Hành Trình Trở Thành Nhà Lãnh Đạo- Warren Bennis

Chia sẻ: Banh Long | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:157

0
195
lượt xem
100
download

Hành Trình Trở Thành Nhà Lãnh Đạo- Warren Bennis

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

“…Người lãnh đạo đóng một vai trò rất ý nghĩa trong việc tạo nên trạng thái tinh thần xã hội. Họ là hình tượng của một thể thống nhất về đạo đức của xã hội. Họ có thể tạo nên những giá trị gắn kết mọi người trong xã hội lại với nhau. Quan trọng nhất là họ có thể nhận thức và kết nối những mục tiêu nhằm đưa mọi người thoát khỏi những nổi bận tâm vụn vặt, nâng họ vượt lên trên những mâu thuẩn chia cắt xã hội, và hướng họ vào việc theo đuổi...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hành Trình Trở Thành Nhà Lãnh Đạo- Warren Bennis

  1. ------ SÁCH Hành Trình Trở Thành Nhà Lãnh Đạo (Warren Bennis)
  2. ON BECOMING A LEADER Copyright 2003 by Warren Bennis Inc. First Edition Copyright 1989 by Warren Bennis Inc. All rights reserved. First published in the United States by Basic Book, a member of the Perseus Books Group. Baãn Tiïëng Viïåt àûúåc xuêët baãn theo sûå nhûúång quyïìn cuãa Perseus Books Inc.
  3. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO LÚÂI KHEN DAÂNH CHO HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO “Roä raâng àêy laâ taác phêím hay nhêët cuãa Bennis, rêët êën tûúång “Warren Bennis, nhaâ thûåc haânh bêåc thêìy, nhaâ nghiïn cûáu vaâ coá nhûäng àoáng goáp àêìy yá nghôa”. vaâ nhaâ lyá thuyïët, àaä viïët möåt cuöën saách giaáo khoa vúä loâng thiïët thûåc daânh cho nhaâ laänh àaåo nhûng vêîn àuã àöå tinh tïë - BUSINESS FORUM vaâ phûác taåp cêìn thiïët. Khöng chuã àïì naâo quan troång hún, khöng ai coá thïí cöng kñch cuöën saách”. “Rêët ngaåc nhiïn, cuöën saách cho ta thêëy nhûäng caái nhòn saáng - TOM PETERS suöët vaâo thïë giúái cuãa nhûäng ngûúâi laänh àaåo. Bennis kheáo leáo löåt boã lúáp bao boåc bïn ngoaâi vaâ giuáp chuáng ta nhòn thêëy baãn chêët cuãa quaá trònh laänh àaåo. Haäy àoåc vaâ gùåt haái thaânh “Baâi hoåc tûâ cuöën saách naây rêët dûát khoaát vaâ thuyïët phuåc.” quaã tûâ cuöën saách naây”. - FORTUNE - HARVEY B. MCKAY “Àêy laâ cuöën saách quan troång nhêët cuãa Warren Bennis.” “Warren Bennis àaä chaåm àïën cöët loäi cuãa quaá trònh laänh àaåo, - PETER DRUCKER cuãa sûå trung thûåc, chên thêåt, vaâ têìm nhòn khöng bao giúâ bõ àoáng khung trong möåt cöng thûác naâo. Cuöën saách naây laâ tiïu “Möåt cuöën saách thuá võ... naåm bùçng nhûäng viïn àaá quyá saáng chuêín giuáp chuáng ta lûåa choån nhûäng nhaâ laänh àaåo múái maâ suöët.” moåi ngûúâi àang rêët cêìn”. - DALLAS TIMES - HERALDS - BETTY FRIEDAN “Bennis xaác àõnh nhûäng nhên töë then chöët àïí laänh àaåo thaânh “Sûå saáng suöët vaâ taâi nùng viïët vùn cuãa Warren Bennis àaä cöng vaâ giuáp ta veä ra kïë hoaåch àïí nuöi dûúäng nhûäng phêím khiïën nhûäng baâi hoåc tûâ caác nhaâ laänh àaåo haâng àêìu nûúác chêët àoá”. Myä trúã nïn hêëp dêîn cho moåi quaãn trõ viïn trïn thïë giúái.” - SUCCESS - CHARLES HANDY 4 5
  4. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO Muåc luåc Lúâi caãm ún ................................................................................................................... 9 Lúâi giúái thiïåu cho lêìn taái baãn nùm 2003 .......................................... 11 Lúâi giúái thiïåu baãn göëc, nùm 1989 ........................................................... 33 1. Laâm chuã hoaân caãnh .......................................................................... 49 2. Nùæm vûäng nhûäng àùåc àiïím cú baãn ................................. 89 3. Hiïíu roä baãn thên ............................................................................... 109 4. Hiïíu vïì thïë giúái xung quanh ................................................ 133 5. Haäy laâm theo maách baão cuãa tiïìm thûác ...................... 169 6. Kïë hoaåch haânh àöång cho baãn thên: döëc toaân lûåc, cöë gùæng thûã moåi cú höåi .......................... 185 7. Vûúåt qua nghõch caãnh ................................................................ 221 8. Thu phuåc ngûúâi khaác ................................................................... 237 9. Töí chûác höî trúå - hoùåc gêy caãn trúã ................................... 259 10. Xêy dûång tûúng lai ..................................................................... 283 Tiïíu sûã ............................................................................................................... 301 6 7
  5. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO Lúâi caãm ún Mùåc duâ chó coá mònh töi àûáng tïn taác giaã cuöën saách naây nhûng giöëng nhû moåi cuöën saách khaác, àêy laâ möåt taác phêím nhúâ sûå cöång taác cuãa nhiïìu ngûúâi. Tûâ rêët lêu röìi, töi nhêån ra rùçng caách hoåc hoãi hiïåu quaã nhêët laâ liïn tuåc giao tiïëp vúái nhiïìu ngûúâi. Chñnh nhúâ nhûäng buöíi troâ chuyïån vui veã, thuá võ vúái nhûäng àöìng nghiïåp thöng minh maâ nhûäng yá tûúãng, sau khi àaä àûúåc choån loåc vaâ hiïåu àñnh cuãa töi, múái thûåc sûå ài vaâo trang saách. Trong lêìn phaát haânh trûúác cuãa cuöën saách Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo, töi cöë gùæng ghi nhêån laåi têët caã nhûäng ai àaä giuáp töi, bùçng caách naây hay caách khaác, hònh thaânh nïn cuöën saách naây. Vaâ töi cuäng rêët biïët ún têët caã nhûäng àöìng nghiïåp, nhûäng ngûúâi cöång sûå, vaâ baån beâ, nhûäng ngûúâi àaä cho töi yá kiïën tû vêën, kinh nghiïåm chuyïn mön vaâ thúâi gian cuãa hoå rêët haâo phoáng. Àöëi vúái lêìn taái baãn cuãa thïë kyã 21 naây, töi àùåc biïåt biïët ún nhûäng cöång taác viïn cuãa mònh. Trûúác hïët laâ trúå lyá cuãa töi taåi Àaåi hoåc Nam California, Marie Christian. Marie lûu giûä moåi taâi liïåu cuãa töi cho quaá trònh viïët saách theo trêåt tûå möåt caách khöng mïåt moãi vúái sûå kheáo leáo vaâ thöng minh. Cö êëy àaä giuáp àúä töi chuyïån nhoã lêîn chuyïån lúán àïí töi suy nghô vaâ viïët möîi ngaây. Tiïëp theo töi xin 8 9
  6. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO caãm ún Nick Philipson, ngûúâi biïn têåp taåi Perseus Books. Àïí chuêín bõ cho êën baãn nùm 2003, Nick giuáp töi nhiïìu hún cöng viïåc cuãa möåt biïn têåp viïn àoâi hoãi. Öng bùæt àêìu àoåc cuöën saách Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo khöng chó vúái möåt caái nhòn àêìy ûu aái maâ coân goáp yá phï bònh giuáp töi. Öng lûu yá töi nhûäng àiïìu ngaây nay vêîn coân töìn taåi vaâ thêåm chñ quan troång hún caã laâ chó cho töi biïët nhûäng chöî naâo khöng coân giaá trõ nûäa. Öng giuáp töi chónh sûãa Lúâi giúái thiïåu laåi cuöën saách sao cho phuâ húåp vúái thúâi àaåi nhûng khöng hïì khiïën cho lêìn taái baãn töi naãn chñ. Vaâ hún hïët laâ trong quaá trònh àoá, öng vûâa laâ ngûúâi baån, vûâa laâ àöìng nghiïåp àuáng nghôa. Öng àaä cho töi nhûäng nhêån nùm 2003 àõnh sùæc beán cuâng nhûäng khñch lïå àöång viïn. Öng chó ra nhûäng löîi sai nhûng vêîn àaãm baão giûä àûúåc yá tûúãng vaâ gioång vùn cuãa töi, giuáp kïët húåp caã hai yïëu töë àoá vaâo trong cöng viïåc vaâ àaãm baão taác phêím khöng hïì phö trûúng. Noái toám laåi, töi rêët vui àûúåc Phêìn giúái thiïåu laâ bûác tranh phaác thaão vïì thïë giúái taåi thúâi àiïím laâm viïåc vúái öng. Cuöëi cuâng, töi xin gûãi lúâi caãm ún àïën ngûúâi baån cuöën saách àûúåc viïët. Khi töi viïët phêìn giúái thiïåu cho êën baãn àêìu vaâ laâ cöång taác viïn cuãa töi, Patricia Ward Biederman. Pat vaâ töi tiïn cuãa cuöën saách Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo chó trûúác coá möåt möëi quan hïå trong cöng viïåc maâ ñt ai coá thïí coá àûúåc. Trong khi noá àûúåc xuêët baãn vaâo nùm 1989, thïë giúái àang trong thúâi kyâ haâng nhiïìu thêåp niïn, cö êëy àaä khuyïën khñch caác yá tûúãng cuãa töi coá nhiïìu thay àöíi laå thûúâng. Mùåc duâ möåt söë ngûúâi àaä dûå àoaán laâ vaâ giuáp chuáng thùng hoa. Möîi khi chuáng töi laâm viïåc cuâng nhau, Bûác tûúâng Berlin seä suåp àöí vaâo thaáng 11 trong sûå hoan nghïnh töi luön ghi nhúá laâ nhûäng cöång sûå thên thiïët cuãa töi laâ nhûäng ngûúâi àoán chúâ cuãa moåi ngûúâi, chñnh thûác chêëm dûát thúâi kyâ chia caách khiïën töi suy nghô, cûúâi àuâa vaâ caãm nhêån àûúåc tònh caãm thêåt sûå àêët nûúác tûâ sau Chiïën tranh Thïë giúái thûá II, nhûng vaâo àêìu nùm daânh cho nhau. àoá, khi cuöën saách xuêët hiïån trûúác cöng chuáng, nûúác Àûác vêîn chûa thöëng nhêët, Liïn bang Xö viïët vêîn töìn taåi vaâ möåt öng George Bush giaâ caã laåi lïn ngöi Töíng thöëng taåi Hoa Kyâ. Caách Berlin khöng xa laâ àêët nûúác Nam Tû thöëng nhêët tûúng àöëi yïn bònh. Luác àoá, Nelson Mandela, ngûúâi sau naây àûúåc thïë giúái vinh danh laâ George Washington cuãa chêu Phi vêîn bõ cêìm tuâ trong nhaâ tuâ cuãa chïë àöå phên biïåt chuãng töåc Apartheid úã Nam Phi. Trïn thïë giúái chó coá khoaãng 400 ngûúâi úã möåt söë rêët ñt cú quan chñnh phuã vaâ trûúâng 10 11
  7. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU àaåi hoåc biïët àïën Internet. Thêåm chñ ngay caã nhûäng ngûúâi nhòn treã trung trong chiïëc aáo àêìm maâu xanh cuãa Nhaâ Trùæng. Hiïån giúâ, xa tröång röång vêîn khöng hònh dung àûúåc sûå aãnh hûúãng maånh George W. Bush àang laâm chuã cùn phoâng bêìu duåc sau cuöåc tranh meä cuãa Internet àïën moåi thûá tûâ nïìn kinh tïë toaân cêìu àïën caã caách cûã duâ thêët baåi trûúác cöng chuáng nhûng cuöëi cuâng vêîn thùæng nhúâ maâ boån khuãng böë sûã duång Internet cho töåi aác nghiïm troång cuãa vaâo sûå phaán quyïët lêìn àêìu tiïn trong lõch sûã kïët quaã thùæng thua chuáng. Nùm 1989, ngûúâi Myä àaä coá àiïån thoaåi khöng dêy vaâ àêìu cuãa Toâa aán Töëi cao Liïn bang. Nhúâ vaâo cöng nghïå vûúåt bêåc, con maáy video (VCRs) nhûng sûå töìn taåi cuãa àiïån thoaåi di àöång vaâ DVD ngûúâi àaä giaãi maä àûúåc böå gen cuãa chñnh mònh. Àiïìu naây giuáp chó töìn taåi trong trñ tûúãng tûúång cuãa moåi ngûúâi. chuáng ta hiïíu roä hún bao giúâ hïët nhûäng bñ mêåt vïì böå naäo con Cho àïën nùm 2002, tûác laâ mûúâi ba nùm sau, khi töi viïët laåi ngûúâi. Mùåc duâ AIDS vêîn laâ cùn bïånh giïët chïët ngaây caâng nhiïìu phêìn giúái thiïåu cho cuöën saách naây taåi Cambridge, Massachusetts, ngûúâi úã chêu Phi vuâng cêån sa maåc Sahara hún bêët kyâ möåt cún caã thïë giúái àang tûå hoãi liïåu Myä coá tiïën haânh cuöåc chiïën vúái Iraq. dõch naâo khaác thúâi Trung cöí vaâ hiïån àang lan röång möåt caách Cûåu töíng thöëng Jimmy Carter thò vûâa nhêån àûúåc giaãi thûúãng nhanh choáng àïën caác nûúác chêu AÁ thò taåi Myä, AIDS khöng coân laâ Nobel Hoâa bònh vaâ sau àoá vaâi ngaây, Bùæc Triïìu Tiïn cöng böë laâ möåt aán tûã hònh nûäa. cuöëi cuâng hoå àaä coá àûúåc vuä khñ haåt nhên. Caã haânh tinh bõ che Trong chûúng múã àêìu cuöën saách Haânh trònh trúã thaânh nhaâ phuã búãi boáng ma thaãm hoåa vuä khñ haåt nhên xaãy ra. Kïí tûâ àónh laänh àaåo, taác giaã noái àïën viïåc “laâm chuã hoaân caãnh” vaâ thûåc tïë thò cao cuãa Chiïën tranh Laånh vaâo thêåp niïn 60, ngûúâi ta khöng coân viïåc naây ngaây caâng trúã nïn quan troång cuäng nhû khoá khùn hún e ngaåi vïì khaã nùng naây. Luác àoá, ngay caã treã em trong caác trûúâng bao giúâ hïët. Noái möåt caách khaác, moåi thûá thay àöíi hoaân toaân kïí tûâ hoåc Myä cuäng hoåc caách khom ngûúâi chaåy vaâ che chùæn àêìu trong nùm 1989. Trong cuöën saách baán chaåy nhêët nùm 1999 Chiïëc Lexus trûúâng húåp Liïn bang Xö viïët têën cöng. Khi töi viïët lúâi giúái thiïåu vaâ cêy Öliu cuãa nhaâ baáo tûâng àoaåt giaãi Pulitzer – Thomas L. cho êën baãn àêìu tiïn, nûúác Myä chó àang trïn àaâ höìi phuåc sau khi Friedman – thò “thïë giúái chó múái troân mûúâi tuöíi.” thõ trûúâng chûáng khoaán suåp àöí vaâo thaáng Mûúâi nùm 1987. Kïí tûâ Sûå xuêët hiïån cuãa World Wide Web (www) laâ vñ duå àiïín hònh nhêët àoá, caã àêët nûúác traãi qua möåt thúâi kyâ phaát triïín thõnh vûúång chûa vò noá mang àïën sûå thay àöíi lúán nhêët cuãa thïë giúái. Vaâo nùm 1989, tûâng coá trong lõch sûã. Nhûng trong hai nùm gêìn àêy, sûå phaát triïín 400 ngûúâi sûã duång Internet àêìu tiïn àaä dûå àoaán laâ Internet seä àoá laåi laåc vaâo möåt giai àoaån höîn loaån nhêët maâ nhûäng ngûúâi úã thïë laâm möåt cuöåc caách maång trong liïn laåc viïîn thöng cuãa thïë giúái. hïå dûúái 50 tuöíi tûâng chûáng kiïën. Nùm 1989, àaãng Dên Chuã mong Nhûng hoå cuäng khöng thïí ngúâ laâ mûác àöå aãnh hûúãng lan nhanh chúâ mònh seä laåi bûúác vaâo giaânh lêëy Nhaâ Trùæng nhúâ hy voång vaâo khuãng khiïëp cuãa Internet nhû hiïån giúâ. Khi töi viïët lúâi giúái thiïåu thöëng àöëc treã tuöíi àêìy sûác huát cuãa vuâng Arkansas. Sau àoá, Bill cho cuöën saách naây, haâng ngaây trïn thïë giúái coá àïën 580 triïåu ngûúâi Clinton àaä laâm töíng thöëng trong hai nhiïåm kyâ. Töíng thöëng Bill sûã duång Internet vaâ con söë naây cûá tùng lïn gêëp àöi cûá sau möîi àaä bõ àûa ra toâa (duâ cuöëi cuâng àûúåc tuyïn böë trùæng aán) trong nhiïåm 100 ngaây. Thêåm chñ nïëu Bûác tûúâng Berlin khöng suåp àöí vaâo thaáng kyâ töíng thöëng cuãa mònh vò möëi quan hïå húá hïnh vúái thûåc têåp viïn 11-1989, viïåc moåi ngûúâi trïn thïë giúái liïn laåc vúái nhau bùçng maång 12 13
  8. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU àiïån tûã cuäng coá thïí keáo àöí têët caã nhûäng bûác tûúâng ngùn caách vûúång röìi sau àoá ài vaâo giai àoaån thoaái traâo. Trong suöët thêåp niïn trûúác kia cuäng nhû thu heåp têët caã khoaãng caách giûäa caác quöëc gia 90, dûúâng nhû nhûäng cö cêåu thanh niïn úã lûáa tuöíi 20 naâo cuäng bõ cö lêåp. coá thïí thaânh lêåp cöng ty kinh doanh trïn maång àiïån tûã röìi ngöìi Kïí tûâ nùm 1989, cöng nghïå àaä mang laåi àiïìu maâ yá thûác hïå chúâ giaá cöí phiïëu cuãa mònh tùng vuân vuåt duâ hoå vêîn chûa kõp àûa khöng thïí àem laåi cho thïë giúái naây. Cöng nghïå àoá taåo ra möåt cöång haâng hoáa cuãa mònh ra thõ trûúâng vaâ cuäng chûa biïët lúâi löî nhû thïë àöìng nöëi maång trïn toaân thïë giúái. Web giuáp thïë giúái biïët àïën nhûäng naâo. Trong böëi caãnh caã möåt nïìn kinh tïë chó dûåa trïn nhûäng hûáa cuöåc caách maång duâ nhoã cuãa caác cöång àöìng trïn thïë giúái, vñ duå heån khöng thûåc tïë, sûå suåp àöí cuãa quaã bom thïë hïå kinh tïë dotcom nhû cuöåc nöíi loaån giaânh quyïìn tûå trõ taåi bang Chiapas cuãa Mexico chó laâ vêën àïì thúâi gian. Nhûng duâ vêåy thò nhûäng hïå luåy cuãa Nïìn caách àêy vaâi nùm. Thïë nhûng cho duâ cöng nghïå giuáp cho thïë giúái Kinh tïë Múái vêîn coân töìn taåi vaâ hoaåt àöång bònh thûúâng cho duâ yá naây trao àöíi thöng tin dïî daâng hún vaâ thu heåp laåi khoaãng caách nghôa chuáng thïí hiïån trïn chó söë Nasdaq mang àêìy sûå hùçn thuâ. cuãa thïë giúái thò cöng nghïå vêîn chùèng thïí giuáp thïë giúái naây bònh Cuäng giöëng nhû nïìn kinh tïë cuãa thïë kyã 21, Nïìn Kinh tïë Múái seä yïn hún. Lêìn cuöëi cuâng töi phaãi ài kiïím tra tim maåch laâ khi thïë àûúåc tiïëp nùng lûúång búãi nguöìn vöën tri thûác. Thúâi kyâ maâ taâi saãn giúái naây bõ cêëu xeá khùæp núi vïì vêën àïì biïn giúái giûäa caác nûúác, quyá giaá nhêët cuãa cöng ty laâ caác toâa nhaâ vaâ thiïët bõ khöng coân liïn quan àïën hún böën mûúi quöëc gia. Vaâ liïn laåc viïîn thöng khöng nûäa. Giúâ àêy chñnh yá tûúãng múái laâ nguöìn nùng lûúång vaâ sûác maånh nhûäng ngùn caãn maâ coân höî trúå möåt söë huã tuåc tön giaáo khùæp thïë trong nïìn kinh tïë toaân cêìu. Àöëi vúái ngûúâi laänh àaåo hay nhûäng giúái tiïëp tuåc phaát triïín maånh meä, thïí hiïån dûúái hònh thûác biïën ngûúâi laänh àaåo cuãa tûúng lai thò baâi hoåc ruát ra tûâ thúâi kyâ Nïìn nhûäng con ngûúâi mêët loâng tin thaânh quyã dûä vaâ àûa nhûäng phaát Kinh tïë Múái laâ quyïìn lûåc seä laâ kïët quaã tûâ yá tûúãng chûá khöng phaãi minh cöng nghïå vïì aáp duång cho thúâi kyâ Trung cöí. Hêåu quaã laâ tûâ võ trñ trong caác töí chûác. Ngay luác naây, caác phûúng tiïån truyïìn giúâ àêy chuáng ta söëng trong möåt thïë giúái maâ phuå nûä vêîn coân bõ thöng àaåi chuáng viïët vïì hònh aãnh nhûäng cöng nhên viïn chûác neám àaá àïën chïët vò töåi ngoaåi tònh vaâ trong khi haâng ngaân ngûúâi mïåt moãi phaãi tûâ boã giêëc mú àûúåc vïì hûu súám khi chûáng kiïën caãnh trïn khùæp thïë giúái xem hònh aãnh àoá qua vïå tinh. giaá trõ cuãa caác quyä 401(k) giaãm ài tûâng quyá möåt. Thïë nhûng úã Kinh tïë thïë giúái cuäng traãi qua thúâi kyâ chuyïín àöíi. Trung Quöëc nûãa cuöëi cuãa nùm 2002, caác cöng nhên viïn chûác rêët vui mûâng ài theo hûúáng thûúng maåi hoáa cuâng vúái nhûäng hònh thûác khaác vò coá viïåc vaâ tòm caách àïí duy trò cöng viïåc cuãa hoå. Nhûng àiïìu cuãa chuã nghôa tû baãn. Tûâng coá thúâi yá tûúãng vïì möåt Cöång àöìng naây seä súám thay àöíi. Vaâ möåt khi àiïìu naây thay àöíi thò ngûúâi laänh chung chêu Êu chó laâ möåt àiïìu khöng tûúãng trïn saách vúã thò giúâ àaåo naâo muöën dêîn dùæt töí chûác, doanh nghiïåp cuãa mònh ài àïën àêy yá tûúãng àoá laåi trúã thaânh hiïån thûåc. Cöång àöìng àoá laâ coá thûåc, thaânh cöng möåt lêìn nûäa phaãi tûúãng thûúãng vaâ thêåm chñ nêng niu thïí hiïån úã viïåc duâng möåt àöìng tiïìn chung múái laâ euro thay thïë chiïìu chuöång nhûäng nhên viïn naâo coá nhûäng yá tûúãng hay. Nhûäng cho nhûäng àöìng mark Àûác, àöìng franc Phaáp. Trong suöët nhiïìu giai àoaån kinh tïë thaãm haåi vûâa qua taåo àiïìu kiïån cho nhûäng nhaâ nùm qua taåi Myä, Nïìn Kinh tïë Múái àaä xuêët hiïån, phaát triïín thõnh laänh àaåo haång hai thïí hiïån sûå bêët cêín maâ khöng phaãi traã giaá. 14 15
  9. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU Sùæp túái, nhûäng chu kyâ kinh tïë saáng suãa seä àïën vaâ khi àoá chó nhûäng Àiïìu khiïën ngûúâi ta caãm thêëy lo lùæng nhiïìu nhêët tûâ con söë so nhaâ laänh àaåo khöng àöëi xûã vúái nhên viïn, vúái ngûúâi xung quanh saánh kïåch cúäm naây laâ noá nhêën maånh khoaãng caách ngaây caâng lúán theo kiïíu ngûúâi trïn keã dûúái nûäa maâ nhû nhûäng àöìng nghiïåp vaâ giûäa con söë 1% dên Myä nhûng nùæm giûä trïn 50% taâi saãn so vúái cöång sûå múái coá thïí söëng soát vaâ thùng hoa àûúåc. nhûäng ngûúâi coân laåi. Trong söë nhûäng con ngûúâi coân laåi, coá thïí kïí Nïëu chu kyâ cuãa Nïìn Kinh tïë Múái laâ hònh thaânh, tùng trûúãng, ra laâ têìng lúáp trung lûu ngaây caâng giaãm dêìn trong khi têìng lúáp phaát triïín röìi luåi taân thò nhûäng nhaâ laänh àaåo cuäng thïë. Möåt trong bêìn cuâng – nhûäng ngûúâi thiïëu caã hy voång vaâ baão hiïím y tïë – ngaây caâng tùng. Trong suöët nûãa sau cuãa thïë kyã 20, tyã lïå têìng lúáp trung nhûäng xu hûúáng chïët ngûúâi cuãa thêåp niïn 90 laâ sûå xuêët hiïån cuãa lûu tùng lïn laâ kïët quaã cuãa möåt cêu chuyïån cöí tñch vïì sûå thaânh caác CEO nöíi tiïëng. Nhaâ quaãn trõ Lee Iacocca cuãa Chrysler coá leä laâ cöng trong kinh doanh cuãa nhûäng ngûúâi naây. Vò vêåy, sûå biïën mêët nhaâ laänh àaåo hiïån àaåi àêìu tiïn maâ ngûúâi ta quen mùåt nhû caác cuãa têìng lúáp vöën xuêët thên tûâ nhûäng con ngûúâi tin tûúãng vaâo loâng ngöi sao àiïån aãnh hay nhaåc rock. Dên Myä luön cho rùçng doanh trung thaânh vúái töí chûác vaâ laâm viïåc hùng haái hïët mònh àïí mang nghiïåp, têåp àoaân chó laâ caái boáng cuãa nhûäng vô nhên, vaâ nhûäng laåi sûå àaãm baão vïì kinh tïë, cuäng laâ möåt cêu chuyïån chuáng ta phaãi nhaâ laänh àaåo haâo nhoaáng luön àûúåc tûúãng thûúãng nhiïìu hún mûác lûu yá trong thïë kyã múái naây. Vaâ trûâ khi xu hûúáng tiïìn ngaây caâng àoáng goáp cuãa hoå vúái töí chûác, àiïìu khiïën cho nhaâ laänh àaåo thûåc chaãy nhiïìu vaâo tuái cuãa chó möåt söë ñt ngûúâi àaão chiïìu coân khöng sûå nhû John Adams phaát àiïn lïn. Nhûng suy nghô àoá khöng coân thò àêy seä laâ möåt viïîn caãnh thûåc sûå u aám, khùæc nghiïåt. dïî kiïím soaát àûúåc nûäa trong nhûäng nùm vûâa qua cuãa thïë kyã 20. Khi caác CEO bùæt àêìu trúã thaânh nhû nhûäng öng hoaâng baâ chuáa, Yïëu töë chñnh khiïën hònh aãnh vaâ hoaân caãnh thûåc tïë cuãa nhûäng hoå nïn cêín thêån vò gieo gioá seä gùåp baäo. Thay vò thïë, nhiïìu ngûúâi ngûúâi àûáng àêìu têåp àoaân àiïín hònh khöng coân giöëng nhû cuä nûäa trúã nïn quaá kiïu ngaåo. Nùm 2001 vaâ 2002, hïët têåp àoaân naây àïën laâ chïë àöå lûúng thûúãng cho hoå. Khöng ai trong chuáng ta nghô rùçng têåp àoaân khaác nöëi àuöi nhau suåp àöí, hêåu quaã cuãa nhûäng gian nhûäng doanh nhên thaânh àaåt trong nhûäng cöng ty haâng àêìu lêån kïë toaán, cho vay bêët húåp phaáp vaâ mua baán nöåi giaán. Trong àaáng phaãi söëng trong ngheâo khoá. Vaâo thêåp niïn 70, thêåp niïn cún löëc coá caác têåp àoaân nhû Enron, WorldCom, Adelphia, Global chïë àöå lûúng böíng cho doanh nhên vûúåt ra khoãi sûå kiïím soaát, Crossing vaâ ImClone. Nhiïìu nhaâ quaãn trõ cao cêëp cuãa caác têåp mûác thu nhêåp trung bònh möåt CEO úã Myä cao gêëp 40 lêìn thu nhêåp àoaân naây chñnh thûác bõ buöåc töåi vaâ bõ coâng tay dêîn àöå ài. Hònh trung bònh cuãa möåt cöng nhên. Tuy nhiïn tñnh àïën nùm 2000, aãnh gêy cùm phêîn nhêët chñnh laâ “nûä hoaâng” Martha Stewart cuãa theo thöng tin tûâ Hiïåp höåi Lao àöång vaâ Àaåi höåi caác töí chûác kyä ImClone khi baâ naây àöëi mùåt vúái khaã nùng buöåc töåi hònh sûå vò àaä nghïå Hoa Kyâ (AFL-CIO) thò tyã lïå naây tùng lïn gêëp 300 lêìn. Nùm lïånh baán hïët cöí phiïëu cuãa ImClone chó trûúác khi ngûúâi ta thöng 2002, túâ baáo Business Week baáo caáo mûác thu nhêåp cuãa nhûäng baáo laâ coá thïí loaåi thuöëc àiïìu trõ ung thû múái cuãa ImClone seä khöng CEO haâng àêìu cuãa Myä laâ 11 triïåu, so saánh vúái mûác thu nhêåp trïn àûúåc Töí chûác An toaân thûåc phêím Liïn bang (FDA) chêëp thuêån. àêìu ngûúâi luác àoá laâ $30.000/nùm. Nhiïìu ngûúâi vui sûúáng vaâ àuâa cúåt khiïëm nhaä trïn sûå thêët baåi cuãa 16 17
  10. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU Martha, mö taã nhaâ tuâ cuãa baâ vúái giêëy daán tûúâng coá soåc nhû xaâ thúâi trûúác, duâ dô nhiïn caác CEO vêîn seä kiïëm hún àûúåc rêët nhiïìu lim, möåt kiïíu cûúâi trïn nöîi àau cuãa ngûúâi khaác vúái cuåm tûâ so vúái thu nhêåp trung bònh cuãa möåt cöng nhên. Nhúâ vaâo nhûäng Marthafreude. quyä nhû 401(k), giúâ àêy cöng nhên viïn chûác cuäng laâ nhûäng cöí Nhaâ triïët hoåc Ralph Waldo Emerson thûúâng àoán chaâo baån beâ àöng cuãa caác quyä àoá, vò vêåy, trong tûúng lai, hoå hoaân toaân coá tûâ lêu khöng gùåp vúái cêu hoãi: “Kïí tûâ lêìn cuöëi chuáng ta gùåp nhau, quyïìn yïu cêìu nhûäng ngûúâi àiïìu haânh caác töí chûác kia phaãi trung anh àaä nhêån ra àiïìu gò chûa?”. Riïng àöëi vúái baãn thên töi, töi thûåc vaâ traã cho nhûäng nhaâ quaãn trõ àoá möåt mûác lûúng thêëp hún nhêån thêëy hún bao giúâ hïët, sûå chñnh trûåc laâ tñnh caách quan troång so vúái trûúác kia. Nhûäng nhaâ quaãn trõ cuãa caác töí chûác phi lúåi nhuêån nhêët cuãa möåt nhaâ laänh àaåo. Àêy cuäng laâ tñnh caách maâ hoå seä phaãi cuäng nhû nhûäng töí chûác khaác coá thïí seä nhêån mûác lûúng thêëp thïí hiïån rêët nhiïìu trong cuöåc àúâi. Rêët nhiïìu nhaâ laänh àaåo – khöng hún nhûng chõu sûå kiïím soaát nhiïìu hún. Coá leä nhû thïë laåi laâ àiïìu chó nhûäng nhaâ quaãn trõ cao cêëp trong caác têåp àoaân, caác quan chûác töët. Tûâ trûúác giúâ khi nghiïn cûáu vïì tñnh saáng taåo trong cöng viïåc trong nhaâ thúâ tön giaáo, cuäng nhû nhiïìu võ àûáng àêìu trong nhûäng thò tiïìn dûúâng nhû laâ möåt trúã ngaåi chûá khöng hïì laâ möåt àöång lûåc. lônh vûåc khaác nhau – quïn rùçng ngûúâi khaác àang quan saát hoå Nhûäng nhaâ quaãn lyá àûúåc traã lûúng thêëp hún coá leä seä têåp trung toaân rêët kyä vaâ bêët cûá luác naâo hoå cuäng coá thïí bõ chêët vêën hoùåc phaãi têm toaân yá laâm töët cöng viïåc vò nhûäng phêìn thûúãng mang laåi do chõu traách nhiïåm trûúác cöng chuáng. Hoå quïn rùçng coá nhûäng àiïìu caãm giaác hoaân thaânh töët cöng viïåc laâ quan troång hún caã. Luác àoá coá àûúåc coi laâ húåp phaáp nhûng chûa chùæc húåp vúái loâng ngûúâi. Vaâ leä hoå nhêån ra rùçng hònh aãnh möåt nhaâ kinh doanh coá àaåo àûác cuäng hoå quïn rùçng nïëu cöng chuáng mang àïën cho hoå àiïìu gò thò cöng quan troång nhû nhiïåm vuå phaãi laâm tùng doanh söë vêåy. chuáng cuäng coá thïí lêëy ài bêët cûá luác naâo. Haäy nhòn vaâo baâi hoåc Töi hy voång laâ moåi ngûúâi seä búát phêîn nöå, bònh tônh laåi àïí suy Martha Stewart. nghô möåt caách nghiïm tuác àïën têån cuâng vïì cêu hoãi “Vai troâ muåc Nhûäng vuå bï böëi cuãa caác têåp àoaân taác àöång tiïu cûåc àïën thõ àñch cuãa caác doanh nghiïåp vaâ caác töí chûác khaác trong thïë giúái ngaây trûúâng chûáng khoaán vöën trûúác àêy vêîn hoaåt àöång töët sau khi nay laâ gò?”. Suy nghô töí chûác laâ möåt cöî maáy taåo ra giaá trõ cho caác nhûäng vuå bï böëi cuãa Enron vaâ caác cöng ty gian lêån khaác qua ài. cöí àöng ngaây nay trúã nïn quaá àún giaãn vaâ ñt giaá trõ. Vêåy thò coá yá Haâng nghòn tyã àöla àaä bõ böëc khoái do nhûäng cuá haå caánh an toaân nghôa êín duå naâo khaác saáng suãa hún khöng? Töi rêët thñch khaái cuãa giúái quaãn trõ viïn vúái haâng nuái tiïìn khöíng löì. Àaám mêy u aám niïåm töí chûác, doanh nghiïåp laâ möåt thûåc thïí hûäu cú, coá thïí thay bao phuã khùæp núi àïën nöîi cûåu CEO cuãa Intel luác àoá laâ Andy Grove àöíi vaâ tûúng taác vúái nhûäng taác àöång xung quanh hoùåc quan niïåm phaãi thöët lïn, “Töi caãm thêëy thêåt xêëu höí vò mònh laâ möåt trong cuãa Charles Handy: töí chûác nhû möåt cöång àöìng trong xaä höåi. Quan nhûäng nhaâ quaãn trõ Myä úã thúâi àiïím naây.” àiïím xem xeát caác töí chûác, doanh nghiïåp nhû möåt cöång àöìng xaä höåi ngaây caâng nhêån àûúåc nhiïìu sûå chuá yá, àùåc biïåt khi chuáng ta Nhûäng nhaâ laänh àaåo ngaây nay phaãi gaánh chõu hêåu quaã nhû söëng trong möåt xaä höåi maâ thúâi gian úã cöng súã coân nhiïìu hún úã thïë naâo? Coá thïí tûâ tònh hònh löån xöån àoá, thò röët cuöåc, nhûäng nhaâ gia àònh. Hún nûäa, chuáng ta cuäng ngaây caâng mong muöën mònh quaãn trõ ngaây nay seä nhêån àûúåc caác khoaãng thu nhêåp thêëp hún 18 19
  11. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU coá thïí cên bùçng giûäa cuöåc söëng caá nhên vaâ cöng viïåc. Thêåm chñ cuöën saách mang tïn Geeks and Geezers trong àoá so saánh vaâ àöëi ngay caã khi chuáng ta bêån röån suöët ngaây vúái maáy nhùæn tin vaâ àiïån chiïëu nhûäng nhaâ laänh àaåo kiïíu cuä vaâ kiïíu múái. Trong söë nhûäng thoaåi di àöång úã cöng súã, chuáng ta vêîn mong muöën möåt cöng viïåc nhên vêåt àûúåc töi vaâ àöìng taác giaã cuöën saách laâ Bob Thomas phoãng coá yá nghôa àuã àïí baâo chûäa cho viïåc àaä boã lúä rêët nhiïìu cú höåi àûúåc vêën coá Sidney Harman, CEO cuãa Harman International Industries úã bïn caånh con caái. Ngûúâi àûáng àêìu têët caã caác töí chûác cêìn phaãi (HII). Caách àêy khöng lêu, khi möîi ngaây laåi coá möåt vuå bï böëi liïn suy nghô nghiïm tuác vaâ lêu daâi vïì vêën àïì nhû sûå khen thûúãng quan àïën vêën àïì gian lêån trong kinh doanh cuãa caác têåp àoaân, cho cöng nhên àöìng thúâi phaãi biïën cöng súã thaânh möåt möi trûúâng trong möîi kyâ baáo caáo quyá cuãa mònh, Sidney thûúâng xuyïn gûãi thên thiïån. Thêåt laâ möåt bi kõch khi nhûäng nhaâ laänh àaåo quaá sûäng thöng baáo àïën toaân thïí caác cöí àöng cuãa HII. Trong thöng baáo súâ vaâ bêån têm àïën nhûäng vuå tai tiïëng gêìn àêy àïën nöîi khöng àoá, öng baáo vúái hoå laâ baãn thên cöng ty HII khöng liïn quan àïën nhêån ra àûúåc baãn chêët triïët lyá vaâ àaåo àûác cuãa chuáng. Thêåm chñ, caác thaânh viïn trong ban giaám àöëc àiïìu haânh. Àöìng thúâi, öng coân tïå haåi hún nûäa nïëu nhûäng vuå tai tiïëng àoá khiïën cho cöng nhêën maånh HII aáp duång cú chïë phuâ húåp nhùçm àaãm baão sûå trung chuáng nhòn nhêån kinh doanh khöng phaãi laâ möåt nghïì xûáng àaáng thûåc cuãa ban giaám àöëc vaâ baãn thên cöng ty. Öng àaãm baão vúái àïí laâm, cuäng giöëng nhû trûúác kia, nhûäng vuå bï böëi chñnh trõ laâm caác cöí àöng öng seä biïët nïëu trong cöng ty coá chöî naâo truåc trùåc. vêëy bêín hònh aãnh cuãa caác dõch vuå cöng ñch. Öng viïët nhû sau, “Töi toaân têm toaân yá vò cöng ty. Töi xem xeát Theo nhû mêëy tñt baáo ruâm beng gêìn àêy, töi nghô caác baån cuäng moåi viïåc vaâ seä biïët nïëu coá chuyïån gò xaãy ra.” Töi cho rùçng haânh thêëy rùçng thaái àöå cuãa chuáng ta àöëi vúái nhûäng nhaâ laänh àaåo thöng àöång cuãa Sidney chûáng toã möåt löëi cû xûã nhanh nhaåy vaâ àêìy traách thûúâng thay àöíi theo chu kyâ. Coá luác thò chuáng ta hïët mûåc chuá yá nhiïåm. Töi cho rùçng nhû thïë múái laâ laänh àaåo. vaâ taán tûúãng hoå, àöëi xûã vúái hoå nhû nhûäng öng hoaâng baâ chuáa, Möåt trong nhûäng yïëu töë quan troång haâng àêìu cuäng giöëng nhû röìi sau àoá laåi àöëi xûã quay ngûúåc laåi 180 àöå coi hoå nhû quyã dûä. têët caã nhûäng nhaâ laänh àaåo vô àaåi àaä aáp duång maâ Sidney àaä nuöi Caách cû xûã cûåc àoan naâo cuäng khöng àuáng. Cêìn phaãi ghi nhúá laâ dûúäng chñnh laâ sûå thaânh thêåt ngay thùèng. Töi tûâng viïët rêët nhiïìu bïn ngoaâi nhûäng keã nhû Dennis Kozlowski (võ CEO bõ hêët khoãi võ vïì àïì taâi laänh àaåo nhûng maäi àïën sau naây töi múái nhêån ra möåt trñ laänh àaåo cuãa Tyro) thò coân coá haâng trùm, haâng ngaân nhûäng khña caånh rêët quan troång àoáng goáp vaâo thaânh cöng cuãa möåt töí ngûúâi laâ laänh àaåo xuêët chuáng vaâ àaáng kñnh trïn thûúng trûúâng. chûác, doanh nghiïåp, àoá chñnh laâ sûå phoâ taá hïët loâng cuãa nhûäng Bïn caånh àoá laâ nhûäng con ngûúâi taâi ba cuãa caác töí chûác phi chñnh ngûúâi ài theo chûá khöng phaãi laâ taâi laänh àaåo cuãa baãn thên nhûäng phuã, caác nhoám hoaåt àöång xaä höåi, trong trûúâng hoåc, caác nïìn vùn nhaâ laänh àaåo, möåt àiïìu maâ dûúâng nhû khöng mêëy ai lûu têm àïën. hoáa vaâ caác töí chûác hoaåt àöång phi lúåi nhuêån. Hoå chñnh laâ nhûäng Sidney coá lûu möåt khêíu hiïåu rêët kyâ quùåc tïn baân laâm viïåc cuãa ngûúâi maâ ngûúâi laänh àaåo tûúng lai cêìn tòm ra vaâ cöë gùæng caånh mònh laâ, “Trong möîi töí chûác chùæc chùæn luác naâo cuäng coá möåt ngûúâi tranh vúái hoå. naâo àoá biïët rêët roä moåi viïåc thûåc sûå àang diïîn ra nhû thïë naâo. Keã Töi xin pheáp àûa ra möåt vñ duå. Gêìn àêy, töi coá xuêët baãn möåt àoá nïn bõ sa thaãi.” Dô nhiïn laâ khêíu hiïåu cuãa Sidney nghe khöng 20 21
  12. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU thuêån tai. Nhûng öng thûåc haânh triïåt àïí viïåc lùæng nghe, thêåm chñ doanh nghiïåp. Töi nhúá coá möåt bûác hoaåt hoåa gêìn àêy veä möåt ngûúâi múâi moåc nhûäng keã coá quan àiïím bêët àöìng vúái öng. Thïë nhûng khöíng löì cöng nghiïåp, vêy xung quanh laâ nhûäng keã xu nõnh. Mêëy trong rêët nhiïìu caác doanh nghiïåp, töí chûác khaác thò ngûúåc laåi. tïn naây suãa lïn: “Àûáa naâo chöëng àöëi laåi thò àöìng nghôa vúái tûâ: Nhûäng ai daám noái lïn sûå thêåt khöng àûúåc ngûúâi khaác mong chúâ tao nghó viïåc”. Caác töí chûác, doanh nghiïåp thûúâng coá xu hûúáng laåi thûåc sûå bõ sa thaãi hoùåc ñt nhêët laâ bõ caách ly khoãi moåi ngûúâi. àöëi xûã khùæc nghiïåt vúái nhûäng ai khùng khùng noái lïn sûå thêåt àaáng Töi kïí àêy möåt vñ duå, bi kõch liïn quan àïën vuå nöí cuãa con taâu xêëu höí. Vñ duå nhû Sherron Watkins cuãa têåp àoaân nùng lûúång vuä truå Challenger. Vaâo ngaây 28 thaáng Giïng nùm 1989, Phi Enron hoùåc Colleen Rowley – àùåc vuå vaâ laâ ngûúâi tró trñch FBI. Vaâ thuyïìn con thoi Challenger phaát nöí chó sau khi àûúåc phoáng lïn têët nhiïn laâ trong möåt töí chûác hoùåc doanh nghiïåp, khöng ai àaáng vaâ laâm chïët toaân böå saáu nhaâ du haânh vuä truå cuâng vúái giaáo viïn giaá hún nhûäng nhên viïn daám noái ra sûå thêåt vúái laänh àaåo cuãa khöng gian àêìu tiïn, Christa McAuliffe. Àêy laâ thaãm hoåa khöng mònh. Àöi khi caác töí chûác, doanh nghiïåp cuäng ngöëc ngïëch thêåm gian àau thûúng nhêët trong lõch sûã Hoa Kyâ. Thêåm chñ noá khiïën chñ ài ngûúåc laåi àaåo àûác khi laâm nhû khöng biïët gò vïì nhûäng tin ngûúâi ta àau loâng hún khi ngûúâi thên cuãa caác phi haânh gia cuäng xêëu. Thaái àöå im lùång cuãa ngaânh cöng nghiïåp xe húi trûúác nhûäng têån mùæt chûáng kiïën caãnh tûúång bi thaãm êëy. Àaáng leä thaãm hoåa mêîu xe húi hoùåc xe taãi coá thïí gêy nguy hiïím àïën tñnh maång laâ naây àaä khöng xaãy ra. Chó möåt ngaây trûúác khi phi thuyïìn àûúåc möåt vñ duå quaá sûác tûúãng tûúång. Nhûng nhûäng ngûúâi laänh àaåo phoáng lïn khöng gian, Roger Boisjoly, kyä sû cuãa Morton Thiokol, thûåc sûå luön luön coi troång nhûäng ai daám noái sûå thêåt cho duâ sûå möåt nhaâ cung cêëp thiïët bõ cho Cú quan Haâng khöng Vuä truå Hoa thêåt àoá khöng dïî daâng tiïëp nhêån. Khöng gò khiïën möåt ngûúâi laänh Kyâ (NASA) caãnh baáo caác cêëp trïn cuãa mònh vïì möåt löîi chïët ngûúâi àaåo chòm xuöìng nhanh bùçng viïåc xung quanh anh ta hoùåc cö ta trïn vïët haân cuãa con taâu. Lúâi caãnh baáo cuãa Boisjoly àïën vúái nhûäng chó toaân laâ nhûäng keã ba phaãi. Thêåm chñ khi nhûäng lúâi phaãn àöëi ngûúâi liïn quan nhûng khöng ai xûã lyá chuáng. Phêìn thûúãng vò sûå kia khöng àuáng, thò àêëy cuäng laâ möåt cú höåi àïí ngûúâi laänh àaåo can àaãm khi noái lïn sûå thêåt àïí ngùn chùån trûúác thaãm hoåa cuãa àaánh giaá laåi võ trñ vaâ giaá trõ cuãa mònh. Àöìng thúâi giuáp hoå thûã thaách Boisjoly laâ öng bõ sa thaãi. Kïí tûâ àoá, öng chuyïín sang kiïëm söëng yïëu àiïím cuãa mònh. YÁ tûúãng naâo hay seä caâng hay hún nïëu chuáng bùçng cöng viïåc ài thuyïët giaãng caác viïåc caãnh baáo vaâ caác vêën àïì àöëi diïån vaâ vûúåt qua àûúåc thûã thaách. Nhûäng nhên viïn cêëp dûúái khaác liïn quan àïën àaåo àûác noái chung. Lyá do laâ vò öng khöng noái lïn sûå thêåt cêìn àïën loâng can àaãm vaâ coá thïí seä phaãi traã giaá bao giúâ kiïëm àûúåc möåt cöng viïåc khaác trong ngaânh haâng khöng cho sûå chñnh trûåc cuãa mònh. Nhûng laâm nhû thïë thò anh ta hoùåc vuä truå nûäa. Möåt lúâi khuyïn húi khoá nuöët maâ öng daânh cho nhûäng cö ta múái chûáng toã àûúåc khöng gò khaác hún chñnh laâ khaã nùng ai daám lïn tiïëng noái ra sûå thêåt laâ – haäy chùæc chùæn laâ baån àaä coá laänh àaåo cuãa mònh. Viïåc sùén saâng àûáng trûúác möåt öng sïëp naâo möåt cöng viïåc khaác laâm hêåu thuêîn trûúác khi noái ra sûå thêåt. àoá vaâ noái lïn sûå thêåt coá thïí khiïën cho caá nhên anh ta mêët viïåc laâm nhûng seä rêët böí ñch cho anh ta trong möåt töí chûác khaác töët Cho duâ nhûäng ngûúâi noái coá quan àiïím àöëi lêåp coá àûúåc troång àeåp hún sau naây. voång thò hiïëm khi naâo hoå söëng soát nöíi trong caác töí chûác hoùåc 22 23
  13. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU Àiïìu naây giuáp töi suy nghô àïën möåt vêën àïì maâ töi àaä hoåc àûúåc Thûá nhêët chñnh laâ thaãm hoåa 11.9. Khuãng böë têën cöng vaâo Trung tûâ khi viïët cuöën saách Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo naây. têm Thûúng maåi Thïë giúái – WTC vaâ Lêìu Nùm Goác vaâo ngaây Laänh àaåo vô àaåi vaâ ngûúâi phoâ taá cho hoå luön luön laâm viïåc vúái 11.9.2001. Sûå kiïån naây khiïën nûúác Myä thay àöíi hïët sûác sêu sùæc nhau trong möåt möëi quan hïå húåp taác saáng taåo. Chuáng ta thûúâng giöëng nhû thêët baåi taåi Trên Chêu Caãng nùm xûa. Ai trong chuáng coá xu hûúáng nghô rùçng laänh àaåo phaãi laâ nhûäng thiïn taâi cö àöåc ta suy nghô túái yá nghôa cuãa sûå laänh àaåo vaâ thay àöíi coá leä cho rùçng giöëng nhû nghïå sô. Thêåt ra, thúâi kyâ maâ möåt ai àoá duâ taâi ba àïën töëc àöå nhûäng thay àöíi ngaây caâng tùng töëc vaâ rùçng chuáng ta phaãi mêëy möåt mònh coá thïí àöëi phoá vúái moåi viïåc àaä qua röìi. Nhûäng vêën tòm caách nùæm lêëy cú höåi naây vaâ vui mûâng vò noá. Nhûng coá nhiïìu àïì chuáng ta àöëi diïån ngaây nay xuêët hiïån quaá nhanh vaâ quaá phûác thay àöíi khiïën ta thêåt khöng dïî chêëp nhêån àûúåc, àónh àiïím laâ taåp. Vò vêåy, chuáng ta cêìn sûå húåp sûác cuãa nhiïìu nhûäng con ngûúâi thaã m hoå a 11.9. Kïí tûâ sau cuöå c Àaå i Khuã n g hoaã n g - Great taâi nùng àïí cuâng àöëi phoá vúái chuáng. Vaâ àûáng àêìu dêîn dùæt nhoám Depression, nûúác Myä tûâng laâ möåt núi rêët an toaân. Tûâ sau cuöåc ngûúâi àoá chñnh laâ laänh àaåo, thêåm chñ coá thïí laâ möåt nhoám caác laänh nöåi chiïën, chûa hïì coá möåt cuöåc chiïën tranh naâo xaãy ra trong loâng àaåo khaác nhau. Nhû töi vaâ Patricia Ward Biederman viïët trong cuöën nûúác Myä. Cho duâ vêîn coân sûå khöng cöng bùçng vaâ phên biïåt chuãng saách Organizing Genius: The Secrets of Creative Collaboration, töåc, àêy vêîn laâ quöëc gia coá sûå àöåc lêåp àaáng kïí nhêët vaâ laâ quöëc “Ngûúâi kyå binh àún àöåc àaä chïët”. Àïí coá thïí dêîn dùæt möåt nhoám gia chêëp nhêån sûå àa daång vïì vùn hoáa, chuãng töåc vaâ sûå khaác biïåt lúán, ngûúâi àûáng àêìu khöng cêìn phaãi coá têët caã nhûäng kyä nùng nhû cuãa tûâng caá nhên. Vuå têën cöng 11.9 khiïën cho nûúác Myä ngaây caâng caác caá nhên trong nhoám coá. Anh ta hay cö ta chó cêìn coá möåt têìm keám an toaân. Nùm 2002, vuå àaánh bom khuãng böë taåi cêu laåc böå nhòn, möåt khaã nùng têåp húåp moåi ngûúâi vaâ sûå chñnh trûåc. Ngûúâi àïm úã àaão Bali – roä raâng laâ nhùæm àïën phûúng Têy. Kïë tiïëp laâ haâng naây cuäng cêìn àïën khaã nùng quaãn lyá siïu viïåt, kyä nùng huêën luyïån loaåt nhûäng vuå bùæn tóa úã vuâng ngoaåi ö thuã àö Washington, D.C – úã àêy nghôa laâ tòm ra ngûúâi coá taâi, khaã nùng nhêån thêëy àêu laâ caâng laâm cho hònh aãnh möåt nûúác Myä an toaân bõ xoái moân. Chuáng sûå lûåa choån àuáng, möåt sûå laåc quan khiïën ngûúâi khaác phaãi laåc quan ta vêîn seä quay laåi vúái vuå 11.9, coá gùæng tòm ra yá nghôa trong haâng theo, khaã nùng giuáp ngûúâi khaác vêån duång mùåt maånh nhêët cuãa ngaân caái chïët kia, àaâo búái trong àöëng àöí naát àïí ruát ra nhûäng baâi hoå, khaã nùng àiïìu àònh trung hoâa mêu thuêîn vaâ khaã nùng mang hoåc. Àiïìu naây seä khiïën chuáng trúã thaânh àiïìu gò àoá coá yá nghôa hún laåi sûå cöng bùçng. Vaâ cuöëi cuâng, nhûng laâ yïëu töë luön phaãi coá chñnh thay vò chó nhùæc àïën tai hoåa àoá vúái möåt con söë thûúng vong mêët laâ loâng chñnh trûåc. Hún nûäa, con ngûúâi thêåt cuãa anh ta hay cö ta maát vö nghôa naâo àoá. phaãi mang laåi sûå tin tûúãng cho ngûúâi khaác. Thïë giúái ngaây nay Chuáng ta biïët möåt àiïìu laâ trong möåt thïë giúái caâng hiïím aác thò khöng hïì àún giaãn hún cuäng khöng hïì phaát triïín chêåm hún quaá nhu cêìu vïì ngûúâi laänh àaåo trong möîi töí chûác, trong möîi àõnh chïë khûá. Vò vêåy, sûå húåp taác vaâ khaã nùng kïët húåp moåi ngûúâi àïí cuâng cêëp thiïët hún bao giúâ hïët. Nùm 2002, trong quaá trònh nghiïn cûáu nhau laâm viïåc quan troång hún bao giúâ hïët. taåi sao nhûäng con ngûúâi laå luâng kia laåi trúã thaânh laänh àaåo, Bob Gêìn àêy coá hai sûå kiïån àùåc biïåt àoâi hoãi àïën khaã nùng laänh àaåo. Thomas vaâ töi khaám phaá ra rùçng khaã nùng laänh àaåo cuãa hoå luön 24 25
  14. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU luön xuêët hiïån sau möåt vaâi quaá trònh chuyïín àöíi – thöng thûúâng mö taã möåt vaâi tñnh caách maâ giúâ àêy töi nhêån ra laâ cûåc kyâ quan laâ rêët nùång nïì. Chuáng töi goåi quaá trònh àoá laâ loâ töi luyïån ra nhaâ troång àöëi vúái möåt ngûúâi laänh àaåo. Nhûng dô nhiïn úã àêy töi khöng laänh àaåo. Khi möåt phoáng viïn phoãng vêën töi laâm thïë naâo maâ töi àaãm baão coá àûúåc nhûäng tñnh caách àoá àïìu coá khaã nùng laänh àaåo laåi thñch thuá vúái àïì taâi naây, töi baão vúái anh ta rùçng nïëu tûâng söëng àûúåc. Trûúác hïët, töi xin noái nhiïìu hún vïì nhûäng loâ luyïån thûã thaách. qua thúâi nhûäng nùm 30-40 maâ khöng suy nghô vïì vêën àïì naây Khi viïët thû cho con trai mònh John Quincy Adams vaâo nùm 1780, múái laâ laå. Àoá laâ thúâi àaåi cuãa nhûäng cêy àaåi thuå trïn thïë giúái – chuyïn gia laänh àaåo Abigail Adams àaä noái àuáng vïì quan àiïím nhûäng tûúång àaâi laänh àaåo nhû FDR, Churchill vaâ Gandhi. Vaâ àêy (nhû thöng thûúâng úã nhûäng trûúâng húåp khaác baâ cuäng àuáng) laâ cuäng laâ thúâi àaåi cuãa nhûäng keã nùæm trong tay quyïìn lûåc to lúán nhûäng thúâi àiïím khoá khùn chñnh laâ nhûäng luác reân luyïån nïn tñnh nhûng laåi sûã duång chuáng möåt caách khuãng khiïëp nhêët nhû Hitler caách vaâ khaã nùng laänh àaåo. Àoá laâ: “Khöng phaãi trong luác trúâi yïn vaâ Stalin. Nhûäng keã àaä laâm sai lïåch ài yá nghôa thêåt sûå cuãa tûâ “laänh biïín lùång thò taåo nïn nhûäng tñnh caách lúán. Trong quaá trònh cöë àaåo” vaâ àaä giïët chïët haâng triïåu nhûäng con ngûúâi vö töåi. Cuöåc Àaåi gùæng àïí chiïën thùæng khoá khùn múái taåo nïn thoái quen suy nghô Khuãng hoaãng vaâ nhûäng trêån chiïën trong Chiïën tranh Thïë giúái thûá sêu sùæc. Thûã thaách caâng lúán thò chó coá nhûäng tñnh caách lúán múái II chñnh laâ loâ luyïån cuãa riïng baãn thên töi cuäng nhû àöëi vúái rêët vûúåt qua àûúåc.” Cuäng giöëng nhû Chiïën tranh Thïë giúái thûá II reân nhiïìu ngûúâi àaä söëng trong thúâi àoá. luyïån nïn nhûäng nhaâ laänh àaåo cho nûãa sau cuãa thïë kyã 20, töi Sûå töi luyïån trong khoá khùn thûã thaách laâ möåt yïëu töë quan troång dûå àoaán laâ sûå kiïån 11.9 vaâ sûå suåp àöí cuãa thïë hïå dotcom seä laâ loâ trong quaá trònh trúã thaânh möåt nhaâ laänh àaåo. Àiïìu naây töi àaä khöng reân giuäa nïn thïë hïå laänh àaåo cho tûúng lai sùæp túái. Nïëu thûåc sûå thûåc sûå hiïíu hïët vaâo nùm 1989. Trong quaá trònh töi luyïån qua àuáng laâ nhû vêåy, chuáng ta seä coá lyá do àïí vûâa mûâng nhûng cuäng thûã thaách, àiïìu kyâ diïåu àaä xaãy ra. Coá thïí quaá trònh töi luyïån àoá vûâa lo. laâ sûå thûã thaách vïì thïí xaác maâ Mandela phaãi chõu àûång trong Bïn ngoaâi nhûäng tñnh caách töi mö taã trong cuöën saách naây thò nhûäng nùm tuâ töåi. Cuäng coá thïí quaá trònh àoá laâ khi tiïëp nhêån nhûäng têët caã caác nhaâ laänh àaåo phaãi coá àûúåc böën khaã nùng cêìn thiïët. lúâi hûúáng dêîn khöng phaãi chõu àau àúán vïì thïí xaác. Möîi möåt caá Trûúác hïët, hoå phaãi coá khaã nùng húåp taác vúái ngûúâi khaác thöng qua nhên mang àïën tñnh caách riïng cuãa mònh vaâo quaá trònh reân luyïån quaá trònh chia seã. Hoå phaãi coá möåt têìm nhòn vaâ coá khaã nùng thuyïët àoá vaâ trúã ra vúái nhûäng kyä nùng laänh àaåo múái meã vaâ tiïën böå. Duâ phuåc ngûúâi khaác hiïíu àûúåc têìm nhòn cuãa hoå laâ gò. Hitler laâ möåt coá chuyïån gò xaãy ra, hoå cuäng xuêët hiïån trúã laåi vúái sûå maånh meä vñ duå àiïín hònh duâ rêët khuãng khiïëp cho tñnh caách naây vaâ laâ lúâi hún bao giúâ hïët, vúái sûå cûáng coãi khöng ai phaá vúä àûúåc. Cho duâ nhùæc nhúã vïì vai troâ cuãa khaã nùng huâng biïån vaâ thïí hiïån mònh hoå traãi qua nhûäng thûã thaách taân baåo nhû thïë naâo, hoå caâng trúã trong laänh àaåo. Möåt lyá do giuáp laänh àaåo coá thïí thïí hiïån têìm nhòn nïn laåc quan vaâ múã röång loâng àoán nhêån nhûäng traãi nghiïåm múái cuãa mònh laâ vò hoå hiïíu nhûäng ngûúâi phoâ taá möåt caách tinh tïë, caãm hún bao giúâ hïët. Hoå khöng mêët ài hy voång hoùåc cuäng khöng ngûâng nhêån àûúåc nöîi àau, nhu cêìu, ûúác muöën cuãa hoå. Trong moåi lônh khaáng cûå laåi vúái sûå cay àùæng tuãi nhuåc. Àïën möåt luác naâo àoá, töi vûåc, laänh àaåo àûúåc phuá cho khaã nùng thêëu hiïíu loâng ngûúâi. 26 27
  15. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU Thûá hai laâ, têët caã nhûäng nhaâ laänh àaåo thûåc sûå àïìu coá möåt tiïëng khñ chêët cuãa möîi ngûúâi. Möåt trong nhûäng quan saát thuá võ nhêët noái khaác biïåt. Noái laâ tiïëng noái thò yá cuãa töi laâ vïì muåc àñch, loâng tûå cuã a töi laâ trong möå t baâ i luêå n vïì Harry Truman cuã a David tin vaâ khaã nùng caãm nhêån àûúåc chñnh mònh vaâ möåt cêëu truác göìm McCullough tûâ cuöën saách Tñnh caách laâ quan troång hún caã - têët caã caác yïëu töë ngaây nay chuáng ta goåi laâ Hïå söë trñ tuïå caãm xuác Character Above All, öng viïët nhû sau, “Trong vai troâ töíng thöëng, (Emotional Intelligence – khaái niïåm do Daniel Goleman àùåt tïn). tñnh caách laâ yïëu töë quan troång hún bêët kyâ möåt phêím chêët naâo Khöng dïî xaác àõnh tiïëng noái êëy laâ nhû thïë naâo nhûng vai troâ cuãa khaác. Noá coân quan troång hún caã hiïíu biïët cuãa töíng thöëng vïì chñnh noá cûåc kyâ quan troång. Möåt trong nhûäng lúâi giaãi thñch cho thêët baåi saách àöëi ngoaåi, kinh tïë hoùåc thêåm chñ caã chñnh trõ. Khi xaãy ra úã cuöåc bêìu cûã Töíng thöëng cuãa Al Gore vaâo nùm 2000 laâ vò öng khuãng hoaãng – thûåc sûå thò úã dûúái thúâi töíng thöëng naâo maâ khöng khöng coá möåt tiïëng noái nhû thïë. Ai chuáng ta maâ biïët Al Gore cuäng coá khuãng hoaãng – laâm sao baån quyïët àõnh àïí giaãi quyïët chuáng? àïìu rêët êën tûúång búãi trñ thöng minh, sûå tao nhaä, têìm nhòn vaâ veã Baån seä bùæt àêìu tûâ àêu vaâ ài theo hûúáng naâo? Trong trûúâng húåp mùåt haâi hûúác chïë giïîu cuãa öng. Tuy nhiïn, suöët chiïën dõch tranh nhû thïë thò àoâi hoãi sûå can àaãm nhû thïë naâo? Khi noái vïì ngûúâi cûã, cöng chuáng chûa bao giúâ thêëy àûúåc tiïëng noái àoá tûâ öng. Mùåt anh huâng cuãa baãn thên, Truman tûâng cho biïët ‘Àïí àöëi àiïån vúái khaác töíng thöëng George W. Bush laåi laâ con ngûúâi coá sùén möåt tiïëng keã thuâ trïn chiïën trûúâng àoâi hoãi chó möåt khña caånh naâo àoá cuãa sûå noái khaác biïåt thïí hiïån sûå bònh thaãn, khöng quaá gêy xuác àöång khiïën can àaãm, noá khöng hïì giöëng nhû loâng can àaãm khi phaãi noái cho ngûúâi phaãn àöëi quan àiïím chñnh trõ vúái Bush cuäng phaãi traã ‘Khöng’ vúái möåt ngûúâi baån.” lúâi. Àùåc biïåt úã thúâi àaåi ngaây nay, tiïëng noái cuãa nhaâ laänh àaåo laâ coá Giúâ àêy töi nhêån ra möåt yïëu töë töëi quan troång nûäa àöëi vúái ngûúâi vai troâ rêët quan troång vò caác phûúng tiïån truyïìn thöng àaåi chuáng laänh àaåo – yïëu töë then chöët laâ khaã nùng thñch nghi. Khaã nùng àoá phaát ài úã khùæp moåi núi. giuáp ngûúâi laänh àaåo phaãn ûáng möåt caách nhanh choáng vaâ thöng Tñnh caách thûá ba maâ têët caã nhûäng nhaâ laänh àaåo thûåc sûå phaãi minh trûúác nhûäng tònh huöëng thay àöíi liïn tuåc. Quaá trònh ra quyïët coá laâ sûå chñnh trûåc. Thúâi gian gêìn àêy, chuáng ta nhêån thûác àûúåc àõnh múái àaä liïn tuåc àûúåc caãi tiïën trong hún ba mûúi nùm qua têìm quan troång cuãa tñnh caách naây vúái hònh aãnh thûúâng thêëy cuãa trûúác möåt möi trûúâng thay àöíi. Karl Weick, nhaâ têm lyá hoåc àaä huâng rêët nhiïìu nhûäng nhaâ laänh àaåo cöng ty nhûng laåi khuyïët hùèn yïëu höìn viïët rùçng “laänh àaåo theo trûúâng phaái ngaây xûa coá thïí dûåa töë naây. Ngûúâi ta duâng duâng cuåm tûâ “loaâi chöìn cöng súã” àïí goåi trïn baãn àöì àõa lyá laâ àuã. Nhûng úã thúâi àaåi kyä thuêåt söë ngaây nay, nhaâ laänh àaåo kiïíu naây. Möåt thaânh phêìn cuãa loâng chñnh trûåc laâ núi thïë giúái khöng ngûâng biïën àöång vaâ têåp trung úã chó möåt vaâi möåt tû caách àaåo àûác vûäng bïìn. ÚÃ àêy khöng àoâi hoãi möåt àûác tin àiïím thò laänh àaåo phaãi dûåa vaâo khaã nùng àõnh hûúáng cuãa chñnh tön giaáo naâo hïët maâ àún thuêìn àoá chó laâ niïìm tin maånh meä cuãa mònh. Weick giaãi thñch rùçng, “Theo àõnh nghôa, baãn àöì chó giuáp baãn thên ngûúâi àoá vúái bïn ngoaâi, vúái nhûäng ngûúâi xung quanh. chuáng ta hiïíu roä vïì möåt thïë giúái àaä àûúåc veä ra úã thúâi kyâ trûúác. Cam kïët cuãa Ralph Nader trong viïåc baão vïå quyïìn lúåi cuãa ngûúâi Nhûng khi baån cuäng khöng biïët chùæc maâ chó coá thïí caãm nhêån laâ tiïu duâng laâ möåt vñ duå àiïín hònh. Thêåt sûå, laänh àaåo nùçm úã chöî mònh àang àûáng úã hûúáng naâo thò khaã nùng tûå àõnh hûúáng àoá laâ 28 29
  16. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU möåt àiïìu cûåc kyâ böí ñch.” Khaã nùng thñch ûáng giuáp ngûúâi laänh àaåo nhiïìu kinh nghiïåm thò töi thûåc sûå ngaåc nhiïn búãi caách maâ möåt ngaây nay haânh àöång röìi sau àoá àaánh giaá kïët quaã cuãa haânh àöång vaâi ngûúâi treã tuöíi hún töi duâng àïí löi töi vaâo trong cuöåc, khiïën töi àoá thay vò phuå thuöåc vaâo mö hònh àûa ra quyïët àõnh nhû tûâ trûúác phaãi quan têm àïën cuöåc söëng cuãa hoå vaâ thöi thuác töi phaãi giuáp túái giúâ – nghôa laâ thöng thûúâng thi ngûúâi ta phaãi thu thêåp àêìy àuã hoå töët nhêët trong khaã nùng cuãa mònh. Khaã nùng naây rêët cêìn thiïët vaâ phên tñch têët caã caác thöng tin dûä liïåu, röìi sau àoá laâ quyïët àõnh. àïí trúã thaânh möåt nhaâ laänh àaåo. Cêìn cho biïët thïm laâ àêy cuäng laâ Nhûäng nhaâ laänh àaåo thïë hïå múái hiïíu roä töëc àöå àûa ra quyïët àõnh möåt chiïën lûúåc thu huát vaâ löi keáo maâ nhûäng loaâi àöång vêåt linh laâ quan troång nhû thïë naâo. Vaâ thûåc sûå hoå phaãi quyïët àõnh trûúác trûúãng khaác cuäng sûã duång àïí löi keáo nhûäng con vêåt khaác theo khi coá àêìy àuã nhûäng söë liïåu kia. Sau àoá hoå laåi phaãi xem xeát àaánh mònh. Trong quaá trònh nghiïn cûáu loaâi khó àêìu choá, Robert giaá kïët quaã cuãa quyïët àõnh àoá, coá thïí coá vaâi àiïìu chónh röìi laåi Sapolsky – nhaâ khoa hoåc vïì thêìn kinh hoåc cuãa trûúâng Àaåi hoåc tiïëp tuåc haânh àöång. Stanford nhêån thêëy sûå khaác biïåt giûäa nhûäng con khó àêìu choá Khaã nùng thñch nghi àûúåc hònh thaânh tûâ nhiïìu yïëu töë trong àoá giöëng àûåc söëng lêu hay chïët súám laâ úã chöî möåt söë con coá khaã nùng coá sûå kiïn cûúâng – hay nhû ngön ngûä cuãa caác nhaâ têm lyá hoåc thò kïu goåi nhûäng con àûåc khaác treã hún, khoãe hún baão vïå cho chuáng. àoá laâ “sûå taáo baåo, gan daå.” Theo mö taã cuãa tiïíu thuyïët gia Saul Nhû vêåy múái àûúåc laâ tòm möåt ai àoá giuáp àúä ta coân quan troång Bellow daânh cho möåt trong nhûäng nhên vêåt cuãa öng thò nhûäng hún caã chiïën lûúåc ta vaåch ra cho sûå nghiïåp. Àoá laâ möåt möëi quan ngûúâi coá khaã nùng haânh àöång nhanh choáng vaâ àuáng luác àïìu laâ hïå tûúng taác qua laåi hai bïn àïìu coá lúåi. nhûäng “ngûúâi nhòn ra vêën àïì haâng àêìu”. Khaã nùng thñch ûáng vúái Trong quaá trònh noái chuyïån vúái nhûäng ngûúâi khaác coá nhiïìu kinh thay àöíi cuäng laâ möåt daång cuãa tñnh saáng taåo. Vaâ noái roä thïm thò nghiïåm, töi luön luön phaãi ngaåc nhiïn àïën sûäng súâ búãi khaã nùng khaã nùng thñch ûáng àoá cuäng giuáp hoaân thiïån kyä nùng xaác àõnh thñch nghi cuãa hoå. Giúâ àêy töi biïët chùæc hún bao giúâ hïët laâ Haânh àêu laâ cú höåi vaâ chöåp lêëy noá. Trong suöët nhûäng nùm qua, khi trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo cuäng laâ con àûúâng giuáp ngûúâi ta quan saát haâng trùm ngûúâi trúã thaânh laänh àaåo, töi thûåc sûå bõ êën trúã thaânh möåt ngûúâi àêìy àuã, hoaân thiïån hún. Àoá cuäng laâ haânh tûúång búãi möåt söë ngûúâi àaä tòm ra àûúåc nhûäng ngûúâi hûúáng dêîn trònh giuáp cho ai àoá trûúãng thaânh hún. Khi töi suy nghô vïì khaã ài trûúác (maâ hoå cêìn) möåt caách rêët hiïåu quaã. Töi nhêån ra möåt trong nùng thñch nghi, töi thûúâng suy ngêîm vïì nhûäng ngûúâi nhû nhûäng khaã nùng cuãa riïng töi maâ tûâ khi coân treã laâ tòm ra àêu laâ Arthur Levitt con, cûåu giaám àöëc cuãa UÃy ban Chûáng khoaán vaâ ngûúâi thêìy gioãi vaâ thuyïët phuåc ngûúâi àoá giuáp mònh. Khaã nùng Höëi àoaái. Khaã nùng thñch ûáng cuãa Arthur giuáp öng liïn tuåc tûå coân phûác taåp vaâ quan troång hún caã maång lûúái quan hïå cuãa baån. laâm múái mònh. Khi töi viïët cuöën saách naây thò öng cuäng coá möåt Àoá chñnh laâ khaã nùng trong vö söë nhûäng ngûúâi kia, baån xaác àõnh cuöën saách vïì Wall Street vaâ caác doanh nghiïåp Myä loåt vaâo danh ra ai laâ ngûúâi seä mang laåi cho baån nhûäng thay àöíi quan troång saách saách baán chaåy nhêët. Öng cuäng laâ nhaâ phï bònh àûúåc sùn nhêët vaâ löi keáo hoå àûáng vïì phña baån. Trong nhiïìu thêåp niïn vûâa tòm nhiïìu nhêët àïí bònh luêån vïì caách kinh doanh kiïíu Myä trong qua, töi quan saát nghiïn cûáu dûúái con mùæt cuãa möåt ngûúâi ài trûúác, nhûäng nùm qua. Thúâi gian khiïën öng ngaây caâng trúã thaânh möåt 30 31
  17. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO laänh àaåo khaác biïåt hún àöìng thúâi caâng laâm nöíi bêåt khaã nùng thñch ûáng vaâ phaát triïín cuãa chñnh öng. Khñ chêët vaâ sûå xaác thûåc luön luön laâ yïëu töë giuáp hònh thaânh nïn nhûäng ngûúâi laänh àaåo khöng bao giúâ löîi thúâi. Töi xin duâng àïën nghiïn cûáu cuãa William James, nhaâ têm lyá tiïn phong vïì sûå xaác thûåc àoá nhû sau, “Töi thûúâng nghô laâ caách töët nhêët àïí giuáp ta nhòn thêëy àûúåc baãn chêët thûåc sûå cuãa möåt ai àoá laâ vaâo nhûäng Lúâi giúái thiïåu luác hoå àang trong nhûäng hoaân caãnh khiïën phaãi vêån duång hïët caã baãn göëc, nùm 1989 con ngûúâi, tinh thêìn vaâ trñ oác àïí söëng. Vaâo nhûäng thúâi àiïím baãn thên anh ta caãm thêëy mònh àang söëng, àang haânh àöång nhû vêåy seä khiïën cho anh ta caãm thêëy ‘àêy múái chñnh laâ con ngûúâi thêåt cuãa mònh.’” Nhiïìu thêåp niïn vûâa qua, töi daânh rêët nhiïìu thúâi gian àïí nghiïn Nùm 1989, töi yïu cêìu caác baån haäy khaám phaá vaâ nuöi dûúäng cûáu vïì àïì taâi laänh àaåo. Möåt trong nhûäng cöng viïåc khöng thïí thiïëu con ngûúâi xaác thûåc cuãa caác baån, khaám phaá khña caånh giuáp baån trong quaá trònh nghiïn cûáu laâ quan saát vaâ phoãng vêën möåt söë laänh caãm thêëy mònh söëng maånh meä nhêët, àuáng laâ baån nhêët. Giúâ àêy, àaåo – caã àaân öng vaâ phuå nûä – cuãa àêët nûúác. Baãn baáo caáo àêìu töi khùèng àõnh laåi laâ tòm kiïëm vaâ nuöi dûúäng con ngûúâi àoá laâ caách tiïn cuãa töi vïì àïì taâi naây tïn laâ Nhûäng ngûúâi laänh àaåo – Leaders àaãm baão chùæc chùæn nhêët àïí trúã thaânh möåt ngûúâi laänh àaåo sau (Nhaâ xuêët baãn Harper & Row, nùm 1985, àöìng taác giaã vúái Burt naây. Nanus). Bêët thònh lònh töi trúã thaânh möåt ngûúâi coá võ trñ trong giúái. Khi coá ai àoá thùæc mùæc vïì vêën àïì naây, hoå àïën nhaâ tòm töi. Töi kïí laåi àiïìu naây vúái caãm giaác vûâa tûå haâo nhûng laåi vûâa chaán naãn búãi vò thêåt sûå töi khöng thïí naâo coá têët caã nhûäng cêu traã lúâi cho hoå. Töi xin noái thïm laâ nghiïn cûáu vïì àïì taâi laänh àaåo khöng hùèn nhû nghiïn cûáu vïì hoáa hoåc. Möåt mùåt, xaä höåi thò khöng thïí theo möåt trêåt tûå nhêët àõnh nhû thïë giúái vêåt chêët. Hún nûäa, xaä höåi laåi khöng dïî bõ àiïìu chónh búãi nhûäng luêåt lï, quy luêåt cuå thïí naâo àoá. Mùåt khaác, con ngûúâi khöng giöëng nhû nhûäng vêåt thïí vö tri kia, khöng giöëng nhû khöng khñ vaâ nûúác. Möîi ngûúâi cuäng khöng hïì giöëng nhau vaâ khöng thïí àoaán trûúác àûúåc. Khi àaä laâ ngûúâi trûúãng thaânh, töi tûâng laâ giaáo viïn vaâ cuäng tûâng laâ hoåc viïn nïn 32 33
  18. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU cuäng nhû moåi ngûúâi, töi rêët muöën nhanh choáng tòm ra kïët luêån quöëc gia. Thïë nhûng con söë nhûäng nhaâ laänh àaåo rúãm kia duâ rêët cho moåi viïåc hoùåc tòm ra bùçng chûáng xaác thûåc naâo àoá cho nhûäng ñt laåi laâ triïåu chûáng cuãa möåt vêën àïì lúán hún nhiïìu. sûå thêåt trong cuöåc söëng. Vò vêåy hïët lêìn naây túái lêìn khaác, töi bõ eáp Nïëu nhûäng cöng dên dêîn àûúâng dûúâng nhû khöng coá khaã nùng buöåc phaãi tòm ra cêu traã lúâi phuâ húåp cho hoå. Ai cuäng muöën Sûå kiïím soaát cöng viïåc trong phaåm vi quaãn lyá cuãa hoå, thò têët nhiïn Thêåt nïn töi cho hoå biïët yá kiïën cuãa töi. ÚÃ möåt khña caånh naâo àoá, baãn thên thïë giúái cuäng khöng thïí kiïím soaát àûúåc chñnh noá. Nhûäng laänh àaåo cuäng giöëng nhû sùæc àeåp vêåy, rêët khoá àõnh nghôa àeåp úã àöíi thay trong thúâi gian vûâa qua khiïën caã thïë giúái thay àöíi àïën àêy laâ gò, nhûng khi nhòn thêëy ngûúâi thêåt viïåc thêåt, baån seä biïët caã nhûäng àiïìu cùn baãn, thêåm chñ àïën caã möi trûúâng kinh doanh. ngay laâ àeåp hay khöng. Nhûäng thay àöíi naây thêåm chñ khiïën ta nghô laâ ngaây nay ngûúâi Cho túái giúâ töi vêîn chûa thïí tòm ra têët caã caác cêu traã lúâi. Nhûng Myä thò chúi boáng àaá, coân thïë giúái laåi chúi boáng bêìu duåc vêåy. Thay kïí tûâ khi töi xuêët baãn cuöën saách Nhûäng ngûúâi laänh àaåo, töi àaä àöíi úã àêy khöng phaãi laâ chó àún thuêìn úã luêåt chúi maâ noá khiïën nghiïn cûáu rêët nhiïìu vïì àïí taâi naây. Vaâ àêy laâ taác phêím thûá hai cho chuáng ta bûúác vaâo möåt cuöåc chúi hoaân toaân khaác. cuãa töi. Cuöën saách Nhûäng ngûúâi laänh àaåo chó giuáp chuáng ta hiïíu Vò lyá do naây, trûúác khi ai àoá coá thïí laâm laänh àaåo, hoå phaãi hoåc laänh àaåo laâ gò thò úã àêy, cuöën Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh hoãi vïì thïë giúái múái vaâ laå naây. Thêåt ra, nïëu bêët kyâ ai khöng laâm àaåo traã lúâi tiïëp cêu hoãi laâm thïë naâo: vñ duå nhû laâm thïë naâo àïí chuã àûúåc möi trûúâng àêìy biïën àöång naây thò seä bõ chñnh möi trûúâng trúã thaânh ngûúâi laänh àaåo? hoå laänh àaåo nhû thïë naâo? trong caác töí àoá cuöën ài. Rêët nhiïìu ngûúâi àaä chiïën thùæng àûúåc hoaân caãnh àoá chûác, doanh nghiïåp, ngûúâi ta khñch lïå hoùåc àaân aáp nhûäng nhaâ vaâ baån seä àûúåc gùåp gúä hoå trong cuöën saách naây. Hoå àïën tûâ nhiïìu laänh àaåo tiïìm nùng nhû thïë naâo? têìng lúáp xaä höåi, vúái nhûäng kinh nghiïåm, nghïì nghiïåp khaác nhau. Nhûng nïëu nhû theo àõnh nghôa, laänh àaåo khöng thïí naâo àûúåc Nhûng hoå giöëng nhau úã möåt àiïìu laâ haáo hûác trûúác cuöåc söëng trong tûúng lai, mong muöën àûúåc thïí hiïån chñnh mònh möåt caách àêìy thïí hiïån nïëu khöng coá möåt möi trûúâng cuå thïí naâo àoá nïn töi xin àuã vaâ hoaân chónh nhêët. Baån seä thêëy laâ viïåc thïí hiïån baãn thên möåt bùæt àêìu vúái böëi caãnh hiïån taåi, àoá laâ coá haâng ngaân nhûäng raâo caãn caách àêìy àuã vaâ hoaân chónh laâ àiïìu cú baãn nhêët àïí trúã thaânh ngûúâi khaác nhau chöëng laåi nhûäng ngûúâi laänh àaåo tiïìm nùng. Ai cuäng laänh àaåo. Theo nhû Ralph Waldo Emerson thò “Möîi ngûúâi chó laâ phaân naân vïì tònh hònh thiïëu sûå laänh àaåo hiïån nay úã nûúác Myä, vaâ möåt nûãa chûa hoaân thiïån, nûãa coân laåi chñnh laâ caách thïí hiïån con nhûäng lúâi naây luön daânh cho nhûäng ngûúâi laänh àaåo bêët taâi. Loâng ngûúâi cuãa anh ta.” tham lam, heân nhaát, thiïëu möåt têìm nhòn laâ nhûäng tñnh caách phöí biïën trong àaám ngûúâi laänh àaåo rúãm. Roä raâng, cho duâ coá bao nhiïu Haânh trònh trúã thaânh nhaâ laänh àaåo dûåa trïn giaã àõnh laâ laänh ngûúâi thêåt sûå laâ laänh àaåo chên chñnh úã àêët nûúác naây – theo töi àaåo phaãi laâ ngûúâi coá khaã nùng thïí hiïån con ngûúâi thêåt cuãa hoå biïët laâ coá rêët nhiïìu vò baãn thên töi cuäng àaä gùåp gúä vaâ troâ chuyïån möåt caách àêìy àuã nhêët. Töi noái nhû vêåy coá nghôa laâ möîi ngûúâi phaãi vúái hoå – thò cêìu vêîn luön luön vûúåt cung, nhêët laâ laänh àaåo úã têìm biïët hoå laâ ai, àiïím maånh, àiïím yïëu cuãa hoå laâ gò vaâ caách hoå cöëng 34 35
  19. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU hiïën toaân lûåc vaâo nhûäng àiïím maånh cuãa hoå vaâ buâ khuyïët cho Coá leä Harlan nïn àûa lúáp hoåc vaâo danh saách aãnh hûúãng cuãa nhûäng àiïím yïëu àoá. Hoå cuäng phaãi biïët mònh cêìn caái gò, taåi sao giúái quyá töåc. Cho duâ kinh nghiïåm laâm laänh àaåo cuãa baån laâ gò ài hoå laåi cêìn àiïìu àoá, laâm caách naâo àïí hoå thïí hiïån mong muöën cuãa chùng nûäa thò lúáp hoåc laâ möåt núi rêët töët àïí khúãi àêìu. mònh cho ngûúâi khaác hiïíu nhùçm nhêån àûúåc sûå húåp taác vaâ höî trúå Thêåt ra, quaá trònh trúã thaânh möåt ngûúâi laänh àaåo cuäng giöëng tûâ ngûúâi khaác. Cuöëi cuâng laâ, hoå phaãi biïët laâm caách naâo àïí àaåt nhû quaá trònh trûúãng thaânh thaânh möåt con ngûúâi hoaân thiïån. Àöëi àûúåc muåc tiïu. Bñ quyïët cuãa viïåc thïí hiïån con ngûúâi chên thêåt vúái ngûúâi laänh àaåo hay àöëi vúái bêët kyâ möåt con ngûúâi trûúãng thaânh nhêët laâ phaãi hiïíu chñnh mònh vaâ hiïíu thïë giúái. Vaâ bñ quyïët àïí hiïíu naâo, baãn thên cuöåc söëng cuäng giöëng nhû sûå nghiïåp vêåy. Khi duâng chñnh mònh vaâ thïë giúái laâ hoåc hoãi tûâ trong cuöåc söëng vaâ nhûäng tûâ mö taã quaá trònh trúã thaânh “laänh àaåo” thò töi cuäng chó nhùçm traãi nghiïåm cuãa baãn thên. muåc àñch thu heåp phaåm vi laåi thöi. Cuäng giöëng nhû viïåc phêën àêëu àïí thaânh möåt baác sô hay nhaâ Braque, hoåa sô ngûúâi Phaáp tûâng phaát biïíu, “Ta khöng thïí giaãi thú thò viïåc trúã thaânh ngûúâi laänh àaåo khöng phaãi dïî daâng. Coân thñch àûúåc vêën àïì duy nhêët mang àïën yá nghôa trong höåi hoåa.” nïëu coá ai àoá daám noái viïåc naây rêët dïî thò hoå àang tûå àaánh lûâa Laänh àaåo cuäng vêåy. Nhûng cuäng giöëng nhû höåi hoåa, khaã nùng baãn thên hoå. Nhûng hoåc caách laänh àaåo ngûúâi khaác laåi dïî hún laâ laänh àaåo coá thïí àûúåc thïí hiïån. Vaâ cho túái nay, töi vêîn haáo hûác chuáng ta tûúãng tûúång búãi vò möîi ngûúâi chuáng ta àïìu coá khaã nùng muöën tòm hiïíu vaâ lùæng nghe nhûäng nhaâ laänh àaåo àùåc biïåt cuãa naây. Thêåt ra, hêìu nhû ai trong chuáng ta cuäng coá thïí coá kinh àêët nûúác nhû caách àêy haâng nhiïìu thêåp niïn, thúâi kyâ töi bùæt àêìu nghiïåm laâm laänh àaåo röìi. Coá thïí àoá khöng phaãi laâ kinh nghiïåm nghiïn cûáu vïì àïì taâi naây. Giöëng nhû bêët kyâ ngûúâi naâo khaác, àiïìu haânh cöng ty hay möåt bang naâo àoá maâ àoá coá thïí nhû trong nhûäng con ngûúâi àùåc biïåt naây laâ kïët quaã töíng thïí cuãa nhûäng traãi cuöën saách cuãa Harlan Cleveland, The Knowledge Executive: nghiïåm cuãa baãn thên hoå. Nhûng khöng giöëng nhûäng ngûúâi khaác Têìng lúáp quyá töåc thaânh cöng rêët nhiïìu vaâ úã nhiïìu lônh vûåc… Hoå úã chöî, möîi ngûúâi trong söë naây laåi thu lûúåm àûúåc nhiïìu quaã ngoåt coá thïí laâ laänh àaåo trong lônh vûåc chñnh trõ, kinh doanh, nöng nghiïåp, hún so vúái traãi nghiïåm cuãa mònh. Lyá do úã àêy laâ vò hoå hoåc tûâ nhiïìu nhên sûå, luêåt, giaáo duåc, baáo chñ, tön giaáo. Hoå cuäng coá thïí thaânh hún nhûäng traãi nghiïåm àoá. Hoå laâ nhûäng con ngûúâi duy nhêët, khaác cöng trong lônh vûåc vêån àöång haânh lang, nhaâ cûãa cöång àöìng hoùåc biïåt chûá khöng phaãi laâ baãn sao cuãa bêët kyâ ai khaác. bêët cûá chñnh saách naâo tûâ phaá thai àïën súã thuá àõa phûúng… Hoå coá Do àoá mö hònh nghiïn cûáu cuãa töi laâ baãn thên caác nhaâ laänh thïí gêy aãnh hûúãng tûâ caác vêën àïì cöång àöìng àïën caác quyïët àõnh àaåo chûá khöng phaãi nghiïn cûáu vïì lyá thuyïët cuãa àïì taâi naây. Töi quöëc gia vaâ caác vêën àïì toaân cêìu, hoùåc cuäng coá thïí gêy hûúãng àïën têåp trung vaâo nhûäng nhaâ laänh àaåo haânh àöång nhû thïë naâo trong caã möåt ngaânh cöng nghiïåp àa quöëc gia naâo àoá. Hoå cuäng coá thïí coá thïë giúái thêåt chûá khöng phaãi trong böëi caãnh nhên taåo hoùåc tònh aãnh hûúãng àïën nhûäng vêën àïì heåp hún sêu hún trong cuöåc söëng huöëng giaã àõnh naâo àoá. Töi rêët thêån troång trong viïåc lûåa ra nhûäng vaâ cöng viïåc. Vñ duå, möåt cöng ty naâo àoá, möåt vùn phoâng àõa phûúng ngûúâi khöng chó thaânh cöng maâ coân laâ nhûäng con ngûúâi taâi nùng hoùåc àún thuêìn chó laâ coá aãnh hûúãng àïën haâng xoám cuãa mònh. 36 37
  20. HAÂNH TRÒNH TRÚÃ THAÂNH NHAÂ LAÄNH ÀAÅO PHÊÌN ÀÊÌU úã nhiïìu lônh vûåc: ngûúâi viïët saách àöìng thúâi laâ möåt CEO, möåt nhaâ Nhûäng nhaâ laänh àaåo kïí trïn cuäng chó laâ nhûäng ngûúâi bònh khoa hoåc àöìng thúâi laâ ngûúâi àiïìu haânh möåt töí chûác, möåt luêåt sû thûúâng. Hoå laâm viïåc trïn chiïën tuyïën àêìu tiïn àïí hònh thaânh nïn àöìng thúâi laâ thaânh viïn trong nöåi caác chñnh phuã, möåt thanh niïn möåt ngaây mai. Hoå hoaåt àöång úã àoá nhû nhûäng ngûúâi dêîn àûúâng, treã tuöíi nhûng àaä laâm cöng viïåc thûá ba trong sûå nghiïåp cuãa mònh. dêîn dùæt ngûúâi khaác trúã nïn giöëng hoå úã hiïån taåi vaâ trong tûúng Cuöåc söëng cuãa têët caã nhûäng ngûúâi naây àïìu mang àïën möåt thay lai. Hoå laâ ngûúâi hûúáng àaåo sinh vúái nhûäng lúâi hûúáng dêîn cho ngûúâi àöíi naâo àoá àaáng suy ngêîm, thïí hiïån baãn thên, vaâ phaãn aãnh con úã tuyïën sau. Hoå xuêët thên tûâ nhiïìu têìng lúáp xaä höåi, tuöíi taác, nghïì ngûúâi thêåt cuãa hoå. nghiïåp vaâ àaåt àûúåc thaânh quaã khaác nhau nhûng laåi giöëng nhau Töi cho rùçng hiïån thúâi nïìn vùn hoáa cuãa chuáng ta chõu sûå aãnh úã hai àiïìu cú baãn. hûúãng vaâ chi phöëi cuãa hoaåt àöång thûúng maåi. Khoaãng möåt phêìn Möåt laâ, têët caã nhûäng ngûúâi naây àïìu àöìng yá laänh àaåo laâ nhûäng ba trong söë nhûäng ngûúâi laänh àaåo laâ hoaåt àöång trong lônh vûåc ngûúâi àûúåc taåo ra chûá khöng phaãi sinh ra maâ coá sùén. Vaâ ngûúâi thûúng maåi. (Möåt söë caác baån seä cho rùçng nïìn vùn hoáa cuãa chuáng taåo ra laänh àaåo chñnh laâ baãn thên hoå chûá khöng phaãi ai khaác. ta chõu aãnh hûúãng phêìn lúán laâ do lônh vûåc truyïìn thöng àaåi Hai laâ, têët caã àïìu cho laâ khöng coá nhaâ laänh àaåo naâo àûúåc sinh ra chuáng. Nhûng theo Norman Lear, nhaâ saãn xuêët huyïìn thoaåi trong baãn chêët àaä laâ laänh àaåo maâ phaãi qua quaá trònh thïí hiïån baãn thên lônh vûåc truyïìn hònh cho biïët thò thêåm chñ lônh vûåc cuãa öng cuäng möåt caách àêìy àuã vaâ tûå do thoaãi maái nhêët. Àiïìu àoá coá nghôa laâ chõu sûå aãnh hûúãng cuãa hoaåt àöång thûúng maåi.) Möåt söë trong nhûäng ngûúâi laänh àaåo khöng coá yá àõnh thïí hiïån chûáng toã baãn nhûäng nhaâ laänh àaåo naây àiïìu haânh nhûäng têåp àoaân Myä coân möåt thên maâ àún thuêìn chó laâ thïí hiïån con ngûúâi mònh möåt caách chên söë khaác coá cöng ty riïng cuãa mònh. Trong söë nhûäng ngûúâi laänh thaânh, thûåc nhêët. Sûå khaác nhau naây rêët quan troång vò noá cho thêëy àaåo àoá, coá möåt söë laâ hoaåt àöång trong lônh vûåc truyïìn thöng àaåi sûå khaác biïåt giûäa àêu laâ viïåc bõ hoaân caãnh àûa àêíy, löi keáo – con chuáng vaâ trong lônh vûåc nghïå thuêåt. Möåt söë àaä àöíi tûâ cöng viïåc söë naây chiïëm àa söë – àêu laâ viïåc baãn thên hoå laâ ngûúâi tûå tòm hûúâng kinh doanh sang lônh vûåc töí chûác phi lúåi nhuêån, möåt söë laâ caác maâ ài – con söë naây chó laâ thiïíu söë maâ thöi. ngöi sao trong thïí thao, nhûäng nhaâ hoåc thuêåt. Ngoaâi ra coân coá Nhûäng ngûúâi naây coân coá möåt àiïím chung nûäa laâ ai trong söë hoå möåt taác giaã kiïm nhaâ phên têm hoåc, möåt nhaâ khoa hoåc àaä kïí tïn cuäng tiïëp tuåc hoåc hoãi vaâ trûúãng thaânh hún nûäa trong suöët caã cuöåc úã trïn. Cuöëi cuâng, coân coá Betty Friedan, tûâ möåt ngûúâi nöåi trúå trúã àúâi. Chuáng ta coá thïí kïí ra ngay möåt loaåt nhûäng ngûúâi laänh àaåo thaânh taác giaã, nhaâ laänh àaåo trong hoaåt àöång nûä quyïìn vaâ khiïën tiïn phong nhû sau: George Bernard Shaw, Charles Darwin, noá trúã thaânh möåt cuöåc caách maång. Caác baån coá leä thêëy laâ töi khöng Katharine Hepburn, Martin Luther, Mahatma Gandhi, Jean Piaget kïí ra àêy nhûäng chñnh trõ gia vò dûúâng nhû hiïëm coá chñnh trõ gia vaâ möåt vaâi vñ duå khaác. Riïng Winston Churchill thò maäi àïën nùm naâo laåi laâ ngûúâi böåc trûåc, khöng thiïn võ. Hún nûäa, baãn thên töi 66 tuöíi ngûúâi ta múái biïët túái. hûáng thuá vúái yá tûúãng hún laâ lyá tûúãng. Vò vêåy möåt trong nhûäng àiïìu cuöën saách naây àang noái àïën laâ 38 39
Đồng bộ tài khoản