Góc đặt bánh xe và hệ thống lái

Chia sẻ: Phong Phu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:47

2
393
lượt xem
195
download

Góc đặt bánh xe và hệ thống lái

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Xe phải có các tính năng vận hành ổn định trên đường thẳng , chạy theo đường vòng và khả năng phục hồi để chạy trên đường thẳng, khả năng làm mềm các chấn động truyền từ bánh xe đến hệ thống treo .. . .

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Góc đặt bánh xe và hệ thống lái

  1. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe M« t¶ M« t¶ Xe ph¶i cã c¸c tÝnh n¨ng vËn hµnh æn ®Þnh trªn ®­êng th¼ng, ch¹y theo ®­êng vßng vµ kh¶ n¨ng phôc håi ®Ó ch¹y trªn ®­êng th¼ng, kh¶ n¨ng lµm mÒm c¸c chÊn ®éng truyÒn tõ b¸nh xe ®Õn hÖ thèng treo... V× vËy, b¸nh xe ®­îc l¾p ®Æt víi nh÷ng gãc ®é nhÊt ®Þnh so víi mÆt ®Êt vµ víi nh÷ng hÖ thèng treo riªng. Nh÷ng gãc nµy ®­îc gäi chung lµ gãc ®Æt b¸nh xe. Gãc ®Æt b¸nh xe cã 5 yÕu tè sau ®©y: · Gãc camber · Gãc caster · Gãc nghiªng cña trôc l¸i (gãc kingpin) · §é chôm cña b¸nh xe (Gãc chôm, §é chôm, §é cho·i) · B¸n kÝnh quay vßng (Gãc b¸nh xe, gãc quay vßng) NÕu mét trong nh÷ng yÕu tè nµy kh«ng thÝch hîp th× cã thÓ xuÊt hiÖn c¸c vÊn ®Ò sau ®©y: · Khã l¸i · L¸i kh«ng æn ®Þnh · Tr¶ l¸i trªn ®­êng vßng kÐm · Tuæi thä cña lèp xe gi¶m (1/1) -1-
  2. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Gãc camber M« t¶ C¸c b¸nh xe tr­íc ®­îc l¾p víi phÝa trªn nghiªng vµo trong hoÆc ra ngoµi. Gãc nµy ®­îc gäi lµ “gãc camber”, vµ ®­îc x¸c ®Þnh b»ng gãc nghiªng so víi ph­¬ng th¼ng ®øng. Khi phÇn trªn cña b¸nh xe nghiªng ra phÝa ngoµi th× gäi lµ “Camber d­¬ng”. Ng­îc l¹i, khi b¸nh xe nghiªng vµo trong th× gäi lµ “Camber ©m”. Trong c¸c kiÓu xe tr­íc ®©y, c¸c b¸nh xe th­êng cã Camber d­¬ng ®Ó t¨ng ®é bÒn cña trôc tr­íc, vµ ®Ó cho lèp xe tiÕp xóc th¼ng gãc víi mÆt ®­êng nh»m ng¨n ngõa hiÖn t­îng mßn kh«ng ®Òu v× phÇn t©m ®­êng th­êng cao h¬n phÇn r×a ®­êng. Trong c¸c kiÓu xe hiÖn ®¹i, hÖ thèng treo vµ trôc cã ®é bÒn cao h¬n tr­íc ®©y, vµ mÆt ®­êng l¹i b»ng ph¼ng nªn b¸nh xe kh«ng cÇn nghiªng d­¬ng nhiÒu nh­ tr­íc n÷a. V× vËy gãc camber ®­îc gi¶m xuèng gÇn ®Õn “kh«ng” (mét sè xe cã gãc camber b»ng kh«ng). Trªn thùc tÕ, b¸nh xe cã Camber ©m ®ang ®­îc ¸p dông phæ biÕn ë c¸c xe du lÞch ®Ó t¨ng tÝnh n¨ng ch¹y ®­êng vßng cña xe. Gîi ý khi söa ch÷a: NÕu b¸nh xe cã Camber d­¬ng hoÆc ©m qu¸ lín th× sÏ lµm cho lèp xe mßn kh«ng ®Òu. NÕu b¸nh xe cã ®é Camber ©m qu¸ lín th× phÇn phÝa trong cña lèp xe bÞ mßn nhanh, cßn nÕu b¸nh xe cã ®é Camber d­¬ng qu¸ lín th× phÇn phÝa ngoµi cña lèp xe bÞ mßn nhanh. (1/1) Camber ©m Khi t¶i träng th¼ng ®øng t¸c dông lªn mét b¸nh xe nghiªng th× sÏ sinh ra mét lùc theo ph­¬ng n»m ngang. Lùc nµy ®­îc gäi lµ “lùc ®Èy ngang”, Nã t¸c ®éng theo chiÒu vµo trong khi b¸nh xe cã Camber ©m, vµ theo chiÒu ra ngoµi xe khi b¸nh xe cã camber d­¬ng. Khi xe ch¹y trªn ®­êng vßng, v× xe cã xu h­íng nghiªng ra phÝa ngoµi, nªn camber cña lèp xe trë nªn d­¬ng h¬n, vµ “lùc ®Èy ngang” vÒ phÝa trong xe còng gi¶m xuèng, lùc quay vßng còng bÞ gi¶m xuèng. Gãc camber ©m cña b¸nh xe gi÷ cho b¸nh xe kh«ng bÞ nghiªng d­¬ng khi ch¹y vµo ®­êng vßng vµ duy tr× lùc quay vßng thÝch hîp. (1/1) -2-
  3. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Camber xe quay vßng Khi xe ch¹y vµo ®­êng vßng, lùc ®Èy ngang ë c¸c lèp xe phÝa ngoµi sÏ cã t¸c dông lµm gi¶m lùc quay vßng. Lùc ly t©m lµm cho xe nghiªng ®i v× t¸c ®éng cña c¸c lß xo cña hÖ thèng treo, lµm thay ®æi gãc camber. Gîi ý: Khi xe ch¹y trªn ®­êng vßng, lùc ly t©m lu«n lu«n xuÊt hiÖn vµ cã xu h­íng buéc xe ph¶i ch¹y theo cung trßn cã b¸n kÝnh lín h¬n cung theo ý ®Þnh cña l¸i xe, trõ phi xe cã kh¶ n¨ng t¹o ra ®èi lùc (lùc h­íng t©m) c©n b»ng víi lùc ly t©m. Lùc ly t©m ®­îc t¹o ra nhê sù biÕn d¹ng vµ tr­ît cña hoa lèp, do ma-s¸t gi÷a mÆt ®­êng vµ lèp xe. Lùc nµy ®­îc gäi lµ lùc quay vßng. (1/1) -3-
  4. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Camber b»ng kh«ng vµ Camber d­¬ng Camber b»ng kh«ng Lý do chÝnh ®Ó chÊp nhËn camber b»ng kh«ng lµ nã gióp cho lèp xe mßn ®Òu. NÕu b¸nh xe cã Camber d­¬ng hoÆc ©m th× gãc nghiªng cña b¸nh xe so víi mÆt ®­êng sÏ lµm cho b¸n kÝnh quay vßng cña phÇn phÝa trong vµ phÝa ngoµi kh¸c nhau, vµ lèp xe sÏ mßn kh«ng ®Òu. Camber b»ng kh«ng gióp ng¨n ngõa hiÖn t­îng nµy. Camber d­¬ng. Camber d­¬ng cã c¸c t¸c dông sau ®©y: · Gi¶m t¶i träng th¼ng ®øng Trong tr­êng hîp gãc camber b»ng kh«ng, t¶i träng t¸c dông lªn trôc b¸nh xe theo h­íng F’. Khi cã Camber d­¬ng, t¶i träng F’ nµy chuyÓn thµnh lùc F t¸c dông theo h­íng cam l¸i. Nhê thÕ, m«men t¸c dông lªn trôc b¸nh xe vµ cam l¸i gi¶m xuèng. · Ng¨n ngõa tuét b¸nh xe ra khái trôc t¶i träng F t¸c dông lªn b¸nh xe cã thÓ ph©n chia thµnh hai thµnh phÇn F1 vµ F2. F2 lµ lùc theo chiÒu trôc vµ cã xu h­íng ®Èy b¸nh xe vµo phÝa trong, gi÷ cho b¸nh xe kh«ng bÞ tr­ît ra khái trôc. · Ng¨n ngõa ph¸t sinh Camber ©m ngoµi muèn do t¶i träng Gi÷ cho phÝa trªn cña b¸nh xe kh«ng bÞ nghiªng vÒ phÝa trong do sù biÕn d¹ng cña c¸c bé phËn cña hÖ thèng treo vµ b¹c lãt, g©y ra bëi träng l­îng hµng vµ hµnh kh¸ch. · Gi¶m lùc l¸i §iÒu nµy sÏ ®­îc gi¶i thÝch chi tiÕt trong phÇn gãc nghiªng cña trôc l¸i (gãc kingpin) (1/1) -4-
  5. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Gãc camber vµ kho¶ng caster M« t¶ Gãc Caster lµ gãc nghiªng vÒ phÝa tr­íc hoÆc phÝa sau cña trôc xoay ®øng. Gãc caster ®­îc x¸c ®Þnh b»ng gãc nghiªng gi÷a trôc xoay ®øng vµ ®­êng th¼ng ®øng, nh×n tõ c¹nh xe. Khi trôc xoay ®øng nghiªng vÒ phÝa sau th× ®­îc gäi lµ “gãc caster d­¬ng”, cßn trôc nghiªng vÒ phÝa tr­íc th× ®­îc gäi lµ “gãc caster ©m”. Kho¶ng c¸ch tõ giao ®iÓm gi÷a ®­êng t©m trôc xoay ®øng vµ mÆt ®­êng ®Õn t©m ®iÓm tiÕp xóc gi÷a lèp xe víi mÆt ®­êng ®­îc gäi lµ “kho¶ng caster” cña trôc quay ®øng. Gãc caster cã ¶nh h­ëng ®Õn ®é æn ®Þnh khi xe ch¹y trªn ®­êng th¼ng, cßn kho¶ng caster th× ¶nh h­ëng ®Õn tÝnh n¨ng håi vÞ b¸nh xe sau khi ch¹y xe trªn ®­êng vßng. Gîi ý khi söa ch÷a: NÕu c¸c b¸nh xe cã gãc caster d­¬ng lín th× ®é æn ®Þnh trªn ®­êng th¼ng t¨ng lªn, nh­ng l¹i khã ch¹y trªn ®­êng vßng. (1/1) -5-
  6. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe §é æn ®Þnh ch¹y th¼ng vµ håi vÞ b¸nh xe · §é æn ®Þnh trªn ®­êng th¼ng nhê cã gãc caster Khi trôc xoay ®øng quay ®Ó xe ch¹y vµo ®­êng vßng, nÕu c¸c b¸nh xe cã gãc caster th× lèp sÏ bÞ nghiªng ®i so víi mÆt ®­êng vµ t¹o ra m«men “kÝch”, cã xu h­íng n©ng th©n xe lªn (xem minh ho¹). M«men kÝch nµy ®ãng vai trß nh­ mét lùc håi vÞ b¸nh xe, cã xu h­íng ®­a th©n xe trë vÒ vÞ trÝ n»m ngang vµ duy tr× ®é æn ®Þnh trªn ®­êng th¼ng cña xe · Håi vÞ b¸nh xe nhê cã kho¶ng caster NÕu b¸nh xe cã gãc caster th× giao ®iÓm gi÷a ®­êng t©m trôc xoay ®øng víi mÆt ®­êng sÏ n»m phÝa tr­íc t©m ®iÓn tiÕp xóc gi÷a lèp xe víi mÆt ®­êng. V× lèp xe ®­îc kÐo vÒ phÝa tr­íc nªn lùc kÐo nµy sÏ lÊn ¸t c¸c lùc cã xu h­íng lµm cho b¸nh xe mÊt æn ®Þnh, gi÷ cho b¸nh xe ch¹y æn ®Þnh theo ®­êng th¼ng. Khi b¸nh xe ®­îc chuyÓn h­íng sang mét bªn (do l¸i hoÆc do trë ng¹i khi ch¹y trªn ®­êng th¼ng) th× sÏ ph¸t sinh c¸c lùc bªn F2 vµ F’2. Nh÷ng lùc bªn nµy cã t¸c dông lµm quay trôc xoay ®øng (nhê cã kho¶ng caster) vµ cã xu h­íng håi vÞ b¸nh xe vÒ vÞ trÝ ban ®Çu cña nã (lùc håi vÞ) Vµo lóc nµy, víi cïng mét lùc bªn nh­ nhau, nÕu kho¶ng caster lín, lùc håi vÞ b¸nh xe còng lín. V× vËy, kho¶ng caster cµng lín th× ®é æn ®Þnh trªn ®­êng th¼ng vµ lùc håi vÞ cµng lín. (1/1) -6-
  7. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe D¹ng h×nh häc Nachlauf vµ Vorlauf Nãi chung, muèn t¨ng kho¶ng caster th× ph¶i t¨ng gãc caster. Tuy nhiªn, víi mét gãc caster kh«ng ®æi vÉn cã thÓ thay ®æi kho¶ng caster b»ng c¸ch ®Æt lÖch trôc xoay ®øng lªn phÝa tr­íc hoÆc lïi vÒ phÝa sau t©m b¸nh xe. D¹ng h×nh häc Nachlauf cho phÐp t¨ng kho¶ng caster b»ng c¸ch ®Æt lÖch trôc xoay ®øng dÞch lªn phÝa tr­íc t©m b¸nh xe. D¹ng h×nh häc Vorlauf cho phÐp gi¶m kho¶ng caster b»ng c¸ch ®Æt lÖch trôc xoay ®øng lïi vÒ phÝa sau t©m b¸nh xe. Trªn thùc tÕ, c¸c d¹ng h×nh häc Nachlauf vµ Vorlauf ®­îc ¸p dông ®Ó ®Æt kho¶ng caster phï hîp víi ®Æc tÝnh cña xe. (1/1) Gãc nghiªng cña trôc l¸i/Gãc kingpin M« t¶ Trôc mµ trªn ®ã b¸nh xe xoay vÒ phÝa ph¶i hoÆc tr¸i ®­îc gäi lµ “trôc xoay ®øng”. Trôc nµy ®­îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch v¹ch mét ®­êng th¨ng t­ëng t­îng ®i qua t©m cña æ bi ®ì trªn cña bé gi¶m chÊn vµ khíp cÇu cña ®ßn treo d­íi (®èi víi tr­êng hîp hÖ thèng treo kiÓu thanh gi»ng). Nh×n tõ phÝa tr­íc xe, ®­êng th¼ng nµy nghiªng vÒ phÝa trong; gãc nghiªng nµy ®­îc gäi lµ “gãc nghiªng trôc l¸i/gãc kingpin”, vµ ®­îc ®o b»ng ®é. Kho¶ng c¸ch L tõ giao ®iÓm gi÷a trôc xoay ®øng vµ mÆt ®­êng ®Õn giao ®iÓm gi÷a ®­êng t©m b¸nh xe vµ mÆt ®­êng ®­îc gäi lµ “®é lÖch, ®é lÖch kingpin”. (1/1) -7-
  8. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Vai trß cña gãc kingpin 1. Gi¶m lùc ®¸nh l¸i V× r»ng b¸nh xe quay sang ph¶i hoÆc sang tr¸i, víi t©m quay lµ trôc xoay ®øng cßn b¸n kÝnh quay lµ kho¶ng lÖch, nªn kho¶ng lÖch cµng lín th× m«men c¶n quay cµng lín (do søc c¶n quay cña lèp xe), v× vËy lùc l¸i còng t¨ng lªn. Cã thÓ gi¶m kho¶ng lÖch ®Ó gi¶m lùc ®¸nh l¸i. Cã thÓ ¸p dông mét trong hai ph­¬ng ph¸p sau ®©y ®Ó gi¶m kho¶ng lÖch: (1) Lèp cã gãc camber d­¬ng (2) Lµm nghiªng trôc xoay ®øng -8-
  9. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe 2. Gi¶m lùc ph¶n håi vµ lùc kÐo lÖch sang mét bªn NÕu kho¶ng lÖch qu¸ lín, lùc dÉn ®éng (lùc ®Èy xe) hoÆc lùc h·m sÏ t¹o ra mét m«men quay quanh trôc xoay ®øng lín, tû lÖ thuËn víi kho¶ng lÖch. MÆt kh¸c, mäi chÊn ®éng t¸c dông lªn b¸nh xe sÏ lµm cho v« l¨ng bÞ dËt l¹i hoÆc ph¶n håi. Nh÷ng hiÖn t­îng nµy cã thÓ ®­îc c¶i thiÖn b»ng c¸ch gi¶m kho¶ng lÖch. NÕu gãc nghiªng cña c¸c trôc xoay ®øng bªn ph¶i vµ bªn tr¸i kh¸c nhau th× xe sÏ bÞ kÐo lÖch vÒ phÝa cã gãc nghiªng nhá h¬n (cã kho¶ng lÖc lín h¬n) 3. T¨ng ®é æn ®Þnh ch¹y trªn ®­êng th¼ng Gãc nghiªng cña trôc l¸i gióp cho b¸nh xe tù ®éng quay trë vÒ vÞ trÝ ch¹y ®­êng th¼ng, sau khi ®· ch¹y vßng. Gîi ý: Trong c¸c xe FF cã ®éng c¬ ®Æt tr­íc vµ b¸nh tr­íc chñ ®éng, kho¶ng lÖch th­êng lµ nhá (b»ng kh«ng hoÆc ©m) ®Ó ng¨n ngõa hiÖn t­îng truyÒn chÊn ®éng tõ lèp xe (do phanh hoÆc ch¹y qua vËt c¶n) lªn v« l¨ng, vµ gi¶m thiÓu m«men quay quanh trôc xoay ®øng do ®éng lùc t¹o ra khi khëi ®éng nhanh hoÆc t¨ng tèc. -9-
  10. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Gîi ý khi söa ch÷a: NÕu gãc quay v« l¨ng sang bªn ph¶i vµ bªn tr¸i kh¸c nhau th× m«men quay quanh trôc xoay ®øng l¸i nµy còng kh¸c nhau (m«men xuÊt hiÖn khi phanh xe hoÆc lùc phanh sÏ ph¸t sinh ë phÝa cã gãc quay v« l¨ng nhá h¬n). Ngoµi ra, sù kh¸c nhau gi÷a kho¶ng lÖch bªn ph¶i vµ bªn tr¸i còng t¹o ra sù kh¸c nhau vÒ ph¶n lùc dÉn ®éng gi÷a bªn ph¶i vµ bªn tr¸i. Trong c¶ hai tr­êng hîp, lùc ®Òu cã xu h­íng lµm quay xe. (1/1) -10-
  11. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe §é chôm (Gãc chôm, §é chôm, §é cho·i) M« t¶ Gãc chôm (®é chôm, §é cho·i) §é chôm lµ ®é lÖch cña phÇn tr­íc vµ phÇn sau b¸nh xe khi nh×n tõ trªn xuèng. Gãc lÖch cña b¸nh xe ®­îc gäi lµ gãc chôm. Khi phÇn phÝa tr­íc cña c¸c b¸nh xe gÇn nhau h¬n so víi phÇn phÝa sau th× ®­îc gäi lµ “§é chôm”, vµ nÕu ng­îc l¹i th× ®­îc gäi lµ “§é cho·i” Vai trß cña gãc chôm Th«ng th­êng, môc ®Ých ban ®Çu cña gãc chôm lµ khö bá lùc ®Èy ngang do gãc camber t¹o ra. V× vËy, gãc chôm ng¨n ngõa b¸nh xe më ra hai bªn khi cã camber d­¬ng. Tuy nhiªn, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, do ¸p dông Camber ©m vµ do hiÖu qu¶ cña hÖ thèng treo vµ lèp t¨ng lªn nªn nhu cÇu khö bá lùc ®Èy ngang kh«ng cßn n÷a. Do vËy, môc ®Ých cña gãc chôm ®· chuyÓn thµnh ®¶m b¶o ®é æn ®Þnh ch¹y trªn ®­êng th¼ng. Khi xe ch¹y trªn ®­êng nghiªng, th©n xe xe nghiªng vÒ mét bªn. Khi ®ã xe cã khuynh h­íng quay vÒ phÝa nghiªng. NÕu phÇn phÝa tr­íc cña mçi b¸nh xe chôm vµo trong (§é chôm), th× xe cã khuynh h­íng ch¹y theo h­íng ng­îc l¹i h­íng nghiªng. V× vËy, ®é æn ®Þnh ®­êng th¼ng ®­îc duy tr×. Gîi ý khi söa ch÷a: NÕu ®é chôm vµo qu¸ lín, ®é tr­ît bªn sÏ lµm cho lèp xe mßn kh«ng ®Òu. NÕu ®é cho·i ra qu¸ lín th× khã ®¶m b¶o ®é æn ®Þnh ch¹y ®­êng th¼ng. Gîi ý: §é tr­ît bªn lµ tæng sè kho¶ng c¸ch mµ c¸c lèp xe bªn ph¶i vµ bªn tr¸i tr­ît trªn mÆt bªn khi xe ch¹y. Trong c¸c tr­êng hîp cã ®é chôm vµo vµ cã Camber ©m, th× sù tr­ît xuÊt hiÖn ë phÝa bªn ngoµi. (1/1) -11-
  12. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe B¸n kÝnh quay vßng (Gãc b¸nh xe, gãc quay vßng) M« t¶ B¸n kÝnh quay vßng lµ gãc quay cña b¸nh xe phÝa tr­íc bªn tr¸i vµ bªn ph¶i khi ch¹y trªn ®­êng vßng. Víi gãc quay cña c¸c b¸nh xe bªn ph¶i vµ bªn tr¸i kh¸c nhau, phï hîp víi t©m quay cña c¶ bèn b¸nh xe th× ®é æn ®Þnh cña xe ch¹y trªn ®­êng vßng sÏ t¨ng lªn. VÝ dô, ®èi víi lo¹i hÖ thèng l¸i cã thanh nèi ®Æt phÝa sau trôc l¸i, nÕu c¸c ®ßn cam l¸i ®­îc ®Æt song song víi ®­êng t©m xe, th× gãc l¸i cña b¸nh xe bªn ph¶i vµ bªn tr¸i b»ng nhau (a = b). vµ mçi b¸nh xe sÏ quay quanh mét t©m quay kh¸c nhau (O1 vµ O2), mÆc dï chóng cã b¸n kÝnh quay b»ng nhau (r1 = r2), V× vËy, sÏ xuÊt hiÖn sù tr­ît bªn ë mét trong hai b¸nh xe. Tuy nhiªn, nÕu ®ßn cam l¸i nghiªng ®i so víi ®­êng t©m xe, c¸c b¸nh xe bªn ph¶i vµ bªn tr¸i sÏ cã gãc quay kh¸c nhau (a < b), nªn chóng cã thÓ ®iÒu chØnh ®Ó cã b¸n kÝnh quay kh¸c nhau (r1 > r2) ®Ó quay quanh cïng mét t©m (O), nhê thÕ mµ cã ®­îc gãc l¸i ®óng. Gîi ý khi söa ch÷a: NÕu b¸n kÝnh quay kh«ng ®óng, lèp xe bªn trong hoÆc ngoµi sÏ bÞ tr­ît vÒ mét bªn vµ kh«ng thÓ quay xe mét c¸ch nhÑ nhµng. §iÒu nµy còng lµm cho lèp xe mßn kh«ng ®Òu (1/1) KiÓm tra vµ ®iÒu chØnh gãc ®Æt b¸nh xe M« t¶ Th«ng th­êng, trong ®iÒu kiÖn vËn hµnh b×nh th­êng, viÖc kiÓm tra vµ hiÖu chØnh gãc ®Æt b¸nh xe mét c¸ch th­êng xuyªn lµ kh«ng cÇn thiÕt. Tuy nhiªn, nÕu lèp xe mßn kh«ng ®Òu, tay l¸i kh«ng æn ®Þnh, hoÆc nÕu hÖ thèng treo ®· bÞ söa ch÷a v× tai n¹n th× gãc ®Æt b¸nh xe ph¶i ®­îc kiÓm tra vµ hiÖu chØnh cho ®óng. 1. Kh¸i qu¸t chung Gãc ®Æt b¸nh xe bao gåm c¸c gãc nh­ gãc camber, gãc caster, gãc Kingpin...., vµ mçi gãc ®Òu cã quan hÖ mËt thiÕt víi c¸c gãc kh¸c. Khi kiÓm tra vµ hiÖu chØnh cÇn ph¶i xem xÐt tÊt c¶ c¸c gãc vµ mèi quan hÖ cña chóng. 2. VÞ trÝ ®o vµ nh÷ng ®iÒu cÇn thËn träng khi dïng thiÕt bÞ ®o GÇn ®©y cã rÊt nhiÒu kiÓu thiÕt bÞ ®o ®­îc ®­a vµo sö dông. Tuy nhiªn, cÇn nhí r»ng c¸c thiÕt bÞ ®o cã ®é chÝnh x¸c cao th­êng lµ kh¸ phøc t¹p, vµ nÕu B¹n kh«ng hiÓu râ th× cã thÓ bÞ sai sãt. V× vËy, cÇn ph¶i ®Þnh kú b¶o d­ìng thiÕt bÞ ®o ®Ó ®¶m b¶o r»ng nã ®¸ng tin cËy. Lu«n lu«n ®o gãc ®Æt b¸nh xe khi xe ®ç ë n¬i b»ng ph¼ng. §iÒu nµy rÊt cÇn thiÕt, bëi v× dÉu thiÕt bÞ ®o cã chÝnh x¸c ®Õn møc nµo nh­ng nÕu n¬i ®ç xe kh«ng b»ng ph¼ng th× còng kh«ng thÓ cã kÕt qu¶ kiÓm tra chÝnh x¸c. 3. CÇn kiÓm tra tr­íc khi ®o gãc ®Æt b¸nh xe Tr­íc khi ®o gãc ®Æt b¸nh xe, mäi yÕu tè cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn gãc ®Æt b¸nh xe ®Òu ph¶i ®­îc kiÓm tra vµ hiªô chØnh cÇn thiÕt. Lµm tèt viÖc chuÈn bÞ nµy sÏ mang l¹i kÕt qu¶ kiÓm tra ®óng ®¾n. C¸c gãc ®Æt b¸nh xe tiªu chuÈn ®­îc nhµ chÕ t¹o x¸c ®Þnh cho xe trong ®iÒu kiÖn lµm viÖc “b×nh th­êng”. V× vËy, khi kiÓm tra gãc ®Æt b¸nh xe cÇn ph¶i ®Æt xe trong ®iÒu kiÖn cµng gÇn víi ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn cµng tèt. (Xem H­íng dÉn söa ch÷a ®Ó biÕt c¸c trÞ sè tiªu chuÈn). C¸c môc cÇn ph¶i kiÓm tra tr­íc khi ®o c¸c th«ng sè c©n chØnh: · ¸p suÊt trong lèp xe (trong ®iÒu kiÖn tiªu chuÈn) · HiÖn t­îng mßn lèp kh«ng ®Òu mét c¸ch râ rÖt hoÆc kh¸c nhau vÒ cì lèp · §é ®¶o cña lèp (theo h­íng kÝnh hoÆc mÆt ®Çu) · Khíp cÇu bÞ r¬ r·o v× mßn · Thanh nèi bÞ r¬ v× mßn æ bi tr­íc bÞ r¬ v× mßn -12-
  13. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe · ChiÒu dµi cña c¸c thanh gi»ng ph¶i vµ tr¸i · Chªnh lÖch kho¶ng c¸ch trôc gi÷a phÝa tr¸i vµ phÝa ph¶i · Sù biÕn d¹ng hoÆc mµi mßn cña c¸c chi tiÕt dÉn ®éng l¸i · Sù biÕn d¹ng hoÆc mµi mßn cña c¸c chi tiÕt liªn quan ®Õn hÖ thèng treo tr­íc · §é nghiªng ngang cña th©n xe (kho¶ng s¸ng gÇm xe) (1/2) M« t¶ 4. TÇm quan träng cña viÖc ®iÒu chØnh kho¶ng s¸ng gÇm xe tr­íc khi ®o gãc ®Æt b¸nh xe Trong xe cã hÖ thèng treo tr­íc ®éc lËp, c¸c yÕu tè gãc ®Æt b¸nh xe sÏ thay ®æi tuú theo t¶i träng, do thay ®æi kho¶ng s¸ng gÇm xe (kho¶ng c¸ch mÆt ®Êt – khung gÇm). V× vËy, cÇn quy ®Þnh c¸c yÕu tè gãc ®Æt b¸nh xe cho tõng kho¶ng s¸ng gÇm xe tiªu chuÈn. NÕu kh«ng cã quy ®Þnh g× kh¸c, h·y tham kh¶o H­íng dÉn söa ch÷a, ... 5. Ch¹y thö xe Sau khi ®iÒu chØnh cÇu tr­íc, hÖ thèng treo, v« l¨ng vµ/hoÆc gãc ®Æt b¸nh tr­íc, h·y ch¹y thö xe ®Ó kiÓm tra kÕt qu¶ ®iÒu chØnh: · Ch¹y ®­êng th¼ng (1) V« l¨ng ph¶i ë vÞ trÝ ®óng (2) Xe ph¶i ch¹y th¼ng trªn ®­êng b»ng ph¼ng (3) V« l¨ng kh«ng bÞ rung l¾c qu¸ møc · Ch¹y vßng Quay v« l¨ng dÔ dµng vÒ c¶ c¶ hai chiÒu, vµ khi th¶ ra th× v« l¨ng quay trë vÒ vÞ trÝ trung hoµ nhanh vµ nhÑ nhµng. · Phanh Khi phanh xe trªn ®­êng b»ng ph¼ng th× v« l¨ng kh«ng bÞ kÐo lÖch vÒ phÝa nµo. · KiÓm tra tiÕng ån kh¸c th­êng Khi ch¹y thö, kh«ng cã tiÕng ån bÊt th­êng 6. C¸c kÕt qu¶ ®o vµ c¸ch sö dông chóng NÕu c¸c trÞ sè ®o kh¸c víi c¸c trÞ sè tiªu chuÈn, h·y ®iÒu chØnh hoÆc thay thÕ c¸c bé phËn ®Ó ®¹t ®­îc trÞ sè tiªu chuÈn. (2/2) -13-
  14. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe KiÓm tra vµ ®iÒu chØnh gãc ®Æt b¸nh tr­íc Gãc chôm §Ó ®iÒu chØnh ®é chôm, h·y thay ®æi chiÒu dµi cña thanh l¸i nèi gi÷a c¸c ®ßn cam l¸i. 1. §èi víi kiÓu xe cã thanh l¸i l¾p phÝa sau trôc l¸i, nÕu t¨ng chiÒu dµi thanh l¸i th× ®é chôm t¨ng. §èi víi kiÓu xe cã thanh l¸i l¾p phÝa tr­íc trôc l¸i, nÕu t¨ng chiÒu dµi thanh gi»ng th× ®é cho·i t¨ng 2. §èi víi kiÓu thanh l¸i kÐp th× ®é chôm ®­îc ®iÒu chØnh víi chiÒu dµi cña hai thanh l¸i tr¸i vµ ph¶i nh­ nhau. NÕu chiÒu dµi cña hai thanh l¸i nµy kh¸c nhau th× dÉu ®é chôm ®· ®­îc ®iÒu chØnh ®óng còng kh«ng mang l¹i gãc quay vßng ®óng (1/1) Camber vµ Caster C¸c ph­¬ng ph¸p ®iÒu chØnh gãc camber vµ gãc caster tuú thuéc vµo tõng kiÓu xe. Sau ®©y lµ nh÷ng ph­¬ng ph¸p ®iÓn h×nh. NÕu gãc Camber vµ/hoÆc gãc caster ®­îc ®iÒu chØnh th× ®é chôm còng thay ®æi. V× vËy, sau khi ®iÒu chØnh gãc camber vµ gãc caster, cÇn ph¶i ®iÒu chØnh ®é chôm. -14-
  15. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe 1. §iÒu chØnh riªng gãc Camber §èi víi mét sè kiÓu xe, cã thÓ thay thÕ c¸c bul«ng cam l¸i b»ng c¸c bul«ng ®iÒu chØnh camber. Nh÷ng bul«ng nµy cã ®­êng kÝnh th©n nhá h¬n, cho phÐp ®iÒu chØnh ®­îc gãc camber. Ph­¬ng ph¸p ®iÒu chØnh nµy ®­îc sö dông cho kiÓu hÖ thèng treo cã thanh gi»ng. 2. §iÒu chØnh riªng gãc Caster Gãc caster ®­îc ®iÒu chØnh b»ng c¸ch thay ®æi kho¶ng c¸ch gi÷a ®ßn treo d­íi vµ thanh gi»ng, sö dông ®ai-èc hoÆc vßng ®Öm cña thanh gi»ng. C¸ch ®iÒu chØnh nµy ¸p dông cho c¸c kiÓu hÖ thèng treo cã thanh gi»ng hoÆc hÖ thèng treo h×nh thanh kiÎu ch¹c kÐp, trong ®ã, thanh gi»ng cã thÓ ë phÝa tr­íc hoÆc phÝa sau ®ßn treo d­íi. -15-
  16. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe 3. §iÒu chØnh ®ång thêi c¶ camber vµ caster (1) Bul«ng ®iÒu chØnh kiÓu cam lÖch t©m ®­îc l¾p ë ®Çu trong cña ®ßn treo d­íi. Quay bul«ng nµy sÏ lµm dÞch chuyÓn t©m cña khíp cÇu d­íi, nhê thÕ mµ cã thÓ ®iÒu chØnh c¶ camber vµ caster. C¸ch ®iÒu chØnh nµy ¸p dông cho c¸c kiÓu hÖ thèng treo cã thanh gi»ng hoÆc hÖ thèng treo h×nh thang cã ch¹c kÐp. (2) Quay c¸c bul«ng ®iÒu chØnh kiÓu cam lÖch t©m ë phÝa tr­íc vµ phÝa sau cña ®ßn treo d­íi sÏ lµm thay ®æi gãc l¾p ®Æt cña ®ßn treo d­íi vµ thay ®æi vÞ trÝ cña khíp cÇu d­íi. C¸ch ®iÒu chØnh nµy ¸p dông cho c¸c hÖ thèng treo h×nh thang cã ch¹c kÐp. (3) Gãc l¾p ®Æt cña ®ßn treo trªn, còng chÝnh lµ vÞ trÝ cña ®ßn treo trªn, ®­îc thay ®æi b»ng c¸ch t¨ng hoÆc gi¶m sè l­îng hoÆc/vµ chiÒu dµy miÕng ®Öm. C¸ch ®iÒu chØnh nµy ¸p dông cho c¸c hÖ thèng treo h×nh thang cã ch¹c kÐp. (1/1) ThÝ dô vÒ ®iÒu chØnh gãc Camber vµ gãc Caster Sau ®©y lµ mét thÝ dô vÒ ®iÒu chØnh xe Supra JZA80 (1998) (Tham kh¶o H­íng dÉn söa ch÷a ®Ó biÕt thªm chi tiÕt) (1) §o gãc camber vµ gãc caster (1/2) -16-
  17. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe (2) Nh­ trªn biÓu ®å, ®äc kho¶ng c¸ch tõ ®iÓm ®¸nh dÊu ®Õn ®iÓm 0 (3) §iÒu chØnh c¸c cam tr­íc vµ/hoÆc sau theo gi¸ trÞ ®· ®äc ®­îc trªn biÓu ®å (2/2) B¸n kÝnh quay vßng (Gãc b¸nh xe, gãc quay vßng) KiÓu xe cã bul«ng chÆn cam l¸i th× cã thÓ ®iÒu chØnh ®­îc, cßn kiÓu kh«ng cã bul«ng nµy th× kh«ng ®iÒu chØnh ®­îc. Gîi ý: §èi víi kiÓu c¬ cÊu l¸i trôc vÝt-thanh r¨ng th× gãc b¸nh xe ®­îc x¸c ®Þnh bëi ®iÓm mµ ®Çu thanh r¨ng tiÕp xóc víi vá thanh r¨ng. V× vËy, th­êng lµ kh«ng cã bul«ng cam l¸i. NÕu chiÒu dµi cña c¸c thanh gi»ng tr¸i vµ ph¶i kh¸c nhau th× ®iÒu nµy cã thÓ lµm cho gãc b¸nh xe kh«ng ®óng. (1/1) -17-
  18. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Gãc ®Æt b¸nh sau M« t¶ Gãc ®Æt b¸nh xe sau cña xe cã hÖ thèng treo sau ®éc lËp ®­îc thùc hiÖn b»ng c¸ch ®iÒu chØnh gãc camber vµ gãc chôm. Ph­¬ng ph¸p ®iÒu chØnh camber vµ gãc chôm tuú thuéc vµo kiÓu hÖ thèng treo. Mét sè kiÓu xe kh«ng cã c¬ cÊu ®Ó ®iÒu chØnh gãc camber. (1/1) -18-
  19. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe Bµi tËp H·y sö dông c¸c bµi tËp nµy ®Ó kiÓm tra møc hiÓu biÕt cña b¹n vÒ c¸c tµi liÖu trong ch­¬ng nµy. Sau khi tr¶ lêi mçi bµi tËp, b¹n cã thÓ dïng nót tham kh¶o ®Ó kiÓm tra c¸c trang liªn quan ®Õn c©u hái vÒ c©u hái hiÖn t¹i. Khi c¸c b¹n cã c©u tr¶ lêi ®óng, h·y trë vÒ v¨n b¶n ®Ó duyÖt l¹i tµi liÖu vµ t×m c©u tr¶ lêi ®óng. Khi ®· tr¶ lêi ®óng mäi c©u hái, b¹n cã thÓ chuyÓn sang ch­¬ng tiÕp theo. -19-
  20. Kü thuËt viªn chÈn ®o¸n – HÖ thèng treo vµ HÖ thèng l¸i Gãc ®Æt b¸nh xe C©u hái-1 Minh hoạ dưới đây thể hiện các yếu tố góc đặt bánh xe. Hãy chọn trong các cụm từ sau đây các từ tương ứng với các hình từ 1 đến 4. 1. 2. 3. 4. a) Góc chụm b) Caster và khoảng caster c) Góc kingpin và khoảng lệch d) Camber e) Bán kính quay vòng Trả lời: 1. 2. 3. 4. C©u hái-2 Các câu sau đây nói đến vai trò của góc đặt bánh xe. Hãy chọn trong các cụm từ sau đây các từ tương ứng với các câu từ 1 đến 4. Ảnh hưởng đến độ ổn định chạy trên đường thẳng và Giảm lực lái, giảm lực phản hồi và lực kéo kéo lệch 1. hồi vị bánh xe sau khi chạy trên đường vòng. 2. một bên. Góc tiếp xúc giữa lốp xe với mặt đường, vì nó ảnh Làm cho góc quay của các bánh xe bên phải và bên 3. hưởng đến tính năng chạy đường vòng. 4. trái khác nhau để tăng tính năng chạy đường vòng. a) Camber b) Caster and khoảng caster c) Góc chụm d) Góc kingpin e) Bán kính quay vòng Trả lời: 1. 2. 3. 4. C©u hái-3 Các câu từ 1 đến 4 sau đây nói đến những kiểm tra cần phải thực hiện trước khi góc đặt bánh xe. Hãy chon câu sai. Áp suất trong lốp xe 1. Độ rơ của thanh nối do bị mòn 2. Độ rơ của vô lăng 3. Sự chênh lệch giữa khoảng cách trục bên phải và bên trái 4. -20-
Đồng bộ tài khoản