Giáo trình: Điều khiển khí nén và thủy lực

Chia sẻ: suthebeo

Sơ lược về hệ thống điều khiển khí nén và thủy lực. Ưu và nhược điểm của hệ thống điều khiển bằng khí nén & thủy lực . Hệ thống khí nén. Hệ thống thủy lực. Phạm vi ứng dụng của điều khiển khí nén & thủy lực trong công nghiệp. Ứng dụng của hệ thống khí nén. Ứng dụng của hệ thống thủy lực. Đơn vị đo của các đại lượng cơ bản

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Giáo trình: Điều khiển khí nén và thủy lực

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC .....
KHOA ....




Giáo Trình

Điều khiển
khí nén và
thủy lực
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered - http://www.simpopdf.com




PHAÀN I
ÑAÏI CÖÔNG VEÀ ÑIEÀU KHIEÅN
KHÍ NEÙN & THUÛY LÖÏC

CHÖÔNG 1
CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT




Sô löôïc veà heä thoáng ñieàu khieån khí
neùn & thuûy löïc
Heä thoáng ñieàu khieån
Tín hieäu ñieàu khieån
Ñieàu khieån voøng hôû
Ñieàu khieån voøng kín

Öu vaø nhöôïc ñieåm cuûa heä thoáng
ñieàu khieån thuûy löïc & khí neùn
Phaïm vi öùng duïng
Coâng thöùc vaø ñôn vò ño cô baûn
Baøi taäp




5
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com



1.1. SÔ LÖÔÏC VEÀ HEÄ THOÁNG ÑIEÀU KHIEÅN KHÍ NEÙN VAØ THUÛY LÖÏC

1.1.1. Heä thoáng ñieàu khieån
Heä thoáng ñieàu khieån khí neùn & thuûy löïc bao goàm caùc phaàn töû ñieàu khieån vaø cô caáu
chaáp haønh ñöôïc noái keát vôùi nhau thaønh heä thoáng hoaøn chænh ñeå thöïc hieän nhöõng nhieäm vuï
theo yeâu caàu ñaët ra. Heä thoáng ñöôïc moâ taû nhö hình 1-1.


Naêng löôïng ñieàu khieån




Tín hieäu Xöû lyù thoâng tin, Cô caáu chaáp haønh ( bieán
ñaàu vaøo ñieàu khieån naêng löôïng -> cô naêng)



Phaûn hoài


Hình 1.1 Heä thoáng ñieàu khieån khí neùn & thuûy löïc
- Tín hieäu ñaàu vaøo: nuùt nhaán, coâng taéc; coâng taéc haønh trình; caûm bieán.
- Phaàn xöû lyù thoâng tin: xöû lyù tín hieäu nhaän vaøo theo moät quy taéc logic xaùc ñònh, laøm thay
ñoåi traïng thaùi cuûa phaàn töû ñieàu khieån: van logic And, Or, Not, Yes, Flip-Flop, rôle…
- Phaàn töû ñieàu khieån: ñieàu khieån doøng naêng löôïng ( löu löôïng, aùp suaát) theo yeâu caàu, thay
ñoåi traïng thaùi cuûa cô caáu chaáp haønh: van chænh aùp, van ñaûo chieàu, van tieát löu, ly hôïp…
- Cô caáu chaáp haønh: thay ñoåi traïng thaùi cuûa ñoái töôïng ñieàu khieån, laø ñaïi löôïng ra cuûa maïch
ñieàu khieån: xy lanh khí-daàu, ñoäng cô khí neùn-daàu.
- Naêng löôïng ñieàu khieån: bao goàm phaàn thoâng tin vaø coâng suaát.
Phaàn thoâng tin:
-ñieän töû
- ñieän cô
- khí
- daàu
- quang hoïc
- sinh hoïc
Phaàn coâng suaát:
- Ñieän: coâng suaát nhoû, ñieàu khieån hoaït ñoäng deã, nhanh.
- Khí: coâng suaát vöøa, quaùn tính, toác ñoä cao.
- Thuûy: coâng suaát lôùn, quaùn tính ít - deã oån ñònh, toác ñoä thaáp.
1.1.2. Caùc loaïi tín hieäu ñieàu khieån
Trong ñieàu khieån khí neùn vaø thuyû löïc noùi chuùng ta söû duïng hai loaïi tín hieäu:
+ töông töï (hình 1.2.a)

6
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered - http://www.simpopdf.com

+ rôøi raïc (soá) (hình 1.2.b).
S(signal)
S(signal)

1

0
t (time)
t (time)
Hình 1.2.b
Hình 1.2.a

1.1.3. Ñieàu khieån voøng hôû
Heä thoáng ñieàu khieån voøng hôû laø khoâng coù söï so saùnh giöõa tín hieäu ñaàu ra vôùi tín
hieäu ñaàu vaøo, giaù trò thöïc thu ñöôïc vaø giaù trò caàn ñaït khoâng ñöôïc ñieàu chænh, xöû lyù. Hình
1.3 moâ taû heä thoáng ñieàu khieån toác ñoä ñoäng cô thuûy löïc.

Toác ñoä
Löu löôïng Löu löôïng
Giaù trò ñaët Van ñieàu Ñoäng cô
khieån tæ leä thuûy löïc



- Thay ñoåi taûi troïng
- Thay ñoåi löu löôïng bôm
- Thay ñoåi aùp suaát heä
Thay ñoåi t0 daàu
-


Hình 1.3 Heä thoáng ñieàu khieån hôû toác ñoä ñoäng cô thuûy löïc

1.1.4. Ñieàu khieån voøng kín (hoài tieáp)
Heä thoáng maø tín hieäu ñaàu ra ñöôïc phaûn hoài ñeå so saùnh vôùi tín hieäu ñaàu vaøo. Ñoä
cheânh leäch cuûa 2 tín hieäu vaøo ra ñöôïc thoâng baùo cho thieát bò ñieàu khieån, ñeå thieát bò naøy taïo
ra tín hieäu ñieàu khieån taùc duïng leân ñoái töôïng ñieàu khieån sao cho giaù trò thöïc luoân ñaït ñöôïc
nhö mong muoán. Hình 1.4 minh hoïa heä thoáng ñieàu khieån vò trí cuûa chuyeån ñoäng caàn pít
toâng xy lanh thuûy löïc.
Boä ñieàu
khieån tæ leä
Tín hieäu
ñieàu khieån Vò trí
Giaù trò ñaët + Löu löôïng Xy lanh
Van ñieàu
(u)
kp thuûy löïc
khieån tæ leä
Phaàn töû - Khueách
so saùnh ñaïi tæ leä


Ño löôøng vi trí



Hình 1.4 Heä thoáng ñieàu khieån kín vi trí pít toâng thuûy löïc


7
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com

1.2. ÖU VAØ NHÖÔÏC ÑIEÅM CUÛA HEÄ THOÁNG ÑIEÀU KHIEÅN KHÍ NEÙN & THUÛY
LÖÏC
1.2.1. Khí neùn
a) Öu ñieåm
− Tính ñoàng nhaát naêng löôïng giöõa phaàn I vaø P ( ñieàu khieån vaø chaáp haønh) neân baûo
döôõng, söûa chöõa, toå chöùc kyõ thuaät ñôn giaûn, thuaän tieän.
− Khoâng yeâu caàu cao ñaëc tính kyõ thuaät cuûa nguoàn naêng löôïng: 3 – 8 bar.
− Khaû naêng quaù taûi lôùn cuûa ñoäng cô khí
− Ñoä tin caäy khaù cao ít truïc traëc kyõ thuaät
− Tuoåi thoï lôùn
− Tính ñoàng nhaát naêng löôïng giöõa caùc cô caáu chaáp haønh vaø caùc phaàn töû chöùc naêng baùo
hieäu, kieåm tra, ñieàu khieån neân laøm vieäc trong moâi tröôøng deã noå, vaø baûo ñaûm moâi
tröôøng saïch veä sinh.
− Coù khaû naêng truyeàn taûi naêng löôïng xa, bôûi vì ñoä nhôùt ñoäng hoïc khí neùn nhoû vaø toån thaát
aùp suaát treân ñöôøng daãn ít.
− Do troïng löôïng cuûa caùc phaàn töû trong heä thoáng ñieàu khieån baèng khí neùn nhoû, hôn
nöõakhaû naêng giaõn nôû cuûa aùp suaát khí lôùn, neàn truyeàn ñoäng coù theå ñaït ñöôïc vaän toác raát
cao.
b) Nhöôïc ñieåm
− Thôøi gian ñaùp öùng chaäm so vôùi ñieän töû
− Khaû naêng laäp trình keùm vì coàng keành so vôùi ñieän töû , chæ ñieàu khieån theo chöông trình
coù saün. Khaû naêng ñieàu khieån phöùc taïp keùm.
− Khaû naêng tích hôïp heä ñieàu khieån phöùc taïp vaø coàng keành.
− Löïc truyeàn taûi troïng thaáp.
− Doøng khí neùn thoaùt ra ôû ñöôøng daãn gaây tieáng oàn
− Khoâng ñieàu khieån ñöôïc quaù trình trung gian giöõa 2 ngöôõng.
1.2.2. Thuûy löïc
a) Öu ñieåm
- Truyeàn ñoäng ñöôïc coâng suaát cao vaø löïc lôùn nhôø caùc cô caáu töông ñoái ñôn giaûn, hoaït ñoäng
vôùi ñoä tin caäy cao, ñoøi hoûi ít veà chaêm soùc, baûo döôõng.
- Ñieàu chænh ñöôïc vaän toác laøm vieäc tinh vaø khoâng caáp nhôø caùc thieát bò ñieàu khieån kyõ thuaät
soá hoùa, deã thöïc hieän töï ñoäng hoùa theo ñieàu kieän laøm vieäc hoaëc chöông trình ñaõ cho saün.
- Keát caáu nhoû goïn, noái keát giöõa caùc thieát vôùi nhau deã daøng baèng vieäc ñoåi choã caùc moái noái
oáng.
- Deã bieán ñoåi chuyeån ñoäng quay cuûa ñoäng cô thaønh chuyeån ñoäng tònh tieán cuûa cô caáu chaáp
haønh.
- Coù khaû naêng giaûm khoái löôïng vaø kích thöôùc nhôø choïn aùp suaát thuûy löïc cao.
- Nhôø quaùn tính nhoû cuûa bôm vaø ñoäng cô thuûy löïc, nhôø tính chòu neùn cuûa daàu neân coù theå söû
duïng vaän toác cao maø khoâng sôï bò va ñaäp maïnh nhö trong tröôøng hôïp cô khí hay ñieän.
- Deã theo doõi vaø quan saùt baèng aùp keá, ngay caû nhöõng heä maïch phöùc taïp.
- Töï ñoäng hoùa ñôn giaûn duøng caùc phaàn töû tieâu chuaån hoùa.
- Deã ñeà phoøng quaù taûi nhôø van an toaøn.


8
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered - http://www.simpopdf.com

b) Nhöôïc ñieåm
- Maát maùt trong ñöôøng oáng daãn vaø roø ræ beân trong caùc phaàn töû, laøm giaûm hieäu suaát vaø
phaïm vi öùng duïng.
- Khoù giöõ ñöôïc vaän toác khoâng ñoåi khi phuï taûi thay ñoåi do tính neùn ñöôïc cuûa daàu vaø tính
ñaøn hoài cuûa ñöôøng oáng daãn.
- Nhieät ñoä vaø ñoä nhôùt thay ñoåi laøm aûnh höôûng ñeán ñoä chính xaùc ñieàu khieån.
- Khaû naêng laäp trình vaø tích hôïp heä thoáng keùm neân khoù khaên khi thay ñoåi chöông trình laøm
vieäc.
- Khi môùi khôûi ñoäng, nhieät ñoä cuûa heä thoáng chöa oån ñònh, vaän toác laøm vieäc thay ñoåi do ñoä
nhôùt cuûa chaát loûng thay ñoåi.

1.3. PHAÏM VI ÖÙNG DUÏNG CUÛA ÑIEÀU KHIEÅN KHÍ NEÙN & THUÛY LÖÏC
1.3.1. Phaïm vi öùng duïng cuûa ñieàu khieån khí neùn
Heä thoáng ñieàu khieån khí neùn ñöôïc söû duïng roäng raõi ôû nhöõng lónh vöïc maø ôû ñoù vaán
ñeà nguy hieåm, hay xaûy ra caùc chaùy noå, nhö: caùc ñoà gaù keïp caùc chi tieát nhöïa, chaát deûo;
hoaëc ñöôïc söû duïng trong ngaønh cô khí nhö caáp phoâi gia coâng; hoaëc trong moâi tröôøng veä
sinh saïch nhö coâng ngheä saûn xuaát caùc thieát bò ñieän töû. Ngoaøi ra heä thoáng ñieàu khieån baèng
khí neùn ñöôïc söû duïng trong caùc daây chuyeàn saûn xuaát thöïc phaåm, nhö: röõa bao bì töï ñoäng,
chieát nöôùc voâ chai…; trong caùc thieát bò vaän chuyeån vaø kieåm tra cuûa caùc baêng taûi, thang maùy
coâng nghieäp, thieát bò loø hôi, ñoùng goùi, bao bì, in aán, phaân loaïi saûn phaåm vaø trong coâng
nghieäp hoùa chaát, y khoa vaø sinh hoïc.

1.3.2. Phaïm vi öùng duïng cuûa ñieàu khieån thuûy löïc
Heä thoáng ñieàu khieån thuûy löïc ñöôïc söû duïng trong lónh vöïc coâng nghieäp, nhö: maùy
eùp aùp löïc, maùy naâng chuyeån, maùy coâng cuï gia coâng kim loaïi, maùy daäp, maùy xuùc, tôøi keùo,…
Döôùi ñaây laø moät soá hình minh hoïa veà öùng duïng cuûa heä thoáng ñieàu khieån khí neùn vaø
thuûy löïc.




Heä thoáng naâng baûo döôõng xe



Taùy maùy gaép saûn phaåm baèng khí neùn




9
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com




Khuoân taïo deø xe maùy
Maùy caét thuûy löïc




Gheùp caùc cô caáu khuoân
Maùy eùp thuûy löïc




Maùy caùn thuûy löïc




10
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered - http://www.simpopdf.com




Maùy eùp ñeá giaøy



Maùy chaán thuûy löïc




Maùy uoán oáng thuûy löïc




Ñoùng goùi saûn phaåm
Phaân loa i saûn phaåm



11
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com

1.4. COÂNG THÖÙC VAØ ÑÔN VÒ ÑO CUÛA CAÙC ÑAÏI LÖÔÏNG CÔ BAÛN
1.4.1. Löïc
- Ñôn vò cuûa löïc laø Newton (N). 1 Newton laø löïc taùc ñoäng leân ñoái troïng coù khoái löôïng 1kg
vôùi gia toác 1 m/s2.
1 N = 1 kg.m/s2
1.4.2. Aùp suaát
- Ñôn vò cô baûn cuûa aùp suaát theo heä ño löôøng SI laø pascal.
- Pascal (Pa) laø aùp suaát phaân boá ñeàu leân beà maët coù dieän tích 1m2 vôùi löïc taùc ñoäng vuoâng
goùc leân beà maët ñoù laø 1 Newton (N).
1 Pascal = 1 N/m2 = 1kg m/s2/m2 = 1kg/ms2
- Ngoaøi ra coøn duøng ñôn vò bar:
1 bar = 105Pa = 1Kg/cm2 =1 at
- Moät soá nöôùc tö baûn coøn duøng ñôn vò psi ( pound (0.45336 kg) per square inch (6.4521
cm2)
Kí hieäu lbf/in2 (psi); 1 bar = 14,5 psi
- Aùp suaát coù theå tính theo coät aùp löu chaát
P = wh
Trong ñoù: w troïng löôïng rieâng löu chaát
h chieàu cao coät aùp
1.4.3. Löu löôïng
- Löu löôïng laø vaän toác doøng chaûy cuûa löu chaát qua moät tieát dieän doøng chaûy. Ñôn vò thöôøng
duøng laø l/min.
Q = v.A
Trong ñoù: Q löu löôïng cuûa doøng chaûy
A Tieát dieän cuûa doøng chaûy
v Vaän toác trung bình cuûa doøng chaûy
1.4.3. Coâng
- Ñôn vò cuûa coâng laø Joule (J). 1 Joule laø coâng sinh ra döôùi taùc ñoäng cuûa löïc 1 N ñeå vaät dòch
chuyeån quaõng ñöôøng 1 m.
1 J =1Nm
1 J = 1 m2kg/s2
- Coâng ñöôïc tính theo coâng thöùc:
Wk = F*L
Trong ñoù: F löïc taùc duïng vaøo vaät
L quaûng ñöôøng vaät ñi ñöôïc.

1.4.4. Coâng suaát
-Ñôn vò coâng suaát laø Watt
-1 Watt laø coâng suaát, trong thôøi gian 1 giaây sinh ra naêng löôïng 1 joule.
1 W = 1 Nm/s
1 W = 1 m2kg/s3
- Coâng suaát ñöôïc tính theo coâng thöùc:


12
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered - http://www.simpopdf.com

Q (l/min) * P (bar)
H= (kW)
600

1.4.5. Ñoä nhôùt
- Ñoä nhôùt ñoäng cuûa moät chaát laø coù ñoä nhôùt ñoäng löïc 1 Pa.s vaø khoái löôïng rieâng 1 kg/cm3.


η
v=
ρ
Trong ñoù:
η: ñoä nhôùt ñoäng löïc [Pa.s]
ρ: khoái löôïng rieâng [kg/m3]
v: ñoä nhôùt ñoäng [m2/s]
- Ngoaøi ra ta coøn söû duïng ñôn vò ñoä nhôùt ñoäng laø Stokes (St) hoaëc laø centiStokes (cSt).
Chuù yù: ñoä nhôùt ñoäng khoâng coù vai troø quan troïng trong heä thoáng ñieàu khieån khí neùn maø noù
raát quan troïng trong ñieàu khieån thuûy löïc.




13
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Chöông 1 – Ñaïi cöông veà ñieàu khieån Khí neùn & Thuûy löïc
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com

BAØI TAÄP CHÖÔNG 1
Baøi 1:
Loái vaøo cuûa bôm thuûy löïc laø caùch beà maët cuûa beå chöùa daàu laø 0.6m. Troïng löôïng
rieâng cuûa daàu 0.86 g/cm3. Xaùc ñònh aùp suaát tónh taïi loái vaøo cuûa bôm.
Baøi 2:
Tính toaùn ñöôøng kính trong cuûa oáng huùt vaø oáng ñaåy cuûa bôm coù löu löôïng laø 40
l/min laøm vieäc vôùi vaän toác lôùn nhaát ôû oáng huùt laø 1.2m/s vaø ôû oáng ñaåy laø 3.5m/s.
Baøi 3:
Moät bôm thuûy löïc coù thoâng soá löu löôïng 12l/min vaø aùp suaát laøm vieäc laø 200 bar.
1.Tính coâng suaát thuûy löïc bôm
2.Neáu hieäu suaát laøm vieäc cuûa bôm laø 60% thì coâng suaát cuûa ñoäng cô ñieän caàn thieát truyeàn
ñoäng bôm laø bao nhieâu.




14
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




CHÖÔNG 2

SAÛN XUAÁT VAØ PHAÂN PHOÁI
NGUOÀN NAÊNG LÖÔÏNG




Khí neùn
Saûn xuaát khí neùn
Phaân phoái khí neùn
Xöû lyù khí neùn

Thuûy löïc
Cung caáp naêng löôïng
Xöû lyù daàu
Baøi taäp




15
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

2.1. KHÍ NEÙN
2.1.1. Saûn xuaát khí neùn
Heä thoáng ñieàu khieån khí neùn hoaït ñoäng döïa vaøo nguoàn cung caáp khí neùn, nguoàn khí
naøy phaûi ñöôïc saûn xuaát thöôøng xuyeân vôùi löôïng theå tích ñaày ñuû vôùi moät aùp suaát nhaát ñònh
thích hôïp cho naêng löôïng heä thoáng.
2.1.1.1. Maùy neùn khí
Maùy neùn khí laø maùy coù nhieäm vuï thu huùt khoâng khí, hôi aåm, khí ñoát ôû moät aùp suaát
nhaát ñònh vaø taïo ra nguoàn löu chaát coù aùp suaát cao hôn.
2.1.1.2 Caùc loaïi maùy neùn khí
Maùy neùn khí ñöôïc phaân loaïi theo aùp suaát hoaëc theo nguyeân lyù hoaït ñoäng. Ñoái vôùi
nguyeân lyù hoaït ñoäng ta coù:
-Maùy neùn theo nguyeân lyù theå tích: maùy neùn pít toâng, maùy neùn caùnh gaït.
-Maùy neùn tuoác bin laø ñöôïc duøng cho coâng suaát raát lôùn vaø khoâng kinh teá khi söû duïng
löu löôïng döôùi möùc 600m3/phuùt. Vì theá noù khoâng mang laïi aùp suaát caàn thieát cho öùng duïng
ñieàu khieån khí neùn vaø hieám khi söû duïng.
2.1.1.2.1. Maùy neùn kieåu pít toâng (Reciprocating compressors)
Maùy neùn pít toâng (hình 2.1) laø maùy neùn phoå bieán nhaát vaø coù theå cung caáp naêng suaát
ñeán 500m3/phuùt. Maùy neùn 1 pít toâng coù theå neùn khí khoaûng 6 bar vaø ngoaïi leä coù theå ñeán 10
bar; maùy neùn kieåu pít toâng hai caáp coù theå neùn ñeán 15 bar; 3-4 caáp leân ñeán 250 bar.

Khoâng khí Khí neùn




Pít toâng



Kí hieäu


Chu kì huùt Chu kì neùn vaø ñaåy

Hình 2.1 Maùy neùn kieåu pít toâng

Löu löôïng cuûa maùy neùn pít toâng:

Qv = V.n.ηv .10-3 [lít / phuùt] (2.1)
Trong ñoù:
[cm3];
V - Theå tích cuûa khí neùn taûi ñi trong moät voøng quay
[voøng / phuùt]
n – Soá voøng quay cuûa ñoäng cô maùy neùn
[%]
ηv – Hieäu suaát neùn
2.1.1.2.2. Maùy neùn kieåu caùnh quaït (Rotary compressors)


16
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


D




2e
a
Buoàng Kí hieäu
Buoàng
huùt
ñaåy




Hình 2.2 Maùy neùn kieåu caùnh gaït



Nguyeân lyù hoaït ñoäng cuûa maùy neùn khí kieåu caùnh gaït moâ taû ôû hình 2.2: khoâng khí seõ
ñöôïc vaøo buoàng huùt. Nhôø roâto vaø stato ñaët leäch taâm, neân khi roâto quay chieàu sang phaûi, thì
khoâng khí vaøo buoàng neùn. Sau ñoù khí neùn seõ ñi ra buoàng ñaåy.
Löu löôïng cuûa maùy neùn caùnh gaït tính theo []:

[m3/phuùt]
Qv = (π.D – z.a).2.e.b.n.λ (2.2)

Trong ñoù:
[m];
a - Chieàu daøy caùnh gaït
[m];
e – Ñoä leäch taâm
z – Soá caùnh gaït;
[m];
D – Ñöôøng kính stato
[voøng/phuùt];
n – Soá voøng quay roâto
[m].
b – Chieàu roäng caùnh gaït
(λ = 0,7 – 0,8);
λ - Hieäu suaát

2.1.2. Phaân phoái khí neùn
Heä thoáng phaân phoái khí neùn coù nhieäm vuï chuyeån khoâng khí neùn töø nôi saûn xuaát ñeán
nôi tieâu thuï, ñaûm baûo aùp suaát p vaø löu löôïng Q vaø chaát löôïng khí neùn cho caùc thieát bò laøm
vieäc, ví duï nhö van, ñoäng cô khí, xy lanh khí…
Truyeàn taûi khoâng khí neùn ñöôïc thöïc hieän baèng heä thoáng oáng daãn khí neùn, chuù yù ñoái
vôùi heä thoáng oáng daãn khí coù theå laø maïng ñöôøng oáng ñöôïc laép raùp coá ñònh (trong toaøn nhaø
maùy) vaø maïng ñöôøng oáng laép raùp trong töøng thieát bò, trong töøng maùy moâ taû ôû hình 2.3.
Ñoái vôùi heä thoáng phaân phoái khí neùn ngoaøi tieâu chuaån choïn maùy neùn khí hôïp lí, tieâu
chuaån choïn ñuùng caùc thoâng soá cuûa heä thoáng oáng daãn ( ñöôøng kính oáng, vaät lieäu oáng); caùch


17
ÑIEÀU PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SimpoKHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

laép ñaët heä thoáng oáng daãn, baûo haønh heä thoáng phaãn phoái cuõng ñoùng vai troø quan troïng veà
phöông dieän kinh teá cuõng nhö yeâu caàu kyõ thuaät cho heä thoáng ñieàu khieån khí neùn.


Air accumulator within




slope 1-2%
Service unit
pneumatic system




Air consumer
Air
receiver Air accumulator for
several consumers
Condensate trap
Compressor

Drain lock




Hình 2.3 Heä thoáng phaân phoái khí neùn
2.1.2.1. Bình nhaän vaø trích khí neùn
Bình trích chöùa khí neùn coù nhieäm vuï caân baèng aùp suaát khí neùn cuûa maùy neùn khí
chuyeån ñeán, trích chöùa, ngöng tuï vaø taùch nöôùc tröôùc khi chuyeån ñeán nôi tieâu thuï.
Kích thöôùc cuûa bình trích chöùa phuï thuoäc vaøo coâng suaát cuûa maùy neùn khí, coâng suaát
tieâu thuï cuûa caùc thieát bò söû duïng vaøphöông phaùp söû duïng khí neùn.
Bình trích chöùa khí neùn coù theå ñaët naèm ngang, naèm ñöùng. Ñöôøng oáng ra cuûa khí neùn
bao giôø cuõng naèm ôû vò trí cao nhaát cuûa bình trích chöùa (hình 2.4).

Ñöôøng khí neùn vaøo

Ñöôøng khí neùn ra




a. b.
Hình 2.4 Caùc loaïi bình trích chöùa
2.1.2.2. Ñöôøng oáng
Ñöôøng oáng daãn khí neùn coù ñöôøng kính trong vaøi milimet trôû leân. Chuùng ñöôïc laøm
baèng caùc vaät lieäu cao su, nhöïa hoaëc kim loaïi.
Thoâng soá cô baûn kích thöôùc oáng (ñöôøng kính beân trong) phuï thuoäc vaøo: vaän toác doøng
chaûy cho pheùp, toån thaát aùp suaát cho pheùp, aùp suaát laøm vieäc, chieàu daøi oáng, löu löôïng, heä soá
caûn trôû doøng chaûy vaø caùc phuï kieän noái oáng.

18
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


Löu löôïng: phuï thuoäc vaøo vaän toác doøng chaûy (Q=v.F). Vaän toác doøng chaûy caøng lôùn, toån
-
thaát aùp suaát trong oáng caøng lôùn.
Vaän toác doøng chaûy: vaän toác doøng chaûy cuûa khí neùn trong oáng daãn neân choïn laø töø 6 ÷ 10
-
m/s. Vaän toác cuûa doøng chaûy khi qua caùc choã löôïn cua cuûa oáng hoaëc noái oáng, van, nhöõng
nôi coù tieát dieän nhoû laïi seõ taêng leân, hay vaän toác doøng chaûy seõ taêng leân nhaát thôøi khi caùc
thieát bò hay maùy moùc ñang vaän haønh.
Toån thaát aùp suaát: toát nhaát khoâng vöôït quaù 0.1 bar. Thöïc teá sai soá cho pheùp ñeán 5% aùp
-
suaát laøm vieäc. Nhö vaäy toån thaát aùp suaát laø 0.3 bar laø chaáp nhaän ñöôïc vôùi aùp suaát laøm
vieäc laø 6 bar.
Heä soá caûn doøng chaûy: khi löu löôïng khí ñi qua caùc choã noái khôùp, van, khuùc cong seõ gaây
-
ra hieän töôïng caûn doøng chaûy. Baûng 1, bieåu thò caùc heä soá caûn töông ñöông chieàu daøi oáng
daãn l’ cuûa caùc phuï kieän noái.

Chieàu daøi oáng daãn töông ñöông l’ (m)
Phuï kieän noái Ñöôøng kính trong cuûa oáng daãn (mm)
25 40 50 80 100 125 150
Van kieåu maøng
1,2 2,0 3,0 4,5 6 8 10
moûng
Van khoùa
6 10 15 25 30 50 60


Van môû moät phaàn 3 5 7 10 15 20 25

Van chaén 0,3 0,5 0,7 1 1,5 2 2,5

Noái vuoâng goùc 1,5 2,5 3,5 5 7 10 15

Ñoä cong R = d 0,3 0,5 0,6 1 1,5 2 2,5
d




Ñoä cong R = 2d 0,15 0,25 0,3 0,5 0,8 1 1,5
R



Oáng noái T 2 3 4 7 10 15 20


Noái oáng thu nhoû 0,5 0,7 1 2 2,5 3,5 4
2d




d




Baûng 1 Giaù trò heä soá caûn ζ töông ñöông chieàu daøi oáng daãn l’

Trong thöïc teá ñeå xaùc ñònh caùc thoâng soá cô baûn cuûa maïng ñöôøng oáng ngöôøi ta döïa vaøo
bieåu ñoà ñöôïc cho trong hình 2.5 döôùi ñaây.

19
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Chieàu daøi cuûa oáng (mm)
1 2 34 5 6 10 20 50 60 100 200 500 600 1000 2000
25



1
32



2
40

3
Ñöôøng kính trong cuûa oáng (mm)




50




Löu löôïng khí neùn (lít / s)
4
5

60

10
70

80

15

20
100
25
30
35
125 40
50


150


100
0.001 0.002 0.005 0.01 0.02 0.05 0.1 0.2 0.5 1 2 3 5 7 10 15

AÙp suaát yeâu caàu (bar)
Toån thaát aùp suaát trong oáng daãn (bar)


Hình 2.5 Bieåu ñoà söï phuï thuoäc cuûa caùc thoâng soá

Theo bieåu ñoà hình 2.5, caùc thoâng soá yeâu caàu nhö aùp suaát p, löu löôïng q, chieàu daøi
oáng, toå thaát aùp suaát ∆p vaø ñöôøng kính oáng coù moái lieân heä phuï thuoäc vôùi nhau.

Ví duï:
aùp suaát yeâu caàu p = 7 [bar]
Chieàu daøi oáng l = 200 [m]
[m3/phuùt]
Löu löôïng qv = 10
Toån thaát aùp suaát ∆p = 0,1 [bar]
Töø bieåu ñoà hình 2.5 ta xaùc ñònh ñöôïc moái quan heä giöõa caùc ñaïi löôïng treân baèng
ñöôøng neùt ñaäm vaø töø ñoù ta ñöôïc ñöôøng kính trong cuûa oáng daãn caàn choïn φ = 70 mm.
2.1.3. Xöû lyù khí neùn


20
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


Khí neùn ñöôïc taïo ra töø maùy neùn khí coù chöùa nhieàu chaát baån, ñoä baån coù theå ôû caùc möùc
ñoä khaùc nhau. Chaát baån coù theå laø buïi, ñoä aåm cuûa khoâng khí huùt vaøo, nhöõng caën baû cuûa daàu
boâi trôn vaø truyeàn ñoäng cô khí. Hôn nöõa trong quaù trình neùn nhieät ñoä cuûa khí neùn taêng leân,
coù theå gaây ra oâxy hoùa moät soá phaàn töû cuûa heä thoáng. Do ñoù vieäc xöû lyù khí neùn caàn phaûi thöïc
hieän baét buoäc. Khí neùn khoâng ñöôïc xöû lyù thích hôïp seõ gaây hö hoûng hoaëc gaây trôû ngaïi tính
laøm vieäc cuûa caùc phaàn töû khí neùn. Ñaëc bieät söû duïng khí neùn trong heä thoáng ñieàu khieån ñoøi
hoûi chaát löôïng khí neùn raát cao. Möùc ñoä xöû lyù khí neùn tuøy thuoäc vaøo töøng phöông phaùp xöû
lyù. Trong thöïc teá ngöôøi ta thöôøng duøng boä loïc ñeå xöû lyù khí neùn (hình 2.6).




Kí hieäu


Hình 2.6 Boä loïc khí
Boä loïc khí coù 3 phaàn töû: van loïc, van ñieàu chænh aùp suaát vaø van tra daàu.
Van loïc khí (hình 2.7) laø laøm saïch caùc chaát baån vaø ngöng tuï hôi nöôùc chöùa trong noù.
Khí neùn seõ taïo chuyeån ñoäng xoaén khi qua laù xoaén kim loaïi, sau ñoù qua phaàn töû loïc, caùc
chaát baån ñöôïc taùch ra vaø baùm vaøo maøng loïc, cuøng vôùi nhöõng phaân töû nöôùc ñöôïc ñeå laïi naèm
ôû ñaùy cuûa baàu loïc. Tuøy theo yeâu caàu chaát löôïng cuûa khí neùn maø choïn phaàn töû loïc. Ñoä lôùn
cuûa phaàn töû loïc neân choïn töø 20µm – 50µm.


Kh í v a øo Kh í ra
Laù k im lo a ïi x oaén



P h a à n t ö û l o ïc

T a ám n g a ê n c a ùc h

Pha àn c höùa n öôùc
Kí hieäu
C ö ûa x a û n u ôùc




Hình 2.7 Van loïc khí neùn


21
ÑIEÀU PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SimpoKHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Van ñieàu chænh aùp suaát: nhieäm vuï cuûa van aùp suaát laø oån ñònh aùp suaát ñieàu chænh, maëc
duø coù söï thay ñoåi baát thöôøng cuûa aùp suaát laøm vieäc ôû ñöôøng ra hoaëc söï dao ñoäng cuûa aùp
suaát ôû ñaàu vaøo. Aùp suaát ôû ñaàu vaøo luoân luoân laø lôùn hôn aùp suaát ôû ñaàu ra (hình 2.8).

Loø xo caûn
Ñóa van
P
Khí vaøo Khí ra 1


Mieäng van
P2
Maøng kín
Cöûa xaû khí
Loø xo löïc Kí hieäu
Vít ñieàu chænh


Hình 2.8 Van ñieàu chænh aùp suaát

Van ñieàu chænh aùp ñöôïc ñieàu chænh baèng vít ñieàu chænh taùc ñoäng leân maøng kín. Phía
treân cuûa maøng chòu taùc duïng cuûa aùp suaát ñaàu ra, phía döôùi chòu taùc duïng cuûa löïc loø xo sinh
ra do vít ñieàu chænh. Baát kyø söï taêng aùp ôû ñaàu tieâu thuï gaây cho maøng kín dòch chuyeån choáng
laïi löïc caên cuûa loø xo vì vaäy haïn cheá doøng khí ñi qua mieäng van cho tôùi luùc coù theå ñoùng saùt.
Khi khí neùn ñöôïc tieâu thuï, aùp suaát ñaàu ra giaûm, keát quaû laø ñóa van ñöôïc môû bôû löïc caên loø
xo löïc. Ñeå ngaên chaën ñóa van dao ñoäng chaäp chôøn phaûi duøng ñeán loø xo caûn gaén treân ñóa
van.
Van tra daàu: ñöôïc söû duïng ñaûm baûo cung caáp boâi trôn cho caùc thieát bò trong heä thoáng
ñieàu khieàn khí neùn nhaèm giaûm ma saùt, söï aên moøn vaø söï gæ (hình 2.9).

Vít ñieàu chænh
Loã quan saùt

Khí vaøo Khí + daàu boâi trôn

OÁng venturi



OÁng daãn daàu Van moät chieàu

Kí hieäu




Hình 2.9 Van tra daàu


22
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


2.2. THUÛY LÖÏC
2.2.1. Cung caáp naêng löôïng daàu eùp
Trong heä thoáng ñieàu khieån thuûy löïc nguoàn naêng löôïng ñöôïc duøng ñeå heä hoaït ñoäng laø
daàu eùp. Ñeå cung caáp naêng löôïng cho heä thoáng ñieàu khieån thöôøng söû duïng thieát bò bôm daàu.
Bôm daàu laø moät phaàn töû quan troïng nhaát cuûa heä thoàng ñieàu khieån thuûy löïc, duøng ñeå
bieán cô naêng thaønh naêng löôïng cuûa daàu. Nhöõng thoâng soá cô baûn cuûa bôm laø löu löôïng vaø
aùp suaát.
Löu löôïng cuûa bôm veà lyù thuyeát khoâng phuï thuoäc vaøo aùp suaát (tröø bôm ly taâm), maø
chæ phuï thuoâc vaøo kích thöôùc hình hoïc vaø vaän toác quay cuûa noù. Nhöng trong thöïc teá do söï
roø ræ qua khe hôû giöõa khoang huùt vaø khoang ñaåy, giöõa khoang ñaåy vôùi beân ngoaøi neân löu
löôïng thöïc teá cuûa bôm nhoû hôn löu löôïng lyù lyù thuyeát vaø giaûm daàn khi aùp suaát taêng.
2.2.1.1. Caùc loaïi bôm
2.2.1.1.1. Bôm baùnh raêng
Bôm baùnh raêng coù keát caáu nhö hình 2.10

Buoàng ñaåy B




Kí hieäu
Buoàng huùt A


Hình 2.10 Nguyeân lyù laøm vieäc bôm baùnh raêng
Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa bôm baùnh raêng laø söï thay ñoåi theå tích: khi theå tích cuûa buoàng
huùt (A) taêng, bôm daàu huùt, thöïc hieän chu kyø huùt; vaø khi theå tích giaûm, bôm ñaåy daàu ra
buoàng (B), thöïc hieän chu kyø neùn. Neáu treân ñöôøng ñi cuûa daàu ta ñaët moät vaät caûn thì daàu seõ
bò chaën laïi taïo neân moät aùp suaát nhaát ñònh phuï thuoäc vaøo ñoä lôùn cuûa söùc caûn vaø keát caáu cuûa
bôm.
Löu löôïng bôm baùnh raêng ñöôïc tính theo coâng thöùc:

2πd.m.z.b.n (2.3)
Q= .η v [l/ph]
1000

Trong ñoù:
[cm];
m – moâ ñun cuûa baùnh raêng
[cm];
d – ñöôøng kính voøng chia baùnh raêng
[cm];
b – beà roäng baùnh raêng
[cm];
n – soá voøng quay trong moät phuùt
z – soá raêng;

23
ÑIEÀU PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SimpoKHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

ηv – hieäu suaát theå tích.
2.2.1.1.2 Bôm caùnh gaït
Bôm caùnh gaït ñöôïc duøng roäng raõi hôn bôm baùnh raêng do oån ñònh veà löu löôïng, hieäu
suaát theå tích cao hôn.
Löu löôïng bôm coù theå thay ñoåi baèng caùch thay ñoåi ñoä leäch taâm.

Buoàng Stato
ñaåy B
Roâto



Caùnh gaït


Buoàng
huùt A
Hình 2.11 Bôm caùnh gaït taùc ñoäng ñôn

Löu löôïng cuûa bôm caùnh gaït taùc ñoäng moät kyø nhieàu caùnh ñöôïc tính theo coâng thöùc:

2 πd.b.n.e (2.4)
Q= [l/ph]
1000
Trong ñoù:
[cm];
d – Ñöôøng kính stato
[cm];
b – Chieàu roäng caùnh gaït
[cm];
e – Ñoä leäch taâm
n – Soá voøng quay cuûa roâto [voøng/phuùt].
2.2.1.1.3. Bôm pít toâng
Bôm pít toâng coù khaû naêng laøm kín toát hôn so vôùi bôm caùnh gaït vaø baùnh raêng, bôûi vaäy
bôm pít toâng ñöôïc söû duïng roäng raõi trong heä thoáng thuûy löïc laøm vieäc ôû aùp suaát cao. Phuï
thuoäc vaøo vò trí cuûa pít toâng ñoái vôùi roâto, coù theå phaân bieät chuùng thaønh bôm höôùng kính vaø
höôùng truïc.
2.2.1.1.3.1. Bôm höôùng kính
Bôm daàu pít toâng höôùng kính coù caùc pít toâng chuyeån ñoäng höôùng taâm voái truïc quay
cuûa roâto. Tuøy thuoäc vaøo soá pít toâng ta coù löu löôïng khaùc nhau (hình 2.12).

1 2
3
4
5



Hình 2.12 Bôm piston höôùng kính


24
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered



Löu löôïng bôm höôùng kính ñöôïc tính theo coâng thöùc:
πd 2 (2.5)
.h. i. n.10 −3
Q= [ l / ph]
4

Trong ñoù:
[cm];
d – Ñöôøng kính pít toâng
h – Khoaûng chaïy pít toâng, h = 2e = (1.3 – 1.4)d ; e : ñoä leäch taâm [cm];
i – Soá pít toâng;
n – Soá voøng quay cuûa roâto trong moät phuùt.
2.2.1.1.3.2. Bôm höôùng truïc
Bôm pít toâng höôùng truïc laø loaïi bôm coù caùc pít toâng ñaët song song vôùi truïc roâto vaø
ñöôïc truyeàn baèng khôùp noái vôùi truïc quay cuûa ñoäng cô ñieän (hình 2.13 ). Bôm pít toâng
höôùng truïc coù öu ñieåm laø kích thöôùc nhoû goïn vaø haàu heát ñeàu chænh löu ñöôïc nhôø ñieàu chænh
goùc nghieân cuûa keát caáu ñóa nghieân ôû trong bôm.



h


d
D
α




Hình 2.13 Bôm pít toâng höôùng truïc

Löu löôïng bôm höôùng truïc ñöôïc tính theo coâng thöùc:

πd 2 (2.6)
.D. i. n. tgα .10 −3
Q= [ l / ph]
4

Trong ñoù:
[cm];
d – Ñöôøng kính pít toâng
[cm];
D – ñöôøng kính treân ñoù phaân boá caùc xy lanh
i – Soá pít toâng;
[vg/ph];
n – soá voøng quay cuûa truïc roâto
[ñoä].
α - goùc nghieân cuûa roâto vôùi truïc quay

25
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

2.2.1.2. Beå Daàu
2.2.1.2.1. Nhieäm vuï
- Cung caáp daàu cho heä thoáng laøm vieäc theo chu trình kín ( caáp vaø nhaän daàu chaûy veà).
- Giaûi toûa nhieät sinh ra trong quaù trình bôm daàu laøm vieäc.
- Laéng ñoïng caùc chaát caën baû, dô baån trong quaù trình laøm vieäc.
- Taùch nöôùc.
2.2.1.2.2. Choïn kích thöôùc beå daàu
Ñoái vôùi beå daàu di ñoäng, theå tích ñöôïc choïn nhö sau:
V = 1,5.qv (2.7)
Ñoái vôùi loaïi beå daàu coá ñònh, theå tích beå daàu ñöôïc choïn nhö sau:
V = (3,0 – 5,0).qv (2.8)
Trong ñoù: V [lít] ; qv [lít/phuùt]

2.2.1.2.3. Keát caáu cuûa beå daàu
Hình 2.14 moâ taû boä nguoàn cung caáp naêng löôïng daàu. Khi ñoäng cô (1) coù ñieän, bôm
daàu laøm vieäc, daàu ñöôïc huùt leân qua qua oáng huùt (15) caáp cho heä thoáng ñieàu khieån qua cöûa
aùp (5), daàu xaû ñöôïc cho veà laïi thuøng (11) qua cöûa (8) qua boä loïc (16).




Hình 2.14 Keát caáu boä nguoàn daàu



26
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


Daàu thöôøng ñöôïc ñoå vaøo thuøng (11) qua moät cöûa (10) boá trí treân naép beå loïc vaø coù theå
kieåm tra möùc daàu ñaït yeâu caàu nhôø maét daàu (9).
Quan saùt aùp suaát cuûa boä nguoàn daàu baèng ñoàng hoà aùp suaát (7). Giaù trò aùp suaát giôùi haïn
cuûa nguoàn ñöôïc ñieàu chænh baèng van an toaøn aùp suaát (6).

2.2.2. XÖÛ LYÙ DAÀU
Trong heä thoáng ñieàu khieån thuûy löïc, vieäc xöû lyù daàu thöôøng duøng ñeán boä loïc daàu.
Hình 2.15 laø caùc boä loïc vôùi caùc kích thöôùc vaø chuûng loaïi khaùc nhau. Trong quaù trình
laøm vieäc khoâng traùnh khoûi daàu bò baån do caùc chaát baån ñöôïc taïo ra töø beân ngoaøi hay baûn
thaân cuûa noù. Nhöõng chaát baån naøy ñaõ gaây ra hieän töôïng keït caùc khe hôû, caùc tieát dieän doøng
chaûy laøm aûnh höôûng raát lôùn ñeán söï oån ñònh hoaït ñoäng cuûa heä thoáng vaø hö hoûng. Do ñoù
trong heä thoáng daàu eùp ta thöôøng gaén caùc boä loïc daàu ñeå ngaên ngöøa chaát baån thaâm nhaäp vaøo
beân trong caùc cô caáu, phaàn töû daàu eùp.
Boä loïc daàu thöôøng ñaët ôû oáng huùt cuûa bôm daàu. Tröôøng hôïp caàn daàu saïch hôn, ñaët
theâm moät boä nöõa ôû cöûa ra cuûa bôm, vaø moät ôû oáng xaû cuûa heä thoáng daàu eùp.
Löu löôïng chaûy qua boä loïc daàu, ta duøng coâng thöùc tính löu löôïng qua löôùi loïc:
A.∆p
Q =α (2.9)
[l / ph]
η
Trong ñoù:
[cm2];
A – dieän tích toaøn boä beà maët loïc
[bar];
∆p - hieäu aùp cuûa boä loïc (∆p = p2 – p1)
[P];
η - ñoä nhôùt ñoäng löïc cuûa daàu
α - heä soá loïc, ñaëc tröng cho löôïng daàu chaûy qua boä loïc treân ñôn vò dieän tích
[l/cm2.ph].
vaø thôøi gian
Tuøy thuoäc vaøo ñaëc ñieåm cuûa boä loïc, coù theå laáy α = 0,006 – 0,009.




Hình 2.15 Boä loïc


Moät soá caùch laép boä loïc daàu trong heä thoáng
Tuøy theo yeâu caàu chaát löôïng cuûa daàu trong heä thoáng ñieàu khieån, maø ta coù theå laép caùc
boä loïc daàu ôû caùc vò trí khaùc nhau (hình 2.16).


27
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version2-–http://www.simpopdf.com ng löôïng
Chöông Saûn xuaát & phaân phoái nguoàn naê
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC




M

M
T




b. Boä loïc laép ôû ñöôøng neùn
a. Boä loïc laép ôû ñöôøng huùt




M
T




c. Boä loïc laép ôû ñöôøng xaû

Hình 2.16 - Caùch laép boä loïc trong heä thoáng




28
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com i nguoàn naêng löôïng
höông 2 – Saûn xuaát & phaân phoá
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


BAØI TAÄP CHÖÔNG 2
Baøi 1:
Moät bôm chuyeån dôøi vò trí coù theå tích laø 14 cm3/rev ñöôïc quay vôùi 1440 rev/min vaø
aùp suaát laøm vieäc lôùn nhaát laø 150 bar. Hieäu suaát theå tích laø 0.9 vaø hieäu suaát toång cuûa bôm laø
0.8. Tính:
1. Löu löôïng bôm trong 1 phuùt
2. Coâng suaát vaøo caàn thieát taïi truïc bôm.
3. Moâmen truyeàn ñoäng taïi truïc bôm.
Baøi 2:
Moät bôm chuyeån dôøi vò trí vôùi löu löôïng 1l/min ñöôïc bôm vaøo moät oáng coù theå tích
laø 1 lít. Neáu cuoái oáng bò khoùa ñoät ngoät, tính taêng aùp sau 1 giaây.
Baøi 3:
Moät maùy neùn caàn moät löu löôïng 200l/min ñeå môû vaø ñoùng khuoân ôû aùp suaát lôùn nhaát
laø 30 bar. Haønh trình laøm vieäc (khi eùp) caàn moät aùp suaát toái ña laø 400 bar, thì löu löôïng
trong khoaûng 12 ¸ 20 l/min thoûa maõn hay khoâng? Coâng suaát cuûa bôm dòch chuyeån vò trí laø
bao nhieâu?




29
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com




PHAÀN II


CAÙC THAØNH PHAÀN CUÛA HEÄ THOÁNG
ÑIEÀU KHIEÅN KHÍ NEÙN & THUÛY LÖÏC


Khaùi nieäm


Moät heä thoáng ñieàu khieån thuûy löïc - khí neùn coù theå laø moät heä ñieàu khieån kín hay moät
heä hôû, veà cô baûn noù chöùa caùc thaønh phaàn, phaàn töû ñöôïc moâ taû nhö hình 3.1.
Tuøy theo nhieäm vuï hoaït ñoäng cuûa ñoái töôïng ñieàu khieån, möùc ñoä phöùc taïp cuûa heä ñieàu
khieån maø ta coù theå phaân tích, choïn caùc phaàn töû thích hôïp cho vieäc thieát keá heä ñieàu khieån
vaø heä thoáng ñoäng hoïc.

Cô caáu chaáp haønh

Phaàn töû ñieàu khieån


Phaàn töû xöû lyù tín hieäu
(1V2)

Phaàn töû ñöa tín hieäu
(1S1, 1S2, 1S3)


Ñaïi löôïng vaøo (vaät lí)
Löu löôïng, Aùp suaát
Boä phaän loïc
Nguoàn naêng löôïng
Hình 3.1 Caáu truùc maïch ñieàu khieån vaø caùc phaàn töû




30
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




CHÖÔNG 3

PHAÀN TÖÛ ÑÖA TÍN HIEÄU VAØ XÖÛ LYÙ
TÍN HIEÄU ÑIEÀU KHIEÅN




Caùc phaàn xöû lyù tín hieäu
Caùc phaàn töû ñöa tín hieäu
Phaàn töû YES
Nuùt nhaán
Phaàn töû NOT
Coâng taéc
Phaàn töû AND
Giôùi haïn haønh trình
Phaàn töû OR
Caûm bieán
Phaàn töû NAND
Phaàn töû NOR
Phaàn töû Flip-Flop
Phaàn töû thôøi gian




31
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com

3.1. CAÙC PHAÀN TÖÛ ÑÖA TÍN HIEÄU
Tín hieäu taùc ñoäng vaø ñöa vaøo xöû lyù coù theå laø ñieän, khí neùn, thuûy löïc. Caùc phaàn töû ñöa tín
hieäu coù theå: nuùt nhaán, giôùi haïn haønh trình, coâng taéc, rôle, boä ñònh thôøi, boä ñeám, caùc caûm
bieán.

3.1.1. Nuùt nhaán
Nuùt nhaán taùc ñoäng thì tieáp ñieåm (1,2) môû ra vaø tieáp ñieåm (1,4) noái laïi.




2
1
2
4
1
1 4
Ñieän


Hình 3.2 Tín hieäu ñieän (NO vaø NC)




A A
A
P
A
P
P
P


Hình 3.4 Tín hieäu khí- thuûy löïc (NO)
Hình 3.3 Tín hieäu khí- thuûy löïc (NC)


3.1.2. Coâng taéc


A
P A
P


Kí hieäu ñieän Kí hieäu thuûy - khí
Hình 3.5 – Coâng taéc

Coâng taéc thöïc hieän chuyeån ñoåi traïng thaùi khi taùc ñoäng




32
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


3.1.3. Giôùi haïn haønh trình Normally
Normally
open
closed

1
2 4
1 Free
flow

Restricted
4
2 flow

Pilot control

Hình 3.6 Giôùi haïn haønh trình ñieän Hình 3.7 Giôùi haïn haønh trình khí - thuûy

Ví duï: öùng duïng coâng taéc haønh trình ñeå khi ñaïp thaéng xe thì ñeøn baùo hieäu saùng (hình
3.8).




Hình 3.8 Ñaïp thaèng ñeøn oâtoâ chaùy saùng

3.1.4. Caûm bieán
3.1.4.1 Caûm bieán töø tröôøng
Caûm bieán töø tröôøng chæ söû duïng ñeå phaùt hieän nhöõng vaät coù töø tröôøng. Caûm bieán naøy
ñöôïc laép ñaët treân caùc thaân xy lanh khí neùn coù pít toâng töø tröôøng ñeå giôùi haïn haønh trình cuûa
noù (hình 3.9).




1. Nam chaâm vónh cöûu

1 1
a) Chöa caûm öùng b) Ñaõ caûm öùng
Hình 3.9 Caûm öùng töø tröôøng treân piston



33
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com

Ví duï: Xaùc ñònh vò trí ôû ñaàu vaø cuoái haønh trình piston baèng 2 caûm bieán töø tröôøng gaén
treân thaân xy lanh (hình 3.10).




Hình 3.10 Xaùc ñònh haønh trình
baèng caûm bieán töø tröôøng


3.1.4.2. Caûm bieán baèng tia
Caûm bieán baèng tia laø loaïi caûm bieán khoâng tieáp xuùc. Nguyeân taéc laøm vieäc chæ ñoái vôùi
tín hieäu vaøo laø doøng tia khí neùn. Caûm bieán baèng tia ñöôïc öùng duïng ôû caùc lónh vöïc maø caûm
bieán khoâng tieáp xuùc baèng ñieän khoâng ñaûm nhaän ñöôïc trong ñieàu kieän moâi tröôøng laøm vieäc
khaéc khe: noùng, coù aên moøn hoùa hoïc, aåm öôùt, aûnh höôûng ñieän tröôøng, an toaøn cao,…
Vôùi caûm bieán baèng tia khí neùn thì tín hieäu ra (sau khi caûm nhaän ñöôïc vaät theå) coù aùp
suaát raát nhoû. Do ñoù ta phaûi khueách ñaïi tín hieäu tröôùc khi ñöa vaøo xöû lyù ñieàu khieån, thöôøng
ta duøng ñeán boä khueách ñaïi baèng khí neùn ñeå khueách ñaïi.
Chuù yù: caûm bieán naøy chæ coù ñoái vôùi khí neùn, khoâng söû duïng trong thuûy löïc.
3.1.4.2.1. Caûm bieán baèng tia reõ nhaùnh
Khi khoâng coù vaät caûn thì doøng khí neùn ñöôïc phaùt ra töø nguoàn P seõ ñi thaúng, neáu coù
vaät caûn thì doøng khí seõ bò reõ nhaùnh qua cöûa X (hình 3.11).
AÙp suaát cuûa cöûa tín hieäu ra X phuï thuoäc vaøo khoaûng caùch s giöõa beà maët ñaàu caûm
bieán vôùi maët vaät caûn, s caøng nhoû thì aùp suaát caøng lôùn.
s




X
X

P
P P

Hình 3.11 Caûm bieán tia reõ nhaùnh


3.1.4.2.2 Caûm bieán baèng tia phaûn hoài
Khi doøng khí neùn P ñi qua khoâng coù vaät caûn thì ñaàu ra tín hieäu phaûn hoài X= 0; coù vaät
caûn thì tín hieäu X= 1. Ñaëc bieät caûm bieán naøy cho tín hieäu X=1 cho caû vaät caû dòch chuyeån
theo höôùng doïc truïc cuûa caûm bieán– khoaûng caùch a vaø caû höôùng vuoâng goùc vôùi truïc –
khoaûng caùch s (hình 3.12).
Ví duï : öùng duïng caûm bieán baèng tia phaûn hoài ñeå xaùc ñònh ñoä leäch cuûa 2 meùp giaáy cuûa
cuoän giaáy ñang chaïy treân 2 ru loâ (hình 3.13).


34
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




P

X

P P

X

Hình 3.12 Caûm bieán tia phaûn hoài

4.1.4.2.3. Caûm bieán thu phaùt baèng tia
Nguyeân lyù hoaït ñoäng ñöôïc moâ taû ôû hình 3.14

1
1
2

1. Cung caáp aùp

2. Ngoû ra aùp (tín hieäu aùp) a)
a. Ñaàu thu (aùp suaát)
b. Ñaàu phaùt (aùp suaát)




b)

Hình 3.14 Caûm bieán thu phaùt baèng
1
1
Ví duï: duøng caûm bieán thu phaùt baèng tia ñeå phaùt hieän tình traïng gaõy muõi khoan cuûa
quaù trình gia coâng khoan chi tieát (hình 3.15).




Hình 3.13 Xaùc ñònh ñoä leäch meùp giaáy Hình 3.15 Phaùt hieän gaõy muõi khoan



35
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com

4.1.4.3.Caûm bieán caûm öùng töø
Nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa caûm bieán caûm öùng töø ñöôïc moâ taû ôû hình 3.16. Boä taïo dao
ñoäng phaùt taàn soá cao. Khi coù vaät caûn kim loaïi naèm trong vuøng ñöôøng söùc cuûa töø tröôøng,
trong kim loaïi ñoù seõ hình thaønh ñieän tröôøng xoaùy. Vaät caûn caøng gaàn cuoän caûm öùng thì
doøng ñieän xoaùy trong vaät caûn caøng taêng, naêng löôïng boä dao ñoäng giaûm daãn ñeán bieân ñoä
cuûa boä dao ñoäng seõ giaûm. Qua boä so, tín hieäu ra ñöôïc khueách ñaïi. Trong tröôøng hôïp tín
hieäu ra laø tín hieäu nhò phaân, maïch Schmitt trigô seõ ñaûm nhaän nhieäm vuï naøy.


6
7




8 9


1 4 5
2 3
Kí hieäu
Hình 3.16 Sô ñoà maïch caûm bieán töø
1. Boä dao ñoäng 2. Boä chænh tín hieäu 3. Boä so Schmitt trigô
4. Boä hieån thò traïng thaùi 5. Boä khueách ñaïi 6. Ñieän aùp ngoaøi
7. OÅn nguoàn beân trong 8. Cuoän caûm öùng 9. Tín hieäu ra

Ví duï: öùng duïng caûm bieán caûm öùng töø ñeå xaùc ñònh vò trí haønh trình cuûa piston khí neùn
– thuûy löïc (hình 3.17); hay phaùt hieän aám kim loaïi ñöôïc mang ñi nhôø baêng taûi dòch chuyeån
(hình 3.18).
Taám kim loaïi
Baêng taûi




Caûm bieán töø


Hình 3.17 Xaùc ñònh vò trí ñaàu truïc

Hình 3.18 Phaùt hieän taám kim loaïi treân baêng taûi
4.1.4.4. Caûm bieán ñieän dung
Nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa caûm bieán ñieän dung ñöôïc moâ taû ôû hình 3.19. Boä taïo dao ñoäng seõ
phaùt taàn soá cao. Khi coù vaät caûn kim loaïi hoaëc phi kim loaïi naèm trong vuøng ñöôøng söùc cuûa
ñieän tröôøng, ñieän dung cuûa tuï ñieän thay ñoåi. Nhö vaäy taàn soá rieâng cuûa boä dao ñoäng thay


36
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


ñoåi. Qua boä so vaø chænh tín hieäu, tín hieäu ra ñöôïc khueách ñaïi. Tröôøng hôïp tín hieäu ra laø tín
hieäu nhò phaân, maïch Schmitt trigô seõ ñaûm nhaän coâng vieäc naøy.
6
7




9
8


4 5
1 2 3
Kí hieäu
Hình 3.19 Maïch caûm bieán ñieän dung
1. Boä dao ñoäng 2. Boä chænh tín hieäu 3. Boä so Schmitt trigô
4. Boä hieån thò traïng thaùi 5. Boä khueách ñaïi 6. Ñieän aùp ngoaøi
7. OÅn nguoàn beân trong 8. Ñieän cöïc tuï ñieän 9. Tín hieäu ra


Ví duï: öùng duïng caûm bieán ñieän dung ñeå phaùt hieän ñeá giaøy cao su maøu ñen naèm treân
baêng taûi di chuyeån (hình 3.20); hay kieåm tra soá löôïng saûn phaåm ñöôïc ñoùng goùi vaøo thuøng
giaáy caùt toâng baèng caùch phaùt hieän vaät theå qua lôùp vaät lieäu giaáy (hình 3.21).




Hình 3.20 Phaùt hieän ñeá giaày cao su maøu ñen Hình 3.21 Kieåm tra ñoùng goùi saûn phaåm

4.1.4.5. Caûm bieán quang hoïc
Nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa caûm bieán quang ñöôïc moâ taû ôû hình 3.22, goàm 2 boä phaän:
− Boä phaän phaùt tia hoàng ngoaïi;
− Boä phaän thu tia hoàng ngoaïi.
Boä phaän phaùt seõ phaùt ra tia hoàng ngoaïi baèng ñioât phaùt quang vaø khi gaëp vaät caûn thì
tia hoàng ngoaïi ñöôïc phaûn xaï laïi vaøo ñaàu thu. ÔÛ taïi boä phaän ñaàu thu, tia hoàng ngoaïi ñöôïc
phaûn hoài seõ ñöôïc xöû lyù, khueách ñaïi tröôùc khi cho tín hieäu ra.

37
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com


9
10
11




12

Kí hieäu
8
5
3 4 6 7
2
1
Hình 3.22 Maïch caûm bieán quang

1. Boä dao ñoäng 2. Boä phaän phaùt 3. Boä phaän thu
4. Khueách ñaïi sô boä 5. Xöû lyù logic 6. Chuyeån ñoåi xung.
7.Hieån thi traïng thaùi 8. Baûo veä ngoû ra 9. Ñieän aùp ngoaøi
10. OÅn nguoàn beân trong 11. Khoaûng caùch phaùt hieän 12. Tín hieäu ra


Ví duï: öùng duïng caûm bieán quang ñeå ñeám soá löôïng taám plastic treân baêng taûi di chuyeån
(hình 3.23); hay phaân loaïi caùc chai coù hay khoâng coù naép bít kín mieäng chai (hình 3.24).




Hình 3.23 Ñeám saûn phaåm taám Plastic




Hình 3.24 Phaân loaïi chai coù hay khoâng coù naép




38
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


4.2. CAÙC PHAÀN TÖÛ XÖÛ LYÙ TÍN HIEÄU
4.2.1. Phaàn töû YES
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû YES ñöôïc trình baøy ôû hình 3.25




S=a
a
S
a 1. p
a P s=a
Kí hieäu thuûy-khí
Kí hieäu ñieän Kí hieäu logic Keát caáu thuûy - khí


Sô ñoà traïng thaùi
Baûng chaân lyù
L Tín hieäu vaøo a S
a
0 0 0
L L
L Tín hieäu ra
S 0
Hình 3.25 Phaàn töû logic YES

4.2.2. Phaàn töû NOT
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû NOT ñöôïc trình baøy ôû hình 3.26.



S=a
a
S
a 1. p
a s=a
P

Kí hieäu thuûy-khí
Kí hieäu ñieän Kí hieäu logic Keát caáu thuûy-khí

Sô ñoà traïng thaùi
Baûng chaân lyù
L Tín hieäu vaøo a S
a
0 0 L
L 0
L Tín hieäu ra
S 0
Hình 3.26 Phaàn töû logic NOT




39
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com

4.2.3. Phaàn töû OR
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû OR ñöôïc trình baøy ôû hình 3.27.
s=a+b

a b
a
S
≥1
P
b
s=a+b
a b

Kí hieäu ñieän Kí hieäu logic Kí hieäu thuûy - khí
Kí hieäu keát caáu

Baûng chaân lyù
Sô ñoà traïng thaùi
a b S
L
a 0 0 0
Tín hieäu vaøo
0
0 L L
L Tín hieäu vaøo L 0 L
0
b
L L L
Tín hieäu ra
L
S
0
Hình 3.27 Phaàn töû OR
4.2.4. Phaàn töû AND
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû AND ñöôïc trình baøy ôû hình 3.28.

S=a.b
b
S=a.b
a
a b
S a
&
b P
a b s=a.b

Kí hieäu thuûy-khí
Kí hieäu logic
Kí hieäu ñieän Keát caáu thuûy-khí

Sô ñoà traïng thaùi
L Baûng chaân lyù
a a b S
0 Tín hieäu vaøo 0 0 0
L
b 0 L 0
Tín hieäu vaøo
L 0 0
0
L L L
L Tín hieäu ra
S
0

Hình 3.28 Phaàn töû AND




40
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


4.2.5. Phaàn töû NAND
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû NAND ñöôïc trình baøy ôû hình 3.29.
S
b
a S
&
a
b

P
Kí hieäu thuûy khí
Kí hieäu logic
Kí hieäu ñieän

Baûng chaân lyù
Sô ñoà tín hieäu
L a b S
Tín hieäu vaøo
a 0 0 L
0
0 L L
L
L 0 L
b Tín hieäu vaøo
0 L L 0
L
Tín hieäu ra
S
0
Hình 3.29 Phaàn töû NAND


4.2.6. Phaàn töû NOR
Sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû NOR ñöôïc trình baøy ôû hình 3.30.

a
P
a S
≥1
S
b b

Kí hieäu thuûy - khí
Kí hieäu logic
Kí hieäu ñieän

Baûng chaân lyù
L Sô ñoà tín hieäu a b S
a
0 0 L
0
Tín hieäu vaøo 0 L 0
b L
L 0 0
0 Tín hieäu vaøo L L 0
L
S
Tín hieäu ra
0

Hình 3.30 Phaàn töû NOR




41
ÑIEÀU PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionChöông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SimpoKHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC - http://www.simpopdf.com

4.2.7. Phaàn töû nhôù Flip-Flop
Nhö chuùng ñaõ bieát ôû caùc phaàn töû tröôùc, khi tín hieäu vaøo döôùi daïng xung bò maát thì tín
hieäu ra cuõng maát luoân. Phaàn töû naøy coù nhieäm vuï nhôù, coù nghóa laø tín hieäu ra vaãn ñöôïc duy
trì cho duø tín hieäu vaøo khoâng coùn nöõa.
Hình 3.31 trình baøy sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû nhôù 2 coång vaøo vaø
moät coång ra.




S
a S
a b
S
a 1 b
RC
&
b


Kí hieäu thuûy - khí
Kí hieäu logic
Kí hieäu ñieän


Sô ñoà traïng thaùi
Baûng chaân lyù
L
Tín hieäu vaøo
a abS
0
L 0 0 Khoâng ñoåi
b Tín hieäu vaøo
0LL
0
L00
L
S Tín hieäu ra LL0
0

Hình 3.32 Phaàn töû nhôù 2 in / 1 out


Hình 3.33 trình baøy sô ñoà maïch, baûng chaân lyù, kí hieäu cuûa phaàn töû nhôù 2 coång vaøo vaø
hai coång ra.

XY
a b
Y
≥1
a S X
≥1
b R a S
b S




Kí hieäu thuûy - khí
Kí hieäu logic
Kí hieäu ñieän




42
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.com ñöa & xöû lyù tín hieäu
Chöông 3 – Caùc phaàn töû
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




Sô ñoà traïng thaùi
L
Tín hieäu vaøo Baûng chaân lyù
a 0
abX Y
L
b Tín hieäu vaøo 0 0 Khoâng ñoåi
0
0LL 0
L
X Tín hieäu ra L00 L
0
L L Khoâng ñoåi
L
Tín hieäu ra
0
Y

Hình 3.33 Phaàn töû nhôù 2 in / 2 out

4.2.8. Phaàn töû thôøi gian
- Phaàn töû thôøi gian môû treã theo chieàu döông : bieåu ñoà thôøi gian vaø kí hieäu moâ taû ôû
hình 3.34.

A X
X
PR
A
t1

Kí hieäu thuûy - khí Bieåu ñoà thôøi gian

Hình 3.34 Phaàn töû thôøi gian môû treã theo chieàu döông




- Phaàn töû thôøi gian ngaét treã theo chieàu döông : bieåu ñoà thôøi gian vaø kí hieäu moâ taû ôû
hình 3.35.

A X
X
A
PR t1


Bieåu ñoà thôøi gian
Kí hieäu thuûy khí
Hình 3.35 Phaàn töû thôøi gian ngaét treã theo chieàu döông


43
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered VersionC-höông 3 – Caùc phaàn töû ñöa & xöû lyù tín hieäu
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC http://www.simpopdf.com

- Phaàn töû thôøi gian ngaét treã theo chieàu aâm : bieåu ñoà thôøi gian vaø kí hieäu moâ taû ôû hình
3.36.


A X
X
A
PR t1

Bieåu ñoà thôøi gian
Kí hieäu thuûy khí
Hình 3.36 Phaàn töû thôøi gian ngaét treã theo chieàu aâm




44
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comc phaàn töû chaáp haønh
Chöông 4 – Caù
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




CHÖÔNG 4


CAÙC PHAÀN TÖÛ CHAÁP HAØNH




Ñoäng cô
Ñoäng cô baùnh raêng
Ñoäng cô caùnh gaït
Ñoäng cô pít toâng
Xy lanh
Xy lanh löïc
Xy lanh quay
Moät soá xy lanh ñaëc bieät
Baøi taäp




45
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comchaáp haønh
Chöông 4 – Caùc phaàn töû
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

4.1. ÑOÄNG CÔ

Ñoäng cô coù nhieäm vuï bieán ñoåi naêng löôïng theá naêng hay ñoäng naêng cuûa löu chaát
thaønh naêng löôïng cô hoïc – chuyeån ñoäng quay.
Ñaïi löôïng ñaëc tröng cuûa ñoäng cô laø ñoä lôùn cuûa moâ men xoaén ñoái vôùi hieäu aùp suaát ôû
ñöôøng vaøo vaø ñöôøng ra xaùc ñònh vôùi löôïng löu chaát caàn tieâu thuï trong moät voøng quay q,
l/ph.
Neáu ñoäng cô ñöôïc caáp moät löu löôïng Q, l/ph thì vaän toác quay cuûa noù ñöôïc tính theo
coâng thöùc:
Q (4.1)
ηv ,
n= vg / ph
q
Coâng suaát maø aùp suaát löu chaát cung caáp cho ñoäng cô ñöôïc tính theo coâng thöùc:
Q ( p1 − p 2 )
N0 = , kW (4.2)
612
Coâng suaát treân truïc ñoäng cô:

Q ( p1 − p 2 ) (4.3)
N = N 0 .η = η, kW
612

Moâmen xoaén treân truïc quay:

N 975 Q ( p1 − p 2 ) q (4.4)
η c =1,59q( p1 − p 2 )η c η tl ,
M = 975 = kGm
612 Q η v
n

Heä soá coù ích cuûa bôm:
η = ηvηtl η (4.5)

η,ηv, ηtl, ηc - heä soá coù ích cuûa bôm, heä soá coù ích theå tích, heä soá coù ích thuûy löïc, heä soá
coù ích cô khí.
p1, p2 – aùp suaát ôû ñöôøng vaøo vaø ñöôøng ra oáng.
QT
ηv = (4.6)
Q
QT - löu löôïng thöïc teá;
Q – löu löôïng lyù thuyeát.

4.1.1. Ñoäng cô baùnh raêng (gear motor)
Ñoäng cô baùnh raêng ñöôïc phaân thaønh 3 loaïi: ñoäng cô baùnh raêng thaúng, ñoäng cô baùnh
raêng nghieân, ñoäng cô baùnh raêng chöõ V (hình 4.1).



46
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comc phaàn töû chaáp haønh
Chöông 4 – Caù
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




Cöûa ra

b.
a.

Kí hieäu

a. Ñoäng cô quay 1 chieàu
b. Ñoäng cô quay 2 chieàu.
Cöûa vaøo



Hình 4.1 Ñoäng cô baùnh raêng
4.1.2. Ñoäng cô caùnh gaït (rotate motor)
Nguyeân lyù hoaït ñoäng cuûa ñoäng cô caùnh gaït (hình 4.2): löu chaát ñöôïc daãn vaøo cöûa 1,
qua raõnh voøng 2 vaøo loã daãn löu chaát 3. Döôùi taùc duïng aùp suaát leân caùnh gaït, roâto quay. Löu
chaát ñöôïc thaûi ra ngoaøi baèng loã 8 (neáu laø daàu thì loã 8 ñöôïc noái veà beå daàu, coøn khí neùn thì
thaûi ra moâi tröôøng khoâng khí).

1 1. Cöûu noái löu chaát vaøo

2 2. Raõnh voøng
3 3. Loã daãn löu chaát vaøo
4 4. Caùnh gaït
5 5. Roâto
6. Stato
6 7. Loã daãn löu chaát
8. Loã daãn löu chaát thoaùt ra
7 8


Hình 4.2 Ñoäng cô caùnh gaït


4.1.3. Ñoäng cô pít toâng ( Piston motor)
Ñoäng cô pít toâng coù khaû naêng laøm kín toát hôn so vôùi bôm caùnh gaït vaø baùnh raêng, bôûi
vaäy ñoäng cô pít toâng ñöôïc söû duïng roäng raõi trong caùc heä thoáng thuûy – khí laøm vieäc ôû aùp
suaát cao.
Phuï thuoäc vaøo vò trí cuûa pít toâng ñoái vôùi roâto, coù theå phaân bieät ñoäng cô höôùng kính vaø
höôùng truïc.




47
Chöông 4 – Caùc phaàn töû chaáp haønh
SimpoKHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC
ÑIEÀU PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com


4.1.3.1. Ñoäng cô pít toâng höôùng kính
Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa ñoäng cô pít toâng höôùng kính ñöôïc moâ taû hình 4.3: löu chaát
vaøo khoang 4 taùc ñoäng aùp suaát leân pít toâng 3. Do roâto 5 leäch taâm vôùi stato 2, neân laøm cho
roâto 5 quay troøn vaø löu chaát ñöôïc thaûi ra qua khoang 1.

4.1.3.2. Ñoäng cô pít toâng höôùng truïc
Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa ñoäng cô pít toâng höôùng truïc ñöôïc moâ taû hình 4.4: Caùc pít
toâng (1) dòch chuyeån song song vôùi truïc cuûa roâto vaø ñöôïc dòch chuyeån döôùi aùp suaát cuûa löu
chaát ôû cöûa vaøo taùc ñoäng leân ñaùy pít toâng. Khi pít toâng dòch chuyeån taïo cho roâto (2) quay
xung quanh stato (5) vaø do roâto ñöôïc noái ñóa truïc quay (4) taïo ra chuyeån ñoäng quay ôû truïc
( 3) .

1
1 2
3
4
5 α

3
2
4
5


Hình 4.4 Ñoäng cô pít toâng höôùng truïc
Hình 4.3 Ñoäng cô pít toâng höôùng kính




Hình 4.5 Hình daùng
Ñoäng cô caùnh gaït

Hình 4.6 Ñoäng cô pít toâng höôùng kính

Ví duï:
Moät ñoäng cô daàu coù theå tích trong moät voøng quay laø 300cm3 vaø toác ñoä quay 200
rev/min vôùi toån thaát aùp suaát laø 200 bar. Hieäu suaát theå tích laø 90% vaø hieäu suaát cô khí laø
95%. Tính coâng suaát cuûa ñoäng cô.


48
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comc phaàn töû chaáp haønh
Chöông 4 – Caù
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


- Hieäu suaát chung cuûa ñoäng cô :
η0 = 0.9*0.95 = 0.855
- Löu löôïng lyù thuyeát cung caáp cho ñoäng cô laø:
300
Qt = * 200 = 60 l / min
1000

- Löu löôïng thaät cuûa löu chaát vaøo ñoäng cô:

Qm = 60/ηv = 60/0.9 = 66.7 l/min

- Moâmen lyù thuyeát laø: Tt = DmPm/2π

Dm Pm 300 *10 −6 * 200 *10 5
Tt = = = 955 Nm
2π 2π

- Moâ men thöïc teá:
Tm = Tt * ηt = 955*0.95 = 907 Nm
- Coâng suaát thöïc teá ñaàu ra:
Hm = 2π* nm * T
200
= 2π ( ) * 907 = 18996 Nm / s = 19 kW
60

Ta coù theå tính toaùn baèng caùch khaùc:
- Coâng suaát ñaàu ra lyù thuyeát cuûa ñoäng cô:
Q * P 66.7 * 200
Ht = = = 22.23 kW
600 600
- Coâng suaát ñaàu ra thöïc cuûa ñoäng cô:
Hm = Ht*η0 = 22.23*0.855 = 19 kW

4.2. XY LANH
Xy lanh coù nhieäm vuï bieán ñoåi naêng löôïng theá naêng hay ñoäng naêng cuûa löu chaát thaønh
naêng löôïng cô hoïc – chuyeån ñoäng thaúng hoaëc chuyeån ñoäng quay( goùc quay p1 > p2 > p3
vaø phöông trình caân baèng löïc treân noøng van 2 ñöôïc vieát nhö sau:
p2.Ak = p3.Ak + FF
do ñoù:



61
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC


FF
∆p = p 2 − p 3 =
AK
Löu löôïng chaûy qua van tieát löu, theo coâng thöùc (5.1) cuûa van tieát löu coù theå vieát:

2 FF
Q = µ . Ax
gAk

Neáu nhö ta khoâng ñoåi tieát dieän chaûy Ax cuûa van tieát löu, thì caùc haèng soá coù theå ruùt
goïn thaønh trò soá k, coâng thöùc treân coù theå vieát:

Q = k FF

Töø coâng thöùc treân cho thaáy raèng löu löôïng chaûy qua boä oån toác laø haøm soá cuûa löïc loø xo FF .
Cho neân, vieäc löïc choïn thích hôïp löïc loø xo seõ aûnh höôûng raát nhieàu ñeán tính naêng laøm vieäc
cuûa boä oån toác.

5.3. CÔ CAÁU ÑIEÀU KHIEÅN
Cô caáu ñieàu khieån laø loaïi cô caáu ñieàu khieån duøng ñeå ñoùng, môû, noái lieàn hoaëc ngaên
caùch caùc ñöôøng daãn daàu veà nhöõng boä phaän töông öùng cuûa heä thoáng khí neùn – thuûy löïc. Cô
caáu chænh höôùng thöôøng duøng caùc loaïi sau ñaây:

5.3.1. Van moät chieàu
Van moät chieàu duøng ñeå ñieàu khieån doøng naêng löôïng ñi theo moät höôùng, höôùng coøn
laïi doøng naêng löôïng bò chaën laïi. Trong heä thoáng ñieàu khieån khí neùn – thuûy löïc van moät
chieàu thöôøng ñaët ôû nhieàu vò trí khaùc nhau tuøy thuoäc vaøo nhöõng muïc ñích khaùc nhau (hình
5.10).



Flow in No flow
Kí hieäu


Hình 5.10 Van moät chieàu

5.3.2. Van ñaûo chieàu
Van ñaûo chieàu laø cô caáu chænh höôùng coù nhieäm vuï ñieàu khieån doøng naêng löôïng ñi
qua van chuû yeáu baèng caùch ñoùng, môû hay chuyeån ñoåi vò trí ñeå thay ñoåi höôùng cuûa doøng
naêng löôïng. Caùc thaønh phaàn ñöôïc moâ taû ôû hình 5.11.



62
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered



Cöûa naêng löôïng vaøo
cô caáu chaáp haønh



Van chænh
Tín hieäu
höôùng
taùc ñoäng


Cöûa xaû Nguoàn naêng
löôïng

Hình 5.11 Caùc thaønh phaàn van chænh höôùng


5.3.2.1. Tín hieäu taùc ñoäng
Neáu kí hieäu loø xo naèm ngay phía beân phaûi cuûa kí hieäu van ñaûo chieàu, thì van ñaûo
chieàu ñoù coù vò trí “khoâng”, vò trí ñoù laø oâ vuoâng naèm beân phaûi cuûa kí hieäu van ñaûo chieàu vaø
ñöôïc kí hieäu laø “0”. Ñieàu ñoù coù nghóa laø chöøng naøo chöa coù löïc taùc ñoäng vaøo pít toâng tröôït
trong noøng van, thì loø xo taùc ñoäng vaãn giöõ ôû vi trí ñoù. Taùc ñoäng vaøo laøm thay ñoåi tröïc tieáp
hay giaùn tieáp pít toâng tröôït laø caùc tín hieäu sau (hình 5.12):
• Taùc ñoäng baèng tay

Nuùt baám

Nuùt nhaán toång quaùt

Tay gaït

Baøn ñaïp

Taùc ñoäng baèng cô



Ñaàu doø

Cöõ chaën baèng con laên taùc ñoäng 2 chieàu

Cöõ chaën baèng con laên taùc ñoäng 1 chieàu

Loø xo

Nuùt nhaán coù raõnh ñònh vò



63
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Taùc ñoäng baèng khí vaø daàu


Trö c tieáp baèng doøng khí – daàu vaøo

Tröïc tieáp baèng doøng khí – daàu ra

Giaùn tieáp baèng doøng khí – daàu vaøo qua van phuï

Giaùn tieáp baèng doøng khí – daàu ra qua van phuï

Taùc ñoäng baèng ñieän



Tröïc tieáp

Baèng nam chaâm ñieän vaø van phuï trôï


Hình 5.12 Tín hieäu taùc ñoäng

5.3.2.2. Kí hieäu van ñaûo chieàu
Van ñaûo chieàu coù raát nhieàu daïng khaùc nhau, nhöng döïa vaøo ñaëc ñieåm chung laø soá
cöûa, soá vò trí vaø soá tín hieäu taùc ñoäng ñeå phaân bieät chuùng vôùi nhau (hình 5.13):
- Soá vò trí: laø soá choã ñònh vò con tröôït cuûa van. Thoâng thöôøng van ñaûo chieàu coù hai hoaëc
ba vò trí; ôû nhöõng tröôøng hôïp ñaëc bieät thì coù theå nhieàu hôn.
Thöôøng kí hieäu: baèng caùc chöõ caùi o, a, b,… hoaëc caùc con soá 0,1, 2,…
- Soá cöûa ( ñöôøng): laø soá loã ñeå daãn khí hoaëc daàu vaøo hay ra. Soá cöûa cuûa van ñaûo chieàu
thöôøng duøng laø 2, 3, 4, 5. Ñoâi khi coù theå nhieàu hôn.
Thöôøng kí hieäu: Cöûa noái vôùi nguoàn : P
Cöûa noái laøm vieäc: A, B, C…
Cöûa xaû löu chaát: R, S, T…
- Soá tín hieäu: laø tín hieäu kích thích con tröôït chuyeån töø vò trí naøy sang vò trí khaùc. Coù theå
laø 1 hoaëc 2. Thöôøng duøng caùc kí hieäu: X, Y, …

a b
A B


X


T P R

Hình 5.13 Kí hieäu van ñaûo chieàu



64
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


5.3.2.3. Moät soá van ñaûo chieàu thoâng duïng
Van coù taùc ñoäng baèng cô – loø xo leân noøng van vaø kí hieäu loø xo naèm ngay vò trí beân phaûi
cuûa kí hieäu van ta goïi ñoù laø vò trí “khoâng”. Taùc ñoäng tín hieäu leân phía ñoái dieän noøng van ( oâ
vuoâng phía beân traùi kí hieäu van) coù theå laø tín hieäu baèng cô, khí neùn, daàu hay ñieän. Khi
chöa coù tín hieäu taùc ñoäng leân phía beân traùi noøng van thì luùc naøy taát caû caùc cöûa noái cuûa van
ñang ôû vò trí oâ vuoâng naèm beân phaûi, tröôøng hôïp coù giaù trò ñoái vôùi van ñaûo chieàu hai vò trí.
Ñoái vôùi van ñaûo chieàu 3 vò trí thì vò trí “ khoâng “ dó nhieân laø naèm oâ vuoâng ôû giöõa.
Van ñaûo chieàu 2/2
Hình 5.14 laø van coù 2 cöûa noái P vaø A, 2 vò trí 0 vaø 1. Vò trí 0 cöûa P vaø cöûa A bò chaën.
Neáu coù tín hieäu taùc ñoäng vaøo, thì vò trí 0 seõ chuyeån sang vò trí 1, nhö vaäy cöûa P vaø cöûa A
noái thoâng vôùi nhau. Neáu tín hieäu khoâng coøn taùc ñoäng nöõa, thì van seõ chuyeån töø vò trí 1 veà vò
trí 0 ban ñaàu, vò trí “ khoâng “ baèng löïc neùn loø xo.
A A
A



P
P Kí hieäu
P

Hình 5.14 Van 2/2
Van ñaûo chieàu 3/2
Hình 5.15 laø coù 3 cöûa vaø 2 vò trí. Cöûa P noái vôùi nguoàn naêng löôïng, cöûa A noái vôùi
buoàng xilanh cô caáu chaáp haønh, cöûa T cöûa xaû. Khi con tröôït di chuyeån sang traùi cöûa P
thoâng vôùi cöûa A. khi con tröôït di chuyeån sang phaûi thì cöûa A thoâng vôùi cöûa T xaû daàu veà
thuøng hoaëc laø xaû khí ra moâi tröôøng. Van naøy thöôøng duøng ñeå laøm Rôle daàu eùp hoaëc khí
neùn.
A A




Kí hieäu
T P T
P
Hình 5.15 Van 3/2


Van ñaûo chieàu 4/2
Hình 5.16 laø van coù 4 cöûa vaø 2 vò trí. Cöûa P noái vôùi nguoàn naêng löôïng; cöûa A vaø cöûa
B laép vaøo buoàng traùi vaø buoàng phaûi cuûa xilanh cô caáu chaáp haønh; cöûa T laép ôû cöûa ra ñöa
naêng löôïng veà thuøng ñoái vôùi daàu, coøn thaûi ra moâi tröôøng xung quanh ñoái vôùi khí neùn.



65
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Khi con tröôït cuûa van di chuyeån qua phaûi cöûa P thoâng vôùi cöûa A naêng löôïng vaøo
xilanh cô caáu chaáp haønh, naêng löôïng ôû buoàng ra xilanh qua cöûa B noái thoâng vôùi cöûa T ra
ngoaøi. Ngöôïc laïi khi con tröôït cuûa van di chuyeån qua traùi, cöûa P thoâng vôùi cöûa B vaø cöûa A
thoâng vôùi cöûa xaû T.

A B
B
A AB



P T
Kí hieäu
T
P P T

Hình 5.16 Van 4/2



Hình 5.17 moâ taû van 4/2 taùc ñoäng maëc ñònh laø löïc ñaåy loø xo vaø tín hieäu taùc ñoäng
phía coøn laïi laø cuoän coil ñieän vaø coù caû nuùt nhaán phuï.

Van ñaûo chieàu 5/2
Hình 5.18 laø van coù 5 cöûa 2 vò trí. Cöûa P laø cung caáp nguoàn naêng löôïng, cöûa A laép
vôùi buoàng beân traùi xilanh cô caáu chaáp haønh, cöûa B laép vôùi buoàng beân phaûi cuûa xi lanh cô
caáu chaáp haønh, cöûa T vaø cöûa R laø cöûa xaû naêng löôïng. Khi con tröôït van di chuyeån qua
phaûi, cöûa P thoâng vôùi cöûa A, cöûa B thoâng vôùi cöûa T. Khi con tröôït cuûa van di chuyeån qua
traùi, cöûa P thoâng vôùi cöûa B, cöûa A thoâng vôùi cöûa R.




1. Píttoâng
2. Loø xo
3. Voû van
4. Cuoän solenoid
5. Loõi Kí hieäu



Hình 5.17 Van 4/2, 1 side (coil)




66
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


A B
A B



RPT

Kí hieäu
R P T
Hình 5.18 Van 5/2
• Van ñaûo chieàu 4/3
Van 4/3 laø van coù 4 cöûa 3 vò trí. Cöûa A, B laép vaøo buoàng laøm vieäc cuûa xilanh cô caáu chaáp
haønh, cöûa P noái vôùi nguoàn naêng löôïng, cöûa T xaû veà thuøng ñoái vôùi daáu hoaëc ra moâi tröôøng
ñoái vôùi khí.
Hình 5.19 moâ taû van 4/3
coù vò trí trung gian naèm ôû giöõa
do söï caân baèng löïc caên loø xo ôû
hai vò trí traùi vaø vò trí phaûi cuûa
van. Söï di chuyeån vò trí con tröôït
(píttoâng) sang traùi hoaëc sang
phaûi baèng tín hieäu taùc ñoäng baèng
ñieän vaøo hai cuoän solenoid hoaëc
coù theå laø nuùt nhaán phuï ôû hai ñaàu.
1. Píttoâng 5. Solenoid phaûi
ÔÛ vò trí trung gian naêng löôïng
2. Voû van 6. Solenoid traùi
vaøo cöûa P bò chaën laïi, cöûa A, cöûa
3. Loø xo phaûi 7. Loõi phaûi
B bò ñoùng neân xilanh cô caáu
Kí hieäu
4. Loø xo traùi 8. Loõi traùi
chaáp haønh khoâng di chuyeån. Khi
taùc ñoäng tín hieäu ñieän vaøo Hình 5.19 - Van ñaûo chieàu 4/3 taùc ñoäng ñieän 2 ñaàu
solenoid phaûi, píttoâng(1) di
chuyeån sang traùi, cöûa P thoâng vôùi cöûa A, cöûa P thoâng vôùi cöûa T. Ngöôïc laïi taùc ñoäng tín
hieäu ñieän vaøo solenoid traùi, píttoâng(1) di chuyeån sang phaûi, cöûa P thoâng vôùi cöûa B, cöûa A
thoâng vôùi cöûa T.
Hình
5.20 moâ taû
van 4/3 coù vò
trí trung gian
an toaøn. Vò
Kí hieäu
trí trung gian
cöûa P bò
ñoùng, cöûa
laøm vieäc A,
Hình 5.20 Van 4/3 vò trí trung gian an toaøn
B thoâng vôùi
cöûa T.

67
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Hình 5.21 moâ taû van 4/3 vò trí trung gian coù cöûa P noái vôùi T.




Kí hieäu




Hình 5.21 Van 4/3 vò trí trung
gian coù cöûa P noái vôùi T


Van ñaûo chieàu 5/3
Van 5/3 coù 5 cöûa vaø 3 vò trí. Cöûa A, B laép vaøo buoàng
laøm vieäc cuûa xilanh cô caáu chaáp haønh, cöûa P noái vôùi nguoàn
naêng löôïng, cöûa T xaû veà thuøng ñoái vôùi daáu hoaëc ra moâi
tröôøng ñoái vôùi khí.
Hình 5.22 laø kí hieäu cuûa van 5/3. Van 5/3 thöôøng
Hình 5.22 Kí hieäu van 5/3
ñöôïc söû duïng trong heä thoáng khí neùn.
Ví duï:
Heä thoáng sau moâ taû van an toaøn. Khi aùp suaát trong buoàng
xylanh ñaåy taêng leân ñeán giôùi haïn cuûa aùp suaát nguoàn P cuûa bôm
thì van an toaøn seõ hoaït ñoäng ñöa daàu trôû veà thuøng, nhaèm traùnh
hieän töôïng phaù hoûng keát caáu cuûa caùc phaàn töû heä thoáng.

Ví duï: Heä thoáng coù gaén van giaûm aùp.
Hình (a) van giaûm aùp ôû cöûa vaøo buoàng laøm vieäc traùi cuûa xilanh. P
AÙp suaát nguoàn laø p = 60 bar vaø aùp suaát van giaûm aùp ñöôïc ñieàu
chænh laø 50 bar thì píttoâng
seõ dòch chuyeån.
Hình (b) Trong heä thoáng
löu chaát cô caáu taïo naêng
löôïng phaûi cung caáp naêng
löôïng cho nhieàu cô caáu
chaáp haønh khaùc nhau.
Trong tröôøng hôïp naøy
ngöôøi ta phaûi cho cô caáu
taïo naêng löôïng laøm vieäc b)
a)
vôùi aùp suaát lôùn nhaát vaø

68
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


duøng van giaûm aùp gaén ôû tröôùc caùc cô caáu chaáp haønh ñeå giaûm aùp ñeán moät giaù trò caàn thieát.
Ví duï: Ñieàu chænh toác ñoä
dòch chuyeån cuûa moät
pittoâng eùp thöùc aên gia suùc
thaønh khoái baùnh.
Tröôøng hôïp (a) söû duïng
van tieát löu chænh ñöôïc
moät chieàu thì vaän toác
pittoâng baèng khi khoâng coù
van tieát löu, tröôøng hôïp (b)
thì löu chaát chæ ñi qua moät
nhaùnh coøn nhaùnh kia bò
chaën neân löu löôïng beù hôn b)
a)
vaø vaän toác pittoâng nhoû hôn
so vôùi tröôøng hôïp (a).
Ví duï 4: Van moät chieàu

5.4. VAN TUYEÁN TÍNH
5.4.1. Khaùi nieäm
Trong caùc phaàn kieán thöùc tröôùc, chuùng ta




ñaõ nghieân cöùu vaø tìm hieåu veà
caùc phaàn töû, heä thoáng khí neùn
a)
– thuûy löïc ôû daïng caùc ñaïi
löôïng ñöôïc ñaët tröôùc. Trong
moät soá heä thoáng ñoøi hoûi tính
thích nghi cuûa heä thoáng ñoái
vôùi tính chaát laøm vieäc cuûa caùc
cô caáu chaáp haønh nhö: thay
ñoåi toác ñoä cuûa píttoâng hay
ñoäng cô theo thôøi gian, ñaëc
tính laøm vieäc cuûa taûi; hay
thay ñoåi taûi cuûa cô caáu chaáp
haønh vaøo baát kyø luùc naøo, vaán
ñeà naøy seõ khoâng theå thöïc
hieän ñöôïc vôùi nhöõng phaàn töû
ñieàu chænh, ñieàu khieån On/Off
ñöôïc, vaø cuõng khoâng theå söû
duïng caùc van tieát löu thay ñoåi
Hình 5.21 - Maïch ñoäng löïc cuûa xilanh eùp saûn phaåm nhöïa löu löôïng baèng cô ñöôïc vì nhö


69
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

theá seõ toán raát nhieàu thieát bò cho heä thoáng ñoäng löïc cuõng nhö heä ñieàu khieån, maø phaûi söû
duïng ñeán caùc phaàn töû coù khaû naêng ñieàu chænh voâ caáp ñoù laø caùc phaàn töû van tuyeán tính.

Trong sô ñoà maïch ôû hình 5.21 moâ taû quaù trình cuûa
xilanh ñaåy khuoân eùp saûn phaåm nhöïa vôùi 3 caáp toác ñoä
khaùc nhau v1 ÷ v3 (v1 > v2 > v3) töông öùng vôùi 3 trò soá aùp
suaát khaùc nhau laø p1 ÷ p3 (p1 > p2 > p3).

Nhö vaäy ñeå ñaùp öùng caùc yeâu caàu veà thay ñoåi toác
ñoä, aùp suaát, thì ôû maïch naøy ta phaûi söû duïng ñeán 14 phaàn
töû thuûy löïc.
Neáu söû duïng ñeán caùc phaàn töû van tuyeán tính thì soá
phaàn töû söû duïng ñeán raát ít. Hình 5.22 chæ duøng moät van
tuyeán tính 4/3 thì ñieàu chænh voâ caáp ñöôïc toác ñoä cuûa
xilanh eùp vaø duøng moät van aùp suaát tuyeán tính ñeå ñieàu
chænh aùp suaát voâ caáp. Toång coäng caùc phaàn töû söû duïng laø 4.

Toùm laïi: Ñoái vôùi nhöõng heä thoáng khí neùn – thuûy Hình 5.22 Sô ñoà maïch laép
löïc khi yeâu caàu ñeán söï thay ñoåi veà aùp suaát vaø toác ñoä cuûa van tuyeán tính
caùc cô caáu chaáp haønh chính xaùc vaø voâ caáp ngöôøi ta seõ söû
duïng ñeán caùc van servo tuyeán tính. Ngoaøi ra vôùi vieäc keát hôïp caùc boä ñieàu khieån tích hôïp
cao nhö: boä ñieàu khieån PID, Thieát bò PLC… thì heä thoáng ñieàu khieån trôû neân ñôn giaûn, tính
oån ñònh vaø linh hoaït cao.

5.4.2. Baûn chaát cuûa van tuyeán tính.
Söï khaùc nhau cô baûn cuûa van tuyeán tính so vôùi van ñoùng môû (On / Off) ôû choå laø quaù
trình laøm vieäc cuûa nam chaâm ñieän vaø löu löôïng löu chaát chaûy qua van.
ÔÛ caùc van ñoùng môû thì tín hieäu taùc ñoäng vaøo cuoän daây ñieän töø ôû daïng baäc thang,
coøn ôû van tuyeán tính thì tín hieäu vaøo laø doøng hay ñieän aùp ôû daïng tuyeán tính, nhö vaäy ñoä
dòch chuyeån cuûa noøng van vaø löôïng löu chaát chaûy qua van thay ñoåi tuyeán tính.
Söï khaùc nhau cô baûn veà tín hieäu giöõa van tuyeán tính vaø van ñoùng môû ñöôïc theå hieän
ôû hình 5.23.




70
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




I[A]
I[A] A3
v3 v4
v2 A2 A4
v5 A5
v1 A1
t[s]
t[s]

s[mm] s[mm]
b


c

t[s]
t[s]
a
Q[l/min]
Q[l/min]




t[s]
t[s]

Hình 5.23 Baûn chaát cuûa van tuyeán tính
a. Thôøi gian ñoùng môû cuûa cuoän daây ñieän töø
b. Thôøi gian ngaét cuûa cuoän daây ñieän töø
c. Meùp ñieàu khieån döông.


5.4.3. Ñöôøng ñaëc tính nam chaâm ñieän töø cuûa van tuyeán tính

Hình 5.24 cho thaáy, öùng vôùi moãi giaù trò doøng ñieän I töø bieán trôû qua boä khueách ñaïi
vaøo nam chaâm ñieän töø, ta coù moät giaù trò ñoäc dòch chuyeån cuûa noøng van S töông öùng, khi löïc
ñieän töø F caân baèng vôùi löïc loø xo. Ñieàu naøy ta ruùt ra raèng, ñoä dòch chuyeån s cuûa noøng van tæ
leä vôùi giaù trò doøng ñieän I vaøo nam chaâm ñieän töø. Neáu doøng caøng lôùn thì S caøng lôùn.
Khi thay ñoåi ñoä lôùn doøng ñieän I ôû van tuyeán tính, nhieät sinh ra trong cuoän daây ñieän
töø khoâng aûnh höôûng ñeán löïc ñieän töø F. Nhöng khi ta thay ñoåi hieäu ñieän theá U, thì nhieät sinh
ra trong cuoän daây seõ aûnh höôûng ñeán löïc F.
Trong van tuyeán tính, tuøy thuoäc ñoä lôùn dòch chuyeån cuûa noøng van s, ngöôøi ta phaân bieät
thaønh 2 nhoùm:
- Nam chaâm ñieän töø ñieàu khieån ñoä dòch chuyeån: coù ñoä dòch chuyeån coù giaù trò trong
khoaûng töø 1 ÷ 5 mm.
- Nam chaâm ñieän töø ñieàu khieån löïc: coù ñoä dòch chuyeån cuûa noøng van coù giaù trò khoaûng töø
0 ÷ 1 mm.


71
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC




Loø xo
I5
F
F I4 I
I3
X
F 3
3
I2

I1
Loø xo
S3
Ñoä dòch chuyeån S Haønh trình
a.
b.

Hình 5.34 Nam chaâm ñieän töø
a. Nguyeân lyù laøm vieäc;
b. Ñöôøng ñaëc tính.


5.4.4. Van aùp suaát tuyeán tính
5.4.4.1. Coâng duïng
Ñieàu chænh aùp suaát voâ caáp khi doøng ñieän taùc ñoäng ñöôïc thay ñoåi töø töø.
5.4.4.2. Phaân loaïi
Van aùp suaát tuyeán tính goàm 2 loaïi:
Van traøn tuyeán tính;
Van giaûm aùp tuyeán tính.

5.4.5. Van ñaûo chieàu tuyeán tính
5.4.5.1. Coâng duïng
Van ñaûo chieàu tuyeán tính thöïc hieän hai nhieäm vuï:
Thay ñoåi chieàu chuyeån ñoäng cuûa cô caáu chaáp haønh;
Thay ñoåi voâ caáp vaän toác cuûa cô caáu chaáp haønh, thay ñoåi gia toác trong quaù trình khôûi ñoäng
vaø döøng laïi.
5.4.5.2. Phaân loaïi
Van ñaûo chieàu ñöôïc phaân ra:
Van ñaûo chieàu khoâng coù phaûn hoài
Van ñaûo chieàu coù phaûn hoài.




72
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




BAØI TAÄP CHÖÔNG 5
Baøi 1:
Thieát bò uoán thöïc hieän bôûi xylanh taùc duïng keùp ñöôïc söû duïng ñeå taïo ra caùc saûn
phaåm töø caùc taám kim loaïi chöa ñònh hình. Khi coù tín hieäu taùc ñoäng vaøo cuoän daây ñieän töø thì
pittoâng xylanh hoaït ñoäng. Sau khi phoâi taám kim loaïi ñöôïc taïo hình thì píttoâng seõ trôû veà vò
trí khôûi ñoäng ban ñaàu. Tuøy theo loaïi vaät lieäu taám, ñoä daøy cuûa taám maø ta coù theå ñieàu chænh
ñöôïc toác ñoä dòch chuyeån cuûa píttoâng.
Hoaøn thaønh sô ñoà maïch thuûy löïc sau.




Baøi 2:
Caùc kieän haøng ñöôïc vaän chuyeån treân baêng taûi con laên X döôùi troïng löôïng baûn thaân
vaø noù ñöôïc naâng leân baèng xylanh keùp 1A. Xylanh keùp 2A ñaåy kieän haøng vaøo baêng taûi laên
Y ñeå vaän chuyeån ñeán nôi khaùc. Sau khi thöïc hieän caùc xylanh naøy trôû veà vò trí khôûi ñoäng
ban ñaàu cuûa chuùng.
Hoaøn thaønh sô ñoà maïch thuûy löïc sau.




73
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Baøi 3:

Heä thoáng phaân phoái cung caáp caùc khoái
phoâi nhoâm cho moät traïm gia coâng khaùc. Nguyeân
lyù hoaït ñoäng nhö sau:
Taùc ñoäng nuùt nhaán, caàn pittoâng cuûa
xylanh (1A) ñöôïc dòch chuyeån. Nhaû nuùt nhaán caàn
pittoâng seõ trôû veà vò trí ban ñaàu.
Haõy thieát keá sô ñoà maïch ñoäng löïc.




Baøi 4:
Cöûa loø naáu ñöôïc môû vaø ñoùng baèng
moät xylanh. Khi caøng taùc ñoäng van ñöôïc nhaán
thì cöûa môû. Khi nhaû caøng ra thì cöûa ñoùng.
Haõy thieát keá sô ñoà maïch ñoäng löïc.

Baøi 5:
Hoaøn thaønh sô ñoà maïch ñoäng löïc cuûa maùy laép
raùp saûn phaåm döôùi.




74
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version - http://www.simpopdf.comu khieån – ñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieà
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered


Baøi 6:
Caùc caïnh cuûa phoâi kim loaïi ñöôïc vaùt meùp. Coù theå söû duïng dao caét caûi tieán ñeå giaûm
thôøi gian gia coâng. Soá phoâi keïp moät laàn laø 5. Ñeå giaûm thôøi gian cuûa haønh trình chaïy xylanh
khi soá phoâi keïp nhoû hôn 5, ta söû duïng giôùi haïn
haønh trình ôû vò trí khôûi ñoäng cuûa haønh trình veà.
Hoaøn thaønh sô ñoà maïch thuûy löïc sau.




Baøi 7:
Heä thoáng daäp car cabin, baét ñaàu quaù
trình daäp aùp suaát laø 15 bar, khi haønh trình
pittoâng saép xæ gaàn 100 mm thì coâng taéc haønh
trình 1S taùc ñoäng vaø aùp suaát daäp taêng leân
40bar ñeå chuaån bò taïo hình. Aùp suaát ñaït tôùi 50 bar thì coâng taéc aùp suaát seõ chuyeån maïch laøm
cho pittoâng seõ trôû veà vò trí khôûi taïo ban ñaàu.
Hoaøn thaønh sô ñoà maïch thuûy löïc
sau.




75
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.comñieàu chænh
Chöông 5 – Caùc phaàn töû ñieàu khieån –
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

Baøi 8:
Thieát bò laép raùp thöïc hieän gheùp moät oáng loùt nhöïa vaøo chi tieát kim loaïi vaø lieân keát
chaët baèng moät con vít ñöôïc.
Khi nuùt khôûi ñoäng ñöôïc nhaán, xylanh 1A eùp oáng loùt nhöïa vaøo chi tieát kim loaïi. Khi
aùp suaát trong buoàng neùn ñaït ñeán 45 bar thì motô 2M seõ quay vaø vaën vít vaøo theo böôùc vít.




Baøi 9:

Heä thoáng daäp ñònh hình ñaàu thanh theùp troøn trong 2A
coâng ngheä saûn xuaát truï ñieän beâ toâng tieàn aùp hoaït ñoäng
theo nguyeân lyù sau:
LS2
LS1
Khi nuùt khôûi ñoäng ñöôïc nhaán thì pitoâng cuûa
1A t2
xylanh keïp 1A chuyeån ñoäng vôùi thôøi gian t1, aùp suaát 60
LS3
bar, thöïc hieän keïp chaët phoâi theùp. Sau ñoù, xylanh daäp 2A
dòch chuyeån vôùi aùp suaát 35 bar tôùi thôøi gian t2 thì taêng aùp Khuoân keïp
ñònh hình
leân ñeán 50 bar, ñeán gaëp cöõ haønh trình LS3 thì seõ trôû veà vò
trí ban ñaàu. Taïi vò trí naøy LS2 taùc ñoäng khieán xylanh keïp
1A trôû veà vò trí ban ñaàu LS1.
Thanh phoâi theùp




76
Simpo PDF Merge N KHÍSplit & THUÛY LÖÏC Version -Chttp://www.simpopdf.com g khí neùn – thuûy löïc
höông 6 – Tính toaùn truyeàn ñoän
ÑIEÀU KHIEÅ and NEÙN Unregistered




CHÖÔNG VI



TÍNH TOAÙN TRUYEÀN ÑOÄNG
HEÄ THOÁNG KHÍ NEÙN VAØ THUÛY LÖÏC




Khaùi nieäm
Toån thaát trong heä thoáng ñieàu
khieån khí neùn – thuûy löïc
Toån thaát khí neùn
Toån thaát thuûy löïc
Cô sôû tính toaùn heä thoáng
Tính toaùn bôm vaø ñoäng cô
Ñöôøng kính oáng daãn
Tính toaùn moät soá maïch ñieån hình




77
impo PDF KHÍ NEÙ and Split Unregistered Version6-–http://www.simpopdf.com – thuûy löïc
Chöông Tính toaùn truyeàn ñoäng khí neùn
SÑIEÀU KHIEÅN MergeN & THUÛY LÖÏC

6.1. KHAÙI NIEÄM
Heä thoáng truyeàn ñoäng khí neùn & thuûy löïc hoaït ñoäng toát treân cô sôû ñaûm baûo veà vieäc
phaân boá , tính toaùn vaø löïc choïn caùc phaàn töû thích hôïp. Chuùng ta ñeàu bieát raèng, toaøn boä caùc
phaàn töû trong heä thoáng truyeàn ñoäng khí neùn & thuûy löïc ñeàu coù nhöõng yeâu caàu kyõ thuaät
nhaát ñònh. Nhöõng yeâu caàu naøy chæ coù theå ñöôïc thoûa maõn, neáu nhö caùc thoâng soá cô baûn cuûa
caùc phaàn töû aáy ñöôïc tính toaùn, löïa choïn vaø boá trí phuø hôïp. Caùc cô caáu chaáp haønh, cô caáu
bieán ñoåi naêng löôïng, cô caáu ñieàu khieån vaø ñieàu chænh, cuõng nhö phaàn lôùn caùc thieát bò phuï
khaùc trong heä thoáng ñeàu ñöôïc tieâu chuaån hoùa. Do ñoù vieäc thieát keá heä thoáng truyeàn ñoäng
chæ laø vieäc tính toaùn, löïa choïn vaø boá trí thích hôïp caùc cô caáu treân.
6.2. TOÅN THAÁT TRONG HEÄ THOÁNG ÑIEÀU KHIEÅN KHÍ NEÙN & THUÛY LÖÏC
6.2.1. Toån thaát trong heä thoáng khí neùn
Thieát keá neân moät heä thoáng khí neùn ñaûm baûo theo nhöõng tieâu chí hoaït ñoäng thì vaán ñeà tính
toaùn toån thaát laø moät vaán ñeà raát quan troïng vaø laém phöùc taïp. Do heä heä thoáng söû duïng lö u
chaát laø khí neân ta chæ caàn quan taâm ñeán caùc toån thaát sau:
- Toån thaát aùp suaát trong oáng daãn thaúng (∆pR)
- Toån thaát aùp suaát trong tieát dieän thay ñoåi (∆pE)
- Toån thaát aùp suaát trong caùc loaïi van (∆pv)
6.2.1.1. Toån thaát aùp suaát trong oáng daãn thaúng (∆pR)
Toån thaát aùp suaát trong oáng daãn thaúng (∆pR) ñöôïc tính theo coâng thöùc:
l.ρ .w 2
(6.1)
∆p R = λ . [N / m2 ]
2.d

Trong ñoù:
l [m] Chieàu daøi oáng daãn
[kg/m3]
ρn = 1,293 Khoái löôïng rieâng khoâng khí ôû traïng thaùi chuaån
p
[kg/m3] Khoái löôïng rieâng cuûa khoâng khí
ρ = ρ n . abs
pn
pn = 1,013 [bar] Aùp suaát ôû traïng thaùi tieâu chuaån
w [m/s] Vaän toác cuûa doøng chaûy (w=q0 / A)
d [m] Ñöôøng kính oáng daãn
64
Heä soá ma saùt oáng coù giaù trò cho oáng trôn vaø chaûy taàng
λ=
Re
(Re
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản