GIÁO TRÌNH ĐO ĐẠC LÂM NGHIỆP PHẦN 1

Chia sẻ: yeutrasua

Chưng 1 GII THIEU CHUNG. 1.1 KHÁI QUÁT VÊ MÔN HỌC. 1.1.1. Khái niệm về đo đạc. Đo đạc là một môn khoa học chuyên nghiên cứu vê hình dạng kích thước quả đất và cách bieu thị một phần hay toàn bộ bề mặt quả đất lên mặt phẳng dưới dạng bản đồ và số liệu theo một quy luật toán học.

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: GIÁO TRÌNH ĐO ĐẠC LÂM NGHIỆP PHẦN 1

I H C THÁI NGUYÊN TRƯ NG I H C NÔNG LÂM


Ch biên: NGUY N THANH TI N

VŨ VĂN THÔNG, LÊ VĂN THƠ, NG TH THU HÀ, PH M M NH HÀ




GIÁO TRÌNH O C LÂM NGHI P
(Dành cho sinh viên chuyên ngành Lâm nghi p, Qu n lý tài nguyên r ng và Nông lâm
k t h p)




NHÀ XU T B N NÔNG NGHI P HÀ N I - 2008
L I NÓI U


Th c hi n chương trình ào t o k sư lâm nghi p c a trư ng i h c Nông Lâm
Thái Nguyên, " o c lâm nghi p" là m t môn h c cơ s giúp cho ngư i h c gi i quy t
các v n th c ti n c a chuyên ngành như: qu n lý tài nguyên r ng, quy ho ch phát tri n
tài nguyên r ng, thi t kêu tr ng r ng… Ngày nay v i s phát tri n khoa h c nói chung, o
c nói riêng, công ngh GPS, GIS ã và ang ư c áp d ng vào trong o c Vi t
Nam. Nh m c p nh t và nh hư ng ngh nghi p c a sinh viên khi ra trư ng, nhóm tác
gi xin trân tr ng gi i thi u cu n giáo trình " o c Lâm nghi p ". ây là cu n sách
ư c vi t theo nh hư ng th c ti n s n xu t, i tư ng là sinh viên chuyên ngành Lâm
nghi p, Qu n lý tài nguyên r ng và Nông Lâm k t h p. Ch y u là ng d ng nh ng ki n
th c tr c a vào trong lĩnh v c c a ngành, ph c v quá trình qu n lý, s n xu t kinh
doanh Lâm nghi p ư c hi u qu .
Nhóm tác gi ư c phân công vi t các ph n c th như sau:
ThS. Nguy n Thanh Ti n - Khoa Lâm Nghi p, Trư ng HNL vi t ph n th nh t g m
chương 1; chương 2.
ThS. ng Th Thu Hà - Khoa Lâm nghi p, Trư ng HNL vi t chương 3 ph n th
hai.

ThS. Lê Văn Thơ - Khoa Tài nguyên & Môi trư ng, Trư ng HNL vi t chương 4
ph n th hai.
ThS. Ph m M nh Hà - Vi n i u tra quy ho ch r ng B c Trung B vi t chương 5
ph n th hai.
ThS. Vũ Văn Thông - Khoa Lâm nghi p, Trư ng HNL vi t chương 6 ph n th
hai.
Trong quá trình biên so n giáo trình này, chúng tôi luôn nh n ư c nh ng ý ki n
óng góp c a H i ng khoa h c Nhà trư ng, c a các th y cô giáo khác, nhưng ch c
ch n không th tránh kh i nh ng thi u sót. Chúng tôi r t mong nh n ư c nh ng ý ki n
óng góp quý báu c a c gi giáo trình ư c hoàn thi n hơn l n tái b n sau.


Nhóm tác gi
M TS T ,C MT VI T T T TRONG GIÁO TRÌNH O C LÂM
NGHI P
HNL:
GPS:
GIS:
UTM:
ÔTC:
ÔDB:
HVN:
D1.3:
DT:
Ph n th nh t CƠ S KHOA H C C A O C
Chương 1 GI I THI U CHUNG


1.1 KHÁI QUÁT V MÔN H C
1.1.1. Khái ni m v o c
o c là m t môn khoa h c chuyên nghiên c u v hình d ng kích thư c qu t và
cách bi u th m t ph n hay toàn b b m t qu t lên m t ph ng dư i d ng b n và s
li u theo m t quy lu t toán h c.
o c có m i quan h m t thi t v i m t s môn khoa h c khác như toán h c, v t lý
h c, thiên văn h c...
1.1.2. i tư ng c a môn h c
o c lâm nghi p là m t môn h c n m trong h th ng các môn khoa h c tr c a.
Vi c ng d ng các ki n th c o c vào s n xu t, kinh doanh lâm nghi p òi h i môn h c
t p trung vào i tư ng sau:
-Ki n th c v b n h c: ây là i tư ng quan tr ng c a môn o c lâm nghi p,
b i m i ho t ng s n xu t kinh doanh hay qu n lý ngu n tài nguyên r ng u ph thu c
r t l n vào ki n th c b n . c bi t trong i u tra r ng, quy ho ch r ng, thi t k tr ng
r ng và i u tra a d ng sinh h c…
-M t s d ng c o c cơ b n: ti n hành o c chuy n t i lên b n , trong
khuôn kh môn h c, ch y u quan tâm t i a bàn ba chân, thư c o dài, máy nh v toàn
c u (GPS), máy o di n tích và các công c ơn gi n khác hi n ang dùng trong s n xu t
lâm nghi p.
-Di n tích r ng và t r ng: Môn h c ch y u t p trung nghiên c u phương pháp mô
t di n tích r ng và t r ng lên b n , là cơ s khoa h c cho công tác qu n lý và phát
tri n ngu n tài nguyên r ng b n v ng.
-Ngư i h c: Xác nh môn h c này dùng cho sinh viên chuyên ngành lâm nghi p
nên ch y u là ng d ng các ki n th c cơ b n c a tr c a vào trong lĩnh v c c a ngành,
không i chuyên sâu vào lĩnh v c tr c a.
1.1.3. Nhi m v c a môn h c
Môn o c lâm nghi p khá r ng b i nh ng ki n th c cơ b n c a tr c a, tuy nhiên
môn h c này ch t p trung vào nghiên c u m t s nhi m v cơ b n sau:
-Cơ s khoa h c c a o c: Chuyên nghiên c u v qu t, b m t qu t và các
phương pháp bi u di n chúng lên b n . c bi t quan tâm t i nh ng nh hư ng c a
cong qu t n các k t qu o c.
- o c ngoài th c a: ây là khâu v t v nh t c a quá trình o c, vi c ng ng
lý thuy t vào trong th c ti n s n xu t òi h i ngư i h c c n hi u rõ lý thuy t, v n d ng
các thao tác trên máy móc, d ng c o úng yêu c u.
-Thi t k và biên t p b n : ây là i tư ng quan tr ng c a môn h c, sau khi o
c ngoài th c a xong, vi c thi t k và biên t p b n là khâu quan tr ng c a o c.
-In b n : Nghiên c u cho ra các s n ph m b n chuyên môn ph c v cho ngành,
áp ng m c ích s d ng (B n hi n tr ng r ng; B n l p a; B n thi t k tr ng
r ng... ).
-Qu n lý và khai thác b n lâm nghi p: B n lâm nghi p sau khi ã hoàn thành
vi c qu n lý và khai thác hi u qu b n là vi c làm c n thi t áp ng quá trình s n xu t
lâm nghi p Hi n nay, h u h t b n ư c chuy n hoá dư i d ng b n s nên vi c qu n
lý và khai thác tr nên thu n l i và ti n ích hơn r t nhi u.
1.1.4. Lư c s phát tri n c a môn h c
Cùng v i s phát tri n chung c a xã h i, môn h c o c nói chung c bi t là khoa
h c tr c a ã ra i t r t lâu, tuy nhiên ngày nay vi c ng d ng chuyên sâu vào t ng
lĩnh v c c th l i càng nhi u. Lâm nghi p là m t ngành k thu t có m i quan h m t thi t
v i chuyên môn o c. Nhìn l i l ch s ra i c a môn Tr c a nói chung, chúng ta có
th sơ lư c như sau:
B n thân o c nguyên g c ch Hy L p là "Geodaisia" nghĩa là "S phân chia t
ai". Như v y, có th th y môn h c o c ã có t r t lâu, ra i xu t phát t nhu c u
th c ti n c a con ngư i. Môn o c ra i cùng v i s ra i và phát tri n c a xã h i loài
ngư i. Khi loài ngư i m i xu t hi n cu c s ng ch y u d a vào t nhiên nên o c còn
thô sơ, nhưng sau ó s phát tri n c a xã h i cùng v i s ti n b c a khoa h c k thu t thì
vi c ng d ng o c và b n vào cu c s ng ngày càng sâu r ng.
-Trư c Công Nguyên, ngư i Ai C p c i ã s d ng o c phân chia t ai
canh tác.
-Th k 1 1 - 12 nư c Nga ã o dài và phân chia t ai.
Th k 16, nhà toán h c Mec-ca-tơ, ngư i Pháp ã ưa ra m t phương pháp bi u
di n qu t sang m t ph ng ít b bi n d ng g i là phép chi u hình tr ng.
Th k 1 8, nhà bác h c ơ-lăm-bơ-rơ ã ti n hành o chi u dài kinh tuy n i qua
Paris và ông ã tính ư c 1 m = 1/ 40.000.000 kinh tuy n i qua Paris.

n th k 19, Gau-xơ ngư i c ã ra lý thuy t s bình phương nh nh t và
phép chi u hình tr ngang
n th k 20, v i s phát tri n m nh c a khoa h c, ngư i ta ã tính ư c chính
xác nh t kích thư c qu t. c bi t, khoa h c vi n thám ngày nay ã ưa khoa h c o
c lên m t t m cao m i, ngày càng tr nên ph bi n và thông d ng.
• Vi t Nam
Ngay t khi thành l p nhà nư c âu L c, vi c xây ng thành C Loa quanh co xoáy
hình trôn c th hi n nhân dân ta ã có ki n th c v o c.
Năm 1467, Vua Lê Thánh Tông ã cho ngư i i kh o sát s ng núi kh p nơi l p
b n và n năm 1469 ã v ư c b n th i "H ng c".
Trong kháng chi n ch ng Pháp, công tác o c c a ta ch y u ph c v qu c phòng.
"B n - ư c coi là ôi m t c a quân i" B n nghiên c u th c a, ph n ánh tình
hình chi n u và b trí các chi n d ch.
-Năm 1959, "C c o c b n " ư c thành l p. o c ư c ng d ng r ng rãi
h u h t các ngành trong ó có ngành lâm nghi p. B i r ng cho chúng ta giá tr v kinh
t xã h i và c bi t là môi trư ng.
-Ngày nay v i s phát tri n m nh m c a khoa h c công ngh , toàn c u hoá thông
tin, trư c s h i nh p c a t nư c v i các nư c trên th gi i. o c nư c ta ã bư c t i
m t t m cao m i b ng nh ng công ngh m i như nh v tinh, nh hàng không, h th ng
nh v toàn c u (GPS), h thông tin a lý (GIS)... và nhi u trung tâm, v , vi n chuyên
nghiên c u v lĩnh v c o c ã ra i, áp ng òi h i th c ti n.phát tri n xã. h i c a
nư c ta.
1.2. QU T VÀ CÁCH BI U TH
1.2.1. Hình d ng, kích thư c qu t
1.2.1.1. Hình d ng qu t
T trư c n nay ã có r t nhi u quan i m khác
nhau v hình d ng qu t. Khi con ngư i m i xu t
hi n, khoa h c k thu t chưa phát tri n, b ng nh ng
nh n th c c m tính ngư i ta cho r ng qu t có d ng
ph ng (hình vuông, hình tròn, hình ch nh t...). Sau này
do s phát tri n c a khoa h c k thu t thì quan ni m
trên b bác b và ngư i ta cho r ng qu t là m t d ng
kh i g n gi ng v i hình c u, i u này ư c th hi n
nh ng suy lu n và th c ti n sau:
+ Khi quan sát hi n tư ng nguy t th c (nhìn th y hình
nh trái t trên m t trăng) có d ng hình tròn.
+ Khi quan sát con tàu.t b bi n ngư i ta nhìn th y
phía mũi tàu trư c, sau ó m i nhìn th y con tàu ho c ngư c l i khi quan sát vào b bi n
t con tàu ngư i ta nhìn th y r ng tre, mái nhà d n d n m i nhìn th y b bi n.
+ Vào th k 15, Cô-lôm-bô phát hi n ra châu M
+ Vào th k 16, Magenlang là ngư i làm sáng t quan i m qu t có d ng hình c u
b ng vi c i vòng quanh th gi i.
+ Ngày nay quan i m v trái t có d ng hình c u càng ư c sáng t nh vào nh ng nh
ch p qu t t con tàu vũ tr , cách trái t t 300 n 500 km.
Nhưng th c t cho chúng ta th y trái t có b m t t nhiên h t s c ph c t p v m t
hình h c và không th bi u th nó b i m t quy lu t xác nh. Hình d ng trái t ư c hình
thành và b chi ph i b i hai l c ch y u: L c h p d n t o nên d ng hình c u và l c ly tâm
t o nên d ng elipxôit c a trái t. bi u di n hoàn ch nh v hình d ng c a trái t trong
o c, b m t th c c a trái t ư c thay b ng m t m t Geoit (m t thu chu n). Ngoài ra
hình d ng qu t còn nh hư ng b i tr ng l c, s phân b không ng u c a v t ch t
có t tr ng khác nhau trong l p v trái t làm cho b m t Geoit bi n i ph c t p v m t
hình h c. M t khác, do v t ch t v trái t phân b không ng u nên tr ng l c có
hư ng v nơi v t ch t n ng.
Tóm l i, b m t qu t không ph i là b m t úng toán h c, nó ch là m t san có c a
chính trái t Trong th c ti n c a khoa h c o c và b n , ti n cho vi c gi i các bài
toán o c, ngư i ta l y m t elipxôit tròn xoay có hình d ng và kích thư c g n gi ng m t
Geoit, làm b m t toán h c thay cho b m t Geoit g i là elipxôit Trái t.
1 2.1.2. Kích thư c qu t
Nhìn chung, b m t c a t r t ph c t p, tuy nhiên các nhà nghiên c u v trái t ã
tìm ra nh ng thông s quan tr ng v trái t. Kích thư c qu t ư c tính như sau:
Bán kính trung bình c a trái t: 6.371,16 km.


S chênh cao gi a nơi cao nh t và th p nh t kho ng 20 tim. nh núi cao nh t th
gi i là nh Everest (thu c dãy Hymalaya) cao 8.848 mét, nơi th p nh t là Marian (Thái
Bình Dương) sâu 11.022 mét. Tuy nhiên, s chênh l ch này không áng k so v i ư ng
kính trái t. i v i Vi t Nam, nh núi cao nh t là nh Phanxipăng cao
Bán kính trung bình c a trái t: 6.371,16 km.
dài vòng kinh tuy n: 40.008,5 km.
Chu vi xích o: 40.075,7 km.
Di n tích b m t qu m: 510.106 km2.
Th tích trái t: 1.083 x 109km3
T tr ng trung bình: 5.515 kg/m3
Tr ng lư ng c a trái t: 5,977 x 1021 t n.
Di n tích i dương chi m: 71% b m t trái t.
nghiêng trái t: 23,4392810
3.143 mét (thu c dãy Hoàng Liên Sơn - Sa Pa- Lào Cai).




Trong m t s trư ng h p, ngư i ta coi qu t có d ng hình c u và có bán kính hình
c u R ≈ 6.371,16 km. T ây ngư i ta tính ư c chu vi qu t theo ư ng xích o x p x
40.000 km.
D a trên các k t qu nghiên c u, o c, tính toán nhi u l n vào năm 1964 H i thiên
văn qu c t ã ghi nh n các s li u trung bình sau dây:

a = 6378,16 km (bán kính trung bình xích o)
b = 6356, 78 km (bán kính trung bình a c c)
d t:

nư c ta các t s a, b, k c a F.N Kraxovski ư c dùng làm tr s chính xác trong
o c. Vì tr s d t k c a elipxôit trái t r t nh nên trong trư ng h p o c khu v c
nh , chính xác th p và i v i m t s tính toán trong b n h c, có th coi trái t như
m t kh i c u có bán kính g n trùng v i tr c quay c a trái t.
1.2.2. M t thu chu n và cao
xác nh ư c chênh cao hay s l i lõm c a b m t trái t, ngư i ta ph i xác
nh chúng v i m t i m làm cơ s ó chính là m t thu chu n.
1.2.2.1. M t thu chu n
• Khái ni m
M t thu chu n là m t nư c bi n trung
bình yên tĩnh nhi u năm, kéo dài xuyên qua
các l c a và h i o t o thành m t m t
cong khép kín g i là m t nư c g c (m t thu
chu n).
M t thu chu n g c c a Vi t Nam ư c
l y m t nư c bi n trung bình, yên tĩnh Hòn
D u - Sơn - H i Phòng.
• Tính ch t m t thu chu n
T i m i i m trên m t thu chu n g c phương c a pháp tuy n trùng v i phương c a
dây d i.
T i m t th y chu n g c có cao là 0 mét. i m n m phía trên m t thu chu n g c
có cao là dương (+), i m n m phía dư i m t thu chu n g c có cao là âm (-).
M i Qu c gia ch n m t m t thu chu n riêng.
• M t thu chu n gi nh
M t thu chu n gi nh là nh ng m t song song v i m t thu chu n g c. Như v y,
có vô s m t thu chu n gi nh như m t ao h , m t sân, m t sàn nhà. i u quan tr ng
hơn c là m t thu chu n gi nh có tính ch t tương t m t thu chu n g c.
1.2.2.2. cao
• cao tuy t i
cao tuy t i c a m t i m A b t kỳ trên b m t qu t là kho ng cách t i m
ó theo phương dây d i t i m t thu chu n g c. cao thư ng ký hi u là H và ư c tính
b ng mét.
• cao tương i
cao tương i c a m t i m A b t kỳ trên b m t qu t là kho ng cách t i m
ó theo phương dây d i t i m t thu chu n gi nh. cao thư ng ký hi u là H ' và ư c
tính b ng mét.
1.3. M T S PHÉP CHI U TRONG O C
1.3.1. Khái ni m và c i m phép chi u
Khi thành l p b n ph i bi u di n m t Elipxôit (hay m t c u) lên m t ph ng. Trong
khi bi u di n ph i t i u ki n các ư ng t a trong m i quan h t a m t elipxoit
hay m t c u (t a a lý, t a c c) ư c d ng theo m t quy lu t toán h c nh t nh.
Mu n th ta ph i s d ng phép chi u b n . Phép chi u b n là phép chi u hình kinh
tuy n, vĩ tuy n t m t Elipxôit lên m t ph ng b ng phương pháp toán h c.
Phép chi u hình b n xác nh s tương ng i m gi a b m t elipxôit quay (ho c
m t c u) và m t ph ng. Có nghĩa là m i i m trên m t elipxôit quay có t a φ và λ ch
tương ng v i m t i m trên m t ph ng có t a vuông góc X và Y ho c có t a ph ng
khác. Gi a to vuông (X và Y) và t a a lý (φ và λ) tương ng có quan h hàm s ,
xác nh b i phương trình:
X = f1(φ, λ)
Y = f2(φ, λ)
Phương trình này g i là phương trình chi u. Phương trình chi u ph i th a mãn i u
ki n f1 và f2 là các hàm liên t c và ơn tr trong mi n bi n thiên c a φ và λ. Phương trình
chi u có nhi u d ng, nên có nh ng phép chi u khác nhau. M i phép chi u cho ta m t cách
bi u th các ư ng kinh tuy n và vĩ tuy n c a m t Elipxôit lên m t ph ng khác nhau M ng
lư i kinh, vĩ tuy n ư c bi u th trên m t ph ng g i là lư i chi u b n hay lư i b n .
1.3.2. Phân lo i các phép chi u
Toán b n phân lo i các phép chi u b n d a vào các c tính sai s , chi u hình,
m t hình h c h tr khi chi u và v trí t b m t chi u v i tr c qu a c u
-Căn c vào c tính sai s chi u hình, phân bi t ra các phép chi u b n sau:
Phép chi u ng góc: là phép chi u m b o tính. ng d ng trên qu ac uv i
hình trên b n i. Hai i u ki n cơ b n c a tính ng góc là: góc trên qu a c u ư c gi
nguyên trên b n và t l dài t i m t i m trên b n ch ph thu c vào v trí c a nó.
Phép chi u ng di n tích: c tính c a phép chi u này là t l di n tích m i nơi trên
b n không b thay i. T c là di n tích c a vòng tròn nh vô h n trên qu a c u b ng
di n tích bi u hi n c a nó trên b n tính theo t l nhưng có d ng d p. Do v y tính ng
góc và ng di n tích không th t n t i trong m t phép chi u.
Phép chi u ng kho ng cách: Phép chi u này cho phép t l chi u dài không i,
không có sai s theo m t trong nh ng hư ng chính (theo hư ng kinh tuy n ho c hư ng vĩ
tuy n).




-D a theo m t chi u hình h tr
Phép chi u hình phương v : ó là phép chi u mà b m t hình h c h tr là m t
ph ng ti p xúc ho c c t qu a c u (kh i elipxôit Trái t).
Phép chi u hình nón (hình 1-03b): là phép chi u mà b m t hình h c h tr là m t
nón, ti p xúc ho c c t qu a c u.
Phép chi u hình tr (hình 1-03a): M t hình h c h tr là m t hình tr , ti p xúc ho c
c t qu a c u.
-Căn c theo v trí c a m t chi u hình h tr v i tr c c a qu a c u có các phép
chi u sau:
Phép chi u th ng (còn g i là phép chi u ng): Tr c c a các m t chi u (m t ph ng,
m t nón, m t tr ) trùng v i tr c quay c a qu a c u.
Phép chi u ngang (còn g i là phép chi u xích o): i v i phép chi u phương v ,
m t chi u hình h tr ti p xúc m t i m hay m t ư ng b t kỳ trên xích o. phép
chi u hình nón và phép chi u hình tr , tr c c a m t nón và m t tr n m trong m t ph ng
xích o, vuông góc v i tr c quay c a qu a c u.
Phép chi u nghiêng: phép chi u phương v , m t ph ng (m t chi u) ti p xúc v i qu
a c u t i m t i m nào ó gi a xích o và c c. i v i phép chi u hình nón và phép
chi u hình tr , tr c c a m t nón ho c m t tr có v trí nghiêng so v i m t ph ng xích o...
1.3.3. M t s chép chi u dùng Vi t Nam
1.3.3.1. Phép chi u b n Bonne
thành l p các b n chuyên , trong ó có các b n t nhiên, dân cư, kinh t -
xã h i Vi t Nam, chúng ta c n ph i bi t c i m c a các lư i chi u dùng cho b n
Vi t Nam, vì các lo i b n này thư ng ư c dùng làm b n n n cho các b n
chuyên . T u th k 20, ngư i Pháp ã l a ch n ng d ng Elipxôit quy chi u Clark,
phép chi u Bonne, i m g c t a C t c Hà N i, xây d ng i m lư i t a ph trùm
toàn ông Dương.
Lư i chi u Boune là lư i chi u hình nón gi không có sai s v di n tích. Lư i chi u
Bonne dùng s li u Elipxoit như sau: a = 6.378.249 m, b = 6.356.515 m, s li u này do
Clark tìm ra năm 1880. Các t l cơ b n c a b n 1:25.000. ng b ng, 1:000.000,
1:400.000 cho toàn b ông Dương. H kinh tuy n vĩ tuy n tính theo ơn v Grat (vi t t t
là G, m t vòng tròn b ng 400Grat). Kinh tuy n kh i u λo tính t kinh tuy n qua Paris
(Th ô c a nư c Pháp). Kinh tuy n gi a (kinh tuy n chính) c a bán o ông Dương là
115G. G c to cách giao i m c a kinh tuy n gi a và vĩ tuy n chu n 500 km v phía
ông và 1000 km v phía Nam. i v i bán o ông Dương trư c ây thư ng ư c s
d ng phép chi u này, nhưng nhi u nư c khác trên th gi i thì phép chi u Bonne ít ư c
s d ng
1.3.3.2. Phép chi u Gauss
Phép chi u Gauss là phép chi u hình tr ngang gi a góc. Th k 19 nhà toán h c
Gauss ã ra phép chi u hình b n , ư c g i là phép chi u Gauss. Theo phép chi u
0
Gauss, qu t ư c chia ra làm 60 múi, m i múi 6 và ánh s th t t Tây sang ông
tính t kinh tuy n g c i qua ài thiên văn Greenwich (London) nư c Anh
0 0
Ví d : Múi s 1 có kinh t 0 -6
0
Múi s 30 có kinh t 1740 - 180
0 0
Múi s 31 có kinh t 180 - 174 T
0 0
Múi s 60 có kinh t 6 T- 0
M i múi ư c chia thành hai ph n u nhau i x ng qua kinh tuy n gi a (kinh
tuy n tr c).
t qu t n i ti p trong hình tr ngang có bán kính b ng bán kính qu mL y
tâm chi u là tâm O c a qu t, l n lư t chi u t ng múi lên m t tr theo phép chi u xuyên
tâm Sau ó c t m t tr theo hai ư ng sinh KK' r i tr i thành m t ph ng ta ư c hình
chi u c a 60 múi. M t ph ng này ư c g i là m t chi u hình Gauss.
Như v y phép chi u Gauss ã bi u th m t c u liên t c thành m t ph ng b bi n d ng
và t gãy v hai phía B c và Nam c c. Kinh tuy n gi a c a múi chi u ti p xúc hoàn toàn
v i m t tr nên hình chi u c a nó trên m t ph ng là o n th ng có chi u dài ư c gi
nguyên như trên m t c u và vuông góc v i hình chi u c a xích o. Hình chi u c a các
kinh tuy n khác u là nh ng cung cong b bi n d ng chi u dài quay b lõm v phía kinh
tuy n gi a. Hai kinh tuy n bên ngoài cùng c a múi b bi n d ng chi u dài l n nh t. Hình
chi u c a xích o cũng là o n th ng vuông góc v i kinh tuy n gi a nhưng chi u dài c a
nó b bi n d ng. Hình chi u c a các vĩ tuy n là nh ng cung cong ư c bi n d ng chi u dài
quay b lõm v phía hai c c và i x ng nhau qua xích o. Hình chi u c a kinh tuy n
gi a và xích o ư c ch n làm h tr c t a ph ng vuông góc Gauss ư c s d ng trong
tr c a Khác v i h t a vuông góc các, trong h
này ch n tr c tung là OX, tr c hoành là OY.
Trong ph m vi múi chi u Gauss, các góc không b
bi n d ng nên còn g i là phép chi u ng góc, hình
chi u các kinh tuy n và vĩ tuy n giao nhau 900. Di n
tích c a múi chi u Gauss l n hơn trên m t c u. bi n
d ng v chi u dài và di n tích tăng t kinh tuy n gi a
v phía hai kinh tuy n và gi m t phía xích o v hai
c c. Công th c g n úng bi u th bi n d ng v chi u
dài gi a hai i m a và b trên múi
chi u hình là: Trong ó:
-dab: dài Cung ab trên
m tc u
-Sab: dài ab tương ng trên
m t ph ng Gauss
yab = yb - ya: S gia hoành gi a hai i m a và b trong h t a vuông góc
Gauss.
- R: Bán kính qu t
T công th c trên ta th y, n u các i m n m d c trên kinh tuy n gi a (trên tr c OX)
y = 0, S = 0 còn càng xa kinh tuy n gi a S càng tăng theo chi u dài S. T s k g i là
t l chi u, kinh tuy n gi a múi có k = 1.
Lãnh th Vi t Nam theo phép chi u hình Gauss ch y u n m trong ph m vi múi
chi u th 18, m t ph n mi n Trung t à N ng n Bình Thu n và Hoàng Sa thu c múi
th 19, m t ph n qu n o Trư ng Sa thu c múi chi u th 20. Phép chi u hình Gauss
ư c Kruger phát tri n và hoàn ch nh nên còn ư c g i là phép chi u hình Gauss Kruger.
1.3.3.3. Phép chi u UTM
Phép chi u b n UTM (Universal Transverse Mercator) cũng ư c th c hi n v i
tâm chi u là tâm qu t và v i t ng múi 60, nhưng khác phép chi u Gauss. gi m s
bi n d ng v chi u dài và di n tích, UTM s d ng hình tr ngang có bán kính nh hơn bán
kính trái t, nó c t m t c u theo hai ư ng cong i x ng và cách kinh tuy n gi a kho ng
± 180km. Kinh tuy n gi a n m phía ngoài m t tr còn hai kinh tuy n biên n m phía trong
m t tr .
Như v y hai dư ng cong c t m t tr không b bi n d ng chi u dài (k = 1), t l chi u
c a kinh tuy n gi a múi nh hơn 1 (k - 0,9996) còn trên lãnh tuy n biên t l chi u l n
hơn 1. Phép chi u hình UTM cũng là phép
chi u hình tr ngang gi góc, bi n d ng
v chi u dài và di n tích l n nh t ông giao
nhau gi a xích o v i kinh tuy n gi a và
t i hai kinh tuy n biên. Các i m n m phía
trong dư ng c t m t tr thì bi n d ng
mang d u âm (-), phía ngoài là d u dương
(+).
Như v y, so v i phép chi u hình
Gauss, phép chi u UTM có ưu i m và
bi n d ng ư c phân b u hơn và có tr s
nh hơn nhưng khi x lý s li u l i r t ph c
t p (b i trong m t múi các vùng khác nhau
ho c khi xét trong m t vùng bi n d ng
mang d u âm, dương khác nhau).
1.3.4. M t s h t a dùng rong o c
1.3.4.1. H t a a lý
H to a lý c a qu t ư ct o
b i m t ph ng xích o và m t ph ng ch a
kinh tuy n g c. Trư c khi nghiên c u cách
bi u di n v trí i m trên m t t ta c n
ph i bi t m t s y u t c a qu t bao
g m Kinh tuy n, Vĩ tuy n, Xích o.
• Kinh tuy n
Là giao tuy n c a m t ph ng ch a
tr c quay qu t v i b m t qu t.
N u coi qu t là hình c u thì kinh tuy n n i t c c B c n c c Nam. Nói chung
các kinh tuy n là nh ng cung có dài b ng nhau.
Như v y có r t nhi u kinh tuy n trong ó ngư i ta ch n ư ng kinh tuy n i qua ài
thiên văn Greenwich Th ô Luân ôn c a Anh làm kinh tuy n g c (Prime meridian).
0 0
Ch n kinh ó là 0 , t ây ngư i ta ánh s các kinh tuy n cách nhau 1 v hai phía
trái và ph i c a kinh tuy n g c. V phía ông (ph i) g i là anh tuy n ông, v phía Tây
(trái) g i là kinh tuy n Tây.
• Vĩ tuy n
Vĩ tuy n qu t là giao tuy n gi a các m t ph ng vuông góc v i tr c quay qu t
v i b m t qu t. Như v y, s có vô s vĩ tuy n khác nhau và nó là nh ng ư ng tròn
khác nhau gi m d n v hai c c. Vĩ tuy n l n nh t g i là ư ng xích o. T xích o vé
m i c c có 90 vĩ tuy n. T xích o v c c B c g i là vĩ tuy n B c, t xích o v c c
Nam g i là vĩ tuy n Nam.
Như v y h t a a lý bao g m kinh và vĩ:
Kinh a lý: Kinh a lý c a m t i m b t kỳ n m trên m t t là góc nh di n
hơn b i m t ph ng ch a kinh tuy n g c và m t ph ng ch a kinh tuy n i qua i m ó.
Kinh thư ng dư c ký hi u là λ
0
chúng có giá tr bi n thiên t 0 n
0 0 0
180 ông và t 0 n 180 Tây.

Kinh a lý c a m t i m
thư ng ư c chia thành kinh
ông (n m bên ph i kinh tuy n g c)
và kinh Tây (n m bên trái kinh
tuy n g c)
Vĩ a lý: Vĩ a lý c a m t
i m b t kỳ nào ó trên m t t là
góc hơn b i ư ng dây d i d qua
i m ó v i m t ph ng xích o.
0 0 0
Vĩ thư ng ư c ký hi u là φ, chúng có giá tr bi n thiên t 0 n 90 B c và t 0 n
0
90 Nam. Vĩ a lý ư c chia thành vĩ
B c (n m trên ư ng xích o) và vĩ Nam
(n m dư i xích o).
Ví d : T a a lý c a i m
M:
0 B
φ = 21 25' 30"
0
λ = 105 52' 33"
Lưu ý: Vi t Nam n m hoàn toàn trên bán
c u B c và phía ông kinh tuy n g c nên t t
c các i m trên nư c ta u có vĩ B c và
kinh ông. Trên các t b n a hình,
m ng lư i kinh tuy n, vĩ tuy n và t a a
lý ư c ghi góc khung c a t b n .
1.3.4.2. H t a vuông góc ph ng
Trong h loa vuông góc Gauss ngư i ta l y tr c X trùng v i kinh tuy n gi a và
chi u dương hư ng lên phía B c, tr c Y trùng hư ng xích o và có chi u dương hư ng
sang phía ông. i a s các nư c n m B c bán c u.
Trong h t a vuông góc
Gauss vì i b ph n các nư c n m B c bán c u nên X > 0 còn Y lúc dương, lúc
âm. Vì v y Y luôn luôn dương ngư i ta d ch chuy n tr c OX sang phía Tây 500 km,
khi ó chúng la s ư c h tr c t a X'O'Y. ây g i là h tr c Gauss th c
d ng.
Theo phương pháp chi u b n Gauss,
elipxôit qu t t ng quát ư c phân thành 60
0 0
múi 6 ho c 120 múi 3 v i s hi u các múi t
1, 2, 3,… n 60 ho c 1, 2, 3,.... n 120 t
kinh tuy n g c qua ài thiên văn Greenwich
sang ông Kinh tuy n gi a c a m i múi g i là
kinh tuy n tr c ho c kinh tuy n trung ương.
Hình nh các múi 60 và múi 30 v i các kinh
c a kinh tuy n tr c và hình nh xích o trên
m t ph ng chi u Gauss như hình 1- 09.
M i múi chi u là m t h t a vuông góc
ph ng Gauss. M i h này là h t a vuông
g c có tr c X là kinh tuy n tr c c a múi ó,
chi u dương hư ng lên B c và tr c Y là xích
o, chi u
0
dương hư ng sang ông. Trong múi 6 hai i m mép múi trên ư ng xích o là hai i m
xa kinh tuy n tr c nh t, có tung l n nh t v tr s tuy t i là 334 km. Do ó, tránh
tung âm ta d ch tr c hoành X v phía Tây 500 km (Hình1-10).
Nghĩa là ta c ng thêm 500km vào tung và trư c tr s tung m i ta ghi thêm s
th t múi. C th tung quy ư c ư c tính theo công th c:
Yqui ư c = n. 1000.000 m + 500.000 m + yth c

Ví d : M t i m phía Tây kinh tuy n tr c, múi th 18 có Yth c = - 86.250 mét thì
Yquy ư c s là: 18.000.000 + 500.000 - 86.250 = 18.413.750 m.
1 3.4.3. M t s H t a dùng Vi t Nam
V d u
c a hoành nư c ta và các nư c khác B c bán c u chúng luôn luôn dương. Phương pháp
chi u b n UTM cũng dùng h t a vuông góc ph ng Gauss, ch khác là v i cùng m t
i mt a UTM nh hơn t a Gauss do nh ng i m khác nhau gi a hai phương pháp
chi u nói trên • H t a HN-72 Chúng ta bi t t nh ng năm 1959 n năm 1966, v i s
giúp c a các chuyên gia Trung Qu c, chúng ta ã xây d ng ư c h th ng lư i t a
Nhà nư c h ng 1 và II ph kín lãnh th mi n B c Vi t Nam. H quy chi u ư c l a ch n là
h th ng chung cho các.nư c xã h i ch nghĩa v i Elipxôit Kraxopsky có các y u t chính
sau:

Bán tr c l n: a = 6.378:425,000 mét.
d p k = 1:298,3.
i m g c l i ài Thiên văn Pun-kô-vơ (Liên Xô cũ)
Lư i chi u t a ph ng Gauss - Knuger
H t a ư c chuy n t i Vi t Nam thông qua lư i t a Qu c gia Trung Qu c.
Năm 1972 Chính ph quy t nh công b h quy chi u và H t a qu c gia có tên là h
Hà n i-72 và vi t t t HN-72 dùng th ng nh t chung trong c nư c. Sau khi gi i phóng
mi n Nam ư c C c o c ti p t c phát tri n chúng vào mi n Nam
• H to VN - 2000
Ngày nay v i s phát tri n m nh m c a khoa h c, o c ph i h i nh p qu c t , vì
v yh t a HN-72 không còn áp ng ư c nhu c u k thu t mà th c t yêu c u vì:
Vi t Nam có l ch gi a mô hình Toán h c và mô hình V t lý c a trái t quá l n,
do ó bi n ng l n, làm gi m chính xác lư i t a và b n .
Không phù h p cho áp d ng công ngh GPS (Global Posltioning System) vào trong
o c. Gây khó khăn khi x lý k t qu o lên b n .
Khó liên k t v i d li u Qu c t như phân nh ranh gi i qu c gia, ranh gi i không
ph n hàng không...
Thi u tính th ng nh t trên ngay lãnh th Vi t Nam.
Xu t phát t th c t ó, òi h i Vi t Nam c n có m t h quy chi u phù h p th ng
nh t trên toàn qu c. Năm 2000, Th tư ng Chính ph ã quy t nh thay th h quy chi u
HN-72 b ng H quy chi u m i có tên là VN - 2000. H quy chi u VN -2000 có các y u t
chính sau: Elipxoit quy chi u WGS toàn c u có kích thư c:
Bán tr c l n a = 6.378.137,000 mét
d t k = 298,257223563.
-11
T c quay quanh tr c ω = 7.292.115,0 x 10 rad/s.
8 3 -2
H ng s tr ng trư ng trái t GM = 3.986.000 x 10 m .s . i m g c t a qu c
gia: i m N00 t t i khuôn viên Vi n nghiên c u a


chính, ư ng Hoàng Qu c Vi t, Hà N i. Lư i t a ph ng: Lư i chi u UTM Qu c t .
Chia múi và phân m nh h th ng b n cơ b n. Theo h th ng UTM Qu c t ,

danh pháp t b n ư c l y theo h th ng hi n hành có chú thích danh pháp Qu c t .
Tính chuy n H t a HN - 72 sang VN - 2000 Do h th ng b n c a Vi t Nam
cơ b n trư c ây dùng theo h quy chi u HN
72 thu n l i cho công tác o c và v b n chúng ta ơn gi n có th chuy n t h
quy chi u c a HN-72 sang VN -2000, nh m th ng nh t h th ng b n c a Vi t Nam. Vì
v y khi o v chúng ta c n chuy n, vi c chuy n này ư c T ng c c a chính ã có thông
tư s 9731200 1/TR-TC C, ngây 20 tháng 06 năm 2001 hư ng d n áp d ng h quy chi u
và h t a Qu c gia VN- 2000, quy t nh chuy n i các h t a trư c ây theo h
t a VN - 2000.
Vi c chuy n i ư c tính như sau: Trong cùng m t h quy chi u, t a ph ng lư i
chi u UTM ư c tính thông qua t a ph ng c a lư i chi u Gauss thông qua các công
th c sau ây:
XUTM = XG x K0 YUTM =K0 x (YG -
5.00000) + 5.00000 γUTM = γG mUTM = K0
x mG
0 0
Trong ó: K0 = 0,9996 cho múi 6 ; K0 = 0,9999 cho múi 3 XUTM, YUTM: T a
ph ng c a lư i chi u UTM XG; YG: T a ph ng c a lư i chi u Gauss γUTM, γG:
Góc l ch kinh tuy n tương ng v i lư i chi u UTM và lư i chi u
Gauss.
mUTM, mG: T l bi n d ng chi u dài tương ng c a lư i chi u UTM và lư i chi u
Gauss.
Công th c tính các y u t XG; YG, γG mã c a lư i chi u Gauss theo t a tr c a ã
ư c hư ng d n chi ti t trong quy trình tính toán hi n hành, khi áp d ng c n thay th
Elipxôit Kraxopsky b ng kích thư c Elipxôit WGS-84.
nh n bi t v trí i m t a thu c múi nào, trư c giá tr t a YUTM ư c ghi
thêm s hi u múi theo b ng sau




1.4. NH NG KI N TH C CƠ B N V B N
1.4.1. Khái ni m v b n
Như chúng ta bi t b m t trái t g m vô s các i m, khi xem xét phân lo i thì các
i m ư c chia ra làm hai lo i ó là các i m c trưng cho a v t và các i m c trưng
cho a hình. M t v n t ra làm sao bi u di n chúng lên m t ph ng t gi y g i là b n
. V y, b n là hình dáng thu nh c a b m t ho c m t ph n c a b m t trái t lên m t
ph ng t gi y theo m t phép chi u toán h c nào ó.
Ngoài b n còn có bình và m t c t:
-Bình là hình chi u thu nh c a m t ph n b m t trái t lên m t ph ng t gi y
theo phép chi u th ng góc.
-M t c t và hình chi u thu nh c a m t hư ng nào ó ngoài th c a lên m t ph ng
th ng ng.
Tóm l i, b n là mô hình ký hi u tư ng hình nh m tái t o th c t i ( úng hơn là
m t ph n nào ó c a th c t i). B n nh m ph n ánh tr c quan nh ng t th c ã ư c
tích lu cũng như nh n th c tri th c m i.
1.4.2. Tính ch t c a b n
• Tính tr c quan
B n cho ta kh năng bao quát và ti p thu nhanh chóng các y u t ch y u và quan
tr ng nh t c a n i dung b n . M t trong nh ng tính ch t ưu vi t c a b n là kh năng
bao quát, bi n cái không nhìn th y thành cái nhìn th y. B n t o ra mô hình tr c quan
c a lãnh th , nó ph n ánh các hình th c v các i tư ng ho c các hi n tư ng ư c bi u
th . Qua b n ngư i s d ng có th tìm ra ư c nh ng quy lu t c a s phân b các i
tư ng và hi n tư ng c a b m t trái t.
• Tính o ư c
ây là m t tính ch t quan tr ng c a b n , nó có liên quan ch t ch v i cơ s toán
h c c a b n . Căn c vào t l và phép chi u c a b n , căn c vào các thang b c c a
các ký hi u quy ư c… ngư i s d ng b n có kh năng xác nh ư c r t nhi u tr s
khác nhau như: T a , biên , dài, kho ng cách, di n tích, th tích, nh hư ng và
các t s khác.
Chính nh tính ch t này mà b n ư c s d ng làm cơ s xây ng các mô hình
toán h c c a các hi n tư ng a lý lvà gi i quy t các v n khoa h c và th c ti n s n
xu t.
Tính ch t o ư c c a b n ư cs ng trong nhi u lĩnh v c như giao thông, xây
d ng, quy ho ch, qu n lý t ai, qu n lý ngu n tài nguyên r ng...
• Tính thông tin c a b n
ây là kh năng lưu tr , truy n t cho ngư i c nh ng tin t c khác nhau v các i
tư ng và các hi n tư ng. T nh ng thông lin hi n tr ng cho ta th y nh ng ý tư ng, phát
hi n m i cho tương lai.
Ví d B n hi n tr ng r ng cho ta bi t hi n tr ng th m th c v t r ng Vi t Nam,
làm cơ s cho vi c qu n lý, quy ho ch phát tri n tài nguyên r ng Vi t Nam.
1.4.3. Các y u t và phân lo i b n
• Các y u t c a b n
B t kỳ m t b n nào cũng m b o 3 y u t v : N i dung, cơ s toán h c và các
y u t h tr , b sung.
-Các y u t n i dung: S th hi n n i dung b n là b ph n ch y u c a b n ,
bao g m các thông tin và i tư ng v các hi n tư ng ư c th hi n trên b n . S phân
b , các tính ch t, nh ng m i liên h , s bi n i c a chúng theo th i gian. Nh ng thông
tin ó chính là n i dung b n .
Ví d : Các y u t n i dung c a b n hi n tr ng r ng là các thông tin v th c tr ng
th m th c v t, a hình và các y u t s ng ngòi....
Các y u t n i dung b n chuyên thư ng ph c v vào m c ích c a b n .
Khu tìm hi u s th hi n c a b n ph i phân bi t ư c n i dung ch a ng trong
ó và các hình th c truy n t n i dung thông qua các ký hi u c a b n .
Các y u t toán h c c a b n : Các y u t toán h c c a b n bao g m t l ,
phép chi u và m ng lư i t a ư c s d ng trong m ng lư i ó, m ng lư i kh ng ch
tr c a c a b c c b n :
Các y u t h tr , b sung Ngoài các y u t n i dung và các y u t cơ s toán h c
trên b n còn có các y u t b sung bao g m: B ng chú gi i, thư c t l , các bi u .
Tuỳ theo n i dung b n mà các y u t h tr b sung ư c thi t k tương ng.

Như v y 3 y u t c a b n không th tách r i nhau mà chúng t o thành m t th
th ng nh t g i là b n .
• Phân lo i b n
B n h t s c phong phú và a d ng, thu n l i trong công tác qu n lý và khai
thác thông tin t b n . Th c t ngư i ta phân lo i b n ch y u d a vào các n i dung
b n , m c ích c a b n , theo t l b n ... Dư i ây là m t s cơ s phân lo i c a
b n :
Phân lo i theo i tư ng: B n ư c phân chia thành hai nhóm. Nhóm b n
a lý và nhóm b n thiên văn.
Phân lo i theo n i dung: N i dung b n r t quan tr ng và ư c phân thành hai
nhóm chính như sau:

Nhóm b n a lý chung: Th hi n toàn b các y u t cơ b n c a lãnh th như
ranh gi i, a hình, a v t. Các y u t này ph thu c l n vào t l b n và m c ích s
d ng b n .
Nhóm b n chuyên b n ph n ánh v t ng hi n tư ng, i tư ng t nhiên,
xã h i cũng như các t h p và th t ng h p c a chúng B n chuyên phân nhóm theo
các ch như: a ch t, a m o, khí h u, c nh quan, dân cư, kinh t Trong th c ti n và
trong các tài li u khoa h c, k thu t còn dùng thu t ng b n chuyên môn ch b n
chuyên , m c dù thu t ng ó ch dùng cho các b n có m c ích và tính chuyên d ng
như b n hàng h i, b n hàng không

N i dung c a b n chuyên có th là các y u t nào ó trong s các y u t n i
dung c a b n a lý chung, cũng có th là các i tư ng, hi n tư ng không ư c th
hi n trên b n a lý chung như: C u trúc a ch t, lư ng mưa, nhi t .
Ví d : B n l p a ph n ánh s phân b c a các y u t l p a như khí h u, t ai
giúp cho công tác tr ng r ng ư c hi u qu .
B n quy ho ch lâm nghi p ph n ánh các y u t nh hư ng n s n xu t lâm
nghi p như a hình, cao, m ng lư i giao thông, dân cư và các công trình lâm nghi p...
Trong Lâm nghi p ư c phân thành các lo i b n như Hi n tr ng r ng, b n quy
ho ch lâm nghi p, B n thi t k tr ng r ng, b n l p a, b n giao t lâm nghi p,
B n phân b ng th c v t r ng…
- Phân lo i theo t l : T l b n là cơ s ngư i ta phân ra T l l n, t l trung
bình và t l nh
B n t l l n ≥ 1: 25.000
B n t l trung bình: 1:50.000 n 1: 500.000
B n t l nh ≤ 1: 1.000.000

-Phân theo m c ích s d ng: Th c ch t m c ích s d ng c a chúng ta r t phong
phú, vì v y vi c phân chia chưa ư c ch t ch . Trong Lâm nghi p phân thành các lo i b n
như sau:
Nhóm b n qu n lý: B n hi n tr ng r ng, b n phân c p phòng h , b n
d báo cháy r ng, b n a d ng sinh h c, b n phân b ng th c v t, b n m ng
lư i các Vư n qu c gia, các khu b o t n…
Nhóm b n quy ho ch: B n thi t k tr ng r ng, b n l p a, b n hi n
tr ng t r ng, b n quy ho ch lâm nghi p, b n thi t k khai thác r ng, b n phân
c p u ngu n...
Nhóm b n du l ch: B n du l ch sinh thái c a các Vư n Qu c gia, các khu b o
t n…

1.4.4. T l b n và chính xác c a b n
Kích thư c trái t r t l n, khi bi u di n m t t nên gi y thành b n , ta không th
bi u di n l n như th t ư c mà ph i thu nh theo m t t l nào ó. Như v y, t l b n
là t s gi a dài m t o n th ng trên b n v i dài n m ngang tương ng c a nó
ngoài m t t. Kí hi u: 1/M.
1 ab =M AB

Trong ó:
ab: Chi u dài trên b n
AB: Chi u dài tương ng n m trên m t t.
Ví d : 1: 500; 1: 200; 1: 5.000; 1: 2.000; 1:10.000...v.v. chính xác c a b n
ph thu c vào t l b n ,b n có m u s t l càng nh , chính xác càng
cao. B n có m u s t l càng l n thì chính xác càng th p. Trên gi y (b n
) b ng m t thư ng ta ch có th nhìn th y và phân bi t ư c hai
i m cách nhau g n nh t là 0,1mm. B i v y, ngư i ta g i kho ng cách n m ngang trên
th c a tương ng v i 0,1mm trên b n là chính xác c a t l . N u t l b n là
1/M thì kho ng cách n m ngang bé nh t trên th c a là dùng có th bi u di n ư c lên
b n này là:
dmin = 0,1mm x M
Ngư c l i, n u bi t trư c kho ng cách n m ngang bé nh t trên th c a c n ph i
bi u di n lên b n thì ta có th xác nh ư c t l b n lim c n thi t là:
1/M = 0,1mm:dmin
Rõ ràng n u t l b n càng l n thì m c bi u di n a hình, a v t càng y
, chi ti t và chính xác.
1.4.5. a v t, các phương pháp bi u di n av t
• Khái ni m: a v t là nh ng v t t n t i trên m t t a v t t n t i dư i hai d ng:
a v t nhân t o và a.v t t nhiên.
Ví d : a v t nhân t o: Xóm làng, ư ng xá, các công trình công c ng…; av tt
nhiên: s ng, su t, ao, h …
• Các phương pháp bi u di n:
B n c n ph n ánh chính xác các hi n tư ng xã h i và hi n tư ng t nhiên, tùy
theo n i dung c n thi t c a nó. B n a hình ngoài vi c ph n ánh các a v t trên m t
t như s ng h , r ng, ru ng, làng, xóm… Cho n nay, phương pháp t t nh t là ph n ánh
ư c nhi u m c ích th hi n c a b n theo ký hi u b n .
Ký hi u b n là nh ng quy ư c, b ng nét v , b ng ghi chú và b ng màu s c, dùng
bi u di n các dáng t, các a v t (nhìn th y ư c và không nhìn th y ư c) trên m t
t cũng như các hi n tư ng xã h i, t nhiên khác c v s lư ng và ch t lư ng.
Ký hi u b n chính là ngôn ng b n , nó làm n i dung c a b n phong phú
hơn. Tùy theo n i dung, t l b n và các c i m c a khu v c l p b n , các i
tư ng bi u th i tư ng s d ng, kh năng k thu t v , in và các quan h kinh t - xã h i
khác... mà các ký hi u b n ư c quy ư c khác nhau, tuy nhiên chúng u tuân theo các
nguyên t c chung sau:
Ký hi u có th ư c chia thành 3 lo i: Ký hi u theo t l , ký hi u theo n a t l , ký
hi u không theo t l
• Ký hi u theo t l :
Ký hi u theo t l có kích thư c t l v i kích thư c th c c a a v t, nghĩa là chúng
ng d ng v i a v t th c. Các nét v chúng cũng thay i theo hình dáng kích thư c chu
vi hình chi u c a a v t trên m t ph ng n m ngang, nên chúng còn ư c g i là ký hi u
theo ư ng chu vi. Ký hi u này ch dùng v i nh ng a v t có kích thư c tương i l n
sau khi thu nh theo t
l b n v n bi u th
trên b n ư c.

Lưu ý:
-Hình tư ng rõ ràng
-D nh , d v
- p và chính xác
- Ít dùng ghi chú và
màu s c
• Ký hi u theo n a t l
Ký hi u theo n a t l
có m t chi u t l v i
kích thư c th c, còn
chi u kia theo
quy nh. Ký hi u này dùng bi u th nh ng a v t có chi u dài bi u th theo t l ư c
còn chi u r ng không bi u th ư c nên chúng còn ư c g i là ký hi u nét dài. Ký hi u
này khác ký hi u theo t l ch chu vi c a ký hi u theo t l ph i úng v i hình chi u thu
nh c a a v t còn ký hi u theo n a t l không nh t thi t ph i như th .
• Ký hi u không theo t l : Ký hi u không theo t l có hình d ng và kích thư c ư c quy
nh trong h th ng ký hi u b n . Nó dùng bi u th nh ng a v t n u thu nh theo t l
b n thì không th bi u th trên b n ư c vì khi ó hình nh a v t s như m t i m.

v y, ký hi u không theo t l còn g i là ký hi u i m. Tuy nhiên nó l i bi u th chính xác
v trí a v t trên th c a.
Tóm l i, bi u di n a v t trên b n là m t n i dung không th thi u ư c, n u b n
càng th hi n chính xác v trí, hình dáng c a a v t thì b n ó có chính xác càng
cao. Nhưng cũng tùy thu c vào m c ích c a m i lo i t b n mà ngư i ta có các ký
hi u khác nhau và có nh ng cách l a ch n lo i ký hi u cho phù h p v i các nguyên t c
trên.
1.4.6. a hình và các phương pháp bi u di n a hình
• Khái ni m: a hình là hình dâng cao th p, l i lõm c a b m t qu t.
• Các phương pháp bi u di n a hình: Phương pháp bi u di n a hình là s th hi n
cao th p c a m t t t trư c n nay. bi u di n a hình ngư i ta s d ng nhi u
phương pháp khác nhau:
a. Phương pháp tô màu (hình 1-13)
Trong phương pháp này ngư i ta dùng màu
th hi n a hình. Thư ng ngư i ta dùng màu
bi u di n i núi, núi càng cao màu nâu
càng m, màu xanh bi u di n ng b ng và
bi n, bi n càng sâu màu xanh càng m. Ưu
i m c a phương pháp này là d nhìn, p nhưng
như c i m c a nó không cho chính xác ư c
các thông s v cao c a các i m Vì v y,
phương pháp tô màu thư ng áp d ng trong các
b n a hình và b n chuyên ngành có t l
nh .
b. Phương pháp ghi cao hình(1-14):
Trong phương pháp này ngư i ta ghi tr c ti p
cao lên b n như chân núi, nh núi... Phương pháp này ch cho chúng ta bi t chung
chung v a hình c a vùng ó. vùng óng b ng chênh cao ít nên ngư i ta thư ng th
hi n dáng t tr c ti p b ng các i m cao t các nơi l i lõm khác nhau theo m t
c n thi t ng v i các t l b n khác nhau nh ng a hình thay i cao d t ng t,
nh t thi t ph i có i m cao trên cao và dư i th p sát ranh gi i bi n i ó. th
hi n hư ng bi n i cao, ta thư ng v thêm các v ch ng n xu t phát t ranh gi i bi n
iv t th p ưu i m c a phương pháp này là cho chính xác thông s cao c a m t
s i m cao c trưng, nhưng như c i m không cho ư c m t b c tranh t ng th toàn
c nh a hình c a toàn khu v c c n bi u di n. Phương pháp này thư ng ùng k t h p v i
các phương pháp bi u di n khác.
c. Phương pháp k vân (hình 1-15):
Trong phương pháp này ngư i ta dùng vân bi u di n s cao th p và d c, nơi
càng cao và d c thì vân càng dày và m, các nơi tho i và th p thì các vân thưa và m nh.
ưu i m c a phương pháp này là cho chúng nhìn th y các sư n núi, các nh núi và c m
nh n ư c g gào cao th p c a a hình (hình 1-15). Tuy nhiên, như c i m là không
cho các thông s chính xác v cao c a các i m. Phương pháp này thư ng áp d ng
trong các b n c b n du l ch v t l nh
d. Phương pháp ư ng ng m c ( ư ng bình
):
Xu t phát t ba phương pháp trên, vi c bi u
di n a hình ch cho ta bi t khái ni m tương i, vì
v y không dư c s d ng trong k thu t, thi t k các
công trình. kh c ph c ngư i ta s d ng phương
pháp ư ng ng m c bi u di n hình dáng m t t.
B n ch t c a phương pháp dùng ư ng ng m c
hay còn g i là ư ng bình là c t t t t nhiên
b i nh ng m t ph ng song song v i m t thu chu n
g c, b ng nh ng kho ng cách 5 m, 10 m, 15 m hay
20 m.. ( ây dư c g i là kho ng cao u c a dư ng
ng m c). Khi ó các m t ph ng l o v i m t d t
m t ti t di n, ngư i ta chi u ti t di n ó lên m t
ph ng quy ư c (m t thu chu n g c) ư c các
ư ng bình có cao cách m t 'thu chu n g c
là nh ng kho ng cao u. Th c t bi u di n
ư ng ng m c ngư i ta luôn ch n các m t ph ng
cách nhau m t kho ng chán và c 5 ư ng ng
m c l i ghi chú cao m t ư ng riêng các dính
i u ư c ghi chú cao c a nh.
* Khái ni m: ư ng ng m c ( ư ng bình
) là ư ng n i li n các i m c cùng cao trên
m t t t nhiên v i nhau. Nói cách khác, ư ng
ng m c là giao tuy n gi a m t t t




nhiên và b m t song song v i m t thu chu n.
* Tính ch t: ư ng ng m c có các tính ch t sau:
-T t c các i m n m trên ư ng ng m c u có cao b ng nhau trên m t t.
ư ng ng m c ph i liên t c khép kín. Trư ng h p ư ng ng m c không khép
kín trong ph m vi t b n ph i kéo dài t i t n biên b n i ho c a hình lòng ch o
ư c phân bi t theo các v ch ch d c ho c theo các ch s ch cao.
ư ng ng m c cách xa nhau, ch ó d c tho i, các ư ng ng m c sít nhau
th m t t càng d c nhi u. Hư ng vuông góc v i các ư ng ng m c là hư ng d c nh t
Ch nào ư ng ng m c trùng nhau ch ó là vách th ng ng.
ư ng ng m c không bao gi c t nhau trên b n . Trư ng h p ngo i l ít g p là
khi ư ng ng m c bi u di n cho m t m m á nhô ra.

ây là phương pháp có chính xác cao cho phép chúng ta s d ng trong k thu t
và xây d ng công trình. Hi n nay, phương pháp này ư c s d ng r ng rãi. c bi t trong
th i kỳ chi n tranh, phương pháp này giúp cho b i xác nh chính xác a hình, hư ng
i h p lý nh t.




(Ngu n: S d ng b n a hình trong s n xu t Nông lâm nghi p c a Vũ Thành Mô)

• Các y u t c a a hình
Các y u t a hình c a m t t ư c chia ra các d ng cơ b n sau: ng b ng, núi,
a hình lòng ch o, m ch núi, vùng trũng sâu, vùng yên ng a. Ngoài y u t a hình, y u
t a v t cũng ư c th hi n. a v t bao g m các v t th t nhiên. bi u di n các a
v t trên b n ngư i ta th ng nh t các ký hi u quy ư c a v t. i v i m i nư c khác
nhau, căn c vào i u ki n riêng c a mình mã ra nh ng ký hi u a v t thích h p ngư i
ta ã bi t ư ng ng m c là nh ng ư ng cong khép kín. Cũng d nh n ra m t qu i
hay m t lòng ch o hay m t dông i trên bàn nh các
ư ng ng m c.
• Phân bi t các d ng a hình
1. Núi i: là vùng cao l i lên c a b m t
trái t. Ch cao nh t c a núi i là
" nh", t nh to ra m i phía là các
sư n d c. ư ng chuy n ti p t sư n
d c sang t b ng là chân núi. trên b n
thì i ư c th hi n là các ư ng
ng m c vòng cong khép kín, vòng này
l t trong vòng kia, các v ch ch c tăng
d n t vòng l n n vòng nh .
2. Lòng ch o: là vùng lõm xu ng c a b
m t trái t. Ch th p nh t c a lòng ch o
g i là áy. T áy ngư c lên m i phía là
sư n d c. Vách trên c a lòng ch o g i là
mép. trên b n lòng ch o ư c th
hi n là các ư ng ng m c vòng cong khép kín, vùng này l t trong vòng kia, các v ch
ch c gi m dân t vòng l n n vòng nh .
3. ư ng phân thu (m ch núi, dông): là vùng n i cao và ch y dài theo m t hư ng.
ư ng s ng ch y d c theo m ch núi mà t ó sư n d c v hai phía ư c g i là ư ng
phân thu . T ư ng ch a nư c xu ng hai phía g i là sư n d c. trên b n ư ng
phân thu ư c th hi n b ng các ư ng ng m c l i hư ng v phía th p d n (chân i)
4. ư ng t p trung nư c (khe, trũng máng): là vùng trũng lõm xu ng và ch y dài theo
m t hư ng. ư ng áy c a trũng máng là ư ng t p trung nư c. T ư ng t p
trung nư c ngư c v hai phía là các sư n d c. trên b n ư ng t p trung nư c ư c
th hi n b ng các ư ng ng m c có b r i hư ng v các ư ng ng m c cam (ngư c
v i ư ng phân thu ).
5. i yên ng a: là vùng m t t n m trên hai m ch núi và hai trũng máng. Nói cách khác,
yên ng a d a là ch g p nhau c a hai m ch núi (d n n t hai nh núi khác nhau) v a là
ch b t u c a hai trũng máng (phân b hai phía i di n c a m ch núi). trên b n
i yên ng a th hi n b ng các ư ng ng m c có b l i hư ng v nó.
Ngư i ta còn phân ra sư n trên, sư n dư i và sư n gi a. Sư n trên chi m 1/3 sư n
t nh xu ng chân, sư n gi a chi m kho ng t 1/3 n 2/3 sư n k t nh xu ng chân
và còn l i là sư n dư i.
1.5. PHÂN M NH VÀ ÁNH S B N
1.5.1. Lý do c a vi c ph m nh b n
Trong th c t qu n lý b n ư c thu n l i, ngư i ta ti n hành phân chia b n
thành các m nh. M i m nh có kích thư c và tên g i nh t nh. Vi c phân m nh ó có ý
nghĩa vô cùng quan tr ng b i:
-Di n tích ngoài th c a l n: Như chúng ta bi t di n tích b m t trái t r t l n g n
2
510 x 100 km , vi c v chúng lên b n qu là khó khăn khi gi y có gi i h n nh t nh
Như v y không có m t t gi y nào có th bi u di n y chính xác di n tích b m t qu
t lên ư c
-B n có chính xác nh t nh: M c dù chúng ta có th bi u di n b n dư i
nhi u d ng t l khác nhau, như v y không có nghĩa là ta c thu nh mãi b n l i, mà
chúng òi h i có chính xác c a b n . V i m i t l c a b n cho ta m t chính
xác nh t nh
Ví d : B n t l 1:5.000 trong h sơ giao t giao r ng cho h s có chính xác
cao hơn b n giao t giao r ng c p xã có t l 1:10.000. B i chúng th hi n chi ti t các
y ut a hình, a v t hơn.
-Qu n lý và s d ng b n ư c thu n l i: Khi phân m nh b n giúp ta d dàng
qu n lý và s d ng b n , gi m b t s c ng k nh và v n áp ng chính xác như mong
mu n. Như v y, n u ta ch s d ng b n ch a thành ph Thái Nguyên thì ta ch vi c s
d ng m nh b n có thành ph Thái Nguyên mà không ph i m c m t m nh b n to
toàn qu c n a. c bi t vi c qu n lý chúng tr nên ơn gi n có th cho vào h p nh b o
qu n tránh ư t, tránh m i m t.
- áp ng ngôn ng chung c a th gi i: Như v y, vi c s d ng b n òi h i chúng
có m t ngôn ng chung khi ngư i s d ng b n có th hi u ư c n i dung c a b n
. i u quan tr ng là chúng áp ng ư c yêu c u chung c a th gi i giúp chúng ta có
th h i nh p v i th gi i trong lĩnh v c o cb n .
1.5.2. Nguyên t c phân m nh, ánh s b n
Có r t nhi u tài li u nói n vi c phân m nh và ánh s b n , tuy nhiên nh ng cơ
s khoa h c c a chúng n ngày nay v n có gi tr tuy nhiên phù h p v i nh ng phiên
hi u qu c t , khoa h c tr c a c a Vi t Nam ã và ang ng bư c hoàn thi n vi c phân
m nh ánh s b n cho thu n l i nh t, ti p c n v i tiêu chu n qu c t .
1.5.2.1. Phân m nh theo h Gauss và UTM trư c ây
0
Toàn b trái t ư c chia thành 60 múi, m i múi có 6 kinh. Múi th nh t tính t
0 0
180 n 174 kinh Tây, l n lư t ánh s t Tây sang ông và ký hi u 1,2,3… n
0
60. Theo vĩ ư c chia thành 4 và l y xích o làm g c tính v hai c c. M i ai ư c
ghi b ng ch cái in hoa la tinh A.B.C… M i t có kích thư c 60 x 40 và ư c g i là b n
cơ s c t l 1/1.000.000 (xem thêm hình 1-11).




1.5.2.2. Phân m nh theo h VN-2000 hi n nay
Trong giáo trình này, gi i thi u m t trong nh ng nguyên t c m i nh t mà T ng c c
a chính ban hành. ây là m t trong nh ng nguyên t c m i nh t b i có c phiên hi u
qu c t .
1.5.2.2.1. Phân m nh và t phiên hi u m nh b n a hình cơ b n
a. B n a hình t l 1:1.000.000
0 0
M nh b n t l 1:1.000.000, kích thư c 4 x 6 là giao nhau c a múi 60 chia theo
0
ư ng kinh tuy n và ai 4 chia theo ư ng vĩ tuy n. Ký hi u múi ư c ánh s b ng s
0 0
R p 1, 2, 3…n b t u t múi s 1 n m gi a kinh tuy n 180 và 174 T, ký hi u múi tăng
d n t ông sang Tây. Ký hi u ai ư c ánh b ng các ch cái La Tinh A, B, C. (ngư i ta
b qua ch s O và I tránh nh m l n v i ch s 0 và s I) b t ut ai A n m gi a vĩ
0 0
tuy n 0 và 4 , ký hi u ai tăng t xích o v hai c c.
Trong h th ng lư i chi u UTM qu c t , ngư i ta t trư c ký hi u ai thêm ch cái
N (Nanh) i v i các ai B c bán c u và ch S (Southem) i v i các ai Nam bán
c u. Phiên hi u m nh b n t l 1:1.000.000 trong h VN-2000 c d ng X-yy (NX-yy),
trong ó X là ký hi u ai và yy ký hi u múi, ph n trong ngo c là phiên hi u m nh theo
ki u UTM qu c t (hình 1-19a)
Ví d : M nh b n t l 1:1.000.000 có phiên hi u là F-48(NF-48).
b. B n a hình t l 1: 500.000 M i m nh b n t l 1:1.000.000 (hình 1- 19b) chia
thành 4 m nh b n t l 1:500.000, m i m nh có kích thư c 20 x 30, phiên hi u m nh
t theo các ch cái A,B,C,D theo th t t trái qua ph i, t trên xu ng dư i. Theo ki u
UTM qu c t , các phiên hi u A,B,C,D ư c ánh theo chi u kim ng h b t u t góc
Tây B c. Phiên hi u m nh b n t l 1:500.000 là phiên hi u m nh b n t l
1:1.000.000 ch a m nh b n t l 1:500.000 ó, g ch n i sau ó là ký
hi u m nh b n t l 1:500.000 trong m nh b n t l 1: 1.000.000, ph n trong ngo c
là phiên hi u m nh b n ó theo ki u UTM qu c t .
Ví d m nh b n t l 1:500.000 có phiên hi u F-48-C (NF-48-D)
c. B n a hình t l 1: 250.000
M i m nh b n t l 1:500.000 chia thành 4 m nh (hình 1-19c), m nh b n t l
0 0
1:250.000, m i m nh có kích thư c 1 < 1 30' ký hi u b ng các s R p 1,2,3,4 theo th t
t trái sang ph i, t trên xu ng dư i. Theo ki u UTM qu c t m nh b n t l
0
1:1.000.000 chia thành 16 m nh b n t l 1:250.000, m i m nh cũng có kích thư c 1 x
0
1 30' ký hi u b ng các ch s R p 1,2,3… n 16 theo th t t trái sang ph i, t trên
xu ng dư i.
Phiên hi u m nh b n t l 1:250.000 g m phiên hi u m nh b n 1: 500.000
ch a m nh b n t l 1: 250.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n t l
1: 250.000 trong m nh b n t l 1: 500.000, ph n trong ngo c là phiên hi u m nh

b n theo ki u UTM qu c t . Ví d : M nh b n t l 1:250.000 có phiên hi u F-48-D-
1(NF-48-11)
d. B n a hình t l 1:100.000 M i m nh b n t l 1:1.000.000 (hình 1-20a)
chia thành 96 m nh b n t l
1: 100 000 m i m nh có kích thư c 30' x 30', ký hi u b ng s R pt 1 n 96 theo th
t t trái sang ph i, t trên xu ng dư i.
Theo ki u UTM qu c t h th ng t l b n t l l 100.000 ư c phân chia c
l p so v i h th ng b n t l 1:1.000.000. Phiên hi u m nh b n t l 1: 100.000 g m
4s ,2s u b t u b ng 00 là s th t c a các múi có r ng 30' theo kinh tuy n xu t
0 0 0
phát t kinh tuy n 75 tăng d n v phía ông (múi n m gi a kinh 102 và 102 30'
là c t 54), 2 s sau b t u b ng 01 là s th t c a các ai có r ng 30' theo vĩ tuy n
0 0
xu t phát t vĩ tuy n 4 Nam bán c u (vĩ tuy n -4 ) tăng d n v phía c c ( ai n m gi a
0 0
vĩ 8 và 8 30' là 25). Phiên hi u m nh b n t l 1:1.000.000 g m phiên hi u m nh b n
t l 1:
1.000.000 ch a m nh b n t l 1:100.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n
t l 1:100.000 trong m nh b n t l 1:1.000.000, ph n trong ngo c là phiên hi u
m nh b n ó theo ki u UTM qu c t .
Ví d : M nh b n t l l 100.000 có phiên hi u F-48-68 (6151)
.B n a hình t l 1:50.000

M i m nh b n t l l 100.000 (hình 1-20b) ư c chia thành 4 m nh b n t l
1: 50.000, m i m nh có kích thư c 15' x 15', ký hi u b ng A,B,C, D theo th t t trái qua
ph i, t trên xu ng dư i.
Theo ki u UTM qu c t , vi c chia m nh th c hi n tương t , phiên hi u m nh b ng
ch s La Mã I, II, III, IV theo th t b t u t m nh góc ông B c theo chi u kim ng
h .
Phiên hi u m nh b n t l 1:50.000 g m phiên hi u m nh b n t l
ch a m nh b n t l 1:50.000 ó, g ch n i và sau ó là ký b u m nh b n t
l 1:50.000 trong m nh b n t l 1:100.000, ph n trong ngo c là phiên hi u m nh b n
ó theo ki u UTM qu c t (phiên hi u m nh b n t l l 50.000 theo ki u UTM
qu c t cũng t theo nguyên t c trên nhưng không có g ch ngang). Ví d M nh b n t
l 1: 50.000 có phiên hi u F -48-68- D (6151II)
B n a hình t l : 1: 25.000 M i m nh b n t l 1:50.000 (hình 1-20c) ư c
chia thành 4 m nh b n t l l 25.000, m i m nh có kích thư c 7'30" x 7'30", ký hi u
b ng a, b, c, d theo th t t trái qua ph i, t trên xu ng dư i. H th ng UTM qu c t
không phân chia các m nh b n t l 1:25.000 và l n hơn. Phiên hi u m nh b n a
hình t l 1: 25.000 g m phiên hi u m nh b n t l 1:50.000 ch a m nh b n t l 1:
25.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh

b n t l 1: 25.000 trong m nh b n t l 1:50.000. Ví d : M nh
b n t l 1:25.000 có phiên hi u F-48-68-D-d
g. B n a hình t l : 1:10.000
M i m nh b n t l 1:25.000 (hình 1-20d) ư c chia thành 4 m nh b n t l 1:
10.000 m i m nh có kích thư c 3'45" x 3'45", ký hi u b ng 1, 2, 3, 4 theo th t t trái
qua ph i, t trên xu ng dư i.
Phiên hi u m nh b n a hình t l 1:10.000 g m phiên hi u m nh b n t l 1:
25.000 ch a m nh b n t l 1:10.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n t
l 1: 10.000 trong m nh b n t l 1: 25.000.
Ví d : M nh b n t l 1: 25.000 có phiên hi u F-48 -68 -d -3
h. B n a hình t l : 1:5.000 M i m nh b n tỳ l l: 100.000 (hình 1-20e) dư c chia
thành 256 m nh b n t l 1:5.000, m i m nh có kích thư c 1'52,5" x 1 '52,5", ký hi u
t 1 n 256 theo th

t t trái qua ph i, t trên xu ng dư i. Phiên hi u m nh b n a hình t l 1: 5.000 g m
phiên hi u m nh b n t l
1:100.000 ch a m nh b n t l 1: 5.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n
t l 1:5.000 trong m nh b n t l 1: 100.000 t trong ngo c ơn.
Ví d : M nh b n t l 1:5.000 có phiên hi u F -48 - 68 -(256 - g)
i. B n a hình t l :1: 2.000 M i m nh b n t l 1: 5.000 (hình 1-20f) ư c chia
thành 9 m nh b n t l 1:2.000, m i m nh có kích thư c 37,5" x 37.5" ký hi u b ng
ch La tinh a, b, c, d, e, f,
g, h, k (lưu ý b qua ch i và j tranh nh m l n v i s 1) theo th t t trái qua ph i, t
trên xu ng dư i.
Phiên hi u m nh b n a hình t l 1: 2.000 g m phiên hi u m nh b n t l
1: 5.000 ch a m nh b n t l 1: 2.000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n t
l l 2.000 trong m nh b n t l 1:5.000, d t trong ngo c ơn c ký hi u c a m nh b n
t l 1:5.000 và m nh b n t l 1: 2.000.




Ví d : M nh b n t l 1: 2.000 có phiên hi u F -48 -68 -(256 -g)
k. Sơ phân m nh và t phiên hi u m nh b n a hình cơ b n
Hình 1 - 19. Sơ phân m nh và t phiên hi u
* Phân m nh và t phiên hi u các m nh b n t l l n khác:

1.5.2.2.2. Phân m nh và t phiên hi u m nh b n a hình t l l n
B n t l l n 1:1000 và 1:500 ch ư c thành l p cho các khu v c nh , có th
thi t k h th ng phân m nh và t phiên hi u m nh phù h p cho t ng trư ng h p c th .
Ngoài ra cũng có th s d ng cách phân m nh và t phiên hi u m nh theo h th ng
chung như sau:
a. B n a hình t l l 1000 (hình 1-21a)
M i m nh b n t l 1:2000 chia thành 4 m nh b n t l 1:1000, ký hi u b ng
ch s La Mã I, U, III và IV theo th t t trái sang ph i và t trên xu ng dư i Phiên hi u
m nh b n t l 1:1000 g m phiên hi u m nh b n t l 1:2000 ch a m nh b n t
l 1:1000 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n t l 1:1000 trong m nh b n t
l 1: 2000, t trong ngo c ơn c ký hi u c a m nh b n t l
1: 5000, m nh b n t l 1: 2000 và m nh b n t l 1:1000.
Ví d : M nh b n t l 1;1.000 có phiên hi u F -48 - 68- (256-g-IV)
b. B n a hình t l 1:500 (hình 1 -21b)
M i m nh b n t l 1:2000 chia thành 16 m nh b n t l 1:500, ký hi u b ng
ch R p t 1 n 16 theo th t t trái sang ph i và t trên xu ng dư i. Phiên hi u m nh
b n t l 1: 500 g m phiên hi u m nh b n t l 1:2000 ch a m nh b n t l 1:
500 ó, g ch n i và sau ó là ký hi u m nh b n t l 1:500 trong m nh b n t l 1:
2000, t trong ngo c ơn c ký hi u c a m nh b n t l 1:5000, m nh b n t l




1:2000 và m nh b n t l 1: 500.
Ví d : M nh b n t l 1: 1.000 có phiên hi u F -48 - 68 - (256 - g - 16)

1.5.2.3. T ng h p sơ phân m nh và t phiên hi u m nh b n a hình
1.6. B C CB N
B t kỳ m t t b n nào k c b n a lý hay b n chuyên thì b c c c a
b n u có c i m cơ b n gi ng nhau.
-Khung b n : Khư c b n là gi i h n vùng lãnh th ư c th hi n lên b n
(vùng lãnh th c n th hi n thư ng t tâm c a b n ). Khung b n thư ng có khung
trong và khung ngoài, khung ngoài thư ng dùng trang trí cho b n c bi t gi a
khung trong và khung ngoài thư ng ư c ghi chú h t a a lý ho c h t a vuông
góc UTM ta xác nh v trí các i m trên b n . Khung b n r t a. d ng v hình
d ng c a khung vì nó ph thu c ch t ch vào c i m hình chi u b n , c i m hình
dáng lãnh th và c i m phân m nh b n mà nó có d ng hình vuông, hình tròn hay
hình ch nh t Tuy nhiên khung b n thông d ng hơn c là hình ch nh t.
-N i dung c a b n : Tuỳ thu c vào m c ích s d ng b n mà n i dung c a m i
t b n (l . ư c th hi n khác nhau i u d nh n th y n i dung chính c a b n thư ng
ư c th hi n ngay trên b n . Ví d : B n hi n tr ng r ng, n i dung ch y u nói lên
che ph , tr lư ng, di n tích các lo i r ng. B n l p a ph c v thi t k tr ng r ng
th hi n rõ i ư~i n t ai, khí h u c a t ng lô r ng. B n khoáng s n ch rõ các v ng
ch a khoáng s n n i dung b n h t s c phong phú và a d ng, nó là t ng h p c a~áe
y u t trên b n . N i dung b n quy t nh n t b n ó
-Chú gi i (chú thích): ây là m t y u t không th thi u trong b n , nó là ngôn
ng c a b n giúp ngư i xem có th hi u k n i dung c a b n . Th c t b n không
th hi n chi ti t các y u t a hình, a v t lên b n vì v y ph i dùng ký hi u thay th và
chú gi i giúp ta hi u. ư c các ký hi u ó
-Nh ng y u t b sung khác: Có r t nhi u b n ngư i ta xây d ng thêm các y u t
b sung như thư c t l th ng, thư c t l xiên, thư c o d c, cũng có nh ng t b n
có s hi u phân m nh ta có th ch p ghép b n khi c n thi t, màu s c th hi n...
B c cb n các khu b o t n thiên nhiên phía b c Vi t Nam

(Ngu n: D án Vư n Qu c gia Tam o)
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản