Giáo trình Hệ thống tưới tiêu - ĐH Cần Thơ

Chia sẻ: Cao Thi Ly | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:74

0
11
lượt xem
2
download

Giáo trình Hệ thống tưới tiêu - ĐH Cần Thơ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài giảng môn học Hệ thống tưới - tiêu dành cho các sinh viên chuyên ngành Thủy nông, Công thôn, Môi trường, Nông nghiệp, Quản lý Đất đai, Hoa viên Cây cảnh. Bài giảng đặt trọng tâm cho sinh viên các nguyên lý tính toán nhu cầu nước và kỹ thuật tưới – tiêu cho cây trồng cũng như quản lý các hệ thống thuỷ nông, công trình tưới tiêu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Hệ thống tưới tiêu - ĐH Cần Thơ

B<br /> <br /> GIÁO D C VÀ ÀO T O<br /> <br /> TRƯ NG<br /> <br /> I H C C N THƠ<br /> <br /> LÊ ANH TU N, PhD.<br /> <br /> Giáo trình<br /> <br /> (Irrigation and Drainage Systems)<br /> <br /> NN 450<br /> <br /> C n Thơ, 2009<br /> Lớp Học Phần VNUA ( Khoa Nông Học ) - Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam<br /> <br /> https://sites.google.com/site/lophocphank57vnua/<br /> <br /> L IM<br /> <br /> U<br /> <br /> Bài gi ng môn h c H TH NG TƯ I - TIÊU dành cho các sinh viên chuyên ngành Th y nông,<br /> Công thôn, Môi trư ng, Nông nghi p, Qu n lý t ai, Hoa viên Cây c nh. Bài gi ng t tr ng<br /> tâm cho sinh viên các nguyên lý tính toán nhu c u nư c và k thu t tư i – tiêu cho cây tr ng<br /> cũng như qu n lý các h th ng thu nông, công trình tư i tiêu.<br /> Giáo trình này ư c biên so n và gi ng d y theo 2 tín ch , tương ương v i 30 ti t h c t p, chia<br /> thành 6 chương, trình t như sau:<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> <br /> Chương 1:<br /> Chương 2:<br /> Chương 3:<br /> Chương 4:<br /> Chương 5:<br /> Chương 6:<br /> <br /> Gi i thi u môn h c và các khái ni m cơ b n v tư i – tiêu.<br /> Quan h gi a t – nư c và cây tr ng.<br /> Nhu c u nư c c a cây tr ng.<br /> K thu t và h th ng tư i nư c.<br /> K thu t và công trình tiêu nư c.<br /> Qu n lý h th ng tư i – tiêu.<br /> <br /> Môn h c s có ph n bài t p th c hành nh m giúp cho sinh viên có th tính toán các các công<br /> th c và ng d ng ã gi i thi u trong các ti t h c lý thuy t.<br /> <br /> Giáo trình H TH NG TƯ I – TIÊU<br /> <br /> TS. LÊ ANH TU N<br /> <br /> =====================================================================<br /> Chương 1:<br /> <br /> GI I THI U MÔN H C<br /> VÀ CÁC KHÁI NI M CƠ B N V TƯ I – TIÊU<br /> --- oOo --1.1 M<br /> U<br /> ã t lâu i, ngư i nông dân Vi t Nam ã úc k t 4 y u t quan tr ng s n xu t nông nghi p<br /> hi u qu , cây tr ng sinh trư ng t t và có năng su t cao là: Nư c – Phân – C n – Gi ng. Trong<br /> ó, nư c là y u t quan tr ng hàng u – liên quan n tư i nư c và tiêu nư c, sau ó m i n<br /> phân bón – liên quan n dinh dư ng và<br /> phì nhiêu c a t, k ti p là c n – liên quan n s c<br /> lao ng, công chăm sóc v mùa và y u t quan tr ng sau cùng m i n gi ng – liên quan n<br /> ngu n g c và lo i cây tr ng. S dĩ, nư c là y u t quan tr ng hàng u vì nó giúp cho t và cây<br /> tr ng phát tri n. t c n ph i có nư c m i duy trì s s ng c a vi sinh v t trong t, b o t n<br /> phì nhiêu, tơi x p c a t tr ng. Cây tr ng c n nư c m i s ng và phát tri n. Trong th c v t nư c<br /> chi m trên 70% tr ng lư ng nư c. Ngoài ra, nư c giúp cho s cân b ng nhi t và<br /> m trong t<br /> và vùng không khí g n m t t.<br /> Vi c ki m soát lư ng nư c v a , không thi u – không th a là m t trong nh ng k thu t canh<br /> tác nông nghi p. Khi thi u nư c, t và cây tr ng b khô héo, ph i tư i b sung. Ngư c l i, khi<br /> th a nư c, t và cây tr ng b úng ng p, ph i tiêu thoát ra ngoài. T ng quát, k thu t ki m soát<br /> lư ng nư c cho cây tr ng, bao g m công vi c tư i – tiêu và các h th ng công trình, thi t b i<br /> kèm là cơ s khoa h c c a môn h c h th ng tư i – tiêu.<br /> 1.2<br /> GI I THI U MÔN H C<br /> Môn h c “H th ng tư i – tiêu” (Irrigation and Drainage Systems) là m t trong nh ng môn h c<br /> c n thi t cho sinh viên các ngành h c có liên quan n thu l i và nông nghi p, ôi khi cho c<br /> ngành môi trư ng, phát tri n nông thôn. Giáo trình này ư c biên so n và gi ng d y theo 2 tín<br /> ch , tương ương v i 30 ti t h c t p, chia thành 6 chương, trình t như sau:<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> •<br /> <br /> Chương 1:<br /> Chương 2:<br /> Chương 3:<br /> Chương 4:<br /> Chương 5:<br /> Chương 6:<br /> <br /> Gi i thi u môn h c và các khái ni m cơ b n v tư i – tiêu.<br /> Quan h gi a t – nư c và cây tr ng.<br /> Nhu c u nư c c a cây tr ng.<br /> K thu t và h th ng tư i nư c.<br /> K thu t và công trình tiêu nư c.<br /> Qu n lý h th ng tư i – tiêu.<br /> <br /> Môn h c s có ph n bài t p th c hành nh m giúp cho sinh viên có th tính toán các các công<br /> th c và ng d ng ã gi i thi u trong các ti t h c lý thuy t.<br /> Trong quá trình h c, gi ng viên s g i ý các câu h i th o lu n trong l p ho c th o lu n nhóm.<br /> Trong quá trình h c, gi ng viên có th cho sinh viên xem các b phim ng n gi i thi u các k<br /> thu t tư i – tiêu, n u c n thi t. Ngoài ra, tuỳ theo i u ki n th c t , sinh viên có th ư c hư ng<br /> d n i xem và trao i cách t ch c v n hành m t h th ng tư i tiêu. V n này th ng qua vi c<br /> ph i h p tham quan ngành ngh ho c ki n t p khi ph i h p các môn h c khác.<br /> <br /> 1<br /> ==================================================================================\<br /> Chương 1: GI I THI U MÔN H C VÀ CÁC KHÁI NI M CƠ B N V TƯ I - TIÊU<br /> <br /> Giáo trình H TH NG TƯ I – TIÊU<br /> <br /> TS. LÊ ANH TU N<br /> <br /> =====================================================================<br /> 1.3<br /> •<br /> <br /> NH NGHĨA MÔN H C<br /> “H th ng tư i – tiêu” là m t công trình nhân t o, s d ng ch y u cho nông nghi p,<br /> nh m m c ích giúp cho con ngư i ch<br /> ng cung c p nư c y<br /> theo nhu c u phát<br /> tri n c a cây tr ng; ng th i h th ng cũng giúp cho vi c tiêu thoát nư c h p lý giúp<br /> cho cây tr ng không b nguy h i do ng p úng.<br /> <br /> •<br /> <br /> H th ng tư i – tiêu là m t trong nh ng cơ s v t ch t h t ng c a nông nghi p và nông<br /> thôn. H th ng giúp cho mùa màng phát tri n n nh, h n ch nh ng s th t thư ng c a<br /> th i ti t và i u ki n t nhiên liên quan n ngu n nư c, và cây tr ng.<br /> <br /> •<br /> <br /> Môn h c “H th ng tư i – tiêu” là môn h c ư c gi ng d y giúp cho sinh viên có nh ng<br /> ki n th c nh t nh v thu nông và k thu t tư i – tiêu trong nông nghi p.<br /> <br /> •<br /> <br /> M C TIÊU C A MÔN H C<br /> M c tiêu t ng quát c a môn h c “H th ng tư i – tiêu” nh m cung c p nh ng ki n th c<br /> c n thi t ph c v cho nhu c u nư c h p lý cho cây tr ng.<br /> <br /> 1.4<br /> <br /> •<br /> <br /> M c tiêu c th c a môn h c “H th ng tư i – tiêu” là cho sinh viên có ư c các năng<br /> l c và hi u bi t v thu nông, bao g m:<br /> Di n t m i quan h c a t – nư c – cây tr ng;<br /> Xác nh các lo i ngu n nư c và ch t lư ng nư c;<br /> Tính toán s b c thoát hơi nư c t cây tr ng. Xác nh nhu c u nư c cho cây<br /> tr ng theo t ng giai o n sinh trư ng.<br /> Phương pháp và k thu t tư i và tiêu.<br /> Các bi n pháp qu n lý h th ng tư i tiêu t hi u qu k thu t và kinh t .<br /> <br /> Môn h c không có tham v ng là sau khi h c và thi xong, sinh viên có th tính toán, thi t k , xây<br /> d ng và v n hành ư c m t h th ng tư i – tiêu hoàn ch nh. Lý do là ngoài các lý thuy t nh t<br /> nh, sinh viên c n có m t ki n th c và s thông hi u r ng rãi, không nh ng là các v n v k<br /> thu t, v n<br /> v kinh t mà còn c n có s am hi u th c t các v n<br /> v xã h i thông qua nhi u<br /> năm làm vi c và va ch m th c t . Ki n th c và s hi u bi t thông qua môn h c này s giúp sinh<br /> viên có ư c m t ph n n n t ng h c thu t t ng quát cho nh ng v n chuyên môn c a mình.<br /> 1.5<br /> KI M TRA – ÁNH GIÁ MÔN H C<br /> K t qu ánh giá môn h c d a vào quá trình h c t p c a sinh viên. i m cu i cùng d a theo:<br /> Bài t p môn h c:<br /> 30%<br /> Ki m tra cu i khoá:<br /> 70%<br /> S phân lo i s d a theo quy ch ào t o, g<br /> A<br /> (4)<br /> 10.0 – 8.5<br /> B<br /> (3)<br /> < 8.5 – 7.0<br /> C<br /> (2)<br /> < 7.0 – 5.5<br /> D<br /> (1)<br /> < 5.5 – 4.0<br /> F<br /> (0)<br /> < 4.0<br /> <br /> m 5 b c i m:<br /> Gi i<br /> Khá<br /> Trung bình<br /> Trung bình – Y u<br /> Kém – Không t<br /> 2<br /> <br /> ==================================================================================\<br /> Chương 1: GI I THI U MÔN H C VÀ CÁC KHÁI NI M CƠ B N V TƯ I - TIÊU<br /> <br /> Giáo trình H TH NG TƯ I – TIÊU<br /> <br /> TS. LÊ ANH TU N<br /> <br /> =====================================================================<br /> 1.5<br /> LIÊN H V I CÁC MÔN H C KHÁC<br /> Tuỳ theo lĩnh v c ào t o chuyên môn, môn h c “H th ng tư i – tiêu” có nhi u liên h v i các<br /> môn h c khác. Nó có th là môn chuyên ngành b c bu c i v i sinh viên ngành thu l i, nông<br /> nghi p, hoa viên cây c nh ho c là môn h c cơ s cho các ngành như môi trư ng, lâm sinh ho c<br /> ngành phát tri n nông thôn. Sinh viên h c môn h c này t h c t th 6 tr i (ho c t năm th<br /> III b c gi ng d y i h c). Ki n th c cơ b n c n thi t<br /> b t u cho môn h c “H th ng tư i –<br /> tiêu” là các môn Toán h c, V t lý, Sinh h c, Tin h c,... Ngoài ra các môn có các tên g i khác<br /> nhau khác như a ch t, V t lý t, Khí tư ng – Thu văn, Th như ng, Sinh lý th c v t, Phì<br /> nhiêu t, ,… cũng là các môn h c cơ s cho môn h c này.<br /> Môn h c “H th ng tư i – tiêu” s là môn h c liên h cho các môn khác như Quy ho ch Thu<br /> l i, Thu công, Bơm và Tr m bơm, Qu n lý h th ng thu nông, Qu n lý ngu n nư c, … cho<br /> sinh viên ngành thu l i ho c các môn h c khác như B nh cây, K thu t nông nghi p, Quy<br /> ho ch nông nghi p, Môi trư ng, Kinh t nông nghi p, C nh quan, Phát tri n Nông thôn, …<br /> 1.6<br /> L CH S MÔN H C<br /> T th i ti n s , con ngư i ch bi t hái – lư m cây trái cho nhu c u s ng c a mình. Khi ã bi t<br /> gieo tr ng trong canh tác nông nghi p, con ngư i bu c ph i tìm cách b sung các ki m khuy t<br /> c a t nhiên liên quan n ngu n nư c và các tư i giúp cho cây tr ng phát tri n và có năng su t.<br /> Các công trình kh o c cho th y cách ây hơn 5.000 năm trư c Công nguyên, ngư i c Ai C p<br /> ã bi t cách l y nư c và d n nư c t sông Nile tư i cho nh ng cánh ng tr ng lúa c a mình.<br /> Vư n treo Babilon – m t trong b y kỳ quan c a nhân lo i - v i các h th ng tư i c u kỳ là m t<br /> minh ch ng cho s sáng t o kỳ v v h th ng tư i - tiêu c a con ngư i c xưa. Các phát hi n<br /> Ai C p (sông Nile), Trung Hoa (sông Hoàng), n<br /> (sông H ng), vùng Trung ông (Lư ng<br /> Hà: sông Tigris, sông Euphrates) … cho th y nh ng công trình thu nông l n ã ư c xây d ng<br /> t vài ngàn năm v trư c ph c v cho nông nghi p. M t s vùng Tây Phi, r i B c Phi cũng có<br /> d u v t c a nh ng kênh ào d n nư c, h ch a ph c v tư i – tiêu. Nhi u ghi chép v quy lu t<br /> ngu n nư c, th i ti t, thu văn, cách tư i - tiêu cũng cho th y t ngàn xưa, con ngư i luôn tìm<br /> cách khai thác nư c cho nông nghi p. Có th nói trong su t l ch s loài ngư i, vi c khai thác và<br /> s d ng ngu n nư c luôn luôn i ôi và h u như không bao gi ch m d t. S phát tri n c a xã<br /> h i loài ngư i, công cu c m mang b cõi, phát tri n s n xu t, con ngư i càng lúc càng vươn xa<br /> hơn hơn nơi c<br /> nh ban u c a mình và ã d n d n hình thành các ý ni m v vi c s d ng<br /> các h th ng công trình và các lu t l liên quan n nư c. Tuy nhiên, t trư c th k 17, công<br /> trình thu nông thư ng mang tính kinh nghi m, t phát ch cơ s khoa h c và phương ti n<br /> nghiên c u còn r t sơ sài.<br /> Kho ng u th k th 18, khoa h c v tư i tiêu m i có các cơ s lý lu n ban u. Năm 1738,<br /> nhà bác h c Nga Lomonosov ã<br /> c p n phương pháp tiêu nư c m l y. Vi n sĩ ngư i Nga<br /> A.N. Cobchiacov ã xu t b n nhi u cu n sách v thu nông, trong ó có “Giáo trình thu nông”.<br /> Cu i th k 19 n toàn b th k th 20, r t nhi u lý thuy t và th c nghi m c a nhi u nhà khoa<br /> h c trên th gi i t p trung nghiên c u v tư i – tiêu. Nhi u h th ng thu nông cũng ã ra i và<br /> v n hành trong th c t trên cơ s nh ng nghiên c u này. T ch c Lương nông Qu c t (FAO) ã<br /> có nhi u n l c xu t b n hàng lo t sách liên quan n khoa h c tư i – tiêu và có giá tr s d ng<br /> trong nhi u trư ng h c, vi n nghiên c u và c quan qu n lý nư c – nông nghi p. Môn h c<br /> “Thu nông” ho c ”H th ng tư i – tiêu” hi n ã và ang gi ng d y h u h t các qu c gia.<br /> 3<br /> ==================================================================================\<br /> Chương 1: GI I THI U MÔN H C VÀ CÁC KHÁI NI M CƠ B N V TƯ I - TIÊU<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản