Giáo trình Xử trí cấp cứu ngưng tuần hoàn hô hấp tại bệnh viện

Chia sẻ: womanhood911_09

Ngưng tuần hoàn hô hấp hay còn gọi là ngưng tim là một cấp cứu hết sức khẩn cấp, có thể xảy ra bất kì nơi nào trên đường phốm trong bệnh viện, đường phố...

Nội dung Text: Giáo trình Xử trí cấp cứu ngưng tuần hoàn hô hấp tại bệnh viện

XÖÛ TRÍ CAÁP CÖÙU NGÖNG TUAÀN HOAØN HOÂ HAÁP TAÏI BEÄNH VIEÄN
----
Baùc só Ñoã Quoác Huy

1. Ñaïi cöông
Ngöng tuaàn hoaøn - hoâ haáp (NTH-HH) hay coøn goïi laø ngöng tim laø moät caáp cöùu heát söùc
khaån caáp, coù theå xaûy ra baát kì nôi naøo treân ñöôøng phoá, trong beänh vieän, coâng tröôøng,
baõi bieån, gia ñình…
Xöû trí caáp cöùu NTH-HH thöôøng ñöôïc goïi laø Hoài sinh Tim - Phoåi (HSTP). Tuøy theo
phöông tieän caáp cöùu ñöôïc söû duïng vaø trình ñoä cuûa ngöôøi caáp cöùu maø chia thaønh HSTP
cô baûn (Basic Life Support – BLS) vaø HSTP cao caáp (Advanced Cardiac Life Support
– ACLS). HSTP cô baûn khi nhöõng phöông tieän caáp cöùu chæ coù raát haïn cheá hoaëc chæ
ñöôïc tieán haønh bôûi caùc nhaân vieân khoâng chuyeân vaø thöôøng aùp duïng ngay taïi nôi xaûy
ra ngöng tuaàn hoaøn hoâ haáp, trong khi HSTP cao caáp laø moät coâng vieäc phöùc taïp ñoøi hoûi
coù ñaày ñuû phöông tieän caáp cöùu vaø thaày thuoác chuyeân khoa, thöôøng chæ coù theå tieán
haønh taïi khoa Hoài Söùc Caáp Cöùu.
Muïc ñích cuûa HSTP laø cung caáp taïm thôøi tuaàn hoaøn vaø hoâ haáp nhaân taïo, qua ñoù taïo
ñieàu kieän phuïc hoài tuaàn hoaøn vaø hoâ haáp töï nhieân coù hieäu quûa.
HSTP coù theå ñöôïc thöïc hieän baèng caùc thuû thuaät hoài söùc tuaàn hoaøn nhö eùp tim ngoaøi
loàng ngöïc, soác ñieän (phaù rung tim baèng ñieän), duøng thuoác… hay hoài söùc hoâ haáp nhö
thoâng khí cô hoïc (TKCH) nhaân taïo (mieäng - mieäng; boùng - mask; boùng - NKQ) .
Coù ba yeáu toá quyeát ñònh thaønh coâng hay thaát baïi trong HSTP laø: (1) HSTP ñöôïc tieán
haønh bôûi nhaân vieân ñöôïc trang bò ñaày ñuû duïng cuï caàn thieát vaø thaønh thaïo veà kyõ thuaät;
(2) ñoäi nguõ HSTP ñöôïc toå chöùc toát (phaân coâng hôïp lyù töøng vò trí cuï theå); (3) Ñöôïc can
thieäp kòp thôøi (moãi phuùt qua ñi thì cô may cöùu soáng BN giaûm ñi töø 7 -10%).

2. Nguyeân nhaân ngöøng tuaàn hoaøn hoâ haáp
Tröôùc kia NTH-HH thöôøng ñöôïc chia ra nhoùm coù nguyeân nhaân noäi khoa nhö beänh tim;
phaûn xaï; quaù lieàu thuoác; tai bieán tuaàn hoaøn naõo; tai naïn (ñieän giaät, ngoä ñoäc…); suy hoâ
haáp caáp vaø nhoùm coù nguyeân nhaân ngoaïi khoa nhö maát maùu (moå,veát thöông); chaán
thöông. Hieän nay thöôøng ñöôïc chia thaønh nhoùm NTH-HH coù theå phuïc hoài ñöôïc nhö
giaûm theå tích tuaàn hoaøn; ngoä ñoäc; giaûm oxy maùu; cheøn eùp tim caáp; traøn khí maøng phoåi
aùp löïc; roái loaïn chuyeån hoaù; nhoài maùu cô tim; giaûm thaân nhieät; thuyeân taéc phoåi... hay
khoâng theå hoài phuïc ñöôïc nhö ung thö hay beänh giai ñoaïn cuoái, tai naïn quùa naëng, ñaõ
tieân löôïng töø tröôùc…

3. Sinh Beänh hoïc vaø chaån ñoaùn ngöøng tuaàn hoaøn hoâ haáp:
Khi coù NTH-HH, chi’ sau 8 - 10 giaây ñaõ coù maát yù thöùc do hoaït ñoäng cuûa naõo hoaøn
toaøn phuï thuoäc vaøo söï töôùi maùu (cung löôïng tim) cung caáp oxy vaø glucose.
Sau 3 - 4 phuùt NTH-HH ñaõ baét ñaàu xuaát hieän nhöõng toån thöông naõo khoâng hoài phuïc
maëc duø tim coøn coù theå ñaäp laïi sau 2- 3 giôø ngöng neáu ñöôïc HSTP thoaû ñaùng.


1
Ngöng tuaàn hoaøn coù theå do ngöøng tim thöïc söï (voâ taâm thu), rung thaát (thöôøng gaëp nhaát
(75 - 95%), tim khoâng hieäu quaû (maát maùu caáp, roái loaïn nhòp tim naëng, phaân li ñieän
cô). Tuyø theo nguyeân nhaân, ngöng tuaàn hoaøn coù theå xuaát hieän tröôùc hoaëc sau ngöng
hoâ haáp töï nhieân.
Caàn nghó ngay ñeán NTH-HH khi coù tình traïng:
- Maát yù thöùc ñoät ngoät.
- Ngöøng thôû ñoät ngoät.
- Maát maïch beïn hoaëc maïch caûnh.
Hoaëc coù caùc daáu hieäu khaùc gôïi yù: da nhôït nhaït neáu maát maùu caáp, da tím ngaét neáu coù
suy hoâ haáp, ngaït thôû, maùu ngöng chaûy khi ñang moå.

4. Quy trình xöû trí ngöng tuaàn hoaøn hoâ haáp
A – Airway: Kieåm soaùt ñöôøng thôû
- Ñaùnh giaù löu thoâng: quan saùt, thoåi, duøng tay, …
- Laøm thoâng neáu coù taéc: naâng caèm, keùo löôõi; moùc huùt boû dò vaät…
- Ñaët ñöôøng thôû nhaân taïo: canul, Mask: thanh quaûn? Maët? NKQ: muõi hay
mieäng? Kim luoàn maøng giaùp nhaãn...
B – Breathing: Thoâng khí cô hoïc - nhaân taïo
- Thöïc hieän qua:
+ Mieäng – mieäng hay mieäng – muõi: tröïc tieáp hay giaùn tieáp...
+ Boùng - Mask: hieäu quûa khaù toát, kyõ thuaät ñôn giaûn
+ Boùng - NKQ.
+ Maùy thôû - NKQ.
- Coá gaéng taêng noàng ñoä Oxy trong khí thoåi vaøo BN (toát nhaát FiO2
=100%).
- Taàn soá 12 - 15 laàn/phuùt,
- Phoái hôïp vôùi eùp tim neáu chöa ñaët ñöôïc NKQ.
C – Circulation: Tuaàn hoaøn nhaân taïo
- EÙp tim ngoaøi loàng ngöïc:
+ Bieân ñoä: 3,8 - 5 cm.
+ Phoái hôïp 15/2 vôùi TKCH (thoåi, boùp boùng: chöa coù NKQ).
+ Taàn soá: 100 laàn / phuùt neáu ñaõ coù NKQ.
+ Traùnh thao taùc chöa chuaån: baøn tay, khôùp khuyûu…
- Ñöôøng duøng thuoác:
+ Toát nhaát laø tónh maïch trung taâm (TMTT) neáu coù saün nhöng
khoâng neân coá gaéng baèng moïi giaù (thôøi gian, caûn trôû eùp tim, thôû
maùy).
+ Tónh maïch ngoaïi vi (TMNV): caøng lôùn vaø coù sôùm caøng toát.
+ Qua oáng Noäi khí quaûn: khaù hieäu quûa nhöng caàn taêng lieàu>2laàn.


2
+ Tröïc tieáp vaøo tim: neân traùnh vì coù theå toån thöông ÑMV.
- Duøng thuoác trong hoài sinh tim phoåi:
+ Adrenalin 1mg:
TM 1mg/laàn, laäp laïi moãi 3 -5 phuùt. Coù theå duøng lieàu cao
3 - 5mg/laàn sau lieàu ñaàu thaát baïi.
Bôm NKQ: lieàu >2 laàn IV, pha loaõng vaø boùp boùng 2 laàn.
+ Atropin 1mg:
TM 1mg/laàn, laäp laïi moãi 3 -5 phuùt, toång lieàu < 3mg.
Coù theå bôm qua NKQ.
+ NaHCO3: 1mEq/kg; chæ duøng khi
Bieát chaéc coù ↑ K+ hoaëc nhieãm toan chuyeån hoaù tröôùc ñoù.
HS Tim - Phoåi > 15 phuùt maø chöa hieäu quûa.
+ CaCl2:
Chæ duøng khi: ↑K+; ↓Ca++; ↑Mg++; ngoä ñoäc (-) Ca++…
Coù theå gaây toån thöông TB khoâng hoài phuïc
+ Dòch truyeàn: chæ neân duøng NaCl 0,9%.
+ Choáng loaïn nhòp:
Lidocain: Khi coù rung hoaëc nhanh thaát: 1mg/kg bolus, laëp
laïi 0,5mg/kg moãi 5-10phuùt; sau ñoù 30-50μg/kg/phuùt IV.
Cordaron: toát hôn lidocain ñeå trò LN thaát. Lieàu 300mg/IV.
D – Defibrillation: phaù rung sôùm
- Phaùt hieän sôùm rung thaát vaø tieán haønh phaù rung ngay laø chuaån möïc cho
caáp cöùu ngöng tim vì rung thaát laø theå thöôøng gaëp nhaát (75 - 95%) vaø
ñieàu trò hieäu quaû rung thaát duy nhaát laø khöû rung.
- Moïi ngöôøi laøm c/c HSTP phaûi ñöôïc huaán luyeän, trang bò vaø cho pheùp söû
duïng maùy phaù rung ngay khi coù BN ngöng tim.
- Baét ñaàu vôùi 200J, 300J roài 360J neáu chöa thaønh coâng.

5. Phaân coâng nhieäm vuï trong nhoùm caáp cöùu hoài sinh tim - phoåi
- Baùc só:
+ Baùc só 1:
Tröôûng nhoùm Quyeát ñònh, chæ ñaïo can thieäp, thuoác...
Ñaûm baûo phaàn Hoâ Haáp: A-airway vaø B- breathing.
+ Baùc só 2:
Ñaûm baûo muïc C: EÙp tim, phaù rung, choïc TMTT, choïc
MP – MT…
Thöïc hieän nhieäm vuï cuûa BS 3, neáu chöa ñöôïc taêng
cöôøng.
+ BAÙC SÓ 3 (neáu ñöôïc taêng cöôøng).
Hoã trôï thöïc hieän caùc thuû thuaät HSTP theo leänh.


3
Caàm maùu beân ngoaøi, giuùp thay y phuïc cho BN.
- Ñieàu döôõng:
+ Ñieàu döôõng 1: Hoã trôï Bs1
Cung caáp Oxy, duy trì thoâng khí, giuùp ñaët NKQ, huùt ñaøm.
Ghi hoà sô: Dieãn bieán, can thieäp, thuoác söû duïng.
+ Ñieàu döôõng 2: Hoã trôï Bs 2
Ñaët TMNV, tieâm thuoác, ñaët sonde tieåu, daï daøy…
Chuaån bò duïng cuï caàn thieát cho caáp cöùu hoài sinh.
Laáy vaø göûi maãu beänh phaåm xeùt nghieäm.
Môøi chuyeân khoa, goïi taêng vieän khi caàn…
Giuùp thay y phuïc, giöõ taøi saûn, hoä toáng BN khi di chuyeån.
+ Ñieàu döôõng 3 (khi ñöôïc taêng cöôøng):
Saép xeáp, oån ñònh vò trí BN vaø maùy moùc duïng cuï.
Hoã trôï cho nhoùm khi coù yeâu caàu, traán an, caùch ly thaân
nhaân BN.
-----------
Caâu hoûi oân taäp
1. Muïc ñích cuûa hoài sinh tim phoåi laø gì?
2. Caùc yeáu toá quyeát ñònh thaønh coâng hay thaát baïi trong HSTP laø gì?
3. Caùc nguyeân nhaân gaây NTH-HH coù theå phuïc hoài ñöôïc?
4. Caàn nghó ngay ñeán NTH-HH khi coù tình traïng gì?
5. Quy trình xöû trí ngöng tuaàn hoaøn hoâ haáp bao goàm caùc böôùc naøo?
6. Kieåm soaùt ñöôøng thôû laø laøm nhöõng vieäc gì?
7. Thoâng khí cô hoïc - nhaân taïo ñöôïc thöïc hieän baèng caùch naøo?
8. EÙp tim ngoaøi loàng ngöïc thöïc hieän nhö theá naøo?
9. taïi sao noùi phaùt hieän sôùm vaø tieán haønh phaù rung ngay laø chuaån möïc cho caáp
cöùu ngöng tim?
10. Nhieäm vuï cuï theå cuûa ñieàu döôõng trong quy trình HSTP?




4
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản