Hiện trạng, xu thế và khả năng phục hồi đa dạng sinh học rạn san hô ở Vịnh Nha Trang

Chia sẻ: Ro Ong K Loi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

0
4
lượt xem
0
download

Hiện trạng, xu thế và khả năng phục hồi đa dạng sinh học rạn san hô ở Vịnh Nha Trang

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết trình bày kết quả về hiện trạng rạn san hô tại 13 điểm khảo sát trong vịnh Nha Trang. Kết quả cho thấy, hiện trạng độ phủ trung bình của san hô sống ở vịnh Nha Trang đạt giá trị bậc 2, mật độ cá rạn trung bình đạt 122 ± 23SE con/100m2, động vật không xương sống kích thước lớn có mật độ trung bình 14 ± 4,3SE con/100m2.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hiện trạng, xu thế và khả năng phục hồi đa dạng sinh học rạn san hô ở Vịnh Nha Trang

Tuy n T p Nghiên C u Bi n, 2015, t p 21, s 2: 176-187<br /> <br /> HI N TR NG, XU TH VÀ KH NĂNG PH C H I A D NG SINH H C<br /> R N SAN HÔ V NH NHA TRANG<br /> Hoàng Xuân B n, H a Thái Tuy n, Phan Kim Hoàng, Nguy n Văn Long, Võ Sĩ Tu n<br /> Vi n H i dương h c, Vi n Hàn lâm Khoa h c & Công ngh Vi t Nam<br /> Tóm t t<br /> <br /> Bài báo trình bày k t qu v hi n tr ng r n san hô t i 13 i m kh o sát trong<br /> v nh Nha Trang. Nh m ánh giá xu th bi n ng c a các r n san hô, 8 i m<br /> giám sát c<br /> nh giai o n t năm 2002 – 2007 và k t qu kh o sát năm 2015<br /> ư c s d ng<br /> phân tích xu th bi n ng và kh năng ph c h i a d ng<br /> sinh h c có th có c a các r n san hô v nh Nha Trang. K t qu cho th y, hi n<br /> tr ng<br /> ph trung bình c a san hô s ng v nh Nha Trang t giá tr b c 2,<br /> m t<br /> cá r n trung bình t 122 ± 23SE con/100m2, ng v t không xương<br /> s ng kích thư c l n có m t<br /> trung bình 14 ± 4,3SE con/100m2.<br /> ph c a<br /> san hô s ng và cá r n san hô có d u hi u tăng t i khu v c b o v nghiêm<br /> ng t. M t s vùng r n ngoài khu v c b o v nghiêm ng t có xu th gi m v<br /> ph , m t s r n ã suy thoái ho c có th suy thoái trong th i gian t i và<br /> ng v t không xương s ng<br /> không còn kh năng ph c h i t nhiên. M t<br /> kích thư c l n thay i không theo qui lu t t i các i m giám sát theo th i<br /> gian và c u gai en (Diadema spp) là loài chi m ưu th trong nhóm ng v t<br /> không xương s ng. Hơn n a không có d u hi u ph c h i c a các nhóm sinh<br /> v t có giá tr kinh t . Tính a d ng sinh h c t i m t s i m giám sát có d u<br /> hi u suy gi m do s thay i c a c u trúc qu n xã sinh v t r n và s bi n<br /> m t m t s loài sinh v t.<br /> THE STATUS, TREND AND RECOVERY POTENTIAL<br /> OF CORAL REEF BIODIVERSITY IN NHA TRANG BAY<br /> <br /> Hoang Xuan Ben, Hua Thai Tuyen, Phan Kim Hoang, Nguyen Van Long, Vo Si Tuan<br /> Institute of Oceanography, Vietnam Academy of Science & Technology<br /> Abstract<br /> <br /> The status of coral reefs at thirteen surveying sites in Nha Trang Protected<br /> Area is presented in this article. Eight permanent surveying sites established<br /> from 2002 – 2007 and the data collected in 2015 were used to assess the<br /> trend of coral reef’s fluctuation in Nha Trang bay. The average covery of<br /> living coral was classified as category 2, the densities of coral fish were<br /> 122 ± 23SE ind.100m-2, macro-invertebrates were 14 ± 4.3SE ind.100m-2.<br /> Overall, the status of coral reefs in Nha Trang did not vary over the past<br /> decade. The living covery and the density of fish increased at core zone of<br /> Nha Trang Protected Area. Some reefs located at buffer zone have been<br /> degraded or will be degraded in the near future and they are no longer able to<br /> naturally recover. The density of macro-invertebrate in the monitoring sites<br /> fluctuated and sea urchin (Diadema spp) is the dominant species of macroinvertebrate. Moreover, no recovery signal of the valuable benthic groups<br /> 176<br /> <br /> was detected in the reef and some of the benthic groups will not be able to<br /> recover any more. The decline of biodiversity at some monitoring sites is<br /> due to the changes of community structure of coral reef and the<br /> disappearance of some species.<br /> I. M<br /> <br /> U<br /> <br /> R n san hô là m t h sinh thái v i c trưng<br /> cao v a d ng, năng su t sinh h c và là nơi<br /> cư ng c a r t nhi u loài sinh v t r n. Vì<br /> v y, chúng ư c xem là ‘r ng nhi t<br /> i’<br /> c a bi n (Connell, 1978). T ng di n tích<br /> r n san hô toàn c u ư c tính nh hơn 1,2%<br /> di n tích l c a (Spalding và cs., 2001)<br /> nhưng nh ng giá tr l i ích mà chúng em<br /> l i cho con ngư i th t áng k bao g m giá<br /> tr v ngu n l i và các giá tr d ch v sinh<br /> thái khác (Moberg và Folke, 1999). Ch v i<br /> 1 km2 r n san hô trong i u ki n t t có th<br /> cung c p ngu n protein cho trên 300 ngư i<br /> dân s ng vùng có phân b r n san hô<br /> (Jennings và Polunin, 1996). Cesar và cs.<br /> (2003) ư c tính r ng, l i ích kinh t mà r n<br /> san hô trên th gi i em l i hàng năm<br /> kho ng 30 t USD, trong ó ngh cá óng<br /> góp 5,7 t , b o v vùng b 9 t , du l ch, gi i<br /> trí 9,6 t và giá tr v a d ng sinh h c 5,5 t<br /> USD. Tuy nhiên, theo nh ng th ng kê g n<br /> ây, di n tích r n san hô trên th gi i ã<br /> m t kho ng 19% và kho ng 15% s r n<br /> ang trong tình tr ng có chi u hư ng b e<br /> d a nghiêm tr ng và s m t trong vòng 10 –<br /> 20 năm t i, 20% r n b e d a và có kh<br /> năng bi n m t trong vòng 20 – 40 năm<br /> (Wilkinson, 2008). Như v y, có th nh n<br /> th y r ng m c dù trong tương lai g n r n<br /> san hô v n chưa b tuy t ch ng nhưng<br /> nh ng l i ích mà r n san hô em l i cho<br /> con ngư i s không còn như trư c.<br /> T i Vi t Nam, trong khuôn kh c a d<br /> án “Ngăn ng a xu hư ng suy thoái môi<br /> trư ng Bi n ông và v nh Thái Lan,<br /> UNEP/GEF/SCS” do Vi n H i dương h c<br /> ch trì ã ti n hành kh o sát trên 200 i m<br /> r n san hô vùng ven b Vi t Nam, cho th y<br /> ch kho ng 1% s r n có<br /> ph cao trong<br /> khi s r n có<br /> ph th p chi m t i trên<br /> 31%, s r n có<br /> ph trung bình và khá l n<br /> lư t là 41% và 26% (d a theo thang phân<br /> <br /> ph c a English và cs., 1997). K t<br /> chia<br /> qu c a d án cũng nh n nh:<br /> ph san<br /> hô s ng trên r n các vùng ven b ang b<br /> gi m d n theo th i gian, có nhi u nơi lên<br /> n trên 30% trong vòng 10 năm qua. Các<br /> m i e d a i v i r n san hô cũng ư c<br /> xác nh bao g m: khai thác quá m c, khai<br /> thác h y di t, l ng ng tr m tích, ô nhi m,<br /> s bùng n c a sinh v t ch h i, xâm th c<br /> c a h i miên, tai bi n thiên nhiên… (Võ Sĩ<br /> Tu n và cs., 2005). Các nghiên c u v hi n<br /> tr ng ngu n l i sinh v t r n các vùng ven<br /> b Vi t Nam cũng ph n nh th c tr ng quá<br /> nghèo nàn v thành ph n sinh v t ngu n l i<br /> như cá, thân m m, da gai, giáp xác (Võ Sĩ<br /> Tu n và cs., 2008). i u này cho th y m t<br /> th c tr ng là hi n tr ng r n san hô vùng<br /> bi n ven b Vi t Nam ang có chi u hư ng<br /> suy gi m nghiêm tr ng do các ho t ng<br /> khai thác quá m c, s d ng không h p lý, ô<br /> nhi m môi trư ng.<br /> Nha Trang là m t trong 29 v nh p nh t<br /> th gi i, có di n tích m t nư c kho ng<br /> 12.200 ha, bao g m 14 hòn o l n nh v i<br /> ư ng b bi n dài trên 15 km, ây là nơi có<br /> i u ki n khá lí tư ng cho s phân b r n<br /> san hô. Các nghiên c u cho th y, t ng di n<br /> tích r n san hô v nh Nha Trang là 731 ha<br /> phân b xung quanh h u h t các o trong<br /> v nh và Bãi C n L n (Granband). Trong<br /> th i gian qua, các ho t ng phát tri n kinh<br /> t trên các o trong v nh cũng như nhu c u<br /> du l ch bi n ngày càng tăng, ch c ch n r ng<br /> r n san hô<br /> ây ã và ang ch u nhi u áp<br /> l c và chúng có th s thay i theo các<br /> chi u hư ng khác nhau. K t qu nghiên c u<br /> c a Võ Sĩ Tu n (2011) v ‘‘Bi n ng a<br /> d ng sinh h c r n san hô v nh Nha Trang<br /> và các gi i pháp qu n lý’’ ã nêu ra s m t<br /> mát và thay i c u trúc qu n xã, suy gi m<br /> ngu n l i và các m i e d a r n san hô do<br /> ho t ng c a con ngư i và tai bi n thiên<br /> nhiên, qua ó ã ưa ra các gi i pháp nh m<br /> nâng cao hi u qu qu n lý b n v ng r n san<br /> <br /> 177<br /> <br /> hô. Vì v y, bài báo này s ch trình bày<br /> nh ng k t qu m i nh t v hi n tr ng r n<br /> san hô v nh Nha Trang năm 2015 trong ó<br /> có nh ng i m l n u tiên ư c kh o sát<br /> m t cách chi ti t v hi n tr ng. M t khác,<br /> d a vào nh ng k t qu giám sát r n san hô<br /> t i các i m giám sát c<br /> nh v nh Nha<br /> Trang t năm 2002 n năm 2007, bài báo<br /> s t ng h p phân tích xu th thay i cũng<br /> như kh năng ph c h i a d ng sinh h c<br /> c a r n san hô v nh Nha Trang.<br /> <br /> II. PHƯƠNG PHÁP<br /> T ng s 13 i m r n ư c kh o sát ánh<br /> giá hi n tr ng r n san hô vào tháng 8 năm<br /> 2015 g m: ông Nam Hòn Mi u, B c Hòn<br /> T m, Bãi L n, Tây Nam Hòn Mun, Tây<br /> B c Hòn Mun, Bãi Bàng, Bãi Nghéo, Hòn<br /> Vung, Hòn Ch ng, Hòn Rùa, Bãi C n 1,2,3<br /> (Hình 1 và b ng 1).<br /> <br /> Hình 1. Sơ các v trí kh o sát và giám sát c<br /> nh t i v nh Nha Trang<br /> Fig. 1. Studied sites and monitoring sites (number with dark colour) in Nha Trang bay<br /> B ng 1. Các i m kh o sát r n san hô Nha Trang (* i m giám sát c<br /> Table 1. Studied sites in Nha Trang bay (* monitoring sites)<br /> STT<br /> 1.<br /> 2.<br /> 3.<br /> 4.<br /> 5.<br /> 6.<br /> 7.<br /> 8.<br /> 9.<br /> 10.<br /> 11.<br /> 12.<br /> 13.<br /> <br /> V trí<br /> ông Nam Hòn Mi u*<br /> B c Hòn T m*<br /> Bãi L n*<br /> Tây Nam Hòn Mun*<br /> Tây B c Hòn Mun*<br /> Bãi Bàng*<br /> Bãi Nghéo*<br /> Hòn Vung*<br /> Hòn Ch ng<br /> Hòn Rùa<br /> Bãi C n 1<br /> Bãi C n 2<br /> Bãi C n 3<br /> <br /> Vĩ<br /> 120 181307<br /> 120 177029<br /> 120 181496<br /> 120 166916<br /> 120 171822<br /> 120 221545<br /> 120 218219<br /> 120 270690<br /> 120 275470<br /> 120 288990<br /> 120 283766<br /> 120 292283<br /> 120 291483<br /> <br /> 178<br /> <br /> nh)<br /> <br /> Kinh<br /> 1090 224747<br /> 1090 249199<br /> 1090 292356<br /> 1090 294885<br /> 1090 301156<br /> 1090 323552<br /> 1090 304891<br /> 1090 355364<br /> 1090 203100<br /> 1090 240230<br /> 1090 295650<br /> 1090 295650<br /> 1090 287666<br /> <br /> ánh giá s bi n ng c a r n san hô,<br /> s li u v r n san hô t i 8 i m giám sát c<br /> nh t năm 2002 – 2007 và năm 2015 g m<br /> ông Nam Hòn Mi u, B c Hòn T m, Bãi<br /> L n, Tây Nam Hòn Mun, Tây B c Hòn<br /> Mun, Bãi Bàng, Bãi Nghéo và Hòn Vung<br /> ư c s d ng<br /> ánh giá có hay không s<br /> thay i c a r n san hô v nh Nha Trang<br /> theo th i gian. S d ng phương pháp m t<br /> c t (English và cs., 1997) và phương pháp<br /> Ki m tra r n - Reefcheck (Hodgson và<br /> Waddell, 1997), ng th i có b sung thêm<br /> m t s ch tiêu phù h p v i i u ki n c a<br /> v nh Nha Trang<br /> ánh giá hi n tr ng r n<br /> san hô t i các i m kh o sát:<br /> Các d ng h p ph n áy r n san hô: Các<br /> d ng h p ph n s ư c ghi nh n theo t ng<br /> i m ch m 0,5 m c a dây m t c t. Các ch<br /> tiêu giám sát v<br /> ph san hô, các d ng<br /> h p ph n áy khác bao g m: san hô c ng<br /> (hard corals), san hô m m (soft corals), san<br /> hô m i ch t (recent killed corals), san hô<br /> ch t b ph rong (dead coral with algae),<br /> rong l n (fleshy seaweeds), rong vôi<br /> (coralline algae), rong s i (turf algae), h i<br /> miên (sponges), á (rock), san hô v v n<br /> (rubble corals), cát (sand), bùn hay t sét<br /> (silt/clay) và các lo i khác (others) s ư c<br /> ghi nh n các i m ch m 0,5 m theo 4<br /> o n c a m t c t. Ph n trăm<br /> ph c a<br /> m i h p ph n ư c tính theo công th c:<br /> <br /> Cá r n san hô và ng v t không xương<br /> s ng kích thư c l n: S li u thu th p d c<br /> theo 4 o n c a m i m t c t (m i o n 20<br /> m chi u dài và 5 m chi u r ng). T t c<br /> thành ph n cá r n (chia theo các nhóm kích<br /> thư c: 20 cm) b t<br /> g p trên m t c t s ư c ghi nh n. Các loài<br /> ng v t không xương s ng kích thư c l n<br /> ư c ghi nh n bao g m: trai tai tư ng<br /> (Tridacna spp), c u gai bút chì<br /> (Heterocentrotus mammilatus), c u gai en<br /> (Diadema spp), h i sâm (h Holothuridea),<br /> sao bi n gai (Acanthaster planci), c tù và<br /> (Charonia tritonis), tôm bác sĩ (Stenopus<br /> <br /> hispidus), tôm hùm (Panulirus spp) và c<br /> n (Tectus spp). S li u ghi nh n s là m t<br /> c a cá r n và ng v t không xương<br /> s ng trên ơn v di n tích 100 m2.<br /> S li u ư c nh p và x lí b ng ph n<br /> m m Excel, trong ó dùng ANOVA m t<br /> bi n<br /> xác nh s sai khác là có ho c<br /> không có ý nghĩa c a m i nhóm sinh v t<br /> theo th i gian. N u s sai khác là có ý<br /> nghĩa, Turkey test ư c dùng ki m tra s<br /> sai khác c a m i nhóm sinh v t gi a các<br /> th i i m giám sát.<br /> III. K T QU<br /> 1. Hi n tr ng r n san hô<br /> ph san hô<br /> K t qu nghiên c u cho th y,<br /> s ng (bao g m san hô c ng và san hô m m)<br /> dao ng khá l n và phân b không ng<br /> u gi a các i m kh o sát.<br /> ph r n san<br /> hô<br /> v nh Nha Trang có th chia (theo<br /> thang phân chia c a English và cs, 1997)<br /> làm 3 nhóm như sau: nhóm có<br /> ph cao<br /> là Tây B c và Tây Nam Hòn Mun t giá<br /> tr b c 4 ( ph > 50%). Nhóm có<br /> ph<br /> trung bình là Bãi Bàng, Hòn Ch ng, Hòn<br /> Vung và B c Hòn T m (có<br /> ph > 10%)<br /> và nhóm có<br /> ph th p là các i m còn l i<br /> t giá tr b c 1(<br /> ph

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản