Giống Cây Rừng - Chương 7

Chia sẻ: Nguyễn Bắc Kiều Phong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:30

0
107
lượt xem
60
download

Giống Cây Rừng - Chương 7

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giống Cây Rừng. Th.S Hồ Hải Ninh - Chương 7. Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô và tế bào.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giống Cây Rừng - Chương 7

  1. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng VII ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo
  2. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 1. Kh¸i niÖm. Nh©n iè b» Nh gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo thùc h h¸ i Ê μ Õ bμ h vËt lμ ph−¬ng ph¸p s¶n xuÊt hμng lo¹t c©y con tõ c¸c bé phËn cña c©y mÑ b»ng c¸ch nu«i cÊy chóng trong èng nghiÖm ë ®iÒu kiÖn v« trïng, cã m«i tr−êng thÝch hîp vμ ®−îc kiÓm so¸t. - Bé phËn nu«i cÊy cã thÓ lμ c¬ quan, m« hay tÕ bμo. Song nãi chung chóng cã kÝch th−íc rÊt nhá, h¬n n÷a l¹i ®−îc nu«i cÊy nhá trong kh«ng gian còng rÊt nhá (èng nghiÖm, b×nh thÝ nghiÖm) nªn ph−¬ng ph¸p nh©n gièng nμy cßn ®−îc gäi lμ vi nh©n gièng - Ph−¬ng ph¸p nh©n gièng nμy ®−îc thùc hiÖn ë ®iÒu kiÖn v« trïng, víi m«i tr−êng sèng nh©n t¹o vμ ®−îc kiÓm so¸t nªn cßn ®−îc gäi lμ nh©n gièng in vitro (nh©n t¹o). t¹o)
  3. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 2. C¬ së sinh häc cña ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo.
  4. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo + TÝnh toμn n¨ng: theo s¬ ®å trªn th× bÊt cø mét tÕ bμo nμo cña c¬ thÓ (ë m« ph©n sinh hay m« ph©n ho¸) ®Òu cã nh©n gièng hÖt nh©n tÕ bμo hîp tö ban ®Çu, tøc lμ ®Òu m¹ng bé gen gièng hÖt bé gen cña hîp tö ban ®Çu (bé gen chøa trong bé NST). Bëi vËy khi ®−îc t¸ch ra khái c¬ thÓ vμ gÆp ®iÒu kiÖn sèng thÝch hîp th× bÊt cø tÕ bμo nμo ®Òu cã thÓ ph¸t triÓn thμnh mét c¬ thÓ hoμn chØnh. + HiÖn t−îng ph¶n ph©n ho¸ vμ t¸i ph©n ho¸: Theo s¬ ®å trªn, mçi tÕ bμo ë giai ®o¹n ≤ 8 tÕ bμo (tb ph«i sinh) khi ®−îc t¸ch rêi ra th× ®Òu cã thÓ ph¸t triÓn thμnh 1 c¬ thÓ hoμn chØnh gÇn ®Çy ®ñ c¸c c¬ quan. V× bÊt cø tÕ bμo nμo còng ®Òu cã nh©n vμ tÕ bμo chÊt nh− hîp tö (hay cßn gäi lμ TB tr¾ng/TB ch−a ph©n ho¸). ThÕ cßn khi t¸ch tÕ bμo ra khái m« chuyªn ho¸ ®Ó nu«i cÊy th× tõ TB nμy sÏ h×nh thμnh nªn c¸c tÕ bμo míi (qua ph©n ho¸) vÉn theo h−íng ®· ®−îc Õ É ph©n ho¸. Tøc lμ trong tr−êng hîp nμy chØ cã hiÖn t−îng sinh tr−ëng (t¨ng sinh kh«i cña c¬ quan cò) chø kh«ng cã hiÖn t−îng ph¸t triÓn (h×nh thμnh c¬ quan q an míi) => tõ tÕ bμo n «i cÊ sÏ kh«ng h×nh thμnh 1 c¬ thÓ hoμn chØnh > nu«i cÊy chØnh.
  5. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 3. ý nghÜa cña nu«i c©y m« - tÕ bμo. - Lμ ph−¬ng ph¸p nh©n gièng sinh d−ìng nªn nã mang ®Çy ®ñ c¸c −u ®iÓm cña Ó nh©n gièng sinh d−ìng. - Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo cã hÖ sè nh©n cao. - Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo ®−îc tiÕn hμnh mét c¸ch chñ ®éng trong mäi ®iÒu kiÖn thêi tiÕt vμ mäi thêi ®iÓm trong n¨m. - Ngoμi ra kh¸c víi nh©n gièng b»ng hom th× c©y trång ®−îc t¹o ra b»ng ph−¬ng ph¸p nμy cã ®é trÎ cao h¬n rÊt nhiÒu (gÇn b»ng c©y h¹t), cã bé rÔ tèt h¬n nhiÒu so víi c©y hom - C©y trång ®−îc t¹o ra tõ ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo cã h×nh thÓ gièng å Ê Õ Ó è c©y h¹t => kh¾c phôc ®−îc hiÖn t−îng "b¶o l−u côc bé " th−êng b¾t gÆp ë c©y trång ®−îc t¹o ra b»ng gi©m hom.
  6. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 4. C¸c h×nh thøc nh©n gièng in vitro. 4.1. Nu«i Ê 4 1 N i cÊy m« ph©n sinh: h i h - Nu«i cÊy ®Ønh sinh tr−ëng: + Nu«i cÊy ®Ønh th©n, ®Ønh cμnh: th−êng lμ cho c©y lμ kim th©n kim. + Nu«i cÊy chåi n¸ch: th−êng dïng cho nh÷ng c©y l¸ réng (vd: Keo, B¹ch ®μn rÊt phæ biÕn). + Nu«i cÊychåi bÊt ®Þnh: Chåi bÊt ®Þnh lμ chåi ®−îc h×nh thμnh tõ bÊt cø bé phËn nμo cña c©y khi ®−îc kÝch thÝch (c¬ giíi hay ho¸ häc) häc). - Tõ m« ph©n sinh ph¸t triÓn trùc tiÕp thμnh c©y.
  7. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 4.2. Nu«i cÊy m« chuyªn ho¸: nu«i cÊy bÊt cø bé phËn nμo cña c©y ( ¶ h th©n, l¸, rÔ, ®o¹n cμnh, c¸nh h (m¶nh h l¸ Ô ® μ h ¸ h hoa,...). )
  8. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5. qui tr×nh nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo.
  9. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.1. Giai ®o¹n chuÈn bÞ. - § c©y tèt ( §−a è (c©y −u viÖt) vÒ v−ên s−u tËp, v−ên gièng i ) Ò ê ê iè + §Ó gi¶m bít nguån c¹nh (lai t¹p xung quanh) + §Ó cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc cho c©y sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn tèt + §Ó chñ ®éng lÊy mÉu nh©n gièng ViÖc ®−a c¸c c©y tèt vÒ v−ên s−u tËp cã thÓ b»ng ph−¬ng ph¸p ghÐp hoÆc gi©m hom. - TrÎ ho¸ c©y gièng gèc: §Ó t¹o mÉu cÊy cßn non (trÎ ho¸: dùa trªn qu¸ tr×nh tuæi quyÕt ®Þnh cña c¸c tÕ bμo)
  10. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.2. Giai ®o¹n cÊy khëi ®éng. (t¹o mÉu s¹ch trong èng nghiÖm) - Môc ®Ých: t¹o ®−îc mÉu c©y sèng trong èng nghiÖm s¹ch ho¸ häc còng nh− sinh häc. T¹o ®−îc nguån mÉu s¹ch (s¹ch vÒ ho¸ häc vμ sinh häc) sèng ®−îc trong ®iÒu kiÖn in vitro. + S¹ch ho¸ häc: kh«ng lμm ¶nh h−ëng ®Õn m«i tr−êng ho¸ häc phï hîp víi loμi c©y. + S¹ch sinh häc: (s¹ch nÊm vμ vius) v× mÉu cÊy chØ lμ 1 bé phËn rÊt nhá cña c©y nªn sau khi t¸ch khái c©y mÑ cÊy vμo b×nh th× nã cÇn mét thêi gian ®Ó håi phôc sau ®ã míi sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn. Trong khi nÊm vμ vi khuÈn lμ nh÷ng sinh vËt ®¬n bμo hay ®a bμo, chóng vμo theo mÉu cÊy lμ vμo c¶ c¬ thÓ nªn chóng sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn ngay => sö dông hÕt m«i tr−êng nu«i cÊy => khi mÉu cÊy håi phôc th× m«i tr−êng ®· háng. - Ph−¬ng ph¸p: h h¸ + Lμm s¹ch ho¸ häc b»ng röa: ®Çu tiªn tiÕn hμnh röa b»ng n−íc m¸y, tiÕp theo lμ röa b»ng xμ phßng vμ cuèi cïng lμ röa b»ng n−íc cÊt. + Lμm s¹ch sinh häc b»ng khö trïng: khö trïng b»ng dung dÞch canxi hypoclorit 1% hoÆc b»ng ¹ ä g g g g g Þ yp Æ g HgCl2 0,1% trong 5 phót, tuú mÉu giμ hay non. + Sau khi röa vμ khö trïng th× tiÕn hμnh cÊy mÉu s¹ch vμo b×nh chøa trong m«i tr−êng ho¸ häc còng ®· ®−îc khö trïng (b»ng nåi hÊp). ViÖc cÊy mÉu ®−îc tiÕn hμnh trong tñ cÊy m« trïng.
  11. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.3. 5 3 T¸i sinh chåi. chåi - Môc ®Ých: kÝch thÝch mÉu cÊy h×nh thμnh chåi ®Ó lμm vËt liÖu nh©n nhanh. nhanh - Ph−¬ng ph¸p: CÊy chuyÓn mÉu cÊy sang b×nh cã chøa m«i tr−êng ho¸ h míi víi thμnh ã hø i ê h ¸ häc íi íi hμ h phÇn chÊt ®iÒu hoμ sinh tr−ëng kÝch thÝch t¹o chåi. håi
  12. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.4. Nh©n nhanh. - Môc ®Ých: t¨ng sè l−îng chåi trong giai ®o¹n nu«i cÊy (tõ 1 thμnh v¹n chåi, triÖu chåi). §©y lμ g y( ¹ , Ö ) y giai ®o¹n quan träng nhÊt trong nh©n gièng in vitro. - Ph−¬ng ph¸p: cÊy chuyÓn chåi sang c¸c b×nh cã gp p y y g chøa m«i tr−êng ho¸ häc víi thμnh phÇn chÊt ®iÒu hoμ sinh tr−ëng kÝch thÝch t¹o chåi nhiÒu lÇn (tõ chåi thμnh nhiÒu chåi/1 b×nh); 1 b×nh thμnh nhiÒu å Ò å Ò b×nh,...
  13. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.5. T¹o rÔ cho c©y. (t¹o c©y hoμn chØnh) - Môc ®Ých: tõ mçi chåi t¹o thμnh 1 c©y con hoμn chØnh gåm ®Çy ®ñ th©n, rÔ vμ l¸. g y , - Ph−¬ng ph¸p: cÊy chuyÓn c¸c chåi sau giai ®o¹n nh©n nhanh sang c¸c b×nh cã chøa m«i tr−êng ho¸ g g häc cã thμnh phÇn chÊt ®iÒu hoμ sinh tr−ëng kÝch thÝch t¹o rÔ. TÊt c¶ c¸c lÇn cÊy chuyÓn ®Ó t¸i sinh chåi, nh©n nhanh vμ t¹o rÔ ®Òu ph¶i ®−îc thùc hiÖn å Ô Ò ¶ trong buång cÊy v« trïng.
  14. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.6. HuÊn luyÖn c©y m«. - Môc ®Ých: lμm cho c©y m« quªn dÇn víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn (nhiÖt ®é, ¸nh s¸ng vμ t×nh tr¹ng nhiÔm bÖnh). - Ph−¬ng ph¸p: + §−a dÇn c¸c b×nh cÊy c©y hoμn chØnh tõ trong phßng nu«i (cã ®iÒu kiÖn vËt lý thÝch hîp) ra khu huÊn luyÖn (cã ®iÒu kiÖn vËt lý hoμn toμn tù nhiªn). + Më dÇn n¾p b×nh ®Ó cho c©y thÝch nghi dÉn víi Ó ®iÒu kiÖn tù nhiªn.
  15. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 5.7. CÊy c©y vμo bÇu ®Êt vμ ch¨m sãc c©y ë v−ên −¬m. - Môc ®Ých: t¹o c©y con ®Ó ®−a vμo s¶n xuÊt. - Ph−¬ng ph¸p: + LÊy c©y ra khái b×nh nu«i cÊy, röa s¹ch m«i tr−êng ho¸ häc b¸m vμo rÔ c©y. + CÊy c©y vμo bÇu ®Êt gièng nh− cÊy c©y con tõ h¹t hoÆc gi©m hom. Æ g + Ch¨m sãc c©y: gièng ch¨m sãc c©y hom.
  16. 5. Qui tr×nh nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bμo. C©y mÑ LÊy mÉu G§ chuÈn bÞ (T¹o chåi) G§ T¸i sinh chåi G§ CÊy khëi ®éng G§ nh©n nhanh chåi h h h håi G§ t¹o rÔ cho chåi C©y mÇm Ç HuÊn luyÖn trong nhμ kÝnh C©y gièng ®em trång C©y con ë v−ên −¬m rõng õ
  17. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 6. Nh÷ng vÊn ®Ò n¶y sinh trong nh©n gièng in vitro. 6.1. Sù hiÔ 6 1 S nhiÔm mÉu. É - Trong qu¸ tr×nh nh©n gièng mÉu cã thÓ bÞ nhiÔm nÊm hoÆc virus => do ®ã ph¸ huû m«i tr−êng (¨n hÕt m«i tr−êng dinh d−ìng) => > > khi mÉu cÊy phôc håi th× m«i tr−êng dinh d−ìng ®· bÞ ph¸ => mÉu cÊy kh«ng sinh tr−ëng vμ ph¸t triÓn ®−îc. - Kh¾c phôc: ¾ + Thay ®æi chÕ ®é khö trïng (dung dÞch khö trïng vμ thêi gian khö trïng) + Sö dông m« ph©n sinh ®Ó lμm mÉu cÊy (v× m« ph©n sinh lμ phÇn c¬ thÓ míi h×nh thμnh nªn ch−a bÞ nhiÔm nÉm hay virus).
  18. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 6.2. S¶n sinh chÊt ®éc tõ mÉu cÊy.y - MÉu cÊy cã thÓ bÞ ho¸ n©u, ho¸ ®en råi chÕt. Do trong mÉu cÊy chøa nhiÒu tanin (chÊt ch¸t) - Kh¾c phôc: dïng mÉu cÊy cßn non ®Ó cÊy, bæ sung vμo m«i tr−êng ho¸ häc than ho¹t tÝnh (hót c¸c chÊt ®éc ra khái mÉu cÊy).
  19. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 6.3. HiÖn t−îng thuû tinh hãa. - Trong tr−êng hîp c©y m« trë nªn mäng n−íc, cã th©n vμ l¸ trong suèt => kh«ng quang hîp ®−îc => c©y chÕt. - Kh¾c phôc: + T¨ng nång ®é ®−êng trong m«i tr−êng ho¸ häc (do cã hiÖn t−îng thÈm thÊu nån ®é ®−êng cao sÏ hót n−íc ra khái tÕ bμo). + T¨ng c−êng ®é ¸nh s¸ng, gi¶m nhiÖt ®é trong phßng nu«i. g g g g gp g + Gi¶m nång ®é chÊt chøa nit¬ trong m«i tr−êng ho¸ häc.
  20. Ch−¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vμ tÕ bμo 6.4. TÝnh bÊt ®Þnh vÒ di truyÒn. - NÕu tiÕn hμnh cÊy chuyÓn mÉu (chØ trong tr−êng hîp m« sÑo) qua nhiÒu thÕ hÖ th× cμng ë nh÷ng thÕ hÖ sau ë mÉu cÊy cμng xuÊt hiÖn ®ét biÕn soma víi tÇn sè É Ê μ Êt hiÖ biÕ íi tÇ è cao. Nguyªn nh©n lμ do tÕ bμo m« sÑo cã tr¹ng th¸i gièng tÕ bμo ph«i sinh nªn rÊt trÎ => khi ®−îc chuyÒn qua nhiÒu thÕ hÖ th× bé gen cña chóng dÔ dμng thay ®æi. - Kh¾c phôc: kh«ng cÊy chuyÓn mÉu qua nhiÒu thÓ hÖ (kh«ng nh©n m« sÑo qua nhiÒu thÓ hÖ).
Đồng bộ tài khoản