Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật nhân nguyên thủy

Chia sẻ: tuquy1

Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của đa số sinh vật (trừ những dạng sống tiền tế bào, chẳng hạn như virus). Những sinh vật đơn bào như vi khuẩn, cơ thể chỉ gồm một tế bào. Các sinh vật đa bào cấu tạo từ nhiều tế bào, ví dụ con người gồm khoảng 1014 tế bào. Do đó, tìm hiểu cấu trúc tế bào là việc rất cần thiết. Qua đó, chúng ta phần nào có được những kiến thức bổ ích trong cuộc sống!...

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật nhân nguyên thủy

Hình thái và cấu tạo tế bào các vi sinh vật 
nhân nguyên thủy 
CHÖÔNG I:
HÌNH THAÙI VAØ CAÁU TAÏO TEÁ BAØO
CAÙC VI SINH VAÄT NHAÂN NGUYEÂN THUÛY
(PROKARYOTES)
I. Vi khuaån (Bacteria)
II. Xaï khuaån (Actinomycetes)
III. Vi khuaån lam (Cyanobacteria)
IV. Micoplatma (Mycoplasma)
V. Ricketxi (Ricketsia)
VI. Clamydia (Chlamydia)
I. VI KHUAÅN


1. Hình daïng - kích thöôùc
2. Caáu taïo teá baøo vi khuaån
3. Sinh saûn cuûa vi khuaån
4. Vai troø cuûa vi khuaån
1. Hình daïng vaø kích thöôùc
- Caùc daïng chuû yeáu:




HÌNH CAÀU HÌNH QUE




HÌNH PHAÅY HÌNH XOAÉN
- Kích thöôùc: ÑK = 0,2 - 2μm, l = 2,0 – 8,0 μm




So saùnh kích thöôùc vi khuaån vôùi ñaàu muõi kim
Caùc khuaån laïc VK treân MT ñaëc
1.1. Caàu khuaån (Coccus)
Laø nhöõng VK coù hình caàu hoaëc daïng hình caàu, kích thöôùc
töø 0.5–1μm. Goàm caùc gioáng
Neisseria gonorrhoeae




Streptococcus
Tetracoccus




Sarcina Staphylococcus aureus
1.2. Tröïc khuaån

Taát caû caùc VK coù hình que, hình gaäy. Kích thöôùc töø
0,5–1 x 1-4 μm. Caùc gioáng ñieån hình:


+ Gioáng Bacillus (Bac.)

+ Gioáng Bacterium (Bact.)

+ Gioáng Clostridium (Cl.)
+ Gioáng Bacillus (Bac.): tröïc khuaån G+, soáng yeám khí
tuøy tieän, baøo töû nhoû hôn kích thöôùc tb, ví duï: Bac. subtilis.




Bac.subtilis
Spore Stain of Bacillus subtilis
Bacillus anthracis
Bacillus thuringiensis
+ Gioáng Bacterium (Bact.): hình baàu duïc daøi G-, hieáu
ng
khí tuøy tiện, khoâng coù baøo töû vaø thöôøng coù loâng quanh
ng
thaân, Vd: Salmonella, E.coli …




Salmonella
E.coli
+ Gioáng Clostridium (Cl.): laø tröïc khuaån G+ soáng kò
ng ng
khí, kt 0,4 – 1 x 3 – 8 μm, chieàu ngang cuûa baøo töû lôùn
hôn chieàu ngang cuûaVK, Vd: Cl. tetani, Cl.perfrigens…
aVK




Clostridium tetani Clostridium perfrigens
Clostridium botulinum
Clostridium botulinum
300 x 342 - 53k - jpg
www.sanger.ac.uk
1.3. Xoaén khuaån (Spirillum)

Goàm caùc VK coù töø hai voøng xoaén trôû leân, G+, di ñoäng.
ng ng
Kt töø 0.5 –0.3 x 5 – 40 μm, ña soá soáng hoaïi sinh. Ví duï:
ng
Spirillum minus...




Spirillum rubrum Spirillum minus
1.4. Phaåy khuaån (Vibrio)

Laø nhoùm VK coù daïng uoán cong nhö daáu phaåy hay
ng
löôõi lieàm. Phaàn lôùn soáng hoaïi sinh, moät soá gaây beänh
ng nh




Vibrio parahaemolyticus Vibrio cholerae
2. Caáu taïo cuûa teá baøo vi khuaån
Goàm caùc thaønh phaàn :
+ Voû nhaày (capsule)
+ Thaønh teá baøo (cell wall)
+ Maøng teá baøo chaát (cell membrane)
+ Teá baøo chaát: ribosom, mesosom, khoâng
baøo, caùc haït döï tröõ…
+ Theå nhaân (nuclear body)
+ Tieân mao, nhung mao (flagella, pili)
+ Baøo töû (spore).
3. Sinh saûn cuûa vi khuaån
+ Sinh saûn voâ tính baèng caùch nhaân ñoâi
+ Sinh saûn höõu tính baèng caùch tieáp hôïp
Sô ñoà söï tieáp hôïp ôû Vi khuaån
4. Vai troø cuûa vi khuaån
- Tham gia kheùp kín caùc voøng tuaàn hoaøn vaät chaát
trong töï nhieân.
- Chuyeån hoùa caùc chaát trong ñaát cung caáp dd cho caây
troàng, laøm saïch moâi tröôøng, laøm giaøu nitô cho ñaát.
- Duøng trong caùc quy trình sx cheá phaåm, thöïc phaåm…
- Moät soá duøng trong KTDT
- Moät soá gaây haïi cho ngöôøi vaø gia suùc.
II. XAÏ KHUAÅN (Actinomycetes)


1. Ñaëc ñieåm
2. Đặc điểm của khuẩn ty
3. Caáu taïo
4. Vai troø
Khuẩn lạc xạ khuẩn


Khuẩn ty xạ khuẩn
1. Ñaëc ñieåm
- Kích thöôùc töông ñöông vôùi VK, nhöng daøi hôn

- Nhaân nguyeân thuûy

- Vaùch tb khoâng chöùa cellulose hay kitin

- Söï phaân chia tb theo kieåu cuûa vk

- Khoâng coù giôùi tính

- Hoaïi sinh vaø kyù sinh, phaân boá roäng raõi trong töï nhieân

- XK gioáng naám : coù caáu taïo daïng sôïi goïi laø sôïi khuaån ty
2. Đặc điểm của khuẩn ty
Kty khoâng vaùch ngaên, khoâng töï ñöùt ñoaïn, G+, khoâng
coù nha baøo… Coù daïng hình chuøy, daïng phaân nhaùnh hay
daïng sôïi daøi




Khuaån ty xaï khuaån vaø baøo töû
Chi Nocardia- Khuẩn lạc và khuẩn ty đứt đoạn
Khi phaùt trieån treân MT ñaëc, XK phaân hoùa thaønh:
+ Khuaån ty cô chaát
+ Khuaån ty khí sinh




Caùc loaïi khuaån ty xaï khuaån
Khuaån laïc xaï khuaån:

Thöôøng chaéc, xuø xì vaø coù daïng nhaên, daïng voâi, daïng
nhung tô hay daïng maøng deûo, nhieàu maøu saéc : traéng, ñoû,
vaøng, naâu, tím… .




Khuaån laïc xaï khuaån
Khuaån laïc xaï khuaån treân moâi tröôøng thaïch
3. Caáu taïo teá baøo

a. Vaùch teá baøo xaï khuaån

Daøy vaø khaù vöõng chaéc.

Caáu taïo: protein, lipit, mucopolisaccarit, hôïp chaát
photpho vaø axit teictioic, nhieàu enzym tham gia vaøo
quaù trình trao ñoåi chaát cuûa teá baøo.
Chöùc naêng:

- Cho caùc chaát khaùng sinh, a.a, enzym, protein…
ñi qua moät caùch deã daøng.

- Thaåm thaáu coù choïn loïc.
b. Maøng nguyeân sinh chaát

Daøy khoaûng 7,5 – 10nm, coù caáu taïo töông töï nhö
CM cuûa VK.
Chöùc naêng: ñieàu hoøa haáp thu caùc chaát dinh döôõng
vaøo tb vaø tham gia vaøo quaù trình hình thaønh baøo töû.
c. Nguyeân sinh chaát vaø nhaân


- Theå nhaân
- Ribosom
- Mesosom
- Caùc vaät theå khaùc: caùc haït poliphotphat, caùc haït
polisaccharit.
d. Baøo töû vaø söï hình thaønh baøo töû
Ñöôïc hình thaønh treân caùc nhaùnh cuûa kty khí sinh,
goïi laø cuoáng sinh bt, coù caùc daïng: thaúng, löôïn soùng,
xoaén, moïc voøng…

Bt traàn coù hình
troøn, hình baàu duïc,
… Cuoáng baøo töû vaø
baøo töû coù vai troø
quan troïng trong
phaân loaïi.
Một số loài Streptomyces
Baøo töû ñöôïc hình thaønh theo 2 caùch:


+ Vaùch ngaên ñöôïc hình thaønh töø phía trong cuûa
maøng NSC.

+ Vaùch teá baøo vaø maøng NSC ñoàng thôøi xuaát hieän
vaùch ngaên tieán daàn vaøo phía trong.
Quaù trình hình thaønh baøo töû ôû xaï khuaån
Chi Actinoplanes
4. Vai troø cuûa xaï khuaån

- Tham gia phaân giaûi maïnh caùc hôïp chaát höõu cô

- Toång hôïp caùc khaùng sinh quan troïng

- Toång hôïp vitamin nhoùm B, axit höõu cô, axit amin,
caùc chaát KTST TV

- Duøng trong coâng nghieäp leân men

- Moät soá gaây haïi cho caây troàng, ngöôøi vaø gia suùc.
IV. Vi khuaån lam (Cyanobacteria)
Laø moät nhoùm VSV nhaân nguyeân thuûy coù khaû naêng töï
döôõng quang naêng nhôø chöùa saéc toá quang hôïp laø chaát
dieäp luïc a, caroten β vaø caùc saéc toá phuï




Spirulina Anabaena
Ñaëc ñieåm:
Ñôn baøo hoaëc ña baøo daïng sôïi. Teá baøo coù hình caàu,
hình elip, hình quaû leâ, hình tröùng, … ÑK 1μm


Boä phaän thöïc hieän qtqh
trong tbvk lam ñöôïc goïi
laø tilacoit, soá löôïng raát
nhieàu.
Thaønh Tb khaù daøy: taàng ngoaøi laø LPS, taàng trong laø
PG. Moät soá coù bao nhaày caáu taïo bôûi polysaccharit.




Cyanobacteria cells
Phaân loaïi: Bergey (1994) vi khuaån lam coù 5 boä
- Boä Chrococcales: hình que, hình caàu, ñôn baøo, hay
daïng keát khoái; phaân ñoâi hoaëc naûy choài, khoâng coù dò tb, haàu
heát khoâng di ñoäng, goàm caùc chi:




Glooeothece
Chamaesiphon




Gleocapsa
- Boä Pleurocapsales: hình que hoaëc hình caàu ñôn
baøo, coù theå keát thaønh daïng khoái, khoâng coù dò tb, coù theå
taïo thaønh daïng sôïi, thöôøng coù daïng taûn, Goàm caùc chi:
Pleurocapsa, Dermocarpa...




Pleurocapsa Dermocapsa Chroococcidiopsi
- Boä Oscillatoriales: ña baøo, daïng sôïi, khoâng coù caùc
tb dò hình, thöôøng di ñoäng, goàm caùc chi: Spirulina,
Arthrospira, Oscillatoria, Lyngbya…




Lyngbya Oscillatoria




Spirulina
- Boä Nostocales: ña baøo, daïng sôïi, coù caùc tb dò hình,
goàm caùc chi Nostoc, Anabaena, Aphanizomenon…




Nostoc Anabaena




Scytonema Calothrix
- Boä Stigonematales: ña baøo, daïng sôïi phaân nhaùnh
thöïc hay phaân nhaùnh löôõng phaân, goàm caùc chi
Fischerella, Chlorogloeopsis…




Fischerella Geitlerinema




Fischerella
Vi khuaån lam coù nhöõng thaønh phaàn ñaëc tröng:
+ Teá baøo dò hình coù thaønh daøy, maøu nhaït, khoâng chöùa
saéc toá quang hôïp, khoâng chöùa caùc haït döï tröõ, hình thaønh töø
tb dd treân caùc vò trí khaùc nhau cuûa sôïi. Laø nôi coá ñònh niô




Anabaena
+ Baøo töû nghæ laø loaïi tb naèm ôû ñaàu hoaëc giöõa sôïi, coù
thaønh daøy, maøu thaãm vaø coù taùc duïng choáng chòu cao ñoái
vôùi caùc ñk baát lôïi cuûa MT soáng.




Cylindrospermum
Nostoc
+ Taûo ñoaïn laø chuoãi caùc tb ngaén ñöôïc ñöùt ra töø sôïi
vk lam. Ñoù laø kieåu sinh soâi naûy nôû ñaëc tröng cuûa moät soá
chi vk lam.




Lyngbya



+ Haït sinh saûn laø moät tb coù maøng nhaày ñöôïc taùch ra
töø sôïi vk lam vaø lam chöùc naêng sinh saûn.
Vai troø cuûa vi khuaån lam

- Goùp phaàn boå sung nguoàn ñaïm vaøo thöùc aên
cho ngöôøi, gia suùc vaø thuûy saûn.
- Coù vai troø trong vieäc saûn xuaát caùc cheá phaåm
duøng laøm phaân boùn cho thöïc vaät.
IV. MICOPLATMA

1898, E.Nocard vaø Roux (Phaùp), phaân laäp
Micoplatma töø boø bò beänh vieâm phoåi.
Hình daïng: hình haït nhoû rieâng leû, keát thaønh
ñoâi hay chuoãi ngaén, hình ovan… kích thöôùc: 0.1μ
Caáu taïo: chöa coù thaønh tb, coù maøng NSC,
ribosom vaø sôïi nhaân.
Mycoplasma colonies
Mycoplasma on agar plate




Mycoplasma pneumoniae
Ñaëc ñieåm cuûa Micoplatma:

- Gram aâm, taïo nhöõng KL raát nhoû treân MT thaïch.
- Sinh saûn töông töï nhö naûy choài hoaëc phaân caét-
- Hieáu khí hoaëc hieáu khí tuøy tieän, thích hôïp ôû 370C vaø
pH 7 – 8.
- Phaùt trieån toát ôû MT phoâi gaø vaø MT nhaân taïo.
- Bò tieâu dieät ôû 45 – 550 C/15 phuùt.
- Gaây beänh cho ngöôøi, ñoäng vaät, thöïc vaät.
IV. RICKETXI


1909, do H.T. Ricketts (1871-1910) laàn ñaàu tieân phaùt
hieän ra maàm beänh soát thöông haøn phaùt ban.

Ricketxi laø loaïi VSV nhaân nguyeân thuûy, kyù sinh baét
buoäc.

Hình daïng: hình que ngaén, que daøi, hình caàu, hình sôïi.

Caáu taïo: coù thaønh teá baøo, maøng NSC, tb chaát vaø nhaân.
Rickettsia rickettsii
Rickettsia
Moät soá ñaëc ñieåm cô baûn cuûa Ricketxi

+ Kyù sinh tuyeät ñoái

+ Teá baøo khoâng di ñoäng

+ G-, khoù baét maøu khi nhuoäm

+ Sinh saûn baèng pp phaân caét gioáng VK

+ Bò tieâu dieät ôû 800C/sau 1 phuùt. Maãn caûm vôùi ñieàu kieän
khoâ vaø chaát saùt truøng.

+ Gaây neân moät soá beänh ôû ngöôøi, gia suùc, thöïc vaät
V . CLAMIDIA

Phaùt hieän 1907 trong teá baøo keát maïc cuûa caùc beänh
nhaân bò maét hoät.

Laø VK raát nhoû, qua loïc, G-, kyù sinh baét buoäc.

Caáu taïo: coù thaønh tb, coù maøng NSC, tb chaát, ribosom
vaø nhaân.




Chlamydia
Chu kyø soáng: coù hai daïng caù theå

- Nguyeân theå laø daïng caù theå coù khaû naêng xaâm
nhieãm vaøo tb chuû, coù hình caàu coù theå chuyeån ñoäng, ÑK:
0,2 – 0,5 μm.


- Thuûy theå coøn goïi laø theå daïng löôùi, laø loaïi tb
hình caàu moûng, R = 0,8 - 1,5 μm; do nguyeân theå bieán
ñoåi thaønh.
Chu kyø soáng cuûa Chlamydia
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản