Hai mươi năm khôi phục hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần giờ

Chia sẻ: Nguyen Phuonganh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:21

0
159
lượt xem
85
download

Hai mươi năm khôi phục hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần giờ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

RNMCG nằm ở phía Đông Nam thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), còn gọi là Rừng Sác. Đây là một quần thể gồm các loài động, thực vật rừng trên cạn và thủy sinh, được hình thành trên vùng châu thổ rộng lớn của các cửa sông: Đồng Nai, Sài Gòn và Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hai mươi năm khôi phục hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần giờ

  1. Hai mươi năm khôi phục hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần giờ Công trình khoa học Khôi phục và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ (RNMCG) do nhóm các nhà khoa học: TS Lê Văn Khôi,
  2. KS Nguyễn Đình Cương, KS Nguyễn Minh Hải, KS Lê Thị Liên, TS Viên Ngọc Nam, KS Nguyễn Đình Quý, CN Lê Văn Sinh, CN Đoàn Văn Thu, ThS Lê Đức Tuấn thực hiện, đã được trao giải thưởng cao quý - Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ năm 2005. Công trình được tiến hành từ tháng 5.1978 đến tháng 1.2000 trên vùng đất bị nhiễm chất độc hoá học và chịu đựng bom đạn nặng nề trong suốt hai cuộc chiến
  3. tranh chống Pháp và chống Mỹ. Trong thời gian 22 năm, hệ sinh thái RNMCG cơ bản đã được hồi phục và được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển của thế giới. Đây cũng là khu rừng trồng đầu tiên trên thế giới được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển. RNMCG nằm ở phía Đông Nam thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), còn gọi là Rừng Sác. Đây là một quần thể gồm các loài động, thực vật rừng
  4. trên cạn và thủy sinh, được hình thành trên vùng châu thổ rộng lớn của các cửa sông: Đồng Nai, Sài Gòn và Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây. Vùng đất phù sa ẩm thấp này có diện tích tự nhiên 71.361 ha, chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều với hệ thống sông rạch chằng chịt, chia cắt thành nhiều đảo nhỏ. Dân cư Cần Giờ thưa thớt, với khoảng 63.000 người, sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy sản.
  5. Bối cảnh khôi phục RNMCG Từ hàng ngàn năm xưa, RNMCG được che phủ dày trên diện tích hơn 40.000 ha. Các loại cây rừng chịu mặn, lợ có chiều cao trung bình trên 20 m, đường kính 25-40 cm là nguồn cung cấp chất đốt và gỗ gia dụng quan trọng cho thành phố Sài Gòn xưa kia. Các loại chim, thú rừng quý hiếm, các loài cua biển, tôm cá, nghêu sò nước lợ khá dồi dào, cung
  6. ứng hầu hết cho các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Trong các thời kỳ chiến tranh chống Pháp, Mỹ, Rừng Sác nằm trên con đường giao thông huyết mạch, là cửa ngõ đường thủy yết hầu của thủ đô Sài Gòn (chính quyền cũ). Nhân dân và bộ đội đặc công Rừng Sác anh hùng là nỗi kinh hoàng của bọn xâm lược (nhiều lần đốt cháy kho xăng Nhà Bè, đánh phá các kho bom đạn, các tàu thuyền của giặc). Bọn xâm lược rút ra kết
  7. luận: còn Rừng Sác thì Sài Gòn không ổn định, tồn tại. Cho nên với phương tiện chiến tranh hiện đại, Mỹ quyết tâm "lột da" Rừng Sác. Từ năm 1964 đến 1970, Mỹ đã rải liên tục xuống khu rừng này 1.017.515 gallons (tương đương 4.619.518 lít) chất khai quang trong đó có 62,2% là hợp chất màu da cam. Mất rừng, đất trở nên hoang trống, cằn cỗi, sông rạch bị xói mòn nghiêm trọng, nhiều vùng đã trở thành sa mạc mặn.
  8. Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, các nhà sinh thái học người Mỹ như Pleifer, Wasting sau khi xem tận mắt khu Rừng Sác bị tàn phá đã phát biểu: phải cần khoảng 100 năm để khôi phục hệ sinh thái Cần Giờ. Nếu đúng như vậy thì việc khôi phục RNMCG sẽ hết sức khó khăn, phức tạp và kéo dài nhiều năm. Trước tình hình này, Thành ủy và UBND TPHCM đã quyết định phải khôi phục ngay
  9. RNMCG trong thời gian ngắn nhất, với chất lượng tốt nhất theo hướng: khôi phục lại hệ sinh thái RNMCG với các loại cây, con vốn có trước đây, phù hợp với yêu cầu sinh thái của chúng, rừng được phục hồi sẽ tạo ra môi trường, cảnh quan hài hoà, góp phần cải thiện khí hậu cho thành phố. Nhiệm vụ này đặt ra cho các nhà khoa học, các nhà quản lý và nhân dân thành phố phải sớm nghiên cứu các giải pháp về kỹ thuật và quản lý có hiệu quả cao nhất, tiết kiệm nhất để
  10. phủ xanh toàn bộ diện tích RNMCG trong vòng 20 đến 30 năm. Từ đó, ngay trong năm đầu tiên (1978), TPHCM đã tiến hành trồng rừng ngay cho kịp thời vụ trong điều kiện cực kỳ khó khăn, thiếu thốn mọi bề (lương thực, thực phẩm, nước uống, thuốc men). Điều kiện ăn ở, đi lại cho hàng ngàn lao động nội thành ra làm việc trên vùng đất bùn lầy, sông nước này cũng là một thách thức không nhỏ. Nguồn giống để trồng rừng không có ở thành phố mà phải
  11. thu mua, vận chuyển trên 6.000 tấn giống từ Cà Mau, xa trên 500 km, nhưng yêu cầu phải bảo quản tốt, vận chuyển nhanh (không quá 10 ngày) và phải đưa ngay đến nơi trồng. Với sự quyết tâm và sáng tạo, sau hơn 20 năm phấn đấu liên tục (1978-1998) thành phố đã trồng và khoanh nuôi tái sinh tự nhiên được trên 30.000 ha rừng. RNMCG đã được phủ xanh, bảo vệ tốt và phát triển đa dạng sinh học bền vững.
  12. Những thành quả của công trình Khôi phục màu xanh RNMCG RNMCG được khôi phục nhanh, trên diện tích lớn và là kết quả tổng hợp của việc ứng dụng các giải pháp sáng tạo và khoa học trong tổ chức thi công, cũng như quản lý công trình. Sau 20 năm, diện tích các loại cây rừng trồng mới và rừng khoanh nuôi tái sinh tự nhiên đã gần bằng lúc trước
  13. chiến tranh, với 30.064 ha (trong đó diện tích rừng trồng mới - đước đôi, đưng, dà vôi, gõ biển là 19.082 ha; diện tích rừng khoanh nuôi tái sinh tự nhiên là 10.982 ha). Hình thành các quần xã thực vật, khu hệ động vật rừng Sau 20 năm trồng lại rừng và khoanh nuôi tái sinh tự nhiên, các quần xã thực vật rừng được hình thành, đặc trưng cho các điều kiện sinh thái lập địa của các loại cây rừng:
  14. quần xã mấm trắng - bần trắng; quần xã đước - mấm đen; quần xã đước thuần loại - cây bụi; quần xã đước - dà vôi - vẹt dù; quần xã dà vôi - giá - cốc; quần xã chà là - ráng - lức - dừa lá. Khu hệ động vật không xương sống, thủy sinh - 70 loài; khu hệ cá - 137 loài; khu hệ lưỡng thê bò sát - 9 loài; khu hệ chim - 130 loài; khu hệ thú - 19 loài. Các khu hệ động vật rừng ngập mặn ngày càng sinh sôi, phát triển đa dạng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và môi trường
  15. của rừng ngập mặn. Hiệu quả kinh tế - xã hội Tổng mức đầu tư để khôi phục hệ sinh thái RNMCG sau 20 năm bao gồm chi phí trồng, chăm sóc và bảo vệ chiếm khoảng: 10 triệu đồng/ha x 30.064 ha = 300,64 tỷ đồng. Tổng giá trị kinh tế của hệ sinh thái rừng (bao gồm giá trị sử dụng trực tiếp, giá trị sử dụng gián tiếp) được tính ra
  16. bằng tiền (theo IUCN, 1999) là: 7.863,4 tỷ đồng, hay 558 triệu USD (tỷ giá tháng 11.1999). Trong tổng giá trị kinh tế của công trình thì giá trị về tiềm năng trữ lượng rừng, các loại thủy sản, động vật rừng, giá trị về du lịch chiếm vị trí quan trọng nhất. Riêng đối với ngành thủy sản, sau khi rừng ngập mặn được khôi phục, sản lượng đánh bắt, nuôi trồng đạt 35.000-40.000 tấn/năm, giá trị 400-500 tỉ đồng. Về giá trị du
  17. lịch, hiện đã có 300.000 lượt người tới nghỉ dưỡng, tham quan, học tập tại RNMCG (khu Đầm dơi, Sân chim, Đầm cá sấu, Đảo khỉ, các lễ hội Nghênh ông) với số tiền thu được qua dịch vụ du lịch lên đến 15-20 tỷ đồng/năm. Giá trị khoa học và công nghệ Giá trị rõ rệt nhất là cải thiện môi trường sinh thái cảnh quan cho TPHCM đang ngày
  18. càng xuống cấp trầm trọng. RNMCG đã trở thành lá phổi xanh quý giá của thành phố: là một nhà máy khổng lồ hấp thụ khí cacbonic và cung cấp oxy, được gió mùa Đông Nam từ biển Đông đưa vào nội thành. RNMCG nằm ở phía Nam các khu công nghiệp trọng điểm như Bình Dương, Biên Hòa, Long Thành và nhất là TPHCM. Cho nên, nó còn là khu lọc nước thải quan trọng - hàng năm có trên 587.000 m3 nước thải được đưa xuống (số liệu năm 2001).
  19. Giá trị đa dạng sinh học bền vững của RNMCG cũng được thể hiện rất rõ: các loại động, thực vật rừng, thủy sản quý hiếm đang ngày càng tăng về số lượng loài và đa dạng về chủng loại. Hệ sinh thái này đang được quản lý, bảo vệ tốt, được các nhà khoa học về sinh thái môi trường, lâm nghiệp đánh giá cao. Hệ sinh thái RNMCG được khôi phục và phát triển theo hướng đa dạng, bền vững, đã
  20. được các tổ chức quốc tế trong và ngoài nước, các nhà khoa học đánh giá cao. Tổ chức UNESCO sau khi kiểm tra các chỉ tiêu của khu dự trữ sinh quyển, đã nhất trí công nhận RNMCG là Khu dự trữ sinh quyển của thế giới vào ngày 21.10.2000. Nhiều nhà khoa học trên thế giới đến RNMCG được phục hồi sau chiến tranh đã không khỏi ngạc nhiên và phát biểu: RNMCG ngày nay không chỉ là tài sản của nhân dân Việt

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản