Giáo trình: THIẾT BỊ CÁN ,chương 1

Chia sẻ: Nguyen Van Dau | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
130
lượt xem
77
download

Giáo trình: THIẾT BỊ CÁN ,chương 1

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Lịch sử phát triển máy cán thép trên thế giới Máy cán thép thô sơ đ−ợc dùng ngựa để kéo và dùng để cán ra các sản phẩm đơn giản để chế tạo ra g−ơm, dao, giáo mác, các cỗ xe ngựa vv.... Máy cán lúc đầu chỉ có 2 trục quay ng−ợc chiều nhau. Đến năm 1864 máy cán 3 trục đầu tiên ra đời chạy bằng máy hơi n−ớc cán ra các loại thép tấm, thép hình, đồng tấm và dây đồng. Do nhu cầu ngày càng phát triển, đặc biệt là ngành đóng tàu, chế tạo...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình: THIẾT BỊ CÁN ,chương 1

  1. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n Ch−¬ng 1 M¸y c¸n vµ lÞch sö ph¸t triÓn cña m¸y c¸n thÐp 1.1. LÞch sö ph¸t triÓn cña m¸y c¸n thÐp 1.1.1. LÞch sö ph¸t triÓn m¸y c¸n thÐp trªn thÕ giíi M¸y c¸n thÐp th« s¬ ®−îc dïng ngùa ®Ó kÐo vµ dïng ®Ó c¸n ra c¸c s¶n phÈm ®¬n gi¶n ®Ó chÕ t¹o ra g−¬m, dao, gi¸o m¸c, c¸c cç xe ngùa v.v... M¸y c¸n lóc ®Çu chØ cã 2 trôc quay ng−îc chiÒu nhau. §Õn n¨m 1864 m¸y c¸n 3 trôc ®Çu tiªn ra ®êi ch¹y b»ng m¸y h¬i n−íc c¸n ra c¸c lo¹i thÐp tÊm, thÐp h×nh, ®ång tÊm vµ d©y ®ång. Do nhu cÇu ngµy cµng ph¸t triÓn, ®Æc biÖt lµ ngµnh ®ãng tµu, chÕ t¹o xe löa, ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ ...mµ chiÕc m¸y c¸n 4 trôc ra ®êi n¨m 1870. Sau ®ã lµ c¸c lo¹i m¸y c¸n víi gi¸ c¸n 6 trôc, 12 trôc, 20 trôc vµ c¸c lo¹i m¸y c¸n ®Æc biÖt kh¸c ra ®êi ®Ó c¸n c¸c s¶n phÈm siªu máng vµ dÞ h×nh nh− m¸y c¸n bi, c¸n chu kú, c¸n ®óc liªn tôc. HiÖn nay, ®Ó c¸n mét s¶n phÈm theo mét quy tr×nh c«ng nghÖ, ng−êi ta kÕt hîp nhiÒu gi¸ c¸n l¹i nh− m¸y c¸n th«, m¸y c¸n ph¸, nhãm gi¸ c¸n th«, nhãm gi¸ c¸n trung gian, nhãm gi¸ c¸n tinh, m¸y c¸n tinh, m¸y c¸n b¸n liªn tôc, m¸y c¸n liªn tôc v.v... ngoµi ra ng−êi ta cßn dïng rÊt nhiÒu thiÕt bÞ kh¸c ®Ó tiÕn hµnh tù ®éng ho¸, c¬ khÝ ho¸, tin häc ho¸ trong s¶n xuÊt theo QTCN míi. C¸c thiÕt bÞ nµy lµ m¸y c¾t, lß nung, lß nhiÖt luyÖn, hÖ thèng con l¨n, bµn n©ng h¹, m¸y tinh chØnh, sµn lµm nguéi v.v... tÊt c· c¸c thiÕt bÞ chÝnh vµ phô ®ã ®−îc bè trÝ s¾p ®Æt trong x−ëng c¸n hay trong khu liªn hîp luyÖn c¸n thÐp theo tr×nh tù c«ng nghÖ. ThÕ giíi cã nh÷ng x−ëng c¸n víi chiÒu dµi tõ 500 m ®Õn 4.000 m víi n¨ng suÊt rÊt cao nh− khu luyÖn c¸n thÐp B¶o s¬n Trung quèc 6 triÖu tÊn/ n¨m; khu luyÖn c¸n thÐp cña c«ng ty POSCO Hµn quèc cã n¨ng suÊt 20 triÖu tÊn / n¨m. 1.1.2. LÞch sö ph¸t triÓn cña ngµnh c¸n thÐp ViÖt nam Tr−íc n¨m 1954, c¸c lo¹i thÐp ë ViÖt nam hÇu nh− nhËp tõ Ph¸p vÒ, sau 1954 chóng ta nhËp thÐp tõ Liªn x«, Trung quèc vµ c¸c n−íc §«ng ©u. KÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt (1960 - 1965), nhµ n−íc ta ®Çu t− x©y dùng khu gang thÐp Th¸i nguyªn víi sù gióp ®ì cña Trung quèc. N¨m 1975, nhµ m¸y luyÖn c¸n thÐp Gia sµng, Th¸i nguyªn ®i vµo ho¹t ®éng víi n¨ng suÊt 5 v¹n tÊn n¨m (nay lµ 10 v¹n T/N) víi sù gióp ®ì cña CHDC §øc. MiÒn nam sau ngµy gi¶i phãng cã c¸c nhµ m¸y c¸n thÐp h×nh cì nhá nh− Vicasa, Vikimc« (víi n¨ng suÊt kho¶ng 5 v¹n tÊn / n¨m. §Õn n¨m 1978 Nhµ m¸y c¸n thÐp L−u x¸, Th¸i nguyªn cã n¨ng suÊt 12 v¹n tÊn / n¨m ®i vµo ho¹t ®éng. Cho ®Õn n¨m 1986 c¶ n−íc chØ ®¹t kho¶ng 20 v¹n tÊn thÐp c¸n / n¨m. Sau ®æi míi, c¸c xÝ nghiÖp liªn doanh c¸n thÐp gi÷a ViÖt nam vµ n−íc ngoµi ®· h×nh thµnh nh− C«ng ty thÐp ViÖt - Uc VINAUSTEEL ë H¶i phßng cã n¨ng suÊt 18 v¹n tÊn / n¨m, C«ng ty thÐp NASTEELVINA gi÷a ViÖt nam vµ Singapo ë Th¸i nguyªn cã n¨ng suÊt 12 v¹n tÊn / n¨m, C«ng ty thÐp ViÖt - NhËt ë Vòng tµu, C«ng ty Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 1
  2. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n thÐp èng VINAPIPE liªn doanh gi÷a ViÖt nam vµ Hµn quèc, C«ng ty thÐp §µ n½ng v.v... TÝnh ®Õn n¨m 2005 c¶ n−íc ta ®· s¶n xuÊt kho¶ng 3.000.000 tÊn thÐp c¸n. ThÐp cña chóng ta phôc vô ®−îc mét phÇn nhu cÇu x©y dùng cho ®Êt n−íc vµ ®· tham gia xuÊt khÈu. Trong ®Þnh h−íng ph¸t triÓn cña ngµnh luyÖn kim ë n−íc ta ®· dù kiÕn tæng nhu cÇu thÐp vµo n¨m 2010 lµ 6.400.000 tÊn, trong ®ã cã 3.500.000 tÊn thÐp tÊm, l¸ vµ 2.900.000 tÊn thÐp h×nh vµ d©y. §Ó ®¶m b¶o nhu cÇu nªu trªn, dù kiÕn x©y dùng, ph©n bæ vµ ph¸t triÓn n¨ng lùc thiÕt bÞ nh»m c©n ®èi nhu cÇu s¶n phÈm còng ®−îc ®Ò xuÊt cho tõng giai ®o¹n ®Õn 2005 vµ 2010, bao gåm c¸c nhµ m¸y c¸n nãng, c¸n nguéi thÐp b¨ng liªn tôc víi tæng s¶n l−îng dù kiÕn ®Õn 2010 tíi h¬n 4 triÖu tÊn/n¨m. 1.2. Kh¸i niÖm vÒ s¶n phÈm c¸n S¶n phÈm c¸n ®−îc sö dông kh¾p mäi n¬i, tõ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o «t«, xe löa, m¸y cµy, xe t¨ng, trong c«ng nghiÖp chÕ t¹o m¸y bay, tªn löa, trong chÕ t¹o tµu thñy ®Õn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp x©y dùng d©n dông, x©y dùng cÇu ®−êng, ph¸t thanh truyÒn h×nh, trong c«ng nghiÖp d©n dông v.v... v× vËy mµ ngµnh c¸n ®−îc chó ý vµ ph¸t triÓn m¹nh trªn thÕ giíi. VËt liÖu ®−îc dïng phæ biÕn trong c«ng nghiÖp c¸n lµ thÐp vµ c¸c kim lo¹i mµu nh− vµng, b¹c, ®ång, nh«m, ch×, kÏm, niken v.v...®Ó x©y nªn nh÷ng giµn khoan trªn biÓn, ®Ó lµm cèt thÐp cèt pha cho nh÷ng ng«i nhµ cao chäc trêi, ®Ó chÕ t¹o nh÷ng ®−êng d©y c¸p quang, nh÷ng ®−êng d©y ®iÖn vµ ®iÖn tho¹i nèi tõ miÒn quª nµy ®Õn miÒn quª kh¸c; thÐp ®−êng ray lµm nªn nh÷ng ®−êng xe löa, thÐp l¸ tr¸ng thiÕc dïng ®Ó lµm hép ®ùng hoa qu¶ vµ ®ùng thùc phÈm . Nh«m tÊm, thÐp tÊm kh«ng gØ dïng ®Ó chÕ t¹o xoong, ch¶o, nåi, dïng trong trang trÝ néi thÊt v.v... S¶n phÈm c¸n cã nhiÒu chñng lo¹i kh¸c nhau nh− thÐp h×nh, thÐp tÊm, thÐp «ng vµ c¸c lo¹i s¶n phÈm cã h×nh d¸ng ®Æc biÖt nh− c¸c lo¹i ren, c¸c lo¹i bi, b¸nh r¨ng, b¸nh xe löa ... ThÐp tÊm ®−îc øng dông nhiÒu trong c¸c ngµnh chÕ t¹o tµu thuû, « t«, m¸y kÐo, chÕ t¹o m¸y bay, trong ngµy d©n dông. Chóng ®−îc chia thµnh 3 nhãm: - ThÐp tÊm dµy: S = 4 ÷ 60 mm; B = 600 ÷ 5.000 mm; L = 4000 ÷ 12.000 mm - ThÐp tÊm máng: S = 0,2 ÷ 4 mm; B = 600 ÷ 2.200 mm. - ThÐp tÊm rÊt máng (thÐp l¸ cuén): S = 0,001 ÷ 0,2 mm; B = 200 ÷ 1.500 mm; L = 4000 ÷ 60.000 mm. ThÐp èng ®−îc sö dông nhiÒu trong c¸c ngµng c«ng nghiÖp dÇu khÝ, thuû lîi, x©y dùng... Chóng ®−îc chia thµnh 2 nhãm: - èng kh«ng hµn: lµ lo¹i èng ®−îc c¸n ra tõ ph«i thái ban ®Çu cã ®−êng kÝnh φ = 200 ÷ 350 mm; chiÒu dµi L = 2.000 ÷ 4.000 mm. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 2
  3. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n - èng c¸n cã hµn: ®−îc chÕ t¹o b»ng c¸ch cuèn tÊm thµnh èng sau ®ã c¸n ®Ó hµn gi¸p mèi víi nhau. Lo¹i nµy ®−êng kÝnh ®¹t ®Õn 4.000 ÷ 8.000 mm; chiÒu dµy ®¹t ®Õn 14 mm. ThÐp h×nh cã rÊt nhiÒu chñng lo¹i, cã s¶n phÈm víi tiÕt diÖn ®¬n gi¶n còng cã s¶n phÈm víi tiÕt diÔn rÊt phøc t¹p: H.1.1. Mét sè lo¹i s¶n phÈm c¸n h×nh 1.3. Kh¸i niÖm vÒ m¸y c¸n vµ m¸y c¸n thÐp 1.3.1. Kh¸i niÖm vÒ m¸y c¸n Ngµy x−a, con ng−êi ®· biÕt dïng nh÷ng vËt b»ng gæ hoÆc ®¸ cã d¹ng h×nh trô trßn ®Ó nghiÒn bét, Ðp mÝa, Ðp c¸c lo¹i dÇu v.v...Nh÷ng vËt h×nh trßn xoay dÇn ®−îc thay b»ng ®ång, nh«m råi ®Õn b»ng gang, thÐp vµ ®−îc chÕ t¹o thµnh nh÷ng trôc c¸n ®−îc l¾p trªn nh÷ng khung gi¸ c¸n ®Ó t¹o thµnh nh÷ng m¸y c¸n tõ th« s¬ ®Õn hiÖn ®¹i. Ban ®Çu trôc c¸n ®−îc quay b»ng søc ng−êi råi ®Õn tr©u bß sau ®ã ®−îc m¸y c¸n ®−îc dÉn ®éng b»ng m¸y h¬i n−íc råi ®Õn c¸c ®éng c¬ ®iÖn cã c«ng suÊt 5.000 ÷ 7.800 kw. Ngµy nay, m¸y c¸n nÆng ®Õn hµng tr¨m tÊn, trôc c¸n cã ®−êng kÝnh ®Õn 2.000 mm vµ m¸y c¸n hoµn toµn ®−îc ®iÒu khiÓn tù ®éng vµ lµm viÖc theo ch−¬ng tr×nh. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 3
  4. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n 1.3.2. M¸y c¸n thÐp M¸y c¸n thÐp lµ m¸y c¸n chuyªn dïng ®Ó c¸n thÐp ë tr¹ng th¸i nãng hoÆc ë tr¹ng th¸i nguéi. M¸y c¸n thÐp ®−îc chia ra nhiÒu lo¹i, m¸y c¸n ra thÐp h×nh gäi lµ m¸y c¸n h×nh, m¸y c¸n ra thÐp tÊm gäi lµ m¸y c¸n tÊm, cßn m¸y c¸n èng chuyªn dïng ®Ó c¸n ra c¸c lo¹i èng v.v... M¸y c¸n gåm 3 bé phËn hîp thµnh: nguån n¨ng l−îng, bé phËn truyÒn dÉn ®éng vµ gi¸ c¸n. a/ Gi¸ c¸n: lµ n¬i tiÕn hµnh qu¸ tr×nh c¸n bao gåm: c¸c trôc c¸n, gèi, æ ®ì trôc c¸n, hÖ thèng n©ng h¹ trôc, hÖ thèng c©n b»ng trôc,th©n m¸y, hÖ thèng dÉn ph«i, c¬ cÊu lËt trë ph«i ... b/ HÖ thèng truyÒn ®éng: lµ n¬i truyÒn m«men cho trôc c¸n, bao gåm hép gi¶m tèc, khíp nèi, trôc nèi, b¸nh ®µ, hép ph©n lùc. c/ Nguån n¨ng l−îng: lµ n¬i cung cÊp n¨ng l−îng cho m¸y, th−êng dïng c¸c lo¹i ®éng c¬ ®iÖn mét chiÒu vµ xoay chiÒu hoÆc c¸c m¸y ph¸t ®iÖn. H.1.2. S¬ ®å m¸y c¸n I- nguån ®éng lùc; II- HÖ thèng truyÒn ®éng; III- Gi¸ c¸n 1: Trôc c¸n; 2: NÒn gi¸ c¸n; 3: Trôc truyÒn; 4: Khíp nèi trôc truyÒn; 5: Th©n gi¸ c¸n; 6: B¸nh r¨ng ch÷ V; 7: Khíp nèi trôc; 8:Gi¸ c¸n; 9: Hép ph©n lùc; 10: Hép gi¶m tèc; 11: Khíp nèi; 12: §éng c¬ ®iÖn C¸n thÐp lµ mét trong nh÷ng ngµnh gia c«ng kim lo¹i b»ng ¸p lùc, ®©y lµ mét ph−¬ng ph¸p gia c«ng kh«ng phoi, t¹o h×nh nhê kh¶ n¨ng biÕn d¹ng dÎo cña kim lo¹i mµ kh«ng cÇn ph¶i c¾t gät nªn tiÕt kiÖm ®−îc nhiÒu kim lo¹i. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 4
  5. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n Ch−¬ng 2 Ph©n lo¹i m¸y c¸n vµ thiÕt bÞ c¸n 2.1. ph©n lo¹i m¸y c¸n C¸c lo¹i m¸y c¸n ®−îc ph©n lo¹i theo c«ng dông, theo sè l−îng vµ ph−¬ng ph¸p bè trÝ trôc c¸n, theo vÞ trÝ trôc c¸n. 1.2.1. Ph©n lo¹i theo c¸ch bè trÝ gi¸ c¸n 1 M¸y cã mét gi¸ c¸n (m¸y c¸n ®¬n a): lo¹i nµy chñ yÕu lµ m¸y c¸n ph«i thái Blumin hoÆc m¸y c¸n ph«i 2 hoÆc 3 trôc. 2 M¸y c¸n bè trÝ mét hµng (b) ®−îc bè trÝ nhiÒu lç h×nh h¬n. a/ b/ 3 M¸y c¸n b¸n liªn tôc (H.2.1): nhãm gi¸ c¸n th« ®−îc bè trÝ liªn tôc, nhãm gi¸ c¸n tinh ®−îc bè trÝ theo hµng. Lo¹i nµy th«ng dông khi c¸n thÐp h×nh cì nhá. H×nh 2.1. MÆt b»ng bè trÝ m¸y c¸n liªn tôc vµ c¸n vßng 1. §éng c¬ ®iÖn; 2. Hép gi¶m tèc; 3. Hép b¸nh r¨ng truyÒn lùc; Gi¸ c¸n; a/ Nhãm gi¸ c¸n th« liªn tôc; b/ Nhãm gi¸ c¸n tinh bè trÝ theo hµng 4 M¸y c¸n liªn tôc (H.2.2): c¸c gi¸ c¸n ®−îc bè trÝ liªn tôc, mçi gi¸ chØ thùc hiÖn mét lÇn c¸n. §©y lµ lo¹i m¸y cã hiÖu suÊt rÊt cao vµ ngµy cµng ®−îc sö dông réng r·i. Bé truyÒn ®éng cña m¸y cã thÓ tËp trung, tõng nhãm hay riªng lÎ. Trong m¸y c¸n liªn tôc ph¶i lu«n lu«n ®¶m b¶o mèi quan hÖ: F1.v1 = F2.v2 = F3.v3 = F4.v4 .... = Fn.vn; trong ®ã F vµ v lµ tiÕt diÖn cña vËt c¸n vµ vËn tèc c¸n cña c¸c gi¸ c¸n t−¬ng øng. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 5
  6. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n H.2.2. M¸y c¸n h×nh liªn tôc φ400 2.1.2. Ph©n lo¹i theo sè l−îng vµ sù bè trÝ trôc c¸n 1 M¸y c¸n 2 trôc ®¶o chiÒu: sau mét lÇn c¸n th× chiÒu quay cña trôc l¹i ®−îc quay ng−îc l¹i. Lo¹i nµy th−êng dïng khi c¸n ph¸, c¸n ph«i, c¸n tÊm dµy. 2 M¸y c¸n 2 trôc kh«ng ®¶o chiÒu: dïng trong c¸n liªn tôc, c¸n tÊm máng. 3 M¸y c¸n 3 trôc: cã lo¹i 3 trôc c¸n cã ®−êng kÝnh b»ng nhau vµ lo¹i 3 trôc th× 2 trôc b»ng nhau cßn trôc gi÷a nhá h¬n gäi lµ m¸y c¸n Layma. 4 M¸y c¸n 4 trôc: gåm 2 trôc nhá lµm viÖc vµ 2 trôc lín dÉn ®éng ®−îc dïng nhiÒu khi c¸n tÊm nãng vµ nguéi. H.2.3. C¸c lo¹i gi¸ c¸n a: Gi¸ c¸n 2 trôc; b: gi¸ c¸n 3 trôc; c: Gi¸ c¸n 3 trôc lauta; d: Gi¸ c¸n 4 trôc 5 M¸y c¸n nhiÒu trôc: Dïng ®Ó c¸n ra c¸c lo¹i tÊm máng vµ cùc máng. M¸y cã 6 trôc, 12 trôc, 20 trôc v.v... cã nh÷ng m¸y ®−êng kÝnh c«ng t¸c nhá ®Õn 3,5 mm ®Ó c¸n ra thÐp máng ®Õn 0,001 mm. 6 M¸y ®óc c¸n ph«i thái vµ tÊm liªn tôc: §©y lµ lo¹i m¸y ®óc c¸n hiÖn ®¹i, hiÖn nay ®−îc dïng rÊt nhiÒu trªn thÕ giíi còng nh− ë ViÖt nam dïng ®Ó chÕ t¹o ph«i cho thÐp h×nh ch÷ I, ch÷ U cã chiÒu dµy th©n ban ®Çu tõ 50 ÷ 90 mm, thÐp trßn cã φ = (50 ÷ 150) mm, ph«i tÊm cho m¸y c¸n tÊm cã chiÒu dµy tõ (50 ÷ 90) mm vµ chiÒu réng tõ (600 ÷ 1.500) mm, ph«i thái cã tiÕt diÖn (80 x 80) ÷ (150 x 150) mm. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 6
  7. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n H.2.4. a/ Gi¸ c¸n 6 trôc; b/ M¸y ®óc c¸n ph«i thái; c/ Gi¸ c¸n thÐp b¨ng máng liªn tôc 7 M¸y c¸n hµnh tinh: Lo¹i nµy cã nhiÒu trôc nhá tùa vµo 2 trôc to ®Ó lµm biÕn d¹ng kim lo¹i. M¸y nµy cã c«ng dông lµ c¸n ra thµnh phÈm cã chiÒu dµy rÊt máng tõ ph«i dµy; Mçi mét cÆp trôc nhá sau mçi lÇn quay lµm chiÒu dµy vËt c¸n máng h¬n mét tý. VËt c¸n ®i qua nhiÒu cÆp trôc nhá th× chiÒu dµy máng ®i rÊt nhiÒu. Ph«i ban ®Çu cã kÝch th−íc dµy S = 50 ÷ 125 mm, sau khi qua m¸y c¸n hµnh tinh th× chiÒu dµy s¶n phÈm cã thÓ ®¹t tíi 1 ÷ 2 mm. H.2.5. S¬ ®å m¸y c¸n hµnh tinh 1: Lß nung liªn tôc; 2: Trôc c¸n ph¸ (chñ ®éng); 3: M¸y dÉn ph«i (dÉn h−íng); 4: Trôc c¸n hµnh tinh; 5: Trôc tùa; 6: Trôc lµ s¶n phÈm. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 7
  8. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n 8 M¸y c¸n v¹n n¨ng: lo¹i nµy trôc c¸n võa bè trÝ th¼ng ®øng võa n»m ngang. M¸y dïng khi c¸n dÇm ch÷ I, m¸y c¸n ph«i tÊm ... 9 M¸y c¸n trôc nghiªng: dïng khi c¸n èng kh«ng hµn vµ m¸y Ðp ®Òu èng 2.1.3. Ph©n lo¹i theo c«ng dông §©y lµ c¸ch ph©n lo¹i dùa vµo môc ®Ých sö dông m¸y, vµo s¶n phÈm cña m¸y vµ vµo c«ng viÖc vµ QTCN mµ m¸y ®¶m nhiÖm ®Ó gäi tªn vµ ph©n lo¹i. a/ M¸y c¸n ph¸: dïng ®Ó c¸n ph¸ tõ thái thÐp ®óc gåm cã m¸y c¸n ph«i thái Blumin vµ m¸y c¸n ph«i tÊm Slabin. M¸y c¸n ph¸ cã thÓ dïng lo¹i gi¸ c¸n 3 trôc cã ®−êng kÝnh D = 500 ÷ 850 mm dÉn ®éng b»ng ®éng c¬ xoay chiÒu, cã khi b»ng ®éng c¬ mét chiÒu. M¸y c¸n ph¸ 2 trôc ®¶o chiÒu th× ph¶i dÉn ®éng b»ng ®éng c¬ ®iÖn mét chiÒu vµ cã ®−êng kÝnh D = 950 ÷ 1400 mm. b/ M¸y c¸n ph«i: ®Æt sau m¸y c¸n ph¸ vµ cung cÊp ph«i cho m¸y c¸n h×nh vµ m¸y c¸n kh¸c. §©y lµ lo¹i m¸y c¸n 2 trôc ®¶o chiÒu vµ lo¹i m¸y c¸n 3 trôc dïng ®Ó s¶n xuÊt ra ph«i c¸n (th−êng lµ ph«i thái cã tiÕt diÖn vu«ng, ph«i tÊm cã tiÕt diÖn h×nh ch÷ nhËt vµ ph«i tiÕt diÖn trßn) H.2.6. M¸y c¸n ph«i thái φ950 1. Khíp nèi ®Üa; 2. Hép ph©n lùc; 3. trôc khíp nèi; 4. C¬ cÊu nÐn trôc; 5. R·nh trôc c¸n; 6. Khung gi¸ c¸n; 7. trôc c¸n; 8. Lç h×nh trôc c¸n B¶ng 2.1. C¸c lo¹i m¸y c¸n ph¸ vµ c¸n ph«i Tªn m¸y c¸n §−êng kÝnh trôc G thái KÝch th−íc s¶n phÈm S¶n l−îng (mm) ®óc (tÊn) (mm) tÊn/n¨m M¸y c¸n ph¸ 2 750÷1.200 1,2÷16 (120x120)÷(450x450) 60.000 ®Õn trôc ®¶o chiÒu (75÷250)÷(500÷1.500) 350.000 Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 8
  9. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n Trôc ngang M¸y c¸n ph«i 1.100÷1.500 tÊm Trôc ®øng 6,5÷32 (65÷300) x (700÷2.000) > 250.000 680÷940 M¸y c¸n ph«i 3 (38 x 38) ÷ (160 x 160) trôc 500÷800 < 1,5 vµ ph«i cho c¸c m¸y c¸n 20.000 ®Õn tÊm máng. 40.000 Nhãm 1: (200 x 200)÷(300 x 300) Ph«i thái M¸y c¸n ph«i 600÷850 60.000 ®Õn liªn tôc Nhãm 2: 1,2 ÷ 16 (55 x 55)÷(200 x 200) 350.000 450÷450 (7÷30) x 150 Ph«i tÊm: 250.000 c/ M¸y c¸n h×nh: lµ lo¹i m¸y c¸n chuyªn dïng ®Ó c¸n ra c¸c lo¹i thÐp h×nh ë tr¹ng th¸i nãng. Trªn m¸y c¸n h×nh, c¸c trôc c¸n ®−îc tiÖn khoÐt bá ®i mét phÇn kim lo¹i ®Ó cã nh÷ng r·nh t¹o h×nh ®Æc biÖt theo thiÕt kÕ. M¸y c¸n h×nh cã thÓ bè trÝ mét gi¸ c¸n hoÆc nhiÒu gi¸ c¸n, c¸c gi¸ c¸n cã thÓ c¸n ®−îc nhiÒu lÇn nh−ng cã khi mçi gi¸ c¸n chØ c¸n ®−îc mét lÇn tuú theo c«ng dông cña m¸y vµ phô thuéc vµo QTCN s¶n xuÊt cña s¶n phÈm. H.2.7. M¸y c¸n h×nh φ800 dÉn ®éng chung bè trÝ theo hµng Gi¸ c¸n cã thÓ lµ gi¸ 2 trôc hoÆc 3 trôc. §éng c¬ lµ lo¹i ®éng c¬ mét chiÒu hoÆc xoay chiÒu, nã phô thuéc nhiÒu vµo viÖc ®iÒu chØnh tèc ®é c¸n vµ trong qu¸ tr×nh c¸n cã t¨ng tèc hoÆc cã gi¶m tèc. Trong x−ëng c¸n h×nh, c¸c gi¸ c¸n ®Çu vµ gi÷a cã thÓ c¸n nhiÒu lÇn, nh−ng ë gi¸ c¸n tinh cuèi cïng chØ nªn c¸n mét lÇn, cã nh− vËy s¶n phÈm míi chÝnh x¸c vµ ®Ñp. H.2.8. Gi¸ c¸n tinh 2 trôc φ800 Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 9
  10. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n M¸y c¸n h×nh chia ra 3 lo¹i: m¸y c¸n h×nh cì lín, cì võa vµ cì nhá. 1 M¸y c¸n h×nh cì lín: M¸y c¸n h×nh cì lín gåm cã m¸y c¸n ray-dÇm vµ m¸y c¸n h×nh cì lín. §©y lµ nh÷ng m¸y c¸n h×nh cã ®−êng kÝnh trôc c¸n φ ≥ 500 mm. X−ëng c¸n h×nh cì lín hoÆc nhµ m¸y c¸n thÐp h×nh ®−îc gäi lµ cì lín khi gi¸ c¸n tinh cuèi cïng trong x−ëng c¸n ph¶i cã trôc c¸n lín h¬n hoÆc b»ng 500 mm. Kho¶ng c¸ch nµy lµ kho¶ng c¸ch ®−êng t©m cña 2 trôc b¸nh r¨ng ph©n lùc, cßn trªn thùc tÕ trôc c¸n cã ®−êng kÝnh tõ 480 ÷530 mm. Víi ®−êng kÝnh ban ®Çu lµ 530 mm , trôc c¸n vÉn quay tèt nhê trôc c¸c ®¨ng n©ng lªn ®−îc mét gãc (8 ÷12)0. Khi trôc mßn cã thÓ tiÖn l¹i lç h×nh, sau 6 ®Õn 8 lÇn tiÖn l¹i trôc c¸n nhá dÇn vµ chØ cßn 480 mm mµ vÉn quay tèt v× trôc nèi ®−îc h¹ xuèng mét gãc (8 ÷ 12)0. Khi trôc c¸n nhá h¬n 480 mm th× ph¶i thay trôc míi. M¸y c¸n h×nh cì lín cã ®−êng kÝnh φ(750 ÷950) mm chuyªn c¸n thÐp ®−êng ray vµ c¸c lo¹i dÇm chÞu lùc th× gäi lµ m¸y c¸n ray dÇm. C¸c lo¹i s¶n phÈm thÐp h×nh cì lín ®a sè ®−îc s¶n xuÊt ra trªn m¸y c¸n h×nh cì lín, cßn l¹i mét sè Ýt ®−îc s¶n xuÊt trªn m¸y c¸n ray-dÇm. C¸c lo¹i s¶n phÈm thÐp h×nh cì lín còng bao gåm c¸c lo¹i thÐp ray, thÐp ch÷ I, ch÷ U, thÐp ch÷ T, ch÷ L, thÐp gãc, thÐp vu«ng, trßn v.v...C¸c lo¹i s¶n phÈm nµy cã kÝch th−íc tiÕt diÖn vµ träng l−îng theo chiÒu dµi ®−îc s¶n xuÊt trªn m¸y c¸n h×nh cì lín 650 vµ 550 tr×nh bµy trong B¶ng 2.1: B¶ng 2.1: Mét sè s¶n phÈm cña m¸y c¸n h×nh cì lín 650 vµ 550 Lo¹i KÝch th−íc s¶n phÈm m¸y ThÐp ThÐp vu«ng a ThÐp Ray Ch÷ Ch÷ I Ch÷ U ThÐp gãc c¸n trßn (mm) b¶n (kg/m) T (mm) φ (mm) (mm) (mm) 650 70÷220 70x70÷220x220 350 24÷33 220 N016÷N030 N016÷N030 90x90 ÷ 220x220 550 50÷150 50x50÷150x150 300 24 150 N010÷N020 N010÷N020 75x75÷ 150x150 §èi víi m¸y c¸n h×nh 750 vµ lín h¬n th× s¶n phÈm trªn cã kÝch th−íc lín h¬n. Trong c¸c nhµ m¸y c¸n thÐp hiÖn ®¹i, m¸y c¸n h×nh cì lín cã ®−êng kÝnh trôc c¸n tinh tõ 500 ÷ 750 mm vµ cã khi lín h¬n th−êng ®−îc bè trÝ theo kiÓu hµng vµ ®−îc chia ra 2 nhãm: nhãm c¸n th« vµ nhãm c¸n tinh. Nhãm gi¸ c¸n th«: Gåm mét gi¸ c¸n 2 trôc ®¶o chiÒu cã ®−êng kÝnh trôc D = 800 mm ®Æt ë hµng thø nhÊt vµ 1 gi¸ c¸n th« 3 trôc ®Æt ë hµng thø 2. VËt liÖu ban ®Çu cña m¸y c¸n cã khi lµ thái ®óc còng cã khi lµ ph«i. C¸c gi¸ c¸n th« cã nhiÖm vô c¸n th« c¸c dÇm ch÷ I, U, T vµ c¸c lo¹i h×nh cì lín kh¸c. Riªng ®èi víi m¸y c¸n th« 2 trôc ®¶o chiÒu nµy cã vèn ®Çu t− c¬ b¶n vµ tæng chi phÝ lín h¬n so víi gi¸ c¸n th« 3 trôc. Gi¸ c¸n th« ®¶o chiÒu nµy cho phÐp thay Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 10
  11. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n ®æi l−îng Ðp theo s¬ ®å riªng ®éc lËp vµ cho ta mét kh¶ n¨ng víi l−îng Ðp lín v× vËy mµ sè lÇn c¸n ®−îc gi¶m ®i. Nhãm gi¸ c¸n tinh: Gåm 2 gi¸ c¸n trong ®ã cã 1 gi¸ c¸n 3 trôc vµ mét gi¸ c¸n 2 trôc. Gi¸ c¸n 2 trôc cã ®−êng kÝnh trôc 650 mm. Gi¸ c¸n 2 trôc nµy dïng ®Ó c¸n tinh l¹i lÇn cuèi cïng cho s¶n phÈm. Sö dông gi¸ c¸n tinh 2 trôc cã −u ®iÓm: §é cøng v÷ng lín, ®iÒu chØnh trôc nhanh vµ chÝnh x¸c b¶o ®¶m chÊt l−îng s¶n phÈm v.v...Trôc c¸n cña gi¸ c¸n tinh 2 trôc quay ®−îc nhê mét ®éng c¬ riªng biÖt truyÒn ®éng qua trôc b¸nh r¨ng ch÷ V vµ trôc khíp nèi v¹n n¨ng. Gi÷a gi¸ c¸n 2 trôc vµ 3 trôc ng−êi ta ®Æt dù phßng mét thiÕt bÞ truyÒn ®éng b»ng khíp nèi v¹n n¨ng ®Ó khi cã mét sù cè nµo ®ã x¶y ra víi mét trôc nèi nµo cña hÖ thèng th× trôc nèi dù phßng sÏ lµm viÖc. Nh− vËy tÊt c· c¸c trôc c¸n cña 2 gi¸ c¸n ®ã vÉn lµm viÖc b×nh th−êng b»ng mét ®éng c¬ ®iÖn kh¸c. §èi víi c¸c lo¹i m¸y c¸n h×nh cì lín nãi riªng vµ c¸n h×nh hiÖn ®¹i ngµy nay th× c¸c trôc c¸n cã sè vßng quay thay ®æi t−¬ng ®èi réng v× cã mét ®éng c¬ ®iÖn cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh tèc ®é trong mét kho¶ng réng vµ chÝnh x¸c. Ngoµi ra m¸y cßn cã mét hÖ thèng ®−êng con l¨n chuyÓn dÞch ph«i hoµn toµn tù ®éng cã m¸y ®¶o lËt ph«i, c¬ cÊu dÞch chuyÓn, bµn n©ng thuû lùc vµ c¸c c¬ cÊu c¬ khÝ hiÖn ®¹i kh¸c. §a sè c¸c m¸y c¸n h×nh cì lín lo¹i (650 ÷ 750) mm ®−îc ®Æt trong c¸c nhµ m¸y c¸n thÐp cã m¸y c¸n Ray-DÇm cì lín. Bè trÝ nh− vËy cã thÓ s¶n xuÊt ®−îc tÊt c¶ c¸c lo¹i thÐp h×nh cì lín cã kÝch th−íc kh¸c nhau. C¸c lo¹i m¸y c¸n h×nh hiÖn ®¹i dïng ®Ó c¸n c¸c thÐp h×nh cì lín cã ch©n réng, nã kh¸c víi m¸y c¸n v¹n n¨ng ë gi¸ c¸n tinh cuèi cïng lµ lo¹i gi¸ c¸n tinh 2 trôc. H.2.9. MÆt b»ng m¸y c¸n h×nh cì lín 650 1. Ph«i thái hoÆc thái ®óc; 2. Sµn chøa ph«i c¸n; 3. M¸y ®Èy ph«i vµo lß nung; 4. Lß nung liªn tôc; 5. Hè chøa v¶y s¾t; 6. Gi¸ c¸n ph¸ 2 trôc; 7. Gian ®éng c¬ ®iÖn; 8. M¸y c−a ®Üa; 9. M¸y cuén, dËp, Ðp phÕ liÖu; 10. Gi¸ c¸n th« 3 trôc 650; 14. M¸y c−a ®Üa; 15. Sµn xÕp s¶n phÈm; 16. M¸y n¾n th¼ng; 17. Sµn nguéi; BÖ chøa s¶n phÈm; 19. Cçu trôc M¸y c¸n h×nh cì lín th−êng ®−îc bè trÝ hµng, ®«i khi bè trÝ theo h×nh ch÷ Z (cßn gäi lµ bµn cê). Sù ph©n chia c¸c lo¹i m¸y c¸n h×nh còng phô thuéc vµo quy −íc cña tõng n−íc. ë ViÖt Nam th× sù ph©n chia nh− sau: m¸y c¸n h×nh cì lín 500 cã nghÜa lµ m¸y c¸n h×nh cì lín Êy cã gi¸ c¸n tinh cuèi cïng lµ gi¸ 500. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 11
  12. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n 2 M¸y c¸n h×nh cì trung S¶n phÈm cña m¸y c¸n h×nh cì trung phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè. Mét m¸y kh«ng chØ c¸n ra mét lo¹i s¶n phÈm nhÊt ®Þnh mµ c¸n ra nhiÒu lo¹i kh¸c nhau. Trªn c¸c m¸y c¸n bè trÝ theo kiÓu bµn cê (ch÷ Z) c¸n ®−îc nhiÒu lo¹i s¶n phÈm h¬n khi c¸n trªn m¸y c¸n h×nh bè trÝ theo hµng. B¶ng 2.2 cho biÕt kÝch th−íc vµ c¸c th«ng sè kü thuËt cña c¸c lo¹i s¶n phÈm m¸y c¸n h×nh cì trung. B¶ng 2.2. M¸y c¸n h×nh trung b×nh vµ c¸c s¶n phÈm cña chóng M¸y c¸n C¸c kÝch th−íc cña thÐp h×nh (mm) Trßn Vu«ng DÑt Gãc Ch÷ U Ch÷ I Ray Ch÷ T φ(mm) a(mm) B(mm) (mm) H(mm) H(mm) (kg/m) H(mm) M¸y c¸n 40 40 x 40 50 x 50 80 100 450 ÷ ÷ 200 ÷ ÷ ÷ < 15 < 120 125 125x125 120x120 160 160 M¸y c¸n 25 25 x 25 45 x 45 50 350 ÷ ÷ 150 ÷ ÷ 100 8 100 90 90 x 90 90 x 90 100 Khi nghiªn cøu qu¸ tr×nh c«ng nghÖ c¸n ng−êi ta thÊy r»ng: M¸y c¸n liªn tôc cã n¨ng suÊt rÊt lín so víi c¸c m¸y kh¸c. Do ®ã xu h−íng hiÖn nay ng−êi ta cè g¾ng t×m c¸ch dïng m¸y c¸n liªn tôc ®Ó c¸n thÐp h×nh cì trung b×nh. M¸y c¸n h×nh cì trung lµ m¸y cã ®−êng kÝnh trôc c¸n tinh n»m trong kho¶ng > 350 vµ < 500 mm. H.2.10. M¸y c¸n h×nh trung b×nh 450 bè trÝ liªn tôc 1. Ph«i tõ sµn nguéi cña m¸y c¸n ph«i; 2. Sµn chøa ph«i c¸n; 3. Lß nung t¨ng nhiÖt; 4. Mèi hµn tiÕp mèi di ®éng; 5. Bµn c©n; 6. Lß nung; 7. HÖ thèng con l¨n dÉn; 8. M¸y c¾t ®Çu ph«i; 9. Nhãm gi¸ c¸n th«; 10. M¸y c¾t bay; 11. Nhãm gi¸ c¸n tinh; 12. M¸y c¾t; 13. M¸y cuén s¶n phÈm; 14. M¸y lËt thÐp; 15. M¸y xÕp thÐp; 16. M¸y bã thÐp; 17. Sµn l¨n dÉn s¶n phÈm; 18. Sµn lµm nguéi; 19. M¸y n¾n th¼ng; 20. M¸y c¾t ®Üa; 21. M¸y di chuyÓn s¶n phÈm Thùc tÕ th× ng−îc l¹i c¸n liªn tôc truyÒn ®éng tËp thÓ khã nhËn ®−îc s¶n phÈm cã h×nh d¹ng phøc t¹p. Nh− vËy: Khi t¹o ra mét mèi quan hÖ hîp lý gi÷a tèc ®é quay cña trôc vµ l−îng kÐo trong mçi lç h×nh (V× vËt c¸n bÞ c¨ng hoÆc chïng gi÷a c¸c gi¸ c¸n). S¶n phÈm cµng cã h×nh d¸ng phøc t¹p th× khã kh¨n ®ã cµng lín. Sù kh¸c nhau vÒ ®éng häc trong nh÷ng phÇn kh¸c nhau cña lç h×nh sÏ sinh ra øng Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 12
  13. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n suÊt. TrÞ sè øng suÊt nµy cã thÓ v−ît qu¸ giíi h¹n bÒn lµm ph¸ vì c¸c tæ chøc cña kim lo¹i dÉn ®Õn phÕ phÈm vµ g©y ra khuyÕt tËt. L−îng Ðp kh«ng ®ång ®Òu trªn toµn bé s¶n phÈm vµ mèi quan hÖ kh«ng ®¶m b¶o quan hÖ hîp lý gi÷a tèc ®é quay cña trôc c¸n vµ l−îng kÐo trong mçi lç h×nh sÏ dÉn ®Õn lµm sai h×nh d¸ng vµ kÝch th−íc s¶n phÈm. Tõ nh÷ng nguyªn nh©n trªn, khi c¸n s¶n phÈm cã h×nh d¸ng phøc t¹p ng−êi ta ch−a dïng m¸y c¸n liªn tôc. Thùc tÕ quy tr×nh c«ng nghÖ cã hiÖu qu¶ nhÊt lµ dïng m¸y c¸n bè trÝ kiÓu ch÷ Z (cßn gäi lµ bµn cê). Dïng m¸y nµy c¸n ®−îc thÐp h×nh trung b×nh cã tiÕt diÖn phøc t¹p cã ®é chÝnh x¸c cao ®óng yªu cÇu kü thuËt, mÆt kh¸c m¸y mãc bè trÝ hîp lý c¬ khÝ ho¸ vµ tù ®éng ho¸ cao. H×nh 2.11 cho ta s¬ ®å bè trÝ c¸c m¸y c¸n h×nh kiÓu ch÷ Z ThiÕt bÞ vËn chuyÓn ThiÕt bÞ vËn chuyÓn H×nh 2.11a. S¬ ®å bè trÝ c¸c m¸y c¸n h×nh kiÓu ch÷ Z ThiÕt bÞ vËn chuyÓn ThiÕt bÞ vËn chuyÓn H×nh 2.11b- S¬ ®å bè trÝ m¸y c¸n h×nh ch÷ Z 3 d·y bè trÝ nghiªng. H×nh 2.11c. KiÓu ch÷ Z cã nhãm gi¸ c¸n tinh bè trÝ bµn cê. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 13
  14. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n Sè gi¸ c¸n th« nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo kÝch th−íc cña thái ®óc hoÆc ph«i ban ®Çu, cßn sè gi¸ c¸n tinh th× tõ 3 - 5 gi¸ nã phô thuéc vµo kÝch th−íc cña s¶n phÈm c¸n ra. §−êng kÝnh trôc c¸n th−êng tõ (350 ÷ 450) mm. Mét sè nhµ m¸y c¸n cò vÉn cßn kiÓu m¸y c¸n bè trÝ hµng ( mét hµng, hai hµng). MÆt b»ng bè trÝ thiÕt bÞ cña m¸y c¸n h×nh cì trung b×nh φ350 bè trÝ theo hµng H.2.12. M¸y c¸n h×nh trung b×nh 350 bè trÝ theo hµng 1, 2, 3, 4: Nhãm gi¸ c¸n th« 450; 5, 6, 7: Nhãm gi¸ c¸n gi÷a 400; 8, 9, 10: Gi¸ c¸n 300; 11: Gi¸ c¸n tinh 300; 12: Hép truyÒn lùc; 13: Hép gi¶m tèc; 14: §éng c¬ M¸y c¸n h×nh 350 c¸n ra c¸c lo¹i thÐp trßn cã ®−êng kÝnh (20 ÷ 75) mm, thÐp vu«ng cã c¹nh a = (18 x 18) ÷ (65 x 65) mm, thÐp lôc l¨ng cã ®−êng kÝnh ngo¹i tiÕp tõ (20 ÷ 68) mm, thÐp b¶n cã chiÒu réng tõ (40 ÷ 120) mm vµ dµy tõ (5 ÷ 40) mm, thÐp gãc cã c¹nh (45 x 45) mm ®Õn (90 x 90) mm, thÐp ch÷ I cao 100 mm vµ ch÷ U cã chiÒu cao tõ (50 ÷ 100) mm. ngoµi ra m¸y cßn s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i thÐp h×nh ®¬n gi¶n vµ phøc t¹p kh¸c. Ph«i cho m¸y c¸n h×nh 350 cã tiÕt diÖn ngang tõ (100 x 100) ®Õn (170 x 170) mm, dµi 6.000 mm vµ cã träng l−îng tõ (450 ÷ 1.350) kg. 3 M¸y c¸n h×nh cì nhá M¸y c¸n h×nh cì nhá (bao gåm c¶ m¸y c¸n d©y thÐp) th−êng ®−îc bè trÝ c¸n vßng, b¸n liªn tôc hay liªn tôc, ®©y lµ c¸c m¸y c¸n h×nh cã ®−êng kÝnh trôc c¸n tõ 250 mm ®Õn < 350 mm. nÕu ®−êng kÝnh trôc < 250 th× ®−îc gäi lµ m¸y c¸n Mini. Träng l−îng vµ kÝch th−íc thÐp h×nh cì nhá phô thuéc vµo tiÕt diÖn cña s¶n phÈm vµ n¬i sö dông theo yªu cÇu cña kü thuËt. C¸c lo¹i s¶n phÈm nµy ®−îc c¾t ra tõng ®o¹n vµ bã l¹i thµnh bã cã träng l−îng kho¶ng (100 ÷ 150) kg. C¸c lo¹i d©y thÐp th× cuén thµnh tõng bã cã ®−êng kÝnh cuén bªn trong lµ (500 ÷ 700) mm, träng l−îng tõ (80 ÷ 200) kg. §èi víi c¸c m¸y c¸n d©y liªn tôc th× träng l−îng cuén ®¹t tíi (250 ÷ 350) kg. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 14
  15. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n C¸c lo¹i thÐp b¶n (dÑt) ®−îc cuén thµnh tõng bã cã h×nh bÇu dôc ®Ó kh«ng l¨n vµ cÈu dÓ dµng cã c¹nh dµi tõ b = (1200 ÷ 2500) mm. Träng l−îng cuén tõ (25 ÷ 125) kg. ChiÒu dµi tæng céng cña thÐp b ®−îc cuén phô thuéc vµo kiÓu m¸y vµ kÝch th−íc cña ph«i. VËt liÖu ban ®Çu lµ ph«i cã kÝch th−íc kh¸c nhau tuú theo kiÓu m¸y vµ kÝch th−íc cña s¶n phÈm. Nh÷ng lo¹i ph«i th−êng gÆp trªn m¸y c¸n nµy lµ (40 x 40) ÷ (80 x 80) mm, dµi 9 m. Tuú thuéc vµo lß nung cã ph«i dµi 1.500 mm vµ tiÕt diÖn lµ (200 x 200) mm ®Ó c¸n ra c¸c lo¹i s¶n phÈm lín vµ dµi h¬n b×nh th−êng. S¶n phÈm thÐp h×nh cì nhá cã 2 yªu cÇu c¬ b¶n sau ®©y: - C¸c s¶n phÈm c¸n thÐp h×nh cì nhá ph¶i cã dung sai bÐ nhÊt, môc ®Ých lµ tiÕt kiÓm kim lo¹i. - C¸c s¶n phÈm c¸n ph¶i cã ®é sai lÖch gièng nhau vµ nhá nhÊt theo kÝch th−íc tiÕt diÖn trªn toµn bé chiÒu dµi vËt c¸n, ®iÒu Êy cã ý nghÜa rÊt lín khi gia c«ng c¾t gät kim lo¹i tiÕp theo, ®Æc biÖt lµ thÐp trßn v× nã th−êng dïng ®Ó chÕ t¹o bulon, ®inh t¸n, vÝt v.v... trªn c¸c m¸y tù ®éng. NÕu kh«ng ®¶m b¶o ®−îc yªu cÇu trªn th× tr−íc khi ®−a vµo m¸y tiÖn tù ®éng ph¶i qua b−íc gia c«ng s¬ bé. D©y thÐp, nÕu sai lÖch kÝch th−íc cµng bÐ th× khi kÐo nguéi d©y thÐp tiÕp theo cµng Ýt lÇn kÐo. Muèn ®¹t ®−îc dung sai bÐ nhÊt th× kÕt cÊu cña m¸y ®−îc ph¶i ®−îc g¸ l¾p bÒn v÷ng, lç h×nh trôc c¸n chÝnh x¸c vµ ®iÒu chØnh trôc còng ph¶i chÝnh x¸c. Mét sè thÐp h×nh trßn bÐ ®−îc s¶n xuÊt ra d−íi d¹ng thÐp cuén (d©y thÐp). NÕu träng l−îng c¸c cuén cµng lín th× n¨ng suÊt cµng cao. N¨ng suÊt thÐp cuén cµng cao khi toµn bé qu¸ tr×nh c¸n ®Òu ®−îc c¬ khÝ ho¸ vµ tù ®éng ho¸ víi tèc ®é c¸n lín, ®¶m b¶o sù chªnh lÖch gi÷a nhiÖt ®é ®Çu vµ cuèi cña vËt c¸n lµ nhá nhÊt. B¶ng 2.3. M¸y c¸n h×nh cì nhá vµ c¸c s¶n phÈm cña chóng M¸y c¸n C¸c kÝch th−íc cña thÐp h×nh (mm) Trßn Vu«ng DÑt Gãc Ch÷ U Ch÷ I Ray Ch÷ T φ(mm) a(mm) B(mm) (mm) H(mm) H(mm) (kg/m) H(mm) M¸y c¸n 16 ÷ 16 x 16 ÷ 20 x 20 ÷ 50 ÷ 60 300 60 60 x 60 100 60 x 60 65 M¸y c¸n 8÷ 8x8÷ 20 x 20 ÷ 30 250 30 30 x 30 60 40 x 40 C¸c lo¹i m¸y c¸n h×nh cì nhá hiÖn ®¹i cã thÓ chia lµm 3 nhãm chÝnh sau: M¸y c¸n h×nh: Trªn c¸c lo¹i m¸y c¸n h×nh lo¹i nµy ng−êi ta tiÕn hµnh c¸n c¸c lo¹i s¶n phÈm cã h×nh d¸ng ®¬n gi¶n vµ phøc t¹p ë d¹ng thanh hoÆc cuén. M¸y c¸n thÐp b¶n (thÐp dÑt): C¸c s¶n phÈm cña lo¹i m¸y c¸n nµy lµ thÐp b¶n ë d¹ng thanh hoÆc cuén. C¸c lo¹i m¸y c¸n nµy th−êng ®−îc chuyªn m«n ho¸ Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 15
  16. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n nh−: m¸y chuyªn c¸n thÐp b¶n lµm nhÝp « t«, lµm lß xo, m¸y c¸n b¨ng thÐp tõng cuén v.v... M¸y c¸n thÐp d©y: Lµ nh÷ng m¸y bè trÝ hµng, m¸y c¸n d©y thÐp b¸n liªn tôc vµ liªn tôc chuyªn s¶n xuÊt d©y thÐp cã ®−êng kÝnh nhá tõ (5 ÷ 9)mm ë d¹ng cuén. HiÖn nay trong c¸n h×nh cì nhá ng−êi ta dïng nhiÒu kiÓu m¸y cã sè gi¸ c¸n bè trÝ liªn tôc (gäi lµ m¸y c¸n h×nh liªn tôc) hoÆc m¸y b¸n liªn tôc bè trÝ theo h×nh ch÷ Z nghÜa lµ gi¸ c¸n th« th× bè trÝ c¸n liªn tôc cßn c¸c gi¸ c¸n tinh th× bè trÝ hµng hoÆc bµn cê. M¸y c¸n liªn hîp còng ®−îc sö dông nhiÒu trong thêi gian gÇn ®©y ®Ó c¸n d©y thÐp vµ thÐp b¶n hÑp Do tÝnh chÊt c«ng nghÖ vµ yªu cÇu cña s¶n phÈm nªn kh«ng thÓ hoÆc khã dïng m¸y c¸n liªn tôc cã cïng mét chÕ ®é tèc ®é. Chóng ta cã thÓ nghiªn cøu tíi c¸c d¹ng bè trÝ m¸y c¸n cì nhá b¸n liªn tôc hay liªn tôc th−êng sau: M¸y c¸n h×nh cì nhá b¸n liªn tôc: C¸c m¸y trong nhãm gi¸ c¸n th« bè trÝ liªn tôc cßn nhãm gi¸ c¸n tinh th× c¸n chu kú hoÆc c¸n vßng cã khi tæ hîp vßng vµ chu kú (h×nh 2.13): C¸n liªn tôc C¸n chu kú C¸n vßng H.2.13. S¬ ®å bè trÝ c¸c gi¸ c¸n b¸n liªn tôc theo th« - chu kú - vßng C¸c m¸y trong nhãm gi¸ c¸n th« ®−îc bè trÝ liªn tôc, nhãm gi¸ c¸n tinh võa bè trÝ liªn tôc võa bè trÝ vßng (xem H×nh 2.14): Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 16
  17. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n Nhãm m¸y c¸n th« liªn tôc Nhãm c¸n tinh liªn tôc Nhãm c¸n tinh bè trÝ vßng H.2.15. S¬ ®å bè trÝ c¸c gi¸ c¸n b¸n liªn tôc theo kiÓu gi¸ c¸n th« liªn tôc, gi¸ c¸n tinh liªn tôc - vßng Chó ý: - C¸c gi¸ c¸n ®Çu (ë nhãm gi¸ c¸n th«) trong m¸y c¸n b¸n liªn tôc cã nhiÖm vô gi¶m kÝch th−íc tiÕt diÖn cña ph«i mµ kh«ng cã sù thay ®æi h×nh d¸ng. V× vËy c¸c m¸y nµy bè trÝ liªn tôc vµ ®−îc truyÒn ®éng chung. - c¸c m¸y nµy ®Òu c¸n ph«i cã tiÕt diÖn (45 x 45) ÷ (75 x 75) mm víi chiÒu dµi 9 ÷ 12 m. V× trªn nhãm c¸n tinh cã thao t¸c b»ng tay cho nªn thao t¸c b»ng tay cho nªn tèc ®é c¸n trªn c¸c gi¸ cuèi cïng kh«ng v−ît qu¸ (8 ÷ 15) mm/s. ChÝnh ®©y lµ nh−îc ®iÓm cña m¸y c¸n b¸n liªn tôc, ®Æc biÖt lµ khi c¸n s¶n phÈm thÐp h×nh cì nhá lµm cho n¨ng suÊt gi¶m. ë nh÷ng gi¸ c¸n tinh cuèi cïng ng−êi ta dïng m¸ng vßng dÉn vËt c¸n ¨n vµo trôc thay søc ng−êi. - V× nhiÖt ®é ë ®Çu vµ cuèi vËt c¸n cã sù chªnh lÖch kh¸ lín cho nªn dÉn ®Õn kÝch th−íc tiÕt diÖn theo chiÒu dµi sÏ kh¸c nhau, dung sai sÏ kh¸c nhau theo tiÕt diÖn v× kim lo¹i co do nhiÖt kh¸c nhau. VËt c¸n cµng lín, cµng dµi th× thêi gian n»m trªn nÒn x−ëng cµng l©u do ®ã dung sai theo tiÕt diÖn cµng kh¸c nhau. H×nh 2.15. lµ mét kiÓu bè trÝ hîp lý cña m¸y c¸n h×nh b¸n liªn tôc: 1 2 3 4 Nhãm m¸y c¸n th« liªn tôc 1. M¸y ®Èy ph«i vµo lß 2. M¸y ®Èy ph«i ra lß 3. Lß nung; 4. M¸y c¾t 5. Sµn lµm nguéi 5 H.2.15. S¬ ®å bè trÝ c¸c gi¸ c¸n b¸n liªn tôc theo kiÓu gi¸ c¸n th« liªn tôc, gi¸ c¸n tinh vßng - liªn tôc Nhãm c¸n tinh liªn tôc - §Ó kh¾c phôc nh−îc ®iÓm ®ã, ng−êi ta bè trÝ trªn m¸y b¸n liªn tôc nhãm c¸n vßng vµ nhãm c¸n tinh ë sau nhãm c¸n th«. Nh÷ng m¸y c¸n nµy th× nhãm gi¸ Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 17
  18. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n c¸n tinh liªn tôc chØ c¸n ra nh÷ng s¶n phÈm thÐp h×nh ®¬n gi¶n mµ th«i. Nh÷ng s¶n phÈm thÐp h×nh phøc t¹p ph¶i c¸n ë nhãm c¸n vßng. Ngoµi ra m¸y cã thÓ bè trÝ theo bËc thang ë nhãm gi¸ c¸n tinh, m¸y nµy dïng ®Ó c¸n thÐp trßn cã ®−êng kÝnh φ = 6 ÷ 35 mm: Nhãm m¸y c¸n th« liªn tôc H.2.16. S¬ ®å bè trÝ c¸c gi¸ c¸n b¸n liªn tôc theo kiÓu gi¸ c¸n th« liªn tôc, gi¸ c¸n tinh bËc thang Sµn lµm nguéi M¸y c¸n h×nh liªn tôc: C¸c m¸y c¸n h×nh cì nhá liªn tôc th−êng bè trÝ c¸c gi¸ c¸n nh− sau: ngoµi c¸c gi¸ c¸n cã trôc c¸n bè trÝ n»m ngang ra cßn cã nh÷ng gi¸ c¸n ®øng ®Ó Ðp kim lo¹i ë 2 bªn cho ®óng kÝch th−íc v× khi c¸n vËt c¸n kh«ng ®−îc lËt trë. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 H.2.17. S¬ ®å bè trÝ c¸c gi¸ c¸n cña m¸y c¸n h×nh liªn tôc Theo s¬ ®å 2.17. th× cã 13 gi¸ c¸n: 3 gi¸ c¸n (8, 10, 12) cã trôc bè trÝ th¼ng ®øng, cßn c¸c gi¸ kh¸c cã trôc bè trÝ n»m ngang. Trõ 5 gi¸ c¸n (2 ÷ 6) ®−îc truyÒn ®éng chung cßn c¸c gi¸ kh¸c ®Òu ®−îc truyÒn ®éng riªng biÖt ®Ó ®iÒu chØnh tèc ®é quay ®−îc dÓ dµng. M¸y c¸n nµy chñ yÕu c¸n c¸c lo¹i thÐp trßn tõ φ (13 ÷ 18) mm, thÐp b¶n cã chiÒu réng (50 ÷ 127) mm. Tèc ®é lín nhÊt cña vËt khi nã ®i ra khái gi¸ c¸n cuèi cïng lµ 9 m/s, 10 m/s, 20 m/s, lo¹i m¸y hiÖn ®¹i tèc ®é cã thÓ ®¹t ®Õn v = 50 m/s. Qu¸ tr×nh c¸n tõ ®Çu ®Õn kÕt thóc hoµn toµn tù ®éng ho¸. Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c gi¸ c¸n trong m¸y c¸n liªn tôc phô thuéc chñ yÕu vµo thao t¸c cña qu¸ tr×nh c«ng nghÖ vµ khi söa ch÷a. Trong m¸y c¸n liªn tôc lu«n cã c¸c gi¸ c¸n cã trôc ®−îc bè trÝ th¼ng ®øng ®Ó Ðp 2 bªn kim lo¹i. V× vËt c¸n kh«ng lËt trë ®−îc khi c¸n trong m¸y c¸n cã gi¸ bè trÝ Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 18
  19. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n theo hµng vµ cã trôc th¼ng ®øng nªn mét lÇn chØ c¸n ®−îc mét vËt c¸n mµ th«i (m¸y cã trôc c¸n ngang th× cã thÓ c¸n nhiÒu vËt cïng mét lóc theo nh÷ng lç h×nh kh¸c nhau). VËt c¸n tõ gi¸ nµy sang gi¸ kh¸c hoµn toµn tù ®éng. Tèc ®é c¸n ®¹t cao nªn n¨ng suÊt t¨ng cao h¬n (20 ÷ 30)% so víi m¸y b¸n liªn tôc, ë m¸y c¸n d©y liªn tôc hiÖn ®¹i tèc ®é c¸n ®¹t tíi (40 ÷ 45) mm /s hoÆc tíi ≥ 60 m/s. S¬ ®å c¸n thÐp trßn trªn m¸y c¸n h×nh trung b×nh vµ nhá ®−îc thÓ hiÖn qua h×nh sau: H.2.18. S¬ ®å c¸n thÐp trßn trªn m¸y c¸n h×nh cì trung vµ cì nhá 1. Ph«i thÐp; 2. Trôc c¸n ®Æt n»m ngang; 3. Trôc c¸n ®Æt th¼ng ®øng; 4. Trôc c¸n cã lç h×nh ®Æt n»m ngang; 5. Trôc c¸n cã lç h×nh ®Æt th¼ng ®øng; 6. Lç h×nh trôc c¸n; 7. S¶n phÈm c¸n. d/ M¸y c¸n tÊm M¸y c¸n tÊm cã nhiÖm vô c¸n thÐp vµ c¸c kim lo¹i kh¸c ë tr¹ng th¸i nãng vµ ë tr¹ng th¸i nguéi. S¶n phÈm cña m¸y c¸n tÊm nãng cã chiÒu dµy tõ 1,5 mm ®Õn 60 mm. M¸y c¸n tÊm nguéi c¸n ra c¸c tÊm vµ b¨ng kim lo¹i máng vµ cùc máng tõ 0,007 mm ®Õn 1,25 mm. Th−êng dïng c¸c lo¹i m¸y c¸n 4 trôc, 6 trôc, 12 trôc ... ®Ó c¸n tÊm. M¸y c¸n cµng nhiÒu trôc th× cã thÓ c¸n ®−îc c¸c tÊm cµng máng vµ cµng chÝnh x¸c. Trôc c¸n tÊm lu«n cã d¹ng h×nh trô trßn xoay vµ ®ßi hái cã ®é chÝnh x¸c, ®é ®ång ®Òu bÒ mÆt, ®é bãng cao. Khi c¸n tÊm lùc c¸n rÊt lín, nhÊt lµ khi c¸n nguéi. S¶n phÈm tÊm lu«n cã h×nh ch÷ nhËt vµ cã chiÒu dµi nh− v« tËn cho nªn s¶n phÈm cña chóng th−êng ë d¹ng cuén ®Ó dÓ vËn chuyÓn. M¸y c¸n tÊm cã ®Æc ®iÓm lµ dïng gi¸ c¸n nhiÒu trôc ®Ó c¸n. §Çu tiªn ng−êi ta c¸n tÊm b»ng m¸y c¸n Laota, sau ®ã dïng m¸y c¸n 4 trôc råi ®Õn m¸y c¸n 6 trôc, 12 trôc, 20 trôc tuy nhiªn chØ cã 2 trôc lµm viÖc, t¹i 2 trôc nµy kim lo¹i trùc tiÕp biÕn d¹ng. Th−êng th× 2 trôc lµm viÖc ®−îc dÉn ®éng, c¸c trôc cßn l¹i lµ trôc tùa, cµng nhiÒu trôc tùa th× ®é dµy cña s¶n phÈm cµng chÝnh x¸c. theo quy ®Þnh ng−êi ta gäi m¸y theo ®−êng kÝnh trôc lµm viÖc tr−íc råi ®Õn trôc tùa. VÝ dô: m¸y c¸n 4 trôc 500/1.200 x 2.500, cã nghÜa lµ m¸y c¸n cã trôc tùa φ = 1.200 mm; L = 2.500 mm vµ Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 19
  20. Gi¸o tr×nh: ThiÕt bÞ c¸n trôc lµm viÖc cã φ = 500 mm. H.2.30. M¸y c¸n tÊm nguéi 1. Trôc cuén; 2. C÷ ®ì cuén; 3. Tang nh·; 4. Con l¨n kÑp; 5. Trôc lµm viÖc; 6. Tang cuén, nh¶ khi c¸n; 7. KÑp thñy lùc; 8. Trôc Ðp b¨ng kim lo¹i M¸y c¸n tÊm th−êng dïng ®éng c¬ ®iÖn mét chiÒu v× sau mçi lÇn c¸n m¸y l¹i ®−îc ®¶o chiÒu ®Ó c¸n qua c¸n l¹i cho ®Õn lóc ra s¶n phÈm. NÕu bè trÝ liªn tôc th× ®éng c¬ vÉn lµ lo¹i mét chiÒu. M¸y c¸n tÊm cã lo¹i chØ bè trÝ mét gi¸ c¸n gièng nh− m¸y c¸n thÐp h×nh, ngoµi ra m¸y m¸y còng ®−îc bè trÝ theo hµng hay liªn tôc. HiÖn nay do ®Çu t− vµo mét m¸y c¸n tÊm rÊt ®¾t tiÒn nªn n−íc ta vÉn ph¶i nhËp 100% thÐp tÊm tõ n−íc ngoµi. H.2.29. Nhãm gi¸ c¸n tinh thÐp tÊm nãng 4 trôc 500/1300/2200 1. C¸c con l¨n vËn chuyÓn; 2. Bµn tiÕp nhËn; 3. Bé phËn th¸o dì cuén thÐp; 4. Con l¨n dÉn b¨ng thÐp; 5. Bµn Ðp dÉn b¨ng thÐp; 6. Gi¸ c¸n; 7. M¸y c¾t bay; 8. Con l¨n c¨ng tr−íc sau; 9. Tang cuén thÐp; 10. Bé phËn vËn chuyÓn s¶n phÈm. HiÖn nay m¸y c¸n tÊm th−êng ®−îc ph©n lo¹i theo c«ng dông: M¸y c¸n tÊm nãng vµ m¸y c¸n tÊm nguéi. M¸y c¸n tÊm nãng dµy vµ võa c¸n ra c¸c s¶n phÈm dµy tõ (25 ÷ 60) mm vµ dµy võa tõ (4 ÷ 〈 25) mm. Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §¹i häc §µ n½ng 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản