ thể?
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cấu tạo tế bào
GV: Đưa ra câu hỏi:
Một tế bào điển hình có cấu tạo gồm
những thành phần nào?
HS quan sát mô hình và H.3.1 SGK ghi
nhớ kiến thức.
GV treo tranh câm sơ đồ cấu tạo tế
bào, gọi HS lên bảng hoàn thành
- Tế bào gồm 3 phần:
những thành phần còn thiếu.
+ Màng sinh chất
Đại diện nhóm lên gắn tên, Các nhóm
+ Chất tế bào chứa các bào quan
khác nhận xét, bổ sung. GV nhận xét,


5
công bố đáp án. + Nhân chứa NST và nhân con
2. Chức năng của các bộ phận của tế
bào
Hoạt động 2:
GV:
+ Màng sinh chất có vai trò gì?
+ Lưới nội chất có vai trò gì trong - Màng sinh chất thực hiện trao đổi
hoạt động sống của tế bào? chất để tổng hợp nên những chất riêng
+ Năng lượng cần cho các hoạt động của tế bào.
lấy từ đâu? - Sự phân giải vật chất tạo ra năng
+ Tại sao nói nhân là trung tâm của tế lượng cần cho hoạt động của tế bào
bào? được thực hiện nhờ ty thể.
HS nghiên cứu thông tin từ bảng 3.1 - NST trong nhân quy định đặc điểm
SGK trang 11 thảo luận nhóm thống cấu trúc prôtêin được tổng hợp ở
nhất ý kiến, trình bày. Lớp trao đổi, Ribôxôm.
hoàn thiện. Các bào quan trong tế bào có sự phối
GV: Giải thích mối quan hệ thống hợp hoạt động để tế bào thực hiện
nhất về chức năng giữa màng sinh chức năng sống.
chất - chất tế bào - nhân? 3. Thành phần hóa học của tế bào
Hoạt động 3
- TB gồm hỗn hợp nhiều chất vô cơ và
Cho HS nghiên cứu SGK. hữu cơ:
Cho biết thành phần hóa học của tế + Chất hữu cơ:
bào? Prôtêin: C,H,O,N,S,P...
HS thảo luận nhóm, cử đại diện trình Gluxit: C,H,O...
bày, nhóm khác nhận xét, bổ sung. Lipit: C,H,O.
GV rút ra kết luận. Axit Nuclêic: ADN, ARN.
Chất hóa học cấu tạo nên tế bào có + Chất vô cơ: Nước, muối khoáng (Na,
mặt ở đâu? K, Fe,...)
Tại sao cần ăn đủ Pro, Glu, Li, VTM
và muối khoáng?
Điều đó chứng tỏ cơ thể luôn có sự 4. Hoạt động sống của tế bào
trao đổi chất với môi trường.

Hoạt động 4
GV yêu cầu HS nghiên cứu kĩ sơ đồ
3.2 SGK, thảo luận nhóm trả lời các - Chức năng của tế bào là thực hiện sự
câu hỏi: TĐC và năng lượng cung cấp năng
+ Cơ thể lấy thức ăn từ đâu? lượng cho mọi hoạt động sống của cơ
+ Thức ăn được biến đổi và chuyển thể.
hóa như thế nào trong cơ thể? - Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn
+ Cơ thể lớn lên được do đâu? lên tới giai đoạn trưởng thành tham gia
+ Giữa tế bào và cơ thể có mối quan vào quá trình sinh sản.
hệ như thế nào? Mọi hoạt động sống của cơ thể đều
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác liên quan đén hoạt động sống của tế
bổ sung. bào nên tế bào còn là đơn vị chức năng
GV kết luận. của cơ thể.


6
Vậy chức năng của tế bào trong cơ * Kết luận chung: SGK
thể là gì?

1-3 HS đọc kết luận chung SGK.

IIV. Củng cố:
- GV yêu cầu HS làm bài tập 1 SGK

V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục: "Em có biết?"
- Ôn lại phần Mô ở thực vật.

Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … ……
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




7
Bài 4: MÔ
TiÕt 4:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I. MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Hiểu được khái niệm mô, phân biệt được các loại mô chính trong cơ thể.
- Phân tích được cấu tạo phù hợp với chức năng của từng loại mô trong cơ
thể.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.

II. CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình vẽ cấu tạo các loại mô.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, CHUẨN BỊ phiếu học tập.

III.ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
1/ Hãy cho biết cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào?
2/ Hãy chứng minh trong tế bào có các hoạt động sống?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Hãy kể tên các tế bào có hình dạng khác nhau mà em biết? HS kể. Trong cơ
thể có rất nhiều tế bào tuy nhiên xét về chức năng người ta xếp những tế bào
có nhiệm vụ giống nhau vào một nhóm và gọi là "mô". Vậy, trong cơ thể có
những loại mô nào? Chúng có cấu tạo và chức năng như thế nào?
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Khái niệm mô
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK và trả lời
câu hỏi: Thử giải thích vì sao trong cơ thể có
những tế bào có hình dạng khác nhau?
HS trả lời, GV giải thích thêm: Trong quá
trình phát triển của phôi, các phôi bào có sự
phân hóa để hình thành nên những cơ quan
khác nhau để thực hiện những chức năng
- Mô là một tập hợp tế bào
khác nhau.
chuyên hoá có cấu tạo giống
Vậy, thế nào là mô? nhau, đảm nhiệm chức năng nhất
định.
HS trả lời, GV bổ sung: Trong cấu trúc mô,


8
ngoài các tế bào còn có yếu tố không phải là - Mô gồm tế bào và phi bào.
tế bào gọi là phi bào.
Vậy, trong cơ thể chúng ta có những loại mô
nào? Cấu tạo và chức năng của chúng có gì
2. Các loại mô:
đặc biệt?
- Có 4 loại mô: Mô biểu bì, mô
Hoạt động 2: liên kết, mô cơ, mô thần kinh.
GV: Giới thiệu 4 loại mô. HS ghi nhớ. - Bảng các loại mô: (Phần phụ
GV cho HS thảo luận hoàn thành phiếu học lục)
tập đã CHUẨN BỊ.
HS nghiên cứu thông tin SGK thảo luận
nhóm thống nhất ý kiến, trình bày. Lớp trao
đổi, hoàn thiện.
GV nhận xét, bổ sung, hoàn thiện phiếu học
tập. Gọi 1-2 HS đọc lại phiếu đã hoàn thiện.
GV đưa thêm một số câu hỏi:
+ Tại sao máu lại được gọi là mô liên kết
lỏng?
+ Mô sụn và mô xương xốp có nhưng đặc
điểm gì? Nó nằm ở bộ phận nào của cơ thể?
+ Mô sợi thường thấy ở bộ phận nào của cơ
thể?
+ Mô xương cứng có vai trò như thế nào
trong cơ thể?
+ Giữa mô cơ vân, mô cơ trơn và mô cơ tim
có những đặc điểm khác nhau về cấu tạo và
chức năng như thế nào?
+ Tại sao khi ta muốn tim dừng lại mà không
được, nó vẫn đập bình thường? Kết luận chung: SGK
HS hoạt động, trả lời các câu hỏi. GV đánh
giá, bổ sung hoàn thiện kiến thức.
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IIV. Củng cố:
- Nhắc lại khái niệm mô? Kể tên các loại mô chính trong cơ thể?
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- CHUẨN BỊ bài thực hành: Mỗi nhóm: 1 con ếch, khăn lau, xà phòng.
VI. Phụ lục:
Nội dung Mô biểu bì Mô liên kết Mô cơ Mô thần kinh
- Phủ ngoài da, - Có ở khắp - Gắn vào - Nằm ở não,
lót trong các cơ cơ thể, rải rác xương, thành tuỷ sống, tận
1. Vị trí
quan rỗng như: trong chất nền ống tiêu hoá, cùng các cơ
ruột, bóng đái,... mạch máu,... quan.
2. Cấu tạo - Chủ yếu là tế - Gồm tế bào - Chủ yếu là - Các tế bào
bào, không có phi và phi bào (sợi các tế bào, phi thần kinh, tế
đàn hồi, chất bào rất ít. bào thần kinh
bào.
- TB có nhiều nền) - Tế bào có đệm.


9
hình dạng: dẹp, - Có thêm chất - Nơron có
vân ngang
đa giác, trụ khối can xi và sụn.
hoặc thân nối với
không
- Các tế bào xếp - Gồm mô sợi trục và sợi
có.
sít nhau thành lớp sụn, - Các tế bào
mô nhánh.
xương, xếp thành lớp,
dày. mô
- Gồm biểu bì da mỡ, mô sợi,
thành bó.
và biểu bì tuyến. - Gồm: mô cơ
mô máu.
tim, mô cơ
vân, mô cơ
trơn.
Bảo vệ, che chở Nâng đỡ, liên Co dãn tạo Tiếp nhận
Hấp thu, tiết kết các cơ nên sự vận kích thích, dẫn
3. Chức
Tiếp nhận kích quan, đệm. động của các truyền, xử lí
năng
thích từ MT Dinh dưỡng: cơ quan và cơ thông tin,...
vận chuyển thể
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … ……
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




10
TiÕt 5:
Bài 5: THỰC HÀNH: QUAN SÁT TẾ BÀO VÀ MÔ
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- CHUẨN BỊ được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân, quan sát và vẽ được
các TB trong các tiêu bản đã làm sẵn. Nhận biết được các bộ phận chính của tế
bào.
- Phân biệt được mô cơ, mô biểu bì, mô liên kết.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp.
- Kỹ năng mổ tách tế bào, sử dụng kính hiển vi, làm tiêu bản.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Tính cẩn thận, nghiêm túc, giữ vệ sinh trong phòng thực hành.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Các dụng cụ như SGK, bảng phụ về các nội dung tiến hành
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, CHUẨN BỊ theo nhóm như đã phân công.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Kể tên các loại mô đã học? Mô liên kết có những đặc điểm
gì? TB biểu bì, TB cơ có những đặc điểm gì?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Từ câu hỏi kiểm tra bài cũ. GV: Để kiểm chứng những điều đã học chúng ta
sẽ cùng quan sát và nghiên cứu cấu tạo của tế bào và mô.
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
GV gọi 1 HS đọc phần I. MỤC TIÊU I. MỤC TIÊU:
của bài học. GV nhấn mạnh việc quan SGK
sát, so sánh các loại mô
GV giới thiệu các dụng cụ và mẫu vật II. CHUẨN BỊ:
cần thiết để làm bài thực hành. SGK
III. Nội dung và cách tiến hành
GV yêu cầu HS quan sát các bước làm 1. Cách làm tiêu bản mô cơ vân và
tiêu bản trên bảng phụ. quan sát
HS theo dõi, ghi nhớ thông tin. 1 HS - Rạch da đùi ếch lấy một bắp cơ
nhắc lại các thao tác. - Dùng kim nhọn rạch dọc bắp cơ,
GV gọi một HS lên làm mẫu các thao dùng ngón trỏ và ngón cái ấn hai bên
tác. Phân công các nhóm tiến hành làm. mép rạch.

11
- Lấy kim mũi mác gạt nhẹ và tách 1
sợi mảnh.
GV kiểm tra công việc của các nhóm, - Đặt sợi mảnh mới tách lên lam kính,
giúp đỡ nhóm nào còn yếu. nhỏ dung dịch sinh lý (0,65 % NaCl)
- Đậy lamen, nhỏ axit acetic, CHUẨN
GV yêu cầu các nhóm kiểm tra KHV. BỊ quan sát.
HS quan sát, điều chỉnh kính để nhìn 2. Quan sát tế bào
Thấy được các bộ phận chính: Màng,
rõ.
GV cần kiểm tra các nhóm đã làm chất tế bào, nhân, vân ngang,...
được. Cho HS trao đổi nhóm thống
nhất ý kiến và vẽ lại các đặc điểm đã
quan sát được 3. Quan sát tiêu bản các loại mô khác
GV yêu cầu HS quan sát mô và vẽ - Mô biểu bì
hình. - Mô sụn
HS vừa quan sát, vừa vẽ hình - Mô xương
Yêu cầu biết được hình dạng, cấu tạo - Mô cơ
của mỗi loại mô
GV giải đáp những thắc mắc của HS
(nếu có)GV cho HS kết luận những gì IV. Nhận xét - đánh giá
đã quan sát được. 1. Nhận xét giờ học:
GV nhận xét giờ học: khen, phạt các 2. Đánh giá:
nhóm 3. Viết bài thu hoạch
Đánh giá:
Khi làm tiêu bản TB cơ vân các em
gặp những khó khăn gì?
Cho nhóm làm tốt nhất nêu nguyên
nhân thành công, nhóm làm chưa tốt
nêu lí do vì sao thất bại.
GV hướng dẫn HS viết bài thu hoạch.
Yêu cầu HS dọn vệ sinh phòng thực
hành.

IIV. Củng cố:
- Một số nội dung thực hành chính.
V. Dặn dò:
- Hoàn thành bản tường trình.
- Đọc bài 6: Phản xạ
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … ……
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




12
TiÕt 6:
Bài 6: PHẢN XẠ
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được cấu tạo và chức năng cơ bản của nơron.
- Chỉ rõ được 5 thành phần của cung phản xạ và đường dẫn truyền xung
thần kinh trong cung phản xạ.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức bảo vệ sức khoẻ.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình 6.1 - 6.3 SGK.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1.Kiểm tra bài cũ: Thu báo cáo thực hành.
Nêu thành phần cấu tạo của mô thần kinh?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Khi tay chúng ta chạm phải vật nóng thì có cảm giác gì? Phản ứng của ta như
thế nào? Phản ứng như vậy gọi là phản xạ. Vậy phản xạ diễn ra nhờ cơ chế
nào và có ý nghĩa như thế nào trong đời sống của chúng ta?
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cấu tạo và chức năng của nơron
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, a. Cấu tạo của nơron
H6.1 và trả lời câu hỏi: Hãy mô tả cấu Nơron gồm:
tạo của một nơron điển hình? + Thân chứa nhân, xung quanh là các
HS trả lời, GV cho lớp trao đổi hoàn tua ngắn gọi là sợi nhánh.
thiện kiến thức. + Tua dài gọi là sợi trục có bao miêlin
+ Xináp là nơi tiếp xúc giữa các nơron
GV lưu ý cho HS: các bao miêlin tạo
hoặc giữa nơron với cơ quan.
nên các eo ranvier chứ không phải nối
b. Chức năng của nơron
liền.
- Cảm ứng là khả năng tiếp nhận kích
GV: Nơron có chức năng gì? thích và phản ứng lại kích thích bằng
hình thức phát sinh xung thần kinh.
Em có nhận xét gì về hướng của
đường dẫn truyền của xung thần kinh - Dẫn truyền xung thần kinh là khả


13
ở nơron cảm giác và nơron vận động? năng lan truyền xung thần kinh theo
một chiều nhất định.
HS quan sát H.6.2, nhận xét. HS khác
bổ sung, hoàn thiện kiến thức. c. Các loại nơron:
+ Nơron hướng tâm (Nơron cảm giác):
GV kẻ bảng nhỏ để HS hoàn thành.
Thân nằm ngoài TWTK, truyền xung
HS nghiên cứu thông tin SGK, thảo thần kinh từ cơ quan cảm ứng về
luận nhóm hoàn thành bảng về các TWTK.
loại nơron, xác định vị trí và chức năng
+ Nơron trung gian (Nơron liên lạc):
của mỗi loại nơron.
Nằm trong TWTK, liên hệ giữa các
Đại diện 1 nhóm trình bày các nhóm nơron.
khác theo dõi, nhận xét, bổ sung. + Nơron li tâm (Nơron vận động):
Thân nằm trong TWTK, truyền xung
GV chốt bằng bảng phụ
thần kinh đến cơ quan phản ứng.
2. Cung phản xạ.
a. Phản xạ:


Hoạt động 2: - Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả
GV lấy một số ví dụ về phản xạ, phân lời các kích thích của môi trường dưới
sự điều khiển của hệ thần kinh.
tích.
+ Phản xạ là gì? Lấy thêm một vài ví
dụ để làm rõ khái niệm?
HS nghiên cứu thêm thông tin SGK
(trang 21) thảo luận nhóm thống nhất
ý kiến, trình bày. Lớp trao đổi, hoàn
thiện.
GV nhận xét, bổ sung, yêu cầu HS tự
rút ra kết luận.
GV nhấn mạnh: mọi hoạt động của
cơ thể đều là phản xạ. Kích thích có b. Cung phản xạ:
thể từ môi trường ngoài hoặc trong cơ - Cung phản xạ là đường dẫn truyền
thể. xung thần kinh nhằm thực hiện một
GV chiếu H.6.2, yêu cầu HS quan sát, phản xạ.
nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu - Cung phản xạ gồm 5 thành phần:
hỏi: + Cơ quan thụ cảm.
+ Có những loại nơron nào tham gia + Nơron hướng tâm.
vào cung phản xạ? + TWTK (Nơron trung gian).
+ Các thành phần của môt cung phản + Nơron li tâm.
xạ? + Cơ quan phản ứng.
+ Cung phản xạ là gì?
+ Cung phản xạ có vai trò gì?
HS hoạt động, trả lời các câu hỏi. Yêu
cầu trả lời được: Có 3 loại nơron, 5
thành phần, đường dẫn truyền xung c. Vòng phản xạ:
thần kinh,... - Thực chất là để điều chỉnh phản xạ
GV đánh giá, bổ sung hoàn thiện kiến nhờ luồng thông tin ngược báo về


14
thức. TWTK
Hãy giải thích phản xạ kim châm vào - Nhờ vòng phản xạ mà phản xạ được
tay, rụt tay lại. thực hiện chính xác hơn.
GV lấy ví dụ về vòng phản xạ trong
thực tế.
+ Thế nào là vòng phản xạ?
+ Vòng phản xạ có ý nghĩa gì đối với
cơ thể? Kết luận chung: SGK
HS trả lời. GV chiếu H.6.3 phân tích
vòng phản xạ để HS tự hoàn thiện
kiến thức.
GV yêu cầu 1 - 2 HS trình bày lại trên
sơ đồ.
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IV. Củng cố:
- Lấy một ví dụ về phản xạ và phân tích bằng sơ đồ cung phản xạ.
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục: "Em có biết?"
- Ôn tập về bộ xương của thỏ.
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … … …
… … … … … … … … … … …… … … …
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




15
T i t 7:             
Õ
Chương II: Vận động
Bài 7: BỘ XƯƠNG
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Trình bày được các phần chính của bộ xương và xác định được các xương
chính ngay trên cơ thể mình.
- Phân biệt được các loại xương, khớp.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức bảo vệ bộ xương.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình 7.1 - 7.4 SGK.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, ôn tập lại kiến thức về bộ xương của thỏ.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Lấy ví dụ về phản xạ và phân tích các thành phần của cung
phản xạ?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
GV giới thiệu chương với các ý chính: Sự vận động của cơ thể được thực
hiện nhờ sự phối hợp hoạt động của hệ cơ - xương. Nhiệm vụ của chương
này là tìm hiểu cấu tạo và chức năng của xương và cơ thích nghi với tư thế
đứng thẳng và lao động.
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Các thành phần chính của bộ
GV: Mô tả lại cấu tạo bộ xương của xương
thỏ? a. Vai trò của bộ xương:
+ Tạo bộ khung giúp cơ thể có hình
HS trả lời, GV cho lớp trao đổi chính
dạng nhất định.
xác kiến thức.
+ Làm chổ bám cho cơ giúp vận động
+ Bộ xương có vai trò gì? cơ thể.
+ Tạo thành các khoang bảo vệ các nội
HS: Nghiên cứu thông tin SGK + quan
quan
sát H.7.1 trả lời câu hỏi.
HS khác bổ sung.
b. Thành phần của bộ xương:


16
GV: Sọ và cột sống là trục của cơ thể. Bộ xương gồm:
GV: Bộ xương gồm mấy phần? Nêu - Xương đầu:
đặc điểm của mỗi phần? + Xương sọ phát triển.
HS: Nghiên cứu thông tin SGK + quan + Xương mặt có lồi cằm.
sát H.7.1 - 3 trả lời câu hỏi.
- Xương thân:
Đại diện 1 nhóm trình bày các nhóm
+ Xương cột số gồm nhiều đốt sống
khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.
khớp lại có 4 chổ cong.
GV kiểm tra bằng cách gọi HS đứng
+ Xương lồng ngực gồm xương sườn
lên xác định trên cơ thể mình.
và xương ức.
- Xương chi:
GV cho HS quan sát đốt sống điển
+ Đai xương: đai vai và đai hông.
hình. Đặc biệt là cấu tạo ống chứa
tuỷ. + Các xương chi: Xương cánh, ống,
bàn, ngón tay; xương đùi, ống, bàn,
Bộ xương thích nghi với dáng đứng
ngón chân.
thẳng như thế nào? Xương tay, xương
chân có đặc điểm gì? ý nghĩa? 2. Phân biệt các loại xương
- Dựa vào cấu tạo hình dạng chia làm
Có mấy loại xương?
3 loại xương:
Hoạt động 2: + Xương dài: Hình ống.
Dựa vào đâu để phân biệt các loại + Xương ngắn: Ngắn, nhỏ.
xương? + Xương dẹt: Hình bản, dẹp, mỏng
Xác định các loại xương đó trên cơ
thể?
Hs theo dõi thông tin SGK, trả lời, HS 3. Các khớp xương:
khác bổ sung. - Khớp xương là nơi tiếp giáp giữa các
GV nhận xét, bổ sung, yêu cầu HS tự đầu xương.
rút ra kết luận. - Các loại khơp:
+ Khớp động: Cử động dễ dàng, hai
Hoạt động 3
đầu xương có sụn. Giữa là dịch khớp.
Thế nào là khớp xương?
Ngoài là dây chằng.
Mô tả một khớp động dựa vào khớp
+ Khớp bán động: Giữa hai đầu xương
đầu gối?
có đĩa sụn để hạn chế cử động.
Khả năng cử động của các loại khớp
+ Khớp không động: Các xương gắn
như thế nào?
chặt bằng khớp răng cưa nên không cử
HS nghiên cứu thông tin SGK quan sát
động được.
H.7.4 trao đổi nhóm thống nhất ý kiến.
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác
nhận xét, bổ sung.
GV bổ sung, kết luận:

GV: Trong cơ thể người loại khớp nào
chiếm nhiều hơn? Điều đó có ý nghĩa
Kết luận chung: SGK
gì?
HS trả lời được khớp động và khớp


17
bán động giúp cơ thể vận động và lao
động một cách linh hoạt.
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IIV. Củng cố:
- Xác định các xương ở mỗi thành phần của bộ xương.
- Xác định các loại khớp xương
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục: "Em có biết?"
- chuẩn bị 2 xương đùi ếch.
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




18
Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
TiÕt 8:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được cấu tạo chung của 1 xương dài, từ đó giải thích được sự lớn lên
và khả năng chịu lực của xương
- Xác định được các thành phần hoá học của xương trên cơ sở đó trình bày
được các tính chất của xương.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, lắp đặt và tiến hành thí nghiệm.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức bảo vệ bộ xương, liên hệ với thức ăn phù hợp với lứa tuổi.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình 8.1 - 8 SGK, dụng cụ thí nghiệm đủ cho
các nhóm
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, chuẩn bị 2 xương đùi ếch/nhóm.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Bộ xương người gồm mấy phần? Có những loại xương
nào?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Chúng ta đã biết có 3 loại xương. Vậy chúng có cấu tạo và tính chất như thế
nào?
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cấu tạo của xương
GV đưa câu hỏi: a. Cấu tạo và chức năng của xương
dài
Sức chịu đựng rất lớn của xương có
liên quan gì đến cấu tạo của xương
không?
HS có thể trả lời theo cảm tính.
GV: Vậy xương dài có cấu tạo như
- Cấu tạo: Hình ống gồm thân xương
thế nào?
và 2 đầu xương.
HS nghiên cứu SGK + H.8.1, tham
+ Thân xương gồm: Màng xương, mô
khảo bảng 8.1 trả lời câu hỏi.
xương cứng và khoang xương.
GV hoàn chỉnh. + Đầu xương gồm: Sụn bọc đầu


19
- Cấu tạo hình ống, nan xương ở đầu xương và mô xương xốp.
xương xếp vòng cung có ý nghĩa gì? Chức năng: Xem bảng 8.1 SGK (Trang
- Nêu cấu tạo và chức năng của xương 29)
b. Cấu tạo và chức năng của xương
dài?
ngắn và xương dẹt:
Hãy kể tên các xương dẹt và xương - Cấu tạo: Ngoài là mô xương cứng,
ngắn ở cơ thể người? trong là mô xương xốp.
Xương ngắn và xương dẹt có chức - Chức năng: Chứa tuỷ đỏ.
năng gì?
HS trả lời:
GV liên hệ thực tế: Với cấu tạo hình
trụ, phần đầu có các nan xương xếp
hình vòng cung các em có liên tưởng
đến kiến trúc nào trong đời sống?
ứng dụng trong lĩnh vực xây dựng để
tiết kiệm nguyên liệu nhưng lại tạo
kết cấu bền vững.
Chúng ta lớn lên được là nhờ xương
dài ra và to lên. Vậy xương dài ra và
lớn lên như thế nào?
Hoạt động 2:
Xương dài ra và lớn lên do đâu? 2. Sự lớn lên và dài ra của xương:
HS nghiên cứu thông tin + quan sát H.
8.4 - 5 SGK, ghi nhớ kiến thức, thảo
luận nhóm trả lời. Các nhóm khác bổ
sung
GV nhận xét, bổ sung, yêu cầu HS tự
- Xương dài ra do sự phân chia của các
rút ra kết luận.
tế bào lớp sụn tăng trưởng ở hai đầu
xương.
Hoạt động 3
- Xương to thêm nhờ sự phân chia các
GV cho các nhóm biểu diễn thí
tế bào của màng xương.
nghiệm. Các HS trong nhóm theo dõi
3. Thành phần hoá học và tính chất
kết quả.
của xương
GV đưa câu hỏi:
+ Phần nào của xương cháy có mùi
khét?
Bọt khí nổi lên khi ngâm xương là khí
gì?
Tại sao sau khi ngâm xương có thể kéo
dài hoặc thắt nút?
HS nghiên cứu thông tin SGK quan sát
thí nghiệm trao đổi nhóm thống nhất ý
kiến.
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác
nhận xét, bổ sung.


20
GV bổ sung, kết luận:
GV giải thích về tỷ lệ giữa chất vô cơ
và cốt giao trong xương thay đổi tuỳ Kết luận: Thành phần hoá học của
theo độ tuổi. xương:
+ Chất vô cơ: các muối Canxi tạo nên
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung tính chất rắn chắc cho xương.
+ Chất hữu cơ: Cốt giao tạo nên tính
chất đàn hồi cho xương.
Kết luận chung: SGK
IIV. Củng cố:
- Vì sao xương trẻ em khi bị gãy thì dễ lành, còn xương người già dễ gãy
nhưng khó lành?
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc bài "Cấu tạo và tính chất của cơ".
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … …
… … … … … … …… … … … ...…… … … ….
… … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




21
Bài 9: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ
TiÕt 9:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được cấu tạo của tế bào cơ và bắp cơ
- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa
của sự co cơ.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức bảo vệ hệ cơ.
II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.
III/ ho¹t ®éng d¹y häc
1. Kiểm tra bài cũ: 1/ Trình bày cấu tạo và chức năng của xương dài?
2/ Nêu thành phần hoá học và tính chất của xương?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
GV giới thiệu các nhóm cơ trên tranh vẽ. Vì sao cơ được gọi là cơ xương? Vì
sao cơ còn được gọi là cơ vân?
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cấu tạo của bắp cơ và tế bào cơ
GV đưa câu hỏi: a. Cấu tạo của bắp cơ:
+ Bắp cơ có cấu tạo như thế nào?
Tế bào cơ có cấu tạo như thế nào?
HS nghiên cứu SGK + H.9.1, trao đổi
nhóm, hoàn thiện câu trả lời.
+ Ngoài là màng liên kết, 2 đầu thon
Đại diện nhóm trình bày, các nhóm
có gân, phần bụng phình to. Trong có
khác bổ sung. GV hoàn chỉnh:
nhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ.
b. Cấu tạo của tế bào cơ: Nhiều tơ cơ
gồm hai loại:
- Tơ cơ mảnh: Trơn, tạo thành vân
GV dựa vào tranh sơ đồ SGK về một sáng.
đơn vị cấu trúc của tế bào cơ để - Tơ cơ dày: Có các mấu lồi sinh chất
giảng giải và nhấn mạnh vân ngang có tạo thành vân tối.
được từ đơn vị cấu trúc và có đĩa sáng - Tơ cơ dày và ttơ cơ mảnh xếp xen


22
và đĩa tối. kẻ nhau theo chiều dọc tạo thành các
vân ngang.
- Đơn vị cấu trúc là giới hạn giữa tơ
cơ mảnh và tơ cơ dày (Đĩa tối ở giữa,
hai nửa đĩa sáng hai đầu).
2. Sự lớn lên và dài ra của xương:
Hoạt động 2:
GV biểu diễn thí nghiệm, yêu cầu HS
- Tính chất của cơ là sự co và dãn cơ.
quan sát và cho biết kết quả thí
- Cơ co theo nhịp gồm 3 pha:
nghiệm SGK, trả lời câu hỏi lệnh
+ Pha tiềm tàng: 1/10 thời gian nhịp.
SGK.
+ Pha co: 4/10 thời gian nhịp (Co ngắn
HS suy nghĩ, trả lời, HS khác bổ sung.
lại và sinh công).
GV kết luận vấn đề:
+ Pha dãn: 1/2 thời gian nhịp, trở lại
trạng thái ban đầu (Cơ phục hồi)
GV:
+ Vì sao cơ co được?
- Cơ co chịu ảnh hưởng của hệ thần
+ Tại sao khi cơ co, bắp cơ ngắn lại?
kinh.
HS vận dụng cấu tạo của sợi cơ để
giải thích đó là do tơ cơ mảnh xuyên
sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày.
GV mở rộng thêm:
Tại sao người bị liệt thì cơ không co
3 Ý nghĩa của hoạt động co cơ
được?
Khi chân bị "chuột rút" thì đó có phải
là hiện tượng co cơ không?

Hoạt động 3
GV hỏi:
Sự co cơ có ý nghĩa như thế nào?
GV có thể gợi ý:
+ Sự co cơ có tác dụng gì?
+ Phân tích sự phối hợp hoạt động co
dãn của cơ hai đầu (Cơ gấp) và cơ 3
đầu (Cơ duỗi) ở cánh tay?
HS nghiên cứu thông tin SGK, nội
dung phần 2 quan sát hình 9.4 trao đổi Kết luận:
nhóm thống nhất ý kiến. - Cơ co giúp xương cử động, cơ thể
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác vận động và lao động.
nhận xét, bổ sung. - Trong cơ thể luôn có sự phối hợp
GV bổ sung, kết luận: hoạt động của các nhóm cơ.
Kết luận chung: SGK
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IIV. Củng cố:
- Theo nội dung bài học
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Ôn lại kiến thức về lực, công trong môn vật lý.


23
  t kinh nghiÖm: 
Ró  


Bài 10: HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ
TiÕt 10:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Chứng minh được cơ sinh ra công, công cơ được dùng vào lao động và di
chuyển.
- Trình bày được nguyên nhân và cách khắc phục hiện tượng mỏi cơ.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ cơ.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK, máy ghi công cơ, các quả cân.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
Đặc điểm cấu tạo nào của tế bào cơ phù hợp với chức năng co cơ?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Hoạt động co cơ có ý nghĩa gì? Làm gì để tăng hiệu quả của sự co cơ?
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Công cơ
GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập
lệnh SGK.
HS độc lập nghiên cứu SGK hoàn
thành bài tập.
GV: Từ bài tập trên em có nhận xét gì
về mối liên quan giữa cơ - lực và co
cơ?
- Khi cơ co tạo ra một lực tác động vào
HS trả lời.
vật làm vật di chuyển, như vậy cơ đã
GV đưa thêm một số câu hỏi khác:
sinh ra công.
+ Thế nào là công của cơ? - Công của cơ phụ thuộc vào:


24
+ Làm thế nào để phân tích công của + Trạng thái thần kinh.
cơ? + Nhịp độ lao động.
+ Khối lượng của vật.
+ Cơ co phụ thuộc vào những yếu tố
- Cách xác định công của cơ:
nào?
A=F.S
HS nghiên cứu SGK, trao đổi nhóm, Trong đó:
hoàn thiện câu trả lời. A: Công [J]
F: Lực [N]
Đại diện nhóm trình bày, các nhóm
S: Quảng đường vật di chuyển [m]
khác bổ sung. GV hoàn chỉnh:
2. Sự mỏi cơ

Hoạt động 2:
GV: Em đã bao giờ bị mỏi cơ chưa?
Nếu có thì có hiện tượng như thế nào?
HS liên hệ thực tế bản thân để trả lời.
GV bổ sung, cho HS tiến hành thí
nghiệm xác định công của cơ (SGK),
hoàn thành bảng 10. - Mỏi cơ là hiện tượng cơ làm việc
GV: + Từ bảng 10 hãy cho biết với nặng và lâu thì biên độ co cơ giảm dần
khối lượng của vật như thế nào thì hoặc ngừng hẳn.
công của cơ đạt cao nhất? a. Nguyên nhân của sự mỏi cơ
+ Khi ngón tay trỏ kéo - thả quả cân
nhiều lần thì biên độ co trong quá trình - Lượng O2 cung cấp cho cơ thiếu.
thí nghiệm kéo dài sẽ như thế nào? - Năng lượng cung cấp ít.
+ Mỏi cơ là gì? - Sản phẩm tạo ra là axit lactic tích tụ
và đầu độc gây hiện tượng mỏi cơ.
b. Biện pháp chống mỏi cơ
+ Nguyên nhân nào dẫn đến mỏi cơ? - Hít thở sâu.
HS nghiên cứu thông tin SGK, trả lời,
- Xoa bóp cơ, uống nước đường.
HS khác bổ sung. GV bổ sung.
- Cần có thời gian lao động và nghỉ
GV: Vậy mỏi cơ có ảnh hưởng như
ngơi hợp lý.
thế nào đến sức khoẻ và lao động?
3. Thường xuyên luyện tập để rèn
luyện cơ
Làm thế nào để cơ không bị mỏi, lao
động và học tập có hiệu quả?
Khi bị mỏi cơ cần làm gì?
HS thảo luận, trả lời.



Hoạt động 3
GV hỏi:
+ Những hoạt động nào được xem là
sự luyện tập?
HS dựa vào kết quả hoạt động 1 trao - Thường xuyên luyện tập thể dục thể
đổi nhóm thống nhất ý kiến. thao vừa sức để tăng thể tích cơ và
+ Luyện tập thường xuyên có tác dụng tăng lực co cơ


25
gì?
+ Nêu một số biện pháp tập luyện để
có kết quả tốt?
Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác Kết luận chung: SGK
nhận xét, bổ sung.
GV bổ sung, đưa về những cơ sở khoa
học cụ thể.
GV cho HS liên hệ với thực tế bản
thân: Em đã lựa chọn cho mình một
hình thức rèn luyện nào chưa? Hiệu
quả như thế nào?
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung

IV. Củng cố:
- Theo nội dung bài học
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục "Em có biết?"
- Kẻ bảng 11 trang 38 vào vở.
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




26
Bài 11: TIẾN HOÁ HỆ VẬN ĐỘNG - VỆ SINH HỆ VẬN
TiÕt 11:
ĐỘNG
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Chứng minh được sự tiến hoá về hệ vận động của người so với động vật.
- Vận dụng sự hiểu biết vào giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chống bệnh
tật.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ vận động để có thân hình cân đối.
II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK, phiếu học tập.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.
III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
1. Hãy tính công cơ khi xách túi gạo 5 kg lên 10 m?
2. Giải thích tại sao khi đá bóng, bơi lội thường dễ bị chuột rút?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Con người có nguồn gốc từ động vật. Trong quá trình tiến hoá của con
người, cơ thể người đã có nhiều biến đổi. Trong đó có sự biến đổi của hệ cơ
xương.
2/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Sự tiến hoá bộ xương người so
GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập ở với bộ xương thú
bảng 1 trang 36 SGK.
HS quan sát các hình 11.1 - 3. Cá nhân
HS hoàn thành bài tập của mình.
Đặc điểm nào của bộ xương thích
nghi với tư thế đứng thẳng, đi bằng
hai chân và lao động? - Bộ xương người có cấu tạo hoàn
toàn thích nghi với tư thế đứng thẳng
Các nhóm lên bảng chữa bài. Nhóm
và lao động.
khác nhận xét, bổ sung
2. Sự tiến hoá hệ cơ người so với hệ
GV chữa bài (Bảng phần phụ lục)
cơ thú



27
Hoạt động 2:
GV: Sự tiến hoá hệ cơ người so với
hệ cơ thú thể hiện như thế nào?
HS quan sát hình và nghiên cứu nội
dung, thảo luận nhóm trả lời câu hỏi
HS khác bổ sung. GV nhận xét và - Cơ nét mặt biểu thị các trạng thái
hướng dẫn HS nhận biết từng nhóm tình cảm khác nhau.
- Cơ vận động lưỡi phát triển.
cơ.
- Cơ tay phân hoá thành nhiều nhóm
nhỏ như: Cơ gấp, duỗi tay, co duỗi
ngón tay, cơ lật bàn tay, ... Giúp tay cử
động linh hoạt.
- Cơ chân lớn, khoẻ mạnh.
GV mở rộng thêm: Trong quá trình - Cơ gấp ngữa thân.
tiến hoá do ăn thức ăn chín, sử dụng cá
công cụ ngày càng tinh xảo, phải đi xa
để tìm kiếm thức ăn nên hệ cơ xương
ở người đã tiến hoá đến mức hoàn
3. Thường xuyên luyện tập để rèn
thiện phù hợp với hoạt động ngày
luyện cơ
càng phức tạp, kết hợp với tiếng nới
và tư duy, con người đã khác xa động - Để có xương chắc khoẻ và hệ cơ
vật. phát triển cân đối cần:
+ Chế độ dinh dưỡng hợp lí.
Hoạt động 3 + Thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng
GV yêu cầu HS quan sát H.11.5 hoàn mặt trời.
thành bài tập lệnh SGK, HS nghiên + Rèn luyện thân thể.
cứu thông tin, trao đổi theo cặp hoàn - Để chống vẹo cột sống cần:
thành lệnh. HS trình bày các HS khác + Mang vác đều ở hai vai.
nhận xét, bổ sung. + Tư thế ngồi học, làm việc ngay
+ Em thử xem mình có bị vẹo cột sống ngắn.
không? Vì sao?
+ ở trường học thì đây là một bệnh Kết luận chung: SGK
thường xảy ra do ý thức giữ gìn của
HS còn chưa cao. Riêng em, cần làm gì
để tránh bệnh này?
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IIV. Củng cố:
- Hướng dẫn HS làm bài tập trắc nghiệm như SGK.
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- CHUẨN BỊ bài thực hành: 2 nẹp, vải mềm, băng gạc/1 nhóm
VI. Phụ lục:
Các phần so sánh Người Thú
- Tỉ lệ sọ não/mặt - Lớn - Nhỏ
- Lồi cằm ở - Phát triển - Không có
x.mặt - Cong ở 4 chổ - Cong hình cung
- Cột sống - Mở rộng sang hai bên - Phát triển theo hướng lưng


28
- Lồng ngực bụng
- Nở rộng - Hẹp
- Xương chậu - Phát triển, khoẻ - Bình thường
- Xương đùi - Xương ngón ngắn, x.bàn hình - Xương ngón dài, bàn chân
- Xương bàn chân vòm phẳng
- Lớn, phát triển về phía sau - Nhỏ
- Xương gót




29
Bài 12: THỰC HÀNH
TiÕt 12:
TẬP SƠ CỨU VÀ BĂNG BÓ CHO NGƯỜI GÃY XƯƠNG
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được các thao tác cơ bản để xử lý khi gặp tình huống người gãy
xương.
- Vận dụng sự hiểu biết vào giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chống bệnh
tật.
2. Kỹ năng:
- Thành thạo trong thao tác băng bó và cố định xương bị gãy.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn, liên hệ thực tế.
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ vận động.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Dụng cụ thực hành.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, vải sạch, bông băng, nẹp.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
Làm thế nào để có một hệ vận động khoẻ mạnh, cơ thể phát triển cân
đối?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Để có một cơ thể phát triển cân đối, hệ vận động khoẻ mạnh, không chỉ cần
có những biện pháp trên mà còn phải biết cách xử lý đúng trong trường hợp
sai khớp hay gãy xương. Trong những tình huống như vậy em phải thực hiện
những thao tác gì? Đó là nội dung của bài thực hành hôm nay.
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
GV kiểm tra sự chuẩn bị của các
nhóm, nêu yêu cầu của bài thực hành
1. Nguyên nhân gãy xương
Hoạt động 1:
GV Những nguyên nhân nào có thể
dẫn đến gãy xương?
HS trao đổi, thống nhất câu trả lời.
Yêu cầu phân biệt được các trường - Có nhiều nguyên nhân dẫn đến gãy
hợp gãy xương. xương:

30
GV: Khi bị gãy xương chúng ta cần - Khi bị gãy xương cần phải sơ cứu
phải làm gì? ngay tại chổ, không được nắn bóp bừa
bãi.
HS dựa vào vốn hiểu biết của mình tự
hoàn thiện câu trả lời. GV chỉnh lại
2. Tập sơ cứu và băng bó
cho đầy đủ và chính xác.
Hoạt động 2:
* Sơ cứu:
GV: Hướng dẫn HS nghiên cứu thông - Đặt 2 nẹp gỗ vào 2 bên xương bị
tin và hình SGK, chia nhóm, hướng gãy.
dẫn HS hoàn thành bài tập thực hành. - Lót vải mềm gấp dày vào các chổ
đầu xương.
- Buộc định vị 2 chổ đầu nẹp và 2 bên
chổ xương gãy.
* Băng bó cố định:
Các nhóm tiến hành thực hành theo - Với xương tay: Dùng băng quấn chặt
hướng dẫn của GV. từ trong ra cổ tay làm dây đeo vào cổ.
GV theo dõi các nhóm, có kế hoạch - Với xương chân: Băng từ cổ chân
giúp đỡ các nhóm yếu. vào, nếu là xương đùi thì dùng nẹp dài
GV hỏi: Em cần làm gì khi tham gia từ sườn đến gót chân buộc cố định ở
giao thông, lao động, học tập, vui chơi phần thân.
tránh cho mình và người khác khỏi bị
gãy xương?
HS trả lời: Yêu cầu phải nêu được:
+ Đảm bảo an toàn giao thông.
+ Tránh đùa nghịch, đá bóng trên
đường,...
+ Tránh dẫm lên tay, chân của các bạn
khác
GV hướng dẫn HS viết bản tường
trình: Viết báo cáo tường trình cách sơ
cứu và băng bó xương khi gặp người
bị gãy xương cẳng tay?

IV. Củng cố:
- GV đánh giá giờ thực hành.
- Cho điểm các nhóm chuẩn bị tốt, thực hành đúng, đẹp.
- Nhắc nhở các nhóm, cá nhân HS chưa thực hiện được phải thực hiện lại ở
nhà cho thành thạo.

V. Dặn dò:
- Hoàn thành bản tường trình
- Đọc bài 13: "Máu và môi trường trong cơ thể"
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … …
… … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… …
…… … … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… … … ……………………… … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………


31
32
Chương III: TUẦN HOÀN
BÀI 13: MÁU VÀ MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ
TiÕt 13:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được các thành phần của máu.
- Trình bày được chức năng của huyết tương và hồng cầu.
- Phân biệt được máu, nước mô và bạch huyết.
- Nêu được vai trò của môi trường trong cơ thể.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK, thí nghiệm.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ: Thu bài tường trình thực hành.
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Em đã thấy máu chảy trong trường hợp nào? Theo em máu chảy từ
đâu? Máu có đăc điểm gì? Vai trò như thế nào?
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Máu
+ Máu gồm những thành phần nào? a. Thành phần cấu tạo của máu
HS quan sát mẫu máu động vật, đọc
thông tin SGK, thảo luận nhóm thống
nhất câu trả lời.
- Máu gồm:
GV cho HS quan sát thí nghiệm dùng + Huyết tương: Lỏng, trong suốt, màu
chất chống đông máu thu được kết vàng chiếm 55% thể tích máu.
quả tương tự. + Các tế bào máu: Đặc, đỏ thẩm, gồm
hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu.
GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập
mục lệnh SGK. HS hoàn thành bài tập,
tự rút ra về thành phần cấu tạo của 2. Chức năng của huyết tương và hồng
máu. cầu
Hoạt động 2:


33
GV: Yêu cầu HS hoàn thành bài tập
SGK (43).
HS: Cá nhân nghiên cứu nội dung, theo - Huyết tương có các chất dinh dưỡng,
dõi bảng 13, thảo luận nhóm trả lời hoocmôn, kháng thể, chất thải, ... tham
câu hỏi. gia vận chuyển các chất trong cơ thể.
Nhóm khác bổ sung. GV yêu cầu HS - Hồng cầu có tế bào có khả năng kết
tự rút ra kết luận hợp lỏng lẽo với O2 và CO2 để vận
chuyển từ phổi về tim, tới các tế bào
và ngược lại.
Hoạt động 3 3. Môi trường trong cơ thể
GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
+ Các tế bào ở sâu trong cơ thể có thể
trao đổi chất trực tiếp với môi trường
ngoài hay không?
+ Sự trao đổi chất của tế bào trong cơ
thể người với mối trường ngoài phải
gián tiếp thông qua những yếu tố nào?
- Môi trường trong gồm máu, nước mô,
HS nghiên cứu thông tin SGK, trả lời
bạch huyết (Bạch huyết chảy trong
câu hỏi. HS khác bổ sung. Lớp trao đổi
mạch bạch huyết, nước mô chảy xen
hoàn thiện câu trả lời.
giữa các tế bào)
- Môi trường trong giúp tế bào trao đổi
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
chất với môi trường ngoài.
Kết luận chung: SGK

IV. Củng cố:
- Hướng dẫn HS làm bài tập 3 SGK.

V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Chuẩn bị bài sau: Tìm hiểu về chương trình "quốc gia tiêm chủng mở
rộng"
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … …
…… … … … … … … … … … … ...…… … … …. … ……
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




34
Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
TiÕt 15:
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Biết được 3 hàng rào phòng thủ bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây
nhiễm.
- Trình bày được khái niệm miễn dịch.
- Phân biệt được miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể.
- Tiêm phòng và vận động mọi người cùng tham gia tiêm phòng đầy đủ.

II/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK, tư liệu về miễn dịch.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

III/ ho¹t ®éng d¹y häc:
1. Kiểm tra bài cũ:
Thành phần của máu? Chức năng của huyết tương và hồng cầu?
2. Nội dung bài mới:
1/ Đặt vấn đề.
Từ câu hỏi kiểm tra bài cũ: Vậy còn bạch cầu thì có chức năng gì?
2/ Triển khai bài.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Hoạt động chủ yếu của bạch cầu
GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, trả
lời câu hỏi:
+ Kháng nguyên là gì? Kháng thể là gì? - Kháng nguyên là phân tử ngoại lai có
khả năng kích thích cơ thể tiết kháng
+ Kháng nguyên và kháng thể tương thể.
tác với nhau theo cơ chế nào? - Kháng thể là phân tử protein do cơ
thể tiết ra để chống lại kháng nguyên.
GV yêu cầu tiếp:
- Kháng thể và kháng nguyên hoạt
+ Vi khuẩn, vi rút khi xâm nhập vào cơ
động theo cơ chế "Chìa khoá - ổ khoá".
thể sẽ gặp phải những hoạt động bảo
- Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể
vệ nào của bạch cầu?
bằng cách hình thành 3 hàng rào phòng
HS đọc thông tin SGK, thảo luận thủ:
nhóm thống nhất câu trả lời. + Sự thực bào: BC trung tính và đại


35
GV gọi đại diện nhóm trình bày, các thực bào hình thành chân giả bắt và
nhóm khác bổ sung. Yêu cầu HS rút ra nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá.
kết luận. + Lim phô B: Tiết kháng thể vô hiệu
hoá kháng nguyên.
GV liên hệ với thực tế căn bệnh thế
+ Lim phô T: Phá huỷ tế bào đã bị
kỷ AIDS.
nhiễm vi khuẩn bằng cách nhận diện,
Hoạt động 2: tiếp xúc và tiết protein đặc hiệu phá
huỷ màng tế bào nhiễm.
GV lấy ví dụ:
Chúng ta thường sống trong môi 2. Miễn dịch
trường luôn có các tác nhân gây nhiễm
nhưng tại sao có một số người mắc
bệnh này còn một số người khác lại
không mắc phải bệnh đó? Ta nói:
Những người không mắc bệnh nào thì
miễn dịch với bệnh đó.
+ Vậy, miễn dịch là gì?
+ Có những loại miễn dịch nào?
+ Sự khác nhau giữa các loại miễn
dịch đó là gì?
HS: Cá nhân nghiên cứu thông tin SGK - Miễn dịch là khả năng không mắc
thảo luận nhóm trả lời câu hỏi. một hay một số bệnh nào đó dù sống
Nhóm khác bổ sung. GV yêu cầu HS trong môi trường có mầm bệnh.
tự rút ra kết luận - Có hai loại miễn dịch:
+ Miễn dịch tự nhiên (Bẩm sinh hoặc
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung tập nhiễm): Khả năng tự chống bệnh
của cơ thể.
+ Miễn dịch nhân tạo: Tạo cho cơ thể
có khả năng miễn dịch bằng vắc xin.
Kết luận chung: SGK
IIV. Củng cố:
- So sánh miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo.
V. Dặn dò:
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục: "Em có biết?"
- Tìm hiểu về cho máu và truyền máu.
Rót kinh nghiÖm: 
…… … … … … … … … … … … … … … ...…… ….
… … … …………………………… …
…… … … … … … … … … … … …
… … … … … … … … … … … ...…… … … ….
… ………
…… … … … … … … … … … … … … … …
… … … ……………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




36
TiÕt 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I. MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:
1. Kiến thức :
- Trình bày được cơ chế và vai trò của hiện tượng đông máu trong việc bảo
vệ cơ thể.
- Trình bày được nguyên tắc trruyền máu và cơ sở khoa học của nó.
- Phân biệt được hiện tượng đông máu và ngưng kết máu.
2. Kỹ năng:
- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, giải thích, khái quát hoá.
3. Thái độ:
- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể.
- Biết xử lý khi bị chảy máu và giúp đỡ những người xung quanh.
II. CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK trang 48 - 49, sơ đồ câm trang 49
SGK.
Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, kẻ phiếu học tập
II I . Ho¹t ®éng d¹y häc
1.Kiểm tra bài cũ:
Trình bày cơ chế bảo vệ cơ thể của tế bào bạch cầu?
Kháng thể và kháng nguyên hoạt động theo cơ chế nào?
III. Nội dung bài mới:
* Đặt vấn đề.
Từ câu hỏi kiểm tra bài cũ: Trong các bài 13 và 14 chúng ta đã biết được chức
năng của hồng cầu và bạch cầu vậy còn tiểu cầu thì có chức năng gì?
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ NỘI DUNG KIẾN THỨC
TRÒ
Hoạt động 1: 1. Đông máu
GV chiếu sơ đồ quá trình đông
máu, phân tích sơ đồ.
GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ, đọc
thông tin SGK, thảo luận nhóm trả
lời câu hỏi lệnh SGK trang 48.
- Hiện tượng: Khi bị thương, đứt mạch
HS đọc thông tin SGK, thảo luận máu, máu chảy ra một lúc rồi ngừng nhờ
nhóm thống nhất câu trả lời. một khối máu đông bịt miệng vết thương.
- Cơ chế:
GV gọi đại diện nhóm trình bày,
Tcầu vỡ
TB máu Enzim
các nhóm khác bổ sung. Yêu cầu
Máu
HS rút ra kết luận.
lỏng
Huyết Chất sinh ion Ca Tơ máu
tương tơ máu

37
Tơ máu kết thành mạng lưới ôm giữ các
tế bào máu tạo thành cục máu đông bịt
kín vết thương.
- Khái niệm: Đông máu là hiện tượng
hình thành khối máu đông hàn kín vết
thương.
- Vai trò: Giúp cơ thể tự bảo vệ, chống
mất máu khi bị thương.
2. Các nguyên tắc truyền máu
a. Các nhóm máu ở người
- Có 4 nhóm máu: O, A, B, AB
Hoạt động 2:
- Nhóm máu A: có kháng nguyên A và
Vấn đề 1: kháng thể β.
GV yêu cầu HS tự nghiên cứu thí - Nhóm máu B có kháng nguyên B và
nghiệm SGK của Karl Lansteiner kháng thể α.
và cho biết: - Nhóm máu AB có kháng nguyên A, B
+ Trong hồng cầu của người có nhưng không có kháng thể.
những loại kháng nguyên nào? - Nhóm máu O không có kháng nguyên, có
+ Trong huyết tương có những loại
cả kháng thể α, β.
kháng thể nào? - Sơ đồ mối quan hệ giữa cá nhóm máu:
+ Loại kháng thể nào khi gặp AA
kháng nguyên nào thì gây phản ứng
kết dính. OO AB AB
HS: Cá nhân nghiên cứu thông tin
SGK thảo luận nhóm trả lời câu BB
hỏi.
Nhóm khác bổ sung. GV treo sơ đồ - Nhóm máu O: Nhóm máu chuyên cho.
thí nghiệm của K. Lansteiner phân - Nhóm máu AB: Nhóm máu chuyên nhận.
tích sơ đồ, yêu cầu HS tiếp tục
hoàn thành bài tập lệnh trang 49
b. Các nguyên tắc truyền máu
SGK
GV hỏi: Nhóm máu O, AB cho và
nhận được những nhóm máu nào?
Gọi tên cho hai nhóm máu này?
Vấn đề 2
GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập
lệnh trang 49 -50 SGK. + Lựa chọn nhóm máu phù hợp.
HS tự vận dụng kiến thức ở vấn + Kiểm tra mầm bệnh trước khi truyền
đề 1 và kiến thức thực tế để giải máu.
quyết bài tập. Kết luận chung: SGK
Vậy, khi truyền máu cần chú ý tuân
thủ những nguyên tắc nào?
Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung
IIV. Củng cố:
- So sánh hiện tượng đông máu và ngưng kết máu?
V. Dặn dò:


38
- Học bài theo câu hỏi SGK.
- Đọc mục: "Em có biết?"
- Ôn lại kiến thức về hệ tuần hoàn ở lớp thú.
Rót kinh nghiÖm: 
Ti Õ 16               TuÇn hoµn m vµ l u t h«ng b¹ ch
t ¸u
huyÕ t
Ngµy so¹n:…………
Ngµy d¹y:…………..
I Môc tiªu:
1. KiÕn thøc : ­ Tr×nh bµy ®îc c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o 
cña HTH m¸u vµ vai trß cña chóng.    ­  Tr×nh bµy ®îc 
c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña hªn b¹ch huyÕt vµ vai trß 
cña chóng.
2. KÜ n¨ng : Quan s¸t tranh ph¸t hiÖn kiÕn thøc, kÜ n¨ng 
ho¹t ®éng nhãm.
                      VËn dông lÝ thuyÕt vµo thùc tÕ 
(X¸c ®Þnh vÞ trÝ cña tim trong lång ngùc).
3. Th¸i ®é: Gi¸o gôc ý thøc b¶o vÖ tim, tr¸nh c¸c t¸c 
®éng m¹nh vµo tim.
II . ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc.
  Tranh h×nh H16.1, H16.2  b¶ng phô ghi bµi tËp.
II I . Ho¹t ®éng d¹y häc
TuÇn hoµn m¸u I. TuÇn hoµn m¸u
*Ho¹t ®éng 1 :
1. CÊu t¹o hÖ tuÇn 
GV yªu cÇu HS quan s¸t H16. 1 hoµn
(?) HÖ tuÇn hoµn gåm nh÷ng  Gåm : Tim 4 
thµnh phÇn nµo? ng¨n(2TN ,2TT)
HS : Tim vµ hÖ m¹ch HÖ m¹ch : §M, 
( ?) Nªu cÊu t¹o mçi thµnh phÇn  TM , MM.
®ã.
HS: ChØ vµo tranh nªu cÊu t¹o 
tim vµ hÖ m¹ch
GV giíi thiÖu : ë tim nöa ph¶i 
chøa m¸u ®á thÉm , nöa tr¸i  2. Vai trß cña hÖ tuÇn 
chøa m¸u ®á t¬i.  hoµn.

GV; Y/C HS quan s¸t H16 .1 , 
ho¹t ®éng nhãm tr¶ lêi. ­ Vßng TH lín: M¸u tõ 
( ?) M« t¶ ®êng ®i cña m¸u  TTT – c¬ quan (T§C) – 
trong vßng tuÇn hoµn nhá vµ  TNP.
trong vßng tuÇn hoµn lín. ­ Vßng TH nhá: M¸u tõ 
HS; Vßng TH lín: M¸u tõ TTT (6)  TTP – phæi (T§K) – 
qua §M chñ  qua MM phÇn trªn c¬  TNT.
thÓ vµ MM phÇn díi c¬ thÓ. Tõ 
MM phÇn trªn, díi c¬ thÓ qua TM 
chñ trªn ,díi c¬ thÓ  råi ®æ vÒ 
TNP.

39
V «ng TH nhá : M ¸u tõ  TTP qua §M  
phæ i  qua M M phæ i qua TM phæ i  ­ Vai trß:
vµ vÒ  TN T. + Tim: Co bãp t¹o lùc 
(?)  Ph© n Ö t vai trß  chñ  yÕ u 
 bi ®Èy m¸u ®i qua c¸c hÖ 
cña ti  vµ hÖ  m ¹
m ch trong  sù  TH   m¹ch.
m ¸u.  + HÖ m¹ch: DÉn m¸u tõ 
tim ®Õn c¸c tÕ bµo vµ 
tõ c¸c tÕ bµo trë vÒ 
tim.
­ Vai trß cña HTH m¸u: 
Lu chuyÓn m¸u trong 
( ?) HTH m ¸u cã  vai trß  g× ? toµn c¬ thÓ.


*Ho¹t ®«ng 2  Lu th«ng b¹ch 
huyÕt
­ HÖ b¹ch huyÕt gåm : 
GV yªu cÇu HS quan s¸t H16.2 
ph©n hÖ lín vµ ph©n hÖ 
®äc chó thÝch 
nhá.
 (?) HÖ b¹ch huyÕt gåm nh÷ng 
ph©n hÖ nµo.
HS: 2 ph©n hÖ : ph©n hÖ lín vµ 
ph©n hÖ nhá.
(?) NhiÖm vô cña mçi ph©n hÖ.
HS: ­ Ph©n hÖ nhá: Thu b¹ch 
huyÕt ë nöa trªn bªn ph¶i c¬ 
thÓ(phÇn m¸u tèi trong tranh).
­ Thµnh phÇn hÖ b¹ch 
­ ph©n hÖ lín : Thu b¹ch 
huyÕt: 
huyÕt ë phÇn cßn l¹i c¬ 
 + Mao m¹ch b¹chhuyÕt
thÓ(phÇn m¸u s¸ng trong 
 + M¹ch b¹ch huyÕt
tranh).
 + H¹ch b¹ch huyÕt
(?) Hai ph©n hÖ nµy cã ®Æc ®iÓm 
 + èng b¹ch huyÕt
cÊu t¹o gièng nhau kh«ng? Cô 
­ Sù l © n chuyÓ n: M ao 
u
thÓ ntn?
m¹ ch b ¹ch  huyÕ t – m ¹  
ch
HS : Gièng nhau.
b ¹ch  huyÕ t – h ¹ch  b ¹ch  
huyÕ t – m ¹ ch b ¹ch  
huyÕ t – èng b ¹ch  huyÕ t 
– tÜ nh m ¹ ch.
(?) Sù lu©n chuyÓn b¹ch huyÕt 
trong mçi ph©n
 hÖ ®Òu qua nh÷ng thµnh phÇn 
cÊu t¹o nµo

(?) M« t¶ ®êng ®i cña b¹ch 
huyÕt trong mçi ph©n hÖ lín , 
 
nhá.
­ Vai trß : H Ö b ¹ch  
HS : ­ ph©n hÖ nhá: Tõ c¸c mao 


40
m¹ch b ¹ch  huyÕ t  nöa trªn  bªn   huyÕt cïng víi HTH m¸u 
ph¶i c¬  thÓ  – m ¹ ch b ¹ch  huyÕ t  thùc hiÖn chu tr×nh 
nhá ­ h ¹ch  BH – m ¹ch BH lí  ­ 
n lu©n chuyÓn m«i trêng 
èng BH – TM . trong c¬ thÓvµ tham 
­ ph© n Ö lí :  Tõ c¸c m ao 
 h n gia b¶o vÖ c¬ thÓ.
m¹ ch BH phÇ n   cßn l¹i  cña 
c¬  thÓ  – m ¹ch BH nhá ­ 
h ¹ch  BH – m ¹ch BH lí  – èng 
n
BH  ­ TM .  
(?)  N ªu vai trß  cña hÖ  b ¹ch  
huyÕ t.




(?)  N ªu tªn  vµ i c¬  quan bé phËn 
cña c¬  thÓ  vµ cho bi t sù  l © n 
Õ u
chuyÓ n b ¹ch  huyÕ t n¬ i ® ã
   nhê 
ph© n Ö nµo? 
 h
HS : Tay tr¸i  , ch© n thu é c ph© n 
hÖ  lí .  
n
        Tay ph¶i thu é c ph© n Ö  
 h
nhá .

               KÕt luËn chung : 
HS ®äc SGK


IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸ 
­ Sö dông c©u hái 1,2 ( SGK)
V. DÆn  dß .
­ Häc bµi vµ lµm tËp. §äc môc em cã biÕt . ChuÈn bÞ bµi 
míi : Bµi 17
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
… … … …………………………………………………………………… .. … … … .
.…
… … … ………………………………………………………… .. … … …………… .
.…
… … … ………………………………………………………………………
… … … ……………………………………………………………………………… .
TiÕt 17 :  Tim vµ m¹ch m¸u
Ngµy so¹n:……………
Ngµy d¹y:…………….
I. Môc tiªu.
1, KiÕn thøc.
   ­ X¸c ®Þnh ®îc cÊu t¹o ngoµi vµ trong cña tim
   ­ Ph©n biÖt ®îc c¸c lo¹i m¹ch m¸u .
   ­ Tr×nh bµy ®îc ®Æc ®iÓm cña c¸c pha trong chu kú co 
gi¶n tim .

41
2, Kü  n¨ng .  
   ­ R Ì  kü  n¨ng t duy , dù to¸n  
n
   ­ Q uan s¸t tranh  t m hi u ki n thøc , t ng h î  ki n  
× Ó Õ æ p Õ
thøc  ® Ó  ho ¹t ® éng nhãm .
   ­ V Ën dông l  thuyÕ t ® Ó Ë p  ® Õm
ý  t  nhÞp ti  l c  nghØ vµ 

sau kh i ho ¹t ® éng .
3 , Th¸i ® é  . ­ G i  dôc ý thøc b¶o vÖ  ti  m ¹
¸o m ch trong  c¸c  
ho ¹t ® éng tr¸nh  l m  t n th ¬ ng ti  vµ m ¹
µ æ m ch m ¸u .
II.  Th i t b Þ vµ ® å ï
Õ  d ng d ¹y h äc .
Tranh phãng to     H  17.  – H 17.  , M « h× nh ti  , b¶ng 
1 4 m
phô 
III  . H o ¹t ® éng ¹y h äc .
 d
1 , K i m tra  b µ i ò : Vai trß  cña ti  trong  hÖ tu Ç n hoµn 
Ó  c m
m ¸u l  g×  ?
µ
2 , B µ i í
 m i .
*H o ¹t ® éng :      C Êu t¹o  ti
 1 m I. CÊu t¹o tim

GV: Trang tranh   H17. , yªu cÊu HS 
1
­ Tim n»m trong 
quan s¸t kÕ t h î  v íi  quan s¸t m Éu
p  
lßng ngùc gi÷a 2 
vË t .
l¸ phæi , h¬i 
(?)  X¸c ® Þnh vÞ trÝ  cña ti  trong  
m
lÖch vÒ phÝa tr¸i 
c¬  thÓ  
­ Cã mµng tim bao 
bäc bªn ngoµi tim 
(?)  Q uan s¸t tranh  vµ tr× nh bµy cÊu   . T©m thÊt lín 
t¹o  ngoµ i cña ti  . S : C ã m µng ti   t¹o ®Ønh tim.
mH m
­ Tim 4 ng¨n .
bao bäc
 
(?)  Ti  gåm m Êy
m  ng¨n , kÓ  tªn  c¸c  
ng¨n. 
­ GV: Yªu cÇ u HS hoµn th µ nh né i 
dung b¶ng 17.1
C¸c ng¨n tim co  ¬i mÊu   c b¬  
N ®î m
­ Thµnh c¬ TT dµy 
T©m nhÜ tr¸i co  tíi
T©m nhÜ ph¶i co  T©m thÊt tr¸i  h¬n thµnh c¬ TN 
T©m thÊt tr¸i co  T©m thÊt ph¶i (TTT cã thµnh c¬ 
T©m thÊt ph¶i co  Vßng tuÇn hoµn  dµy nhÊt).
lín
Vßng tuÇn hoµn 
nhá
(?) Th¶o luËn dù ®o¸n xem : Ng¨n 
tim nµo cã thµnh c¬ dµi nhÊt vµ 
ng¨n nµo cã thµnh c¬ tim máng 
nhÊt . V× sao ? 
HS : T©m thÊt tr¸i cã thµnh c¬ dµy 
nhÊt . T©m nhÜ ph¶i cã thµnh c¬ 
máng nhÊt . V× TTT ph¶i ®Èy mét l­


42
î  m ¸u lí  ® i
ng n  nu«i to µ n bé c¬   ­ Tim ®îc cÊu t¹o 
thÓ  . bëi c¸c c¬ tim vµ 
(?)  D ù to¸n  xem  gi a c¸c ng¨n ti  
÷ m MLK.
vµ gi a ti  v íi  c¸c m ¹
÷ m ch m ¸u ph¶i  ­ C¸c van tim : 
cã  cÊu t¹o  nh thÕ  nµo ® Ó ¸u chØ ®­
 m Van nhÜ thÊt vµ 
î  b¬ m theo m ét
c  ch i u .
Ò van ®éng m¹ch.
HS : Van ti  . m
GV: Bæ däc qu¶ ti  , yªu cÇ u HS x¸c  
m
® Þnh c¸c l ¹i  m «
o  . II. CÊu t¹o m¹ch 
(?)  Thµnh phÇ n cÊu t¹o  nªn th µ nh   m¸u.
ti  
m
HS : C¬ ti . m
(?)  X¸c ® Þnh c¸c l ¹i  m « ¹o  nªn  
o  t
ti  
m
HS : M « liªn  kÕ t 
GV: G i a t m nhÜ v íi  t m th Ê t cã  
÷ © ©
van ti  gä i l  nhÜ th Ê t . G i a TTP 
m µ ÷
v íi  §M P vµ TTT v íi  §M  chñ  cã  van 
ti  gä i l  van §M
m µ
*Ho¹t  ®éng 2 . CÊu t¹o m¹ch m¸u
GV: Treo tranh H17.2 Yªu cÇu HS 
quan s¸t .
(?) HÖ tuÇn hoµn cã nh÷ng lo¹i m¹ch 
nµo 
HS: §M , TM , MM 
(?) So s¸nh vµ chØ ra sù kh¸c biÖt 
gi÷a c¸c lo¹i m¹ch m¸u .




III, Chu kú co 
gi∙n cña tim
­ Gåm 3 pha.
+ Pha nhÜ co 0,1s 
: M¸u ch¶y tõ TN 
®Õn TT.
+ pha thÊt co 
0,3s : M¸u tõ TT 


43
®Õn §M chñ vµ §M 
§éng   TÜ nh  M ao m ¹ch
phæi.
m¹ch m¹ ch
+ Pha d∙n chung 
 Thµ ­ 3 líp :  ­ 3 líp :  ­ ChØ cã 
nh  MLK, c¬  MLK, c¬  mét líp  0,4s : M¸u tõ TM 
m¹ch tr¬n,  tr¬n,  biÓu b×  ­ TN – TT.
biÓu b×­  biÓu b×­  máng
dµy máng
­ ­ HÑp  ­ Réng ­ HÑp
Lßng  §M chñ  Cã van 1  Nhá vµ 
tron lín .  chiÒu ph©n nhiÒu 
g nhiÒu §M  nh¸nh
nhá ­ ThÝch 
­ ThÝch  hîp víi  ­ ThÝch 
­ hîp víi  chøc n¨ng  hîp víi 
Gi¶i  chøc n¨ng  dÉn m¸u  chøc n¨ng 
thÝc dÉn m¸u  tõ kh¾p  táa réng 
h tõ tim  c¸c tÕ  tíi tõng 
®Õn c¸c  bµo vÒ  tÕ bµo cña 
c¬ quan  tim víi  c¸c m« t¹o 
víi vËn  vËn tèc  ®iÒu kiÖn 
tèc  vµ ¸p lùc  cho sù 
cao,¸p  nhá trao ®æi 
lùc lín chÊt  víi 
c¸c tÕ bµo 
(?) Tõ b¶ng h∙y chØ ra sù kh¸c nhau 
gi÷a c¸c lo¹i m¹ch. Sù kh¸c nhau ®ã 
gi¶i thÝch nh thÕ nµo?
HS : TT co m¸u dån vµo c¸c §M. §M 
gi∙n ra ®Ó nhËn khèi m¸u ®ã, sau ®ã 
l¹i co l¹i. Sù co gi∙n nhÞp nhµng 
cña §M lan truyÒn trªn m¹ch t¹o 
thµnh m¹ch ®Ëp øng víi sù co bãp 
cña tim.
*Ho¹t ®éng 3 : chu kú co gi∙n cña 
tim.
GV: Y/c HS  quan s¸t H17.3.
(?) Chu kú tim ho¹t ®éng gåm mÊy 
pha.
(?) Mâi chu kú co gi∙n cña tim thêi 
gian bao nhiªu
HS : 0,8s
(?) T©m nhÜ lµm viÖc bao nhiªu gi©y 
, nghØ bao nhiªu gi©y.
HS : 0,1s , 0,7s.
(?) TT lµm viÖc bao nhiªu gi©y, 
nghØ bao nhiªu gi©y.
HS : 0,3s , 0,5s.
(?) Tim nghØ ng¬i hoµn toµn bao 


44
nhi  gi y.
ªu ©
HS : 0, 4s.
(?)  Thö tÝ nh xem  trung  b× nh m çi 
phó t di n ra  bao nhi  chu kú  co  
Ô ªu
gi  (nh Þp ti ).
∙n m
HS  : 75nhÞp/ phó t (60s: 0, 8s = 
75l n).
Ç
(?)  T ¹i sao ti  ho ¹t ® éng su è t ® êi
m  
mµ  kh«ng m Ö t ái
 m
HS : V× m ét  chu kú  th ê i gi  ho ¹t  
an
® éng b»ng th ê i gi  nghØ .
an
                  KÕt luËn chung : 
HS ®äc SGK.


I V. Ki Ó t r a ®
m ¸nh gi ¸.
GV  yªu cÇu HS lµm bµi tËp 3 trang 57.
V . D n dß :    ­  Häc bµi theo néi dung SGK . 
Æ
                        ­ ¤n bµi kiiÓm tra 1 tiÕt.

Rót kinh nghiÖm: 
………………………………………. . …….
……………………………………. ……
…………………………………. . ………….
………………………………. …………
………………………………………
………………………………………
…… … … … … … … … … … … … … … … … .
… … … …………………………………




45
kiÓm tra
TiÕt18:  
Ngµy so¹n:……………
Ngµy d¹y:……………..

I­Môc ®Ých, yªu cÇu cña ®Ò kiÓm tra
§Ò kiÓmtra lµ ph¬ng tiÖn ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp 
cña häc sinh sau khi häc song hÖ vËn ®éng, hÖ tuÇn 
hoµn.
II­Môc tiªu day häc
1.KiÕn thøc:
­nªu ®îc®Æc ®iÓm cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña hÖ vËn ®éng 
vµ hÖ tuÇn hoµn . nªu ®îc c¸c biÖn ph¸p vÖ sinh vµ rÌn 
luyÖn hÖ vËn ®éng
­Th«ng qua c¸c c©u hái ë 3 møc ®é: NhËn biÕt, hiÓu, vËn 
dông nh»m ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh.
2.Kü n¨ng:­RÌn kü n¨ng lµm bµi vµ tr×nh bµy bµi
3.Th¸i ®é:Gi¸o dôc ý thøc trung thùc nghiªm tóc trong 
khi lµm bµi
III­ThiÕt lËp ma trËn hai chiÒu

C¸c  C¸c møc ®é nhËn thøc Tæng
chñ  NhËn  Th«ng hiÓu(30%) VËn dông(20%)
®Ò  biÕt(50%)
chÝnh TNKQ TL TNKQ TL TNKQ TL

B µ i  C© u1(0 . 2. ®
5
TÕ 
2(2.  0 5® )
bµo
®)
C© u4(0 . 0. ®
5
V Ën 
5® )
® éng
B µ i 5  C© u4(0 . B µ i  B µ i 
Tu Ç n  7. ®
0
(3 . ® 5® )
0 3(1 ® ) 4(2. ® )
0
hoµ n 
) C© u4( 0. .  

Tæ ng 2® 3® 2® 1® 2® 10®

I ­Th i t kÕ c© u h á i theo m a Ë n .
V Õ  tr
t r ¾ nghi Ö ( 4.  ® i m):
c m0 Ó
Bµi 1(2.0 ®iÓm) Em h∙y khoanh trßn vµo ch÷ c¸i(A, B. C, 
…)chØ ý tr¶ lêi ®óng trong c¸c c©u sau:
C©u 1: CÊu t¹o tÕ bµo ®éng vËt gåm:


46
A .V¸ch t  bµo, m µng si  chÊ t, chÊ t t  bµo, nh© n.
Õ nh Õ   C . 
V¸ch t  bµo, chÊ t t  bµo, nh© n.
Õ Õ  
B .M µng   si nh   chÊ t,   chÊ t   t   bµo,   nh© n.
Õ  
D . V¸ch t  bµo, m µng si  chÊ t, nh© n.
Õ nh  
C©u 2: B¹ch cÇu tham gia b¶o vÖ c¬ thÓ b»ng c¬ chÕ:
A. Thùc bµo.                 C.  Ph¸  hñy 
c¸c tÕ bµo ®∙ nhiÔm bÖnh.
B. TiÕt kh¸ng thÓ v« hiÖu hãa kh¸ng nguyªn          D. 
§óng lµ A , B vµ C
E.  §óng chØ A vµ C
C©u 3: Nhãm m¸u nµo lµ nhèm m¸u chuyªn nhËn?
A. Nhãm   m¸u   A. 
C. Nhãm m¸u O.
B. Nhãm m¸u  B                           D.  
Nhãm m¸u  AB
C©u 4: . Khi c¬  lµm viÖc nhiÒu, nguyªn nh©n g©y mái c¬ 
chñ yÕu lµ :
A. C¸c tÕ bµo c¬ sÏ hÊp thô nhiÒu gluc«z¬.
B. C¸c tÕ bµo c¬ sÏ hÊp thô nhiÒu O2.
C. C¸c tÕ bµo c¬ th¶i ra nhiÒu CO2.
D. ThiÕu O2 cïng víi sù tÝch tô axit l¨ctic g©y  ®Çu 
®éc c¬.
Bµi 2(2.0  ®iÓm). H∙y s¾p xÕp c¸c bµo quan t¬ng øng víi 
c¸c   chøc   n¨ng   b»ng   c¸ch   ghÐp   ch÷   (a,   b,   c...)   víi   sè 
(1, 2, 3,...) vµo « kÕt qu¶ ë b¶ng sao cho phï hîp.
Chøc n¨ng Bµo quan KÕt 
qu¶
1. N¬i tæng hîp pr«tªin a.   Líi   néi  1­...
2. VËn chuyÓn c¸c chÊt trong tÕ  chÊt .....
bµo. b. Ti thÓ 2­...
3.   Tham   gia   ho¹t   ®éng   h«   hÊp  c. Rib«x«m ....
gi¶i phãng n¨ng lîng. d.   Bé   m¸y  3­...
4. Thu nhËn, tÝch tr÷, ph©n phèi  G«ngi ....
s¶n   phÈm   trong   ho¹t   ®éng   sèng  e. NST 4­...
cña tÕ bµo. ....

Tù l uËn( 6.0®iÓm)
Bµi 3(1  ®iÓm). Gi¶i thÝch  v×  sao tim ho¹t  ®éng c¶  ®êi 
kh«ng mÖt mái ?
Bµi 4(2  ®iÓm).   M¸u cã  tÝnh chÊt b¶o vÖ  c¬  thÓ  nh  thÕ 
nµo ?



47
Bµi 5  (3 ®iÓm).  VÏ  s¬   ®å  truyÒn m¸u vµ  nªu nguyªn t¾c 
cÇn tu©n thñ khi truyÒn m¸u.

VI­X©y dùng ®¸p ¸n vµ biÓu chÊm

Bµi Néi dung §iÓm
1 2,0
C©u1: B 0,5
C©u2: D 0,5
C©u3: D 0,5
C©u4: D 0,5
2 2,0
1:C 0,5
2:A 0,5
3:B 0,5
4:D 0,5
3 1,0
Tim ho¹t ®éng c¶ ®êi kh«ng mÖt mái v× :
Mçi chu k× co d∙n tim chiÕm 0,8s 
trong ®ã t©m nhÜ co 0,1s ghØ 0,7s. T©m 
thÊt co 0,3s nghØ 0,5s ®ñ cho tim phôc håi 
hoµn toµn. 

4 2,0
 M¸u cã tÝnh chÊt b¶o vÖ c¬ thÓ lµ :

­ Trong m¸u cã b¹ch cÇu cã kh¶ n¨ng tiªu  1,0
diÖt vi khuÈn b»ng thùc bµo vµ tiÕt ra 
chÊt kh¸ng ®éc (kh¸ng thÓ). 

­ TiÓu cÇu tham gia vµo qu¸ tr×nh ®«ng  1,0
m¸u, b¶o vÖ c¬ thÓ chèng mÊt m¸u khi bÞ 
th¬ng 

5 2,0
S¬ ®å truyÒn m¸u 1,5
Nguyªn t¾c truyÒn m¸u: 1,5

     




   Õt 19            VËn chuyÓn m¸u qua hÖ m¹ch – vÖ sinh
Ti   :



48
                                                      hÖ 
tuÇn hoµn.
Ngµy so¹n:………….
Ngµy d¹y:……………
I . Môc tiªu.
1 . KiÕn thøc : ­ Tr×nh bµy ®îc c¬ chÕ vËn chuyÓn m¸u 
qua hÖ m¹ch.
                         ­   ChØ ra t¸c nh©n g©y h¹i 
còng nh c¸c biÖn ph¸p phßng tr¸nh vµ rÌn luyÖn hÖ tim 
m¹ch
2 . KÜ n¨ng : RÌn kÜ n¨ng thu thu thËp th«ng tin tõ kªnh 
h×nh
­ T duy kh¸i qu¸t hãa vËn dông kiÕn thøc vµo 
thùc tiÔn.
II . ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc;
Tranh H18.1, H18.2, H16.1 . néi dung b¶ng 18 SGK.
II . Ho¹t ®éng d¹y häc.
§V§: X¸c ®Þnh trªn H16.1 c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña 
tim? C¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña tim ®∙ phèi hîp ho¹t 
®éng víi nhau nh thÕ nµo ®Ó gióp m¸u tuÇn hoµn liªn tôc 
trong hÖ m¹ch.
Bµi míi:

  ¹t ®éng 1  Sù vËn chuyÓn m¸u qua hÖ 
*Ho I. Sù vËn chuyÓn 
 :
m¸u qua hÖ m¹ch.
m¹ch.

GV : yªu cÇu HS ®äc th«ng tin 
­ M¸u vËn chuyÓn 
SGK , th¶o luËn.
qua hÖ m¹ch lµ 
(?) Lùc chñ yÕu gióp m¸u tuÇn hoµn 
nhê søc ®Èy cña 
liªn tôc theo 1 chiÒu trong hÖ 
tim.
m¹ch dîc t¹o ra tõ ®©u.
­ ¸p lùc trong 
HS : Tõ sù ho¹t ®éng phèi hîp cña 
m¹ch (huyÕt ¸p) 
tim. C¸c ng¨n tim  , van tim vµ hÖ 
lµ ¸p lùc cña m¸u 
m¹ch.
lªn thµnh m¹ch(do 
(? ) HuyÕt ¸p lµ g×? huyÕt ¸p sinh 
t©m thÊt co vµ 
ra do ®©u.
d∙n , cã huyÕt ¸p 
HS :+  HuyÕt ¸p lµ ¸p lùc cña m¸u 
tèi ®a vµ tãi 
lªn thµnh m¹ch.
thiÓu).
       + HuyÕt ¸p sinh ra lµ do 
lùc co cña TT.
(?) HuyÕt ¸p tèi ®a khi nµo vµ tèi 
­ ë §M vËn tèc 
thiÓu khi nµo.
m¸u ch¶y lín lµ 
HS: + Tèi ®a khi TT co .
nhê sù co d∙n cña 
       + Tèi thiÓu khi TT d∙n.
thµnh m¹ch
(?) VËn tèc m¸u ch¶y ë §M , TM, MM 
­ ë TM  nhê c¸c 
cã nh nhau kh«ng.


49
H S : Kh¸c nhau : 0, /5m s §M  ,  ®éng t¸c : 
0, 001m /s M M , sau ® ã ¹i  t¨ng  ë 
 l + Søc ®Èy t¹o ra 
TM . sù co bãp cña c¸c 
c¬ b¾p quanh 
(?)  HuuyÕ t ¸p trong  TM rÊ t nhá m µ   thµnh m¹ch 
m ¸u vÉn vËn chuyÓ n ®î  qua TM vÒ  
c + Søc hót cña 
ti  l  nhê c¸c ® éng t¸c  chñ  yÕ u 
mµ lång ngùc khi hÝt 
nµo vµo .
+ Søc hót cña Tn 
khi d∙n .
+ Van 1 chiÒu lµm 
 (?)  HuyÕ t ¸p cã  ® ång ® Ò u trong  hÖ   m¸u kh«ng lu 
m¹ ch kh«ng. th«ng ngîc.
HS : Kh«ng ® ång ® Ò u  . §M  cµng gÇ n 
ti  th×  huyÕ t ¸p cµng lí .  ë §M  
m n
chñ  huyÕ t ¸p lí  nhÊ t , TM chñ  
n
huyÕ t ¸p nhá nhÊ t .
GV : ChÝnh sù  vËn chuyÓ n m ¸u qua 
hÖ  m ¹ch l  c¬  së  ® Ó Ì  l Ö n b¶o  II . vÖ sinh tim 
µ  r n uy
vÖ  ti  m ¹
m ch. m¹ch
*Ho¹t ®éng 2 : VÖ sinh tim  1. CÇn b¶o vÖ tim 
m¹ch m¹ch tr¸nh c¸c 
(?) H∙y nªu c¸c nguyªn nh©n cã h¹i  t¸c nh©n cã h¹i.
cho hÖ tim m¹ch.
HS : + KhuyÕt tËt tim.
        + Sèt cao , bÞ sèc m¹nh, 
mÊt nhiÒu m¸u.
        + Sö dông chÊt kÝch 
thÝch .
       + LuyÖn tËp TDTT qu¸ søc.  ­ Kh«ng sö dông 
Mét sè vi rót , vi khuÈn. Mãn ¨n  c¸c chÊt kÝch 
cã chøa nhiÒu mì ®éng vËt. thÝch.
(?) Trong thùc tÕ em ®∙ gÆp ngêi  ­ KiÓm tra søc 
bÞ tim m¹ch cha vµ bÞ nh thÕ nµo? kháe ®Þnh k×.
HS : Nhåi m¸u c¬ tim , huyÕt ¸p  ­H¹n chÕ ¨n mì 
cao , thÊp..... ®éng vËt
(?) C¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ tr¸nh c¸c  ­Tiªm phßng c¸c 
t¸c nh©n cã h¹i cho tim m¹ch lµ  bÖnh cã h¹i cho 
g×. tim m¹ch nh th¬ng 
hµn , b¹ch cÇu.
2. CÇn rÌn luyÖn 
hÖ tim m¹ch
­ TËp TDTT thêng 
xuyªn , ®Òu ®Æn , 
võa søc.
­ Xoa bãp ngoµi 
GV : yªu cÇu HS quan s¸t b¶ng 18  da.


50
SG K
(?)  N ªu c¸c bi n ph¸p rÌ  l Ö n hÖ  
Ö n uy
ti  m ¹
m ch..
                KÕt luËn chung : HS 
®äc SGK 
IV . Ki Ó t r a ®
m ¸nh gi ¸:
   GV sö dông c©u hái cuèi  bµi
V . DÆn dß :
­ Häc bµi vµ lµm bµi tËp 
­ §äc môc em cã biÕt
­ ChuÈn bÞ dông cô thùc hµnh.
Rót kinh nghiÖm: 
… … … … … … … … … … … … … … … … ….
… … … … … … … … … … … … … … ...… …
… … … … … … ………………… … … … …
… … … … … … … … … … … … ...… … … … .
… … … … … … ………………………
… … … … … …………………………
Ti Õ 20:
t t hùc hµnh : s¬ cøu cÇm m¸u
Ngµy so¹n:………….
Ngµy d¹y:……………
I . M t i ªu:
ôc
1. kiÕn thøc: ­ Ph©n biÖt vÕt th¬ng lµm tæn th¬ng §M , 
TM , vµ MM.
                      ­ TËp s¬ cøu cÇm m¸u.
2 . KÜ n¨ng : ­ BiÕt c¸ch b¨ng bã vÕt th¬ng , biÕt c¸ch 
gar« vµ n¨m ®îc nh÷ng quy ®Þnh khi ®Æt gar«.
3. Th¸i ®é : Nghiªm tóc cÈn thËn trong s¬ cøu.
II . ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc.
 B¨ng , g¹c , b«ng , d©y cao su hoÆc d©y v¶i , miÕng 
v¶i mÒm.
II I . Ho¹t ®éng d¹y häc.
1 . kiÓm tra sù chuÈn bÞ cña häc sinh. Chia HS thµnh 4 
nhãm.
2. bµi míi.
*Ho¹t ®éng 1: t×m hiÓu vÒ c¸c d¹ng ch¶y m¸u
(?) Cã mÊy lo¹i m¹ch m¸u.
HS : 3 lo¹i : §M , TM , MM.
(?) VËy cã nh÷ng d¹ng ch¶y m¸u nµo.
HS: Ch¶y m¸u mao m¹ch , tÜnh m¹ch , ®éng m¹ch.
GV  yªu cµu HS ho¹t ®éng nhãm hoµn thµnh b¶ng.
C¸c d¹ng ch¶y  BiÓu hiÖn
m¸u
1. Ch¶y m¸u mao  ­ M¸u ch¶y Ýt, chËm.
m¹ch. ­ M¸u ch¶y nhiÒu h¬n, 
2. Ch¶y m¸u tÜnh  nhanh h¬n.
m¹ch. ­ M¸u ch¶y nhiÒu , m¹nh 
3.Ch¶y m¸u ®éng  thµnh tia
m¹ch.


51
*Ho¹t ®éng 2 :               TËp b¨ng bã vÕt th¬ng
1. B¨ng bã vÕt th¬ng ch¶y m¸u mao m¹ch, tÜnh m¹ch ë 
lßng bµn tay.
GV yªu cµu HS ® äc  th«ng ti  SG K.
n
(?)  Khi ch¶y m ¸u m ao m ¹ ch , tÜ nh m ¹ ë l
ch  ong  bµn tay  
th×  b¨ng bã nh thÕ  nµo.
HS : tr¶  l i  nh SG K.
ê
GV yªu cµu c¸c nhãm th ù c hµnh b¨ng bã vµ theo dâ i 
ho ¹t ® éng cña c¸c nhãm .
Yªu cÇu: - MÉu gän , ®Ñp , kh«ng g©y ®au n¹n nh©n.
GV l u ý cho HS : Sau khi b¨ng nÕu vÕt th ¬ng vÉn ch¶y
m¸u cµn ® ngay ®Õn bÖnh viÖn cÊp cøu.
a
2 . B¨ng bã vÕt th¬ng ë cæ tay (ch¶y m¸u ®éng m¹ch).
GV yªu cÇu HS quan s¸t H19.1 vµ ®äc th«ng t in SGK.
(?) Khi bÞ th ¬ng ch¶y m¸u ë §M cÇn b¨ng bã nh t hÕ
nµo.
HS : t r¶ lê i nh SGK.
GV yªu cÇu HS x¸c ®Þnh vÞ t rÝ c¸c ®éng m¹ch chñ yÕu
t r ªn c¬ thÓ th«ng qua H19.1
Yªu cÇu c¸c nhãm t iÕn hµnh b¨ng bã.
HS ho¹t ®éng nhãm , bang bã vÕt th ¬ng ë cæ tay.
Yªu cÇu : - MÉu b¨ng gän , kh«ng chÆt qu¸ , kh«ng
l áng qu¸.
- VÞ t rÝ gar« c¸ch vÕt th ¬ng kh«ng
qu¸ gÇn vµ kh«ng qu¸ xa.
Lu ý : + Khi c¸ c vÕt t h¬ ng ch¶y m ®
¸u éng m ch ë t ay
¹
( ch© m i sö dông bi Ön ph¸p buéc d© gar «.
n) í y
+ Cø sau 15 phót l ¹ i nãi d© gar « r a vµ
y
buéc l ¹ i v× c¸ c m dí i vÕt buéc cã t hÓ chÕt do t hi Õu
«
¤xi vµ c¸ c chÊt di nh dì ng.
+ VÕt t h¬ ng ch¶y m §M ë vÞ t r Ý kh¸c chØ
¸u
dï ng bi Ön ph¸ p Ên t ayvµo §M gÇn vÕt t h¬ ng, nhng vÒ
phÝa t i m .
Ho¹t ® éng 3.            Hí  dÉn vi t thu  ho ¹ch
ng Õ
GV yª u cÇu HS vi Õt b¸o c¸o t heo m SGK. Éu
¸ g i  h ä c.
I . §¸nh g i
V ê
GV ® nh gi ¸ vÒ : - PhÇn chuÈn bÞ.
¸
- ý t høc häc t Ëp, qu¸
tr× nh l µm t hùc hµnh , kÕt qu¶.
V . DÆ n : - Hoµn t hµnh b¸o c¸o.
 dß
- ¤n t Ëp cÊu t ¹ o hÖ h« hÊp ë §V .
- ChuÈn bÞ bµi m i : Bµi 22.
í

   ki nh nghi Ö :  
Rót m




52
… … … …………………………………………………………………… .. … … … .
.…
… … … ………………………………………………………… .. … … …………… .
.…
… … … ………………………………………………………………………
… … … … … … ……………………………
… … … … … … ………………………… .


Ch¬ng I V HH
¤ Êp
Ti Õ 21
t h« hÊp vµ c¸c c¬ quan h« hÊp
Ngµy so¹ n: … … . .
……
Ngµy d¹ y: … … …
……
I . M t i ªu
ôc
1. ki Õ t høc: - HS tr×nh bµy ® kh¶ n¨ng h« hÊp vµ vai
îc
n
t rß cña h« hÊp ®èi ví i c¬ thÓ sèng. - X¸c ®Þnh ®îc
t rªn h×nh c¸c c¬ quan h« hÊp ë ngêi vµ nªu ® chøc
îc
n¨ng cña chóng.
2. KÜ n¨ng: Quan s¸t h×nh , ph¸t hiÖn kiÕn thøc. Ho¹t
®éng nhãm.
3.Th¸i ®é Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ c¬ quan h« hÊp.
:
I I . Thi Õ bÞ vµ ® dï ng d¹ y häc.
t å
Tranh vÏ H20.1- H20.3.
III. H t ®
o¹ éng d¹ y häc.
§V§ : ( ?) Nhê ® um¸u lÊy ® ¤xi ®Ócung cÊp cho c¸c
© îc
tÕ bµo vµ th¶i ® Cacb«nic ra khái c¬ thÓ .
îc
HS : Nhê sù h« hÊp hÝt vµo thë ra.
VËy h« hÊp lµ g× ? H« hÊp cã vai trß nh thÕ nµo ví i c¬
thÓ sèng. Bµi häc sÏ gióp chóng ta t×m hiÓu.
Bµi míi :

*Ho¹t ®éng I :            T×m hiÓu vÒ h« 
hÊp
I . Kh¸i niÖm vÒ
.
h« hÊp
GV : Y/C HS ®äc th«ng tin SGK vµ - H« hÊp lµ qu¸
t r¶ lêi c©u hái. t r×nh kh«ng ngõng
( ?) H« hÊp lµ g×. cung cÊp ¤xi cho
HS : H« hÊp lµ qu¸ tr×nh kh«ng c¸c tÕ bµo cña c¬
ngõng cung cÊp ¤xi cho c¸c tÕ bµo thÓ vµ lo¹ i
cña c¬ thÓ vµ lo¹ i C¸cb«nic do c¸c C¸cb«nic do c¸c tÕ
tÕ bµo th¶i ra khái c¬ thÓ bµo th¶i ra khái
c¬ thÓ.
( ?) H« hÊp cã l i ªn quan nh thÕ nµo
v í i c¸c ho¹t ®éng sèng cña tÕ bµo
vµ c¬ thÓ.
HS : H« hÊp cung cÊp ¤xi cho tÕ
bµo ®Ótham gia vµo c¸c ph¶n øng
t ¹o n¨ng l îng cung cÊp cho mäi
ho¹t ®éng sèng cña tÕ bµo vµ c¬
thÓ , ®ång thêi th¶i lo¹ i Cacb«nic

53
ra khái c¬ thÓ. - H« hÊp gåm 3
g iai ®o¹n chñ yÕu:
( ?) Quan s¸t H20.1 cho biÕt h« hÊp
+ Sù thë.
gåm nh÷ng giai ®o¹n chñ yÕu nµo.
+ T§K ë phæi.
HS : 3 g iai ®o¹n chñ yÕu
+ T§K ë tÕ bµo.
- ý nghÜa : Gióp
th«ng khÝ ë phæi ,
( ?) Sù thë cã ý nghÜa g× ví i h«
t ¹o ®iÒu kiÖn cho
hÊp .
qu¸ tr×nh T§K diÔn
H S : Gióp th«ng khÝ ë phæi , t¹o
ra l i ªn tôc ë tÕ
®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh T§K diÔn
bµo.
ra l i ªn tôc ë tÕ bµo.
II. c¸c c¬ quan 
trong hÖ h« hÊp vµ 
Ho¹t ®«ng II : C¸c c¬ quan trong hÖ h« hÊp ë 
                                    Vµ chøc  chøc n¨ng.
n¨ng cña chóng

- Gåm: + § êng dÉn
GV : y/c HS quan s¸t H20.2 vµ
khÝ (Mòi ,häng ,
H20.3 .
thanh qu¶n, khÝ
( ?) HÖ h« hÊp gåm nh÷ng c¬ quan
qu¶n, phÕ qu¶n.)
nµo.
+ Hai
HS:+ § êng dÉn khÝ (Mòi ,häng ,
l ¸ phæi.
thanh qu¶n, khÝ qu¶n, phÕ qu¶n.)
+ Hai l¸ phæi
( ?) ChØ cô thÓ trªn tranh vµ m«
h×nh.
GV : y /c HS quan s¸t b¶ng 20 SGK
t r 66.
( ?) Nªu cÊu t¹o c¸c c¬ quan h«
hÊp.
( ?) : Th¶o luËn : Nh÷ng ® ®iÓm
Æc
cÊu t¹o nµo cña c¬ quan trong ® êng
dÉn khÝ cã t¸c dông lµm Èm , lµm
Êm kh«ng khÝ ®i vµo phæi vµ ® Æc
®iÓmnµo tham gia b¶o vÖ phæi
t r¸nh khái c¸c t¸c nh©n cã h¹i .
HS : + l µm Èm kh«ng khÝ: do l íp
n iªm m¹c tiÕt chÊt nhÇy.
+ l µm Êm kk: do l íp mao
m¹ch dµy ® Æc.
+ tham gia b¶o vÖ phæi : *
l «ng mòi gi÷ c¸c h¹t bôi l ín ,
chÊt nhÇy giò c¸c h¹t bôi nhá . - Chøc n¨ng:
l íp l«ng rung quÐt ra khái khÝ + § êng dÉn khÝ :
qu¶n. * N¾p thanh qu¶n (sôn thanh DÉn khÝ vµo vµ ra
nhiÖt) ®Ëy kÝn ® êng h« hÊp ®Óthøc l µm Èm , Êm kk ®i
¨n vµo ruét .* C¸c tÕ bµo l impho ë vµo vµ ng¨n bôi
c¸c h¹ch Ami®an t iÕt ra kh¸ng thÓ b¶o vÖ phæi .

54
v« hiÖu hãa c¸c t¸c nh©n g©y  + Phæi : Trao ®æi 
nhiÔm. khÝ gi÷a c¬ thÓ vµ 
(?) §Æc ®iÓm cÊu t¹o nµo cña phæi  m«i trêng ngoµi.
lµm t¨ng diÖn tÝch bÒ mÆ T§K.
HS : NhiÒu phÕ nang.
(?) Nªu chøc n¨ng cña ®êng dÉn khÝ 
vµ hai l¸ phæi
HS :  

(?) Chóng ta cÇn cã biÖn ph¸p g× 
®Ó b¶o vÖ c¬ quan h« hÊp.
HS : 
(?) H∙y so s¸nh cÊu t¹o hÖ h« hÊp 
ngêi vµ thá.
HS : + Gièng : N»m trong khoang 
ngùc.
                       §êng dÉn 
khÝ vµ hai l¸ phæi.
                       Bao bäc 
phæi cã hai líp mµng.
       + Kh¸c: §êng dÉn khÝ ë ngêi 
cã thanh qu¶n ph¸t triÓn h¬n vÒ 
chøc n¨ng ph¸t ©m.

              KÕt luËn chung : HS 
®äc SGK.  
 

IV . KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV dïng c©u hái cuèi bµi.
V . DÆn dß:   ­ VÒ nhµ häc bµi cò , lµm bµi tËp cßn 
l¹i .
                      ­ ChuÈn bÞ bµi míi : Bµi 21.
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
……………………………………………………………………………...………….
…………………………………………………………………...…………………….
………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………




55
TiÕt 22                            ho¹t ®éng h« hÊp
Ngµy so¹n:…………..
Ngµy d¹y:……………
I . môc tiªu:
1.kiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc c¸c ®Æc ®iÓm chñ yÕu 
trong c¬ chÕ th«ng khÝ ë phæi.                   ­ 
Tr×nh bµy ®îc c¬ chÕ T§K ë phæi vµ ë tÕ bµo
2. KÜ n¨ng: ­ Quan s¸t tranh , ®äc th«ng tin – ph¸t 
hiÖn kiÕn thøc.
                             ­ VËn dông kiÕn thøc liªn 
quan gi¶i thÝch hiÖn tîng thùc tÕ
                             ­ Ho¹t ®éng nhãm.
3. Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ,  rÌn luyÖn c¬ 
quan h« hÊp ®Ó cã søc kháe tèt.
II . ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc:
Tranh vÏ H 21.1 SGK. Néi dung b¶ng 21.
III> Ho¹t ®éng d¹y häc:
1 kiÓm tra bµi cò: Nªu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña c¸c c¬ 
quan trong hÖ h« hÊp cña ngêi.
2 Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1: t×m hiÓu sù th«ng khÝ  ë 
phæi
I. Th«ng khÝ ë phæi.
­GV treo tranh H21.1 yªu cÇu HS 
­ Nhê ho¹t ®éng h« 
quan s¸t.
(?) Sù th«ng khÝ ë phæi lµ nhê  hÊp ( hÝt vµo thë 
ra ).
ho¹t ®éng nµo.
HS:
(?) C¸c c¬ , x¬ng ë lång ngùc 
®∙ phèi hîp ho¹t ®éng víi nhau 
nh thÕ nµo ®Ó lµm t¨ng thÓ tÝch 
lång ngùc khi thë ra.
HS : + ThÓ tÝch lång ngùc t¨ng 
khi hÝt vµo lµ : Do c¬ liªn sên 
ngoµi co, c¸c x¬ng sên ®îc n©ng 
lªn, lµm lång ngùc kÐo lªn 


56
réngvµ më réng ra hai bªn.  Vµ 
do c¬ hoµnh co lµm lång ngùc më 
réng thªm vÒ phÝa díi Ðp xuèng 
khoang bông. ­ C¸c c¬ liªn sên , 
  + ThÓ tÝch lång gi¶m khi thë  c¬ hoµnh , c¬ bông 
ra lµ : Do c¬ liªn sên ngoµi co  phèi hîp víi x¬ng 
vµ c¬ hoµnh gi∙n ra lµm lång  øc , x¬ng sên trong 
ngùc thu nhá vÒ vÞ trÝ cò. cö ®éng h« hÊp.
(?) VËy cö ®éng h« hÊp lµ nhê 
sù phèi hîp cña c¸c c¬ quan bé 
phËn nµo.
HS :

(?) Dung tÝch phæi khi hÝt 
vµo , thë ra b×nh thêng vµ g¾ng 
søc cã thÓ phô thuéc vµo c¸c 
yÕu tè nµo.
HS : Phô thuéc vµo : TÇm vãc , 
giíi tÝnh , t×nh tr¹ng søc 
kháe, luyÖn tËp.
II . Trao ®æi khÝ ë 
­ GV treo tranh H21.2
phæi vµ tÕ bµo.
(?) V× sao nªn tËp hÝt thë s©u.
HS : Khi thë s©u vµ gi¶m nhÞp 
thë trong mçi phót sÏ t¨ng hiÖu 
­ T§K ë phæi gåm : Sù 
qu¶ h« hÊp . HÝt thë s©u ®Èy ®­
khuÕch t¸n cña O2 tõ 
îc nhiÒu khÝ cÆn ra ngoµi.
kh«ng khÝ ë phÕ nang 
vµo m¸u vµ cña CO2  tõ 
Ho¹t ®éng 2 : trao ®æi khÝ ë phæi vµ tÕ 
bµo                  .  m¸u vµo kh«ng khÝ ë 
­ GV yªu cÇu HS  nghiªn cøu  phÕ nang.
th«ng tin SGK , quan s¸t H21.3 ­ T§K ë tÕ bµo : Gåm 
(?) Sù trao ®æi khÝ ë phæi vµ  sù khuÕch t¸n cña O2 
tÕ bµo thùc hiÖn theo c¬ chÕ  tõ m¸u vµo tÕ bµo vµ 
nµo. cña CO2  tõ tÕ bµo vµo 
HS : C¬ chÕ khuÕch t¸n tõ n¬i  m¸u. 
cã nång ®é cao ®Õn n¬i cã nång 
®é thÊp.




­ GV yªu cÇu HS quan s¸t b¶ng 
21.
(?) NhËn xÐt thµnh phÇn khÝ O2 , 
CO2  khi hÝt vµo , thë ra.
(?) Do ®©u cã sù chªnh lÖch 
nång ®é c¸c chÊt khÝ.


57
(?) Gi¶i thÝch sù kh¸c nhau ë 
mçi thµnh phÇn cña khÝ hÝt vµo 
vµ thë ra.
HS :    + TØ  lÖ % O2 thë ra 
thÊp râ rÖt do O2  ®∙ khuÕch t¸n 
tõ khÝ phÕ nang vµo m¸u mao 
m¹ch.
           + TØ lÖ % CO2  trong 
khÝ thë ra cao râ rÖt do CO2 
khuÕch t¸n tõ m¸u mao m¹ch ra 
khÝ phÕ nang. + H¬i níc b∙o hßa 
trong khÝ thë ra do ®îc lµm Èm 
bëi líp niªm m¹c tiÕt chÊt nhÇy 
phñ toµn bé ®êng dÉn khÝ .
          + TØ lÖ % N2  trong 
khÝ hÝt vµo vµ thë ra kh¸c nhau 
kh«ng nhiÒu , ë khÝ thë ra cã 
­ T§K ë phæi lµ sù 
cao h¬n chót do tØ lÖ O2 bj h¹ 
T§K gi÷a mao mËch phÕ 
thÊp h¼n.
nang víi phÕ nang.
Sù kh¸c nhau nµy kh«ng cã ý 
­ T§K ë TB lµ sù trao 
nghÜa sinh häc.
®æi gi÷a TB víi mao 
(?) M« t¶ sù khuÕch t¸n cña O2 
m¹ch.
vµ CO2 .
HS : + T§K ë phæi :* Nång ®é O2 
trong kh«ng khÝ phÕ nang cao 
h¬n trong m¸u mao m¹ch nªn O2 
khuÕch t¸n tõ kh«ng khÝ phÕ 
nang vµo m¸u   
* Nång ®é CO2  trong 
m¸u mao m¹ch cao h¬n trong 
kh«ng khÝ phÕ nang , nªn CO2 
khuÕch t¸n tõ m¸u vµo kk phÕ 
nang.
    + T§K ë tÕ bµo :* Nång ®é O2 
trong m¸u cao h¬n trong tÕ bµo 
nªn O2  khuÕch t¸n tõ m¸u vµo TB 
.                        * Nång 
®é CO2 trong TB  cao h¬n trong 
m¸u nªn CO2  khuÕch t¸n tõ TB 
vµo m¸u.
(?) VËy thùc chÊt T§K ë phæi 
lµ g× ? Vµ T§K ë TB  lµ g×.
HS :


  KÕt  luËn chung : HS ®äc SGk.



58
IV. kiÓm tra ®¸nh gi¸ :
 ­ GV dïng c©u hái 3 SGK.
V . DÆn dß :                  
  ­ VÒ nhµ häc bµi cò vµ lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i
   ­ §äc môc em cã biÕt.  ChuÈn bÞ bµi míi : Bµi 22.
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
……………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………
  
                        TiÕt 23                     vÖ 
sinh h« hÊp
Ngµy so¹n:…………..
Ngµy d¹y:……………

I. môc tiªu:
1. kiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc t¸c h¹i cña t¸c nh©n 
g©y « nhiÔm kh«ng khÝ ®èi víi ho¹t ®éng h« hÊp.
                              ­  Gi¶i thÝch ®îc c¬ së 
khoa häc cña viÖc luyÖn tËp TDTT ®óng  c¸ch. 
­  §Ò ra c¸c biÖn ph¸p luyÖn tËp ®Ó cã mét hÖ h« hÊp 
kháe m¹nh vµ tÝch cùc ng¨n ngõa c¸c t¸c nh©n g©y « 
nhiwmx kh«ng khÝ.
2. KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc 
tÕ, kÜ n¨ng ho¹t ®éng           nhãm.
3. Th¸i ®é: ­ Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ gi÷ g×n c¬ 
quan h« hÊp, ý høc b¶o vÖ m«io trêng.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc:
 Tranh ¶nh vÒ « nhiÔm kh«ng khÝ vµ t¸c h¹i . 
­ T liÖu vÒ thµnh tÝch rÌn luyÖn c¬ thÓ ®Æc biÖt víi hÖ 
h« hÊp.
III. Ho¹t ®éng d¹y häc:
1. kiÓm tra bµi cò : (?) Thùc chÊt sù trao ®æi khÝ ë 
phæi vµ tÕ bµo lµ g×.
                               (?) Dung tÝch sèng lµ g× 
? Lµm thÕ nµo ®Ó t¨ng dung tÝch sèng. ( Dung tÝch sèng 
lµ thÓ tÝch lín nhÊt mµ mét c¬ thÓ cã thÓ hÝt vµo vµ 
thë ra . Dùa vµo dung tÝch ®Ó ph¶n ¸nh t×nh tr¹ng søc 
kháe.) .
2. Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1 :  CÇn b¶o vÖ hÖ h« hÊp 
khái 
I. CÇn b¶o vÖ hÖ h« hÊp 
                                    C
khái c¸c t¸c nh©n cã 
 
¸c t¸c nh©n cã h  
¹i
h¹i.
GV : yªu cÇu  HS nghiªn cøu 


59
th«ng tin SGK vµ néi dung 
b¶ng 22.
(?) Cã nh÷ng t¸c nh©n nµo g©y  ­ T¸c nh©n : Bôi , chÊt 
khÝ ®éc , VSV. . . .g©y 
h¹i tíi ho¹t ®éng h« hÊp.
HS : Dùa vµo nd b¶ng tr¶ lêi.  nªn c¸c bÖnh lao phæi , 
viªm phæi ung th phæi.

­ Biªn ph¸p: X©y dùng 
(?) Em h∙y ®Ò ra c¸c biÖn 
m«i trêng trong s¹ch, 
ph¸p b¶o vÖ h« hÊp tr¸nh t¸c 
kh«ng hót thuèc l¸ , 
nh©n cã h¹i.
®eo khÈu trang khi lao 
®éng.
(?) Em ®∙ lµm g× ®Ó tham gia 
b¶o vÖ m«i trêng trong s¹ch ë 
trêng líp.
HS : + Kh«ng vøt  r¸c , xР
giÊy.
        + Tuyªn truyÒn cho 
II. CÇn luyÖn tËp ®Ó cã 
c¸c b¹n tham gia.
hÖ h« 
Ho¹t ®éng 2 : CÇn luyÖn tËp ®Ó cã hÖ  hÊp kháe m¹nh.
h«                 
  
HÊp kháe m¹nh

GV :  yªu cÇu HS tù nghiªn 
cøu th«ng tin SGK kÕt hîp víi 
thùc tÕ rÌn luyÖn cña b¶n 
th©n trao ®æi nhãm tr¶ lêi 
c©u hái.
(?) V× sao khi luyÖn tËp TDTT 
®óng c¸ch th× cã ®îc dung 
tÝch sèng lÝ tëng.
HS : LuyÖn tËp TDTT ®óng c¸ch 
sÏ lµm t¨ng thÓ tÝch lång 
ngùc.
GV bæ sung thªm: 
• Dung tÝch sèng lµ thÓ 
tÝch kk lín nhÊt mµ mét 
c¬ thÓ cã thÓ hÝt vµo vµ 
thë ra.
• Dung tÝch phæi phô thuéc 
vµo dung tÝch lång ngùc.
• Dung tÝch lång ngùc phô 
thuéc vµo sù ph¸t triÓn 
cña khung x¬ng. Cßn dung 
tÝch khÝ cÆn phô thuéc 


60
vµo kh¶ n¨ng co tèi ®a 
cña c¸c c¬ thë ra, c¸c c¬ 
nµy cÇn luyÖn tËp tõ bÐ.
Nh vËy ®Ó cã ®îc dung tÝch 
sèng lÝ tëng chóng ta cÇn 
luyÖn tËp TDTT ®óng c¸ch.
(?) Gi¶i thÝch v× sao khi thë 
s©u vµ gi¶m sè nhÞp thë trong 
mçi phót sÏ lµm t¨ng hiÖu qu¶ 
h« hÊp.
• Gi¶i thÝch qua VD:
 
+ Mét ngêi të ra 18nhÞp/ 
phót,mçi nhÞp hÝt vµo 400ml 
kk:
­ KhÝ lu th«ng / phót ; 
400ml x 18 = 7200ml.
­ LuyÖn tËp TDTT phèi 
­ khÝ v« Ých ë kho¶ng 
hîp víi tËp thë s©u vµ 
chÕt ; 150ml x 18 = 
nhÞp thë thêng xuyªn tõ 
2700ml .
bÐ.
­ KhÝ h÷u Ých vµo tíi phÕ 
­ LuyÖn tËp TT võa 
nang ; 7200 – 2700 = 
søc ,rÌn luyÖn tõ tõ.
450ml.
+ NÕu ngêi ®ã thë s©u 12 nhÞp 
/ phót , mçi nhÞp hÝt vµo 
600ml
­ KhÝ lu th«ng  6ml x 12 = 
7200ml
­ KhÝ v« Ých kho¶ng chÕt 
150ml x 12 = 1800.
­ khÝ h÷u Ých tíi phÕ nang; 
7200ml – 1800ml = 5400ml.
    Nh vËy khi thë s©u vµ 
gi¶m nhÞp thë trong mçi phót 
sÏ t¨ng hiÖu qu¶ h« hÊp.
(?) H∙y ®Ò ra biÖn ph¸p g× 
tËp luyÖn ®Ó cã hÖ h« hÊp 
kháe m¹nh.
HS : LuyÖn tËp TT kÕt hîp thë 
s©u vµ gi¶m nhÞp thë thêng 
xuyªn.

 
             KÕt luËn chung : 
HS ®äc SGK.
IV . KiÓm tra ®¸nh gi¸ 




61
(?) Trong m«i trêng cã nhiÒu t¸c nh©n g©y h¹i cho hÖ h« 
hÊp , mçi chóng ta cÇn ph¶i  lµm g× ®Ó b¶o vÖ m«i trêng 
vµ b¶o vÖ chÝnh m×nh.
 V . DÆn dß; 
       ­ VÒ nhµ häc bµi vµ lµm bµi tËp trong SGK. §äc 
môc em cã biÕt .
       ­ T×m hiÓu vÒ h« hÊp nh©n t¹o . ChuÈn bÞ bµi 23. 
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
……………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………
  
TiÕt 24                thùc hµnh :    h« hÊp nh©n t¹o
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
­ HiÓu râ c¬ së khoa häc cña h« hÊp nh©n t¹o.
­ N¾m ®îc tr×nh tù c¸c bíc tiÕn hµnh h« hÊp nh©n t¹o.
­ BiÕt ph¬ng ph¸p hµ h¬i thæi ng¹t vµ ph¬ng ph¸p Ên 
lång ngùc.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
ChuÈn bÞ theo tæ : chiÕu ,gèi c¸ nh©n,g¹c v¶i mÒm.
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
1.   Óm tra sù chuÈn bÞ cña c¸c tæ
Ki  
2.  µi mí .
B i
Ho¹t ®éng 1 : t×m hiÓu c¸c nguyªn nh©n 
                             L
I. Nguyªn nh©n lµm h« 
µm h« hÊp gi¸n ®o¹n
GV : yªu cÇu HS nghiªn cøu SGK  hÊp    
Gi¸n ®o¹n
vµ tr¶ lêi c©u hái.
(?) Cã nh÷ng nguyªn nh©n nµo 
­ Nguyªn nh©n: 
lµm h« hÊp cña ngêi bÞ gi¸n 
+ Khi bÞ chÕt ®uèi níc 
®o¹n.
vµo phæi .
+ Khi bÞ ®iÖn giËt.
+ Khi bÞ thiÕu khÝ hay 
cã nhiÒu khÝ ®éc.

II. TiÕn hµnh h« hÊp 
Ho¹t ®éng 2 : TiÕn hµnh h« hÊp nh©n 
t¹o nh©n t¹o
1. Ph¬ng ph¸p hµ h¬i 
thæi 
GV nªu yªu cÇu :                 ng¹t
(?) Ph¬ng ph¸p hµ h¬i thæi 
ng¹t ®îc tiÕn hµnh nh thÕ nµo.


62
HS : N/c SGK ghi nhí c¸c bíc 
tr¶ lêi.
Chó ý: NÕu miÖng n¹n 
nh©n bÞ cøng khã më, 
cã thÓ dïng tay bÞt 
miÖng vµ thæi vµo mòi. 
NÕu tim ®ång thêi 
ngõng ®Ëp cã thÓ võa 
(?) Ph¬ng ph¸p Ên lång ngùc ®­
thæi ng¹t võa xoa bãp 
îc tiÕn hµnh nh thÕ nµo.
tim
GV  yªu cÇu thùc hiÖn ph¬ng 
2. Ph¬ng ph¸p Ên lång 
ph¸p Ên lång ngùc ë nhãm
GV gi¸m s¸t c¸c nhãm sau ®ã  ngùc.
gäi mét vµi HS ®Ó kiÓm tra 
Chó ý:  Cã thÓ ®Æt n¹n 
nh©n n»m sÊp , ®Çu h¬i 
nghiªng sang mét bªn. 
Dïng 2 tay vµ søc nÆng 
th©n thÓ Ên vµo phÇn 
ngùc díi (phÝa lng) 
n¹n nh©n theo tõng 
nhÞp

                         
IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸.
GV:  ­   NhËn xÐt chung c¶ buæi thùc hµnh vÒ kÕt qu¶ 
häc tËp vµ ý thøc kØ luËt
    ­  Cho ®iÓm nhãm thùc hiÖn tèt. Nh¾c nhë vµ rót 
kinh nghiÖm.
    ­  HS dän vÖ sinh líp.
V. DÆn dß:  
                   ViÕt b¸o c¸o thu hoach theo mÉu.
                    ¤n tËp kiÕn thøc vÒ hÖ tiªu hãa líp 
7. 

  t kinh nghiÖm: 
Ró  
……………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………

 




    Ch¬ng V                                tiªu hãa



63
TiÕt 25       tiªu hãa vµ c¸c c¬ quan tiªu hãa
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. môc tiªu:
      1. kiÕn thøc: HS tr×nh bµy ®îc :
  ­ C¸c nhãm chÊt trong thøc ¨n
  ­ C¸c ho¹t ®éng trong qu¸ tr×nh tiªu hãa
  ­ Vai trß cña tiªu hãa víi c¬ thÓ ngêi
  ­ X¸c ®Þnh ®îc trªn h×nh vÏ vµ m« h×nh c¸c c¬ quan 
cña hÖ tiªu hãa ë ngêi
      2. KÜ n¨ng : RÌn kÜ n¨ng quan s¸t tranh h×nh , s¬ 
®å ,t×m kiÕn thøc, ho¹t ®éng nhãm.
    3. Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ hÖ tiªu hãa.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
Tranh vÏ H24.3 SGK
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
1.§V§: (?) Con ngêi thêng ¨n nh÷ng lo¹i thøc ¨n nµo.
(?) Sù ¨n vµ biÕn ®æi thøc ¨n trong cá thÓ ngêi cã tªn 
lµ g×
VËy qu¸ tr×nh tiªu hãa trong c¬ thÓ ngêi ®∙ diÔn ra nh 
thÕ nµo?
2. Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1: t×m hiÓu thøc ¨n vµ sù tiªu 
hãa
I. Thøc ¨n vµ sù tiªu 
hãa
GV: H»ng ngµy chóng ta ¨n nhiÒu 
lo¹i thøc ¨n . VËy thøc ¨n ®ã 
thuéc nh÷ng lo¹i chÊt g×? ­Thøc ¨n gåm c¸c chÊt 
HS : ChÊt v« c¬ vµ chÊt h÷u c¬. v« c¬ vµ h÷u c¬.
GV:  Yªu cÇu HS  quan s¸t H24.1
(?) C¸c chÊt nµo trong thøc ¨n 
kh«ng bÞ biÕn ®æi vÒ mÆt hãa häc 
trong qu¸ tr×nh tiªu hãa.
HS: Vitamin, Muèi kho¸ng , Níc
(?): C¸c chÊt nµo trong thøc ¨n 
®îc biÕn ®æi vÒ mÆt hãa häc 
trong qu¸ tr×nh tiªu hãa. ­ C¸c  ho¹t ®éng tiªu 
HS : GluxÝt, LipÝt, Pr«tªin,  hãa thøc ¨n: ¨n, ®Èy 
AxÝtnuclªic. T.¨, tiªu hãa T.¨, 
(?): Qu¸ tr×nh tiªu hãa gåm  hÊp thô chÊt dinh d­
nh÷ng ho¹t ®éng nµo? ìng vµ th¶i ph©n.
HS: Ho¹t ®éng : ¨n, ®Èy c¸c chÊt 
trong èng tiªu hãa , tiªu hãa 
thøc ¨n, hÊp thô chÊt dinh dìng, 
th¶i b∙.


64
(?): VËy  trong c¸c ho¹t ®éng 
­ Vai trß: Nhê qu¸ 
trªn ho¹t ®éng nµo lµ quan träng 
tr×nh tiªu hãa , thøc 
nhÊt?
¨n biÕn ®æi thµnh 
HS: Tiªu hãa thøc ¨n vµ hÊp thô 
chÊt dinh dìng vµ 
chÊt dinh dìng.
th¶i cÆn b∙.
(?): Vai trß cña qu¸ tr×nh tiªu 
hãa lµ g×?


II. C¸c c¬ quan tiªu 
hãa
GV: Thøc ¨n dï biÕn ®æi b»ng 
c¸ch nµo th× cuèi cïng ph¶i 
thµnh chÊt hÊp thô ®îc th× míi 
­ èng tiªu hãa: MiÖng 
cã t¸c dông víi c¬ thÓ.
,hÇu, thùc qu¶n, d¹ 
Ho¹t ®éng 2:         c¸c c¬ quan tiªu 
hãa. dµy, ruét ( ruét 
nom , ruét giµ ) , 
GV: Yªu cÇu häc sinh quan s¸t H  hËu m«n.
24.3  ­ TuyÕn tiªu hãa : 
( ? ) Cho biÕt c¸c c¬ quan tiªu  tuyÕn nmíc bät , 
hãa ë ngêi tuyÕn gan, tuyÕn tôy, 
HS: èng tiªu hãa , tuyÕn tiªu  tuyÕn vÞ , tuyÕn 
hãa ruét,




GV: Yªu cÇu HS tù x¸c ®Þnh vÞ 
c¬ quan tiªu hãa trªn c¬ thÓ 
m×nh.
 
           KÕt luËn chung: HS 
®äc  SGK

 
IV:  KiÓm tra ®¸nh gi¸.
 (?) C¨n cø vµo H 24.1, 24.2   SGK . Thùc chÊt cña häat 
®éng tiªu hãa lµ g× ?
 (?) Qu¸ tr×nh tiªu hãa gåm nh÷ng ho¹t ®éng nµo.
V: DÆn dß: ­ Häc bµi cò vµ lµm bµi tËp ë nhµ.
                  ­ §äc môc em cã biÕt vµ  chuÈn bÞ bµi 
míi: Bµi 25.

  t kinh nghiÖm: 
Ró  
……………………………………………………………………………………….


65
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………

   TiÕt 26                            tiªu hãa ë khoang 
miÖng
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
   1. KiÕn thøc: HS: ­ tr×nh bµy ®îc c¸c ho¹t ®éng tiªu 
hãa diÔn ra trong  khoang 
miÖng.                  ­ Tr×nh bÇy ®îc ho¹t ®éng nuèt 
vµ ®Èy thøc ¨n tõ khoang miÖng qua thùc qu¶n xuèng d¹ 
dµy.
   2. KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng nghiªn có th«ng tin, tranh 
h×nh, kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm.
   3. Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ gi÷ g×n r¨ng 
miÖng, ý thøc trong khi ¨n kh«ng cêi ®ïa.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc:
Tranh vÏ H 25.1; 25.2; 25.3 SGK.
III. Ho¹t ®éng d¹y häc.
1. kiÓm tra bµi  cò: (?) Vai trß cña tiªu hãa trong ®êi 
sèng con ngêi lµ g×.
2.Bµi míi.
Ho¹t ®éng 1:                   tiªu hãa ë khoang 
miÖng
I. Tiªu hãa ë 
khoang miÖng
GV: Yªu cÇu HS quan s¸t H 25.1 vµ ®äc 
th«ng tin SGK.
(?) : Khi thøc ¨n ®îc ®a vµo miÖng sÏ cã 
nh÷ng ho¹t ®éng nµo x¶y ra.
HS : KÓ ®ñ c¸c ho¹t ®éng ë miÖng.
GV: ë H 25.1 chØ biÓu hiÖn nh÷ng c¬ quan 
chÝnh mµ cha biÓu hiÖn ®îc c¸c c¬ quan 
phô nh c¸c c¬ ë m¸, ë m«i.
(?) : Cã thÓ nhai thö c¬m , võa nhai võa 
thö h×nh dung xem cã nh÷ng c¬ quan bé 
phËn nµo trong khoang miÖng tham gia vµo 
giai ®o¹n h×nh thµnh viªn thøc ¨n (tríc 
khi nuèt) vµ giai ®o¹n nuèt.
GV: Yªu cÇu HS vËn dông kÕt qu¶ ph©n 
tÝch hãa häc H 25.2 ®Ó tr¶ lêi c©u hái.
(?) : V× sao khi nhai c¬m l©u trong 
miÖng l¹i thÊy cã c¶m gi¸c ngät.
HS : V× tinh bét trong c¬m ®∙ chÞu t¸c 


66
dông cña enzim Amilaza trong níc bät vµ 
biÕn ®æi 1 phÇn thµnh ®êng Mant«z¬ t¸c ®éng 
gai vÞ gi¸c trªn lìi nªn ngät.
(?):Hoµn thµnh b¶ng 25 SGK T82 chØ râ 
®©u lµ biÕn ®æi hãa häc, lÝ häc.
BiÕn  C¸c  C¸c  T¸c dông
®æi  ho¹t  thµnh 
thøc  ®éng  phÇn 
¨n ë  tham  tham 
khoang  gia gia
miÖng
BiÕn  ­TiÕt  ­C¸c  ­Lµm ít vµ mÒm 
®æi lÝ  níc  tuyÕn  thøc ¨n.
häc bät. níc bät
­Nhai, ­ R¨ng ­Lµm mÒm vµ 
nhuyÔn thøc ¨n.
 §¶o  .­  ­Lµm thøc ¨n thÊm 
trén  R¨ng,  ®Ém níc bät.
thøc  lìi, 
¨n c¸c c¬  ­T¹o viªn thøc ¨n 
m«i vµ  võa nuèt.
­T¹o  m¸
viªn  ­ R¨ng, 
thøc  lìi, 
¨n c¸c c¬ 
m«i vµ 
II. Nuèt vµ 

®Èy thøc ¨n.
BiÕn  ­T¸c  ­ En  ­BiÕn ®æi 1 phÇn 
­Nuèt: Nhê 
®æi  ®éng  zim  tinh bét chÝn 
ho¹t ®éng cña 
hãa  cña  Amilaza trong thøc ¨n 
lìi, thøc ¨n 
häc Enzim  thµnh ®êng 
®îc ®Èy xuèng 
Amilaz Mant«z¬
thùc qu¶n

­ Thøc ¨n qua 
trong 
thùc qu¶n 
níc 
xuèng d¹ dµy 
bät
nhê ho¹t ®éng 
(?) T¹i sao ph¶i nhai kÜ khi ¨n
cña c¸c c¬ 
Ho¹t ®éng 2:    T×m hiÓu ho¹t ®éng nuèt vµ ®Èy thøc  thùc qu¶n
¨n      qua  Thùc qu¶n

GV: Yªu cÇu HS quan s¸t kÜ H 25.3, ®äc 
th«ng tin SGK
(?): Nuèt diÔn ra nhê ho¹t ®éng cña c¬ 
quan nµo lµ chñ yÕu vµ cã t¸c dông g×?
HS : Ho¹t ®éng cña lìi.


67
(?): Lùc ®Èy cña viªn thøc ¨n qua thùc 
qu¶n xuèng d¹ dµy ®∙ ®îc t¹o ra nh thÕ 
nµo?
HS: Thøc ¨n lät vµo thùc qu¶n, c¸c c¬ 
vßng ë thùc qu¶n lÇn lît co ®Èy viªn 
thøc ¨n.


(?): Khi uèng níc qu¸ tr×nh nuèt cã 
gièng nuèt thøc ¨n kh«ng?
(?): T¹i sao ngêi ta khuyªn khi ¨n uèng 
kh«ng ®îc cêi ®ïa.
(?): Thøc ¨n qua thùc qu¶n cã ®îc biÕn 
®æi g× vÒ mÆt lÝ häc, hãa häc kh«ng.
HS: Kh«ng. V× thêi gian diÔn ra qu¸ 
nhanh.

               KÕt luËn chung : HS ®äc 
SGK.
 
 
IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸:
(?); Gi¶i thÝch nghÜa ®en vÒ mÆt sinh häc cña c©u thµnh 
ng÷ “ nhai kÜ no l©u”
§A: Khi nhai cµng kÜ th× hiÖu suÊt tiªu hãa cµng cao, 
c¬ thÓ hÊp thô ®îc nhiÒu chÊt dinh dìng h¬n nªn no l©u 
h¬n.
(?); Khi ¨n ch¸o hay uèng s÷a c¸c lo¹i thøc ¨n nµy cã 
thÓ biÕn ®æi trong khoang miÖng nh thÕ nµo.
§A: + Víi ch¸o: ThÊm mét Ýt níc bät , mét phÇn tinh bét 
trong ch¸o bÞ Enzim amilaza ph©n gi¶i thµnh ®êng 
Mant«z¬.
      + Víi s÷a: ThÊm 1 Ýt níc bät , sù tiªu hãa khong 
diÔn ra ë khoang miÖng do thµnh phÇn hãa häc cña s÷a lµ 
P r«tªin vµ ®êng ®«i hoÆc ®êng ®¬n.
V. DÆn dß:
­ VÒ nhµ häc bµi cò, lµm bµi tËp SGk, ®äc môc em cã 
biÕt.
­ ChuÈn bÞ bµi míi: Bµi 26
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………




68
Bµi 27    tiªu hãa ë d¹ dµy
TiÕt 27
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
i. môc tiªu
1. KiÕn thøc
Tr×nh bµy ®îc qu¸ tr×nh tiªu hãa ë d¹ dµy gåm:
­C¸c ho¹t ®éng.
­C¬ quan hay tÕ bµo thùc hiÖn ho¹t ®éng.
­T¸c dông cña c¸c ho¹t ®éng.
2. Kü n¨ng.
RÌn kü n¨ng:
­T duy dù ®o¸n.
­Quan s¸t tranh h×nh t×m kiÕn thøc.
­Ho¹t ®éng nhãm.
3. Th¸i ®é
Gi¸o dôc ý thøc gi÷ g×n, b¶o vÖ d¹ dµyvµ hÖ tiªu ho¸  
.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc 
­Tranh phãng to h×nh 27.1, 27­2, 27­3SGK . h×nh bæ 
sung cÊu t¹o c¸c líp cña d¹ dµy.
­HS kΠb¶ng 27 vµo vë.
iii. ho¹t ®éng d¹y – häc.
1. kiÓm tra bµi  cò: 
2.Bµi míi.
Më  bµi: Chóng  ta  ®∙ biÕt c¸c thøc ¨n chØ  ®îc tiªu 
hãa mét phÇn  ë  khoang miªng, vËy vµo  ®Õn d¹  dµy chóng  
®îc tiÕp tôc biÕn ®æi nh thÕ nµo?




69
Ho¹t  ®éng 1  :         t×m  hiÓu cÊu t¹o cña d¹  I .CÊu t¹o d¹ dµy
dµy
­ D¹ dµy h×nh tói 
GV: Yªu cÇu HS  ®äc T2  SGK , quan s¸t  (3l)
H27.1 ­ Thµnh d¹ dµy cã 
(?) : D¹ dµy cã cÊu t¹o nh thÕ nµo 4 líp   (líp mµng 
HS: ­ H×nh d¹ng tói ngoµi,   líp   c¬   , 
­ Thµnh d¹ dµy 4 líp líp   niªm   m¹c   vµ 
niªm   m¹c   trong 
cïng).
* Líp c¬ dµy kháe 
gåm   3   líp   (C¬ 
(?):   C¨n   cø   vµo   ®Æc   ®iÓm   cÊu   t¹o   ,  däc,   c¬   vßng,   c¬ 
dù   ®o¸n xem  ë  d¹  dµy cã  thÓ  diÔn ra  xiªn).
c¸c ho¹t ®éng tiªu hãa nµo * Líp niªm m¹c cã 
HS: Th¶o luËn ®a ra ý kiÕn nhiÒu   tuyÕn   tiÕt 
GV  ghi   c¸c   ý   kiÕn   cña   HS   lªn   b¶ng  dÞch vÞ
sau ®ã chuyÓn môc
Ho¹t  ®éng 2:       T×m  hiÓu sù  tiªu hãa  ë  d¹ 
dµy II. Tiªu hãa ë d¹ 
dµy.
GV : Nªu thÝ nghiÖm cña I .P. Paplop  
vµ   yªu   cÇu   HS   t×m   hiÓu   th«ng   tin 
hoµn thµnh néi dung b¶ng 27
GV : kΠb¶ng HS lªn ®iÒn
GV  :   Cho   HS   ®¸nh   gi¸   l¹i   ®iÒu   dù 
®o¸n ban ®Çu vµ ®Ênh gi¸ bæ sung.
BiÕn  C¸c  Thµnh  T¸c dông
®æi  ho¹t  phÇn 
thøc  ®éng  tham 
¨n   ë  tham  gia 
d¹  gia ho¹t 
dµy ®énh
BiÕn  ­Sù  ­TuyÕn  ­Hßa   lo∙ng 
®æi  tiÕt  vÞ thøc ¨n
lÝ  dÞch vÞ ­§¶o   trén 
häc ­Sù   co  ­C¸c  thøc   ¨n 
bãp cña  líp   c¬  cho   thÊm 
d¹ dµy cña   d¹  ®Òu   dÞch 
dµy vÞ
BiÕn  ­Ho¹t  Enzim  ­Ph©n   c¾t 
®æi  ®éng  pÐpin Pr«tªin 
hãa  cña  chuçi   dµi 
häc enzim  thµnh   ng¾n  ­   C¸c   lo¹i   thøc 
PÐpin gåm   3­10  ¨n kh¸c nh LipÝt, 
a.a Glu   xÝt   chØ   biÕn 
(?):   Sù   ®Èy   thøc   ¨n   xuèng   ruét   nhê  ®æi   vÒ   mÆt   lÝ 
ho¹t   ®éng   cña   c¸c   c¬   quan   bé   phËn  häc.
nµo? ­   Thêi   gian   thøc 
HS:  Nhê  c¬  d¹  dµy co vµ  c¬  vßng m«n  ¨n   lu   l¹i   trong 
vÞ. d¹   dµy   tõ   3­   6 
70
(?):   Lo¹i   thøc   ¨n   Glu   xÝt   vµ   LipÝt  tiÕng   tïy   lo¹i 
IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸:
(?): §Æc ®iÓm cÊu t¹o chñ yÕu cña d¹ dµy lµ:
a. Cã  líp c¬ rÊt dµy vµ  kháe.       b. Cã  líp niªm m¹c 
víi nhiÒu tuyÕn tiÕt dÞch vÞ
c. Cã hai líp c¬ vßng vµ däc        d. C¶ a vµ b
 V. DÆn dß:  ­VÒ nhµ häc bµi cò vµ lµm bµi tËp SGK
                       ­ §äc môc em cã biÕt.
                      ­ ChuÈn bÞ bµi míi : 

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………

TiÕt 28:                              tiªu hãa ë ruét 
non
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
 I­  Môc tiªu.
1. KiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc qu¸ tr×nh tiªu hãa diÔn 
ra ë ruét non gåm:
                     + C¸c ho¹t ®éng
                     + C¸c cë quan hay tÕ bµo thùc 
hiÖn.
                     + T¸c dông vµ kÕt qu¶ cña ho¹t 
®éng.
2. KÜ n¨ng: ­  RÌn kÜ n¨ng ho¹t ®éng ®éc lËp, ho¹t ®éng 
nhãm.
                   ­ T duy dù ®o¸n.
3. Th¸i ®é:  ­ Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ c¬ quan tiªu hãa.
 II­ ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc.
 Tranh vÏ H28.1, H28.2
 III.  Ho¹t ®éng d¹y häc.
1. §V§: Khi chóng ta ¨n chØ cã tinh bét vµ Pr«tªin lµ 
®îc tiªu hãa ë miÖng vµ d¹ dµy .Nh vËy ch¾c ch¾n sù 
hoµn thµnh qu¸ tr×nh tiªu hãa ph¶i ë ruét non. VËy sù 
tiªu hãa thøc ¨n ë ruét non diÔn ra nh thÕ nµo , bµi 
häc sÏ gióp chóng ta t×m hiÓu.
2. Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1.    T×m hiÓu cÊu t¹o cña ruét non
I. Ruét non.
GV: Yªu cÇu HS  nghiªn cøu T , quan 


s¸t H28.1 vµ H28.2. ­ Thµnh ruét 
(?): Ruét non cã cÊu t¹o nh thÕ nµo cã 4 líp nhng 
HS: Cã 4 líp máng. máng.


71
* Líp c¬ chØ 
cã c¬ däc, c¬ 
vßng.
* Líp niªm m¹c 
(sau t¸ trµng) 
(?): Dù ®o¸n xem ë cã ho¹t ®éng tiªu 
cã nhiÒu tuyÕn 
hãa nµo
HS: Th¶o luËn ®a ra c¸c ho¹t ®éng tiªu  ruét tiÕt dÞch 
vµ chÊt nhÇy.
hãa
GV: Ghi c¸c nhËn xÐt cña HS lªn b¶ng 
II. Tiªu hãa ë 
cha nhËn xÐt – chuyÓn môc.
ruét non.
Ho¹t ®éng 2.          Tiªu hãa ë ruét non

GV: Yªu cÇu HS nghiªn cøu th«ng tin.
(?): Khi thøc ¨n vµo ®Õn ruét th× sÏ 
biÕn ®æi nh thÕ nµo
HS: BiÕn ®æi lÝ häc vµ hãa häc
GV: Yªu cÇu HS hoµn thµnh phiÕu häc 
tËp.




­ Ruét non cã 
®ñ enzim ®Ó 
tiªu hãa hÕt 
c¸c lo¹i thøc 
¨n.
­ Vai trß líp 
c¬: Nhµo trén 
thøc ¨n ngÊm 
®Òu dÞch tiªu 


72
hãa .T¹o lùc 
BiÕn  H/®  C¬ quan  T¸c dông
®Èy thøc ¨n 
®æi  tham  thùc hiÖn
dÇn xuèng c¸c 
thøc  gia
phÇn tiÕp theo 
¨n ë 
cña ruét
ruét
BiÕn  ­TiÕt  TuyÕn  ­Thøc ¨n 
®æi  dÞch. gan,  hßa 
lÝ  tôy,ruét, lo∙ng ,trén 
häc tuyÕn níc  ®Òu víi 
­ Muèi  bät dÞch,
mËt  ­Ph©n nhá 
t¸ch  thøc ¨n
lipÝt 
thµnh 
giät 
nhá 
biÖt 
lËp t¹o 
nhò t­
¬ng hãa
BiÕn  ­Tinh  ­ TuyÕn  ­ BiÕn ®æi 
®æi  bét.  níc bät  tinh bét 
hãa  Pr«tªin  (Enzim  thµnh ®­
häc chÞu  amilaz. ¬ngdf ®¬n 
t¸c  c¬ thÓ hÊp 
dông  thô ®îc.
cña 
enzim. ­ Enzim 
­LipÝt  pÐpin. ­ Pr«tªin: 
chÞu  Axit amin.
t¸c  ­ Muèi 
dông  mËt,  ­ LipÝt: 
cña  Lipaza Glyxªrin + 
enzim  AxÝtbÐo
vµ dÞch 
mËt
(?) Thøc ¨n xuèng tíi ruét non cßn 
chÞu sù biÕn ®æi lÝ häc kh«ng.
HS: Sù biÕn ®æi lÝ häc kh«ng ®¸ng kÓ.
(?): Sù biÕn ®æi ë ruét non thùc hiÖn 
®èi víi lo¹i chÊt nµo trong thøc ¨n.
    Quan s¸t H28.3 SGk tr¶ lêi.
HS:

(?): Vai trß cña líp c¬ trong thµnh 
ruét lµ g×
(?): NÕu ë ruét non mµ thøc ¨n kh«ng 
®îc biÕn ®æi th× sao.

73
HS : Th× ruét sÏ th¶i ra ngoµi.
*  
Liªn hÖ thùc t   Lµm thÕ nµo ®Ó khi 
Õ:
chóng ta ¨n thøc ¨n ®îc biÕn ®æi hoµn 
toµn thµnh chÊt dinh dìng (®êng ®¬n, 
Glyxªrin... ) mµ c¬ thÓ cã thÓ hÊp thô 
®îc.
HS: + Nhai kÜ ë miÖng ®Ó d¹ dµy ®ë 
ph¶i co bãp nhiÒu
        + Thøc ¨n nghiÒn nhá – thÊm 
®Òu dÞch tiªu hãa – biÕn ®æi hãa häc 
®îc thùc hiÖn dÔ dµng.

         KÕt luËn chung: HS ®äc SGK


IV­KiÓm tra ®¸nh gi¸.
(?) . KÕt qu¶ tiªu hãa ë ruét non lµ g×?
(?).  Nh÷ng chÊt nµo trong thøc ¨n cÇn ®îc tiªu hãa 
tiÕp ë rruét non?
V­DÆn dß.
   ­ VÒ nhµ häc bµi cò , lµm bµi tËp SGK, ®äc môc em cã 
biÕt.
   ­ ChuÈn bÞ bµi míi. 
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………

TiÕt 29.                 hÊp thô chÊt dinh dìng vµ th¶i 
ph©n
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I­Môc tiªu.
­ Tr×nh bµy ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ruét non phï hîp 
víi c¸c chøc n¨ng hÊp thô chÊt dinh dìng.
­ C¸c con ®êng vËn chuyÓn c¸c chÊt dinh dìng tõ ruét 
non tíi c¸c c¬ quan tÕ bµo.
­ Vai trß cña gan trªn con ®êng vËn chuyÓn c¸c chÊt 
dinh dìng.
­ Vai trß cña ruét giµ trong qu¸ tr×nh tiªu hãa ë c¬ 
thÓ.
­ Tr×nh bµy ®îc t¸c nh©n g©y h¹i cho hÖ tiªu hãa vµ 
møc ®é t¸c h¹i cña nã.
­ ChØ ra ®îc c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ hÖ tiªu hãa vµ ®¶m 
b¶o hÖ tiªu hãa cã hiÖ qu¶.


74
II­§å dïng d¹y häc.
Tranh vÏ H29.1­ H29.3 SGK.
III­Ho¹t ®éng d¹y häc.
1. §V§: Thøc ¨n sau khi biÕn ®æi thµnh chÊt dinh dìng 
®îc c¬ thÓ hÊp thô nh thÕ nµo?
2. Bµi míi:
A:HÊp thô chÊt 
Ho¹t ®éng 1.        HÊp thô chÊt dinh dìng dinh dìng vµ 
th¶i ph©n
­ GV: Yªu cÇu HS ®äc th«ng tin SGK , 
Quan s¸t H29.2, H29.2. I. HÊp thô 
 (?): C¨n cø vµo ®©u ngêi ta kh¼ng ®Þnh  chÊt dinh d­
r»ng ruét non lµ c¬ quan chñ yÕu cña hÖ  ìng.
tiªu hãa ®¶m nhËn vai trß hÊp thô chÊt 
dinh dìng. ­ Ruét dµi cã 
HS: ­ Ruét non cã bÒ mÆt hÊp thô rÊt lín  tæng diÖn 
(400 – 500m2) tÝch bÒ mÆt 
       ­ Ruét non cßn cã m¹ng mao m¹ch  500m2 .
m¸u vµ m¹ch  b¹ch huyÕt dµy ®Æc ­ Ruét non lµ 
       ­  Dùa vµo ®å thÞ, ph¶n ¸nh qua  n¬i hÊp thô 
®å thÞ còng chøng tá sù hÊp thô chÊt  chÊt dinh d­
dinh dìng còng diÔn xra ë ruét non. ìng.
 (?): §Æc ®iÓm cÊu t¹o trong cña ruét 
non cã ý nghÜa g× víi chøc n¨ng hÊp thô  ­ CÊu t¹o cña 
c¸c chÊt dinh dìng. ruét phï hîp 
HS: ­ DiÖn tÝch bÒ mÆt trong lín. víi viÖc hÊp 
   ­  HÖ mao m¹ch m¸u vµ m¹ch b¹ch  thô.
huyÕt ph©n bè dµy ®Æc tíi tõng l«ng  + Niªm m¹c 
ruét. ruét cã nhiÒu 
(?): DiÖn tÝch bÒ mÆt hÊp thô liªn quan  nÕp gÊp.
tíi hiÖu qu¶ hÊp thô chÊt nh thÕ nµo. + Cã nhiÒu 
HS: DiÖn tÝch t¨ng th× hiÖu qu¶ hÊp thô  l«ng ruét vµ 
t¨ng. l«ng cùc nhá.
(?): §Æc ®iÓm nµo cña ruét non lµm t¨ng  + M¹ng líi 
diÖn tÝch bÒ mÆt hÊp thô vµ kh¶ n¨ng hÊp  mao m¹ch m¸u 
thô. vµ b¹ch huyÕt 
HS: NÕp gÊp, l«ng ruét, hÖ thèng mao  dµy ®Æc (C¶ ë 
m¹ch l«ng ruét).

Ho¹t ®éng 2.     Con ®êng vËn chuyÓn, hÊp 
II. Con ®êng 
              HÊp thô  chÊt vµ vai trß cña gan.
vËn chuyÓn, 
hÊp thô c¸c 
GV: Yªu cÇu HS quan s¸t H29.3 hoµn thµnh 
chÊt vµ vai 
b¶ng 29
trß cña gan.
GV kΠb¶ng HS hoµn thµnh.
­ VËn chuyÓn 
theo ®êng 



75
m¸u: §êng , 
ChÊt dinh dìng  ChÊt dinh dìng 
AxÝtbÐo vµ 
hÊp thô vµ v/c  hÊp thô vµ v/c 
Glixªrin, 
theo ®êng m¸u theo ®êng b¹ch 
Axit amin, 
huyÕt
C¸c Vitamin 
­ §êng, AxitbÐo  ­ LipÝt, Vitamin 
tan trong n­
vµ Glixªrin,  tan trong dÇu 
íc, Muèi 
AxÝt amin, c¸c  (A, D, E, K)
kho¸ng, Níc.
Vitamin tan 
­ VËn chuyÓn 
trong níc , Muèi 
theo ®êng 
kho¸ng, Níc.
b¹ch huyÕt: 
(?): Gan ®ãng vai trß g× trªn con ®êng 
Lipit, 
vËn chuyÓn chÊt dinh dìng vÒ tim.
Vitamin tan 
trong dÇu (A, 
D, E, K).
­ Vai trß 
Ho¹t ®éng 3.                
Th¶i ph©n 
 .
gan: + ®iÒu 
hßa nång ®é 
GV: Yªu cÇu HS ®äc th«ng tin SGK Tr 95 chÊt dù tr÷ 
(?): Vai trß chñ yÕu cña ruét giµ trong  trong m¸u 
lu«n æn ®Þnh, 
qu¸ tr×nh tiªu hãa ë c¬ thÓ ngêi lµ g×
dù tr÷  
GV nªu thªm: Ruét g× kh«ng ph¶i lµ n¬i 
chøa ph©n v× nß dµi 1.5m   + Ruét giµ cã     + Khö ®éc.
III. Th¶i 
hÖ sinh vËt.
                      + Ho¹t ®éng c¬ häc  ph©n.
cña ruét giµ lµ dån chÊt chøa trong ruét 
xuèng ruét th¼ng. ­ HÊp thô 
Liªn hÖ  Mét sè nguyªn nh©n g©y t¸o  thªm phÇn níc 
•  :
cÇn thiÕt cho 
bãn ¶nh hëng tíi ruét vµ ho¹t ®éng 
c¬ thÓ.
cña con ngêi nh Ýt vËn ®éng, Ýt ¨n 
­ Th¶i ph©n 
chÊt x¬ ....lµm gi¶m nhu ®éng ruét 
(ChÊt cÆn b∙ 
giµ. SÏ häc trong VÖ sinh tiªu hãa.
ho¹t ®éng 4 : C¸c t¸c nh©n cã h¹i cho hÖ  ra khái c¬ 
thÓ).
tiªu hãa
B:VÖ sinh tiªu 
GV: Yªu cÇu HS t×m hiÓu th«ng tin s¸ch 
hãa
gi¸o khao quan s¸t tranh ¶nh hoµn thµnh 
I. C¸c t¸c 
b¶ng 30.1
nh©n cã h¹i 




76
T¸c nh©n C¬ quan  Møc ®é ¶nh 
hoÆc ho¹t  hëng 
®éng bÞ ¶nh 
hëng 
Vi khuÈn ­ R¨ng  ­ T¹o nªn 
m«i trêng a 
xÝt lµm 
C¸c  ­ D¹ dµy ,  háng men 
vi  Ruét r¨ng
sin   ­ C¸c tuyÕn  ­ BÞ viªm 
h  tiªu hãa loÐt
vËt Giun s¸n ­ BÞ viªn
­ Ruét
­ C¸c tuyÕn 
­ Vi khuÈn , 
¨n uèng  tiªu hãa ­ G©y t¾c 
giun s¸n , ¨n 
kh«ng  ­ c¸c c¬  ruét
uèng kh«ng 
®óng c¸ch  quan tiªu  ­ G©y t¾c 
®óng c¸ch, 
ChÕ  hãa èng dÉn mÆt
khÈu phÇn ¨n 
®é  KhÈu phÇn  ­ Häat ®éng  ­ Cã thÓ bÞ 
kh«ng hîp lý 
¨n  ¨n kh«ng  tiªu hãa vµ  viªm
­ Mét sè lo¹i 
uèn hîp lý hÊp thu  ­ KÐm hiÖu 
trïng g©y 
g ­ C¸c c¬  qu¶
tiªu ch¶y , 
quan tiªu 
mét sè chÊt 
hãa 
b¶o vÖ thùc 
­ D¹ dµy , 
phÈm 
­ Ho¹t ®éng  ruét mÖt 
 
tiªu hãa vµ  mái , gan 
II . C¸c biÖn 
hÊp thô  cã thÓ bÞ 
ph¸p b¶o vÖ 
s¬ 
­ BÞ rèi 
läan hoÆc 
kÐm hiÖu  + ¨n uèng hîp 
qu¶  vÖ sinh, ®óng 
c¸ch 
(?) Cho biÕt c¸c t¸c nh©n h¹i cho hÖ 
+ KhÈu phÇn 
tiªu ho¸ 
¨n hîp lý 
HS: 
+ VÖ sinh 
(?) Møc ®é ¶nh hëng tíi c¬ quan do c¸c 
r¨ng miÖng 
t¸c nh©n g©y ra nh thÕ nµo .
sau khi ¨n 
(?) Ngoµi c¸c t¸c nh©n trªn em cßn biÕt 
t¸c nh©n nµo g©y h¹i cho hÖ tiªu hãa
HS: Mét sè lo¹i trïng g©y tiªu ch¶y , 
mét sè chÊt b¶o vÖ thùc phÈm 
Ho¹t  ®éng 5 . C¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ hÖ tiªu 
hãa 

GV : Yªu cÇu HS t×m hiÓu th«ng tin SGK 
®Ó tr¶ lêi 


77
(?) ThÕ nµo lµ vÖ sinh r¨ng miÖng ®óng 
c¸ch 
HS: §¸nh r¨ng sau khi ¨n kho¶ng 3 – 5 
phót 
(?) ThÕ nµo lµ ¨n uèng hîp vÖ sinh 
(?) T¹i sai ¨n uèng ®óng c¸ch l¹i gióp 
tiªu hãa ®¹t hiÖu qu¶ 
HS: Nhai kü lµm  cho thøc ¨n nghiÒn nhá 
dÕ thÊm dÞch tiªu hãa . ¨n ®óng giê ®óng 
b÷a 
(?) Em ®∙ thùc hiÖn biÖn ph¸p b¶o vÖ hÖ 
tiªu hãa nh thÕ nµo  .
(?) T¹i sao kh«ng nªn ¨n v¹t 
(?) T¹i sao nh÷ng ngêi l¸i xe ®êng dµ 
thêng bÞ ®©u d¹ dµy .
(?) T¹i sao kh«ng nªn ¨n qu¸ no vµo biÓu 
tèi vµ kh«ng ¨n kÑo tríc khi ®i ngñ 
     KÕt luËn chung : HS ®äc SGK.


IV­KiÓm tra ®¸nh gi¸:
(?): Sù hÊp thô chÊt dinh dìng diÔn ra chñ yÕu ë ®o¹n 
nµo cña èng tiªu hãa.
(?): C¸c chÊt dinh dìng ®îc hÊp thô theo nh÷nh con ®êng 
nµo.
(?). C¸c t¸c nh©n g©y h¹i cho hÖ tiªu hãa lµ g× 
(?). CÊn ph¶i lµm g× ®Ó b¶o vÖ hÖ tiªu hãa khái c¸c t¸c 
nh©n cã h¹i vµ ®¶m tiªu hãa cã hiÖu qu¶ . 

V­DÆn dß: 
    ­ Häc bµi vµ lµm bµi tËp SGK, ®äc môc em cã biÕt.
­ ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 30.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………

TiÕt 30     thùc hµnh: T×m hiÓu ho¹t ®éng cña 
                                                enzim 
trong níc bät
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I.Môc tiªu:
­ HS biÕt ®Æt c¸c thÝ nghiÖm ®Ó t×m hiÓu nh÷ng ®iÒu 
kiÖn ®¶m b¶o cho enzim ho¹t ®éng.


78
­ HS rót ra kÕt luËn tõ kÕt qu¶ so s¸nh gi÷a TN víi 
®èi chøng.
­ RÌn thao t¸c tiÕn hµnh thÝ nghiÖm khoa häc: ®ong ®o 
, nhiÖt ®é , thêi gian..
­ Gi¸o dôc ý thøc häc tËp nghiªm tóc.
II.ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
        ChuÈn bÞ theo SGK
III.Ho¹t ®éng d¹y häc
1.     Khi nhai c¬m l©u trong miÖng thÊy ngät lµ v× 
§V§:
sao?
HS: V× tinh bétn trong c¬m ®∙ chÞu t¸c dông cña enzim 
amilaza trong níc bät biÕn ®æi mét phÇn thµnh ®êng 
Mantoz¬ cho nªn ta c¶m gi¸c ngät.
GV: VËy bµi TN nµy sÏ gióp chóng ta kh¼ng ®Þnh ®iÒu 
nµy vµ t×m hiÓu thªm mét sè ®Æc tÝnh ho¹t ®éng cña 
enzim.
2.   Õn hµnh thÝ nghiÖm
Ti  
GV kiÓm tra nhanh sù chuÈn bÞ cña HS
     Ho¹t ®éng 1.                   ThÝ nghiÖm
1.  
GV yªu cÇu c¸c tæ b¸o c¸o kÕt qu¶ chuÈn bÞ cña m×nh 
 
gåm;
­ dông cô vµ vËt liÖu
­ nh∙n  cho èng nghiÖm
­ níc bät hßa lo∙ng , läc, ®un s«i
­ b×nh thñy tinh ®ùng níc
2.   Õn hµnh b c 1 vµ 2 cña thÝ nghiÖm
Ti  í  
  c 1. chuÈn bÞ 

Dïng èng ®ong hå tinh bét rãt vµo c¸c èng A,B,C,D (2ml) 
sau ®ã ®Æt èng nghiÖm vµo gi¸.
     : Khi rãt hå tinh bét kh«ng ®Ó rít lªn thµnh èng.
Lu ý
Dïng èng ®«ng kh¸c lÊy c¸c vËt liÖu
èng A   2ml  níc l∙
èng B   2ml   níc bät
èng C   2ml níc bät ®∙ ®un s«i
èng D   2ml  níc bät + vµi giät HCl (2%)
  c 2. TiÕn hµnh
Bí  
­ ®o ®é pH cña èng nghiÖm ghi vµo vë
­ ®Æt TN nh H26 SGK tr85 trong 15phót.
­ C¸c tæ quan s¸t vµ ghi vµo b¶ng 26.1




79
C¸c èng  HiÖn tîng  Gi¶i thÝch
nghiÖm (®é 
trong)
Kh«ng ®æi Níc l∙ kh«ng cã enzim biÕn ®æi tinh 
A
bét
T¨ng lªn Níc bät cã enzim lµm biÕn ®æi tinh 
B
bét
Kh«ng ®æi  Níc bät ®un s«i lµm mÊt ho¹t tÝnh cña 
C
enzim biÕn
 ®æi tinh bét  
Kh«ng ®æi Do HCl ®∙ h¹ thÊp pH nªn enzim trong 
D
níc bät 
kh«ng ho¹t ®éng, kh«ng  lµm biÕn ®æi 
tinh bét
Ho¹t ®éng 2           kiÓm tra kÕt qu¶ TN vµ gi¶i thÝch
C¸ch tiÕn hµnh
Chia phÇn dung dÞch trong mçi èng nghiÖm thµnh hai phÇn
Dïng thuèc thö ®Ó kiÓm tra kÕt qu¶ biÕn ®æi trong c¸c 
èng nghiÖm
L« 1:          èng A1  
                              èng B1Thªm vµo mçi èng vµi giät dung 
dÞch i«t 1%                         
                  èng C1vµ l¸c ®Òu                          
                  èng D1 
L« 2:          èng A2
             èng B2  Thªm vµo mçi èng vµi giät dung 
dÞch strome sau 
                  èng C2 ®ã ®un s«i mçi èng trªn ngän 
löa
                  èng D2
HS quan s¸t kÕt qu¶ vµ ghi vµo b¶ng 26.2
BiÕt r»ng:    Khi cho ®êng + thuèc thö strome sÏ cã mµu 
®á n©u
                   Tinh bét + i«t sÏ cã mµu xanh




80
C¸c èng  HiÖn tîng  Gi¶i thÝch
nghiÖm (Mµu s¾c)
Cã mµu xanh Níc l∙ kh«ng cã enzim biÕn ®æi 
A1
tinh bét thµnh ®êng
Kh«ng cã 
A2
mµu ®á n©u
Kh«ng cã  Níc bät cã enzim biÕn ®æi tinh 
B1
mµu xanh bét thµnh ®êng
Cã mµu ®á 
B2
n©u
Cã mµu xanh Enzim trong níc bät bÞ ®un s«i 
C1
kh«ng cßn kh¶ n¨ng biÕn ®æi tinh 
Kh«ng cã 
C2
mµu ®á n©u bét thµnh ®êng
Cã mµu xanh Enzim trong níc bät kh«ng ho¹t 
D1
®éng ë pH axit nªn tinh bét kh«ng 
Kh«ng cã 
D2
mµu ®á n©u bÞ biÕn ®æi thµnh ®êng
KÕt luËn:­  Enzim trong níc bät biÕn ®æi tinh bét thµnh 
®êng
               ­  Enzim ho¹t ®éng trong ®iÒu kiÖn nhiÖt 
®é c¬ thÓ vµ m«i trêng kiÒm
 
IV.Tæng kÕt vµ dÆn dß:
GV: NhËn xÐt buæi thùc hµnh. Nªu u ®iÓm, nhîc ®iÓm
­ ViÕt thu ho¹ch theo mÉu
­ Thu dän vÖ sinh
    ­   ChuÈn bÞ bµi míi : Bµi 26
  t kinh nghiÖm: 
Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………




81
   ng VI  :          trao ®æi chÊt vµ n¨ng lîng
Ch¬  
TiÕt 32:                             Trao ®æi chÊt 
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu.
­ Ph©n biÖt ®îc sù trao ®æi chÊt gi÷a c¬ thÓ vµ m«i tr­
êng víi sù trao ®æi chÊt ë tÕ bµo.
­ Tr×nh bµy ®îc mçi  liªn quan gi÷a trao ®æi chÊt cña 
c¬ thÓ víi trao ®æi chÊt ë tÕ bµo .
II , ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc .
­ Tranh vÏ s¬ ®å trao ®æi chÊt ë c¬ thÓ 
­ Tranh phßng to H 32.1 , 31.2, SGK,  phiªu häc tËp.
III, C¸c ho¹t ®éng d¹y häc .
1, §V§: Em hiÓ thÕ nµo l¹ trao ®æi chÊt ? , VËt v« c¬ 
cã trao ®æi chÊt kh«ng ?  vËy sù trao ®æi chÊt cña c¬ 
thÓ ngêi cã g× kh¸c víi sù trao ®æi chÊt ë vËt v« c¬ ? 
§ã lµ néi dung chóng ta cÇn t×m hiÓu ë ch¬ng 6 . §Ó 
hiÓu râ trao ®æi chÊt gi÷a c¬ thÓ víi m«i trêng diÕn ra 
nh thÕ nµo chóng ta nghiªn cøu bµi 31 
2, Bµi míi .

Ho¹t ®éng 1: trao ®æi chÊt gi÷a c¬ thÓ vµ 
m«i trêng ngoµi. I. Trao ®æi 
chÊt gi÷a c¬ 
 GV yªu cÇu HS quan s¸t H 31.2   Tr¶ 
thÓ vµ m«i tr­
lêi c©u hái .
êng.
(?) Sù trao ®æi chÊt gi÷a c¬ thÓ vµ 
m«i trêng biÓu hiÖn nh thÕ nµo.
 HS:  lÊy chÊt cÇn thiÕt cho c¬ thÓ , 
th¶i CO2 vµ chÊt cÆn b∙ ra m«i trêng .
 GV yªu cÇu HS hoµn thµnh phiÕu häc 
tËp 
 HS vËn dông hiÓu biÕt cña m×nh kÕt 
hîp víi quan s¸t s¬ ®å H31.1.2  ®Ó 
hoµn thµnh b¶ng .




82
C¸c c¬ quan  Vai trß trong sù trao 
vµ hÖ tiªu  ®æi chÊt 
hãa
­ HÖ tiªu  ­BiÕn ®æi T¡      chÊt D 
hãa th¶i c¸c phÇn thõa qua 


hËu m«n
­ HÖ h« hÊp ­LÊy ¤ xi vµ th¶i 
­ Bµi tiÕt Cacbonic
­Läc tõ m¸u chÊt th¶i 
 C¬ thÓ cã trao 
­ TuÇn hoµn bµi tiÕt qua níc tiÓu
®æi chÊt víi 
­VËn chuyÓn « xi vµ 
m«i trêng th× 
chÊt d2  tíi tÕ bµo vµ 
míi t«ng t¹i vµ 
vËn chuyÓn cacbonic tíi 
ph¸t triÓn.
phæi ,th¶i chÊt tíi c¬ 
quan bµi tiÕt
­ Tõ b¶ng GV ph©n tÝch vai trß cña 
II. T§C gi÷a TB 
trao ®æi chÊt 
vµ m«i trêng
T§C lµ sù trao ®æi vËt chÊt gi÷a 2 
thùc thÓ: 
   +ë v« c¬ còng cã sù trao ®æi 
chÊt .
VD: V«i sèng( CaO)hót níc 
Ca(OH)2  
­ ChÊt d 2  vµ « 
V«i t«i T§C víi v« c¬       Ph©n hñy 
xi ®îc tÕ bµo 
( hñy ho¹i)
sö dông cho c¸c 
  + C¬ thÓ sèng: T§C lµm cho sinh vËt 
ho¹t ®éng sèng 
tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®©y lµ ®Æc trng 
®ång thíi c¸c 
c¬ b¶n cña sù sèng.
s¶n phÈm ph©n 
hñy ®a ®Õn c¸c 
Ho¹t ®éng 2: trao ®æi chÊt gi÷a tÕ bµo vµ 
c¬ quan th¶i ra 
m«i trêng trong.
ngoµi .
­ GV yªu cÇu HS ®äc SGK quan s¸t H  ­ Sù T§C ë tÕ 
32.1 tr¶ lêi. bµo th«ng qua 
(?) M¸u vµ níc m« cung cÊp nh÷ng g×  m«i trêng 
cho tÕ bµo . trong.
HS : M¸u mang « xi vµ chÊt d 2  qua n­
íc m«     tÕ bµo
(?) Ho¹t ®éng sèng cña tÕ bË«t ra 
nh÷ng s¶n phÈm g×  III , Mèi quan 
HS: N»ng lîng , khÝ CO2 , chÊt th¶i  hÖ 
 (?) C¸c s¶n phÈm tõ tÕ bµo th¶i ra 
®îc ®a tíi ®©u
HS: C¸c s¶n phÈm nµy qua níc m« vµo 
m¸u ®Õn hÖ h« hÊp bµi tiÕt råi th¶i 
ra ngoµi.



83
Nh vËy T§C ë 2 
cÊp ®é cã liªn 
quan mËt thiÕt 
víi nhau ®¶m 
(?) Sù T§C gi÷a TB vµ m«i trêng trong  b¶o c¬ thÓ tån 
t¹i vµ ph¸t 
biÓu hiÖn nh thÕ nµo 
triÓn 

Ho¹t ®éng 3: MQH gi÷a T§C ë cÊp ®é c¬ thÓ 
víi T§C ë cÊp ®é TB

GV : Yªu cÇu HS quan s¸t H31.2 
(?) T§C ë cÊp ®é c¬ thÓ thùc hiÖn nh 
thÕ nµo 
HS : Lµ sù trao ®æi gi÷a c¸c hÖ c¬ 
quan víi m«i trêng ngoµi ®Ó lÊy chÊt 
d 2  vµ « xi cho c¬ thÓ 
(?) T§C ë cÊp ®é TB thùc hiÖn nh thÕ 
nµo 
HS: Lµ sù trao ®æi gi÷a tÕ bµo vµ m«i 
trêng trong 
(?) NÕu T§C ë mét cÊp ®é nµo ®ã ngõng 
l¹i th× sÏ g©y ra hËu qu¶ g×/
HS: C¬ thÓ sÏ chÕt 


          KÕt luËn chung : HS ®äc SGK


IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸ 
­ Sö dông cÈu hái 1,2 SGK
V. DÆn dß :  ­ Häc bµi vµ lµm tËp SGK
­ ChuÈn bÞ bµi míi bµi 32.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………


     TiÕt 33.                                    chuyÓn 
hãa
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
 I.    Môc tiªu: 
1, KiÕn thøc: ­ X¸c ®Þnh ®îc chuyÓn hãa vËt chÊt vµ 
n¨ng lîng trong tÕ bµo gåm 2 qu¸ tr×nh ®ång hãa vµ dÞ 
hãa lµ ho¹t ®éng c¬ b¶n cña sù sèng.


84
                          ­  Ph©n tÝch ®îc mèi quan hÖ 
gi÷a trao ®æi chÊt víi chuyÓn hãa vËt chÊt vµ n¨ng l­
îng.
2, KÜ n¨ng :     ­ RÌn kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm, kÜ n¨ng 
quan s¸t so s¸nh
II.  ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
 S¬ ®å H32.1 SGK
III.  Ho¹t ®éng d¹y häc .
1.§V§: (?) TÕ bµo trao ®æi chÊt víi m«i trêng trong nh 
thÕ nµo? HS tr¶ lêi.
GV: VËt chÊt do m«i trêng trong cung cÊp cho tÕ bµo ®îc 
sö dông nh thÕ nµo? §ã lµ néi dung cña bµi 32­ chuyÓn 
hãa.
2.Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1.  chuyÓn hãa vËt chÊt vµ n¨ng    I.ChuyÓn hãa vËt 

îng
chÊt vµ n¨ng l­
GV : Kh¸i niÖm T§C ®∙ ®îc nghiªn 
îng.
cøu ë bµi tríc, bµi nµy cÇn lµm râ 
sù T§C lµ biÓu hiÖn bªn ngoµi cña 
qu¸ tr×nh chuyÓn hãa vËt chÊt vµ 
n¨ng lîng x¶y ra ë bªn trong tÕ 
bµo. ChuyÓn hãa vËt chÊt x¶y ra ë 
tÕ bµo lu«n g¾n víi qu¸ tr×nh 
chuyÓn hãa n¨ng lîng. Nhê ®ã TB nãi 
riªng vµ c¬ thÓ nãi chung míi cã 
n¨ng lîng cung cÊp cho ho¹t ®éng 
sèng.
GV: Yªu cÇu HS ®äc th«ng tin SGK, 
Quan s¸t s¬ ®å H32.1.
(?): Sù chuyÓn hãa vËt chÊt vµ n¨ng 
lîng gåm nh÷ng qu¸ tr×nh nµo.
HS: Gåm 2 qu¸ tr×nh: §ång hãa vµ DÞ 
hãa
GV: ChÊt dinh dìng tõ m¸u ,níc m« 
chuyÓn ®Õn tÕ bµo ,®îc TB tæng hîp 
nªn c¸c chÊt ®Æc trng vµ tÝch lòy 
n¨ng lîng ,®ã lµ ®ång hãa. MÆt kh¸c  ­ T§C lµ biÓu 
trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ,TB thùc  hiÖn bªn ngoµi 
hiÖn c¸c ph¶n øng sinh hãa sö dông  cña qu¸ tr×nh 
Oxi do nøoc m« cung cÊp , ¤xi hãa  chuyÓn hãa trong 
c¸c c¸c chÊt dinh dìng vèn ®îc tÝch  tÕ bµo
lòy trong tÕ bµo , gi¶i phãng ra 
n¨ng lîng cung cÊp cho ho¹t ®éng 
sèng  , ®ã lµ dÞ hãa. ­ Mäi ho¹t ®éng 
(?): Ph©n biÖt T§C ë TB víi chuyÓn  sèng cña c¬ thÓ 
hãa vËt chÊt vµ n¨ng lîng. ®Òu b¾t ngu«n tõ 
HS: T§C: lµ hiÖn tîng T§ c¸c chÊt  sù chuyÓn hãa 


85
gi÷a TB víi m«i trêng trong. trong tÕ bµo.
      ChuyÓn hãa : Lµ sù biÕn ®æi 
vËt chÊt vµ n¨ng lîng.
(?): N¨ng lîng gi¶i phãng ë TB ®îc 
sö dông vµo nh÷ng ho¹t ®éng nµo
HS:  Ho¹t ®éng co c¬, cho ho¹t ®éng 
sinh lÝ vµ sinh nhiÖt.
­ MQH: §ång hãa 
GV : Dïng s¬ ®å ®Ó gi¶ng
vµ dÞ hãa ®èi lËp 
S¬ ®å thÓ hiÖn sù chuyÓn hãa vËt 
nhau ,m©u thuÉn 
chÊt vµ n¨ng lîng ë tÕ bµo . Trong 
nhau nhng th«ng 
c¬ thÓ ,chÊt dinh dìng vµ ¤ xi tõ 
nhÊt vµ g¾n bã 
m¸u vµ níc m« chuyÓn tíi tÕa bµo , 
chÆt chÏ víi 
®ång thêi tï tÕ bµo th¶i vµo m«i 
nhau.
trêng trong khÝ CO2   vµ chÊt th¶i 
­ Trong quan hÖ 
,®ã lµ sù trao ®æi chÊt ë cÊp ®é tÕ 
gi÷a ®ång hãa vµ 
bµo.
dÞ hãa phô thuéc 
GV yªu cÇu HS:
vµo løa tuæi, 
(?): LËp b¶ng so s¸nh ®ång hãa vµ 
giíi tÝnh , tr¹ng 
dÞ hãa? Nªu mqh
th¸i.
HS : Mèi quan hÖ: + Kh«ng cã ®ång 
hãa th× kh«ng cã nguyªn liÖu cho dÞ 
hãa.
                             + 
Kh«ng cã dÞ hãa th× kh«ng cã n¨ng 
lîng 
(?): Tû lÖ ®ång hãa vµ dÞ hãa trong 
II. ChuyÓn hãa c¬ 
c¬ thÓ ë nh÷ng ®é tuæi vµ tr¹ng 
b¶n.
th¸i kh¸c nhau thay ®æi nh thÕ nµo
HS: + Løa tuæi : TrΠem      §ång 
­ Lµ n¨ng lîng 
hãa > DÞ hãa
tiªu dïng khi c¬ 
                          Ngêi 
thΠhoµn toµn 
giµ : §ång hãa  DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi theo néi dung «n tËp.
                     
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………




91
TiÕt 37 : Vi ta min vµ muèi kho¸ng
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu : 
1, KiÕn thøc .
­ HS tr×nh bµy ®îc vai trß cña Vi ta min vµ muèi kho¸ng
­ VËn dông nh÷ng hiÓu biÕt vÒ Vi ta min vµ muèi kho¸ng 
trong d©y dùng khÈu phÇn ¨n hîp lý vµ chÕ biÕt thøc 
¨n .
2, Kü n¨ng . 
RÌn kü n¨ng ph©n tÝch , quan s¸t , vËn dông kiÕn thøc 
vµo ®êi sèng .
3, Th¸i ®é .
Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh thùc phÈm . BiÕt c¸ch phèi 
hîp , chÕ biÕn thøc ¨n khoa häc .
II. §å dïng d¹y häc .


92
Siu tÇm tranh ¶nh chøng minh vai trß vi ta min vµ muèi 
kho¸ng nh tranh trΠem cßi x¬ng do thiÕu Vi ta min D , 
bÖnh b«u cæ do thiÕu I èt .
III , Ho¹t ®éng d¹y häc .
Ho¹t ®éng I : T×m hiÓu vai trß  I .Vi ta min .
Vi ta min.

GV:  y/c HS nghiªn cøu th«ng tin 
®Ó hoµn thµnh bµi tËp môc tam 
gi¸c . ­ Vi ta min lµ hîp 
§¸p  ¸n ®óng : 1, 3,5,6. chÊt hãa häc ®¬n 
GV: y/c  HS  ®äc tiÕp th«ng tin 2  gi¶n , lµ thµnh 
vµ b¶ng tãm t¾t vai trß cña Vi ta  phÇn cÊu tróc cña 
min . nhiÒu en zin , ®¶m 
(?) Em hiÓu Vi ta min lµ g× . b¶o ho¹t ®éng sinh 
(?) Vi ta min cã vai trß g× víi  lý b×nh thêng cña 
c¬ thÓ . c¬ thÓ .
­ Con ngêi kh«ng 
(?) Con ngêi cã tù tæng hîp vi ta  tù tæng hîp ®îc vi 
min ®îc kh«ng  ta min mµ ph¶i lÊy 
HS: Kh«ng , trõ Vi ta min D . qua thøc ¨n .
Thùc ®¬n trong b÷a ¨n cÇn ®îc  ­ CÇn phèi hîp c©n 
phèi hîp nh thÕ nµo ®Ó cung cÊp  ®èi c¸c lo¹i thøc 
Vi ta Min cho c¬ thÓ . ¨n ®Ó cung cÊp ®ñ 
GV: Vin ta min ®îc xÕp vµo 2 nhãm  Vi ta min cho c¬ 
, Vi ta min tan trong dÇu vµ  thÓ 
trong níc 

Häat ®éng II .Vai trß cña muèi 
kho¸ng
II. Muèi kho¸ng
GV:  y/c  HS ®éc th«ng tin SGK vµ 
b¶ng 34.2 ®Ó tr¶ lêi c©u hái .
(?) V× sao nÕu thiÕu Vi ta min D 
trΠsÏ m¾c bÖnh cßi x¬ng .
HS: V× c¬ thÓ chØ hÊp thô can xi 
khi cã mÆt Vi ta min D . Muèi kho¸ng lµ 
(?) V× sao nhµ níc vËn ®éng sö  thµnh phÇn quan 
dông muèi I èt  träng cña tÕ bµo 
(?) Trong khÈu phÇn ¨n hµng ngµy  tham gia vµo nhiÒu 
cÇn lµm nh thÕ nµo ®Ó ®ñ Vi ta  hÖ en zin , ®¶m 
min vµ muèi kho¸ng . b¶o qu¸ tr×nh trao 
GV tæng kÕt l¹i néi dung HS tr¶  ®æi chÊt vµ n¨ng 
lêi  lîng .
Em hiÓu nh÷ng g× vÒ muèi kho¸ng  ­ KhÈu phÇn ¨n cÇn 

+ Phèi hîp nhiÒu 


93
lo¹i thøc ¨n 
( thùc  vËt ,®éng 
vËt ) 
+ Sö dông muèi I 
èt hµng ngµy 
KÕt luËn chung : HS   ®äc  SGK
+ ChÕ biÕn thøc ¨n 
hîp lý ®Ó chèng 
mÊt Vi ta min .
+ TrΠem nªn t¨ng 
cêng muèi can xi .

IV: KiÓm tra ®¸nh gi¸ : 
(?) Vi ta min cã vai trß g× ®èi víi ho¹t ®éng cña c¬ 
thÓ .
(?) V× sao cÇn bæ sung thøc ¨n , dÇu chÊt s¾t cho c¸c 
bµ mÑ khi mang thai 

V : DÆn dß : 
VÒ nhµ lµm bµi tËp , häc bµi  ( SGK) .
 ChuÈn bÞ bµi míi .
T×m hiÓu b÷a ¨n hµng ngµy cña gia ®×nh , th¸p dinh dìng
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………

TiÕt 38:                         Tiªu chuÈn ¨n uèng
nguyªn t¾c lËp khÈu phÇn
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
1, KiÕn thøc:­ Nªu ®îc nguyªn nh©n cña sù kh¸c nhau vÒ 
nhu cÇu dinh dìng ë c¸c ®èi tîng kh¸c nhau.
                     ­ Ph©n biÖt ®îc gi¸ trÞ dinh dìng 
cã ë c¸c lo¹i thùc phÈm chÝnh.
                     ­ X¸c ®Þnh ®îc c¬ së vµ nguyªn t¾c 
x¸c ®Þnh khÈu phÇn.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch 
kªnh h×nh. RÌn kÜ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo ®êi sèng.
3, Th¸i ®é : Gi¸o dôc ý thøc tiÕt kiÖm n©ng cao chÊt l­
îng cuéc sèng.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc:
  Tranh ¶nh c¸c nhãm thùc phÈm chÝnh. Th¸p dinh dìng
  B¶ng phô lôc gi¸ trÞ dinh dìng cña mét sè lo¹i thøc 
¨n.
III. Ho¹t ®éng d¹y häc


94
1, §V§: Mét trong nh÷ng môc tiªu cña ch¬ng tr×nh ch¨m 
sãc trΠem cña nhµ níc ta lµ gi¶m tû lÖ suy dinh dìng 
tíi møc thÊp nhÊt . VËy dùa trªn c¬ së khoa häc nµo ®Ó 
®¶m b¶o chÕ ®ä dinh dìng hîp lÝ chèng suy dinh dình cña 
trΠem ?§ã ch×nh  lµ ®iÒu chóng ta cÇn t×m hiÓu trong 
bµi nµy.
2, Bµi míi
Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu nhu cÇu dinh dìng cña  I, Nhu cÇu dinh 
c¬ thÓ dìng
GV: Y/c HS ®äc th«ng tin SGK, ®äc 
b¶ng 36.1 vµ tr¶ lêi c©u hái:
(?): Nhu cÇu dinh dìng cña trΠem,  ­ Nhu cÇu dinh 
ngêi giµ , ngêi trëng thµnh kh¸c  dìng cña tõng 
nhau nh thÕ nµo? V× sao cã sù kh¸c  ngêi kh«ng gièng 
nhau ®ã? nhau.
HS: Nhu cÇu dinh dìng cña trΠem cao 
h¬n ngêi trëng thµnh v× cÇn tÝch lòy  ­ Nhu cÇu dinh 
cho c¬ thÓ ph¸t triÓn. Ngêi giµ nhu  dìng phô thuéc 
cÇu dinh dìng thÊp v× sù vËn ®éng  vµo : 
cña c¬ thÓ Ýt + Løa tuæi
(?): Sù kh¸c nhau vÒ nhu cÇu dinh d­ + Giíi tÝnh
ìng ë mçi c¬ thÓ phô thuéc nh÷ng yÕu  + Tr¹ng th¸i c¬ 
tè nµo? thÓ
HS: Phô thuéc vµo løa tuæi, giíi  + Lao ®éng
tÝnh, lao ®éng....

(?): V× sao trΠem bÞ suy dinh dìng 
ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn chiÕm tû 
lÖ cao.
HS: ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn chÊt 
lîng cuéc sèng cña ngêi d©n cßn thÊp 
nªn trΠbÞ suy dinh dìng chiÕm tû lÖ  II. Gi¸ trÞ dinh 
cao. dìng cña thøc 
Ho¹t ®éng 2. T×m hiÓu gi¸ trÞ dinh dìng cña 
¨n.
thøc ¨n
GV: BÖnh bÐo ph× cã nguyªn nh©n lµ 
chÕ ®é dinh dìng kh«ng hîp lÝ, thµnh 
phÇn thøc ¨n thêng nhiÒu mì ®éng vËt 
vµ c¸c lo¹i thùc phÈm cã hµm lîng 
dinh dìng cao dÔ hÊp thô, mµ thiÕu 
thøc ¨n th« ; mÆt kh¸c ,trΠÝt vËn 
®éng dÉn tíi tÝch lòy nhiÒu mì
GV: Y/c HS quan s¸t tranh c¸c nhãm 
thùc phÈm ,b¶ng gi¸ trÞ dinh dìng 
mét sè lo¹i thøc ¨n b¶ng tr121 ®Ó 
tr¶ lêi c©u hái.
(?): Nh÷ng lo¹i thùc phÈm nµo giµu 


95
GluxÝt.
HS: G¹o, ng«, khoai, s¾n...
(?): Nh÷ng lo¹i thùc phÈm nµo giµu 
­ Gi¸ trÞ dinh 
Pr«tªin.
dìng cña thøc ¨n 
HS: ThÞt, c¸, trøng, s÷a, ®Ëu, 
biÓu hiÖn ë:
®ç....
+ Thµnh phÇn c¸c 
(?): Lo¹i thùc phÈm giµu LipÝt.
chÊt
HS: Mì ®éng vËt, dÇu thùc vËt chøa 
+ N¨ng lîng chøa 
trong l¹c, võng, dõa...
trong nã.
(?): Lo¹i thùc phÈm nhiÒu Vitamin vµ 
chÊt kho¸ng.
­ CÇn phèi hîp 
HS: Rau qu¶ t¬i,muèi kho¸ng
c¸c lo¹i thøc ¨n 
(?): Gi¸ trÞ dinh dìng cña thøc ¨n 
®Ó cung cÊp ®ñ 
biÓu hiÖn nh thÕ nµo?
cho nhu cÇu cña 
HS:
c¬ thÓ.

(?): Sù phèi hîp c¸c lo¹i thøc ¨n cã  III, KhÈu phÇn 
vµ nguyªn t¸c 
ý nghÜa g×?
lËp khÈu phÇn.
 
Ho¹t ®éng 3.    KhÈu phÇn vµ nguyªn t¾c lËp  ­ KhÈu phÇn lµ 
lîng thøc ¨n 
khÈu phÇn
cung cÊp cho c¬ 
(?): KhÈu phÇn lµ g×? thÓ ë trong mét 
ngµy.
(?): KhÈu phÇn ¨n uèng cña ngêi míi 
èm dËy cã g× kh¸c ngêi b×nh thêng
HS: Ngêi míi èm dËy cÇn ¨n thøc ¨n 
bæ dìng ®Ó t¨ng cêng søc kháe
(?): V× sao trong khÈu phÇn ¨n cÇn 
t¨ng cêng rau, qu¶ t¬i. ­ Nguyªn t¾c lËp 
HS: T¨ng cêng Vitamin, t¨ng cêng  khÈu phÇn:
chÊt s¬ ®Ó dÔ tiªu hãa. + C¨n cø vµo gi¸ 
(?): §Ó x©y dùng khÈu phÇn hîp lÝ  trÞ dinh dìng 
cÇn dùa vµo nh÷ng c¨n cø nµo. cña thøc ¨n 
+ §¶m b¶o: §ñ l­
(?): T¹i sao nh÷ng ngêi ¨n chay ngêi  îng(calo); ®ñ 
ta vÉn kháe m¹nh.
chÊt(LipÝt,pr«tª
HS: Hä dïng s¶n phÈm tõ thùc vËt nh  in, gluxÝt, 
vitamin,muèi 
®Ëu, võng,l¹c chøa nhiÒu Pr«tªin
kho¸ng).
   
              KÕt luËn chung: HS ®äc 
SGK


IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸:


96
Khoanh trßn vµo ch÷ c¸i tr¶ lêi ®óng
§Ó n©ng cao chÊt lîng b÷a ¨n gia ®×nh cÇn:
a) Ph¸t triÓn kinh tÕ gia ®×nh
b) Lµm b÷a ¨n hÊp dÉn ngon miÖng.             d)  ChØ a 
vµ b.
c) B÷a ¨n nhiÒu thÞt, c¸, trøng, s÷a.               e) 
C¶ a,b, vµ
V. DÆn dß: ­ VÒ nhµ lµm bµi tËp SGK, häc bµi cò
                   ­ ChuÈn bÞ bµi thùc hµnh: §äc kÜ 
b¶ng 37.1.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………




TiÕt 39.                                  thùc hµnh: 
ph©n tÝch mét khÈu phÇn cho tríc
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ N¾m v÷ng c¸c bíc thµnh lËp khÈu phÇn.
                      ­ BiÕt ®¸nh gi¸ ®îc ®Þnh møc ®¸p 
øng cña mét khÈu phÇn mÉu.
                      ­ BiÕt c¸ch tù x©y dùng khÈu phÇn 
hîp lÝ cho b¶n th©n.
2, KÜ n¨ng: ­ RÌn kÜ n¨ng ph©n tÝch , tÝnh to¸n.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ søc kháe, chèng suy 
dinh dìng , bÐo ph×.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc:
Néi dung vµ ®¸p ¸n c¸c b¶ng 1, 2, 3.
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
1, KiÓm tra: KhÈu phÇn lµ g×? Nguyªn t¾c lËp khÈu phÇn.
2, Néi dung vµ c¸ch tiÕn hµnh


97
  * Ho¹t ®éng 1.     Híng dÉn ph¬ng ph¸p thµnh lËp khÈu phÇn.
GV: Giíi thiÖu lÇn lît c¸c bíc tiÕn hµnh
­ Híng dÉn néi dung b¶ng 37.1
­ Ph©n tÝch vÝ dô lµ ®u ®ñ chÝn theo 2 bíc nh SGK:
• Lîng cung cÊp A.
• Lîng th¶i bá A1 .
• Lîng thùc phÈm ¨n ®îc A2 = A – A1 .
GV: Dïng b¶ng 2, lÊy 1 vÝ dô ®Ó nªu c¸ch tÝnh:
• Thµnh phÇn dinh dìng.
• N¨ng lîng.
• Muèi kho¸ng, vitamin.
Chó ý: + HÖ sè hÊp thô cña c¬ thÓ víi Pr«tªin lµ 60%.
           + Lîng vitamin C thÊt tho¸t lµ 50%.
HS : KÏ b¶ng 37.1 tÝnh to¸n theo mÉu.
    * Ho¹t ®éng 2.                      TËp ®¸nh gi¸ mét khÈu 
phÇn.
GV: Y/c HS nghiªn cøu b¶ng 2 ®Ó lËp sè liÖu
HS ®äc kÜ b¶ng 2, tÝnh to¸n sè liÖu ®iÒn vµo c¸c « cã 
dÊu “ ? ” ë b¶ng 37.2.
GV : Y/c HS lªn ch÷a bµi.
GV : C«ng bè ®¸p ¸n ®óng.
             B¶ng 37.2 .B¶ng sè liÖu khÈu phÇn
Thùc  N¨ng l­
phÈm Träng lîng Thµnh phÇn dinh d­ îng 
ìng kh¸c(Kc
al)
A A1 A2 Pr«tª Lipit GluxÝ
in t
G¹o  400 0 400 31,6 4 304,8 1376

C¸  100 40 600 9,6 2,16 59,44
chÐp
Tæng  80,2 33,31 383,4 2156,85
céng 8
Tõ b¶ng 37.2 ®∙ hoµn thµnh, gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh 
tÝnh to¸n møc ®¸p øng nhu cÇu vµ ®iÒn vµo b¶ng ®¸nh gi¸ 
(b¶ng 37.3).
   

     B¶ng 37.3. B¶ng ®¸nh gi¸.
N¨n Muèi 
g  kho¸ng Vitamin
Pr«tªin
l­ Canxi S¾t A B1 B2 PP C
îng
Kq  215 80,2*60 486,8 26, 1082 1, 0, 36 88,6*
tÝn 6,8 %  72 ,5 23 58 ,7 50% = 
h  5 =48,12 44,3


98
Nhu  220 55 700 20 600 1, 1, 16 75
cÇu  0 0 5 ,4
Mø 98, 87,5 69,5 118 180 12 38 22 59,06
c  04 3 ,5 ,4 3 ,7 3,
®¸ 8

%
GV Y/ c HS tù thay ®æi mét vµi lo¹i thøc ¨n råi tÝnh 
to¸n l¹i sè liÖu cho phï hîp.
IV. NhËn xÐt­ ®¸nh gi¸
­ NhËn xÐt th¸i ®é, tinh thÇn häc tËp cña häc sinh 
trong giê thùc hµnh.
­ LÊy kÕt qu¶ b¶ng 37.2 vµ 37.3 lµm néi dung ®¸nh gi¸ 
mét sè nhãm.
V. DÆn dß:
­ Bµi tËp vÒ nhµ: TËp x©y dùng mét khÈu phÇn ¨n cho b¶n 
th©n dùa vµo b¶ng nhu cÇu dinh dìng khuyÕn nghÞ cho ng­
êi ViÖt Nam vµ b¶ng phô lôc dinh dìng thøc ¨n.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………




    Ch¬ng VII.                            Bµi tiÕt


99
TiÕt 40.            Bµi tiÕt vµ cÊu t¹o hÖ  bµi tiÕt n­
íc tiÓu
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
1,KiÕn thøc:­ HiÓu râ kh¸i niÖm bµi tiÕt vµ vai trß 
cña nã víi c¬ thÓ sèng , c¸c ho¹t ®éng bµi tiÕt cña c¬ 
thÓ.
                    ­ X¸c ®Þnh ®îc cÊu t¹o hÖ bµi tiÕt 
trªn h×nh vÏ vµ biÕt tr×nh bµy b»ng lêi cÊu t¹o hÖ bµi 
tiÕt níc tiÓu .
2,KÜ n¨ng:­ Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t,ph©n tÝch 
kªnh h×nh.
                 ­ RÌn kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm.
3,Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc gi÷ vÖ sinh c¬ quan bµi 
tiÕt.
II. ChuÈn bÞ ®å dïng d¹y häc:
Tranh vÏ H38.1. b¶ng phô 38.
III Ho¹t ®éng d¹y häc
1, §V§: H»ng ngµy c¬ thÓ chóng ta bµi tiÕt ra m«i trêng 
ngoµi nh÷ng s¶n phÈm th¶i nµo? ( må h«i, níc tiÓu, CO2 , 
ph©n kh«ng ®îc coi lµ s¶n phÈm bµi tiÕt).
VËy thùc chÊt cña ho¹t ®éng bµi tiÕt lµ g×? Vai trß cña 
ho¹t ®éng bµi tiÕt víi c¬ thÓ sèng nh thÕ nµo ? Ho¹t 
®éng bµi tiÕt ®ãng vai trß quan träng nh thÕ nµo? Bµi 
h«m nay chóng ta sÏ t×m hiÓu vÊn ®Ò nµy.
2, Bµi míi:
    *Ho¹t ®éng 1.      t×m hiÓu bµi 
tiÕt I. Bµi tiÕt

GV: Y/c HS  ®äc th«ng tin vµ néi 
dung b¶ng 38
(?): C¸c s¶n phÈm th¶i cÇn ®îc bµi 
tiÕt ph¸t sinh tõ ®©u?
HS: Ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng trao ®æi 
chÊt cña tÕ bµo vµ c¬ thÓ(CO2, níc 
tiÓu, må h«i), hoÆc tõ ho¹t ®éng 
tiªu hãa ®a vµo c¬ thÓ mét sè chÊt  ­ Bµi tiÕt gióp 
qu¸ liÒu lîng  c¬ thÓ th¶i c¸c 
(?): Ho¹t ®éng bµi tiÕt nµo ®ãng vai  chÊt ®éc h¹i ra 
trß quan träng m«i trêng.
HS: Bµi tiÕt CO2 cña h« hÊp, bµi tiÕt  ­ Nhê ho¹t ®éng 
chÊt th¶i cña hÖ bµi tiÕt níc tiÓu. bµi tiÕt mµ tÝnh 
(?): Bµi tiÕt ®ãng vai trß quan  chÊt m«i trêng 



100
träng nh thÕ nµo víi c¬ thÓ sèng. bªn trong lu«n 
æn ®Þnh t¹o ®iÒu 
kiÖn thuËn lîi 
cho ho¹t ®éng 
trao ®æi chÊt 
diÔn ra b×nh th­
êng
*Ho¹t ®éng 2.        cÊu t¹o cña hÖ bµi 
tiÕt                 II. CÊu t¹o cña 
   hÖ bµi tiÕt níc 
níc tiÓu
tiÓu.
GV : Giíi thiÖu H38.1 vµ Y/c HS quan 
s¸t ,®äc kÜ chó thÝch trong h×nh ®Ó 
lµm bµi tËp môc tam gi¸c.
Gåm: ThËn, èng 
§¸p ¸n ®óng: 1d, 2a, 3d, 4d.
dÉn níc tiÓu, 
GV: Y/c HS tr×nh bµy trªn tranh cÊu 
bãng ®¸i, èng 
t¹o c¬ quan bµi tiÕt níc tiÓu.
®¸i.
HS kh¸c nhËn xÐt, nh¾c l¹i cÊu t¹o 
­ Chøc n¨ng: 
c¬ quan bµi tiÕt vµ tù rót ra kÕt 
ThËn gåm 2 qu¶ 
luËn.
víi kho¶ng h¬n 2 
triÖu ®¬n vÞ 
chøc n¨ng ®Ó läc 
m¸u vµ h×nh 
thµnh níc tiÓu. 
Mçi ®¬n vÞ chøc 
n¨ng gåm: CÇu 
              KÕt luËn chung: 
thËn, nang cÇu 
HS ®äc SGK
thËn, èng thËn

 IV . KiÓm tra ®¸nh gi¸ .
  GV : Dïng c©u hái cuèi bµi 
 V. DÆn dß : Häc bµi , lµm bµi tËp SGK , §äc môc em cã 
biÕt 
 ­ ChuÈn bÞ bµi míi ( bµi 39)
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………

TiÕt 41 :                   Bµi tiÕt níc tiÓu 
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu: 
1, KiÕn thøc: tr×nh bµy ®îc : ­ Qu¸ tr×nh t¹o thµnh níc 
tiÓu


101
­ Thùc chÊt qu¸ tr×nh t¹o thµnh n­
íc tiÓu             ­ Qu¸tr×nh 
th¶i níc tiÓu .
Ph©n biÖt ®îc :  ­ Níc tiÓu ®Çu vµ huyÕt t¬ng 
­ Níc ®Çu vµ níc tiÓu chÝnh thøc 
2, Kü n¨ng : RÌn kü n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch kªnh 
h×nh, ho¹t ®éng nhãm
3, Th¸i ®é : Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh , gi÷ g×n c¬ quan 
bµi tiÕt níc tiÓu 
II, ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc .
­ Tranh vÏ H 39.1
 III, Ho¹t ®éng d¹y häc :
1, §V§ : Mçi qu¶n thËn chøa kho¶ng mét triÖu ®¬n vÞ 
chøa n¨ng vµ h×nh thµnh níc tiÓu , qu¸ tr×nh ®ã diÔn ra 
nh thÕ nµo ? 
2, Bµi míi : 
Ho¹t ®éng I :         T×m hiÓu sù t¹o 
thµnh I,T¹o thµnh níc 
   tiÓu
níc tiÓu
 
GV: YC HS quan s¸t H39.1  ®Ó t×m 
hiÓu qu¸ tr×nh h×nh thµnh níc 
tiÓu .
(?) Sù täa thµnh níc tiÓu gåm nh÷ng  ­ Sù t¹o thµnh n­
íc tiÓu gåm 2 qu¸ 
qu¸ tr×nh nµo ? diÔn ra ë ®©u .
tr×nh:
HS : Gåm 2 qu¸ tr×nh :   diÔn ra ë 
+ Qu¸ tr×nh läc 
nang cÇu thËn vµ èng thËn .
m¸u ë cÇu thËn 
(?) Thµnh phÇn níc tiÓu ®Çu kh¸c 
t¹o ra níc tiÓu 
víi m¸u ë ®iÓm nµo ? 
®Çu .
HS: Níc tiÓu ®Çu kh«ng cã c¸c tÕ 
+ Qu¸ tr×nh hÊp 
bµo m¸u vµ Protein . M¸u cã c¸c tÕ 
thô l¹i vµ bµi 
bµo  m¸u vµ Protein ? 
tiÕt tiÕp ë èng 
(?) LËp b¶ng so s¸nh níc tiÓu chÝnh 
thËn t¹o thµnh n­
thøc kh¸c níc tiÓu ®Çu ë chç nµo vÒ 
íc tiÓu chÝnh 
nång ®é c¸c chÊt hßa tan , ChÊt ®éc 
thøc .
chÊt cÆn b∙ , chÊt dinh dìng .
HS: 
Níc  Níc tiÓu 
§Æc ®iÓm tiÓu  chÝnh 
®Çu thøc
Nång ®é c¸c  Lo∙ng §Ëm ®Æc
hßa tan
ChÊt ®éc ,  Cã Ýt Cã nhiÒu
chÊt cÆn b∙ II , Th¶i níc 
ChÊt dinh dìng Cã  GÇn nh  tiÓu .
nhiÒu ko  


102
  *Ho¹t ®éng II .           t×m hiÓu 
vÒ sù th¶i     
   ­ Níc tiÓu chÝnh 
níc tiÓu thøc – bÓ thËn – 
èng dÉn níc tiÓu 
GV :  YC HS nghiªn cøu th«ng tin  – tÝch trò ë bãng 
(?) Sù bµi tiÕt níc tiÓu diÔn ra  ®¸i – èng ®¸i – 
nh thÕ nµo  ra ngoµi .
HS: M« t¶ theo ®êng ®i cña níc tiÓu 
chÝnh thøc 
(?) Thùc chÊt cña qu¸ tr×nh t¹o 
thµnh níc tiÓu lµ g× 
HS: Läc m¸u , th¶i chÊt cÆn b∙ , 
chÊt ®éc , chÊt thõa ra kho¶i c¬ 
thÓ .
(?) V× sao sù t¹o thµnh níc tiÓu 
diÔn ra liªn tôc mµ sù bµi tiÕt níc 
tiÓu l¹i gi¸n ®o¹n .
HS: M¸u lu«n tuÇn hoµn liªn tôc qua 
cÇu thËn nªn níc tiÓu ®îc h×nh 
thµnh liªn tôc . Níc tiÓu ®îc tÝch 
trò ë bãng ®¸i khi lªn tíi 200 ml 
®ñ ¸p lùc g©y c¶m gi¸c buån ®i tiÓu 
– Bµi tiÕt ra ngoµi .

      KÕt luËn chung : HS ®äc SGK 
 

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸: 
(?) Níc tiÓu ®îc t¹o  thµnh nh thÕ nµo 
(?) Níc tiÓu ®îc bµi tiÕt ra ngoµi nh thÕ nµo 
V. DÆn dß : VÒ nhµ häc bµi lµm tËp s¸ch gi¸o khoa, 
®äc môc em cã biÕt 
ChuÈn bÞ bµi míi bµi 40
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………  
  




TiÕt 42                          vÖ sinh hÖ bµi tiÕt níc 
tiÓu
Ngµy so¹n:…………..


103
  
Ngµy d¹y:……………
0I. Môc tiªu
1, KiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc c¸c t¸c nh©n cã h¹i 
cho hÖ bµi tiÕt níc tiÓu vµ hËu qu¶ cña nã.
                     ­ Tr×nh bµy ®îc c¸c thãi quen sèng 
khoa häc ®Ó b¶o vÖ hÖ bµi tiÕt níc tiÓu vµ gi¶i thÝch 
c¬ së khoa häc cña chóng.
2, KÜ n¨ng:  ­ RÌn kÜ n¨ng quan s¸t, nhËn xÐt liªn 
hÖ víi thùc tÕ
                   ­ KÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm
3, Th¸i ®é: Cã ý thøc x©y dùng c¸c thjãi quen sèng 
khoa häc ®Ó b¶o vÖ hÖ bµi tiÕt níc tiÓu.
II. ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
Tranh vÏ  H38.1, H39.1
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
1, §V§:    Ho¹t ®éng bµi tiÕt cã vai trß rÊt quan 
träng  ®èi víi c¬ thÓ. Lµm thÕ nµo ®Ó cã mét hÖ bµi 
tiÕt níc tiÓu kháe m¹nh 
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1  :    Mét sè t¸c nh©n chñ yÕu 
g©y h¹i cho hÖ bµi tiÕt níc tiÓu
I.Mét sè t¸c nh©n 
GV; Y/c HS nghiªn cøu th«ng tin SGK  chñ yÕu g©y h¹i 
tr¶ lêi c©u hái. cho hÖ bµi tiÕt n­
(?): Cã nh÷ng t¸c nh©n nµo g©y h¹i  íc tiÓu.
cho hÖ bµi tiÕt níc tiÓu
HS: Nªu ®îc 3 nhãm t¸c nh©n g©y h¹i ­ C¸c vi khuÈn 
GV: Y/c HS quan s¸t tranh H38.1,  g©y bÖnh.
H39.1 hoµn thanh phiÕu häc tËp ­ C¸c chÊt ®éc 
GV kΠphiÕu häc tËp lªn b¶ng , HS  trong thøc ¨n.
th¶o luËn nhãm trao ®æi vµ hoµn  ­ KhÈu phÇn ¨n 
thµnh phiÕu . kh«ng hîp lÝ.
GV: Gäi 1 HS lªn b¶ng ®iÒn kÕt qu¶, 
HS kh¸c nhËn xÐt bæ sung hoµn 
thiÖn b¶ng 




104
Tæn th¬ng cña  HËu qu¶
hÖ bµi tiÕt níc 
tiÓu
CÇu thËn bÞ  Qu¸ tr×nh läc 
viªm vµ suy  m¸u bÞ tr× trÖ – 
II. X©y dùng c¸c 
tho¸i c¬p thÓ bÞ nhiÔm 
thãi quen sèng 
®éc – chÕt
khoa häc ®Ó b¶o vÖ 
èng thËn bÞ  ­ qu¸ tr×nh hÊp 
hÖ bµi tiÕt.
tæn th¬ng hay  thô l¹i vµ bµi 
lµm viÖc kÐm  tiÕt gi¶m – m«i 
hiÖu qu¶ trêng trong bÞo 
biÕn ®æi.
­ èng thËn bÞ 
tæn th¬ng – níc 
tiÓu hßa vµo m¸u 
­ ®Çu ®éc c¬ thÓ
®êng dÉn níc  G©y bÝ tiÓu– 
tiÓu bÞ nghÏn nguy hiÓm ®Õn 
tÝnh m¹ng  
Ho¹t ®éng 2:  X©y dùng c¸c thãi quen sèng 
khoa häc ®Ó b¶o vÖ hÖ bµi tiÕt

GV: Y/c HS ®äc l¹i th«ng tin môc 1 
®Ó hoµn thµnh b¶ng 40
GV tËp hîp ý kiÕn cña c¸c nhãm vµ 
th«ng b¸o ®¸p ¸n ®óng.




­ Thêng xuyªn gi÷ 
vÖ sinh cho toµn 
c¬ thÓ còng nh 
cho hÖ bµi tiÕt 
níc tiÓu.
­ KhÈu phÇn ¨n 
uèng hîp lÝ.
­ §i tiÓu ®óng 
lóc,kh«ng nªn 
nhÞn l©u.  




105
C¸c thãi quen  C¬ së khoa häc
sèng khoa häc
1,Thêng xuyªn  H¹n chÕ t¸c h¹i 
gi÷ vÖ sinh cho  cña VSV
toµn c¬ thÓ còng 
nh hÖ bµi tiÕt 
níc tiÓu
2, KhÈu phÇn ¨n 
uèng hîp lÝ:
+ Kh«ng ¨n qu¸  + Tr¸nh cho thËn 
nhiÒu  lµm viÖc qu¸ 
Pr«tªin,qu¸  nhiÒu vµ h¹n chÕ 
mÆn,qu¸ chua,  kh¶ n¨ng t¹o 
qu¸ nhiÒu chÊt  sái.
t¹o sái.
+ Kh«ng ¨n thøc  + H¹n chÕ t¸c 
¨n thõa «i thiu  h¹i cña c¸c chÊt 
vµ nhiÔm chÊt  ®éc.
®éc h¹i.
+ Uèng ®ñ níc. +T¹o §K cho qu¸ 
tr×nh läc m¸u ®­
îc thuËn lîi
3,®i tiÓu ®óng  ­ T¹o §K cho sù 
lóc,kh«ng nªn  t¹o thµnh níc 
nhÞn tiÓu l©u tiÓu liªn tôc
­ H¹n chÕ kh¶ 
n¨ng t¹o sái ë 
bãng ®¸i  
GV: Tõ b¶ng trªn yªu cÇu HS ®Ò ra 
kÕ ho¹ch h×nh thµnh thãi quen sèng 
khoa häc




          KÕt luËn chung: HS ®äc 
SGK
  IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸; 
GV dïng c©u hái cuèi  bµi.
V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi cò, lµm bµi tËp SGK.
                  ­ ChuÈn bÞ bµi míi: Bµi 41.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………




106
                ng VIII                         DA
Ch¬  
TiÕt 43                     CÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña da
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1. KiÕn thøc: HS m« t¶ ®îc cÊu t¹o cña da, thÊy râ 
®îc mèi quan hÖ gi÷a cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña da.
2. KÜ n¨ng : RÌn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch kªnh 
h×nh, kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm.
3. Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc gi÷ vÖ sinh da.
II, ThiÕt bÞ vµ ®å ®ung d¹y häc
Tranh c©m cÊu t¹o da, m« h×nh cÊu t¹o da.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
1,§V§:  C¬ quan nµo ®ãng vai trß chÝnh trong ®iÒu 
hßa th©n nhiÖt (DA). Ngoµi chøc n¨ng bµi tiÕt vµ ®iÒu 
hßa th©n nhiÖt da cßn cã chøc n¨ng g×? Nh÷ng ®Æc ®iÓm 
cÊu t¹o nµo cña da gióp da thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng 
®ã.
2, Bµi míi:
*Ho¹t ®éng 1:  T×m hiÓu cÊu t¹o cña da
I. CÊu t¹o cña da
GV: Y/C HS quan s¸t H41 sgk,®èi 
chiÕu víi m« h×nh da
(?):Da cã cÊu t¹o nh thÕ nµo?
HS: Cã cÊu t¹o gåm 3 líp ­ Da cã cÊu t¹o gåm 3 
líp:
GV:  Y/C HS x¸c ®Þnh giíi h¹n  + Líp biÓu b×: ­ TÇng 
tõng líp cña da, ®¸nh mòi tªn  sõng
hoµn thµnh s¬ ®å cÊu t¹o da ­ TÇng tÕ bµo sèng
GV: Gäi  HS lªn b¶ng hoµn thµnh  + Líp b×: ­ Sîi m« 
s¬ ®å liªn kÕt
(?): M« liªn kÕt cã tÝnh chÊt                  ­ C¸c 
g×? c¬ quan
HS: TÝnh ®µn håi + Líp mì díi da: gåm 
GV: Yh/C HS  lµm bµi tËp môc tam  c¸c tÕ bµo mì
gi¸c
(?): V× sao ta thÊy cã líp vÈy 
tr¾ng bong ra nh phÊn ë quÇn ¸o 
vµo mïa hanh kh«
HS: V× líp tÕ bµo ngoµi cïng hãa 
sõng vµ chÕt
(?): V× sao da ta lu«n mÒm 
m¹i ,khi bÞ ít kh«ng ngÊm níc
HS: V× c¸c sîi m« liªn kÕt bÖn  
chÆt víi nhau vµ trªn da cã 

107
nhiÒu tuyÕn nhên tiÕt chÊt nhên
(?): V× sao ta nhËn biÕt ®îc 
nãng l¹nh, ®é cøng mÒm cña vËt 
mµ ta tiÕp xóc 
HS: V× da cã nhiÒu c¬ quan thô  
c¶m lµ nh÷ng ®Çu mót tÕ bµo thÇn  
kinh
(?): Da cã ph¶n øng nh thÕ nµo 
khi trêi nãng hay l¹nh
HS: + Trêi nãng: Mao m¹ch díi da  
d∙n,tuyÕn må h«i tiÕt nhiÒu må  
h«i
        + Trêi l¹nh :Mao m¹ch co  
l¹i ,c¬ l«ng ch©n co
II. C høc n¨ng cña da
(?): Líp mì díi da cã vai trß 
g×?
HS: B¶o vÖ vµ gi÷ c¬ thÓ gi¶m  
bít sù mÊt nhiÖt.
(?): Tãc vµ l«ng mµy cã t¸c dông 

HS:  ­Tãc t¹o nªn líp ®Öm kh«ng  
khÝ ®Ó: chèng tia tö ngo¹i, ®iÒu  
hßa nhiÖt ®é
         ­L«ng mµy ng¨n må h«i  
vµ níc m¾t.
GV: tl nhãm hoµn thµnh phiÕu häc 
tËp

*Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu chøc n¨ng cña 
da
 
­ B¶o vÖ c¬ thÓ
   GV: Y/c HS th¶o luËn tr¶ lêi 
­ tiÕp nhËn kÝch 
c¸c c©u hái
thÝch xóc gi¸c
(?): §Æc ®iÓm nµo cña da gióp da 
­ bµi tiÕt
thùc hiÖn chøc n¨ng b¶o vÖ
­ §iÒu hßa th©n nhiÖt
HS: Nhê c¸c ®Ëc ®iÒm: Sîi m«  
Da vµ s¶n phÈm cña da 
liªn kÕt,tuyÕn nhên,líp mì díi  
t¹o nªn vΠ®Ñp cña 
da
con ngêi
(?): Bé phËn nµo gióp da tiÕp 
nhËn kÝch thÝch? Thùc hiÖn chøc 
n¨ng bµi tiÕt?
HS: Nhê c¬ quan thô c¶m,bµi tiÕt  
qua tuyÕn må h«i.
(?): Da ®iÒu hßa th©n nhiÖt b»ng 
c¸ch nµo.
HS: Nhê co d∙n m¹ch m¸u díi  


108
da,ho¹t ®éng tuyÕn må h«i vµ c¬  
co ch©n l«ng,líp mì díi da gãp  
phÇn chèng mÊt nhiÖt
GV: Tõ nh÷ng c©u tr¶ lêi trªn 
th× da cã chøc n¨ng g×?


      KÕt luËn chung:   HS ®äc 
SGK
  

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV dïng c©u hái cuèi bµi
V, dÆn dß: VÒ nhµ häc bµi cò,lµm bµi tËp SGK
                  ChuÈn bÞ bµi míi
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………




CÊu t¹o  Thµnh  Chøc n¨ng
da phÇn
TÇng sõng Líp tiÕp gi¸p víi m«i trêng b¶o 
vÖ c¸c líp phÝa trong
TÇng tÕ  ­sinh s¶n h×nh thÇnh nÖn l«ng, 
bµo sèng mãng
Líp biÓu  ­chøa s¾c tè gãp phÇn b¶o vÖ c¬ 
b× thÓ tr¸nh c¸c tia t ngo¹i cña 
m«i trêng
Thô quan TiÕp nhËn c¸c kÝch thÝch tõ m«i 
trêng ngoµi
TuyÕn  Gióp da kh«ng bÞ kh«, kh«ng thÊm 
nhên níc, diÖt khuÈn
C¬ co  §ãng më lç ch©n l«ng
ch©n l«ng

TuyÕn må  Bµi tiÕt, ®iÒu hoµ th©n nhiÖt
h«i
Líp b×
D©y thÇn  DÉn truyÒn xung ThÇn kinh



109
kinh
Líp mì d­ Líp mì Dù tr÷,  Líp ®Öm b¶o vÖ chèng 
íi da t¸c ®éng c¬ häc, gi nhiÖt




110
TiÕt 44                                   vÖ sinh da
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc c¬ së khoa häc cña 
c¸c biÖnph¸p b¶o vÖ da,rÌn luyÖn da.
2,KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng quan s¸t,liªn hÖ thùc tÕ,kÜ 
n¨ng ho¹t ®éng nhãm.
3, Th¸i ®é: Cã th¸i ®é vµ hµnh vi vÖ sinh c¸ 
nh©n,vÖ sinh céng ®ång.
II. ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
Tranh ¶nh su tÇm vÒ c¸c bÖnh ngoµi da
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
1, KiÓm tra bµi cò; Nªu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña 
da? HS tr¶ lêi
GV : VËy cÇn lµm g× ®Ó da thùc hiÖn tèt c¸c chøc n¨ng 
®ã
2, Bµi míi

*Ho¹t ®éng 1                  B¶o vÖ da
I. B¶o vÖ da
GV: Y/c HS tr¶ lêi c©u hái
(?): Da bÈn cã h¹i nh thÕ nµo ­ Da bÈn:
HS: + Lµ m«i trêng cho 
vi khuÈn ph¸t triÓn
+ H¹n chÕ ho¹t ®éng 
cña tuyÕn må hoi
(?): Da bÞ x©y x¸t cã h¹i nh thÕ  ­ Da bÞ x©y x¸t dÔ 
nµo nhiÔm trïng  . V× 
(?): Gi÷ da s¹ch b»ng c¸ch nµo vËy cÇn gi÷ da s¹ch 
HS: T¾m giÆt thêng xuyªn,kh«ng  vµ tr¸nh bÞ x©y 
nªn cËy trøng c¸. x¸t.
*Ho¹t ®éng 2               RÌn luyÖn da

GV: Ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a  II, RÌn luyÖn da
rÌn luyÖn th©n thÓ víi rÌn luyÖn 
da. ViÖc rÌn luyÖn da thùc chÊt  ­ C¬ thÓ lµ mét 
lµ qu¸ tr×nh rÌn luyÖn th©n  khèi thèng nhÊt do 
thÓ ,mäi ho¹t ®éng rÌn luyÖn da  ®ã rÌn luyÖn c¬ lµ 
®Òu ®a tíi kÕt qu¶ n©ng cao søc  rÌn luyÖn c¸c hÖ c¬ 
chÞu ®ùng cña c¬ thÓ, thÝch øng  quan trong ®ã cã da
cao víi ®iÒu kiÖn thêi 
tiÕt thay ®æi .Da b¶o vÖ c¸c c¬ 
quan trong c¬ thÓ ®ång thêi liªn 
hÖ mËt thiÕt víi c¸c néi quan 
,v× vËy kh¶ n¨ng chÞu ®ùng cña 


111
da vµ søc chÞu ®ùng cña c¸c c¬ 
quan bªn trong cã t¸c ®éng qua 
l¹i Ngoµi ra ¸nh s¸ng mÆt trêi 
cßn gióp da tæng hîp vitamin D ­ C¸c h×nh thøc rÌn 
GV: Y/c HS th¶o luËn hoµn thµnh  luyÖn da 1, 4, 5,8, 
bµi tËp b¶ng 42.1 vµ bµi tËp Tr  9.
­ Nguyªn t¸c rÌn 
135.
luyÖn : 2, 3, 5.
GV; Chèt l¹i ®¸p ¸n ®óng
GV: Ly ý cho HS h×nh thøc t¾m níc 
l¹nh ph¶i:
­ §îc rÌn luyÖn thêng xuyªn
III, Phßng chèng 
­ Tríc khi t¾m ph¶i khëi ®éng
bÖnh ngoµi da
­ Kh«ng t¾m l©u
­ BÖnh ngoµi da do:
*Ho¹t ®éng 3     t×m hiÓu biÖn ph¸p 
phßng chèng bÖnh ngoµi da + Vi khuÈn, nÊm, 
báng nhiÖt, báng 
GV: Y/c HS hoµn thµnh b¶ng 42.2 hãa chÊt. ....
GV: Ghi nhanh lªn b¶ng vµ sö dông  ­ Phßng bÖnh:
tranh ¶nh giíi thiÖu mét sè bÖnh  + Gi÷ vÖ sinh th©n 
ngoµi da, ®a thªm th«ng tin vÒ  thÓ, vÖ sinh m«i 
c¸ch gi¶m nhÑ t¸c h¹i cña báng trêng, tr¸nh ®Ó da 
bÞ x©y x¸t ,báng
­ Ch÷a bÖnh: Dïng 
    thuèc theo chØ dÉn 
cña b¸c sü
KÕt luËn chung: HS ®äc SGK


IV. KiÓm tra ®¸nh gi¸
Nªu c¸c biÖn ph¸p gi÷ vÖ sinh da vµ gi¶i thÝch c¬ së 
khoa häc cña c¸c biÖn ph¸p ®ã.

V.  DÆn dß: ­ VÒ nhµ häc bµi cò, lµm bµi tËp sgk 
                    ­ Thêng xuyªn thùc hiÖn bµi tËp 2 
sgk 
                   ­ «n l¹i ph¶n x¹ vµ chuÈn bÞ bµi 
míi.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
  
              ng IX          thÇn kinh vµ gi¸c quan
Ch¬  
TiÕt 45 .                 giíi thiÖu chung hÖ thÇn kinh
Ngµy so¹n:…………..



112
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Tr×nh bÇy ®îc cÊu t¹o vµ chøc n¨ng 
cña N¬ron, ®ång thêi x¸c ®Þnh râ N¬ ron lµ ®¬n vÞ cÊu 
t¹o c¬ b¶n cña hÖ thÇn kinh
­ Ph©n biÖt ®îc c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña hÖ thÇn kinh
­ Ph©n biÖt ®îc chøc n¨ng cña hÖ thÇn kinh  vËn ®éng vµ 
hÖ thÇn kinh sinh dìng
2, Kü n¨ng: ­ Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n 
tÝch kªnh h×nh,
                      ­ Kü n¨ng ho¹t ®éng nhãm
 II, ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
Tranh phãng to H43.1 vµ H43.2
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
1,§V§: HÖ thÇn kinh thêng xuyªn tiÕp nhËn kÝch 
thÝch vµ ph¶n øng l¹i kÝch thÝch ®ã b»ng sù ®iÒu khiÓn, 
®iÒu hßa vµ phoãi hîp ho¹t ®éng cña c¸c nhãm c¬ quan, 
hÖ c¬ quan gióp c¬ thÓ lu«n thÝch nghi víi m«i trêng . 
VËy HTK cã cÊu t¹o nh thÕ nµo ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng 
®ã.
2, Bµi míi
*Ho¹t ®éng 1 .     N¬ron ­ ®¬n vÞ cÊu 
t¹o cña hÖ thÇn kinh I, N¬ron ­ ®¬n vÞ 
cÊu t¹o cña hÖ thÇn 
GV: Y/c HS  dùa vµo H43.1 vµ kiÕn  kinh
thøc ®∙ häc ë bµi 6 ch¬ng 1, ®Ó 
lµm bµi tËp ­ CÊu t¹o cña N¬ron
(?): M« t¶ cÊu t¹o mét N¬ron + Th©n: chøa nh©n
(?): Nªu chøc n¨ng cña N¬ron + C¸c sîi nh¸nh : ë 
GV: Y/c HS tù rót ra kÕt luËn quanh th©n
GV; Gäi HS tr×nh bµy cÊu t¹o cña  + Mét sîi trôc: Th­
N¬ron trªn tranh êng cã bao 
Miªlin,tËn cïng cã 
cóc xi­ n¸p
­ Chøc n¨ng: 
+ C¶m øng vµ dÉn 
*Ho¹t ®éng 2   c¸c bé phËn cña hÖ thÇn 
truyÒn xung thÇn 
kinh
kinh
GV th«ng b¸o cã nhiÒu c¸ch ph©n 
II, C¸c bé phËn cña 
chia c¸c bé phËn cña hÖ thÇn 
kinh,giíi thiÖu 2 c¸ch ph©n chia hÖ thÇn kinh
+ Theo cÊu t¹o vµ theo chøc n¨ng
1, CÊu t¹o:
GV: Y/c HS quan s¸t H43.2, ®äc kÜ  ­ HÖ thÇn kinh 
bµi tËp ®Ó lùa chän côm tõ thÝch  gåm :
+bé phËn trung ¬ng 
hîp ®iÒn vµo chç trèng
cã : N∙o vµ tñy 

113
sèng
HS: Lµm bµi tËp ®iÒn tõ . 1­2 HS 
+ bé phËn ngo¹i 
®äc th«ng tin ®∙ hoµn chØnh tríc 
biªn: Cã d©y thÇn 
líp.HS kh¸c nhËn xÐt bæ sung ®Ó 
kinh vµ h¹ch thÇn 
chÝnh x¸c hãa kiÕn thøc
kinh
GV:ChÝnh x¸c hãa kiÕn thøc c¸c 
tõ cÇn ®iÒn theo thø tù: N∙o, 
tñy sèng, bã sîi c¶m gi¸c vµ bã 
2, Chøc n¨ng
sîi vËn ®éng
+ HÖ thÇn kinh vËn 
GV: Y/c HS nghiªn cøu SGK n¾m ®îc  ®«ng: §iÒu khiÓn sù 
ho¹t ®éng cña c¬ 
ph©n chia hÖ thÇn kinh dùa vµo 
v©n, lµ ho¹t ®äng 
chøc n¨ng
(?): Ph©n biÖt chøc n¨ng hÖ thÇn  cã ý thøc.
+ HÖ thÇn kinh sinh 
kinh vËn ®éng vµ hÖ thÇn kinh 
dìng: §iÒu hßa c¸c 
sinh dìng
c¬ quan dinh dìng 
          KÕt luËn chung : HS ®äc  vµ c¬ quan sinh 
s¶n, lµ ho¹t ®éng 
SGK
kh«ng cã ý thøc
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸
1, Hoµn thµnh s¬ ®å sau
...............
..................
  HÖ thÇn kinh 
Tñy sèng
................
Bé phËn ngo¹i biªn
H¹ch thÇn kinh
2,Tr×nh bµy cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña N¬ron
V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi vµ lµm bµi tËp sgk
                  ChuÈn bÞ mÉu vËt ®Ó thùc hµnh (Õch, 
nh¸i, cãc)
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
TiÕt 46        thùc hµnh: t×m hiÓu chøc n¨ng (liªn quan 
®Õn cÊu t¹o ) cña tuû sèng
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc:   ­ TiÕn hµnh c«ng t¸c thÝ nghiÖm quy 
®Þnh
                       ­ Tõ kÕt qu¶ quan s¸t thÝ 
nghiÖm: Nªu ®îc chøc n¨ng cña tuû sèng , pháng ®o¸n ®îc 




114
cÊu t¹o cña tuû sèng. §èi chiÕu víi cÊu t¹o tuû sèng ®Ó 
kh¼ng ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a cÊu t¹o vµ chøc n¨ng.
2, Kü n¨ng: RÌn kÜ n¨ng thùc hhµnh
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc tÝnh kØ luËt , ý thøc vÖ sinh
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
GV: Õch 1 con, bé ®å mæ (®ñ cho c¸c nhãm), dung dÞch 
HCl  0,3%, 1%
HS: Õch 1 con, kh¨n lau, b«ng, kΠs½n b¶ng 44 vµo vë
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
*Ho¹t ®éng 1 :           t×m hiÓu chøc n¨ng cña tuû sèng
GV giíi thiÖu tiÕn hµnh thÝ nghiÖm trªn Õch ®∙ huû n∙o
C¸ch lµm:
+ Õch c¾t ®Çu hoÆc ph¸ n∙o 
+ Treo lªn gi¸ ®Ó hÕt cho¸ng kho¶ng 5 – 6 phót
   c 1 : HS tiÕn hµnh thÝ nghiÖm theo giíi thiÖu ë b¶ng 
­Bí  
44
GV; Lu ý HS  sau mçi lÇn kÝch thÝch b»ng axÝt ph¶i röa 
thËt s¹ch chç da cã axÝt vµ ®Ó kho¶ng 3­ 5 phót míi 
kÝch thÝch l¹i
HS: Tõng nhãm chuÈn bÞ Õch theo híng dÉn, ®äc kÜ 3 thÝ 
nghiÖm ®Çu
        C¸c nhãm lÇn lît lµm vµ ghi kÕt qu¶ quan s¸t 
vµo b¶ng 44.
  KQ: TN 1: Chi sau bªn ph¶i co.
          TN 2 : 2 chi sau co
          TN 3 : C¶ 4 chi ®Òu co
(?): Tõ kÕt qu¶ thÝ nghiÖm vµ hiÓu biÕt vÒ ph¶n x¹ em 
cã dù ®o¸n g× vÒ chøc n¨ng cña tuû sèng.
HS: Trong tuû sèng ch¾n ph¶i cã nhiÒu c¨n cø thÇn kinh 
®iÒu khiÓn sù vËn cña c¸c chi . C¨n cø ®ã ph¶i cã sù 
liªn hÖ víi nhau theo c¸c ®êng liªn hÖ däc(v× khi kÝch 
thÝch m¹nh chi díi, kh«ng chØ chi díi co mµ c¶ c¸c chi 
trªn còng co vµ ngîc l¹i).
GV; Nh÷ng dù ¸n nµy sÏ ®îc kh¼ng ®Þnh qua c¸c thÝ 
nghiÖm tiÕp theo.
   c 2: GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm 4 vµ 5: C¾t ngang tuû (ë 
­Bí  
®«i d©y thÇn kinh da gi÷a lng 1 vµ 2)
C¸ch x¸c ®Þnh vÞ trÝ vÕt c¾t ngang tuû: BÊm mét nh¸t 
h×nh ch÷ V ë gi÷a da lng gÇn cuèi ch©m ®u«i.  Luån mòi 
kÐo c¾t däc ë gi÷a da lng. Banh da sang hai bªn sÏ thÊy 
ë gi÷a sèng lng Õch ®i da 4 ®«i d©y thÇn kinh. VÞ trÝ 
vÕt c¾t n»m gi÷a kho¶ng c¸ch cña gèc ®«i d©y thø 1 vµ 
thø 2 còng lµ n¬i ph©n c¸ch c¸c trung khu ®iÒu khiÓn 
chi trªn vµ chi díi .Dïng kÐo bÊm nhÑ ®Ó c¾t d©y ch»ng 
nèi 2 ®èt sèng nµy , sau ®ã dïng lìi dao bΠv¸t luån 
vµo vÕt c¾t s¬ bé b»ng kÐo ®Ó c¾t ngang tñy sèng .
GV lu ý vÕt c¾t n«ng cã thÓ chØ c¾t ®êng lªn(trong chÊt 


115
tr»ng ë mÆt sau tñy), do ®ã nÕu kÝch thÝch chi tríc th× 
chi sau còng co (§êng xuèng trong chÊt tr¾ng cßn).
 KQ:­ TN 4: chØ 2 chi sau co
         ­TN 5: chØ 2 chi tríc co
(?): Em h∙y cho biÕt thÝ nghiÖm nµy nh»m môc ®Ých g×
HS: Kh¼ng ®Þnh cã sù liªn hÖ gi÷a c¸c c¨n cø thÇn kinh 
ë c¸c phÇn kh¸c nhau cña tñy sèng (gi÷a c¸c c¨n cø ®iÒu 
khiÓn chi tríc vµ chi sau).
   c 3:GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm 6, 7 : Hñy tñy ë phÇn 
­Bí  
trªn vÕt c¾t (Tøc lµ hñy c¸c c¨n cø thÇn kinh ®iÒu 
khiÓn c¸c chi tríc).
KÕt qu¶ TN 6 : 2 chi tríc kh«ng co n÷a.
              TN 7 : 2 chi sau co.
 (?):TN trªn cã thÓ kh¼ng ®Þnh diÒu g×?
HS: Kh¼ng ®Þnh trong tñy sèng cã nhiÒu c¨n cø thÇn kinh 
®iÒu khiÓn sù vËn ®éng cña c¸c chi. HS cã thÓ gi¶i 
thÝch nh TN , chi sau vÉn co v× gi÷ nguyªn phÇn tñy díi 
vÕt c¾t.
*Ho¹t ®éng 2:           nghiªn cøu cÊu t¹o cña tñy sèng
GV : Cho HS quan s¸t H44.1; H 44.2 ®äc chó thÝch trong 
h×nh hoµn thµnh b¶ng
GV : KΠb¶ng HS lªn hoµn thµnh , HS kh¸c nhËn xÐt bæ
  GV: Chèt l¹i néi dung cña b¶ng.
Tñy sèng §Æc §iÓm
CÊu t¹o  ­ VÞ trÝ:N»m trong èng x¬ng sèng tõ 
ngoµi ®èt sèng cæ I ®Õn hÕt ®èt th¾t lng 
II.
­ H×nh d¹ng: H×nh trô dµi 50cm. Cã 2 
phÇn ph×nh lµ ph×nh cæ vµ ph×nh th¾t 
lng
­ Mµu s¾c : Mµu tr¾ng bãng
­ Mµng tñy: 3 líp: mµng cøng ,mµng 
nhÖn , mµng nu«i => b¶o vÖ vµ nu«i d­
ìng tñy sèng
CÊu t¹o  ­ ChÊt x¸m: N»m trong cã h×nh c¸nh b­
trong ím
­ ChÊt tr¾ng: N»m ngoµi ; bao quanh 
chÊt x¸m. GV: 
Tõ kÕt qu¶ c¸c TN trªn liªn hÖ víi cÊu tq¹o trong cña 
tñy sèng
(?): Nªu chøc n¨ng cña chÊt x¸m vµ chÊt tr¾ng.
HS:+ ChÊt x¸m: Lµ c¨n cø thÇn kinh cña c¸c ph¶n x¹ 
kh«ng ®iÒu kiÖn.
      + ChÊt tr¨ng: Lµ ®êng dÉn truyÒn nèi c¸c c¨n cø 
thÇn kinh trong tñy sèng víi nhau vµ víi n∙o bé.
IV: B¸o c¸o thu ho¹ch:


116
­ Hoµn thµnh b¶ng 44 vµo vë bµi tËp.
­ Tr¶ lêi c©u hái: 
(?): C¨n cø ®iÒu khiÓn ph¶n x¹ do thµnh phÇn nµo cña 
tñy sèng ®¶m nhiÖm? ThÝ nghiÖm nµo chøng minh ®iÒu ®ã?
(?): C¨n cø thÇn kinh liªn hÖ víi nhau nhê thµnh phÇn 
nµo ? ThÝ nghiÖm nµo chøng minh ®iÒu ®ã
V: DÆn dß: ­ Häc cÊu t¹o tñy sèng, chuÈn bÞ bµi 45.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
  
          


TiÕt 47.                  d©y thÇn kinh tñy
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc cÊu t¹o vµ chøc n¨ng 
cña d©y thÇn kinh tñy. Gi¶i thÝch ®îc v× sao d©y thÇn 
kinh tñy lµ d©y pha.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n 
tÝch kªnh h×nh, kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm.
II, ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc
Tranh phãng to H 44.2, H 45.1,2. B¶ng 45 tr 143
III. Ho¹t ®éng d¹y häc
*Ho¹t ®éng 1:      t×m hiÓu  cÊu t¹o 
d©y thÇn kinh tñy I, CÊu t¹o cña d©y 
thÇn kinh tñy.
GV: Y/c HS nghiªn cøu th«ng tin 
SGK quan s¸t H 44.2 vµ H 45.1
(?) : Nªu cÊu t¹o d©y thÇn kinh  ­ Tñy sèng ph¸t ®i 
tñy 31 ®«i d©y thÇn kinh 
tñy.
­  mçi d©y thÇn kinh 
tñy gåm 2 rÔ: + RÔ 
tríc: RÔ vËn ®éng
         + RÔ sau : 
  RÔ c¶m gi¸c
­ C¸c rÔ tñy ®i ra 
*Ho¹t ®éng 2 . t×m hiÓu chøc n¨ng cña 
khái lç gian ®èt  ­> 
d©y thÇn kinh tñy
d©y thÇn kinh tñy
GV: Y/c HS nghiªn cøu TN ®äc kÜ 
b¶ng kÕt qu¶ tr 143


117
(?): Nªu chøc n¨ng cña rÔ tñy II, Chøc n¨ng cña 
d©y thÇn kinh tñy

­ RÔ tríc: DÉn 
truyÒn xung vËn 
(?): Nªu chøc n¨ng cña d©y thÇn 
®éng(li t©m).
kinh tñy? V× sao nãi d©y thÇn 
­ RÔ sau : DÉn 
kinh tñy lµ d©y pha.
truyÒn xung c¶m gi¸c 
(híng t©m).

­ Chøc n¨ng: D©y TK 
         KÕt luËn chung: HS ®äc 
tñy do c¸c bã sîi 
SGK
c¶m gi¸c vµ vËn ®éng 
nhËp l¹i , nèi víi 
tñy sèng qua rÔ tríc 
vµ rÔ sau ­> D©y TK 
tñy lµ d©y pha
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸
(?): Tr×nh bµy cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña d©y TK tñy
(?): Lµm bµi tËp 2 SGK Tr 143
V, DÆn dß
­ VÒ nhµ häc bµi ,lµm bµi tËp SGK
­ ChuÈn bÞ bµi míi : Bµi 46, KΠb¶ng 46 tr 145
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
TiÕt 48               trô n∙o, tiÓu n∙o, n∙o trung gian
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
 1, KiÕn thøc: ­ X¸c ®Þnh ®îc vÞ trÝ c¸c thµnh phÇn cña 
trô n∙o, tr×nh bÇy    ®îc chøc n¨ng chñ yÕu cña trô n∙o
                        ­ X¸c ®Þnh vÞ trÝ vµ chøcc n¨ng 
cña tiÓu n∙o
              ­ X¸c ®Þnh ®îc vÞ trÝ vµ chøc n¨ng chñ 
yÕu cña n∙o trung gian
2, KÜ n¨ng: ­ Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ quan s¸t 
kªnh h×nh 
                   ­ kÜ n¨ng ho¹t ®éng nhãm
3, Th¸i ®é:  Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ bé n∙o.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc:
Tranh vÏ H 44.1 ­> H 44.3, m« h×nh bé n∙o th¸o l¾p.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:




118
1, §V§: TiÕp theo cña tuû sèng lµ n∙o bé. Bµi h«m 
nay chóng ta sÏ t×m hiÓu vÒ vÞ trÝ c¸c thµnh phÇn cña 
bé n∙o, còng nh cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña chóng.
2, Bµi míi:
*Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu vÞ trÝ c¸c thµnh  I, VÞ trÝ c¸c thµnh 
phÇn cña n∙o bé.  phÇn cña n∙o bé.
GV: Y/c HS quan s¸t H 46.1 hoµn  ­ N∙o bé kÓ tõ díi 
thµnh bµi tËp ®iÒn tõ tr 144. lªn gåm: Trô n∙o, 
HS: Dùa vµo h×nh vÏ t×m hiÓu vÞ  n∙o trung gian, ®¹i 
trÝ c¸c thµnh phÇn cña n∙o bé vµ  n∙o, tiÓu n∙o n»m 
hoµn chØnh th«ng tin phÝa sau trô n∙o.
GV: Gäi 1 ­ 2 HS ®äc ®¸p ¸n, HS 
kh¸c nhË xÐt , bæ sung.
GV: Hoµn chØnh ®¸p ¸n
N∙o trung gian, hµnh n∙o, cÇu n∙o, 
n∙o gi÷a, cuèng n∙o, cñ n∙o sinh 
t, tiÓu n∙o.
GV: Gäi HS y/c chØ trªn tranh vÞ 
trÝ giíi h¹n cña trô n∙o, tiÓu  II, CÊu t¹o vµ chøc 
n∙o, n∙o trung gian.
n¨ng cña trô n∙o.
*Ho¹t ®éng 2. t×m hiÓu cÊu t¹o vµ chøc 
­ VÞ trÝ: Trô n∙o 
n¨ng cña ttrô n∙o
tiÕp liÒn víi tuû 
sèng.
GV: Y/c HS nghiªn cøu th«ng tin tr 
­ CÊu t¹o: 
144
   + ChÊt tr¾ng ë 
(?): Nªu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña 
ngoµi.    
trô n∙o
   + ChÊt x¸m ë 
HS: Nªu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng, HS 
trong.
kh¸c bæ sung
­ Chøc n¨ng:
GV giíi thiÖu: Tõ nh©n x¸m xuÊt 
+ ChÊt x¸m : §iÒu 
ph¸t 12 ®«i d©y thÇn kinh n∙o gåm 
hoµ ®iÒu khiÓn ho¹t 
d©y c¶m gi¸c, d©y vËn ®éng vµ d©y 
®éng cña c¸c néi 
pha
quan
+ ChÊt tr¾ng: DÉn 
truyÒn: §êng lªn lµ 
GV: Y/ c HS so s¸nh cÊu t¹o vµ 
c¶m gi¸c, ®êng 
chøc n¨ng cña trô n∙o vµ tuû sèng 
xuèng lµ vËn ®éng.
theo mÉu b¶ng 46 tr 145.




119
Tuû sèng Trô n∙o
VÞ  Chøc 
VÞ trÝ Chøc 
trÝ n¨ng n¨ng
Bé  ChÊ ë  Lµ ë  Lµ 
phË t  gi÷a  c¨n 
trong  c¨n 
n  x¸m ­>  cø ph©n  cø 
TW gi¶i  TK thµnh  TK
liªn  c¸c  III, N∙o trung gian.
tôc nh©n 
x¸m ­ CÊu t¹o: 
ChÊ Bao  DÉn  Bao  DÉn  + ChÊt tr¾ng 
t  quan truy ngoµi  truy (ngoµi): ChuyÓn 
tr¾ h  Òn c¸c  Òn tiÕp c¸c ®êng dÉn 
ng chÊt  nh©n  truyÒn tõ díi ­> 
x¸m x¸m n∙o.
+ ChÊt x¸m: Lµ c¸c 
Bé phËn  31 ®«i d©y  12 ®«i gåm 3 
nh©n x¸m ®iÒu khiÓn 
ngo¹i  TK pha lo¹i c¶m 
qu¸ tr×nh T§C vµ 
biªn gi¸c, vËn 
®iÒu hoµ th©n 
®äng vµ d©y 
nhiÖt.
pha
IV, TiÓu n∙o.
*Ho¹t ®éng 3.       t×m hiÓu n∙o trung 
gian
­ VÞ trÝ: N»m sau 
GV: Y/c HS x¸c ®Þnh vÞ trÝ n∙o  trô n∙o vµ díi b¸n 
trung gian trªn m« h×nh cÇu n∙o.
(?): Nªu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña  ­ CÊu t¹o: 
n∙o trung gian + ChÊt x¸m ë ngoµi 
lµm thµnh vá tiÓu 
n∙o.
+ ChÊt tr¾ng : ë 
*Ho¹t ®éng 4.               t×m hiÓu 
trong lµ c¸c ®êng 
tiÓu n∙o
dÉn truyÒn.
GV: Y/c HS quan s¸t l¹i H 46.1 , H  ­ Chøc n¨ng: §iÒu 
hoµ phèi hîp c¸c cö 
46.3 vµ nghiªn cøu th«ng tin.
(?): X¸c ®Þnh vÞ trÝ cña tiÓu n∙o. ®éng phøc t¹p vµ 
gi÷ th¨ng b»ng c¬ 
thÓ.
(?): Tr×nh bµy cÊu t¹o tiÓu n∙o. 
GV: Y/c HS t×m hiÓu TN trong môc 
tam gi¸c ®Ó rót ra chøc n¨ng cña 
tiÓu n∙o.


KÕt luËn chung: HS ®äc SGK




120
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸.
(?): Nªu  vÞ trÝ , chøc n¨ng cña trô n∙o, tiÓu n∙o vµ 
n∙o trung gian,.
V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp sgk
                  ­ ChuÈn bÞ bµi míi: Bµi 47.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
TiÕt 49                                          §¹i n∙o
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu: 
1, KiÕn thøc:­ Nªu râ ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ®¹i 
n∙o ngêi, ®Æc biÖt lµ vá ®¹i n∙o thÓ hiÖn sù tiÕn ho¸ 
so víi ®éng vËt thuéc líp thó.
­ X¸c ®Þnh ®îc c¸c vïng chøc n¨ng cña vá ®¹i n∙o ë ng­
êi.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n 
tÝch kªnh h×nh
                   RÌn kÜ n¨ng vÏ vµ ho¹t ®äng nhãm.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ bé n∙o.
II, ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc.
Tranh vÏ H 47.1 ­> H 47.4, M« h×nh bé n∙o th¸o l¾p,
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: GV giãi thiÖu nh phÇ ®Çu sgk.
2, Bµi míi.
*Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu cÊu t¹o cña
®¹i n∙o I, CÊu t¹o cña ®¹i 
GV: Y/ c HS quan s¸t H 47.1 ­>  n∙o.
H 47.3
(?): X¸c ®Þnh vÞ trÝ cña ®¹i 
n∙o
HS: PhÝa trªn n∙o trung gian lµ 
®¹i n∙o rÊt phÊt triÓn.
GV: Y/c HS th¶o luËn nhãm lµm 
bµi tËp ®iÒn tõ
HS: Th¶o luËn nhãm lµm bµi tËp  ­ H×nh d¹ng cÊu t¹o 
vµ 1,2 hS ®äc ®¸p ¸n, HS kh¸c  ngoµi: 
nhËn xÐt, HS kh¸c bæ sung. + R∙nh liªn b¸n cÇu 
GV: NhËn xÐt vµ ®a ra ®¸p ¸n  chia ®¹i n∙o lµm 2 
chÝnh x¸c nöa.
§A: Theo thø tù:  Khe, r∙nh,  + R∙nh s©u chia b¸n 
tr¸n, thuú ®Ønh, thuú th¸i d­ cÇu n∙o lµm 4 thuú  ( 
¬ng, chÊt tr¾ng. tr¸n, ®Ønh, chÈm, 
GV: Y/c HS quan s¸t l¹i H  thuú th¸i d¬ng).
47.1,2 ,3


121
+ Khe vµ r∙nh ­> khóc 
(?): Tr×nh bµy l¹i cÊu t¹o 
cuén lµm t¨ng diÖn 
ngoµi cña ®¹i n∙o
tÝch bªdf mÆt n∙o
­ CÊu t¹o trong.
+ ChÊt x¸m (n»m 
(?): M« t¶ cÊu t¹o trong cña 
ngoµi) lµm thµnh vá 
®¹i n∙o
n∙o dµy 2­3mm gåm 6 
líp.
+ ChÊt tr¾ng (trong) 
lµ c¸c ®êng TK. HÇu 
hÕt c¸c ®êng nµy b¾t 
chÐo ë hµnh tuû hoÆc 
tuû sèng.

*Ho¹t ®éng 2. sù ph©n vïng chøc n¨ng 
cña ®¹i n∙o II, Sù ph©n vïng chøc 
n¨ng cña ®¹i n∙o.
GV: Giíi thiÖu c¸c vïng cña ®¹i 
n∙o trong H47.4
GV: Y/c HS nghiªn cøu th«ng tin 
®èi chiÕu víi H47.4 ®Ó hoµn 
thµnh bµi tËp môc tam gi¸c 
tr149
§A: A3, B4, C6, D7, E5, G8, H2, 
­ Vá ®¹i n∙o lµ TW TK 
I1. cña c¸c ph¶n x¹ cã 
GV: Y/c HS tù rót ra kÕt luËn. §K.
(?): So s¸nh sù ph©n vïng chøc  ­ Vá n∙o cã nhiÒu 
n¨ng gi÷a n∙o ngêi vµ n∙o ®éng  vïng , mçi vïng cã 
vËt. tªn gäi vµ chøc n¨ng 
riªng.
            KÕt luËn chung: HS 
®äc sgk


IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
(?): Nªu râ ®Æc ®iÓm cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña ®¹i n∙o 
ngêi chøng tá sù tiÕn hãa cña n∙o ngêi so víi ®éng vËt 
kh¸c trong líp thó.
V, DÆn dß: ­ Häc bµi vµ lµm bµi tËp sgk, tËp vÏ s¬ ®å 
®¹i n∙o H 47.2
                   ­ ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 48.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………
 


122
TiÕt 50                          HÖ thÇn kinh sinh dìng
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Ph©n biÖt ®îc ph¶n x¹ dinh dìng víi 
ph¶n x¹ vËn ®éng
                      ­ Ph©n biÖt ®îc bé phËn giao c¶m 
víi bé phËn ®èi giao c¶m trong 
hÖ thÇn kinh sinh dìng vÒ cÊu t¹o vµ chøc n¨ng.
2, KÜ n¨ng: ­ Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch 
kªnh h×nh,
                   ­ RÌn kÜ n¨ng quan s¸t tranh, so 
s¸nh, ho¹t ®äng nhãm.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh , b¶o vÖ hÖ thÇn 
kinh.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc:
 Tranh vÏ phãng to H 48.1, H 48.2, H48.3, b¶ng phô
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
1, KiÓm tra bµi cò: (?):Nªu ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ®¹i 
n∙o?



123
                              (?): XÐt vÒ chøc n¨ng HTK 
®îc ph©n chia nh thÕ nµo?
2, Bµi míi:
*Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu cung ph¶n x¹ sinh 
dìng I, Cung ph¶n x¹ 
sinh dìng.
GV: Y/c HS quan s¸t H 48.1, 2
(?): Trung khu cña c¸c ph¶n x¹ vËn 
®éng vµ ph¶n x¹ sinh dìng n»m ë 
®©u
HS: §Òu n»m trong chÊt x¸m. Nhng 
trung khu cña ph¶n x¹ sinh dìng 
n»m trong sõng bªn cña tñy sèng vµ 
trong trô n∙o
(?): M« t¶ ®êng ®i cña xung thÇn 
kinh trong cung ph¶n x¹ h×nh A vµ 
B.
HS: Quan s¸t kÜ H 48.1,  chó thÝch 
trong h×nh vµ chiÒu mòi tªn ®Ó m« 
t¶.
(?): So s¸nh cung ph¶n x¹ sinh dìng 
víi cung ph¶n x¹ vËn ®éng.
§Æc  Cung px vËn  Cung px sinh 
®iÓm ®éng dìng
­ CÊu 
t¹o: ChÊt x¸m:  ChÊt x¸m cã 
+ Trung  Cã ë ®¹i  ë trô n∙o vµ 
¬ng n∙o vµ tñy  sõng bªn tñy 
sèng. sèng.

+ H¹ch  ­ Kh«ng cã. ­ Cã.
TK ­ Tõ c¬  ­ Tõ c¬ quan 
+ §êng  quan thô  thô c¶m ®Õn 
híng  c¶m ®Õn TW. TW.
t©m ­ §Õn th¼ng 
c¬ quan  ­ Qua sîi 
+ §êng  ph¶n øng tríc h¹ch 
li t©m ,sîi sau 
h¹ch vµ 
chuyÓn giao 
ë h¹ch TK II, CÊu t¹o hÖ thÇn 
Chøc  §iÒu khiÓn  §iÒu khiÓn  kinh sinh dìng.
n¨ng ho¹t ®éng  ho¹t ®éng 
c¬ v©n (Cã  néi quan  ­  CÊu t¹o hÖ TK 
ý thøc) (Kh«ng cã ý  sinh dìng gåm:
thøc).   + Trung ¬ng
*Ho¹t ®éng 2.      t×m hiÓu cÊu t¹o hÖ   + Ngo¹i biªn: Cã 


124
d©y TK vµ h¹ch TK.
thÇn kinh sinh dìng
GV: Y/c HS nghiªn cø th«ng tin,  ­ HÖ TK sinh dìng 
quan s¸t H 48.3. gåm: + Ph©n hÖ TK 
(?): HÖ thÇn kinh sinh dìng cã cÊu  giao c¶m vµ ph©n 
t¹o nh thÕ nµo? hÖ TK ®èi giao 
HS: Gåm phÇn TW vµ phÇn ngo¹i biªn c¶m.
GV: Y/C HS quan s¸t l¹i c¸c H 
48.1, 2, 3. vµ néi dung b¶ng 48.2. III, Chøc n¨ng cña 
(?): Tr×nh bµy sù sai kh¸c gi÷a 2  hÖ thÇn kinh sinh 
ph©n hÖ giao c¶m vµ ®èi giao c¶m. dìng
    Dùa vµo néi dung b¶ng 48.1 tr¶ 
HS:
lêi.
*Ho¹t ®éng 3. t×m hiÓu chøc n¨ng cña hÖ  ­ Ph©n hÖ TH giao 
thÇn kinh sinh dìng. c¶m vµ ®èi giao 
c¶m cã t¸c dông 
GV: Y/c HS quan s¸t l¹i H 48.3 vµ  ®èi lËp víi nhau 
®äc kÜ néi dung b¶ng 48.2. ®èi víi ho¹t ®éng 
(?): Em cã nhËn xÐt g× vÒ chøc  cña c¸c c¬ quan 
n¨ng cña ph©n hÖ giao c¶m vµ ®èi  sinh dìng.
giao c¶m ­ Nhê t¸c dông ®èi 
HS:  Hai ph©n hÖ nµy cã t¸c dông  dông ®èi lËp ®ã mµ 
®èi lËp nhau. hÖ TK sinh dìng 
(?): HÖ thÇn kinh sinh dìng cã vai  ®iÒu hßa ®îc ho¹t 
trß nh thÕ nµo trong ®êi sèng ®éng cña c¸c c¬ 
HS: §iÒu hßa ho¹t ®éng c¸c c¬  quan néi t¹ng.
quan.



     KÕt luËn chung: HS ®äc sgk




IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸: 
(?): Dùa vµo H 48.2 tr×nh bµy ph¶n x¹ ®iÒu hßa ho¹t 
®éng cña tim lóc huyÕt ¸p t¨ng.
V, DÆn dß : ­ VÒ nhµ häc bµi , lµm bµi tËp sgk
                   ­ ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 49.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………

     




125
 TiÕt 51.                     c¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu: 
1, KiÕn thøc: ­ X¸c ®Þnh râ c¸c thµnh phÇn cña mét c¬ 
quan ph©n tÝch, nªu ®îc ý nghÜa cña mét c¬ quan ph©n 
tÝch ®èi víi c¬ thÓ.
                     ­ M« t¶ ®îc c¸c thµnh phÇn chÝnh 
cña c¬ quan thô c¶m thÞ gi¸c, nªu râ ®îc cÊu t¹o cña 
mµng líi trong cÇu m¾t.
                    ­ Gi¶i thÝch  ®îc c¬ chÕ ®iÒu tiÕt 
cña m¾t ®Ó nh×n râ vËt.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch 
kªnh h×nh
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc b¶o vÖ m¾t
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc:
Tranh vÏ H 49.1 ­> H 49.3, m« h×nh cÊu t¹o m¾t.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:
1, KiÓm tra bµi cò: (?): Nªu c©u t¹o vµ chøc n¨ng cña 
hÖ TK sinh dìng.
2, Bµi míi: 
*Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu c¬ quan ph©n  I, C¬ quan ph©n tÝch.
tÝch
GV: Nªu râ ý nghÜa cña c¬ quan 
ph©n tÝch, sau ®ã y/c HS nghiªn  ­ C¬ quan ph©n tÝch 
cøu th«ng tin sgk gåm:
(?): Mét c¬ quan ph©n tÝch gåm  + C¬ quan thô c¶m.
nh÷ng thµnh phÇn nµo + D©y thÇn kinh.
HS; Gåm 3 thµnh phÇn + Bé phËn ph©n tÝch ë 
TW(Vïng TK ë ®¹i 
(?): C¬ quan ph©n tÝch cã ý nghÜa  n∙o).
g× ®èi víi c¬ thÓ. ­ ý nghÜa: Gióp c¬ 
HS: Gióp c¬ thÓ nhËn biÕt. thÓ nhËn biÕt ®îc t¸c 
(?): Ph©n biÖt c¬ quan thô c¶m  ®éng cña m«i trêng
víi c¬ quan ph©n tÝch.


126
    * C¬ quan thô c¶m tiÕp nhËn 
HS:
kÝch thÝch t¸c ®éng lªn c¬ thÓ, 
®ã lµ kh©u ®Çu tiªn cña c¬ quan 
ph©n tÝch.
      * C¬ quan ph©n tÝch tiÕp 
nhËn c¸c xung thÇn kinh tõ c¸c c¬ 
quan thô c¶m t¬ng øng sÏ ph©n 
II, C¬ quan ph©n tÝch 
tÝch vµ tæng hîp ®Ó chop nh÷ng 
th«ng tin chÝnh x¸c (c¸c c¶m  thÞ gi¸c
gi¸c) vÒ c¸c ®èi tîng t¸c ®éng.
*Ho¹t ®éng 2. T×m hiÓu c¬ quan ph©n  ­ C¬ quan ph©n tÝch 
tÝch thÞ gi¸c thÞ gi¸c gåm: 
+ C¬ quan thô c¶m thÞ 
(?): C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c  gi¸c.
gåm nh÷ng thµnh phÇn nµo. + D©y TK thÞ gi¸c.
HS: Dùa vµo kiÕn thøc môc I tr¶  + Vïng thÞ gi¸c (ë 
lêi. thïy chÈm)
1, CÊu t¹o cña cÇu 
m¾t
GV: Híng dÉn HS nghiªn cøu cÊu 
t¹o cÇu m¾t ­ Gåm: 
H 49.1, H 49.2 vµ m« h×nh ®Ó lµm  * Mµng bäc: 
bµi tËp ®iÒn tõ Tr 156. + Mµng cøng: phÝa tr­
C¸c tõ cÇn ®iÒn lµ: C¬ vËn ®éng   íc lµ mµng gi¸c
m¾t, mµng cøng, mµng m¹ch, mµng   + mµng m¹ch: PhÝa tr­
líi, tÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c. íc lµ lßng ®en
GV: Treo tranh H 49.2 gäi HS lªn  + Mµng líi: TB nãn vµ 
b¶ng tr×nh bµy cÊu t¹o cÇu m¾t. TB que.
*M«i trêng trong 
suèt:
+ Thñy dÞch.
+ ThÓ thñy tinh.
+ DÞch thñy tinh.
2, CÊu t¹o cña mµng 
líi
GV: Y/c HS quan s¸t H49.3 N/c 
th«ng tin. ­ Mµng líi (tÕ bµo 
(?): Nªu cÊu t¹o cña mµng líi thô c¶m) gåm: 
GV: Híng dÉn HS quan s¸t sù kh¸c  + TÕ bµo nãn: TiÕp 
nhau gi÷a tÕ bµo nãn vµ tÕ bµo  nhËn kÝch thÝch ¸nh 
que trong mèi quan hÖ víi thÇn  s¸ng m¹nh vµ mµu 
kinh thÞ gi¸c dùa vµo s¬ ®å H  s¾c .
49.3. + TÕ bµo que: TiÕp 
(?): T¹i sao ¶nh cña vËt hiÖn  nhËn kÝch thÝch ¸nh 
trªn ®iÓm vµng l¹i nh×n râ nhÊt . s¸ng yÕu.
HS; V× ®iÓm vµng lµ n¬i tËp trung 
tÕ bµo nãn.


127
(?): V× sao trêi tèi ta l¹i kh«ng 
3, Sù t¹o ¶nh ë mµng 
nh×n râ mµu s¾c cña vËt .
HS: V× ®iÓm mï kh«ng cã TB thô  líi.
c¶m thÞ gi¸c.

GV: Híng dÉn HS quan s¸t thÝ 
nghiÖm vÒ qu¸ tr×nh t¹o ¶nh qua 
­ ThÓ thñy tinh (nh 1 
thÊu kÝnh héi tô.Sù t¹o ¶nh ë 
thÊu kÝnh héi tô) cã 
mµng líi trong cÇu m¾t nhê sù 
kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt ®Ó 
®iÒu tiÕt( thay ®æi ®é dµy) cña 
nh×n râ vËt .
thÓ thñy tinh.
(?): ThÓ thñy tinh cã vai trß g× 
trong cÇu m¾t.
­ ¸nh s¸ng ph¶n chiÕu 
HS: §iÒu tiÕt ®Ó nh×n râ vËt.
tõ vËt qua m«i trêng 
GV: Khi vËt tiÕn l¹i gÇn ,m¾t 
trong suèt tíi mµng 
ph¶i ®iÒu tiÕt ®Ó thÓ thñy tinh 
líi t¹o nªn 1 ¶nh thu 
phång lªn kÐo ¶nh vÒ phÝa tríc 
nhá lén ngîc  ­> kÝch 
cho ¶nh r¬i ®óng trªn mµng líi 
thÝch tÕ bµo thô c¶m 
gièng víi thay thÊu kÝnh cã ®é 
­> d©y TK thÞ gi¸c ­> 
héi tô lín h¬n (dµy h¬n, cong 
vïng thÞ gi¸c (ë thïy 
h¬n) ®Ó ¶nh trë vÒ ®óng mµn ¶nh 
chÈm) cho ta tri gi¸c 
cho ¶nh râ.
vÒ vËt mµ m¾t nh×n 
(?): Tr×nh bµy qu¸ tr×nh t¹o ¶nh 
thÊy.
ë mµng líi.


                  KÕt luËn chung: 
HS ®äc sgk

 IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸;
GV: dïng c©u hái 2, 3 cuèi bµi.
V, DÆn dß: ­ VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp SGK
                  ­ ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 50.
                                                  
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
 TiÕt 52.                      Bµi 50:         vÖ sinh 
m¾t
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
i. môc tiªu
1. KiÕn thøc
­ HiÓu râ nguyªn nh©n cña tËt cËn thÞ, viÔn thÞ vµ c¸ch 
kh¾c phôc.


128
­ Tr×nh bµy ®îc nguyªn nh©n g©y bÖnh ®au m¾t hét, c¸ch 
l©y truyÒn vµ biÖn ph¸p phßng tr¸nh.
2. Kü n¨ng
­ RÌn kü n¨ng quan s¸t, nhËn xÐt, liªn hÖ thùc tÕ.
3. Th¸i ®é
­ Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh, phßng tr¸nh tËt bÖnh vÒ m¾t.
ii. ®å dïng d¹y – häc.
­ Tranh C¸c bÖnh vÒ M¾t
­ B¶ng phô Phãng to h×nh 50.1; 50.2; 50.3; 50.4.
­ PhiÕu häc tËp: BÖnh ®au m¾t hét
1. Nguyªn nh©n
2. §êng l©y
3. TriÖu chøng
4. HËu qu¶
5. C¸ch phßng tr¸nh
iii. ho¹t ®éng d¹y – häc
1, KiÓm tra bµi cò: (?): Nªu c©u t¹o vµ chøc n¨ng cña 
cÇu m¾t.
2, Bµi míi: 
Më  bµi: H∙y kÓ  c¸c tËt vµ  bÖnh vÒ  m¾t mµ  em biÕt? GV 
giíi thiÖu néi dung bµi t×m hiÓu mét sè  tËt vµ  bÖnh vÒ 
m¾t.
Ho¹t ®éng 1C¸c tËt cña m¾t
Ho¹t ®éng d¹y ­ häc Néi dung
 *Ho¹t ®éng 1 : C¸c tËt cña m¾t I­C¸c tËt cña m¾t
­ ThÕ nµo lµ tËt cËn thÞ? viÔn thÞ? ­ CËn thÞ: lµ tËt 
­ Mét vµi HS tr¶ lêi. mµ m¾t chØ cã kh¶ 
­ HS tù rót ra kÕt luËn. n¨ng nh×n gÇn.
­   GV   híng   dÉn   HS   quan   s¸t   h×nh  ­ ViÔn thÞ lµ tËt 
50.1, 2, 3, 4, nghiªn cøu th«ng tin  mµ m¾t chØ cã kh¶ 
Sgk   vµ   hoµn   thµnh   b¶ng   50   trang  n¨ng nh×n xa.
160.
­ GV kΠb¶ng 50 gäi HS lªn ®iÒn.
­ GV hoµn thiÖn l¹i kiÕn thøc.
­ HS tù  thu nhËn th«ng tin vµ  ghi 
nhí   nguyªn   nh©n   vµ   c¸ch   kh¾c   phôc 
tËt cËn thÞ vµ viÔn thÞ.
­   HS   dùa   vµo   th«ng   tin   vµ   hoµn 
thµnh b¶ng.
­ 1­2 HS lªn lµm bµi tËp, líp nhËn 
xÐt bæ sung.
C¸c tËt m¾t, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc
C¸c tËt  Nguyªn nh©n C¸ch kh¾c phôc
m¾t 
CËn thÞ ­   BÈm   sinh:   CÇu   m¾t  ­   §eo   kÝnh   m¾t   lâm 
dµi (kÝnh   ph©n   k×   hay 


129
­   ThÓ   thuû   tinh   qu¸  kÝnh cËn).
phång:   do   kh«ng   gi÷ 
vÖ sinh khi ®äc s¸ch
ViÔn thÞ ­   BÈm   sinh:   cÇu   m¾t  ­   §eo   kÝnh   mÆt   låi 
ng¾n (kÝnh   héi   tô   hay 
­   ThÓ   thuû   tinh   bÞ  kÝnh viÔn).
l∙o hãa (xÑp)

­ GV liªn hÖ thùc tÕ:
+   Do   nh÷ng   nguyªn   nh©n   nµo   HS   cËn 
thÞ nhiÒu?
+ Nªu c¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ  tØ lÖ 
HS m¾c bÖnh cËn thÞ.
­ HS vËn dông hiÓu biÕt cña m×nh ®a 
ra c¸c nguyªn nh©n g©y cËn thÞ, vµ 
®Ò ra c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc.
*Ho¹t ®éng 2 :    BÖnh vÒ m¾t II­BÖnh vÒ m¾t
­   GV   yªu   cÇu   HS   nghiªn   cøu   th«ng 
tin vµ hoµn thµnh phiÕu häc tËp. ­   BÖnh   ®au   m¾t 
­ HS  ®äc kü  th«ng tin liªn hÖ  thùc  hét.
tÕ,   cïng   trao   ®æi   nhãm   vµ   hoµn 
thµnh b¶ng.
­ GV gäi HS ®äc kÕt qu¶
­ GV hoµn chØnh kiÕn thøc
­   §¹i   diÖn   nhãm   ®äc   ®¸p   ¸n,   c¸c 
nhãm kh¸c bæ sung.

1­ Nguyªn nh©n Do vi rót
2­ §êng l©y ­   Dïng   chung   kh¨n,   chËu   víi   ngêi 
bÖnh
­ T¾m röa trong ao hå tï h∙m.
3­ TriÖu chøng ­ MÆt trong mi m¾t cã nhiÒu hét næi 
cém lªn
4­ HËu qu¶ ­ Khi hét vì  lµm thµnh sÑo vµ  l«ng 
quÆm ,®ôc mµng gi¸c ,mï lßa.
5­   C¸ch   phßng  ­ Gi÷ vÖ sinh m¾t
tr¸nh ­   Dïng   thuèc   theo   chØ   dÉn   cña   b¸c 
sÜ.
+   Ngoµi   bÖnh   ®au   m¾t   hét   cßn   cã  ­ C¸c bÖnh vÒ m¾t
nh÷ng bÖnh g× vÒ m¾t? + §au m¾t ®á
+ Nªu c¸c c¸ch phßng tr¸nh c¸c bÖnh  + Viªm kÕt m¹c
vÒ m¾t? + Kh« m¾t
­ HS kÓ thªm mét sè bÖnh vÒ m¾t.
­   Nªu   c¸c   c¸ch   phßng   tr¸nh   mµ   c¸c 
em biÕt:
+ Gi÷ m¾t s¹ch sÏ.



130
+  Röa m¾t b»ng níc muèi lo∙ng, nhá 
thuèc m¾t.
+ ¨n uèng ®ñ Vitamin.
+ Khi ra ®êng nªn ®eo kÝnh.
KÕt luËn chung: HS ®äc kÕt luËn Sgk.
iv. kiÓm tra ®¸nh gi¸
1­ Cã c¸c tËt m¾t nµo? Nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc?
2­   T¹i   sao   kh«ng   nªn   ®äc   s¸ch   ë   n¬i   thiÕu   ¸nh   s¸ng, 
kh«ng nªn n»m ®äc s¸ch? kh«ng nªn ®äc s¸ch trªn tµu xe?
3­   Nªu   hËu   qu¶   cña   bÖnh   ®au   m¾t   hét   vµ   c¸ch   phßng 
tr¸nh?
v. dÆn dß
­ Häc bµi theo néi dung Sgk
­ §äc môc “Em cã biÕt?”.
­ ¤n l¹i ch¬ng 2 “¢m thanh” (s¸ch VËt lÝ 7).
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
    TiÕt 53.                   c¬ quan ph©n tÝch thÝnh 
gi¸c.
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ X¸c ®Þnh râ c¸c thµnh phÇn cña c¬ quan 
ph©n tÝch thÝnh gi¸c.
                     ­ M« t¶ ®îc c¸c bé phËn cña tai, 
cÊu t¹o cña c¬ quan Coocti trªn tranh hoÆc m« h×nh.
                    ­ Tr×nh bµy ®îc qu¸ tr×nh thu nhËn 
c¸c c¶m gi¸c ©m thanh (¢m cao, thÊp, to, nhá).
2, KÜ n¨ng: ­ RÌn kÜ n¨ng ph©n tÝch cÊu t¹o cña c¬ quan 
qua lo¹i trnh ph©n tÝch.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc tù gi¸c gi÷ g×n vÖ sinh 
tai.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
    Tranh phãng to H51.1;  H51.2
    M« h×nh cÊu t¹o tai.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
1, §V§: Ta nhËn biÕt ®îc ©m thanh lµ nhê c¬ quan ph©n 
tÝch thÝnh gi¸c .VËy c¬ quan ph©n tÝch thÝnh gi¸c cã 
cÊu t¹o nh thÕ nµo bµi h«m nay chóng ta sÏ t×m hiÓu.
2, Bµi míi:
*Ho¹t ®éng 1.    T×m hiÓu cÊu t¹o cña 
tai I. CÊu t¹o tai.
GV: Giíi thiÖu qua phÇn th«ng 
tin cña bµi vÒ c¬ quan ph©n 


131
tÝch thÝnh gi¸c.
(?): C¬ quan ph©n tÝch thÝnh 
gi¸c gåm nh÷ng bé phËn nµo.
HS: gåm 3 phÇn (Nh th«ng tin 
s¸ch ®∙ nªu):
­ Tai ngoµi: 
          + C¬ quan thô c¶m 
+ Vµnh tai: Høng 
thÝnh gi¸c
sãng ©m.
          + D©y thÇn kinh thÝnh 
+ èng tai : Híng 
gi¸c
sãng ©m
           + Vïng thÝnh gi¸c (ë 
+ Mµng nhÜ: KhuÕch 
thïy th¸i d¬ng).
®¹i ©m.
­ Tai gi÷a:
GV: Giíi thiÖu vµ híng dÉn HS 
+ Chuçi x¬ng tai: 
quan s¸t H51.1 ®Ó hoµn thµnh 
TruyÒn sãng ©m
bµi tËp ®iÒn tõ
C¸c tõ cÇn ®iÒn : Vµnh tai, èng  + Vßi nhÜ: C©n b»ng 
¸p suÊt hai bªn mµng 
tai, mµng nhÜ, chuçi x¬ng tai.
GV: Y/c 1 HS ®äc to phÇn th«ng  nhÜ.
­ Tai trong:
®∙ hoµn chØnh .
+ Bé phËn tiÒn ®Þnh: 
GV; Y/c HS c¨n cø vµo H51.1,2 
Thu nhËn th«ng tin 
vµ tr¶ lêi
vÒ vÞ trÝ vµ sù 
(?): Tai ®îc cÊu t¹o nh thÕ 
chuyÓn ®éng cña c¬ 
nµo? Nªu chøc n¨ng tõng bé 
thÓ trong kh«ng 
phËn.
gian.
HS: Sau khi ®∙ tr¶ lêi 
GV: Gäi 1 HS lªn b¶ng tr×nh bµy  + èc tai: Thu nhËn 
cÊu t¹o cña tai trªn ttranh, HS  kÝch thÝch sãng ©m.
 
kh¸c bæ sung , söa ch÷a. 
GV: KÕt luËn vÒ c¸c bé phËn 
chÝnh cña tai vµ chøc n¨ng tõng 
bé phËn .

GV; Híng dÉn HS t×m hiÓu chøc 
n¨ng thu nhËn kÝch thÝch sãng 
©m cña èc tai. §êng truyÒn cña 
sãng ©m tõ vµnh tai qua èng tai  II, Chøc n¨ng thu 
nhËn sãng ©m.
vµo tai trong nhê chuçi x¬ng 
tai (N»m trong tai gi÷a) kÕt 
hîp víi H51.1 vµ tr×nh bµy cÊu 
­ CÊu t¹o èc tai. 
t¹o cña tai trong H51.2.
*Ho¹t ®éng 2.T×m hiÓu chøc n¨ng thu  Xo¾n 2 vßng rìi gåm:
nhËn sãng ©m. + èc tai x¬ng (ë 
ngoµi).
GV: Híng dÉn HS quan s¸t H51.2  + èc tai mµng (ë 
®äc th«ng tin trong s¸ch trong). Cã mµng tiÒn 
(?): Tr×nh bµy cÊu t¹o cña èc  ®×nh ë trªn, mµng c¬ 
tai ? së ë díi.


132
C¬  quan Coocti chøa 
tÕ bµo thô c¶m thÝnh 
gi¸c.

­ C¬ chÕ truyÒn ©m vµ 
sù thu nhËn c¶m gi¸c 
  ©m thanh.
GV: Y/ c HS dùa vµo H51.2 tr×nh  Sãng ©m ­> mµng nhÜ 
bµy qu¸ tr×nh thu nhËn c¸c kÝch  ­> chuçi x¬ng tai ­> 
thÝch cña sãng ©m cña tai trong  cöa bÇu ­> chuyÓn 
cho ta c¶m gi¸c vÒ ©m thanh tai  ®éng ngo¹i dÞch néi 
ta ®∙ thu nhËn ®îc dùa vµo  dÞch ­> rung mµng c¬ 
H51.2 . së ­> kÝch thÝch c¬ 
GV: Nh¾c l¹i nh÷ng ý c¬ b¶n vÒ  quan Coocti xuÊt 
cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña tai  hiÖn xung thÇn kinh 
trong ®Ó HS ghi nhí. ­> truyÒn vÒ vïng 
GV lu ý : Ngoµi chøc n¨ng thu  ph©n tÝch thÝnh gi¸c 
nhËn ©m thanh , tai cßn gi÷  ë TW cho ta nhËn 
chøc n¨ng thu nËn c¶m gi¸c  biÕt vÒ c¸c ©m thanh 
th¨ng b»ng vµ chuuyÓn ®éng  ®ã .
trong kh«ng gian nhê bé phËn  III, VÖ sinh tai.
tiÒn ®×nhvµ c¸c vµnh b¸n 
khuyªn. ­ Gi÷ vÖ sinh tai
­ B¶o vÖ tai
*Ho¹t ®éng 3.                   VÖ  + Kh«ng dïng vËt s¾c 
sinh tai nhän ngo¸y tai.
+ Gì vÖ sinh mòi 
häng ®Ó phßng bÖnh 
GV: Y/c HS ®äc th«ng tin SGK
cho tai.
(?): §Ó tai ho¹t ®éng tèt cÇn 
+ Cã biÖn ph¸p chèng 
lu ý nh÷ng vÊn ®Ò g× 
, gi¶m tiÕng ån
HS: Gi÷ vÖ sinh tai vµ b¶o vÖ 
tai.
(?): H∙y nªu c¸c biÖn ph¸p gi÷ 
vÖ sinh tai vµ b¶o vÖ tai.
           KÕt luËn chung: HS 
®äc SGK.

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸.
   (?): Tr×nh bµy qu¸ tr×nh thu nhËn kÝch thÝch sãng 
©m.
   (?): Tr×nh bµy cÊu t¹o cña èc tai trªn H 51.2.
V, DÆn dß:  ­ VÒ nhµ häc bµi vµ lµm bµi tËp SGK
                    ­ §äc môc em cã biÕt
                   ­ ChuÈn bÞ bµi míi:   Bµi 52
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  



133
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
TiÕt 54.        ph¶n x¹ kh«ng®iÒu kiÖn vµ ph¶n x¹ cã 
®iÒu kiÖn
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Ph©n biÖt ®îc ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn 
vµ ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn.
                     ­ Tr×nh bµy ®îc qu¸ tr×nh h×nh 
thµnh c¸c ph¶n x¹ míi vµ øc chÕ c¸c ph¶n x¹ cò , nªu râ 
c¸c ®iÒu kiÖn cÇn khi thµnh lËp c¸c ph¶n x¹ cã ®iÒu 
kiÖn 
                   ­ Nªu râ ý nghÜa cña ph¶n x¹ cã ®iÒu 
kiÖn ®èi víi ®êi sèng.
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng quan s¸t ph©n tÝch t×nh h×nh, 
rÌn t duy so s¸nh liªn hÖ thùc tÕ.
3, Th¸i ®é : Gi¸op dôc ý thøc häc tËp nghiªm tóc ch¨m 
chØ.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
   Tranh vÏ H 52.1 ­> H 52.3.
    B¶ng ghi néi dung Tr 166.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc,
1, §V§: GV nh¾c l¹i kh¸i niÖm vÒ ph¶n x¹ : Lµ ph¶n øng 
cña c¬ thÓ tr¶ lêi kÝch thÝch cña m«i trêng ngoµi hoÆc 
m«i trêng trong díi sù ®iÒu khiÓn cña hÖ thÇn kinh.
2, Bµi míi:
*Ho¹t ®éng 1. Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã 
®iÒu kiÖn vµ ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn. I. Ph©n biÖt PXC§K vµ 
PXK§K.
GV: Y/C HS ®äc kÜ néi dung b¶ng 
52.1 vµ lµm bµi tËp 
GV: Gäi 1 nhãm ®äc kÕt qu¶ c¸c  ­ PXK§K: Lµ PX sinh 
nhãm kh¸c nhËn xÐt, bæ sung. ra ®∙ cã, kh«ng cÇn 
GV: Y/c HS lÊy thªm 2 VD cho  ph¶i häc tËp .
mçi ph¶n x¹ vµ ghi bæ sung vµo  ­ PXC§K: Lµ ph¶n x¹ 
2 cét PXK§K vµ PXC§K. HS kh¸c  ®îc h×nh thµnh trong 
nhËn xÐt bæ sung.  ®êi sèng c¸ thÓ , lµ 
GV: Hoµn chØnh vµ chèt l¹i ®¸p  kÕt qu¶ cña qu¸ 
¸n ®óng tr×nh häc tËp vµ rÌn 
    PXC§K: Lµ 1, 3, 5, 6. luyÖn.
    PXK§K: Lµ  2, 4.
GV: Y/c HS tù rót ra kÕt luËn.
*Ho¹t ®éng 2.    t×m hiÓu sù h×nh 
II, Sù h×nh thµnh 
thµnh ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn.



134
ph¶n x¹ cã ®iÒu 
GV: Tr×nh bµy qu¸ tr×nh thµnh  kiÖn .
lËp PXC§K qua VD kinh ®iÓn cña  1. H×nh thµnh ph¶n x¹ 
nhµ sinh lÝ häc ngêi nga I.P.  cã ®iÒu kiÖn
Papl«p.
(?): §Ó thµnh lËp ®îc ph¶n x¹ 
cã ®iÒu kiªn cÇn nh÷ng ®iÒu  ­ §iÒu kiÖn ®Ó thµnh 
kiÖn g×? lËp ph¶n x¹ cã ®iÒu 
HS: Ph¶i cã sù kÕt hîp gi÷a 2  kiÖn.
ph¶n x¹. + Ph¶i cã sù kÕt hîp 
gi÷a kÝch thÝch cã 
®iÒu kiÖn víi kÝch 
thÝch kh«ng ®iÒu 
kiÖn . (KÝch thÝch 
cã ®iÒu kiÖn ph¶i 
t¸c ®éng tríc trong 
vµi gi©y).
(?): Thùc chÊt cña viÖc thµnh  + Qóa tr×nh kÕt hîp 
lËp ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn lµ g×? ®ã ph¶i ®îc lÆp ®i 
HS: H×nh thµnh ®êng liªn hÖ t¹m  lÆp l¹i nhiÒu lÇn vµ 
thêi. ph¶i thêng xuyªn 
GV më réng: §êng liªn hÖ t¹m  cñng cè.
thêi gièng nh b∙i cá nÕu ta ®i 
thêng xuyªn  ­> con ®êng. NÕu  ­ Lµ sù h×nh thµnh 
con ®êng ®ã kh«ng ®i n÷a cá sÏ  ®êng liªn hÖ thÇn 
mäc lÊp ®i. kinh t¹m thêi nèi 
c¸c vïng cña vá ®¹i 
GV: Trong thÝ nghiÖm trªn nÕu  n∙o víi nhau. 
nhiÒu lÇn ta chØ bËt ®Ìn mµ 
kh«ng cho chã ¨n th× ®iÒu g× sÏ 
x¶y ra. 2, øc chÕ ph¶n x¹ cã 
HS: Chã sÏ kh«ng tiÕt níc bät  ®iÒu kiÖn.
n÷a.
(?): Sù h×nh thµnh vµ øc chÕ  ­ Khi ph¶n x¹ cã 
cña ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn cã ý  ®iÒu kiÖn kh«ng ®îc 
nghÜa g× ®èi víi ®êi sèng. cñng cè ­> ph¶n x¹ 
HS: §¶m b¶o víi sù thÝch nghi  mÊt dÇn.
lu«n thay ®æi. ­ ý nghÜa: 
+§¶m b¶o sù thÝch 
nghi víi m«i trêng 
GV: Y/c HS vËn dông kiÕn thøc  vµ ®iÒu kiÖn sèng 
®∙ häc ®Ó lÊy VD vÒ sù thµnh  lu«n thay ®æi .
lËp vµ øc chÕ PXC§K. + H×nh thµnh c¸c 
thãi quen, tËp qu¸n 
*Ho¹t ®éng 3. So s¸nh tÝnh chÊt cña  tèt ®èi víi con ng­
PXK§K vµ PXC§K. êi.



135
GV: Y/c HS hoµn thµnh b¶ng 
52.2.
III, So s¸nh tÝnh 
HS : Dùa vµo kiÕn thøc môc I,II 
chÊt cña ph¶n cã ®iÒu 
®Ó hoµn thµnh b¶ng. 
GV: Gäi ®¹i diÖn nhãm lªn b¶ng  kiÖn vµ ph¶n x¹ kh«ng 
lµm, nhãm kh¸c nhËn xÐt ,bæ  ®iÒu kiÖn .
sung.
GV: Chèt l¹i ®¸p ¸n ®óng

.TÝnh chÊt  TÝnh chÊt 
PXK§K PXC§K
1, Tr¶ lêi  1, Tr¶ lêi 
kÝch thÝch t­ kÝch thÝch bÊt 
¬ng øng hay  k× hay kÝch 
kÝch thÝch K§K thÝch cã §K
2, BÈm sinh 2, §îc h×nh  
thµnh trong  
®êi sèng (Qua  
häc tËp, rÌn  
luyÖn)
3, DÔ mÊt khi 
3, BÒn v÷ng
kh«ng cñng cè
4, Cã tÝnh  4, Cã tÝnh  
chÊt di truyÒn  chÊt c¸ thÓ  
mang tÝnh chÊt  kh«ng di  
chñng lo¹i  truyÒn
5, Sè lîng h¹n   5, Sè lîng 
kh«ng h¹n chÕ
chÕ
6, Cung ph¶n  6, H×nh thµnh 
x¹ ®¬n gi¶n ®êng liªn hÖ 
t¹m thêi
7, TW n»m ë  7, TW TK chñ  
trô n∙o, tñy  yÕu cã sù tham   Gi÷a ph¶n x¹ cã ®iÒu 
sèng gia cña vá n∙o kiÖn vµ ph¶n x¹ 
GV: Y/c HS ®äc th«ng tin sgk kh«ng ®iÒu kiÖn cã 
(?): Nªu mèi quan hÖ gi÷a PXC§K  mèi quan hÖ chÆt 
vµ PXK§K. chÏ.
+ Ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu 
kiÖn lµ c¬ së ®Ó 
thµnh lËp PXC§K.
+ Ph¶i cã sù kÕt hîp 
gi÷a kÝch thÝch cã 
®iÒu kiÖn vµ kÝch 
KÕt luËn chung: HS ®äc sgk. thÝch kh«ng ®iÒu 
   kiÖn 



136
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸
(?): Ph©n biÖt PXC§K vµ PXK§K.
(?):§äc môc em cã biÕt ®Ó tr¶ lêi c©u hái.

V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi vµ lµm bµi t¹p sgk.
                  ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 53.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
                                             
     TiÕt 55.             Ho¹t ®éng thÇn kinh cÊp cao ë 
ngêi
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Ph©n tÝch ®îc ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c 
nhau gi÷a c¸c ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn ë ngêi víi c¸c ®éng 
vËt nãi chung vµ thó nãi riªng.
                      ­ Tr×nh bµy ®îc vai trß tiÕng 
nãi, ch÷ viÕt vµ kh¶ n¨ng t duy trõu tîng ë ngêi .
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng t duy ph¸n ®o¸n, suy luËn.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc häc tËp, x©y dùng c¸c thãi 
quen, nÕp sèng v¨n hãa.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc.
   Tranh cung ph¶n x¹, Tranh c¸c vïng vá n∙o
    T liÖu vÒ sù h×nh thµnh tiÕng nãi , ch÷ viÕt.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:
1, KiÓm tra bµi cò: (?): Nªu ý nghÜa cña sù h×nh thµnh 
vµ øc chÕ PXC§K ®èi víi ®êi sèng.
2, Bµi míi: 
*Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu sù thµnh lËp vµ  I, Sù thµnh lËp vµ 
øc chÕ c¸c PXC§K ë ngêi. øc chÕ c¸c PXC§K ë 
ngêi.
GV: Y/c HS ®äc th«ng tin sgk ghi 
nhí kiÕn thøc
(?): Th«ng tin trªn cho em biÕt 
®iÒu g×?
HS: + Ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn h×nh 
thµnh ë trΠtõ rÊt sím.
       + Bªn c¹nh sù thµnh lËp, 
x¶y ra qu¸ tr×nh øc chÕ ph¶n x¹ 
gióp c¬ thÓ thÝch nghi víi ®êi 
sèng.
(?): LÊy VD trong ®êi sèng vÒ sù 
thµnh lËp PX míi vµ øc chÕ c¸c 
­ Sù thµnh lËp PXC§K 
ph¶n x¹ cò.


137
vµ øc chÕ cã ®iÒu 
HS: LÊy vÝ dô .
kiÖn lµ 2 qu¸ tr×nh 
GV nhÊn m¹nh: Khi PXC§K kh«ng ®­
thuËn nghÞch liªn hÖ 
îc cñng cè ­> øc chÕ sÏ xuÊt 
mËt thiÕt víi nhau ­
hiÖn.
> gióp c¬ thÓ thÝch 
(?): Sù thµnh lËp vµ øc chÕ ph¶n 
nghi víi ®êi sèng.
x¹ cã ®iÒu kiÖn ë ngêi gièng vµ 
kh¸c ®éng vËt ë nh÷ng ®iÓm nµo .
HS: Gièng: vÒ qu¸ tr×nh thµnh 
lËp vµ øc chÕ ph¶n x¹ cã ®iÒu 
kiÖn vµ ý nghÜa cña chóng ®èi 
víi ®êi sèng. II, Vai trß cña 
       Kh¸c: VÒ sè lîng ph¶n x¹  tiÕng nãi vµ ch÷ 
vµ møc ®é phøc t¹p cña ph¶n x¹  viÕt.
*Ho¹t ®éng 2. T×m hiÓu vai trß cña 
tiÕng nãi vµ ch÷ viÕt.
­ TiÕng nãi vµ ch÷ 
GV; Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin  viÕt lµ tÝn hiÖu g©y 
sgk  ra c¸c ph¶n x¹ cã 
(?): TiÕng nãi vµ ch÷ viÕt cã  ®iÒu kiÖn cÊp cao ë 
vai trß g× trong ®êi sèng. ngêi.
HS: + Gióp m« t¶ sù vËt, ®äc,  ­ TiÕng nãi vµ ch÷ 
nghe, tëng tîng ra ®îc. viÕt lµ ph¬ng tiÖn 
       + TiÕng nãi vµ ch÷ viÕt  ®Ó con ngêi giao 
lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh häc tËp  tiÕp, trao ®æi kinh 
­> h×nh thµnh nªn c¸c ph¶n x¹ cã  nghiÖm víi nhau.
®iÒu kiÖn .
        + Lµ ph¬ng tiÖn giao 
tiÕp..... III, T duy trõu t­
GV: Y/c HS lÊy vÝ dô minh häa. îng.
*Ho¹t ®éng 3. T duy trõu tîng.

­ Tõ nh÷ng thuéc 
GV; Ph©n tÝch vÝ dô : Con gµ, 
con tr©u, con c¸.... cã ®Æc ®iÓm  tÝnh chung cña sù 
vËt, con ngêi biÕt 
chung ­> x©y dùng kh¸i niÖm §V
kh¸i qu¸t hãa thµnh 
kh¸i niÖm ®îc diÔn 
d¹t b»ng c¸c tõ.
­ Kh¶ n¨ng kh¸i qu¸t 
KÕt luËn chung: HS ®äc SGK.
hãa , trõu tîng hãa 
lµ c¬ së t duy trõu 
tîng.
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸: 
GV sö dông c©u hái cuèi bµi.
V, DÆn dß : ­ VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp sgk, 
                    ­  «n tËp ch¬ng thÇn kinh.ChuÈn bÞ 
bµi míi.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  



138
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
   TiÕt 56.                   VÖ sinh hÖ thÇn kinh
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ HiÓu râ ý nghÜa sinh häc cña giÊc ngñ 
®èi víi søc kháe.
                     ­ Ph©n tÝch ý nghÜa cña lao ®éng 
vµ nghØ ng¬i hîp lÝ tr¸nh ¶nh hëng xÊu ®Õn hÖ thÇn 
kinh.
                    ­ Nªu râ ®îc t¸c h¹i cña ma tóy vµ 
c¸c chÊt g©y nghiÖn ®èi víi søc kháe vµ hÖ thÇn kinh.
                   ­ X©y dùng cho b¶n th©n mét kÕ ho¹ch 
häc tËp vµ nghØ ng¬i hîp lÝ ®Ó ®¶m b¶o søc kháe cho häc 
tËp .
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng t duy liªn hÖ thùc tª.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh gi÷ g×n søc kháe, 
cã th¸i ®é c¬ng quyÕt tr¸nh xa ma tóy.
II, ThiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc.
   Tranh ¶nh truyÒn th«ng vÒ t¸c h¹i g©y nghiÖn
    Néi dung b¶ng 54.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: HÖ TK cã vai trß ®iÒu hßa , ®iÒu khiÓn vµ phèi 
hîp sù ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan trong c¬ thÓ . VËy lµm 
thÕ nµo ®Ó HTK ho¹t ®éng tèt.
2, Bµi míi.
*Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu ý nghÜa giÊc ngñ 
®èi víi søc kháe. I, ý nghÜa cña 
giÊc ngñ ®èi víi 
 GV: cung cÊp th«ng tin vÒ giÊc 
søc kháe.
ngñ cho HS. Sau ®ã Y/C HS th¶o 
luËn c©u hái bµi tËp.
(?): V× sao nãi ngñ lµ mét nhu cÇu 
­ Ngñ lµ mét nhu 
sinh lÝ cña c¬ thÓ.
cÇu sinh lÝ cña c¬ 
HS: V× ngñ ®ßi hái tù nhiªn cña c¬ 
thÓ, cÇn h¬n 
thÓ cÇn h¬n ¨n.
¨n.B¶n chÊt cña 
(?): GiÊc ngñ cã ý nghÜa nh thÕ nµo 
giÊc ngñ lµ mét 
víi søc kháe.
qu¸ tr×nh øc chÕ 
HS: §Ó phôc håi ho¹t ®éng cña c¬  cña bé n∙o ®¶m b¶o 
thÓ. sù phôc håi kh¶ 
GV: Th«ng b¸o b¶n chÊt cña giÊc ngñ  n¨ng lµm viÖc cña 
lµ mét qu¸ tr×nh øc chÕ ®Ó b¶o vÖ  HTK
phôc håi kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cña hÖ 
thÇn kinh sau mét ngµy häc tËp vµ 


139
lao ®éng 
(?): Muèn cã giÊc ngñ tèt cÇn nh÷ng 
®iÒu kiÖn g×? Nªu nh÷ng yÕu tè cã  ­ §iÒu kiÖn ®Ó cã 
¶nh hëng trùc tiÕp, gi¸n tiÕp ®Õn  giÊc ngñ tèt:
giÊc ngñ. + C¬ thÓ s¶ng 
HS: + §iÒu kiÖn: Ngñ ®óng giê, n»m  kho¸i, chç ngñ 
thuËn tiÖn, kh«ng 
hÝt thë s©u ®Ó ®i vµo giÊc ngñ, 
dïng c¸c chÊt kÝch 
röa mÆt ®¸nh r¨ng tríc khi ®i 
thÝch
ngñ .
+ Tr¸nh c¸c kÝch 
      + YÕu tè: ¨n no tríc khi 
thÝch ¶nh hëng tíi 
ngñ, dïng c¸c chÊt kÝch thÝch nh 
giÊc ngñ.
chÌ ®Æc, cµ fª, thuèc l¸, kh«ng 
khÝ yªn tÜnh, kh«ng ®Ó ®Ìn s¸ng.
GV bæ sung: Kh«ng chØ ngñ míi phôc 
håi søc lµm viÖc cña hÖ thÇn kinh 
mµ cßn ph¶i xen kÏ häc tËp lao 
®éng víi nghØ ng¬i hîp lÝ trong 
II, Lao ®éng vµ 
qu¸ tr×nh häc tËp vµ lao ®éng ®Ó 
nghØ ng¬i hîp lÝ.
tr¸nh g©y c¨ng th¼ng mÖt mái cho 
HTK.
*Ho¹t ®éng 2.  Lao ®éng vµ nghØ ng¬i hîp 
lÝ. ­ Lao ®éng vµ ghØ 
GV: Y/c HS tr¶ lêi c©u hái. ng¬i hîp lÝ ®Ó gi÷ 
(?): T¹i sao kh«ng nªn lµm viÖc qu¸  g×n vµ b¶o vÖ thÇn 
søc, thøc qu¸ khuya. kinh.
HS: §Ó tr¸nh g©y c¨ng th¼ng, mÖt  ­ BiÖn ph¸p: 
mái cho HTK. + §¶m b¶o giÊc ngñ 
GV: Y/c hs ®äc th«ng tin sgk.  hµng ngµy
(?): Chóng ta cÇn lµm g× ®Ó b¶o vÖ  + Gi÷ t©m hån 
hÖ thÇn kinh. Nªu c¸c biÖn ph¸p  thanh th¶n, tr¸nh 
b¶o vÖ hÖ thÇn kinh. suy nghÜ lo ©u.
+ X©y dùng chÕ ®é 
lµm viÖc nghØ ng¬i 
hîp lÝ.

III, Tr¸nh l¹m 
dông c¸c chÊt kÝch 
*Ho¹t ®éng 3. Tr¸nh l¹m dông c¸c chÊt  thÝch vµ øc chÕ 
kÝch thÝch vµ øc chÕ ®èi víi hÖ thÇn 
®èi víi hÖ thÇn 
kinh.
kinh
GV: Y/c  hs quan s¸t tranh, liªn hÖ 
thùc tÕ vµ cña b¶n th©n th¶o luËn 
®Ó hoµn thµnh b¶ng 54.




140
Lo¹i  Tªn  T¸c h¹i
chÊt chÊt
ChÊt  ­ Rîu. ­ Ho¹t ®éng cña vá 
kÝch  n∙o bÞ rèi lo¹n, 
thÝch ­ Níc trÝ nhí kÐm.
chÌ  ­ KÝch thÝch hÖ 
,cµ fª thÇn kinh khã nhgñ
ChÊt  ­  ­ C¬ thÓ suy yÕu, 
g©y  Thuèc  dÔ m¾c c¸c bÖnh ung 
nghiÖ l¸ th, kh¶ n¨ng lµm 
n viÖc trÝ ãc gi¶m, 
­ Ma  trÝ nhí kÐm.
tóy ­ Suy yÕu nßi 
gièng, c¹n kiÖt 
kinh tÕ, l©y nhiÔm 
HIV, mÊt nh©n c¸ch.
ChÊt 
lµm 
suy 
gi¶m 
chøc 
n¨ng 
HTK
KÕt luËn chung: HS  ®äc SGK

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸.
GV: Dïng c©u hái cuèi bµi
V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi , lµm bµi tËp SGK, «n tËp 
chuÈn bÞ kiÓm tra.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 
   TiÕt 57­ KiÓm tra gi÷a häc k× II M«n Sinh häc 9.
N¨m häc 2007­ 2008.
I.Môc tiªu:
1. KiÕn thøc:
­   HS   n¾m   ®îc   c¸c   kiÕn   thøc   c¬   b¶n   träng   t©m   cña 
HKII thªt hiÖn ë c¸c ch¬ng VII, VIII, IX 
2. KÜ n¨ng:
­ Cã  kÜ  n¨ng lµm bµi lo¹i c©u hái t duy, tæng hîp, 
ph©n tÝch… 
­ Cã kÜ n¨ng lµm bµi lo¹i c©u hái tr¾c nghiÖm.
3. Th¸i ®é:
­  RÌn th¸i  ®é  tÝch cùc tù  gi¸c trong lµm bµi kiÓm 
tra.
II X©y dông ®Ò

141
   Hä vµ tªn:……………………..     kiÓm tra chÊt lîng gi÷a häc kú ii líp 
8
    Líp:……………………. ……                                  n¨m häc: 
20072008.
   Trêng THCS …………………..                            m«n:sinh häc.
                                                            (Thêi  
gian lµm bµi 45 phót, kh«ng kÓ thêi gian ph¸t ®Ò)

§iÓm NhËn xÐt cña gi¸o viªn.




I.Tr¾c nghiÖm(4.0 ®iÓm):
C©u 1(2.0 ®iÓm)H∙y khoanh trßn vµo ch÷  c¸i ®Çu ph¬ng 
¸n tr¶ lêi mµ em cho lµ ®óng nhÊt.
1­ CÊu t¹o cña thËn gåm:
    A. PhÇn vá, phÇn tñy, bÓ thËn, èng dÉn níc tiÓu.
    B. PhÇn vá, phÇn tñy, bÓ thËn.
       C. PhÇn vá, phÇn tñy víi c¸c  ®¬n vÞ  chøc n¨ng,  
bÓ thËn.
       D. PhÇn vá, phÇn tñy víi c¸c  ®¬n vÞ  chøc n¨ng  
cña thËn cïng c¸c èng gãp, bÓ thËn.
2­ Cã bao nhiªu ®«i d©y thÇn kinh n∙o?
        A.   10.                                           B.   12.  
C. 20.                                D.31
3­ Vïng thÞ gi¸c n»m ë ®©u trªn vá n∙o?
        A.   Thuú   tr¸n. 
B. Thuú ®Ønh.
    C. Thuú chÈm.                                 D.  
Thuú th¸i d¬ng.
4­   Vitamin   nµo   cÇn   cho   sù   trao   ®æi   canxi   vµ   phèt 
pho?
    A. Vitamin A.                                 B.  
Vitamin C.
        C.   Vitamin   D. 
D.Vitamin E.            E. Vitamin nhãm B
C©u 2(2.0   ®iÓm)   H∙y   s¾p  xÕp   c¸c  chøc   n¨ng   ë   cét  B 
sao cho phï hîp víi c¸c bé phËn ë cét A.(VÝ dô: 1­a) 
vµ ghi vµo cét tr¶ lêi.
Tr¶ lêi
Cét A Cét B
1. Trô n∙o. a.   §iÒu   khiÓn   qu¸   tr×nh 
trao  ®æi chÊt vµ ®iÒu hßa 
th©n nhiÖt.
2.   N∙o   trung  b.   §iÒu   hßa   vµ   phèi   hîp 
gian. c¸c ho¹t ®éng phøc t¹p.
3. TiÓu n∙o. c. Trung khu cña c¸c ph¶n 
x¹   cã   ®iÒu   kiÖn:   C¶m 

142
gi¸c, trÝ nhí, trÝ kh«n…
4. §¹i n∙o. d.   §iÒu   khiÓn   ho¹t   ®éng 
cña   c¸c   c¬   quan   sinh   d­
ìng: TuÇn hoµn, tiªu hãa, 
h« hÊp.
II. Tù luËn(6.0 ®iÓm)
C©u 3:(2.0  ®iÓm) Em h∙y nªu c¸c tËt cña m¾t, nguyªn 
nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc?
C©u 4:(2.0  ®iÓm) Tr×nh bµy cÊu t¹o vµ  chøc n¨ng cña 
d©y thÇn kinh tuû?
C©u   5:(2.0   ®iÓm)   NghiÖn   ma   tóy   thuéc   lo¹i   ph¶n   x¹ 
nµo? Ngêi ®∙ m¾c nghiÖn cã cai ®îc kh«ng? V× sao?
III. Híng dÉn chÊm 
C©u1: 1D;  2B;  3C; 4C
        (Mçi ý tr¶ lêi ®óng cho 0.5 ®iÓm)
C©u 2:1d; 2a; 3b; 4c
        (Mçi ý tr¶ lêi ®óng cho 0.5 ®iÓm)
C©u 3:(2.0 ®iÓm)
*TËt cËn thÞ:
­Nguyªn nh©n: ­BÈm sinh: do cÇu m¾t dµi. HoÆc do kh«ng 
d÷ ®óng kho¶ng c¸ch trong vÖ sinh häc ®êng.... 
(0.5 ®iÓm)
­C¸ch kh¾c phôc: §eo kÝnh cËn(kÝnh mÆt lâm) 
(0.5 ®iÓm)
*TËt viÔn thÞ:
­Nguyªn nh©n: ­BÈm sinh: do cÇu m¾t ng¾n. HoÆc do ngêi 
giµ thÓ thuû tinh bÞ l¶o ho¸, mÊt tÝnh ®µn håi ........ 
(0.5 ®iÓm)
  
­C¸ch kh¾c phôc: §eo kÝnh viÔn(kÝnh mÆt låi) 
(0.5 ®iÓm)
C©u 4:(2.0 ®iÓm)
*CÊu t¹o d©y thÇn kinh tuû: gåm c¸c bã sîi vËn ®éng vµ 
c¸c bã sîi c¶m gi¸c.......
  
(1.0 ®iÓm)

*Chøc n¨ng:         ­VËn ®éng 
(0.5 ®iÓm)
                             ­C¶m gi¸c 
(0.5 ®iÓm)

C©u 5:(2.0 ®iÓm)
*NghiÖn ma tuý thuéc lo¹i ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn 
(1.0 ®iÓm)



143
*Ngêi nghiÖn ma tuý cã thÓ cai ®îc v× ph¶n x¹ cã ®iÒu 
kiÖn khi kh«ng ®îc cñng cè sÏ mÊt ®i v× vËy nÕu ngêi 
nghiÖn kiªn tr× vµ cã nghÞ lùc cao....       (1.0 ®iÓm)




Ch¬ng X                          Néi tiÕt
   TiÕt 58.                       Giíi thiÖu chung hÖ 
néi tiÕt.
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu: 
1, KiÕn thøc:  ­   Tr×nh bµy ®îc sù gièng vµ kh¸c nhau 
gi÷a tuyÕn néi tiÕt vµ tuyÕn ngo¹i tiÕt.   ­   Nªu ®îc 
tªn c¸c tuyÕn néi tiÕt chÝnh cña c¬ thÓ vµ vÞ trÝ cña 
chóng.                ­  Tr×nh bµy ®îc tÝnh chÊt vµ vai 
trß cña  hoocmon (c¸c s¶n phÈm tiÕt cña tuyÕn néi tiÕt) 
. Tõ ®ã nªu râ tÇm quan träng cña tuyÕn néi tiÕt ®èi 
víi ®êi sèng.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng ph©n tÝch kªnh h×nh
                               Ho¹t ®éng nhãm.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc: 
    Tranh phãng to H55.1 ­> H55.3.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:
1, §V§: Cïng víi HTK c¸c tuyÕn néi tiÕt còng ®ãng vai 
trß quan träng trong viÖc ®iÒu hßa c¸c qu¸ tr×nh sinh 
lÝ trong c¬ thÓ . VËy tuyÕn néi tiÕt lµ g×? Chóng gièng 



144
vµ kh¸c víi c¸c tuyÕn ®∙ häc trong ch¬ng tiªu hãa ë 
®iÓm  nµo?
2, Bµi míi.
Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu ®Æc ®iÓm hÖ néi 
tiÕt. I, §Æc ®iÓm hÖ néi 
tiÕt.
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin SGK 
(?): Th«ng tin trªn cho em biÕt 
®iÒu g×?
HS: HÖ néi tiÕt ®iÒu hßa c¸c qu¸ 
tr×nh sinh lÝ trong c¬ thÓ . ChÊt 
tiÕt t¸c ®éng th«ng qua ®êng m¸u  ­ C¸c tuyÕn néi 
nªn chËm vµ kÐo dµi  tiÕt s¶n xuÊt ra 
(?): Nªu ®Æc ®iÓm hÖ néi tiÕt? Hoocmon, hoocmon 
nµy theo ®êng m¸u 
tíi c¬ quan ®Ých.
Ho¹t ®éng 2, Ph©n biÖt tuyÕn néi tiÕt víi 
II, Ph©n biÖt tuyÕn 
tuyÕn ngo¹i tiÕt
néi tiÕt víi tuyÕn 
ngo¹i tiÕt.
GV: Híng dÉn HS quan s¸t H55.1 vµ 
H55.2 . HS th¶o luËn c¸c c©u hái 
môc tam gi¸c
­ TuyÕn néi tiÕt: 
(?): So s¸nh sù gièng vµ kh¸c nhau 
ChÊt tiÕt ngÊm 
gi÷a 2 tuyÕn.
th¼ng vµo m¸u tíi 
HS: + Gièng: C¸c tuyÕn ®Òu cã kh¶ 
c¬ quan ®Ých.
n¨ng t¹o ra s¶n phÈm tiÕt 
­ TuyÕn ngo¹i tiÕt 
     + Kh¸c :
: ChÊt tiÕt theo 
Néi tiÕt Ngo¹i tiÕt
èng dÉn tíi c¬ 
­ Kh«ng cã  ­ Cã 
quan t¸c ®éng.
èng dÉn
­ S¶n phÈm tiÕt 
­ SP tiÕt ®æ  ­ SP tiÕt ®æ vµo 
cña tuyÕn néi tiÕt 
vµo m¸u èng dÉn ra 
lµ hoocmon.
ngoµi(nh tuyÕn tiªu 
hãa, tuyÕn lÖ) 
(?): KÓ tªn c¸c tuyÕn mµ em ®∙ biÕt 
, vµ cho biÕt chóng thuéc lo¹i 
tuyÕn nµo?
HS: LiÖt kª c¸c tuyÕn ®∙ häc trong 
hÖ tiªu hãa.
GV: Giíi thiÖu c¸c tuyÕn néi tiÕt 
chÝnh cña c¬ thÓ trªn H55.3 vµ vÞ 
trÝ cña tõng tuyÕn.
(?): TuyÕn néi tiÕt tiÕt ra s¶n 
phÈm g×?
GV: Ngoµi c¸c tuyÕn néi tiÐt , mét 
sè m« hoÆc tÕ bµo thuéc c¸c c¬ quan 
III, Hoocmon.


145
kh¸c cña c¬ thÓ còng tiÕt ra  1,TÝnh chÊt cña 
hoocmon nh: Tim , gan, thËn, d¹  hoocmon
dµt, ruét, nhau thai.
­ TÝnh ®Æc hiÖu 
Ho¹t ®éng 3.            T×m hiÓu hoocmon
cña hoocmon.
GV: Y/ c HS t×m hiÓu th«ng tin SGK  ­ Ho¹t ®éng sinh 
(?): Hoocmon cã nh÷ng tÝnh chÊt  lÝ cao.
nµo? ­ Kh«ng mang tÝnh 
HS: Nªu ®îc 3 tÝnh chÊt. ®Æc trng cho loµi.
GV giíi thiÖu nh th«ng tin môc 1 
sgk. §ã lµ c¸c tÕ bµo mang c¸c thô 
thÓ phï hîp víi cÊu tróc cña 
hoocmon nªn cã thÓ tiÕp nhËn 
hoocmon ®ã ®Ó t¹o thµnh phøc hÖ 
Hoocmon ­ thô thÓ . Khi phøc hÖ nµy 
h×nh thµnh sÏ khëi ®Çu cho mét lo¹t 
nh÷ng biÕn ®æi tiÕp theo lµm thay 
®æi qu¸ tr×nh sinh lÝ cña tÕ bµo . 2, Vai trß cña 
Thô thÓ lµ c¸c Pr«tªin hoÆc  hoocmon.
Glic«pr«tªin(®îc coi nh æ khãa) chØ 
tiÕp nhËn c¸c Hoocmon (ch×a khãa). ­ Duy tr× tÝnh æn 
Nh vËy: Hoocmon ­> c¬ quan ®Ých  ®Þnh cña mçi tuyÕn 
theo c¬ chÕ ch×a khãa – æ khãa.. trong c¬ thÓ.
­ §iÒu hßa c¸c qu¸ 
(?): Hoocmon cã vai trß g×?. tr×nh sinh lÝ diÔn 
(?): Nhê t¸c ®éng nµo mµ hoocmon cã  ra b×nh thêng.
2 vai trß nµy
HS: T¸c ®éng ®iÒu hßa, ®iÒu khiÓn, 
phèi hîp vµ ®éc lËp. TÇm quan träng:
GV Lu ý cho HS: Trong ®iÒu kiÖn  §¶m b¶o ho¹t ®éng 
ho¹t ®éng b×nh thêng cña tuyÕn ­>  cña c¸c c¬ quan 
ta kh«ng thÊy vai trß cña chóng .  diÔn ra b×nh th­
Khi mÊt c©n b»ng ho¹t ®éng  mét  êng. NÕu mÊt c©n 
tuyÕn ­> g©y t×nh tr¹ng bÖng lÝ b»ng ho¹t ®éng cña 
(?): vËy hÖ néi tiÕt cã tÇm quan  tuyÕn ­> g©y t×nh 
träng g×? tr¹ng bÖnh lÝ.

  



KÕt luËn chung: HS ®äc SGK.

 
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸: GV dïng c©u hái cuèi bµi.
V, DÆn dß: VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp, ®äc môc em cã 
biÕt.


146
                  ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 56.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 

TiÕt 59.                         tuyÕn yªn,tuyÕn gi¸p.
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu.
1, KiÕn thøc: ­ Tr×nh bµy ®îc vÞ trÝ, cÊu t¹o, chøc 
n¨ng cña tuyÕn yªn
                     ­ Nªu râ vÞ trÝ vµ chøc n¨ng cña 
tuyÕn gi¸p.
                    ­ X¸c ®Þnh râ mèi quan hÖ nh©n qu¶ 
gi÷a ho¹t ®éng cña c¸c tuyÕn víi c¸c bÖnh do hoocmon 
cña c¸c tuyÕn ®ã tiÕt ra qu¸ Ýt hoÆc qu¸ nhiÒu.
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng quan s¸t, ph©n tÝch kªnh h×nh.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc gi÷ g×n søc kháe vµ b¶o vÖ 
c¬ thÓ.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc: 
Tranh vÏ H55.3, H56.2 ­> H56.3
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: TuyÕn yªn vµ tuyÕn gi¸p lµ 2 tuyÕn cã vai trß 
rÊt quan träng ®èi víi ho¹t ®éng cña c¬ thÓ . VËy 2 
tuyÕn nµy cã cÊu t¹o vµ chøc n¨ng nh thÕ nµo?
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu vÒ vÞ trÝ, 
vai trß, chøc n¨ng cña tuyÕn  I, TuyÕn yªn.
yªn. ­ VÞ trÝ: N»m ë nÒn 
GV: Y/c HS quan s¸t H55.3 vµ t×m  sä cã liªn quan ®Õn 
hiÓu th«ng tin sgk vïng díi ®åi  thÞ 
(?): TuyÕn yªn n»m ë ®©u vµ cã  ­ CÊu t¹o: Gåm 3 
cÊu t¹o nh thÕ nµo? thïy: thïy tríc, 
HS:  thïy gi÷a, thïy 
(?): Hoocmon tuyÕn yªn t¸c ®éng  sau.
tíi nh÷ng c¬ quan nµo ?
HS: Nªu ®îc c¸c c¬ quan chÞu ¶nh 
hëng nh b¶ng 56.1
GV: Ho¹t ®éng tiÕt cña c¸c tÕ 
bµo tuyÕn thuéc thïy tríc tuyÕn 
yªn l¹i chÞu sù ®iÒu khiÓn cña 
c¸c N¬ron thuéc vïng díi ®åi. 
Thïy sau tuyÕn yªn lµ thïy thÇn 
kinh . Cac hoocmon cña thïy sau 
do chÝnh c¸c n¬ ron tõ vïng díi 



147
®åi tiÕt ra bao gåm hoocmon  ­ Ho¹t ®éng cña 
chèng ®¸i th¸o nh¹y (ADH) vµ  tuyÕn yªn chÞu sù 
«xit«xin (OT). Nh vËy thÇn kinh  ®iÒu khiÓn trùc 
cã ¶nh hëng trùc tiÕp hay gi¸n  tiÕp hay gi¸n tiÕp 
tiÕp lªn sù tiÕt c¸c hoocmon. cña thÇn kinh.
(?): TuyÕn yªn cã vai trß g×?
­ Vai trß: 
+ TiÕt hoocmon kÝch 
thÝch ho¹t ®éng cña 
tuyÕn néi tiÊt 
kh¸c.
+ TiÕt hoocmon ¶nh 
Ho¹t ®éng 2. T×m hiÓu vai trß  hëng tíi mét sè qu¸ 
tuyÕn gi¸p tr×nh sinh lÝ trong 
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin  c¬ thÓ.
sgk vµ quan s¸t H56.2
(?): X¸c ®Þnh vÞ trÝ cña tuyÕn  II, TuyÕn gi¸p
gi¸p.
HS: N»m  tríc sôn gi¸p. ­ VÞ trÝ: N»m tríc 
(?): Tr×nh bµy cÊu t¹o vµ t¸c  sôn gi¸p cña thanh 
dông cña tuyÕn gi¸p. qu¶n, nÆng 20 ­25g.
HS: CÊu t¹o: Nang tuyÕn vµ tÕ 
bµo tiÕt ­
        T¸c dông: Trong T§C vµ 
chuyÓn hãa.
(?): Cuéc vËn ®éng “ Toµn d©n 
dïng muèi ièt ” cã ý nghÜ g×?
HS: ThiÕu ièt ­> gi¶m chøc n¨ng 
tuyÕn gi¸p ­> bíu cæ. HËu qu¶: 
TrΠem chËm lín, trÝ n∙o kÐm 
ph¸t triÓn , ngêi lín ho¹t ®éng 
thÇn kinh gi¶m sót.
GV: C¶ 2 bÖnh bíu cæ vµ bíu cæ 
låi m¾t (Baz¬®«) ®Òu do sù t¨ng 
cêng ho¹t ®éng cña tuyÕn yªn nh­
ng ë bÖnh bíu cæ lµ do thiÕu ièt 
trong khÈu phÇn ¨n h»ng ngµy nªn 
tuyÕn kh«ng tiÕt ra tir«xin, 
vïng díi ®åi vµ tuyÕn yªn nhËn  ­ Vai trß: Hoocmon 
®îc th«ng b¸o ngîc vÒ nång ®é  lµ Tir«xin cã vai 
tir«xin thÊp trong m¸u nªn ®∙  trß quan träng 
tiÕt hoocmon t¨ng cêng ho¹t ®éng  trong T§C vµ chuyÓn 
cña tuyÕn gi¸p . T×nh tr¹ng nµy  hãa ë tÕ bµo . 
dÉn tíi hiÖn tîng ph× ®¹i  Ngoµi ra tuyÕn gi¸p 
tuyÕn .  cïng tuyÕn cËn gi¸p 
(? ): TuyÕn gi¸p cã vai trß g×? cã vai trß trong 
HS:  ®iÒu hßa trao ®æi 


148
can xi  vµ phèt pho 
           KÕt luËn chung : HS  trong m¸u . 
®äc sgk

IV­KiÓm tra ®¸nh gi¸ : 
Ph©n biÖt bÖnh Ba z¬ ®« víi bÖnh bíu cæ do thiÕu I 
èt .
V .  DÆn dß: 
VÒ nhµ häc bµi vµ lµm bµi tËp , chuÈn bÞ bµi míi : 
Bµi 57.
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
……………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………… 




TiÕt 60:  TuyÕn tuþ vµ tuyÕn trªn thËn.
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I. Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ Ph©n biÖt chøc n¨ng néi tiÕt vµ chøc 
n¨ng ngo¹i tiÕt cña tuyÕn tôy   dùa trªn cÊu t¹o cña 
tuyÕn nµy.
­ S¬ ®å hãa chøc n¨ng cña tuyÕn tôy trong sù ®iÒu hßa 
lîng ®êng trong m¸u .
­ Tr×nh bµy c¸c chøc n¨ng cña tuyÕn trªn thËn dùa trªn 
cÊu t¹o cña tuyÕn.
2, Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch kªnh h×nh
II, ThiÕt bÞ  ®ß dïng d¹y häc.
  Tranh vÏ H57.1, H57.2, H×nh vÏ 57 SGV
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:
1, §V§: TuyÕn tôy vµ tuyÕn trªn thËn cã vai trß quan 
träng trong ®iÒu hßa lîng ®êng trong m¸u. VËy ho¹t ®éng 
cña 2 tuyÕn nµy diÔn ra nh thÕ nµo?



149
2, Bµi míi: 
*Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu vÒ tuyÕn 
I, TuyÕn tôy.
tôy.
GV; Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin 
sgk, quan s¸t H57.1
­ TuyÕn tôy võa lµm 
(?):H∙y nªu chøc n¨ng cña tuyÕn 
chøc n¨ng néi tiÕt 
tôy mµ em biÕt.
(tiÕt hoocmon) võa 
HS:  TiÕt dÞch tiªu hãa, tiÕt 
lµm chøc n¨ng ngo¹i 
hoocmon.
tiÕt (tiÕt dÞch tiªu 
(?): Ph©n biÖt chøc n¨ng néi 
hãa).
tiÕt vµ ngo¹i tiÕt cña tuyÕn dùa 
­ Chøc n¨ng néi tiÕt 
trªn cÊu t¹o .
do c¸c tÕ bµo ë ®¶o 
HS: Chøc n¨ng:Ngo¹i: do c¸c tÕ 
tôy thùc hiÖn gåm:
bµo tiÕt dÞch tôy ®æ vµo èng 
+ TÕ bµo Anfa: tiÕt 
dÉn.
Glucag«n
                     Néi : do 
+ TÕ bµo Bªta: TiÕt 
c¸c tÕ bµo ë ®¶o tôy tiÕt ra 
Insulin.
hoocmon..
(?): Chøc n¨ng néi tiÕt cña 
tuyÕn tôy do bé phËn nµo cña 
tuyÕn ®¶m nhËn?
HS: D« c¸c ®¶o tôy thùc hiÖn.
(?): C¸c hoocm«n cña tuyÕn  tôy 
lµ hoocmon nµo ?
HS: Cã 2 lo¹i tÕ bµo trong ®¶o 
tôy : TÕ bµo Anfa vµ tÕ bµo Bªta
GV: Y/c HS t×m hiÓu vÒ vai trß 
cña hoocmon tuyÕn tôy.
­ Vai trß cña 
(?) : Tr×nh bµy tãm t¾t qu¸ 
hoocmon: Nhê t¸c dông 
tr×nh ®iÒu hßa lîng dêng huyÕt ë 
®èi lËp cña 2 lo¹i 
møc æn ®Þnh.
hoocmon nµy  mµ tû lÖ 
HS: + Khi ®êng huyÕt t¨ng ­> tÕ 
®êng huyÕt lu«n æn 
bµo Bªta tiÕt insulin. T¸c dông 
®Þnh ,®¶m b¶o ho¹t 
chuyÓn Glucoz¬  ­> Glicogen (dù 
®éng sinh lÝ diÔn ra 
tr÷ trong gan vµ c¬)
b×nh thêng.
+ Khi ®êng huyÕt gi¶m ­> tÕ bµo 
Anfa tiÕt Glucag«n. T¸c dông 
chuyÓn Glicogen ­> Glucoz¬.
(?): Hoocmon cã vai trß g×?
HS: lµm cho tû lÖ ®êng trong m¸u 
(Glucoz¬) lu«n æn ®Þnh.
GV: liªn hÖ t×nh tr¹ng bÖnh lÝ 
nh : BÖnh tiÓu ®êng, chøng h¹ ®­
êng huyÕt.
GV: VÒ ®iÒu hßa tû lÖ ®êng trong 
m¸u , ngoµi tuyÕn tôy cßn cã sù 
II, TuyÕn trªn thËn.
tham gia cña tuyÕn trªn thËn


150
­ VÞ trÝ: Gåm mét ®«i 
Ho¹t ®éng 2. TuyÕn trªn thËn 
GV: Y/c HS quan s¸t H57.2 n»m trªn ®Ønh qu¶ 
(?): Tr×nh bµy kh¸i qu¸t cÊu t¹o  thËn.
cña tuyÕn trªn thËn ­ CÊu t¹o: Gåm phÇn 
vá 3 líp 

HS: nªu vÞ trÝ vµ cÊu t¹o. vµ phÇn tñy.
(?): Nªu chøc n¨ng cña c¸c  ­ Chøc n¨ng c¸c 
hoocmon tuyÕn trªn thËn. hoocmon: SGK.
HS: Tr×nh bµy  chøc n¨ng cña c¸c 
hoocmon nh sgk.
GV lu ý cho HS: Hoocmon phÇn tñy 
tuyÕn trªn thËn cïng Glucag«n 
(tuyÕn tôy) ®iÒu chØnh lîng ®êng 
huyÕt khi bÞ h¹ ®êng huyÕt.

          KÕt luËn chung: HS ®äc 
sgk.

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV y/c HS lµm bµi tËp hoµn thµnh s¬ ®å sau: 
                   Khi ®êng huyÕt .............. 
Khi ®êng huyÕt .............
           (+) 
(+)
§¶o tôy
    TÕ bµo Bªta 
TÕ bµo Anfa 



                           ........... 
................
                       Glucoz¬  ............... Glucoz¬
                     §êng huyÕt gi¶m 
§êng huyÕt t¨ng ®Õn 
                      ®Õn møc b×nh thêng 
møc b×nh thêng
V, DÆn dß: ­ VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp SGK , ®äc môc 
em cã biÕt.
                  ­ ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 58.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 




151
                           




   

    TiÕt 61.                                    TuyÕn 
sinh dôc
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
 I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc:  
        ­  Tr×nh bµy ®îc chøc n¨ng cña tinh hoµn vµ 
buång trøng. KÓ tªn c¸c hoocmon sinh dôc nam vµ hoocmon 
sinh dôc n÷.
       ­ HiÓu râ ¶nh hëng cña hoocmon sinh dôc nam vµ 
n÷ ®Õn nh÷ng biÕn ®æi ë c¬ thÓ tuæi dËy th×.
2, KÜ n¨ng: Ph¸t triÓn kÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch 
kªnh h×nh.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc vÖ sinh vµ b¶o vÖ c¬ thÓ.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
  Tranh vÏ H58.1 ­> H58.3, Néi  dung b¶ng 58.1, 2.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc 
1, §V§: Khi ph¸t triÓn ®Õn mét ®é yu«Ø nhÊt ®Þnh c¬ thÓ 
c¸c em b¾t ®Çu cã nh÷ng cã nh÷ng biÕn ®æi. Nh÷ng biÕn 
®æi ®ã do ®©u mµ cã.
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu tinh hoµn 
vµ hoocmon sinh dôc nam.
I, Tinh hoµn vµ hoocmon 
GV: Híng dÉn HS quan s¸t H  sinh dôc nam.
58.1,2 lµm bµi tËp ®iÒn tõ 
Tr 182.
HS: Quan s¸t kÜ h×nh lµm bµi 
tËp.
GV: gäi 1 HS ®äc to phÇn bµi 
tËp cña m×nh, HS kh¸c nhËn 
xÐt, bæ sung.  ­  Tinh hoµn: S¶n sinh 
GV; NhËn xÐt vµ ®a ra ®¸p ¸n  ra tinh trïng vµ tiÕt 
1, LH, FSH. 2, TÕ bµo kÏ.  hoocmon sinh dôc nam 
3,Testosteron (Tetstosteron).
(?): Nªu chøc n¨ng cña tinh  ­ Hoocmon sinh dôc nam 
hoµn. g©y biÕn ®æi c¬ thÓ ë 
GV: Y/c HS nam lµm bµi tËp 


152
b¶ng trang 58.1. tuæi dËy th× cña nam.
­ DÊu hiÖu xuÊt hiÖn ë 
(?): Nªu nh÷ng dÊu hiÖu xuÊt 
tuæi dËy th× cña nam 
hiÖn ë tuæi dËy th×.
(Néi dung b¶ng 58.1)
GV nhÊn m¹nh: XuÊt tinh lÇn 
®Çu lµ dÊu hiÖu cña giai 
®o¹n dËy th× chÝnh thøc.
II, Buång trøng vµ 
hoocmon sinh dôc n÷.
Ho¹t ®éng 2. t×m hiÓu buång trøng 
vµ hoocmon sinh dôc n÷.

GV: Y/c h/s quan s¸t H 58.3, 
lµm bµi tËp ®iÒn tõ trang 
183.
HS:  quan s¸t kÜ h×nh vµ lµm 
bµi tËp
GV: Gäi 1 HS ®äc to bµi tËp  ­ Buång trøng: S¶n sinh 
cña m×nh, HS kh¸c nhËn xÐt  trøng, tiÕt hoocmon sinh 
bæ sung. dôc n÷ (¬strogen).
GV: nhËn xÐt vµ ®a ra ®¸p ¸n  ­ Hoocmon ¬strogen g©y 
. biÕn ®æi c¬ thÓ ë tuæi 
 tuyÕn yªn, nang trøng,  dËy th× cña n÷.
¬strogen, progetsteron.
(?): Nªu chøc n¨ng cña buång  ­ DÊu hiÖu xuÊt hiÖn ë 
trøng tuæi dËy th× cña n÷ (Néi 
GV: Y/c HS n÷ ®äc néi dung  dung b¶ng 58.2).
b¶ng 58.2 vµ yªu cÇu hs ®¸nh 
dÊu vµo « lùa chän
GV: tæng kÕt l¹i nh÷ng dÊu 
hiÖu xuÊt hiÖn ë tuæi dËy 
th× cña n÷.
NhÊn m¹nh: Kinh nguyÖt lÇn 
®Çu lµ dÊu hiÖu cña giai 
®o¹n dËy th× chÝnh thøc.

          KÕt luËn chung: HS 
®äc SGK.

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
­ GV cñng cè l¹i néi dung kiÕn thøc bµi häc
­ GV nªu c©u hái 1, 2 sgk y/ c HS tr¶ lêi
V, DÆn dß: 
­ VÒ nhµ häc bµi lµm bµi tËp sgk, chuÈn bÞ bµi míi. 
Bµi59.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 


153
                                                 

TiÕt 62.        Sù ®iÒu hßa vµ phèi hîp ho¹t ®éng cña 
c¸c tuyÕn néi tiÕt
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: 
      ­ HS nªu ®îc c¸c vÝ dô chøng minh c¬ thÓ tù ®iÒu 
hßa trong ho¹t ®éng näi tiÕt .
      ­ HiÓu râ ®îc sù phèi hîp trong ho¹t ®éng néi 
tiÕt ®Ó gi÷ v÷ng tÝnh æn ®Þnh cña m«i trêng trong.
2, KÜ n¨ng:  
        KÜ n¨ng quan s¸t vµ ph©n tÝch kªnh h×nh, ho¹t 
®éng nhãm.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc.
         Tranh vÏ H 59.1 ­> H59.3.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc:



154
1, §V§: Còng nh HTK , trong ho¹t ®éng néi tiÕt còng cã 
c¬ chÕ tù ®iÒu hßa ®Ó ®¶m b¶o lîng hoocmon tiÕt ra võa 
®ñ nhê c¸c th«ng tin ngîc. ThiÕu th«ng tin nµy sÏ dÉn 
®Õn sù roãi lo¹n trong ho¹t ®éng néi tiÕt vµ c¬ thÓ l©m 
vµo t×nh tr¹ng bÖnh lÝ.
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1. §iÒu hßa ho¹t ®éng cña 
c¸c tuyÕn néi tiÕt. I, §iÒu hßa ho¹t ®éng 
cña c¸c tuyÕn néi 
GV: Y/c HS kÓ tªn c¸c tuyÕn néi  tiÕt.
tiÕt chÞu ¶nh hëng cña c¸c 
hoocmon tuyÕn yªn.
HS: TuyÕn sinh dôc, tuyÕn gi¸p, 
tuyÕn trªn thËn.
(?): TuyÕn yªn cã vai trß g×  ­ TuyÕn yªn tiÕt 
®èi víi ho¹t ®éng cña c¸c tuyÕn  Hoocmon ®iÒu khiÓn 
néi tiÕt. sù ho¹t ®éng cña c¸c 
GV: Y/c HS nghiªn cøu th«ng  tuyÕn néi tiÕt.
tin, quan s¸t H 59.1 vµ H59.2
(?): Tr×nh bµy sù ®iÒu hßa ho¹t 
®éng cña tuyÕn gi¸p vµ tuyÕn  ­ Ho¹t ®éng cña 
trªn thËn. tuyÕn yªn t¨ng cêng 
hay k×m h∙m chÞu sù 
GV: C¸c tuyÕn néi tiÕt kh«ng  chi phèi cña c¸c 
chØ ho¹t ®éng riªng rÏ mµ cßn  hoocmon do c¸c tuyÕn 
cã sù phèi hîp ho¹t ®éng cña  néi tiÕt tiÕt ra ­> 
mét sè tuyÕn trong sù ®iÒu hßa  §ã lµ c¬ chÕ tù ®iÒu 
c¸c qu¸ tr×nh sinh lÝ diÔn ra  hßa c¸c tuyÕn néi 
trong c¬ thÓ ­ > chuyÓn môc. tiÕt nhê th«ng tin 
ngîc .
Ho¹t ®éng 2.T×m hiÓu sù phèi hîp ho¹t 
®éng cña c¸c tuyÕn néi tiÕt.

(?): Lîng ®êng trong m¸u t¬ng 
II, Sù phèi hîp ho¹t 
®èi æn ®Þnh do ®©u.
®éng cña c¸c tuyÕn 
HS: Do sù phèi hîp ho¹t ®éng 
néi tiÕt.
cña c¸c  tÕ bµo Anfa vµ Bªta 
cña ®¶o tôy trong tuyÕn tôy .
GV ®a th«ng tin: Trong thùc tÕ 
khi lîng ®êng trong m¸u gi¶m 
m¹nh ­> nhiÒu tuyÕn néi tiÕt 
cïng phèi hîp ho¹t ®éng ­> t¨ng 
®êng huyÕt.
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin 
sgk, quan s¸t H 59.3
(?): Tr×nh bµy sù phèi hîp ho¹t 
®éng cña c¸c tuyÕn néi tiÕt khi 


155
®êng huyÕt gi¶m.
HS: Y/c nªu ®îc sù phèi hîp cña 
Glucagon (TuyÕn tôy), vµ 
Cooctizon (vá tuyÕn trªn thËn) 
­> T¨ng ®êng huyÕt.
Ngoµi ra Adrenalin vµ 
Noadrenalin phÇn tñy tuyÕn gãp 
­ C¸c tuyÕn näi tiÕt 
phÇn cïng Gluc«gn lµm t¨ng ®êng 
trong c¬ thÓ cã sù 
huyÕt.
phèi hîp ho¹t ®éng 
(?): Sù phèi hîp ho¹t ®éng cña 
­> ®¶m b¶o c¸c qu¸ 
c¸c tuyÕn néi tiÕt thÓ hiÖn nh 
tr×nh sinh lÝ trong 
thÕ nµo?
c¬ thÓ diÔn ra b×nh 
thêng.


         KÕt luËn chung: HS ®äc 
sgk 


IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV cñng cã néi dung bµi häc, nªu c©u hái y/c HS tr¶ 
lêi.
V, DÆn dß: 
vÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp sgk chuÈn bÞ bµi míi
   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 



  

       




156
       ng XI                  sinh s¶n
Ch¬  

    TiÕt 63.                   c¬ quan sinh dôc nam
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………
I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: 
­HS  chØ vµ kÓ tªn , x¸c ®Þnh ®îc c¸c bé phËn cña c¬ 
quan sinh dôc nam vµ ®êng ®i cña tinh trïng tõ n¬i sinh 
s¶n ®Õn khi ra ngoµi c¬ thÓ.
­ Nªu ®îc chøc n¨ng c¬ b¶n cña c¸c bé phËn ®ã
­ Nªu râ ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña tinh trïng.
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng quan s¸t tranh h×nh nhËn biÕt 
kiÕn thøc
3, Th¸i ®é : Gi¸o dôc nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ c¬ quan 
sinh s¶n cña c¬ thÓ
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc.
   Tranh vÏ H60.1, néi dung b¶ng 60 Tr 189.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1KiÓm tra:   
?Tr×nh bµy chøc n¨ng cña tinh hoµn
 HS: ­  Tinh hoµn: S¶n sinh ra tinh trïng vµ tiÕt 
hoocmon sinh dôc nam (Tetstosteron).
        ­ Hoocmon sinh dôc nam g©y biÕn ®æi c¬ thÓ ë 
tuæi dËy th× cña nam.
GV:   Tinh hoµn lµ bé phËn cña c¬ qu©n sinh dôc nam. 
Ngoµi tinh hoµn c¬ quan sinh dôc nam cßn cã nh÷ng bé 
ph¹n nao? vb
2, Bµi míi:
 *§V§: C¬ quan sinh s¶n cã chøc n¨ng quan träng, ®ã lµ 
sinh s¶n duy tr× nßi gièng, vËy chóng cã cÊu t¹o nh thÕ 
nµo?

*Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu c¸c bé phËn cña 
c¬ quan sinh dôc nam. I,  C¸c bé phËn cña c¬ 
quan sinh dôc nam.
GV: Y/c HS quan s¸t h60.1
(?): C¬ quan sinh dôc nam gåm 
nh÷ng bé phËn nµo? ­ C¬ quan sinh dôc nam 
HS: Gåm : Tinh hoµn, tói tinh,  gåm:
èng dÉn tinh, d¬ng vËt, tuyÕn  + Tinh hoµn: Lµ n¬i 
tiÒn liÖt vµ tuyÕn hµnh s¶n xuÊt tinh trïng.
GV: §Ó hiÓu râ vÒ chøc n¨ng cña  + Tói tinh: lµ n¬i 
tõng bé phËn GV Y/ c HS quan s¸t  chøa tinh trïng.


157
kÜ H60.1 ®Ó lµm bµi tËp ®iÒn tõ. + èng dÉn tinh: DÉn 
GV: Gäi 1 – 2 HS ®äc bµi tËp, HS  tinh trïng tíi tói 
tinh
kh¸c nhËn xÐt bæ sung.
+ D¬ng vËt: §a tinh 
GV: NhËn xÐt vµ ®a ®¸p ¸n ®óng.
Tinh hoµn, mµo tinh, b×u, èng dÉn  trïng ra ngoµi
+ TuyÕn hµnh, tuyÕn 
tinh, tói tinh.
GV: Híng dÉn HS ®i ®Õn kÕt luËn. tiÒn liÖt tiÕt dÞch 
*Ho¹t ®éng 2. tinh hoµn vµ tinh trïng. nhên.

GV: y/c hs ®äc th«ng tin sgk
II, Tinh hoµn vµ tinh 
(?): Tinh trïng ®îc sinh ra b¾t 
trïng
®Çu tõ khi nµo?
HS: tõ tuæi dËy th×.
(?): Tinh trïng ®îc s¶n sinh ra 
­ Tinh trïng ®îc s¶n 
ë ®©u ? Khi nµo? Nh thÕ nµo?
sinh b¾t ®Çu tõ tuæi 
HS: Tinh trïng ®ùoc s¶n sinh 
dËy th×
trong èng sinh tinh tõ c¸c tÕ 
­ Tinh trïng nhá cã 
bµo gèc tr¶i qua ph©n chia gi¶m 
®u«i dµi di chuyÓn.
nhiÔm(Bé nhiÔm s¾c thÓ ®Æc trng 
­ Cã 2 lo¹i tinh 
gi¶m ®i mét nöa).
trïng: X, Y
(?): Tinh trïng cã ®Æc ®iÓm g× 
­ Tinh trïng sèng ®îc 
vÒ h×nh th¸i, cÊu t¹o vµ ho¹t 
tõ 3 ­> 4 ngµy
®éng sèng.
HS: Quan s¸t H60.2 kÕt hîp th«ng 
tin sgk m« t¶ h×nh d¹ng vµ ho¹t 
®éng sèng.
GV: Híng dÉn hs tù rót ra kÕt 
luËn.

              KÕt luËn chung: HS 
®äc SGK.

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
Sö dông bµi tËp cuèi bµi
§¸n:  1c; 2g; 3i; 4h; 5e; 6a; 7b; 8d.
V, DÆn dß: 
VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp sgk.
             ChuÈn bÞ bµi míi.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 




158
     TiÕt 64.                           C¬ quan sinh dôc 

Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ HS kÓ tªn vµ x¸c ®Þnh ®îc trªn tranh 
c¸c bé phËn cña c¬ quan sinh dôc n÷.  ­  Nªu ®îc chøc 
n¨ng sinh s¶n cña c¸c bé phËn sinh dôc n÷. Nªu râ ®Æc 
®iÓm ®Æc biÖt cña chóng.
2, KÜ n¨ng: ­ RÌn kÜ n¨ng ph©n tÝch kªnh h×nh nhËn biÕt 
kiÕn thøc, kÜ n¨ng quan s¸t tranh.
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc gi÷ g×n vÖ sinh vµ b¶o vÖ 
c¬ quan sinh dôc.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc.
 Tranh vÏ H61. 1, H61.2, Néi dung b¶ng Tr 192.
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: C¬ quan sinh dôc n÷ cã chøc n¨ng ®Æc biÖt , ®ã 
lµ mang thai vµ sinh s¶n. VËy c¬ quan sinh dôc n÷ cã 
cÊu t¹o nh thÕ nµo?
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1. c¸c bé phËn cña c¬ quan 
sinh dôc n÷. I, C¸c bé phËn cña c¬ 
quan sinh dôc n÷.
GV: Y/c hS quan s¸t H61.1
(?): C¬ quan sinh dôc n÷ gåm 
nh÷ng bé phËn nµo
GV: Y/c HS lµm bµi tËp ®iÒn tõ
GV: Gäi mét häc sinh ®äc to , 
häc sinh kh¸c nhËn xÐt bæ sung.



159
GV: NhËn xÐt vµ ®a ra ®¸p ¸n 
®óng. C¸c tõ cÇn ®iÒn lµ: Buång 
­ C¬ quan sinh dôc 
trøng,  phÓu dÉn trøng, tö 
n÷ gåm:
cung, ©m ®¹o, cæ tö cung, ©m 
+ Buång trøng: N¬i 
vËt, èng dÉn níc tiÓu,,lç ©m 
s¶n sinh ra trøng
®¹o.
+ PhÔu, èng dÉn 
(?): Nªu chøc n¨ng cña tõng bé 
trøng: Thu trøng vµ 
phËn trong c¬ quan sinh dôc 
dÉn trøng
HS: Dùa vµo th«ng tin hoµn 
+ Tö cung: §ãn nh¹n 
chØnh tr¶ lêi.
vµ nu«i dìng trøng 
Gv: Híng dÉn HS rót ra kÕt 
®∙ thô tinh
luËn.
+ ¢m ®¹o: Th«ng víi 
GV: Gi¶ng thªm vÒ vÞ trÝ cña 
tö cung
cña tö cung vµ buång trøng liªn 
+ TuuyÕn tiÒn ®×nh: 
quan ®Õn bÖnh ë c¸c em n÷. Gi¸o 
TiÕt dÞch.
dôc ý thøc gi÷ g×n vÖ sinh ë em 
n÷ do c¬ quan sinh dôc cã cÊu 
t¹o phøc t¹p.
Ho¹t ®éng 2. T×m hiÓu buång trøng vµ 
trøng II, Buång trøng vµ 
trøng.
GV: Y/c HS quan s¸t H61.2, ®äc 
th«ng tin sgk ­ Trøng ®îc sinh ra 
(?): Trøng ®îc sinh ra b¾t ®Çu  ë buång trøng b¾t 
tõ khi nµo. ®Çu tõ tuæi dËy th×.
(?): Trøng ®îc sinh ra tõ ®©u  ­ Trøng lín h¬n tinh 
vµ nh thÕ nµo? trïng, chøa nhiÒu 
(?): Trøng cã ®¹c ®iÓm g× vÒ  chÊt dinh dìng vµ 
cÊu t¹o vµ ho¹t ®éng sèng kh«ng di chuyÓn.
Gv: Trøng ®ùoc h×nh thµnh qua  ­ Trøng chØ cã 1 
gi¶m ph©n . Trøng trëng thµnh  lo¹i mang X vµ sèng 
chØ mang bé nhiÔm s¾c thÓ ®¬n  ®îc 2 – 3 ngµy nÕu 
béi , trong ®ã cã 1 nhiÔm s¾c  ®îc thô tinh sÏ ph¸t 
thÓ giíi tÝnh X. Qu¸ tr×nh ph¸t  triÓn thµnh thai.
triÓn cña trøng tõ c¸c tÕ bµo 
gèc (no∙n nguyªn bµo) trong 
buång trøng ®Õn trøng trëng 
thµnh vµ rông tr¶i qua hai giai 
®o¹n: Tríc vµ sau khi sinh.

           KÕt luËn chung: HS 
®äc sgk. 

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
; Cñng cè l¹i néi dung bµi häc, yªu cÇu HS lµm bµi tËp 
Tr 192.
V, DÆn dß: 


160
VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp . ChuÈn bÞ bµi míi.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 

  
TiÕt 65.         thô tinh, thô thai vµ ph¸t triÓn cña 
thai
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc  tiªu:
1, KiÕn thøc: HS chØ râ nh÷ng ®iÒu kiÖn cña sù thô tinh 
vµ thô th¶itªn c¬ së hiÓu râ c¸c kh¸i niÖm vÒ thô tinh, 
thô thai.
­ Tr×nh bµy ®îc sù nu«i dìng thai trong qu¸ tr×nh 
mang thai vµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho thai ph¸t triÓn
­ Gi¶i thÝch ®îc hiÖn tîng kinh nguyÖt .
2, KÜ n¨ng: Thu thËp th«ng tin, vËn dông thùc tÕ.
3, Th¸i ®é:  Gi¸o dôc ý thøc gi÷ g×n vÖ sinh kinh 
nguyÖt.
II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc.
  Tranh vÏ H62.1, ­> H62.3
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: Chóng ta ®∙ biÕt h×nh thµnh mét c¸ thÓ míi qua 
c¸c líp ®éng vËt, cßn ë ngêi th× sao? Thai nhi ®îc ph¸t 
triÓn trong c¬ thÓ mÑ nh thÕ nµo?
2, Bµi míi:
Ho¹t ®éng 1. T×m hiÓu thô tinh , thô 
thai vµ sù ph¸t triÓn cña thai I, Thô tinh , thô 
thai vµ sù ph¸t 
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin  triÓn cña thai
SGK, quan s¸t H62.1
(?): ThÕ nµo lµ thô tinh vµ thô 
thai
HS: Lµ sù kÕt hîp gi÷a trøng vµ  ­ Thô tinh lµ sù kÕt 
tinh trïng hîp gi÷a trøng vµ 
(?): §iÒu kiÖn cho sù thô thai  tinh trïng t¹o thµnh 
vµ thô tinh lµ g× hîp tö.
HS: ë 1/3 èng dÉn trøng phÝa 
ngoµi ­ §iÒu kiÖn : ë 1/3 
GV: NÕu trøng di chuyÓn xuèng  èng dÉn trøng phÝa 
gÇn tíi tö cung míi gÆp tinh  ngoµi.
trïng th× sù thô tinh kh«ng x¶y  ­ Thô thai: Trøng ®­
ra.


161
        NÕu trøng ®∙ thô tinh ®­ îc thô tinh b¸m vµo 
îc b¸m vµo thµnh tö cung mµ  thµnh tö cung tiÕp 
kh«ng ph¸t triÓn tiÕp th× sù thô  tôc ph¸t triªnt 
thai kh«ng cã kÕt qu¶. thµnh thai.
        NÕu trøng ®îc thô tinh  ­ §iÒu kiÖn: Trøng 
mµ ph¸t triÓn ë èng dÉn trøng  ®îc thô tinh ph¶i 
th× gäi lµ chöa ngoµi d¹ con ­>  b¸m vµo thµnh tö 
nguy hiÓm ®Õn tÝnh m¹ng cña mÑ. cung.

­ Sù ph¸t triÓn cña 
 (?): Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña 
thai:
bµo thai diÔn ra nh thÕ nµo.
+ Thai ®îc nu«i dìng 
HS: H×nh thµnh c¸c bé phËn ch©n, 
nhê chÊt dinh dìng 
tay, ....
lÊy tõ mÑ qua nhau 
(?): Søc kháe cña mÑ ¶nh hëng 
thai.
nh thÕ nµo tíi sùu ph¸t triÓn 
+ Khi mang thai ngêi 
cña bµo thai
mÑ cÇn cung cÊp ®Çy 
HS: MÑ kháe m¹nh ­> thai ph¸t 
dñ chÊt dinh dìng vµ 
triÓn tèt.
tr¸nh c¸c chÊt kÝch 
GV: Trong qu¸ tr×nh mang thai 
thÝch cã h¹i cho 
ngêi mÑ cÇn lµm g× vµ tr¸nh ®iÒu 
thai nhi nh : Thuèc 
g× ®Ó thai ph¸t triÓn tèt vµ con 
l¸, rîu.
sinh ra kháe m¹nh

II, HiÖn tîng kinh 
Ho¹t ®éng 2. hiÖn tîng kinh nguyÖt
nguyÖt
(?): HiÖn tîng kinh nguyÖt lµ g×
(?): Kinh nguyÖt x¶y ra khi nµo. ­ Kinh nguyÖt lµ 
(?): Do ®©u cã kinh nguyÖt hiÖn tîng trøng 
kh«ng ®îc thô tinh, 
GV: TÝnh chÊt cña chu k× kinh  líp niªm m¹c tö cung 
nguyÖt do t¸c dông cña hoocmon  bong ra ngoµi cïng 
tuyÕn yªn. m¸u vµ dÞch nhÇy 
       Tuæi kinh nguyÖt cã thÓ  ­ Kinh nguyÖt x¶y ra 
sím hay muén tïy thuéc vµo nhiÒu  theo chu k×.
yÕu tè. ­ Kinh nguyÖt ®¸nh 
       Kinh nguyÖt kh«ng b×nh  dÊu chÝnh thøc tuæi 
thêng ­> biÓu hiÖn bÖng lÝ ph¶i  dËy th× ë em g¸i .
kh¸m.
      VÖ sinh kinh nguyÖt.
Ho¹t ®éng 3. t×m hiÓu ý nghÜa cña viÖc 
tr¸nh thai.
III, ý nghÜa cña 
(?): Em h∙y cho biÕt néi dung 
viÖc tr¸nh thai
cña cuéc vËn ®éng sinh ®Î cã kÕ 
ho¹ch trong kÕ hoach hãa gia 
®×nh.
(?): Cuéc vËn ®éng sinh ®Î cã kÕ 


162
hoach cã ý nghÜa nh thÕ nµo? Cho  ­ ý nghÜa: 
biÕt lÝ do. +Trong viÖc thùc 
hiÖn kÕ ho¹ch hãa 
(?): Thùc hiÖn cuéc vËn ®éng ®ã 
gia ®×nh : §¶m b¶o 
b»ng c¸ch nµo.
søc kháe cho ngêi mÑ 
HS: Kh«ng sinh con qu¸ sím (Tríc 
vµ chÊt lîng cuéc 
20 tuæi).
sèng
      Kh«ng ®Î dµy, ®Î nhiÒu
+ §èi víi HS (Tuæi 
      §¶m b¶o chÊt lîng cuéc 
vÞ thµnh niªn): 
sèng
Kh«ng cã con sím ¶nh 
       Mçi ngêi ph¶i tù gi¸c 
hëng tíi søc kháe , 
nhËn thøc ®Ó thùc hiÖn 
häc tËp vµ tinh 
(?): ®iÒu g× sÏ x¶y ra nÕu cÝ 
thÇn.
thai ë tuæi cßn ®ang ®i häc.
(?): Em nghÜ nh thÕ nµo khi häc 
sinh THCS ®îc häc vÒ vÊn ®Ò nµy.
HS: Th¶o luËn nhãm vµ y/c rót ra 
IV, Nh÷ng nguy c¬ 
kÕt luËn
khi cã thai ë tuæi 
Ho¹t ®éng 4. Nh÷ng nguy c¬ cã thai ë 
tuæi vÞ thµnh niªn vµ c¬ së khoa häc  vÞ thµnh niªn vµ c¬ 
cña c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai. së khoa häc cña c¸c 
biÖn ph¸p tr¸nh 
thai.
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin 
sgk
(?): Nh÷ng nguy c¬ khi cã thai ë 
­ Nguy c¬ cã thai ë 
tuæi vÞ thµnh niªn lµ g×
tuæi vÞ thµnh niªn 
HS: Nguy c¬ tö vong cao v×: DÔ 
lµ nguyªn nh©n t¨ng 
x¶y thai, ®Î non, con sinh ra 
nguy c¬ tö vong vµ 
thêng khã nu«i ­> tö vong.
g©y nhiÒu hËu qu¶ 
      NÕu ph¶i n¹o thai ­> dÔ 
xÊu 
dÉn tíi v« sinh do ®Ýn tö cung 
hoÆc t¾c vßi trøng..
     Nguy c¬ bá häc ¶nh hëng tíi 
sù nghiÖp.
(?): CÇn ph¶i lµm g× ®Ó tr¸nh 
mang thai ngoµi ý muèn hay tr¸nh 
ph¶i n¹o ph¸ thai ë tuæi vÞ 
thµnh niªn.
­ Nguyªn t¾c tr¸nh 
HS: Th¶o luËn tr¶ lêi
thai:
(?): Dùa vµo ®iÒu kiÖn thô tinh 
+ Ng¨n trøng chÝn vµ 
vµ thô thai h∙y nªu c¸c nguyªn 
rông
t¾c ®Ó tr¸nh thai.
+ Tr¸nh kh«ng ®Ó 
(?): CÇn cã nh÷ng biÖn ph¸p nµo 
trøng gÆp tinh trïng
®Ó thùc hiÖn nguyªn t¾c tr¸nh 
+ chèng sù lµm tæ 
thai
cña trøng ®∙ thô 
tinh
­ BiÖn ph¸p: Sö dông 


163
bao cao su, thuèc 
tr¸nh thai hoÆc vßng 
tr¸nh thai....
               KÕt luËn chung: 
HS ®äc sgk. 
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
­ GV: Cñng cè l¹i néi dung bµi häc vµ yªu cÇu häc 
sinh lµm bµi tËp sgk.

V, DÆn dß: 
­ VÒ nhµ häc bµi lµm bµi tËp 
                  §äc môc em cã biÕt.
                  ChuÈn bÞ bµi míi. Bµi 64.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 




TiÕt 66 . C¸c bÖnh l©y truyÒn qua ®êng sinh dôc (bÖnh 
t×nh dôc)
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc: ­ HS tr×nh bÇy râ t¸c h¹i cña mét sè bÖnh 
t×nh dôc phæ biÕn (LËu , giang mai, HIV/AIDS).
                     ­ Nªu ®îc ®Æc ®iÓm sèng chñ yÕu 
cña c¸c t¸c nh©n g©y bÖnh (Vi khuÈn lËu, giang mai vµ 
vi rót g©y AIDS) vµ triÖu trøng ®Ó cã thÓ ph¸t hiÖn sím 
, ®iÒu trÞ ®ñ liÒu.
                     ­ X¸c ®Þnh râ c¸c con ®êng l©y 
truyÒn ®Ó t×m c¸ch phßng ngõa ®èi víi mçi bÖnh
2, KÜ n¨ng: RÌn kÜ n¨ng kh¸i qu¸t hãa kiÕn thøc vµ ho¹t 
®éng nhãm
3, Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc tù gi¸c phßng tr¸nh sèng 
lµnh m¹nh.

II, ThiÕt bÞ ®å dïng d¹y häc
 Tranh vÏ H64 sgk



164
III, Ho¹t ®éng d¹y häc.
1, §V§: C¸c bÖnh l©y qua con ®êng quan hÖ t×nh dôc gäi 
lµ bÖnh t×nh dôc (bÖnh x∙ héi), ë viÖt nam phæ biÕn lµ 
bÖnh lËu ,bÖnh giang mai vµ bÖnh AIDS.
2, Bµi míi:

Ho¹t ®éng 1. t×m hiÓu vÒ t¸c nh©n g©y 
bÖnh vµ triÖu trøng biÓu hiÖn cña 
bÖnh I, T¸c nh©n g©y bÖnh 
vµ triÖu trøng cña 
GV: Y/c HS t×m hiÓu th«ng tin 
bÖnh .
sgk vµ néi dung b¶ng 64.1, 64.2
(?): Cho biÕt t¸c nh©n g©y bÖnh 
lËu vµ bÖnh giang mai.
HS: Do vi khuÈn.
­ T¸c nh©n : Do song 
(?): BÖnh lËu vµ bÖnh giang mai 
cÇu khuÈn vµ xo¾n 
cã triÖu chøng nh thÕ nµo?
khuÈn g©y nªn
GV: ­ XÐt nghiÖm m¸u ®Ó ph¸t 
hiÖn bÖnh.
­ TriÖu chøng: Gåm 2 
        ­ ë c¶ 2 bÖnh nµy ®Òu 
giai ®o¹n.
nguy hiÓm ë ®iÓm : Ngêi bÖnh 
+ Giai ®o¹n sím: Cha 
kh«ng cã biÓu hiÖn g× bªn ngoµi 
cã biÓu hiÖn.
nhng ®∙ cã kh¶ n¨ng truyÒn vi 
+ Giai ®o¹n muén: 
khuÈn g©y bÖnh cho ngêi kh¸c 
(B¶ng 64.1)
qua quan hÖ t×nh dôc .

Ho¹t ®éng 2. t¸c h¹i cña bÖnh lËu vµ 
bÖnh giang mai
II, T¸c h¹i cña bÖnh
(?): BÖnh lËu vµ bÖnh giang mai 
g©y t¸c h¹i nh thÕ nµo ?
­ T¸c h¹i cña bÖnh 
HS: 
lËu vµ bÖnh giang 
GV: ë phô n÷ bÞ lËu khi sinh 
mai: B¶ng 64.1 vµ 
con rÊt rÔ bÞ mï lßa do vi 
64.2
khuÈn lËu ë ©m ®¹o x©m nhËp vµo 
m¾t g©y mï lßa.
Ho¹t ®éng 3. con ®êng l©y truyÒn vµ 
c¸ch phßng

(?): BÖnh lËu vµ giang mai cã 
thÓ l©y truyÒn qua con ®êng  III, Con ®êng l©y 
nµo. truyÒn vµ c¸ch phßng
HS: 
­ L©y truyÒn qua 
(?): CÇn cã nh÷ng c¸ch nµo ®Ó  quan hÖ t×nh dôc.
phßng tr¸nh bÖnh lËu vµ bÖnh  ­ C¸ch phßng: 
giang mai + NhËn thøc ®óng ®¾n 
HS: Th¶o luËn nhãm


165
vÒ quan bÖnh t×nh 
(?): Theo em lµm thÕ nµo ®Ó 
dôc.
gi¶m bít tû lÖ ngêi m¾c bÖnh 
+ Sèng lµnh m¹nh
t×nh dôc trong x∙ héi hiÖn nay.
+ Quan hÖ an toµn.
          KÕt luËn chung: HS 
®äc sgk

IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV: Cñng cè l¹i néi dung bµi häc. Nªu c©u hái hs tr¶ 
lêi

V, DÆn dß: 
VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp .
               ¤n tËp häc k× II. Néi dung bµi 66.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 




  




 TiÕt 67.                          «n tËp
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu:
1, KiÕn thøc:   ­ HÖ thèng hãa kiÕn thøc ®∙ häc trong 
n¨m
                       ­ N¾m ch¾c kiÕn thøc c¬ b¶n 
trong  ch¬ng tr×nh sinh häc 8
2, KÜ n¨ng:  ­ RÌn kÜ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc 
tÕ, t duy tæng hîp


166
II, §å dïng d¹y häc.
   Néi dung b¶ng 66.1 ­> 66.8
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
              Ho¹t ®éng 1.      «n tËp kiÕn thøc häc k× 1
GV: y/ c c¸c nhãm hoµn thµnh néi dung c¸c b¶ng tõ b¶ng 
66.1 ­> 66.8
HS : Trao ®æi nhãm hoµn thµnh .
                             B¶ng 1. C¸c c¬ quan bµi 
tiÕt.
C¸c c¬ quan bµi tiÕt  S¶n phÈm bµi 
chÝnh tiÕt
Phæi
Da
ThËn

B¶ng 2. Qu¸ tr×nh t¹o thµnh níc tiÓu cña thËn
C¸c g®chñ  Bé phËn thùc  KÕt qu¶ Thµnh phÇn 
yÕu trong  hiÖn c¸c chÊt
qu¸ tr×nh 
t¹o thµnh n­
íc tiÓu
Läc CÇu thËn
HÊp thô l¹i èng thËn
               B¶ng 3. CÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña da
C¸c bé  C¸c thµnh phÇn  Chøc n¨ng cña tõng thµnh 
phËn cÊu t¹o chñ yÕu phÇn
cña da
Líp biÓu  TÇng sõng, tÕ bµo  B¶o vÖ, ng¨n vi khuÈn, 
b× biÓu b× sèng, c¸c  c¸c hãa chÊt, ng¨n tia 
h¹t s¾c tè cùc tÝm
Líp b× M« liªn kÕt,  §iÒu hßa nhiÖt, chèng 
trong cã c¸c thô  th¾m níc, mÒm da.TiÕp 
quan, tuyÕn må  nhËn c¸c kÝch thÝch cña 
h«i, tuyÕn nhên,  m«i trêng
c¬ co ch©n l«ng, 
m¹ch m¸u, l«ng
Líp mì Mì dù tr÷ Chèng t¸c ®éng c¬ häc, 
 díi da c¸ch nhiÖt 
            B¶ng 4. CÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña ¸c bé phËn 
thÇn kinh

C¸c bé                      N∙o TiÓu  Tñy sèng
phËn cña  Trô n∙o N∙o  §¹i n∙o n∙o
HTK trun

gian


167
ChÊt  C¸c  ®åi  Vá n∙o  Vá tñy  N»m gi÷a 
x¸m nh©n  thÞ  (C¸c  n∙o tñy sèng 
x¸m vµ  vïng TK) thµnh 
nh©n  cét liªn 
díi  tôc
®åi 
Bé  thÞ
fËn  ChÊt  C¸c ®­ N»m  §êng dÉn  §êng  Bao 
CÊu  TW tr¾n êng  xen  truyÒn  dÉn  ngoµi 
t¹o g truyÒn  gi÷a  nèi 2  truyÒn  cét chÊt 
gi÷a  c¸c  b¸n cÇu  nèi vá  x¸m
n∙o vµ  nh©n ®¹i n∙o  tiÓu 
tñy  víi c¸c  n∙o 
sèng phÇn díi víi 
c¸c 
phÇn 
kh¸c 
nhau 
cña hÖ 
TK
D©y TK  ­ D©y TK 
n∙o vµ  tñy.
c¸c d©y  ­D©y TK 
Bé fËn  TK ®èi  sinh d­
ngo¹i  giao  ìng.
biªn c¶m ­ H¹ch 
TK giao 
c¶m
Chø §iÒu  TW ®iÒu  TW  TW cña  §iÒu  TW cña 
c  khiÓn,  khiÓn  ®iÒu  PXC§K. hßa  c¸ PXK§K 
n¨n ®iÒu hßa  vµ ®iÒu  khiÓ §iÒu  phãi  vÒ vËn 
g vµ phèi  hßa c¸c  n  khiÓn  hîp  ®éng vµ 
hîp häat  ho¹t  ®iÒu  c¸c ho¹t  c¸c cö  dinh d­
®éng cña  ®éng  hßa  ®éng cã  ®éng  ìng
c¸c c¬  TuÇn  T§C  ý thøc,  phøc 
quan, hÖ  hoµn,  vµ  t duy t¹p
c¬ quan  h« hÊp,  th©n 
trong c¬  tiªu  nhiÖ
thÓ b»ng  hãa t
c¬ chÕ 
ph¶n x¹ 
cã vµ 
kh«ng §K
B¶ng 5. HÖ thÇn kinh sinh dìng
CÊu t¹o Chøc n¨ng
Bé fËn  Bé phËn ngo¹i biªn



168
TW
HÖ TK vËn  N∙o tñy  D©y TK n∙o §iÒu khiÓn  
®«ng sèng D©y TK tñy ho¹t ®éng cña  
hÖ c¬ x¬ng
Gia Sõng  Sîi tríc h¹ch  
o  bªn tñy  (ng¾n) h¹ch giao   Cã t¸c dông  
HÖ TK  c¶m sèng c¶m ®èi lËp trong  
sinh  Sîi sau h¹ch (dµi) ®iÒu khiÓn  
dìng §èi  ho¹t ®éng cña  
Trô n∙o  Sîi tríc h¹ch  
c¸c c¬ quan  
gia vµ ®o¹n  (dµi) h¹ch ®èi  
sinh dìng
o  cïng  giao c¶m
c¶m tñy  Sîi sau h¹ch  
sèng (ng¾n)
B¶ng 6. C¸c c¬ quan ph©n tÝch quan träng
Thµnh phÇn cÊu t¹o
Bé phËn  §êng dÉn  Bé phËn TW Chøc n¨ng
thô c¶m truyÒn
ThÞ  Mµng líi  D©y TK thÞ  Vïng thÞ  Thu nhËn 
gi¸c (CÇu m¾t) gi¸c (d©y  gi¸c ë thïy  kÝch thÝch 
II) chÈm cña sãng 
¸nh s¸ng tõ 
vËt
ThÝn C¬ quan  D©y TK  vïng thÝnh  Thu nhËn 
h  Coocti  thÝnh gi¸c  gi¸c ë thïy  kÝch thÝch 
gi¸c (trong èc  (d©y III) th¸i d¬ng cña sãng ©m 
tai) thanh tõ 
nguån ph¸t 
ra
B¶ng 7. Chøc n¨ng cña c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o m¾t vµ tai
C¸c thµnh phÇn cÊu t¹o Chøc n¨ng
M¾t ­ Mµng cøng vµ mµng  ­ B¶o vÖ cÇu m¾t vµ 
gi¸c. mµng gi¸c cho ¸nh s¸ng 
®i qua.
­ Mµng m¹ch: + Líp s¾c  ­ Gi÷ cho trong cÇu m¾t 
tè hoµn toµn tèi, kh«ng bÞ 
ph¶n x¹ ¸nh s¸ng.
                         ­ Cã kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt 
+ Lßng ®en, ®ång tö ¸nh s¸ng.
­ Mµng líi: + TB que, TB  ­ TB que thu nhËn kÝch 
nãn thÝch ¸nh s¸ng. TB nãn 
thu nhËn kÝch thÝch mµu 
s¾c (TB thô c¶m)
                     +  ­ DÉn truyÒn xung Tk tõ 
TB TK thÞ gi¸c c¸c TB thô c¶m vÒ TW
Tai ­ Vµnh vµ èng tai. ­ Høng vµ híng sãng ©m
­ Mµng nhÜ ­ Rung theo tÇn sè cña 


169
­ Chuçi x¬ng tai sãng ©m
­ TruyÒn rung ®éng tõ 
­ èc tai – c¬ quan  mµng nhÜ vµo mµng cña 
coocti bÇu  (cña tai trong)
­ C¬ quan coocti trong 
èc tai tiÕp nhËn kÝch 
thÝch cña sãng ©m 
­ Vµnh b¸n khuyªn chuyÓn thµnh xung thÇn 
kinh vÒ Tw
­ TiÕp nhËn kÝch thÝch 
vÒ t thÕ vµ chuyÓn ®éng 
trong kh«ng gian
Ho¹t ®éng 2. tæng kÕt sinh häc 8
(?): Trong ch¬ng tr×nh sinh häc 8 gióp em cã nhnngx 
kiÕn thøc g× vÌ c¬ thÓ ngêi vµ vÖ sinh
HS : ­ TÕ bµo lµ ®¬n vÞ cÊu tróc vµ chøc n¨ng cña c¬ 
thÓ sèng
­ C¸c hÖ c¬ quan trong c¬ thÓ cã cÊu t¹o phï hîp víi 
chøc n¨ng 
­ C¸c hÖ c¬ quan ho¹t ®éng nhÞp nhµng lµ nhê sù ®iÒu 
khiÓn cña hÖ TK vµ thÓ dÞch ­> t¹o sù thèng nhÊt
­ C¬ thÓ thêng xuyªn T§C víi m«i trêng ®Ó tån t¹i vµ 
ph¸t triÓn
­ C¬ quan sinh s¶n thùc hiÖn chøc n¨ng ®Æc biÖt ®ã lµ 
sinh s¶n b¶o vÖ nßi gièng
­ BiÕt c¸c t¸c nh©n g©y h¹i cho c¬ thÓ vµ biÖn ph¸p 
rÌn luyÖn b¶o vÖ c¬ thÓ tr¸nh c¸c t¸c nh©n 




   




TiÕt 69.           ®¹i dÞch AIDS – Th¶m häa cña loµi ng­
êi
Ngµy so¹n:…………..
  
Ngµy d¹y:……………

I, Môc tiªu: 
: ­Tr×nh bµy râ t¸c nh©n cña bÖnh AIDS, nªu ®îc ®Æc 
®iÓm sèng cña vi rót g©y bÖnh




170
  ­X¸c ®Þnh ®îc con ®êng l©y truyÒn vµ c¸h phßng , sèng 
lµnh mËnh quan hÖ an toµn
II, §å dïng d¹y häc
  Tranh H65 sgk
III, Ho¹t ®éng d¹y häc
Ho¹t ®éng 1.       T×m hiÓu vÒ HIV/ AIDS
I, AIDS lµ g×? 
(?): Em hiÓu g× vÒ AIDS HIV lµ g×?
HS: Lµ héi chøng suy gi¶m
GV: Y/c HS hoµn thµnh b¶ng 65 ­ AIDS lµ héi 
Ph¬ng thøc l©y  T¸c h¹i chøng duy 
truyÒn gi¶m miÔn 
­ Qua ®êng m¸u  Lµm c¬ thÓ mÊt hÕt  dÞch m¾c ph¶i
(tiªm chÝch,  kh¶ n¨ng chèng  ­ T¸c h¹i vµ 
truyÒn m¸u, dïng  bÖnh vµ dÉn tíi tö  con ®êng 
chung kim tiªm) vong truyÒn 
­ Qua quan hÖ t×nh  HIV/AIDS (néi 
dôc kh«ng an toµn dung b¶ng)
­ Qua nhau thai tõ 
mÑ sang con
GV: gi¶ng thªm vÒ qu¸ tr×nh x©m nhËp 
ph¸ hñy c¬ thÓ cña vi rót HIV ®Ó HS 
hiÓu râ t¸c h¹i cña AIDS.
Ho¹t ®éng 2. §¹i dÞch AIDS – Th¶m häa loµi ng­
êi
II,§¹i dÞch 
AIDSA – th¶m 
(?): T¹i sao ®¹i dÞch AIDS lµ th¶m häa 
häa loµi ngêi
cña loµi ngêi
­ AIDS lµ 
HS: §¹i dÞch v×: l©y lan nhanh , bÞ  th¶m häa loµi 
nhiÔm ­> tö vong ngêi v×: 
GV: Ngêi bÞ AIDS kh«ng cã ý thøc phßng  + tû lÖ tö 
tr¸nh cho ngêi kh¸c vong cao
+ Kh«ng cã 
vac xin phßng 
vµ thuèc ch÷a
+ L©y lan 
Ho¹t ®éng 3. c¸c biÖn ph¸p tr¸nh l©y nhiÔm
nhanh
(?): Dùa vµo con ®êng l©y truyÒn h∙y 
III, C¸c biÖn 
®Ò ra c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa l©y 
ph¸p
nhiÔm AIDS
HS: an toµn truyÒn m¸u, mÑ bÞ AIDS 
­ Chñ ®éng 
kh«ng nªn sinh con, sèng lµnh m¹nh
phßng tr¸nh 
(?): Em cho r»ng ®a ngêi bÞ m¾c bÖnh 
l©y nhiÔm 
HIV/AIDS vµo sèng chung trong céng 
AIDS:
®ång lµ ®óng hay sai ? v× sao?
+ Kh«ng tiªm 
(?): Em sÏ lµm g× ®Ó gãp søc m×nh vµo 
chÝch ma 

171
ng¨n chÆn sù l©y lan ®¹i dÞch nµy? tóy , kh«ng 
dïng chung 
(?): Chóng ta ph¶i lµm g× ®Ó kh«ng bÞ 
kim tiªm, 
m¾c bÖnh nµy?
kiÓm tra m¸u 
(?): T¹i sao nãi AIDS nguy hiÓm nhng 
tríc khi 
kh«ng ®¸ng sî.
truyÒn
+ Sèng lµnh 
          KÕt luËn chung: HS ®äc sgk
m¹nh 1 vî 1 
chång
+ Ngêi mÑ bÞ 
nhiÔm kh«ng 
nªn sinh con.
IV, KiÓm tra ®¸nh gi¸:
GV: Cñng cè l¹i néi dung bµi häc. Nªu c©u hái hs tr¶ 
lêi

V, DÆn dß: 
VÒ nhµ häc bµi, lµm bµi tËp .
               ¤n tËp toµn bé kiÕn thøc sinh häc 8 Néi 
dung c¸c tiÕt «n tËp.

   t kinh nghiÖm: 
*Ró  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………… 




172
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản